# Dziennik Urzędowy C 318/2006

| | ISSN 1725-5228 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 318 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Tom 4923 grudnia 2006 |

ISSN 1725-5228

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 318

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Tom 4923 grudnia 2006

---

| Powiadomienie nr | Spis treśći | Strona |
| --- | --- | --- |
| | II   Akty przygotowawcze |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 429. sesja plenarna w dniach 13-14 września 2006 r. |
| 2006/C 318/1 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Zrównoważony rozwój jako siła napędowa przemian w przemyśle | 1 |
| 2006/C 318/2 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Zarządzanie terytorialne przemianami w przemyśle: rola partnerów społecznych i wkład programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji | 12 |
| 2006/C 318/3 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Wkład wspieranego przez technologie informatyczne kształcenia przez całe życie w konkurencyjność Europy, przemiany w przemyśle oraz rozwój kapitału społecznego | 20 |
| 2006/C 318/4 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Usługi a europejski przemysł wytwórczy: interakcje i wpływ na zatrudnienie, konkurencyjność i wydajność | 26 |
| 2006/C 318/5 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji COM(2006) 91 wersja ostateczna — 2006/0033 (COD) | 38 |
| 2006/C 318/6 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wykonywania praw głosu przez akcjonariuszy spółek posiadających siedzibę statutową w Państwie Członkowskim i których akcje zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym i zmieniającej dyrektywę 2004/109/WE COM (2005) 685 wersja ostateczna — 2005/0212 (COD) | 42 |
| 2006/C 318/7 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólne zasady dla dostarczania podstawowych informacji w sprawie parytetów siły nabywczej (PPP) oraz ich wyliczenia i rozpowszechnienia COM(2006) 135 wersja ostateczna — 2006/0042 (COD) | 45 |
| 2006/C 318/8 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie elektronicznego środowiska dla urzędów celnych i handlu COM(2005) 609 końcowy — 2005/0247 (COD) | 47 |
| 2006/C 318/9 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie realizacji wspólnotowego programu lizbońskiego: wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego zmieniającej dyrektywy 97/7/WE, 2000/12/WE i 2002/65/WE COM(2005) 603 wersja ostateczna — 2005/0245 (COD) | 51 |
| 2006/C 318/0 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I) COM(2005) 650 wersja ostateczna — 2005/0261 (COD) | 56 |
| 2006/C 318/1 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń oraz w sprawie dostępu do informacji dotyczących naprawy pojazdów, zmieniającego dyrektywę 72/306/EWG i dyrektywę .../.../WE COM(2005) 683 końcowy — 2005/0282 (COD) | 62 |
| 2006/C 318/2 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie turystyki socjalnej w Europie | 67 |
| 2006/C 318/3 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statystyk strukturalnych dotyczących przedsiębiorstw COM(2006) 66 wersja ostateczna — 2006/0020 (COD) | 78 |
| 2006/C 318/4 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 91/477/EWG w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni COM(2006) 93 wersja ostateczna — 2006/0031 (COD) | 83 |
| 2006/C 318/5 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczącego strategii tematycznej w sprawie środowiska miejskiego COM(2005) 718 wersja ostateczna — SEC(2006) 16 | 86 |
| 2006/C 318/6 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przyszłości rolnictwa na obszarach o niekorzystnych warunkach naturalnych (regiony górskie, wyspiarskie i ultraperyferyjne) | 93 |
| 2006/C 318/7 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Sprostać wyzwaniu zmian klimatu — rola społeczeństwa obywatelskiego | 102 |
| 2006/C 318/8 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie usuwania zwłok zwierzęcych i wykorzystania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego | 109 |
| 2006/C 318/9 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie specjalnych środków w celu wsparcia hodowli jedwabników (wersja skodyfikowana) COM(2006) 4 wersja ostateczna — 2006/0003 CNS | 114 |
| 2006/C 318/0 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 76/769/EWG w odniesieniu do ograniczeń w zakresie wprowadzania do obrotu niektórych urządzeń pomiarowych zawierających rtęć COM(2006) 69 wersja ostateczna — 2006/0018 (COD) | 115 |
| 2006/C 318/1 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie poprawy sytuacji ekonomicznej w sektorze rybołówstwa COM(2006) 103 wersja ostateczna | 117 |
| 2006/C 318/2 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie glukozy i laktozy (wersja skodyfikowana) COM(2006) 116 wersja ostateczna — 2006/0038 CNS | 122 |
| 2006/C 318/3 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego | 123 |
| 2006/C 318/4 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Imigracja w UE a polityka integracji — współpraca między władzami regionalnymi i lokalnymi a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego | 128 |
| 2006/C 318/5 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie nowej roli europejskich rad zakładowych w promowaniu integracji europejskiej | 137 |
| 2006/C 318/6 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie udziału społeczeństwa obywatelskiego w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem | 147 |
| 2006/C 318/7 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie jakości życia zawodowego, wydajności oraz zatrudnienia w kontekście globalizacji i przemian demograficznych | 157 |
| 2006/C 318/8 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Obywatelstwo europejskie i sposoby jego uwidaczniania i urzeczywistniania | 163 |
| 2006/C 318/9 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji Europejskiej do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Plan działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn 2006 — 2010 COM(2006) 92 wersja ostateczna | 173 |
| 2006/C 318/0 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie paneuropejskich korytarzy transportowych w latach 2004-2006 | 180 |
| 2006/C 318/1 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Zaopatrzenie UE w energię — strategia optymalizacji | 185 |
| 2006/C 318/2 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie — wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zgodności z wymaganiami dotyczącymi państwa bandery — COM(2005) 586 wersja ostateczna — 2005/0236 (COD) — wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł i norm dotyczących organizacji dokonujących inspekcji i przeglądów na statkach oraz odpowiednich działań administracji morskich — COM(2005) 587 wersja ostateczna — 2005/237 (COD) — wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kontroli państwa portu — COM(2005) 588 wersja ostateczna — 2005/0238 (COD) — wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2002/59/WE ustanawiającą wspólnotowy system monitorowania i informacji o ruchu statków — COM(2005) 589 wersja ostateczna — 2005/239 (COD) — wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej podstawowe zasady regulujące postępowanie dochodzeniowe w sprawie wypadków w sektorze transportu morskiego i zmieniającej dyrektywy 1999/35/WE i 2002/59/WE — COM(2005) 590 wersja ostateczna — 2005/240 (COD) — wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpowiedzialności przewoźników pasażerskich na morzu i wodach śródlądowych z tytułu wypadków — COM(2005) 592 wersja ostateczna — 2005/0241 (COD) — wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpowiedzialności cywilnej i gwarancji finansowych armatorów — COM(2005) 593 wersja ostateczna — 2005/242 (COD) | 195 |
| 2006/C 318/3 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 89/552/EWG w sprawie koordynacji niektórych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich, dotyczących wykonywania telewizyjnej działalności transmisyjnej COM(2005) 646 końcowy — 2005/0260 (COD) | 202 |
| 2006/C 318/4 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Program GALILEO: pomyślne utworzenie Europejskiego Organu Nadzoru | 210 |
| 2006/C 318/5 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji w sprawie promocji żeglugi śródlądowej NAIADES — Zintegrowany Europejski Program Działań na Rzecz Żeglugi Śródlądowej COM(2006) 6 końcowy | 218 |
| 2006/C 318/6 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Niwelowanie różnic w dostępie do łączy szerokopasmowychCOM(2006) 129 wersja ostateczna | 222 |
| 2006/C 318/7 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 417/2002 w sprawie przyspieszonego wprowadzania konstrukcji podwójnokadłubowej lub równoważnego rozwiązania w odniesieniu do tankowców pojedynczokadłubowych i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 2978/94 COM(2006) 111 wersja ostateczna — 2006/0046 (COD) | 229 |

Powiadomienie nr

Spis treśći

Strona

II   Akty przygotowawcze

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

429. sesja plenarna w dniach 13-14 września 2006 r.

2006/C 318/1

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Zrównoważony rozwój jako siła napędowa przemian w przemyśle

1

2006/C 318/2

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Zarządzanie terytorialne przemianami w przemyśle: rola partnerów społecznych i wkład programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji

12

2006/C 318/3

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Wkład wspieranego przez technologie informatyczne kształcenia przez całe życie w konkurencyjność Europy, przemiany w przemyśle oraz rozwój kapitału społecznego

20

2006/C 318/4

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Usługi a europejski przemysł wytwórczy: interakcje i wpływ na zatrudnienie, konkurencyjność i wydajność

26

2006/C 318/5

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji COM(2006) 91 wersja ostateczna — 2006/0033 (COD)

COM(2006) 91 wersja ostateczna — 2006/0033 (COD)

38

2006/C 318/6

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wykonywania praw głosu przez akcjonariuszy spółek posiadających siedzibę statutową w Państwie Członkowskim i których akcje zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym i zmieniającej dyrektywę 2004/109/WE COM (2005) 685 wersja ostateczna — 2005/0212 (COD)

COM (2005) 685 wersja ostateczna — 2005/0212 (COD)

42

2006/C 318/7

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólne zasady dla dostarczania podstawowych informacji w sprawie parytetów siły nabywczej (PPP) oraz ich wyliczenia i rozpowszechnienia COM(2006) 135 wersja ostateczna — 2006/0042 (COD)

COM(2006) 135 wersja ostateczna — 2006/0042 (COD)

45

2006/C 318/8

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie elektronicznego środowiska dla urzędów celnych i handlu COM(2005) 609 końcowy — 2005/0247 (COD)

COM(2005) 609 końcowy — 2005/0247 (COD)

47

2006/C 318/9

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie realizacji wspólnotowego programu lizbońskiego: wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego zmieniającej dyrektywy 97/7/WE, 2000/12/WE i 2002/65/WE COM(2005) 603 wersja ostateczna — 2005/0245 (COD)

COM(2005) 603 wersja ostateczna — 2005/0245 (COD)

51

2006/C 318/0

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I) COM(2005) 650 wersja ostateczna — 2005/0261 (COD)

COM(2005) 650 wersja ostateczna — 2005/0261 (COD)

56

2006/C 318/1

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń oraz w sprawie dostępu do informacji dotyczących naprawy pojazdów, zmieniającego dyrektywę 72/306/EWG i dyrektywę .../.../WE COM(2005) 683 końcowy — 2005/0282 (COD)

COM(2005) 683 końcowy — 2005/0282 (COD)

62

2006/C 318/2

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie turystyki socjalnej w Europie

67

2006/C 318/3

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statystyk strukturalnych dotyczących przedsiębiorstw COM(2006) 66 wersja ostateczna — 2006/0020 (COD)

COM(2006) 66 wersja ostateczna — 2006/0020 (COD)

78

2006/C 318/4

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 91/477/EWG w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni COM(2006) 93 wersja ostateczna — 2006/0031 (COD)

COM(2006) 93 wersja ostateczna — 2006/0031 (COD)

83

2006/C 318/5

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczącego strategii tematycznej w sprawie środowiska miejskiego COM(2005) 718 wersja ostateczna — SEC(2006) 16

COM(2005) 718 wersja ostateczna — SEC(2006) 16

86

2006/C 318/6

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przyszłości rolnictwa na obszarach o niekorzystnych warunkach naturalnych (regiony górskie, wyspiarskie i ultraperyferyjne)

93

2006/C 318/7

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Sprostać wyzwaniu zmian klimatu — rola społeczeństwa obywatelskiego

102

2006/C 318/8

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie usuwania zwłok zwierzęcych i wykorzystania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego

109

2006/C 318/9

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie specjalnych środków w celu wsparcia hodowli jedwabników (wersja skodyfikowana) COM(2006) 4 wersja ostateczna — 2006/0003 CNS

COM(2006) 4 wersja ostateczna — 2006/0003 CNS

114

2006/C 318/0

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 76/769/EWG w odniesieniu do ograniczeń w zakresie wprowadzania do obrotu niektórych urządzeń pomiarowych zawierających rtęć COM(2006) 69 wersja ostateczna — 2006/0018 (COD)

COM(2006) 69 wersja ostateczna — 2006/0018 (COD)

115

2006/C 318/1

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie poprawy sytuacji ekonomicznej w sektorze rybołówstwa COM(2006) 103 wersja ostateczna

COM(2006) 103 wersja ostateczna

117

2006/C 318/2

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie glukozy i laktozy (wersja skodyfikowana) COM(2006) 116 wersja ostateczna — 2006/0038 CNS

COM(2006) 116 wersja ostateczna — 2006/0038 CNS

122

2006/C 318/3

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego

123

2006/C 318/4

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Imigracja w UE a polityka integracji — współpraca między władzami regionalnymi i lokalnymi a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego

128

2006/C 318/5

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie nowej roli europejskich rad zakładowych w promowaniu integracji europejskiej

137

2006/C 318/6

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie udziału społeczeństwa obywatelskiego w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem

147

2006/C 318/7

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie jakości życia zawodowego, wydajności oraz zatrudnienia w kontekście globalizacji i przemian demograficznych

157

2006/C 318/8

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Obywatelstwo europejskie i sposoby jego uwidaczniania i urzeczywistniania

163

2006/C 318/9

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji Europejskiej do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Plan działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn 2006 — 2010 COM(2006) 92 wersja ostateczna

COM(2006) 92 wersja ostateczna

173

2006/C 318/0

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie paneuropejskich korytarzy transportowych w latach 2004-2006

180

2006/C 318/1

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Zaopatrzenie UE w energię — strategia optymalizacji

185

2006/C 318/2

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie — wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zgodności z wymaganiami dotyczącymi państwa bandery — COM(2005) 586 wersja ostateczna — 2005/0236 (COD) — wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł i norm dotyczących organizacji dokonujących inspekcji i przeglądów na statkach oraz odpowiednich działań administracji morskich — COM(2005) 587 wersja ostateczna — 2005/237 (COD) — wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kontroli państwa portu — COM(2005) 588 wersja ostateczna — 2005/0238 (COD) — wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2002/59/WE ustanawiającą wspólnotowy system monitorowania i informacji o ruchu statków — COM(2005) 589 wersja ostateczna — 2005/239 (COD) — wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej podstawowe zasady regulujące postępowanie dochodzeniowe w sprawie wypadków w sektorze transportu morskiego i zmieniającej dyrektywy 1999/35/WE i 2002/59/WE — COM(2005) 590 wersja ostateczna — 2005/240 (COD) — wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpowiedzialności przewoźników pasażerskich na morzu i wodach śródlądowych z tytułu wypadków — COM(2005) 592 wersja ostateczna — 2005/0241 (COD) — wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpowiedzialności cywilnej i gwarancji finansowych armatorów — COM(2005) 593 wersja ostateczna — 2005/242 (COD)

195

2006/C 318/3

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 89/552/EWG w sprawie koordynacji niektórych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich, dotyczących wykonywania telewizyjnej działalności transmisyjnej COM(2005) 646 końcowy — 2005/0260 (COD)

COM(2005) 646 końcowy — 2005/0260 (COD)

202

2006/C 318/4

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Program GALILEO: pomyślne utworzenie Europejskiego Organu Nadzoru

210

2006/C 318/5

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji w sprawie promocji żeglugi śródlądowej NAIADES — Zintegrowany Europejski Program Działań na Rzecz Żeglugi Śródlądowej COM(2006) 6 końcowy

COM(2006) 6 końcowy

218

2006/C 318/6

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Niwelowanie różnic w dostępie do łączy szerokopasmowychCOM(2006) 129 wersja ostateczna

COM(2006) 129 wersja ostateczna

222

2006/C 318/7

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 417/2002 w sprawie przyspieszonego wprowadzania konstrukcji podwójnokadłubowej lub równoważnego rozwiązania w odniesieniu do tankowców pojedynczokadłubowych i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 2978/94 COM(2006) 111 wersja ostateczna — 2006/0046 (COD)

COM(2006) 111 wersja ostateczna — 2006/0046 (COD)

229

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

II Akty przygotowawcze

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

429. sesja plenarna w dniach 13-14 września 2006 r.

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/1 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/1

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Zrównoważony rozwój jako siła napędowa przemian w przemyśle”

(2006/C 318/01)

Dnia 14 lipca 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie: „Zrównoważony rozwój jako siła napędowa przemian w przemyśle”.

Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 31 sierpnia 2006 r. Sprawozdawcą był Martin SIECKER, zaś współsprawozdawcą — Pavel ČINČERA.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 14 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 98 do 11 — 11 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię.

Część 1. Podsumowanie wniosków i zaleceń EKES-u

| A. | W styczniu 2003 r. Komitet przyjął opinię z inicjatywy własnej pod tytułem „Przemiany w przemyśle: bilans i perspektywy. Ujęcie całościowe”. Celem tej opinii było nie tylko przedstawienie ogólnego zarysu najbardziej palących problemów i trendów związanych z przemianami w przemyśle, lecz również podkreślenie roli CCMI i jej przyszłej pracy. Pośród kompetencji przydzielonych w tym kontekście CCMI znajdowały się:






  — | „zbadanie realiów i przyczyn przemian w przemyśle z punktu widzenia ekonomicznego, społecznego, terytorialnego i ekologicznego oraz do przeprowadzenia oceny oddziaływania tych przemian z perspektywy sektorów, przedsiębiorstw, siły roboczej, terytoriów i środowiska; |
| --- | --- | --- |

A.

W styczniu 2003 r. Komitet przyjął opinię z inicjatywy własnej pod tytułem „Przemiany w przemyśle: bilans i perspektywy. Ujęcie całościowe”. Celem tej opinii było nie tylko przedstawienie ogólnego zarysu najbardziej palących problemów i trendów związanych z przemianami w przemyśle, lecz również podkreślenie roli CCMI i jej przyszłej pracy. Pośród kompetencji przydzielonych w tym kontekście CCMI znajdowały się:

—

„zbadanie realiów i przyczyn przemian w przemyśle z punktu widzenia ekonomicznego, społecznego, terytorialnego i ekologicznego oraz do przeprowadzenia oceny oddziaływania tych przemian z perspektywy sektorów, przedsiębiorstw, siły roboczej, terytoriów i środowiska;

| — | poszukiwanie wspólnych czynników sprzyjających rozwojowi zrównoważonemu [...]”. |
| --- | --- |

—

poszukiwanie wspólnych czynników sprzyjających rozwojowi zrównoważonemu [...]”.

Powyższa opinia podkreślała również potrzebę „połączenia konkurencyjności z rozwojem zrównoważonym oraz spójnością społeczno-terytorialną”, zgodnie ze strategią lizbońską. Co więcej, proponowała ona pojęcie robocze „przemian w przemyśle”, które obejmowało zarówno zmiany dotykające przedsiębiorstwa, jak i ich interakcję z otaczającym środowiskiem.

Dotychczas CCMI koncentrowała się głównie na ocenie oddziaływania przemian w przemyśle na sektory, przedsiębiorstwa, pracowników, terytoria i środowisko. Celem niniejszej opinii z inicjatywy własnej jest zbadanie, w jaki sposób zrównoważony rozwój może być katalizatorem przemian w przemyśle.

| B. | W tej samej opinii stwierdzono, że do przemian w europejskim sektorze przemysłowym podchodzono często z punktu widzenia restrukturyzacji, lecz jest to o wiele bardziej dynamiczne pojęcie. Przedsiębiorstwa są ściśle związane z europejskim środowiskiem społeczno-politycznym, w którym się rozwijają i który z kolei wpływa na proces przemian w przemyśle. Fundamentalne przemiany w przemyśle zachodzą na dwa sposoby: poprzez radykalne działania i stopniową adaptację. Celem niniejszej opinii z inicjatywy własnej jest właśnie rozważenie, w jaki sposób zrównoważony rozwój w rozumieniu zdefiniowanym przez Brundtlanda (rozwój, który zaspokaja dzisiejsze potrzeby, nie zagrażając spełnieniu potrzeb przyszłych pokoleń) może działać jako katalizator stopniowych i proaktywnych przemian w przemyśle. |
| --- | --- |

B.

W tej samej opinii stwierdzono, że do przemian w europejskim sektorze przemysłowym podchodzono często z punktu widzenia restrukturyzacji, lecz jest to o wiele bardziej dynamiczne pojęcie. Przedsiębiorstwa są ściśle związane z europejskim środowiskiem społeczno-politycznym, w którym się rozwijają i który z kolei wpływa na proces przemian w przemyśle. Fundamentalne przemiany w przemyśle zachodzą na dwa sposoby: poprzez radykalne działania i stopniową adaptację. Celem niniejszej opinii z inicjatywy własnej jest właśnie rozważenie, w jaki sposób zrównoważony rozwój w rozumieniu zdefiniowanym przez Brundtlanda (rozwój, który zaspokaja dzisiejsze potrzeby, nie zagrażając spełnieniu potrzeb przyszłych pokoleń) może działać jako katalizator stopniowych i proaktywnych przemian w przemyśle.

| C. | Niniejsza opinia podaje głównie przykłady z sektora energetycznego i związanych z nim sektorów, lecz te same procesy jak te, które w niej opisano, mogą stosować się do innych sektorów. Takiego wyboru sektorów dokonano z kilku następujących powodów:






  — | definicja zrównoważonego rozwoju stworzona przez Brundtlanda wiąże się z potrzebą dążenia do odnawialnych zasobów naturalnych, |
| --- | --- | --- |

C.

Niniejsza opinia podaje głównie przykłady z sektora energetycznego i związanych z nim sektorów, lecz te same procesy jak te, które w niej opisano, mogą stosować się do innych sektorów. Takiego wyboru sektorów dokonano z kilku następujących powodów:

—

definicja zrównoważonego rozwoju stworzona przez Brundtlanda wiąże się z potrzebą dążenia do odnawialnych zasobów naturalnych,

| — | energia stanowi zagadnienie międzysektorowe, |
| --- | --- |

—

energia stanowi zagadnienie międzysektorowe,

| — | nauka, która zostanie wyniesiona z wprowadzenia nowych technologii w tej dziedzinie, może zostać wykorzystana w innych sektorach, |
| --- | --- |

—

nauka, która zostanie wyniesiona z wprowadzenia nowych technologii w tej dziedzinie, może zostać wykorzystana w innych sektorach,

| — | 25 państw członkowskich importuje obecnie ok. 50 % potrzebnej ropy naftowej i gazu; ilość ta może wzrosnąć do 70 % do roku 2030, kiedy to — jak przewiduje Komisja — większość dostawców będzie pochodzić z „regionów geopolitycznie niepewnych”. |
| --- | --- |

—

25 państw członkowskich importuje obecnie ok. 50 % potrzebnej ropy naftowej i gazu; ilość ta może wzrosnąć do 70 % do roku 2030, kiedy to — jak przewiduje Komisja — większość dostawców będzie pochodzić z „regionów geopolitycznie niepewnych”.

| D. | O ile B+R określa moment, w którym dana technologia staje się dostępna, to rynek decyduje, kiedy będzie ona rzeczywiście wprowadzona do użytku. Długość czasu pomiędzy tymi dwoma momentami może być również uzależniona od polityki. Dzięki wyważonej kombinacji działań — dotacji, promocji oraz podatków — przedsiębiorstwa w Szwecji i Japonii na wczesnym etapie rozpoczęły prace rozwojowe odpowiednio nad pompami cieplnymi i kolektorami słonecznymi. Częściowo dzięki takiemu posunięciu oba kraje zdobyły dominującą pozycję rynkową. |
| --- | --- |

D.

O ile B+R określa moment, w którym dana technologia staje się dostępna, to rynek decyduje, kiedy będzie ona rzeczywiście wprowadzona do użytku. Długość czasu pomiędzy tymi dwoma momentami może być również uzależniona od polityki. Dzięki wyważonej kombinacji działań — dotacji, promocji oraz podatków — przedsiębiorstwa w Szwecji i Japonii na wczesnym etapie rozpoczęły prace rozwojowe odpowiednio nad pompami cieplnymi i kolektorami słonecznymi. Częściowo dzięki takiemu posunięciu oba kraje zdobyły dominującą pozycję rynkową.

| E. | Komitet ponownie potwierdza, że wszystkie trzy filary strategii lizbońskiej mają jednakowe znaczenie. Niemniej często podkreśla się fakt, że aspekty ekologiczne i społeczne można uwzględniać tylko wtedy, gdy mamy do czynienia z dobrze funkcjonującą gospodarką cechującą się stałym wzrostem. Jest to zbyt uproszczone wyjaśnienie strategii, jako że równie prawdziwa jest sytuacja odwrotna. Niewątpliwie prawidłowo funkcjonująca i charakteryzująca się stałym wzrostem gospodarka nie będzie mogła się rozwijać w zniszczonym środowisku naturalnym lub w społeczeństwie, w którym brak jest harmonii społecznej. Komitet wyraża zadowolenie w związku z działaniami podejmowanymi na tym polu, które przedstawiono w załączniku nr 2 do komunikatu Komisji w sprawie przeglądu strategii zrównoważonego rozwoju „Platforma działania” (1). |
| --- | --- |

E.

Komitet ponownie potwierdza, że wszystkie trzy filary strategii lizbońskiej mają jednakowe znaczenie. Niemniej często podkreśla się fakt, że aspekty ekologiczne i społeczne można uwzględniać tylko wtedy, gdy mamy do czynienia z dobrze funkcjonującą gospodarką cechującą się stałym wzrostem. Jest to zbyt uproszczone wyjaśnienie strategii, jako że równie prawdziwa jest sytuacja odwrotna. Niewątpliwie prawidłowo funkcjonująca i charakteryzująca się stałym wzrostem gospodarka nie będzie mogła się rozwijać w zniszczonym środowisku naturalnym lub w społeczeństwie, w którym brak jest harmonii społecznej. Komitet wyraża zadowolenie w związku z działaniami podejmowanymi na tym polu, które przedstawiono w załączniku nr 2 do komunikatu Komisji w sprawie przeglądu strategii zrównoważonego rozwoju „Platforma działania” (1).

| F. | Zrównoważony rozwój to nie tylko jedna z opcji na liście. Stanowi raczej jedyny możliwy scenariusz działania, aby zagwarantować realną przyszłość. Pojęcie „zrównoważony” ma ogólny charakter i dlatego nie ogranicza się do środowiska naturalnego, lecz obejmuje również kwestie rozwoju społeczno-gospodarczego. Ciągłość działalności przedsiębiorstwa stanowi formę zrównoważonego rozwoju, który można najlepiej zapewnić poprzez utrzymanie rentowności. Europa może przyczynić się w tym względzie poprzez zwiększenie konkurencyjności za pomocą innowacji i poprzez bodźce w zakresie badań i rozwoju, prowadząc aktywną politykę i stosując kombinację ukierunkowanych działań (zob. przykład Szwecji i Japonii). |
| --- | --- |

F.

Zrównoważony rozwój to nie tylko jedna z opcji na liście. Stanowi raczej jedyny możliwy scenariusz działania, aby zagwarantować realną przyszłość. Pojęcie „zrównoważony” ma ogólny charakter i dlatego nie ogranicza się do środowiska naturalnego, lecz obejmuje również kwestie rozwoju społeczno-gospodarczego. Ciągłość działalności przedsiębiorstwa stanowi formę zrównoważonego rozwoju, który można najlepiej zapewnić poprzez utrzymanie rentowności. Europa może przyczynić się w tym względzie poprzez zwiększenie konkurencyjności za pomocą innowacji i poprzez bodźce w zakresie badań i rozwoju, prowadząc aktywną politykę i stosując kombinację ukierunkowanych działań (zob. przykład Szwecji i Japonii).

| G. | Zrównoważony rozwój społeczny oznacza umożliwienie społeczeństwu prowadzenia zdrowego życia i uzyskiwania dochodów, z zagwarantowaniem rozsądnego poziomu zabezpieczenia socjalnego dla tych osób, które nie są w stanie w ten sposób żyć. Komitet uważa, że Europa może w tym obszarze wnieść swój wkład, dążąc do modelu społeczeństwa pozwalającego na utrzymanie kwalifikacji zawodowych poprzez oferowanie godziwego zatrudnienia w bezpiecznym i zdrowym środowisku pracy i w atmosferze, w których jest miejsce zarówno na prawa pracowników, jak i na owocny dialog społeczny. |
| --- | --- |

G.

Zrównoważony rozwój społeczny oznacza umożliwienie społeczeństwu prowadzenia zdrowego życia i uzyskiwania dochodów, z zagwarantowaniem rozsądnego poziomu zabezpieczenia socjalnego dla tych osób, które nie są w stanie w ten sposób żyć. Komitet uważa, że Europa może w tym obszarze wnieść swój wkład, dążąc do modelu społeczeństwa pozwalającego na utrzymanie kwalifikacji zawodowych poprzez oferowanie godziwego zatrudnienia w bezpiecznym i zdrowym środowisku pracy i w atmosferze, w których jest miejsce zarówno na prawa pracowników, jak i na owocny dialog społeczny.

| H. | Przemysł ekologiczny daje sporo możliwości wzrostu gospodarczego. Europa zapewniła sobie silną pozycję w wielu sektorach tego przemysłu. Aby utrzymać i wzmocnić swoje atuty oraz by osiągnąć podobną pozycję w innych sektorach, Europa musi, zdaniem Komitetu, przejawiać większe ambicje. |
| --- | --- |

H.

Przemysł ekologiczny daje sporo możliwości wzrostu gospodarczego. Europa zapewniła sobie silną pozycję w wielu sektorach tego przemysłu. Aby utrzymać i wzmocnić swoje atuty oraz by osiągnąć podobną pozycję w innych sektorach, Europa musi, zdaniem Komitetu, przejawiać większe ambicje.

| I. | Polityka przemysłowa ukierunkowana na utrzymanie zrównoważonego wzrostu może się przyczynić do konkurencyjności całej gospodarki europejskiej, w tym nie tylko w nowych, rozwijających się sektorach, lecz także w tradycyjnych sektorach przemysłowych. Komitet pragnie, by Komisja Europejska poparła taką politykę. Przykłady opisane w niniejszej opinii pokazują, że dobrze przemyślane i wdrożone programy wsparcia (połączenie rozwiązań podatkowych, cen gwarantowanych, promocji i regulacji) na etapie wprowadzania nowych technologii środowiskowych mogą pomóc w stworzeniu rynku dla takich technologii, który może się potem rozwijać bez potrzeby wsparcia. Jakikolwiek mechanizm wsparcia musi się zdecydowanie zmniejszać wraz z upływem czasu, gdyż koszt pomocy państwa nie powinien ograniczać międzynarodowej konkurencyjności innych gałęzi przemysłu. |
| --- | --- |

I.

Polityka przemysłowa ukierunkowana na utrzymanie zrównoważonego wzrostu może się przyczynić do konkurencyjności całej gospodarki europejskiej, w tym nie tylko w nowych, rozwijających się sektorach, lecz także w tradycyjnych sektorach przemysłowych. Komitet pragnie, by Komisja Europejska poparła taką politykę. Przykłady opisane w niniejszej opinii pokazują, że dobrze przemyślane i wdrożone programy wsparcia (połączenie rozwiązań podatkowych, cen gwarantowanych, promocji i regulacji) na etapie wprowadzania nowych technologii środowiskowych mogą pomóc w stworzeniu rynku dla takich technologii, który może się potem rozwijać bez potrzeby wsparcia. Jakikolwiek mechanizm wsparcia musi się zdecydowanie zmniejszać wraz z upływem czasu, gdyż koszt pomocy państwa nie powinien ograniczać międzynarodowej konkurencyjności innych gałęzi przemysłu.

| J. | Komitet zauważa, że dotacje oraz zachęty nie zawsze okazują się skuteczne, a w przypadku nieodpowiedniego zastosowania mogą wiązać się ze znacznymi kosztami finansowymi, przynosząc znikome rezultaty gospodarcze. Dotacje i uregulowania powinny wspomagać rynek na etapie jego tworzenia i początkowego rozwoju, aż do momentu, gdy dana technologia sama umożliwi jego utrzymanie się bez jakiegokolwiek wsparcia. Kluczowymi czynnikami wsparcia przynoszącego pozytywne rezultaty są:






  — | odpowiedni czas trwania, |
| --- | --- | --- |

J.

Komitet zauważa, że dotacje oraz zachęty nie zawsze okazują się skuteczne, a w przypadku nieodpowiedniego zastosowania mogą wiązać się ze znacznymi kosztami finansowymi, przynosząc znikome rezultaty gospodarcze. Dotacje i uregulowania powinny wspomagać rynek na etapie jego tworzenia i początkowego rozwoju, aż do momentu, gdy dana technologia sama umożliwi jego utrzymanie się bez jakiegokolwiek wsparcia. Kluczowymi czynnikami wsparcia przynoszącego pozytywne rezultaty są:

—

odpowiedni czas trwania,

| — | właściwa specyfikacja, |
| --- | --- |

—

właściwa specyfikacja,

| — | zmniejszanie wraz z upływem czasu, |
| --- | --- |

—

zmniejszanie wraz z upływem czasu,

| — | zapowiedzenie z dużym wyprzedzeniem, |
| --- | --- |

—

zapowiedzenie z dużym wyprzedzeniem,

| — | współpraca między rządem a sektorem prywatnym. |
| --- | --- |

—

współpraca między rządem a sektorem prywatnym.

| K. | Rozwoju zrównoważonego nie można ograniczać do kontekstu europejskiego, gdyż posiada on wymiar globalny. Europejska polityka zrównoważonego rozwoju powinna zostać wyposażona w instrumenty, dzięki którym można by powstrzymać delokalizację pracy do innych regionów. By zapewnić równe warunki konkurencji, potrzebne jest podejście dwutorowe: z jednej strony wewnątrz UE, z drugiej strony na zewnątrz UE. Co się tyczy pierwszego podejścia, należy wprowadzić odpowiednie instrumenty, tak by sprawić, że koszty społeczne i środowiskowe wynikłe z metod produkcji niezgodnych ze zrównoważonym rozwojem wewnątrz Unii Europejskiej zostaną uwzględnione w cenie towarów w celu wsparcia zasadniczej myśli raportu Światowej Komisji ds. Społecznego Wymiaru Globalizacji promującej spójność polityki między MOP, WTO, MFW i Bankiem Światowym (patrz CESE 252/2005). Natomiast jeżeli chodzi o drugie podejście, UE powinna dołożyć wszelkich starań na odpowiednich forach międzynarodowych (szczególnie w WTO) w celu włączenia do międzynarodowych umów handlowych aspektów niehandlowych, takich jak podstawowe normy społeczne i ekologiczne, tak by ułatwić udoskonalenie obszarów polityki zrównoważonego rozwoju przez konkurentów Europy. Takie kraje jak Stany Zjednoczone, Indie i Chiny mają nieuczciwą przewagę gospodarczą nad Europą dopóty, dopóki nie wiążą ich cele protokołu z Kioto dotyczące redukcji CO2. Umowy takie powinny być wdrażane na skalę światową, gdyż handel może być naprawdę wolny tylko wtedy, gdy jest również uczciwy. |
| --- | --- |

K.

Rozwoju zrównoważonego nie można ograniczać do kontekstu europejskiego, gdyż posiada on wymiar globalny. Europejska polityka zrównoważonego rozwoju powinna zostać wyposażona w instrumenty, dzięki którym można by powstrzymać delokalizację pracy do innych regionów. By zapewnić równe warunki konkurencji, potrzebne jest podejście dwutorowe: z jednej strony wewnątrz UE, z drugiej strony na zewnątrz UE. Co się tyczy pierwszego podejścia, należy wprowadzić odpowiednie instrumenty, tak by sprawić, że koszty społeczne i środowiskowe wynikłe z metod produkcji niezgodnych ze zrównoważonym rozwojem wewnątrz Unii Europejskiej zostaną uwzględnione w cenie towarów w celu wsparcia zasadniczej myśli raportu Światowej Komisji ds. Społecznego Wymiaru Globalizacji promującej spójność polityki między MOP, WTO, MFW i Bankiem Światowym (patrz CESE 252/2005). Natomiast jeżeli chodzi o drugie podejście, UE powinna dołożyć wszelkich starań na odpowiednich forach międzynarodowych (szczególnie w WTO) w celu włączenia do międzynarodowych umów handlowych aspektów niehandlowych, takich jak podstawowe normy społeczne i ekologiczne, tak by ułatwić udoskonalenie obszarów polityki zrównoważonego rozwoju przez konkurentów Europy. Takie kraje jak Stany Zjednoczone, Indie i Chiny mają nieuczciwą przewagę gospodarczą nad Europą dopóty, dopóki nie wiążą ich cele protokołu z Kioto dotyczące redukcji CO2. Umowy takie powinny być wdrażane na skalę światową, gdyż handel może być naprawdę wolny tylko wtedy, gdy jest również uczciwy.

Część 2. Uzasadnienie opinii

1.   Zarys ogólny

| 1.1 | Dostępność tanich źródeł energii i surowców stanowi obecnie podstawę naszej gospodarki. Jednak ich zasoby są ograniczone i między innymi dlatego stają się one znacznie droższe. Niezbędne są możliwe do przeprowadzenia zmiany strukturalne i technologiczne, a Europa musi się do nich przyczynić, by pomóc przemysłowi europejskiemu w zmierzeniu się z tym wyzwaniem. By zmniejszyć ilość zużywanych zasobów naturalnych, sektory związane z wysokim poziomem zużycia energii i surowców muszą rozpocząć w przyszłości bardziej zrównoważoną produkcję. Sektory te będą nadal potrzebne w przyszłości, gdyż podstawą wartości przemysłowej jest produkcja materiałów wyjściowych i półfabrykatów. |
| --- | --- |

1.1

Dostępność tanich źródeł energii i surowców stanowi obecnie podstawę naszej gospodarki. Jednak ich zasoby są ograniczone i między innymi dlatego stają się one znacznie droższe. Niezbędne są możliwe do przeprowadzenia zmiany strukturalne i technologiczne, a Europa musi się do nich przyczynić, by pomóc przemysłowi europejskiemu w zmierzeniu się z tym wyzwaniem. By zmniejszyć ilość zużywanych zasobów naturalnych, sektory związane z wysokim poziomem zużycia energii i surowców muszą rozpocząć w przyszłości bardziej zrównoważoną produkcję. Sektory te będą nadal potrzebne w przyszłości, gdyż podstawą wartości przemysłowej jest produkcja materiałów wyjściowych i półfabrykatów.

| 1.2 | Energochłonne sektory przemysłu europejskiego, które stosują zrównoważone metody produkcji i uczestniczą w międzynarodowej konkurencji, nie mogą zostać wypchnięte z rynku przez konkurentów spoza UE, wykorzystujących mniej zrównoważone metody produkcji. By temu zapobiec, należy stworzyć równe warunki konkurencji dla tych sektorów, zapewniając współpracę między społeczeństwem obywatelskim a rządem. |
| --- | --- |

1.2

Energochłonne sektory przemysłu europejskiego, które stosują zrównoważone metody produkcji i uczestniczą w międzynarodowej konkurencji, nie mogą zostać wypchnięte z rynku przez konkurentów spoza UE, wykorzystujących mniej zrównoważone metody produkcji. By temu zapobiec, należy stworzyć równe warunki konkurencji dla tych sektorów, zapewniając współpracę między społeczeństwem obywatelskim a rządem.

| 1.3 | Rozwój zrównoważonego modelu społeczeństwa, zdolnego do utrzymania aktualnego poziomu życia i jednocześnie zneutralizowania negatywnych skutków ubocznych istniejących schematów konsumpcji, to największe wyzwanie, z którym będziemy musieli się zmierzyć. Jednym z głównych warunków sprostania temu zadaniu jest konieczność zmiany sposobu zaspokajania potrzeb energetycznych i przejścia na inną, bardziej zrównoważoną formę produkcji. |
| --- | --- |

1.3

Rozwój zrównoważonego modelu społeczeństwa, zdolnego do utrzymania aktualnego poziomu życia i jednocześnie zneutralizowania negatywnych skutków ubocznych istniejących schematów konsumpcji, to największe wyzwanie, z którym będziemy musieli się zmierzyć. Jednym z głównych warunków sprostania temu zadaniu jest konieczność zmiany sposobu zaspokajania potrzeb energetycznych i przejścia na inną, bardziej zrównoważoną formę produkcji.

| 1.4 | Potrzeba stopniowego przejścia do bardziej zrównoważonego modelu społeczeństwa jest bezdyskusyjna. U podłoża tego wymogu leży kilka przyczyn. Eksperci nie są zgodni co do tego, jak długo paliwa kopalne będą dostępne po rozsądnej cenie, lecz każdy zgadza się, że będą one coraz rzadsze i droższe. Co więcej, wskutek zachowań konsumentów stoimy w obliczu jednego z największych zagrożeń naszych czasów — zmian klimatu. |
| --- | --- |

1.4

Potrzeba stopniowego przejścia do bardziej zrównoważonego modelu społeczeństwa jest bezdyskusyjna. U podłoża tego wymogu leży kilka przyczyn. Eksperci nie są zgodni co do tego, jak długo paliwa kopalne będą dostępne po rozsądnej cenie, lecz każdy zgadza się, że będą one coraz rzadsze i droższe. Co więcej, wskutek zachowań konsumentów stoimy w obliczu jednego z największych zagrożeń naszych czasów — zmian klimatu.

| 1.5 | Najlepszym sposobem na zatrzymanie tych procesów byłoby zaprzestanie spalania paliw kopalnych, jak to czynimy obecnie. Niemniej rozwiązanie to jest nierealne w krótkiej perspektywie zarówno z politycznego, jak i gospodarczego punktu widzenia. Należy zatem zastosować inne podejścia, gdyż zmiana jest konieczna, a jeśli nie można narzucić pożądanego tempa, to przynajmniej trzeba działać tak szybko, jak to możliwe. |
| --- | --- |

1.5

Najlepszym sposobem na zatrzymanie tych procesów byłoby zaprzestanie spalania paliw kopalnych, jak to czynimy obecnie. Niemniej rozwiązanie to jest nierealne w krótkiej perspektywie zarówno z politycznego, jak i gospodarczego punktu widzenia. Należy zatem zastosować inne podejścia, gdyż zmiana jest konieczna, a jeśli nie można narzucić pożądanego tempa, to przynajmniej trzeba działać tak szybko, jak to możliwe.

| 1.6 | Poprzez zastosowanie modelu Trias Energetica (2), który ma doprowadzić do zwiększenia efektywności wykorzystania energii w trzech etapach, można w bliskiej przyszłości rozpocząć działania zmierzające do osiągnięcia bardziej zrównoważonej konsumpcji i produkcji. Poszczególne etapy zakładają:






  — | zmniejszenie popytu na energię poprzez bardziej oszczędne zużycie, |
| --- | --- | --- |

1.6

Poprzez zastosowanie modelu Trias Energetica (2), który ma doprowadzić do zwiększenia efektywności wykorzystania energii w trzech etapach, można w bliskiej przyszłości rozpocząć działania zmierzające do osiągnięcia bardziej zrównoważonej konsumpcji i produkcji. Poszczególne etapy zakładają:

—

zmniejszenie popytu na energię poprzez bardziej oszczędne zużycie,

| — | maksymalne wykorzystanie zrównoważonych i odnawialnych źródeł energii, |
| --- | --- |

—

maksymalne wykorzystanie zrównoważonych i odnawialnych źródeł energii,

| — | zastosowanie skutecznych technologii pozwalających na wykorzystanie pozostałych paliw kopalnych w bardziej ekologiczny sposób. |
| --- | --- |

—

zastosowanie skutecznych technologii pozwalających na wykorzystanie pozostałych paliw kopalnych w bardziej ekologiczny sposób.

| 1.7 | Potrzeba wielu środków, aby skonkretyzować powyższe trzy cele i umożliwić przejście na bardziej zrównoważoną produkcję przemysłową. Środki takie powinny opierać na kalkulacji czynnika ekonomicznego i strategicznego. Przy takiej kalkulacji niewątpliwie pojawi się konieczność wyboru między sprzecznymi interesami. Nie możemy unikać tego rodzaju konfliktów. Wprawdzie istnieją sytuacje korzystne dla wszystkich, a działania powinny być zawsze nakierowane na ich osiągnięcie, ale w praktyce występują one niezmiernie rzadko. W takich przypadkach należy dokonać wyboru między możliwością dokonania trwałej transformacji a obroną istniejących interesów, uwzględniając naturalny wzrost i pogorszenie się sytuacji jednego sektora wobec drugiego. Sprzeczne interesy tego rodzaju należy uczynić przejrzystymi i je rozwiązać. |
| --- | --- |

1.7

Potrzeba wielu środków, aby skonkretyzować powyższe trzy cele i umożliwić przejście na bardziej zrównoważoną produkcję przemysłową. Środki takie powinny opierać na kalkulacji czynnika ekonomicznego i strategicznego. Przy takiej kalkulacji niewątpliwie pojawi się konieczność wyboru między sprzecznymi interesami. Nie możemy unikać tego rodzaju konfliktów. Wprawdzie istnieją sytuacje korzystne dla wszystkich, a działania powinny być zawsze nakierowane na ich osiągnięcie, ale w praktyce występują one niezmiernie rzadko. W takich przypadkach należy dokonać wyboru między możliwością dokonania trwałej transformacji a obroną istniejących interesów, uwzględniając naturalny wzrost i pogorszenie się sytuacji jednego sektora wobec drugiego. Sprzeczne interesy tego rodzaju należy uczynić przejrzystymi i je rozwiązać.

| 1.8 | Pojęcie zrównoważonego rozwoju nadaje równą wagę aspektom ekonomicznym, ekologicznym i społecznym rozwoju społeczeństwa europejskiego. Niniejsza opinia:






  — | skoncentruje się przede wszystkim na źródłach energii odnawialnej i na dążeniu do wydajności energetycznej i surowcowej (rozdziały 2 i 3), |
| --- | --- | --- |

1.8

Pojęcie zrównoważonego rozwoju nadaje równą wagę aspektom ekonomicznym, ekologicznym i społecznym rozwoju społeczeństwa europejskiego. Niniejsza opinia:

—

skoncentruje się przede wszystkim na źródłach energii odnawialnej i na dążeniu do wydajności energetycznej i surowcowej (rozdziały 2 i 3),

| — | omówi możliwości osiągnięcia zrównoważonego rozwoju w kilku wybranych sektorach (rozdział 4), |
| --- | --- |

—

omówi możliwości osiągnięcia zrównoważonego rozwoju w kilku wybranych sektorach (rozdział 4),

| — | omówi szereg aspektów społecznych (rozdział 5). |
| --- | --- |

—

omówi szereg aspektów społecznych (rozdział 5).

2.   Odnawialne źródła energii

2.1   Wprowadzenie

| 2.1.1 | Ziemia pochłania co roku 3 mln eksadżuli (EJ) energii słonecznej. Całkowita rezerwa paliw kopalnych wynosi 300 000 EJ, tj. 10 % całkowitej rocznej insolacji. Całkowite zużycie energii równa się 400 EJ rocznie. Z 3 mln EJ pochłanianych przez Ziemię 90 EJ jest uwalnianych w postaci energii wodnej, 630 EJ jako energia wiatrowa i 1 250 EJ w formie biomasy. Pozostała ilość jest dostępna w postaci energii słonecznej (3). Zatem zrównoważone źródła energii występują w wystarczającej ilości, aby zaspokoić nasze potrzeby. Problemem jest natomiast dostępność tych źródeł. |
| --- | --- |

2.1.1

Ziemia pochłania co roku 3 mln eksadżuli (EJ) energii słonecznej. Całkowita rezerwa paliw kopalnych wynosi 300 000 EJ, tj. 10 % całkowitej rocznej insolacji. Całkowite zużycie energii równa się 400 EJ rocznie. Z 3 mln EJ pochłanianych przez Ziemię 90 EJ jest uwalnianych w postaci energii wodnej, 630 EJ jako energia wiatrowa i 1 250 EJ w formie biomasy. Pozostała ilość jest dostępna w postaci energii słonecznej (3). Zatem zrównoważone źródła energii występują w wystarczającej ilości, aby zaspokoić nasze potrzeby. Problemem jest natomiast dostępność tych źródeł.

| 2.1.2 | Ponieważ w krótkiej perspektywie odnawialne źródła energii, ze względu na koszty oraz brak odpowiednich technologii, nie będą mogły zaspokoić rosnącego zapotrzebowania na energię, potrzebne są inne źródła energii. Potencjalnie możliwe jest ekologiczne wykorzystanie paliw kopalnych, na przykład poprzez ekstrakcję CO2 i jego późniejsze składowanie w celu uniknięcia emisji do atmosfery. Obecnie trwają intensywne prace nad rozwojem technologii wychwytywania i składowania CO2: kilkanaście instalacji pilotażowych jest w fazie rozruchu lub na etapie budowy w Europie, Ameryce Północnej i Chinach. Można oczekiwać, że bilans ekonomiczny związany ze stosowaniem tej technologii zacznie być dodatni już około 2015-2020 r. |
| --- | --- |

2.1.2

Ponieważ w krótkiej perspektywie odnawialne źródła energii, ze względu na koszty oraz brak odpowiednich technologii, nie będą mogły zaspokoić rosnącego zapotrzebowania na energię, potrzebne są inne źródła energii. Potencjalnie możliwe jest ekologiczne wykorzystanie paliw kopalnych, na przykład poprzez ekstrakcję CO2 i jego późniejsze składowanie w celu uniknięcia emisji do atmosfery. Obecnie trwają intensywne prace nad rozwojem technologii wychwytywania i składowania CO2: kilkanaście instalacji pilotażowych jest w fazie rozruchu lub na etapie budowy w Europie, Ameryce Północnej i Chinach. Można oczekiwać, że bilans ekonomiczny związany ze stosowaniem tej technologii zacznie być dodatni już około 2015-2020 r.

| 2.1.3 | Kluczowe znaczenie ma okres realizowania programów na rzecz energii odnawialnej, gdyż ich przedwczesne wycofanie może zagrozić nowej branży, z drugiej zaś strony zbyt rozciągnięta w czasie pomoc jest nieefektywna. Wsparcie może być zwykle stopniowo ograniczane w miarę obniżania się kosztów technologii dzięki B+R i ekonomiom skali. Duże znaczenie ma też właściwe opracowanie programu wsparcia pod względem technicznym. Wreszcie istotne jest, by programy wsparcia były ogłaszane z wyprzedzeniem dla umożliwienia przedsiębiorstwom przygotowania się do nowych uwarunkowań rynkowych. |
| --- | --- |

2.1.3

Kluczowe znaczenie ma okres realizowania programów na rzecz energii odnawialnej, gdyż ich przedwczesne wycofanie może zagrozić nowej branży, z drugiej zaś strony zbyt rozciągnięta w czasie pomoc jest nieefektywna. Wsparcie może być zwykle stopniowo ograniczane w miarę obniżania się kosztów technologii dzięki B+R i ekonomiom skali. Duże znaczenie ma też właściwe opracowanie programu wsparcia pod względem technicznym. Wreszcie istotne jest, by programy wsparcia były ogłaszane z wyprzedzeniem dla umożliwienia przedsiębiorstwom przygotowania się do nowych uwarunkowań rynkowych.

| 2.1.4 | Dyskusje nad energią jądrową nabierają znaczenia, jak pokazuje Zielona księga „Europejska strategia na rzecz zrównoważonej, konkurencyjnej i bezpiecznej energii” (4) oraz konkluzje Rady Europejskiej ze spotkania w tej sprawie w marcu 2006 r. W niektórych krajach za energią nuklearną opowiada się większość, w innych zaś przeważająca część mieszkańców jest przeciw — głównie ze względu na problem odpadów (5). Niemniej energia jądrowa jeszcze przez dłuższy czas będzie niezbędna, by zaspokoić coraz to większe zapotrzebowanie energetyczne, gdyż stanowi bezemisyjne źródło energii, a także ponieważ ilość odpadów jest relatywnie mała w porównaniu z wytwarzaną energią. W dłuższej perspektywie synteza jądrowa może przynieść rozwiązania problemów związanych z rozszczepieniem jądra atomowego. |
| --- | --- |

2.1.4

Dyskusje nad energią jądrową nabierają znaczenia, jak pokazuje Zielona księga „Europejska strategia na rzecz zrównoważonej, konkurencyjnej i bezpiecznej energii” (4) oraz konkluzje Rady Europejskiej ze spotkania w tej sprawie w marcu 2006 r. W niektórych krajach za energią nuklearną opowiada się większość, w innych zaś przeważająca część mieszkańców jest przeciw — głównie ze względu na problem odpadów (5). Niemniej energia jądrowa jeszcze przez dłuższy czas będzie niezbędna, by zaspokoić coraz to większe zapotrzebowanie energetyczne, gdyż stanowi bezemisyjne źródło energii, a także ponieważ ilość odpadów jest relatywnie mała w porównaniu z wytwarzaną energią. W dłuższej perspektywie synteza jądrowa może przynieść rozwiązania problemów związanych z rozszczepieniem jądra atomowego.

| 2.1.5 | Należy zauważyć, że źródła energii wodnej nie zostały omówione w oddzielnym punkcie, jako że technologia ta (oprócz energii fal) jest uznawana zarówno za w pełni rozwiniętą, jak i w pełni operacyjną. To pominięcie nie powinno być postrzegane w żadnym razie jako umniejszenie wagi tej technologii w kontekście zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

2.1.5

Należy zauważyć, że źródła energii wodnej nie zostały omówione w oddzielnym punkcie, jako że technologia ta (oprócz energii fal) jest uznawana zarówno za w pełni rozwiniętą, jak i w pełni operacyjną. To pominięcie nie powinno być postrzegane w żadnym razie jako umniejszenie wagi tej technologii w kontekście zrównoważonego rozwoju.

2.2   Biomasa

| 2.2.1 | Biomasa to materiał organiczny pochodzący z roślin i drzew hodowanych specjalnie na potrzeby pozyskania energii. Biomasę produkuje się z drewna i roślin charakteryzujących się szybkim wzrostem i dużym plonem z hektara. Do jej produkcji wykorzystuje się również uboczne produkty rolne pochodzące głównie z produkcji żywności, np. słomę i szyjki korzeniowe buraków. Biomasę wytwarza się również z różnych odpadów pochodzących na przykład z hodowli roślin, a także odpadów komunalnych lub przemysłowych. Są to na przykład owoce, warzywa, odpady ogrodnicze, odpady drzewne, obornik, gnojówka, trociny, a także łupiny kakao. |
| --- | --- |

2.2.1

Biomasa to materiał organiczny pochodzący z roślin i drzew hodowanych specjalnie na potrzeby pozyskania energii. Biomasę produkuje się z drewna i roślin charakteryzujących się szybkim wzrostem i dużym plonem z hektara. Do jej produkcji wykorzystuje się również uboczne produkty rolne pochodzące głównie z produkcji żywności, np. słomę i szyjki korzeniowe buraków. Biomasę wytwarza się również z różnych odpadów pochodzących na przykład z hodowli roślin, a także odpadów komunalnych lub przemysłowych. Są to na przykład owoce, warzywa, odpady ogrodnicze, odpady drzewne, obornik, gnojówka, trociny, a także łupiny kakao.

| 2.2.2 | Biomasę można wykorzystać do (częściowego) zastąpienia paliw kopalnych. Zużycie energii pochodzącej z paliw kopalnych wynosi obecnie 400 EJ rocznie. Rocznie dostępnych jest 1 250 EJ energii pochodzącej z biomasy. Nie oznacza to jednak możliwości przeprowadzenia natychmiastowej zmiany. Przy obecnym stanie technologii z biomasy można wyprodukować 120 EJ. Aktualne zużycie energii pochodzącej z biomasy w skali światowej wynosi 50 EJ (6). Ograniczony wzrost zużycia biomasy jako paliwa jest zatem możliwy w krótkoterminowej perspektywie, niemniej w celu wykorzystania tego potencjału niezbędny jest dalszy postęp technologiczny. |
| --- | --- |

2.2.2

Biomasę można wykorzystać do (częściowego) zastąpienia paliw kopalnych. Zużycie energii pochodzącej z paliw kopalnych wynosi obecnie 400 EJ rocznie. Rocznie dostępnych jest 1 250 EJ energii pochodzącej z biomasy. Nie oznacza to jednak możliwości przeprowadzenia natychmiastowej zmiany. Przy obecnym stanie technologii z biomasy można wyprodukować 120 EJ. Aktualne zużycie energii pochodzącej z biomasy w skali światowej wynosi 50 EJ (6). Ograniczony wzrost zużycia biomasy jako paliwa jest zatem możliwy w krótkoterminowej perspektywie, niemniej w celu wykorzystania tego potencjału niezbędny jest dalszy postęp technologiczny.

| 2.2.3 | Niektóre inicjatywy już pozwoliły osiągnąć dobrze rokujące rezultaty. W Austrii wykorzystanie biomasy do ogrzewania w miastach wzrosło sześciokrotnie, a w Szwecji ośmiokrotnie w ciągu ostatnich dziesięciu lat. W Stanach Zjednoczonych ponad 8 000 MW zainstalowanej mocy produkcyjnej pochodzi z biomasy. We Francji z tego źródła wytwarza się 5 % ciepła wykorzystywanego dla celów grzewczych. W Finlandii energia biologiczna wynosi obecnie 18 % całkowitej produkcji energii i zgodnie z założeniami ma osiągnąć 28 % w 2025 r. W Brazylii etanol jest produkowany na dużą skalę jako paliwo do samochodów (obecnie dostarcza ok. 40 % paliwa innego niż olej napędowy) (7). |
| --- | --- |

2.2.3

Niektóre inicjatywy już pozwoliły osiągnąć dobrze rokujące rezultaty. W Austrii wykorzystanie biomasy do ogrzewania w miastach wzrosło sześciokrotnie, a w Szwecji ośmiokrotnie w ciągu ostatnich dziesięciu lat. W Stanach Zjednoczonych ponad 8 000 MW zainstalowanej mocy produkcyjnej pochodzi z biomasy. We Francji z tego źródła wytwarza się 5 % ciepła wykorzystywanego dla celów grzewczych. W Finlandii energia biologiczna wynosi obecnie 18 % całkowitej produkcji energii i zgodnie z założeniami ma osiągnąć 28 % w 2025 r. W Brazylii etanol jest produkowany na dużą skalę jako paliwo do samochodów (obecnie dostarcza ok. 40 % paliwa innego niż olej napędowy) (7).

| 2.2.4 | Zwiększenie produkcji biomasy ma również zasadnicze znaczenie z punktu widzenia:






  a) | polityki ochrony środowiska naturalnego: wpływ cyklu życia biomasy jako materiału odnawialnego na emisje CO2 i SO2 jest obojętny; w przypadku wykorzystywania biomasy na dużą skalę istnieje ponadto możliwość zamknięcia cyklu nieorganicznego i azotu; |
| --- | --- | --- |

2.2.4

Zwiększenie produkcji biomasy ma również zasadnicze znaczenie z punktu widzenia:

a)

polityki ochrony środowiska naturalnego: wpływ cyklu życia biomasy jako materiału odnawialnego na emisje CO2 i SO2 jest obojętny; w przypadku wykorzystywania biomasy na dużą skalę istnieje ponadto możliwość zamknięcia cyklu nieorganicznego i azotu;

| b) | polityki rolnej: w Europie odłogowano grunty — szacuje się, że 200 milionów hektarów gruntów rolnych i 10-20 milionów hektarów terenów o ograniczonym potencjale produkcyjnym można wykorzystać do produkcji biomasy jako źródła surowca i energii; potrzeba bardziej ekstensywnej produkcji rolnej musi być postrzegana w kontekście potrzeby zachowania bogactwa krajobrazowego Europy, osiągnięcia celów UE w zakresie powstrzymania zanikania różnorodności biologicznej i zapewnienia, że wystarczająco duży teren przeznaczony zostanie na ochronę przyrody — będzie trzeba odpowiednio uwzględnić równowagę we wszystkich tych obszarach; |
| --- | --- |

b)

polityki rolnej: w Europie odłogowano grunty — szacuje się, że 200 milionów hektarów gruntów rolnych i 10-20 milionów hektarów terenów o ograniczonym potencjale produkcyjnym można wykorzystać do produkcji biomasy jako źródła surowca i energii; potrzeba bardziej ekstensywnej produkcji rolnej musi być postrzegana w kontekście potrzeby zachowania bogactwa krajobrazowego Europy, osiągnięcia celów UE w zakresie powstrzymania zanikania różnorodności biologicznej i zapewnienia, że wystarczająco duży teren przeznaczony zostanie na ochronę przyrody — będzie trzeba odpowiednio uwzględnić równowagę we wszystkich tych obszarach;

| c) | polityki społecznej: ogólnie każdy megawat zainstalowanej mocy produkcyjnej prowadzi do utworzenia jedenastu stanowisk pracy; jeżeli w Europie zużycie biomasy jako źródła energii miałoby wzrosnąć z 4 % zapotrzebowania na energię w 2003 r. do ok. 10 % w 2010 r. (8), oznaczałoby to utworzenie 160 000 nowych miejsc pracy; |
| --- | --- |

c)

polityki społecznej: ogólnie każdy megawat zainstalowanej mocy produkcyjnej prowadzi do utworzenia jedenastu stanowisk pracy; jeżeli w Europie zużycie biomasy jako źródła energii miałoby wzrosnąć z 4 % zapotrzebowania na energię w 2003 r. do ok. 10 % w 2010 r. (8), oznaczałoby to utworzenie 160 000 nowych miejsc pracy;

| d) | polityki regionalnej: biomasa może być wykorzystywana jako zdecentralizowane źródło energii umożliwiające konwersję w pobliżu miejsca produkcji za pomocą małych elektrowni; jest to sposób na umocnienie stabilności społecznej na szczeblu regionalnym, zwłaszcza na słabiej rozwiniętych obszarach; |
| --- | --- |

d)

polityki regionalnej: biomasa może być wykorzystywana jako zdecentralizowane źródło energii umożliwiające konwersję w pobliżu miejsca produkcji za pomocą małych elektrowni; jest to sposób na umocnienie stabilności społecznej na szczeblu regionalnym, zwłaszcza na słabiej rozwiniętych obszarach;

| e) | wymogu wytwarzania ekologicznej energii elektrycznej: zgodnie z europejską dyrektywą wytwórcy energii elektrycznej w UE mają obowiązek wyprodukowania pewnej procentowej ilości energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii — wielkość ta jest różna w zależności od kraju, ale systematycznie wzrasta; w razie nieprzestrzegania ustalonych wielkości procentowych przewidziane jest zastosowanie kar (lub zniesienie dopłat); oczywiste jest, że produkcja energii elektrycznej z samej biomasy lub z mieszaniny biomasy z węglem — poprzez współspalanie — w dużym stopniu przyczyni się do realizacji celów dotyczących ekologicznej energii elektrycznej. |
| --- | --- |

e)

wymogu wytwarzania ekologicznej energii elektrycznej: zgodnie z europejską dyrektywą wytwórcy energii elektrycznej w UE mają obowiązek wyprodukowania pewnej procentowej ilości energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii — wielkość ta jest różna w zależności od kraju, ale systematycznie wzrasta; w razie nieprzestrzegania ustalonych wielkości procentowych przewidziane jest zastosowanie kar (lub zniesienie dopłat); oczywiste jest, że produkcja energii elektrycznej z samej biomasy lub z mieszaniny biomasy z węglem — poprzez współspalanie — w dużym stopniu przyczyni się do realizacji celów dotyczących ekologicznej energii elektrycznej.

2.3   Energia wiatrowa

| 2.3.1 | Światowy, teoretyczny potencjał energii wiatrowej ponad dwukrotnie przekracza wielkość zapotrzebowania na energię elektryczną przewidywaną w 2020 r. Potencjał i stała poprawa konkurencyjnej pozycji dzięki postępowi technologicznemu sprawiają, że energia wiatrowa jest główną alternatywą dla paliw kopalnych. Energia wiatrowa nie będzie mogła pokryć całego zapotrzebowania ze względu na zmienność jej zasobów. |
| --- | --- |

2.3.1

Światowy, teoretyczny potencjał energii wiatrowej ponad dwukrotnie przekracza wielkość zapotrzebowania na energię elektryczną przewidywaną w 2020 r. Potencjał i stała poprawa konkurencyjnej pozycji dzięki postępowi technologicznemu sprawiają, że energia wiatrowa jest główną alternatywą dla paliw kopalnych. Energia wiatrowa nie będzie mogła pokryć całego zapotrzebowania ze względu na zmienność jej zasobów.

| 2.3.2 | W ciągu kilku minionych dziesięcioleci zainstalowana moc wytwórcza energii wiatrowej wzrosła w spektakularny sposób. Moc komercyjnych turbin wiatrowych zwiększyła się z 10 kW (średnica wirnika — 5 metrów) do ponad 4 500 kW (średnica wirnika — ponad 120 metrów (9)). W ciągu ostatnich ośmiu lat zainstalowana moc energii wiatrowej wzrastała w tempie ponad 30 % rocznie (10). Europejskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej informuje, że całkowita moc energii wiatrowej w 2020 r. powinna wystarczyć do pokrycia 12 % zapotrzebowania na energię elektryczną. Oznacza to wzrost z 31 GW pod koniec 2002 r. do 1260 GW w 2020 r., czyli o 23 % w ciągu roku. Liderami na tym rynku i największymi eksporterami są Wielka Brytania, Dania i Niemcy, a największymi rynkami eksportowymi — Chiny, Indie i Brazylia. Sytuacja zmieni się w Chinach, gdzie gwałtownie rozwija się przemysł maszynowy w dziedzinie energii wiatrowej. W porównaniu z 2004 r. w 2005 r. liczba producentów w Chinach wzrosła o 60 %. Oznacza to, że europejski przemysł maszynowy w tej dziedzinie może stanąć w obliczu tego samego scenariusza, co przemysł płytek ogniwa słonecznego i stracić olbrzymi udział w rynku na korzyść swych chińskich konkurentów. |
| --- | --- |

2.3.2

W ciągu kilku minionych dziesięcioleci zainstalowana moc wytwórcza energii wiatrowej wzrosła w spektakularny sposób. Moc komercyjnych turbin wiatrowych zwiększyła się z 10 kW (średnica wirnika — 5 metrów) do ponad 4 500 kW (średnica wirnika — ponad 120 metrów (9)). W ciągu ostatnich ośmiu lat zainstalowana moc energii wiatrowej wzrastała w tempie ponad 30 % rocznie (10). Europejskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej informuje, że całkowita moc energii wiatrowej w 2020 r. powinna wystarczyć do pokrycia 12 % zapotrzebowania na energię elektryczną. Oznacza to wzrost z 31 GW pod koniec 2002 r. do 1260 GW w 2020 r., czyli o 23 % w ciągu roku. Liderami na tym rynku i największymi eksporterami są Wielka Brytania, Dania i Niemcy, a największymi rynkami eksportowymi — Chiny, Indie i Brazylia. Sytuacja zmieni się w Chinach, gdzie gwałtownie rozwija się przemysł maszynowy w dziedzinie energii wiatrowej. W porównaniu z 2004 r. w 2005 r. liczba producentów w Chinach wzrosła o 60 %. Oznacza to, że europejski przemysł maszynowy w tej dziedzinie może stanąć w obliczu tego samego scenariusza, co przemysł płytek ogniwa słonecznego i stracić olbrzymi udział w rynku na korzyść swych chińskich konkurentów.

| 2.3.3 | Sektor energii wiatrowej jest ciągle w pewnym stopniu uzależniony od różnych środków wspierających. Najważniejszym z nich jest cena, jaką otrzymują producenci za sprzedawaną do sieci energię wraz z pewnością gwarantowanego poziomu cen przez kolejne 10-20 lat. Dzięki takim środkom w niektórych państwach członkowskich sektor energii wiatrowej jest szybko rozwijającą się branżą. Wadą natomiast jest to, że powstają duże, wysokodochodowe scentralizowane parki wiatrowe zamiast gęstej sieci niewielkich, zdecentralizowanych elektrownii. Opinia publiczna jest coraz bardziej przeciwna takim zjawiskom na dużą skalę. Oczywiście energia wiatrowa musi w końcu również być w stanie sama się utrzymać bez dotacji i cen gwarantowanych. |
| --- | --- |

2.3.3

Sektor energii wiatrowej jest ciągle w pewnym stopniu uzależniony od różnych środków wspierających. Najważniejszym z nich jest cena, jaką otrzymują producenci za sprzedawaną do sieci energię wraz z pewnością gwarantowanego poziomu cen przez kolejne 10-20 lat. Dzięki takim środkom w niektórych państwach członkowskich sektor energii wiatrowej jest szybko rozwijającą się branżą. Wadą natomiast jest to, że powstają duże, wysokodochodowe scentralizowane parki wiatrowe zamiast gęstej sieci niewielkich, zdecentralizowanych elektrownii. Opinia publiczna jest coraz bardziej przeciwna takim zjawiskom na dużą skalę. Oczywiście energia wiatrowa musi w końcu również być w stanie sama się utrzymać bez dotacji i cen gwarantowanych.

| 2.3.4 | Aby umocnić konkurencyjną pozycję energii wiatrowej, należy zwiększyć wysiłki podejmowane w dziedzinie badań naukowych i rozwoju. Ponadto w działaniach trzeba stale uwzględniać wytyczne w zakresie prawodawstwa i cele polityk. Wśród istotnych wyzwań należy wymienić między innymi zagospodarowanie nowych lokalizacji dla parków wiatrowych nad morzem i usunięcie niepewności blokujących wykorzystanie energii wiatrowej, na przykład niepewności co do wynagrodzenia związanego z energią wiatrową. |
| --- | --- |

2.3.4

Aby umocnić konkurencyjną pozycję energii wiatrowej, należy zwiększyć wysiłki podejmowane w dziedzinie badań naukowych i rozwoju. Ponadto w działaniach trzeba stale uwzględniać wytyczne w zakresie prawodawstwa i cele polityk. Wśród istotnych wyzwań należy wymienić między innymi zagospodarowanie nowych lokalizacji dla parków wiatrowych nad morzem i usunięcie niepewności blokujących wykorzystanie energii wiatrowej, na przykład niepewności co do wynagrodzenia związanego z energią wiatrową.

| 2.3.5 | Rozwój energii wiatrowej jest istotny z punktu widzenia:






  a) | polityki ochrony środowiska naturalnego: energia wiatrowa jest ekologicznym rodzajem energii, który nie powoduje emisji CO2 lub innych substancji zanieczyszczających, jej dostępność ulega zmianom, niemniej jest ogromna; |
| --- | --- | --- |

2.3.5

Rozwój energii wiatrowej jest istotny z punktu widzenia:

a)

polityki ochrony środowiska naturalnego: energia wiatrowa jest ekologicznym rodzajem energii, który nie powoduje emisji CO2 lub innych substancji zanieczyszczających, jej dostępność ulega zmianom, niemniej jest ogromna;

| b) | polityki społecznej: w 2002 r. energia wiatrowa przyczyniła się do zatrudnienia 20 osób na każdy megawat zainstalowanej mocy, niemniej ze względu na doświadczenie zdobywane przy opracowywaniu, produkcji i instalowaniu turbin zatrudnienie nie rośnie proporcjonalnie, a w 2020 r. prawdopodobnie spadnie do poziomu 9,8 miejsc pracy na każdy megawat zainstalowanej mocy; oznacza to zwiększenie zatrudnienia w sektorze energii wiatrowej z 114 000 w 2001 r. do 1 470 000 w 2020 r. (11); |
| --- | --- |

b)

polityki społecznej: w 2002 r. energia wiatrowa przyczyniła się do zatrudnienia 20 osób na każdy megawat zainstalowanej mocy, niemniej ze względu na doświadczenie zdobywane przy opracowywaniu, produkcji i instalowaniu turbin zatrudnienie nie rośnie proporcjonalnie, a w 2020 r. prawdopodobnie spadnie do poziomu 9,8 miejsc pracy na każdy megawat zainstalowanej mocy; oznacza to zwiększenie zatrudnienia w sektorze energii wiatrowej z 114 000 w 2001 r. do 1 470 000 w 2020 r. (11);

| c) | polityki regionalnej: dzięki programom wsparcia energia wiatrowa rozwija się w duże, scentralizowane parki wiatrowe, bardzo atrakcyjne dla inwestorów z uwagi na ich rentowność; opinia publiczna jest przeciwna temu rozwojowi, gdyż popiera gęste sieci małych, zdecentralizowanych elektrowni wiatrowych. |
| --- | --- |

c)

polityki regionalnej: dzięki programom wsparcia energia wiatrowa rozwija się w duże, scentralizowane parki wiatrowe, bardzo atrakcyjne dla inwestorów z uwagi na ich rentowność; opinia publiczna jest przeciwna temu rozwojowi, gdyż popiera gęste sieci małych, zdecentralizowanych elektrowni wiatrowych.

2.4   Energia słoneczna

| 2.4.1 | Istnieją dwa sposoby wykorzystania energii słonecznej: do ogrzewania i ciepłej wody oraz do produkcji energii elektrycznej (12). Systemy ogrzewania energią słoneczną są stosunkowo proste i tanie i już obecnie są wykorzystywane w wielu krajach. |
| --- | --- |

2.4.1

Istnieją dwa sposoby wykorzystania energii słonecznej: do ogrzewania i ciepłej wody oraz do produkcji energii elektrycznej (12). Systemy ogrzewania energią słoneczną są stosunkowo proste i tanie i już obecnie są wykorzystywane w wielu krajach.

| 2.4.2 | Głównym powodem starań mających na celu wykorzystanie energii słonecznej na dużą skalę są jej nieograniczone zasoby. Potencjał tego źródła energii na skalę światową jest ogromny, a służąca do jej produkcji infrastruktura — o ile jest odpowiednio zaprojektowana i skonstruowana — przyjazna dla środowiska. |
| --- | --- |

2.4.2

Głównym powodem starań mających na celu wykorzystanie energii słonecznej na dużą skalę są jej nieograniczone zasoby. Potencjał tego źródła energii na skalę światową jest ogromny, a służąca do jej produkcji infrastruktura — o ile jest odpowiednio zaprojektowana i skonstruowana — przyjazna dla środowiska.

| 2.4.3 | Energia słoneczna może być wykorzystana praktycznie wszędzie na świecie na różne sposoby: począwszy od niewielkich systemów usytuowanych w odległych miejscach, poprzez instalacje umieszczane na dachach domów, a skończywszy na dużych elektrowniach słonecznych. |
| --- | --- |

2.4.3

Energia słoneczna może być wykorzystana praktycznie wszędzie na świecie na różne sposoby: począwszy od niewielkich systemów usytuowanych w odległych miejscach, poprzez instalacje umieszczane na dachach domów, a skończywszy na dużych elektrowniach słonecznych.

| 2.4.4 | Systemy ogrzewania oparte na energii słonecznej są powszechne. Ich największym rynkiem są Chiny, głównie dlatego, że na wsiach nie ma sieci gazowych ani elektrycznych. W takich przypadkach energia słoneczna jest najbardziej ekonomicznym rozwiązaniem. Kolejnym dużym rynkiem jest Turcja. W latach 2001-2004 wielkość sprzedaży paneli słonecznych na świecie wzrastała o 10-15 % rocznie. Do Chin trafiło 78 % światowej produkcji, do Turcji natomiast — 5,5 %. |
| --- | --- |

2.4.4

Systemy ogrzewania oparte na energii słonecznej są powszechne. Ich największym rynkiem są Chiny, głównie dlatego, że na wsiach nie ma sieci gazowych ani elektrycznych. W takich przypadkach energia słoneczna jest najbardziej ekonomicznym rozwiązaniem. Kolejnym dużym rynkiem jest Turcja. W latach 2001-2004 wielkość sprzedaży paneli słonecznych na świecie wzrastała o 10-15 % rocznie. Do Chin trafiło 78 % światowej produkcji, do Turcji natomiast — 5,5 %.

| 2.4.5 | W Europie dużymi rynkami systemów ogrzewania energią słoneczną są Niemcy, Austria, Hiszpania i Grecja. Rządy Niemiec i Austrii oferują zachęty finansowe do instalowania takich rozwiązań. W pewnych regionach Hiszpanii wprowadzono obowiązek instalowania systemów ogrzewania energią słoneczną w nowych budynkach. W efekcie tego rodzaju działań wspierających Niemcy i Austria stały się bezsprzecznie największymi producentami systemów ogrzewania energią słoneczną w Europie, jako że przypada na nie 75 % całkowitej produkcji europejskiej. Niemniej wynik ten blednie w porównaniu z produkcją takich systemów w Chinach. Europa wyprodukowała łącznie 0,8 mln m2, a Chiny 12 mln m2. Zasadniczym tego powodem jest fakt, że rząd chiński już na wczesnym etapie dostrzegł znaczenie ogrzewania energią słoneczną i stymulował produkcję takich systemów za pomocą różnych środków przewidzianych w planach pięcioletnich. |
| --- | --- |

2.4.5

W Europie dużymi rynkami systemów ogrzewania energią słoneczną są Niemcy, Austria, Hiszpania i Grecja. Rządy Niemiec i Austrii oferują zachęty finansowe do instalowania takich rozwiązań. W pewnych regionach Hiszpanii wprowadzono obowiązek instalowania systemów ogrzewania energią słoneczną w nowych budynkach. W efekcie tego rodzaju działań wspierających Niemcy i Austria stały się bezsprzecznie największymi producentami systemów ogrzewania energią słoneczną w Europie, jako że przypada na nie 75 % całkowitej produkcji europejskiej. Niemniej wynik ten blednie w porównaniu z produkcją takich systemów w Chinach. Europa wyprodukowała łącznie 0,8 mln m2, a Chiny 12 mln m2. Zasadniczym tego powodem jest fakt, że rząd chiński już na wczesnym etapie dostrzegł znaczenie ogrzewania energią słoneczną i stymulował produkcję takich systemów za pomocą różnych środków przewidzianych w planach pięcioletnich.

| 2.4.6 | Pomimo niewyczerpanych zasobów, elektryczność wytwarzana z energii słonecznej zaspokaja obecnie niewielką część zapotrzebowania. Wynika to z faktu, że koszty wytwarzania prądu z energii słonecznej są zbyt wysokie w porównaniu z prądem uzyskiwanym w elektrowniach opalanych gazem lub węglem. Aby przerwać błędne koło polegające na niskim wykorzystaniu energii słonecznej i jej wysokiej cenie, należy możliwie najpowszechniej korzystać z energii słonecznej, co pozwoli osiągnąć znaczne ekonomie skali przy produkcji i instalacji. Tylko wówczas możliwa będzie modernizacja i ulepszenie technologii. |
| --- | --- |

2.4.6

Pomimo niewyczerpanych zasobów, elektryczność wytwarzana z energii słonecznej zaspokaja obecnie niewielką część zapotrzebowania. Wynika to z faktu, że koszty wytwarzania prądu z energii słonecznej są zbyt wysokie w porównaniu z prądem uzyskiwanym w elektrowniach opalanych gazem lub węglem. Aby przerwać błędne koło polegające na niskim wykorzystaniu energii słonecznej i jej wysokiej cenie, należy możliwie najpowszechniej korzystać z energii słonecznej, co pozwoli osiągnąć znaczne ekonomie skali przy produkcji i instalacji. Tylko wówczas możliwa będzie modernizacja i ulepszenie technologii.

| 2.4.7 | Ponadto wytwarzanie energii z zaangażowaniem licznych, relatywnie małych jednostek produkcyjnych o zmiennej wydajności (zależnej od słońca) wymaga zmiany obecnego podejścia do kwestii energii. Przejście na energię słoneczną jest zadaniem średniookresowym, ważna jest przy tym silna stymulacja rozwoju tego sektora. |
| --- | --- |

2.4.7

Ponadto wytwarzanie energii z zaangażowaniem licznych, relatywnie małych jednostek produkcyjnych o zmiennej wydajności (zależnej od słońca) wymaga zmiany obecnego podejścia do kwestii energii. Przejście na energię słoneczną jest zadaniem średniookresowym, ważna jest przy tym silna stymulacja rozwoju tego sektora.

| 2.4.8 | Chociaż rynek fotowoltaicznej energii słonecznej charakteryzuje się szybkim wzrostem, w rzeczywistości istnieją jedynie trzy duże rynki: Japonia, Niemcy i Kalifornia. Na tych trzech obszarach koncentruje się 80 % światowej produkcji systemów energii słonecznej. Produkcja jest tam stymulowana wysokimi dotacjami i gwarancjami korzystnych cen wyprodukowanej energii dla indywidualnych wytwórców. W 2004 r. światowa produkcja ogniw fotowoltaicznych wyniosła 1 150 MW w przeliczeniu na potencjał mocy. Jeśli dodamy tę wielkość do około 3 000 MW mocy wytwórczej już zainstalowanej do końca 2003 r., będzie to oznaczało, że w 2005 r. całkowita moc wzrosła do około 4 500 MW. |
| --- | --- |

2.4.8

Chociaż rynek fotowoltaicznej energii słonecznej charakteryzuje się szybkim wzrostem, w rzeczywistości istnieją jedynie trzy duże rynki: Japonia, Niemcy i Kalifornia. Na tych trzech obszarach koncentruje się 80 % światowej produkcji systemów energii słonecznej. Produkcja jest tam stymulowana wysokimi dotacjami i gwarancjami korzystnych cen wyprodukowanej energii dla indywidualnych wytwórców. W 2004 r. światowa produkcja ogniw fotowoltaicznych wyniosła 1 150 MW w przeliczeniu na potencjał mocy. Jeśli dodamy tę wielkość do około 3 000 MW mocy wytwórczej już zainstalowanej do końca 2003 r., będzie to oznaczało, że w 2005 r. całkowita moc wzrosła do około 4 500 MW.

| 2.4.9 | Rynek japoński powstał w 1994 r. dzięki programowi zachęt, w ramach którego inwestycje były dotowane w 50 %. Dotacja była corocznie zmniejszana o 5 %. 2004 r. był ostatnim rokiem programu, a kwota subwencji wynosiła w nim 5 % wartości inwestycji. Powstałe dzięki programowi wysokie zapotrzebowanie pozwoliło gospodarce japońskiej uzyskać korzyści wynikające z ekonomii skali. Ceny spadały corocznie o 5 %, zapewniając stabilność kosztów ponoszonych przez konsumenta. Pomimo zakończenia programu dotacji rynek nadal wzrasta w tempie 20 % rocznie. Stabilność popytu umożliwiła przedsiębiorstwom japońskim inwestycje w badania i rozwój, a także w nowe technologie produkcji, przez co na Japonię przypada 53 % światowego rynku. |
| --- | --- |

2.4.9

Rynek japoński powstał w 1994 r. dzięki programowi zachęt, w ramach którego inwestycje były dotowane w 50 %. Dotacja była corocznie zmniejszana o 5 %. 2004 r. był ostatnim rokiem programu, a kwota subwencji wynosiła w nim 5 % wartości inwestycji. Powstałe dzięki programowi wysokie zapotrzebowanie pozwoliło gospodarce japońskiej uzyskać korzyści wynikające z ekonomii skali. Ceny spadały corocznie o 5 %, zapewniając stabilność kosztów ponoszonych przez konsumenta. Pomimo zakończenia programu dotacji rynek nadal wzrasta w tempie 20 % rocznie. Stabilność popytu umożliwiła przedsiębiorstwom japońskim inwestycje w badania i rozwój, a także w nowe technologie produkcji, przez co na Japonię przypada 53 % światowego rynku.

| 2.4.10 | Sektor energii słonecznej w Niemczech rozwijał się według podobnego scenariusza, lecz proces ten rozpoczął się pięć lat później niż w Japonii, mianowicie w 1999 r. Dzięki połączeniu różnych instrumentów, na przykład preferencyjnie oprocentowanych pożyczek, dotacji i stabilności cen energii elektrycznej dostarczanej w ramach sieci, rynek fotowoltaicznej energii słonecznej odnotował wysoki wzrost. W 2001 r. Niemcy wyprzedziły Stany Zjednoczone pod względem mocy zainstalowanej. Umożliwiło to rozwój producentom lokalnym i obecnie połowa produkcji europejskiej (13 % produkcji światowej) pochodzi z Niemiec. Nowy program uruchomiony w 2004 r., przewidujący stabilność cen sprzedaży w ciągu kolejnych 20 lat, nadał tej dziedzinie nowy impuls. Rynek niemiecki rozwija się obecnie najszybciej na świecie — odnotowano około 40-procentowy wzrost w 2004 r. i 2005 r. Popyt krajowy pozwolił przedsiębiorstwom niemieckim zwiększyć produkcję i w niedługim czasie — w momencie nasycenia rynku krajowego — umożliwi również eksport. |
| --- | --- |

2.4.10

Sektor energii słonecznej w Niemczech rozwijał się według podobnego scenariusza, lecz proces ten rozpoczął się pięć lat później niż w Japonii, mianowicie w 1999 r. Dzięki połączeniu różnych instrumentów, na przykład preferencyjnie oprocentowanych pożyczek, dotacji i stabilności cen energii elektrycznej dostarczanej w ramach sieci, rynek fotowoltaicznej energii słonecznej odnotował wysoki wzrost. W 2001 r. Niemcy wyprzedziły Stany Zjednoczone pod względem mocy zainstalowanej. Umożliwiło to rozwój producentom lokalnym i obecnie połowa produkcji europejskiej (13 % produkcji światowej) pochodzi z Niemiec. Nowy program uruchomiony w 2004 r., przewidujący stabilność cen sprzedaży w ciągu kolejnych 20 lat, nadał tej dziedzinie nowy impuls. Rynek niemiecki rozwija się obecnie najszybciej na świecie — odnotowano około 40-procentowy wzrost w 2004 r. i 2005 r. Popyt krajowy pozwolił przedsiębiorstwom niemieckim zwiększyć produkcję i w niedługim czasie — w momencie nasycenia rynku krajowego — umożliwi również eksport.

| 2.4.11 | Rozwój energii słonecznej jest istotny z punktu widzenia:






  a) | polityki ochrony środowiska: energia słoneczna jest ekologicznym rodzajem energii, który nie powoduje emisji CO2 lub innych substancji zanieczyszczających, a jej potencjał jest ogromny, jako że każdego roku ziemia pochłania 3 mln EJ energii słonecznej; dla porównania — całkowite zasoby paliw kopalnych szacuje się na 300 tys. EJ; |
| --- | --- | --- |

2.4.11

Rozwój energii słonecznej jest istotny z punktu widzenia:

a)

polityki ochrony środowiska: energia słoneczna jest ekologicznym rodzajem energii, który nie powoduje emisji CO2 lub innych substancji zanieczyszczających, a jej potencjał jest ogromny, jako że każdego roku ziemia pochłania 3 mln EJ energii słonecznej; dla porównania — całkowite zasoby paliw kopalnych szacuje się na 300 tys. EJ;

| b) | polityki społecznej: rozwój energii słonecznej stworzy miejsca pracy w dziedzinie projektowania, ulepszania, produkowania i instalowania systemów energii słonecznej, choć z drugiej strony miejsca pracy zostaną utracone, gdyż potrzebnych będzie mniej dużych, scentralizowanych elektrowni, |
| --- | --- |

b)

polityki społecznej: rozwój energii słonecznej stworzy miejsca pracy w dziedzinie projektowania, ulepszania, produkowania i instalowania systemów energii słonecznej, choć z drugiej strony miejsca pracy zostaną utracone, gdyż potrzebnych będzie mniej dużych, scentralizowanych elektrowni,

| c) | w przypadku polityki regionalnej: energia cieplna Słońca może być wykorzystywana na odległych, biednych obszarach, gdzie nie ma infrastruktury do dystrybucji energii; jest to tanie rozwiązanie służące ogrzewaniu i dostawom gorącej wody. |
| --- | --- |

c)

w przypadku polityki regionalnej: energia cieplna Słońca może być wykorzystywana na odległych, biednych obszarach, gdzie nie ma infrastruktury do dystrybucji energii; jest to tanie rozwiązanie służące ogrzewaniu i dostawom gorącej wody.

2.5   Energia geotermalna

| 2.5.1 | Energia geotermalna może być wykorzystywana za pomocą pomp cieplnych w celu ogrzewania i chłodzenia budynków. Pompy takie wykorzystują tylko pewną część gazu lub energii elektrycznej zużywanej przez konwencjonalne systemy grzewczo-chłodzące. Energia zużywana do ogrzewania (lub chłodzenia) jest pozyskiwana z otoczenia (z powietrza, wody lub ziemi) (13). |
| --- | --- |

2.5.1

Energia geotermalna może być wykorzystywana za pomocą pomp cieplnych w celu ogrzewania i chłodzenia budynków. Pompy takie wykorzystują tylko pewną część gazu lub energii elektrycznej zużywanej przez konwencjonalne systemy grzewczo-chłodzące. Energia zużywana do ogrzewania (lub chłodzenia) jest pozyskiwana z otoczenia (z powietrza, wody lub ziemi) (13).

| 2.5.2 | Najważniejsze rynki pomp cieplnych to Stany Zjednoczone, Japonia i Szwecja, które razem skupiają 76 % całkowitej zainstalowanej mocy. Kolejne to Chiny, Francja, Niemcy, Szwajcaria i Austria. Rynek europejski wzrósł z 40 000 jednostek w 1997 r. do 123 000 — w 2004 r. W 2004 r. rynek globalny odnotował 18-procentowy wzrost. Pompy cieplne są produkowane i instalowane głównie w krajach, w których władze zaoferowały znaczne zachęty, m.in. finansowe. |
| --- | --- |

2.5.2

Najważniejsze rynki pomp cieplnych to Stany Zjednoczone, Japonia i Szwecja, które razem skupiają 76 % całkowitej zainstalowanej mocy. Kolejne to Chiny, Francja, Niemcy, Szwajcaria i Austria. Rynek europejski wzrósł z 40 000 jednostek w 1997 r. do 123 000 — w 2004 r. W 2004 r. rynek globalny odnotował 18-procentowy wzrost. Pompy cieplne są produkowane i instalowane głównie w krajach, w których władze zaoferowały znaczne zachęty, m.in. finansowe.

| 2.5.3 | Szwecja stanowi dobry przykład takiego podejścia. W latach dziewięćdziesiątych władze szwedzkie wprowadziły szereg środków w celu rozpowszechnienia pomp cieplnych, które obejmowały bezpośrednie dotacje finansowe, korzyści podatkowe i działania promocyjne. Nowe przepisy regulujące sektor budownictwa, określające precyzyjnie dozwoloną temperaturę w systemach ogrzewania, również przyczyniły się do stosowania tego rodzaju pomp. |
| --- | --- |

2.5.3

Szwecja stanowi dobry przykład takiego podejścia. W latach dziewięćdziesiątych władze szwedzkie wprowadziły szereg środków w celu rozpowszechnienia pomp cieplnych, które obejmowały bezpośrednie dotacje finansowe, korzyści podatkowe i działania promocyjne. Nowe przepisy regulujące sektor budownictwa, określające precyzyjnie dozwoloną temperaturę w systemach ogrzewania, również przyczyniły się do stosowania tego rodzaju pomp.

| 2.5.4 | W ten sposób w Szwecji pojawił się rynek dla produkcji pomp cieplnych. Obecnie kraj posiada dobrze rozwiniętą branżę pomp cieplnych, a trzy znaczące firmy działają na rynku międzynarodowym. Szwecja zaspokaja 50 % popytu europejskiego. Szwedzki rynek pomp cieplnych rozwinął się w wystarczającym stopniu, aby samodzielnie się utrzymać. Liczba użytkowanych pomp stale rośnie, nawet bez środków wsparcia ze strony państwa. Ponad 90 % nowych budynków w Szwecji wyposażonych jest pompy cieplne. |
| --- | --- |

2.5.4

W ten sposób w Szwecji pojawił się rynek dla produkcji pomp cieplnych. Obecnie kraj posiada dobrze rozwiniętą branżę pomp cieplnych, a trzy znaczące firmy działają na rynku międzynarodowym. Szwecja zaspokaja 50 % popytu europejskiego. Szwedzki rynek pomp cieplnych rozwinął się w wystarczającym stopniu, aby samodzielnie się utrzymać. Liczba użytkowanych pomp stale rośnie, nawet bez środków wsparcia ze strony państwa. Ponad 90 % nowych budynków w Szwecji wyposażonych jest pompy cieplne.

| 2.5.5 | Rozwój rynku w Austrii wyglądał podobnie. Tamtejsze władze regionalne udzielały dotacji w wysokości do 30 % kosztów zakupu i instalacji pomp cieplnych. Na austriackim rynku pomp cieplnych działa obecnie siedmiu producentów. Zarówno w Szwecji, jak i w Austrii połączenie wsparcia bezpośredniego, konkretnych uregulowań w dziedzinie budownictwa i kampanii promocyjnych umożliwiło rozwój sektora pomp cieplnych, który obecnie funkcjonuje bez wsparcia. |
| --- | --- |

2.5.5

Rozwój rynku w Austrii wyglądał podobnie. Tamtejsze władze regionalne udzielały dotacji w wysokości do 30 % kosztów zakupu i instalacji pomp cieplnych. Na austriackim rynku pomp cieplnych działa obecnie siedmiu producentów. Zarówno w Szwecji, jak i w Austrii połączenie wsparcia bezpośredniego, konkretnych uregulowań w dziedzinie budownictwa i kampanii promocyjnych umożliwiło rozwój sektora pomp cieplnych, który obecnie funkcjonuje bez wsparcia.

| 2.5.6 | Rozwój energii geotermalnej jest istotny z punktu widzenia:






  a) | polityki ochrony środowiska: energia geotermalna jest niewyczerpanym, ekologicznym i energooszczędnym źródłem energii, jej potencjał jest olbrzymi, gdyż ilość energii zmagazynowana w sześciokilometrowej, zewnętrznej warstwie skorupy ziemskiej przekracza 50 tys. razy ilość wszystkich znanych na świecie zasobów ropy naftowej i gazu (14); |
| --- | --- | --- |

2.5.6

Rozwój energii geotermalnej jest istotny z punktu widzenia:

a)

polityki ochrony środowiska: energia geotermalna jest niewyczerpanym, ekologicznym i energooszczędnym źródłem energii, jej potencjał jest olbrzymi, gdyż ilość energii zmagazynowana w sześciokilometrowej, zewnętrznej warstwie skorupy ziemskiej przekracza 50 tys. razy ilość wszystkich znanych na świecie zasobów ropy naftowej i gazu (14);

| b) | polityki społecznej: rozwój energii geotermalnej stworzy miejsca pracy w dziedzinie projektowania, ulepszania, produkowania i instalowania systemów energii geotermalnej, choć z drugiej strony utracone zostaną miejsca pracy, gdyż potrzebnych będzie mniej dużych, scentralizowanych elektrowni; |
| --- | --- |

b)

polityki społecznej: rozwój energii geotermalnej stworzy miejsca pracy w dziedzinie projektowania, ulepszania, produkowania i instalowania systemów energii geotermalnej, choć z drugiej strony utracone zostaną miejsca pracy, gdyż potrzebnych będzie mniej dużych, scentralizowanych elektrowni;

| c) | polityki regionalnej: energia geotermalna oferuje ludziom na odległych obszarach bez dostępu do infrastruktury służącej dystrybucji energii tanie rozwiązanie w zakresie ogrzewania i dostarczania gorącej wody na ich własne potrzeby; do wykorzystania energii geotermalnej potrzebna jest energia elektryczna, lecz w zdecydowanie mniejszej ilości niż do bezpośredniego ogrzewania i dostarczania gorącej wody. |
| --- | --- |

c)

polityki regionalnej: energia geotermalna oferuje ludziom na odległych obszarach bez dostępu do infrastruktury służącej dystrybucji energii tanie rozwiązanie w zakresie ogrzewania i dostarczania gorącej wody na ich własne potrzeby; do wykorzystania energii geotermalnej potrzebna jest energia elektryczna, lecz w zdecydowanie mniejszej ilości niż do bezpośredniego ogrzewania i dostarczania gorącej wody.

3.   Efektywne wykorzystywanie surowców

| 3.1 | Nie tylko zasoby energii wytwarzanej z paliw kopalnych są ograniczone, ale również zapasy surowców metalicznych, mineralnych i biologicznych do produkcji przemysłowej (15). W świecie uprzemysłowionym surowce wykorzystywane są na dużą skalę. 20 % ludności na świecie zużywa ponad 80 % wszystkich surowców. |
| --- | --- |

3.1

Nie tylko zasoby energii wytwarzanej z paliw kopalnych są ograniczone, ale również zapasy surowców metalicznych, mineralnych i biologicznych do produkcji przemysłowej (15). W świecie uprzemysłowionym surowce wykorzystywane są na dużą skalę. 20 % ludności na świecie zużywa ponad 80 % wszystkich surowców.

| 3.2 | Ten model konsumpcji jest nie do pogodzenia ze zrównoważonym wykorzystaniem dostępnych nam zasobów. Wychodząc z założenia, że zasoby surowców stanowią nasze wspólne dziedzictwo i że obecny oraz przyszły dostęp do nich jest powszechnym i niezbywalnym prawem, Europa będzie musiała zredukować zużycie surowców czterokrotnie do 2050 r. i dziesięciokrotnie do roku 2080 (16). Komitet wyraża zadowolenie z inicjatyw w takich obszarach, jak dematerializacja i plan działania w dziedzinie technologii środowiskowych (ETAP). |
| --- | --- |

3.2

Ten model konsumpcji jest nie do pogodzenia ze zrównoważonym wykorzystaniem dostępnych nam zasobów. Wychodząc z założenia, że zasoby surowców stanowią nasze wspólne dziedzictwo i że obecny oraz przyszły dostęp do nich jest powszechnym i niezbywalnym prawem, Europa będzie musiała zredukować zużycie surowców czterokrotnie do 2050 r. i dziesięciokrotnie do roku 2080 (16). Komitet wyraża zadowolenie z inicjatyw w takich obszarach, jak dematerializacja i plan działania w dziedzinie technologii środowiskowych (ETAP).

| 3.3 | W ostatecznym rozrachunku każdy produkt powoduje jakąś szkodę dla środowiska, czy to na etapie produkcji, jego wykorzystywania, czy też w momencie usunięcia na końcu jego cyklu życia. Na cykl ten składa się wiele faz: wydobycie surowców, projektowanie, produkcja, montaż, marketing, dystrybucja, sprzedaż, konsumpcja i usunięcie zużytego produktu. W każdym z tych etapów biorą udział różne podmioty: projektanci, producenci, sprzedawcy, konsumenci itd. Zintegrowana polityka produkcyjna usiłuje usprawnić koordynację pomiędzy wspomnianymi fazami (np. poprzez uwzględnienie optymalnego recyklingu na etapie projektowania), aby ulepszyć produkt pod względem ekologiczności przez jego cały cykl życia. |
| --- | --- |

3.3

W ostatecznym rozrachunku każdy produkt powoduje jakąś szkodę dla środowiska, czy to na etapie produkcji, jego wykorzystywania, czy też w momencie usunięcia na końcu jego cyklu życia. Na cykl ten składa się wiele faz: wydobycie surowców, projektowanie, produkcja, montaż, marketing, dystrybucja, sprzedaż, konsumpcja i usunięcie zużytego produktu. W każdym z tych etapów biorą udział różne podmioty: projektanci, producenci, sprzedawcy, konsumenci itd. Zintegrowana polityka produkcyjna usiłuje usprawnić koordynację pomiędzy wspomnianymi fazami (np. poprzez uwzględnienie optymalnego recyklingu na etapie projektowania), aby ulepszyć produkt pod względem ekologiczności przez jego cały cykl życia.

| 3.4 | Wobec takiej różnorodności produktów i uczestniczących podmiotów opracowanie standardowego środka dla wszystkich problemów jest niemożliwe — potrzeba wielu instrumentów, zarówno dobrowolnych, jak i przymusowych. Instrumenty takie należy wdrażać w ścisłej współpracy ze społeczeństwem — również obywatelskim — i sektorem prywatnym. |
| --- | --- |

3.4

Wobec takiej różnorodności produktów i uczestniczących podmiotów opracowanie standardowego środka dla wszystkich problemów jest niemożliwe — potrzeba wielu instrumentów, zarówno dobrowolnych, jak i przymusowych. Instrumenty takie należy wdrażać w ścisłej współpracy ze społeczeństwem — również obywatelskim — i sektorem prywatnym.

| 3.5 | Organizacje konsumenckie powinny również odgrywać bardziej stymulującą i pomocną rolę niż dotychczas. Do tej pory wiele z nich skupiało się przede wszystkim na uzyskaniu jak najlepszego produktu za najniższą cenę. W praktyce oznacza to, że produkcja nie odbywa się w optymalnie zrównoważony sposób. |
| --- | --- |

3.5

Organizacje konsumenckie powinny również odgrywać bardziej stymulującą i pomocną rolę niż dotychczas. Do tej pory wiele z nich skupiało się przede wszystkim na uzyskaniu jak najlepszego produktu za najniższą cenę. W praktyce oznacza to, że produkcja nie odbywa się w optymalnie zrównoważony sposób.

3.6   Skojarzone wytwarzanie ciepła i energii elektrycznej (Combined Heat and Power — CHP)

| 3.6.1 | Wykorzystanie ciepła uwalnianego w produkcji energii elektrycznej oznacza znaczną poprawę efektywności zużycia energii pomimo ograniczeń technicznych wynikających z dużej odległości pomiędzy miejscem, gdzie wytwarzane jest ciepło (otoczenie przemysłowe), a miejscem jego wykorzystania (mieszkanie), z powodu której dochodzi do utraty dużej ilości energii. Jednostki mikroelektrociepłownictwa (ang. micro-CHP) mogą działać przede wszystkim po to, by zaspokoić potrzeby termalne budynku, wytwarzając energię elektryczną jako produkt uboczny. Alternatywne produkty mogą zostać skonfigurowane przede wszystkim w celu zaspokojenia zapotrzebowania na energię elektryczną i wygenerować ciepło jako produkt uboczny. Dotychczas sprzedawano w większości jednostki „micro-CHP” mające na celu ogrzewanie, chociaż w celu zaspokojenia zapotrzebowania na energię elektryczną powszechniej konfiguruje się ogniwa paliwowe. |
| --- | --- |

3.6.1

Wykorzystanie ciepła uwalnianego w produkcji energii elektrycznej oznacza znaczną poprawę efektywności zużycia energii pomimo ograniczeń technicznych wynikających z dużej odległości pomiędzy miejscem, gdzie wytwarzane jest ciepło (otoczenie przemysłowe), a miejscem jego wykorzystania (mieszkanie), z powodu której dochodzi do utraty dużej ilości energii. Jednostki mikroelektrociepłownictwa (ang. micro-CHP) mogą działać przede wszystkim po to, by zaspokoić potrzeby termalne budynku, wytwarzając energię elektryczną jako produkt uboczny. Alternatywne produkty mogą zostać skonfigurowane przede wszystkim w celu zaspokojenia zapotrzebowania na energię elektryczną i wygenerować ciepło jako produkt uboczny. Dotychczas sprzedawano w większości jednostki „micro-CHP” mające na celu ogrzewanie, chociaż w celu zaspokojenia zapotrzebowania na energię elektryczną powszechniej konfiguruje się ogniwa paliwowe.

| 3.6.2 | Technologia CHP pozwala poradzić sobie z tym ograniczeniem, a z ekonomicznego punktu widzenia stanowi równocześnie wyzwanie dla przemysłu europejskiego. Jest ona zasadniczo stosowana w ogrzewaniu domów i sklepów. Jej produktem ubocznym jest energia elektryczna. Do roku 2004 zainstalowano 24 000 jednostek pracujących w skojarzeniu. Kogeneracja może być stosowana z wieloma źródłami energii. Najbardziej obiecującym z nich jest technologia wodorowa (ogniwa paliwowe), niemniej wymaga ona dalszego rozwoju. |
| --- | --- |

3.6.2

Technologia CHP pozwala poradzić sobie z tym ograniczeniem, a z ekonomicznego punktu widzenia stanowi równocześnie wyzwanie dla przemysłu europejskiego. Jest ona zasadniczo stosowana w ogrzewaniu domów i sklepów. Jej produktem ubocznym jest energia elektryczna. Do roku 2004 zainstalowano 24 000 jednostek pracujących w skojarzeniu. Kogeneracja może być stosowana z wieloma źródłami energii. Najbardziej obiecującym z nich jest technologia wodorowa (ogniwa paliwowe), niemniej wymaga ona dalszego rozwoju.

| 3.6.3 | Dzięki dotacjom dla użytkowników końcowych instalacji pracujących w skojarzeniu Japonia jako pierwsza rozwinęła tę technologię, między innymi dlatego, że technologia ogniw paliwowych była silnie promowana przez branżę samochodową. Władze Japonii chcą, by jej przemysł osiągnął wiodącą pozycję w dziedzinie technologii ogniw paliwowych, tak jak miało to miejsce w przypadku energii słonecznej. W tym celu Japonia wspiera i finansuje prace badawczo-rozwojowe oraz oferuje dotacje do zakupów dla użytkowników końcowych na wczesnym etapie rozwoju rynku. |
| --- | --- |

3.6.3

Dzięki dotacjom dla użytkowników końcowych instalacji pracujących w skojarzeniu Japonia jako pierwsza rozwinęła tę technologię, między innymi dlatego, że technologia ogniw paliwowych była silnie promowana przez branżę samochodową. Władze Japonii chcą, by jej przemysł osiągnął wiodącą pozycję w dziedzinie technologii ogniw paliwowych, tak jak miało to miejsce w przypadku energii słonecznej. W tym celu Japonia wspiera i finansuje prace badawczo-rozwojowe oraz oferuje dotacje do zakupów dla użytkowników końcowych na wczesnym etapie rozwoju rynku.

| 3.6.4 | Rozwój kogeneracji jest istotny z punktu widzenia:






  a) | polityki ochrony środowiska: jest to tanie i energooszczędne źródło energii, co więcej, jest ono bardzo ekologiczne — gorąca woda i prąd wyprodukowane przy pomocy CHP prowadzą do 20-procentowego ograniczenia emisji CO2; |
| --- | --- | --- |

3.6.4

Rozwój kogeneracji jest istotny z punktu widzenia:

a)

polityki ochrony środowiska: jest to tanie i energooszczędne źródło energii, co więcej, jest ono bardzo ekologiczne — gorąca woda i prąd wyprodukowane przy pomocy CHP prowadzą do 20-procentowego ograniczenia emisji CO2;

| b) | polityki społecznej: rozwój CHP stworzy miejsca pracy w dziedzinie projektowania, ulepszania, produkowania i instalowania systemów CHP, choć z drugiej strony utracone zostaną miejsca pracy, gdyż potrzebnych będzie mniej dużych, scentralizowanych elektrowni. |
| --- | --- |

b)

polityki społecznej: rozwój CHP stworzy miejsca pracy w dziedzinie projektowania, ulepszania, produkowania i instalowania systemów CHP, choć z drugiej strony utracone zostaną miejsca pracy, gdyż potrzebnych będzie mniej dużych, scentralizowanych elektrowni.

4.   Skutki zrównoważonego rozwoju dla różnych sektorów

Rozwój sektorów zaangażowanych w prace B+R w dziedzinie technologii energii odnawialnej wskazuje na znaczne możliwości gospodarcze dla zrównoważonego rozwoju. Możliwości te istnieją nie tylko w sektorach, w których bezpośrednio opracowuje się technologie na potrzeby zrównoważonego rozwoju, ale również w branżach, w których należy wdrażać nowe rozwiązania technologiczne.

4.1   Transport

| 4.1.1 | Sektor transportowy jest jednym z głównych konsumentów energii otrzymywanej z paliw kopalnych. W sektorze tym istnieją dobrze rokujące możliwości zrównoważonego wykorzystania energii, jak ilustrują liczne, przydatne zalecenia w raporcie końcowym CARS 21 (17). Co więcej, lepsze planowanie rozwoju miast i infrastruktury oraz stosowanie w szerszym zakresie technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT) otwiera możliwości zwiększenia efektywności transportu. W połączeniu z jeszcze bardziej ulepszoną technologią silników spalinowych, proces ten doprowadzi do osiągnięcia znacznych oszczędności energetycznych. W krótszej perspektywie istnieją także obiecujące możliwości częściowego wykorzystania innych paliw, na przykład gazów ziemnych lub paliw otrzymywanych z biomasy. W ujęciu długoterminowym spore perspektywy może oferować gospodarka wodorowa. Opracowywana obecnie technologia hybrydowa stanowi bardzo dobrą technologię przejściową. |
| --- | --- |

4.1.1

Sektor transportowy jest jednym z głównych konsumentów energii otrzymywanej z paliw kopalnych. W sektorze tym istnieją dobrze rokujące możliwości zrównoważonego wykorzystania energii, jak ilustrują liczne, przydatne zalecenia w raporcie końcowym CARS 21 (17). Co więcej, lepsze planowanie rozwoju miast i infrastruktury oraz stosowanie w szerszym zakresie technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT) otwiera możliwości zwiększenia efektywności transportu. W połączeniu z jeszcze bardziej ulepszoną technologią silników spalinowych, proces ten doprowadzi do osiągnięcia znacznych oszczędności energetycznych. W krótszej perspektywie istnieją także obiecujące możliwości częściowego wykorzystania innych paliw, na przykład gazów ziemnych lub paliw otrzymywanych z biomasy. W ujęciu długoterminowym spore perspektywy może oferować gospodarka wodorowa. Opracowywana obecnie technologia hybrydowa stanowi bardzo dobrą technologię przejściową.

| 4.1.2 | Według danych szacunkowych maksymalny udział w rynku, który może zdobyć paliwo pochodzące z biomasy, wynosi 15 %. Unia Europejska wyznaczyła sobie cel równy 6 % rynku do 2010 r. Obecnie realizowany jest pierwszy projekt pilotażowy produkcji paliwa z biomasy na dużą skalę. |
| --- | --- |

4.1.2

Według danych szacunkowych maksymalny udział w rynku, który może zdobyć paliwo pochodzące z biomasy, wynosi 15 %. Unia Europejska wyznaczyła sobie cel równy 6 % rynku do 2010 r. Obecnie realizowany jest pierwszy projekt pilotażowy produkcji paliwa z biomasy na dużą skalę.

| 4.1.3 | Gaz ziemny wytwarza mniejszą ilość CO2 niż benzyna (-16 %) czy olej napędowy (-13 %). W połączeniu z korzystnymi rozwiązaniami podatkowymi ma on szanse na zdobycie większego udziału w rynku. W ten sposób może rozwinąć się stabilny rynek zarówno dla producentów, jak i konsumentów. Niezbędna technologia jest już dostępna. Wydaje się, że to zasadniczo transport publiczny w strefach miejskich oferuje najbardziej interesujące możliwości, dzięki którym można by optymalnie wykorzystać stacje paliw tankujące pojazdy gazem. W 2020 r. gaz ziemny mógłby osiągnąć 10-procentowy udział w rynku (18). |
| --- | --- |

4.1.3

Gaz ziemny wytwarza mniejszą ilość CO2 niż benzyna (-16 %) czy olej napędowy (-13 %). W połączeniu z korzystnymi rozwiązaniami podatkowymi ma on szanse na zdobycie większego udziału w rynku. W ten sposób może rozwinąć się stabilny rynek zarówno dla producentów, jak i konsumentów. Niezbędna technologia jest już dostępna. Wydaje się, że to zasadniczo transport publiczny w strefach miejskich oferuje najbardziej interesujące możliwości, dzięki którym można by optymalnie wykorzystać stacje paliw tankujące pojazdy gazem. W 2020 r. gaz ziemny mógłby osiągnąć 10-procentowy udział w rynku (18).

| 4.1.4 | Przykłady z innych krajów (szczególnie Brazylii) pokazują, że takiego udziału w rynku nie osiąga się jedynie poprzez zagwarantowanie dostępności biopaliw. Potrzebne są również działania wspierające, takie jak zachęty podatkowe, ukierunkowane prawodawstwo, regulacje i promocja, aby zapewnić zmianę postaw konsumenckich. |
| --- | --- |

4.1.4

Przykłady z innych krajów (szczególnie Brazylii) pokazują, że takiego udziału w rynku nie osiąga się jedynie poprzez zagwarantowanie dostępności biopaliw. Potrzebne są również działania wspierające, takie jak zachęty podatkowe, ukierunkowane prawodawstwo, regulacje i promocja, aby zapewnić zmianę postaw konsumenckich.

| 4.1.5 | Z drugiej strony większe wykorzystanie biopaliw pochodzących z obszarów wrażliwych ekologicznie (takich jak olej palmowy z Azji Południowo-Wschodniej) może doprowadzić do następującego na szeroką skalę zniszczenia lasów deszczowych, jako że są one zastępowane przez plantacje palmowe. Na świecie istnieją 23 duże ekosystemy, z których — według niedawnego badania przeprowadzonego przez Narody Zjednoczone — 15 jest wyczerpanych bądź silnie zanieczyszczonych. |
| --- | --- |

4.1.5

Z drugiej strony większe wykorzystanie biopaliw pochodzących z obszarów wrażliwych ekologicznie (takich jak olej palmowy z Azji Południowo-Wschodniej) może doprowadzić do następującego na szeroką skalę zniszczenia lasów deszczowych, jako że są one zastępowane przez plantacje palmowe. Na świecie istnieją 23 duże ekosystemy, z których — według niedawnego badania przeprowadzonego przez Narody Zjednoczone — 15 jest wyczerpanych bądź silnie zanieczyszczonych.

4.2   Budownictwo

| 4.2.1 | W branży budowlanej, szczególnie w budownictwie mieszkaniowym, kryją się ogromne możliwości dla zrównoważonych technologii. Już teraz, przy niewielkich dodatkowych nakładach, można budować mieszkania, gdzie zużycie energii netto osiąga poziom zerowy. Jakiekolwiek dodatkowe koszty są szybko amortyzowane dzięki oszczędnościom energetycznym. Taka technologia budowania kosztuje średnio 8 % więcej niż zastosowanie tradycyjnych metod. Dzięki ekonomiom skali można by zmniejszyć tę różnicę w ciągu dziesięciu lat do 4 %. Jeden z najbardziej znanych architektów świata Norman Foster stwierdził kiedyś, że jeżeli spojrzymy na koszty budowy w perspektywie 25 lat, faktycznie wynoszą one zaledwie 5,5 %. W ciągu tego samego okresu koszty mieszkania (energia, konserwacja na dużą i małą skalę, odsetki od kredytu hipotecznego/najmu) stanowią około 86 %. Zatem budowanie w sposób zrównoważony może być krótkoterminowo nieco droższe, ale jest znacząco tańsze średnio- i długookresowo. |
| --- | --- |

4.2.1

W branży budowlanej, szczególnie w budownictwie mieszkaniowym, kryją się ogromne możliwości dla zrównoważonych technologii. Już teraz, przy niewielkich dodatkowych nakładach, można budować mieszkania, gdzie zużycie energii netto osiąga poziom zerowy. Jakiekolwiek dodatkowe koszty są szybko amortyzowane dzięki oszczędnościom energetycznym. Taka technologia budowania kosztuje średnio 8 % więcej niż zastosowanie tradycyjnych metod. Dzięki ekonomiom skali można by zmniejszyć tę różnicę w ciągu dziesięciu lat do 4 %. Jeden z najbardziej znanych architektów świata Norman Foster stwierdził kiedyś, że jeżeli spojrzymy na koszty budowy w perspektywie 25 lat, faktycznie wynoszą one zaledwie 5,5 %. W ciągu tego samego okresu koszty mieszkania (energia, konserwacja na dużą i małą skalę, odsetki od kredytu hipotecznego/najmu) stanowią około 86 %. Zatem budowanie w sposób zrównoważony może być krótkoterminowo nieco droższe, ale jest znacząco tańsze średnio- i długookresowo.

| 4.2.2 | W Niemczech i w Austrii liczba budynków wykorzystujących zasady efektywności energetycznej rośnie szybciej niż w pozostałych państwach Unii. Passiv Haus Institut w Niemczech zlecił zaprojektowanie domów, w których zużycie energii byłoby bardzo niskie dzięki zastosowaniu energii słonecznej oraz efektywnej, hermetycznej izolacji pomieszczeń. W Niemczech wybudowano już ponad 4 000 domów tego typu, a w Austrii ponad 1 000. Podobną zasadę stosuje się coraz częściej również w budownictwie przemysłowym. |
| --- | --- |

4.2.2

W Niemczech i w Austrii liczba budynków wykorzystujących zasady efektywności energetycznej rośnie szybciej niż w pozostałych państwach Unii. Passiv Haus Institut w Niemczech zlecił zaprojektowanie domów, w których zużycie energii byłoby bardzo niskie dzięki zastosowaniu energii słonecznej oraz efektywnej, hermetycznej izolacji pomieszczeń. W Niemczech wybudowano już ponad 4 000 domów tego typu, a w Austrii ponad 1 000. Podobną zasadę stosuje się coraz częściej również w budownictwie przemysłowym.

| 4.2.3 | Miasto Fryburg określiło nowe normy dla budownictwa charakteryzującego się efektywnością zużycia energii. Zasady te są standardowo umieszczane w umowach dzierżawy lub sprzedaży zawieranych przez władze miasta z przedsiębiorstwami budowlanymi lub deweloperami. W ten sposób Fryburg optymalnie wykorzystuje swoje uprawnienia, aby prowadzić szeroko zakrojone działania wspierające w dziedzinie zarządzania energią. Umowy przewidują obowiązek budowania zgodnie z zasadami efektywności energetycznej na terenach zakupionych lub dzierżawionych od miasta, projektowania budynków w sposób gwarantujący potencjalnie optymalne wykorzystanie energii słonecznej i dostosowanie dachów budynków w taki sposób, aby można było na nich umieścić panele słoneczne. Na osiedlach zbudowanych według tych zasad osiągnięto oszczędności w zużyciu ciepłej wody rzędu 40 %. |
| --- | --- |

4.2.3

Miasto Fryburg określiło nowe normy dla budownictwa charakteryzującego się efektywnością zużycia energii. Zasady te są standardowo umieszczane w umowach dzierżawy lub sprzedaży zawieranych przez władze miasta z przedsiębiorstwami budowlanymi lub deweloperami. W ten sposób Fryburg optymalnie wykorzystuje swoje uprawnienia, aby prowadzić szeroko zakrojone działania wspierające w dziedzinie zarządzania energią. Umowy przewidują obowiązek budowania zgodnie z zasadami efektywności energetycznej na terenach zakupionych lub dzierżawionych od miasta, projektowania budynków w sposób gwarantujący potencjalnie optymalne wykorzystanie energii słonecznej i dostosowanie dachów budynków w taki sposób, aby można było na nich umieścić panele słoneczne. Na osiedlach zbudowanych według tych zasad osiągnięto oszczędności w zużyciu ciepłej wody rzędu 40 %.

4.3   Przemysł

| 4.3.1 | Komitet wyraża zadowolenie z podejścia Komisji do polityki przemysłowej uwzględniającego kwestie zrównoważonego rozwoju, przedstawionego w komunikacie „Wdrażanie wspólnotowego programu lizbońskiego: Ramy polityczne dla wzmocnienia przemysłu UE — w kierunku bardziej zintegrowanego podejścia do polityki przemysłowej” (19). Osiągnięcie celów lizbońskich wymaga konkurencyjnego przemysłu europejskiego. Komitet przyjmuje zatem z zadowoleniem ustanowienie Grupy wysokiego szczebla do spraw konkurencyjności, energii i ochrony środowiska — jednej z siedmiu inicjatyw polityki międzysektorowej mających na celu „wzmocnienie synergii pomiędzy różnymi obszarami polityki w kwestiach związanych z konkurencyjnością”. Komitet jest również zadowolony z wysiłków podejmowanych na tym polu przez sam przemysł europejski. |
| --- | --- |

4.3.1

Komitet wyraża zadowolenie z podejścia Komisji do polityki przemysłowej uwzględniającego kwestie zrównoważonego rozwoju, przedstawionego w komunikacie „Wdrażanie wspólnotowego programu lizbońskiego: Ramy polityczne dla wzmocnienia przemysłu UE — w kierunku bardziej zintegrowanego podejścia do polityki przemysłowej” (19). Osiągnięcie celów lizbońskich wymaga konkurencyjnego przemysłu europejskiego. Komitet przyjmuje zatem z zadowoleniem ustanowienie Grupy wysokiego szczebla do spraw konkurencyjności, energii i ochrony środowiska — jednej z siedmiu inicjatyw polityki międzysektorowej mających na celu „wzmocnienie synergii pomiędzy różnymi obszarami polityki w kwestiach związanych z konkurencyjnością”. Komitet jest również zadowolony z wysiłków podejmowanych na tym polu przez sam przemysł europejski.

| 4.3.2 | Obecnie przemysł jest nadal w dużym stopniu uzależniony od paliw kopalnych. Niemniej w wielu sytuacjach wybór procesu dostarczania elektryczności pozwala na wykorzystanie różnych pierwotnych źródeł energii, przy czym w większości przypadków jednocześnie dąży się do oszczędności energii (20). Ponadto istnieją sposoby wymiany pozostałości energii między kompleksami przemysłowymi a innymi sektorami lub kompleksami mieszkalnymi. W ten sposób pozostałość ciepła wytwarzanego przez kompleks przemysłowy w strefie portowej Rotterdam-Europoort jest wykorzystywana do ogrzewania największego kompleksu cieplarnianego północno-zachodniej Europy w Westland, regionie odległym o 20 km. |
| --- | --- |

4.3.2

Obecnie przemysł jest nadal w dużym stopniu uzależniony od paliw kopalnych. Niemniej w wielu sytuacjach wybór procesu dostarczania elektryczności pozwala na wykorzystanie różnych pierwotnych źródeł energii, przy czym w większości przypadków jednocześnie dąży się do oszczędności energii (20). Ponadto istnieją sposoby wymiany pozostałości energii między kompleksami przemysłowymi a innymi sektorami lub kompleksami mieszkalnymi. W ten sposób pozostałość ciepła wytwarzanego przez kompleks przemysłowy w strefie portowej Rotterdam-Europoort jest wykorzystywana do ogrzewania największego kompleksu cieplarnianego północno-zachodniej Europy w Westland, regionie odległym o 20 km.

| 4.3.3 | Przemysł chemiczny opiera się na ropie naftowej, której dostępność w przyszłości ulegnie zmniejszeniu. Alternatywę stanowi biosynteza, tj. wytwarzanie podstawowych produktów chemicznych przy użyciu bakterii z biomasy. Jest to bardzo złożona, niemniej obiecująca dziedzina. W ciągu ostatnich lat nasza wiedza na temat genetyki mikroorganizmów takich jak bakterie znacznie się wzbogaciła. Dzięki nowym technikom można takie organizmy modyfikować genetycznie, tak aby przetwarzały surowce w konkretne substancje. W ten sposób bakterie pełnią funkcję swoistych programowanych minireaktorów. |
| --- | --- |

4.3.3

Przemysł chemiczny opiera się na ropie naftowej, której dostępność w przyszłości ulegnie zmniejszeniu. Alternatywę stanowi biosynteza, tj. wytwarzanie podstawowych produktów chemicznych przy użyciu bakterii z biomasy. Jest to bardzo złożona, niemniej obiecująca dziedzina. W ciągu ostatnich lat nasza wiedza na temat genetyki mikroorganizmów takich jak bakterie znacznie się wzbogaciła. Dzięki nowym technikom można takie organizmy modyfikować genetycznie, tak aby przetwarzały surowce w konkretne substancje. W ten sposób bakterie pełnią funkcję swoistych programowanych minireaktorów.

| 4.3.4 | Obecnie technologie bazujące na mikroorganizmach wykorzystuje głównie przemysł spożywczy i farmaceutyczny np. do produkcji sera, piwa i penicyliny. Branże te mają również duże możliwości w dziedzinie konwersji biologicznej, niemniej również i przemysł chemiczny zaczyna się interesować tymi technologiami. Do przeprowadzenia ekstrakcji różnych substancji z ropy oraz ich oczyszczenia potrzeba wieloetapowych reakcji. Technologia musi ulec dalszemu udoskonaleniu, jednak teoretycznie istnieje możliwość przejścia na bezpośrednie przetwarzanie biomasy w podstawowe produkty chemiczne lub inne produkty. Pozwoli to zaoszczędzić zużycie ropy i przyniesie wszystkie inne towarzyszące korzyści gospodarcze i środowiskowe — zmniejszenie emisji, zamknięty cykl, integralne zarządzanie. |
| --- | --- |

4.3.4

Obecnie technologie bazujące na mikroorganizmach wykorzystuje głównie przemysł spożywczy i farmaceutyczny np. do produkcji sera, piwa i penicyliny. Branże te mają również duże możliwości w dziedzinie konwersji biologicznej, niemniej również i przemysł chemiczny zaczyna się interesować tymi technologiami. Do przeprowadzenia ekstrakcji różnych substancji z ropy oraz ich oczyszczenia potrzeba wieloetapowych reakcji. Technologia musi ulec dalszemu udoskonaleniu, jednak teoretycznie istnieje możliwość przejścia na bezpośrednie przetwarzanie biomasy w podstawowe produkty chemiczne lub inne produkty. Pozwoli to zaoszczędzić zużycie ropy i przyniesie wszystkie inne towarzyszące korzyści gospodarcze i środowiskowe — zmniejszenie emisji, zamknięty cykl, integralne zarządzanie.

| 4.3.5 | Energochłonne sektory mogą napotkać pewne szczególne problemy z zapewnieniem stopniowego przejścia na źródła energii odnawialnej. Poziom zrównoważenia produkcji jest bezpośrednio zależny od poziomu zastosowanej technologii i w najbliższej przyszłości nie należy się spodziewać w tej dziedzinie żadnych dużych postępów. Na przykład europejski przemysł aluminiowy i stalowy radzi sobie już dobrze na tym polu. Przemysł stalowy przeznacza ogromne nakłady na nowe technologie zrównoważonej produkcji, szczególnie poprzez projekt ULCOS (Ultra Low CO2 Steelmaking — największy dotychczas europejski projekt związany ze stalą) i oczekuje, że emisje dwutlenku węgla zmniejszą się do ok. 2040 r. o połowę, z kolei produkcja aluminium pierwotnego w Europie cechuje się niezwykle wysokim poziomem wykorzystania energii odnawialnej (44,7 %). Ze względu na to, że energia wykorzystywana do produkcji aluminium wtórnego ze złomu aluminiowego to tylko 10 % energii potrzebnej do produkcji aluminium pierwotnego, w sektorze tym kryją się duże możliwości oszczędzania energii. Niemniej jednak na rynku europejskim Chiny zakupują złom aluminiowy na masową skalę poprzez zachęty rządowe mające na celu oszczędzenie energii. |
| --- | --- |

4.3.5

Energochłonne sektory mogą napotkać pewne szczególne problemy z zapewnieniem stopniowego przejścia na źródła energii odnawialnej. Poziom zrównoważenia produkcji jest bezpośrednio zależny od poziomu zastosowanej technologii i w najbliższej przyszłości nie należy się spodziewać w tej dziedzinie żadnych dużych postępów. Na przykład europejski przemysł aluminiowy i stalowy radzi sobie już dobrze na tym polu. Przemysł stalowy przeznacza ogromne nakłady na nowe technologie zrównoważonej produkcji, szczególnie poprzez projekt ULCOS (Ultra Low CO2 Steelmaking — największy dotychczas europejski projekt związany ze stalą) i oczekuje, że emisje dwutlenku węgla zmniejszą się do ok. 2040 r. o połowę, z kolei produkcja aluminium pierwotnego w Europie cechuje się niezwykle wysokim poziomem wykorzystania energii odnawialnej (44,7 %). Ze względu na to, że energia wykorzystywana do produkcji aluminium wtórnego ze złomu aluminiowego to tylko 10 % energii potrzebnej do produkcji aluminium pierwotnego, w sektorze tym kryją się duże możliwości oszczędzania energii. Niemniej jednak na rynku europejskim Chiny zakupują złom aluminiowy na masową skalę poprzez zachęty rządowe mające na celu oszczędzenie energii.

| 4.3.6 | Europejski przemysł stalowy dobrze wypada również pod względem efektywnego zużycia surowców i recyklingu. Połowa światowej stali produkowana jest ze złomu. Optymalnie wykorzystuje się także odpady z recyklingu. W fabryce Corus w Ijmuiden 99 % odpadów jest powtórnie wykorzystywanych albo na miejscu, albo poza fabryką. |
| --- | --- |

4.3.6

Europejski przemysł stalowy dobrze wypada również pod względem efektywnego zużycia surowców i recyklingu. Połowa światowej stali produkowana jest ze złomu. Optymalnie wykorzystuje się także odpady z recyklingu. W fabryce Corus w Ijmuiden 99 % odpadów jest powtórnie wykorzystywanych albo na miejscu, albo poza fabryką.

| 4.3.7 | Chociaż wykorzystanie kopalnych źródeł energii jako surowca do produkcji przemysłowej będzie w dającej się przewidzieć przyszłości w dużej mierze nieuniknione, wykorzystanie nowo opracowanych materiałów pomoże zaoszczędzić energię w obszarze ich zastosowania, np. poprzez zredukowanie ciężaru w przemyśle samochodowym. By promować takie innowacje, przemysł europejski musi zachować swą międzynarodową konkurencyjność, począwszy od przemysłu wydobywczego, gdzie zaczyna się łańcuch tworzenia wartości. |
| --- | --- |

4.3.7

Chociaż wykorzystanie kopalnych źródeł energii jako surowca do produkcji przemysłowej będzie w dającej się przewidzieć przyszłości w dużej mierze nieuniknione, wykorzystanie nowo opracowanych materiałów pomoże zaoszczędzić energię w obszarze ich zastosowania, np. poprzez zredukowanie ciężaru w przemyśle samochodowym. By promować takie innowacje, przemysł europejski musi zachować swą międzynarodową konkurencyjność, począwszy od przemysłu wydobywczego, gdzie zaczyna się łańcuch tworzenia wartości.

5.   Aspekty społeczne

| 5.1 | Stopniowe przejście do bardziej zrównoważonej produkcji jest nieuniknione i niekwestionowane. Dezindustrializacja, przenoszenie produkcji do innych regionów i zwiększająca się konkurencja ze strony rozwijających się gospodarek wprowadziła niepewność i zaniepokojenie. W takiej atmosferze ludzie nabrali powszechnie przekonania, że zmiana na bardziej zrównoważone modele produkcji negatywnie odbije się na sile konkurencyjnej Europy, utrudni rozwój przemysłu, doprowadzi do likwidacji stanowisk pracy i będzie miała zły wpływ na gospodarkę oraz zatrudnienie. |
| --- | --- |

5.1

Stopniowe przejście do bardziej zrównoważonej produkcji jest nieuniknione i niekwestionowane. Dezindustrializacja, przenoszenie produkcji do innych regionów i zwiększająca się konkurencja ze strony rozwijających się gospodarek wprowadziła niepewność i zaniepokojenie. W takiej atmosferze ludzie nabrali powszechnie przekonania, że zmiana na bardziej zrównoważone modele produkcji negatywnie odbije się na sile konkurencyjnej Europy, utrudni rozwój przemysłu, doprowadzi do likwidacji stanowisk pracy i będzie miała zły wpływ na gospodarkę oraz zatrudnienie.

| 5.2 | W Europie odnotowano negatywny wpływ na zatrudnienie. W Niemczech badania przewidują, że do 2010 r. utraconych zostanie 27 600 miejsc pracy ze względu na system handlu uprawnieniami do emisji (ETS), a do 2020 r. liczba ta wzrośnie do 34 300 (21). Do 2010 r. w Niemczech zostanie utraconych następnych 6 100 miejsc pracy w wyniku wdrożenia ustawy o energii odnawialnej (22). W końcu do 2010 r. wdrożenie uzgodnień protokołu z Kioto spowoduje w Niemczech utratę kolejnych 318 000 miejsc pracy (23). Liczby te, które należy postrzegać w zestawieniu z liczbą nowo tworzonych miejsc pracy, pokazują, że polityka zorientowana na cele związane z ochroną klimatu przynosi ze sobą faktycznie „przemianę w przemyśle”: np. obrót w obszarze energii odnawialnej w Niemczech w 2005 r. wyniósł 16,4 mld EUR oraz utworzono w tym sektorze jak dotąd 170 000 miejsc pracy (24). Przy skali produkcji wynoszącej w 2004 roku 55 mld EUR, ochrona środowiska i klimatu zapewnia w Niemczech obecnie około 1,5 mln miejsc pracy i przyczynia się poprzez swój udział w niemieckim eksporcie (31 mld EUR w roku 2003) do zabezpieczenia wielu dalszych miejsc pracy (25). |
| --- | --- |

5.2

W Europie odnotowano negatywny wpływ na zatrudnienie. W Niemczech badania przewidują, że do 2010 r. utraconych zostanie 27 600 miejsc pracy ze względu na system handlu uprawnieniami do emisji (ETS), a do 2020 r. liczba ta wzrośnie do 34 300 (21). Do 2010 r. w Niemczech zostanie utraconych następnych 6 100 miejsc pracy w wyniku wdrożenia ustawy o energii odnawialnej (22). W końcu do 2010 r. wdrożenie uzgodnień protokołu z Kioto spowoduje w Niemczech utratę kolejnych 318 000 miejsc pracy (23). Liczby te, które należy postrzegać w zestawieniu z liczbą nowo tworzonych miejsc pracy, pokazują, że polityka zorientowana na cele związane z ochroną klimatu przynosi ze sobą faktycznie „przemianę w przemyśle”: np. obrót w obszarze energii odnawialnej w Niemczech w 2005 r. wyniósł 16,4 mld EUR oraz utworzono w tym sektorze jak dotąd 170 000 miejsc pracy (24). Przy skali produkcji wynoszącej w 2004 roku 55 mld EUR, ochrona środowiska i klimatu zapewnia w Niemczech obecnie około 1,5 mln miejsc pracy i przyczynia się poprzez swój udział w niemieckim eksporcie (31 mld EUR w roku 2003) do zabezpieczenia wielu dalszych miejsc pracy (25).

| 5.3 | Niemniej jednak wpływ nie jest jedynie negatywny. Badania dotyczące utraty zatrudnienia w Europie pokazują, że mniej niż 5 % traconych miejsc pracy jest wynikiem przeniesienia produkcji do innych regionów (26). Pomimo ograniczeń metodologicznych wynikających z technik gromadzenia danych, badania te pozostają użytecznym źródłem informacji, zwłaszcza w połączeniu z innymi istotnymi wskaźnikami. Można by ponadto dowodzić, że jedynie niewielki odsetek utraconych miejsc pracy spowodowany jest prawodawstwem w zakresie ochrony środowiska. |
| --- | --- |

5.3

Niemniej jednak wpływ nie jest jedynie negatywny. Badania dotyczące utraty zatrudnienia w Europie pokazują, że mniej niż 5 % traconych miejsc pracy jest wynikiem przeniesienia produkcji do innych regionów (26). Pomimo ograniczeń metodologicznych wynikających z technik gromadzenia danych, badania te pozostają użytecznym źródłem informacji, zwłaszcza w połączeniu z innymi istotnymi wskaźnikami. Można by ponadto dowodzić, że jedynie niewielki odsetek utraconych miejsc pracy spowodowany jest prawodawstwem w zakresie ochrony środowiska.

| 5.4 | Odnotowano również wzrost zatrudnienia. Przemysł ekologiczny, zajmujący się pracami B+R nad zrównoważonymi technologiami, stanowi dynamiczny sektor, w którym zatrudnienie wzrasta w stosunku rocznym o 5 %. Obecnie w sektorze tym istnieje 2 mln pełnoetatowych miejsc pracy, co czyni go w Europie tak dużym pracodawcą, jak przemysł farmaceutyczny i kosmiczny (27). |
| --- | --- |

5.4

Odnotowano również wzrost zatrudnienia. Przemysł ekologiczny, zajmujący się pracami B+R nad zrównoważonymi technologiami, stanowi dynamiczny sektor, w którym zatrudnienie wzrasta w stosunku rocznym o 5 %. Obecnie w sektorze tym istnieje 2 mln pełnoetatowych miejsc pracy, co czyni go w Europie tak dużym pracodawcą, jak przemysł farmaceutyczny i kosmiczny (27).

| 5.5 | Badania OECD (28) wskazują, że zrównoważona produkcja nie prowadzi z definicji do wzrostu kosztów. W dłuższej perspektywie może je nawet częściowo zmniejszyć. Ponadto wydajność zrównoważonej produkcji jest przeciwwagą dla tych kosztów. Wyraźne korzyści handlowe, prawodawstwo i dodatkowe uregulowania w zakresie polityki ochrony środowiska naturalnego prowadzą do inwestycji w zrównoważone innowacyjne rozwiązania, stymulują bardziej efektywne zużycie surowców, wzmacniają markę, poprawiają wizerunek przedsiębiorstw, wreszcie powodują wzrost rentowności i zatrudnienia. Powodzenie tego procesu wymaga wspólnego podejścia opartego na współodpowiedzialności przedsiębiorstw, siły roboczej i rządu. |
| --- | --- |

5.5

Badania OECD (28) wskazują, że zrównoważona produkcja nie prowadzi z definicji do wzrostu kosztów. W dłuższej perspektywie może je nawet częściowo zmniejszyć. Ponadto wydajność zrównoważonej produkcji jest przeciwwagą dla tych kosztów. Wyraźne korzyści handlowe, prawodawstwo i dodatkowe uregulowania w zakresie polityki ochrony środowiska naturalnego prowadzą do inwestycji w zrównoważone innowacyjne rozwiązania, stymulują bardziej efektywne zużycie surowców, wzmacniają markę, poprawiają wizerunek przedsiębiorstw, wreszcie powodują wzrost rentowności i zatrudnienia. Powodzenie tego procesu wymaga wspólnego podejścia opartego na współodpowiedzialności przedsiębiorstw, siły roboczej i rządu.

| 5.6 | Należy za wszelką cenę unikać tego, by przemysł europejski znalazł się w znacznie gorszym położeniu konkurencyjnym w porównaniu z regionami spoza UE z powodu wyższych kosztów związanych z przepisami i uregulowaniami dotyczącymi sfery społecznej i ochrony środowiska. W sytuacji gdy Europa ustala normy dotyczące zrównoważonej produkcji dla swego własnego przemysłu, niedopuszczalne i niezrozumiałe jest równoczesne zezwalanie producentom spoza regionu na wprowadzanie na rynek produktów wytwarzanych niezgodnie z tymi normami. By pobudzić zrównoważoną produkcję, potrzebne jest podejście dwutorowe: z jednej strony wewnątrz UE, z drugiej strony poza UE. |
| --- | --- |

5.6

Należy za wszelką cenę unikać tego, by przemysł europejski znalazł się w znacznie gorszym położeniu konkurencyjnym w porównaniu z regionami spoza UE z powodu wyższych kosztów związanych z przepisami i uregulowaniami dotyczącymi sfery społecznej i ochrony środowiska. W sytuacji gdy Europa ustala normy dotyczące zrównoważonej produkcji dla swego własnego przemysłu, niedopuszczalne i niezrozumiałe jest równoczesne zezwalanie producentom spoza regionu na wprowadzanie na rynek produktów wytwarzanych niezgodnie z tymi normami. By pobudzić zrównoważoną produkcję, potrzebne jest podejście dwutorowe: z jednej strony wewnątrz UE, z drugiej strony poza UE.

| 5.6.1 | Co się tyczy pierwszego podejścia, należy wprowadzić odpowiednie instrumenty, tak by koszty społeczne i środowiskowe wynikłe z metod produkcji niezgodnych ze zrównoważonym rozwojem, stosowanych wewnątrz Unii Europejskiej, zostały uwzględnione w cenie towarów w celu wsparcia zasadniczej myśli raportu Światowej Komisji ds. Społecznego Wymiaru Globalizacji dotyczącej spójności polityki między MOP, WTO, MFW i Bankiem Światowym, jak wskazano w opinii Komitetu w sprawie „Społecznego wymiaru globalizacji”. |
| --- | --- |

5.6.1

Co się tyczy pierwszego podejścia, należy wprowadzić odpowiednie instrumenty, tak by koszty społeczne i środowiskowe wynikłe z metod produkcji niezgodnych ze zrównoważonym rozwojem, stosowanych wewnątrz Unii Europejskiej, zostały uwzględnione w cenie towarów w celu wsparcia zasadniczej myśli raportu Światowej Komisji ds. Społecznego Wymiaru Globalizacji dotyczącej spójności polityki między MOP, WTO, MFW i Bankiem Światowym, jak wskazano w opinii Komitetu w sprawie „Społecznego wymiaru globalizacji”.

| 5.6.2 | Jeżeli zaś chodzi o drugie podejście, UE powinna dołożyć wszelkich starań na odpowiednich forach międzynarodowych (szczególnie w WTO) w celu włączenia do międzynarodowych umów handlowych aspektów niehandlowych, takich jak podstawowe normy społeczne i ekologiczne, tak by ułatwić doskonalenie obszarów polityki zrównoważonego rozwoju przez konkurentów Europy. Kraje takie jak Stany Zjednoczone, Indie i Chiny mają nieuczciwą przewagę gospodarczą nad Europą dopóki, dopóty nie wiążą ich cele protokołu z Kioto dotyczące redukcji dwutlenku węgla. Umowy takie powinny być wdrażane na skalę globalną, gdyż handel może być naprawdę wolny tylko wtedy, gdy jest również uczciwy. |
| --- | --- |

5.6.2

Jeżeli zaś chodzi o drugie podejście, UE powinna dołożyć wszelkich starań na odpowiednich forach międzynarodowych (szczególnie w WTO) w celu włączenia do międzynarodowych umów handlowych aspektów niehandlowych, takich jak podstawowe normy społeczne i ekologiczne, tak by ułatwić doskonalenie obszarów polityki zrównoważonego rozwoju przez konkurentów Europy. Kraje takie jak Stany Zjednoczone, Indie i Chiny mają nieuczciwą przewagę gospodarczą nad Europą dopóki, dopóty nie wiążą ich cele protokołu z Kioto dotyczące redukcji dwutlenku węgla. Umowy takie powinny być wdrażane na skalę globalną, gdyż handel może być naprawdę wolny tylko wtedy, gdy jest również uczciwy.

| 5.7 | Europejski przemysł ekologiczny posiada około jedną trzecią światowego rynku i nadwyżkę w handlu przekraczającą 600 mln euro. W 2004 r. eksport zwiększył się o 8 %; jest to rynek wzrostowy, ponieważ w przyszłości wszystkie kraje, w tym Chiny i Indie, w coraz większym zakresie będą musiały przechodzić na zrównoważone produkty i procesy. |
| --- | --- |

5.7

Europejski przemysł ekologiczny posiada około jedną trzecią światowego rynku i nadwyżkę w handlu przekraczającą 600 mln euro. W 2004 r. eksport zwiększył się o 8 %; jest to rynek wzrostowy, ponieważ w przyszłości wszystkie kraje, w tym Chiny i Indie, w coraz większym zakresie będą musiały przechodzić na zrównoważone produkty i procesy.

| 5.8 | Zrównoważony i innowacyjny model społeczeństwa, w kierunku którego musimy zmierzać, potrzebuje obszernej kampanii informacyjnej skierowanej do obywateli i konsumentów w celu zwiększenia wiedzy i zapewnienia szerszej bazy społecznej. Takie społeczeństwo potrzebuje również dobrze wykwalifikowanych pracowników. W niedawnej przeszłości Europa poświęcała temu zbyt mało uwagi. Po przeszukaniu angielskich wersji 10 dyrektyw, które w ciągu wielu latach wydała Unia Europejska w tej dziedzinie (zrównoważony rozwój, innowacje), pod kątem słów „szkolenia”, „kształcenie”, „zdobywanie umiejętności” i „edukacja”, okazało się, że jedynie pierwsze z nich pojawiło się raz w jednej z tych dyrektyw. |
| --- | --- |

5.8

Zrównoważony i innowacyjny model społeczeństwa, w kierunku którego musimy zmierzać, potrzebuje obszernej kampanii informacyjnej skierowanej do obywateli i konsumentów w celu zwiększenia wiedzy i zapewnienia szerszej bazy społecznej. Takie społeczeństwo potrzebuje również dobrze wykwalifikowanych pracowników. W niedawnej przeszłości Europa poświęcała temu zbyt mało uwagi. Po przeszukaniu angielskich wersji 10 dyrektyw, które w ciągu wielu latach wydała Unia Europejska w tej dziedzinie (zrównoważony rozwój, innowacje), pod kątem słów „szkolenia”, „kształcenie”, „zdobywanie umiejętności” i „edukacja”, okazało się, że jedynie pierwsze z nich pojawiło się raz w jednej z tych dyrektyw.

| 5.9 | Wspomniane dyrektywy poprzedziło szereg komunikatów, które szeroko zajmowały się kwestią szkoleń. W owych dyrektywach zaś zainteresowanie to całkowicie zniknęło. Komunikaty są tylko słowami, dyrektywy zaś czynami. Polityka to nie to, co się mówi, ale to, co się robi. Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że wiele uwagi poświęca się znaczeniu edukacji w nowej polityce przemysłowej UE, i zachęca Komisję do kontynuowania tego podejścia. |
| --- | --- |

5.9

Wspomniane dyrektywy poprzedziło szereg komunikatów, które szeroko zajmowały się kwestią szkoleń. W owych dyrektywach zaś zainteresowanie to całkowicie zniknęło. Komunikaty są tylko słowami, dyrektywy zaś czynami. Polityka to nie to, co się mówi, ale to, co się robi. Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że wiele uwagi poświęca się znaczeniu edukacji w nowej polityce przemysłowej UE, i zachęca Komisję do kontynuowania tego podejścia.

| 5.10 | W strategii lizbońskiej Europa wytyczyła sobie cel stania się do roku 2010 najbardziej konkurencyjną na świecie gospodarką opartą na wiedzy, zapewniającą większą spójność społeczną i więcej lepszych miejsc pracy. Do zbudowania i utrzymania takiego modelu społeczeństwa potrzebna jest dobrze wyszkolona siła robocza. Bez wystarczających inwestycji w szkolenie pracowników nie uda nam się osiągnąć celów lizbońskich nie tylko do 2010 roku, ale nigdy. |
| --- | --- |

5.10

W strategii lizbońskiej Europa wytyczyła sobie cel stania się do roku 2010 najbardziej konkurencyjną na świecie gospodarką opartą na wiedzy, zapewniającą większą spójność społeczną i więcej lepszych miejsc pracy. Do zbudowania i utrzymania takiego modelu społeczeństwa potrzebna jest dobrze wyszkolona siła robocza. Bez wystarczających inwestycji w szkolenie pracowników nie uda nam się osiągnąć celów lizbońskich nie tylko do 2010 roku, ale nigdy.

Bruksela, 14 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  COM(2005) 658 końcowy z 13.12.2005

1

(2)  Model zrównoważonego wykorzystania energii opracowany przez Uniwersytet Techniczny w Delft (Holandia)

2

(3)  Źródło: Energie Centrum Nederland, www.ecn.nl

3

(4)  COM(2006) 105 końcowy z 8.3.2006

4

(5)  Eurobarometer nr 227 (dotyczący energii nuklearnej i odpadów z czerwca 2005 r.) oraz nr 247 („Attitudes towards Energy” ze stycznia 2006 r.)

5

(6)  Źródło: Energie Centrum Nederland, www.ecn.nl

6

(7)  www.worldwatch.org

7

(8)  Plan działania w sprawie biomasy, komunikat Komisji (SEC(2005) 1573)

8

(9)  Źródło: Energie Centrum Nederland, www.ecn.nl

9

(10)  Źródła: www.ewea.org i www.wind-energie.de

10

(11)  Źródło: Energie Centrum Nederland, www.ecn.nl

11

(12)  Patrz: załącznik 1.

12

(13)  Patrz: załącznik 2.

13

(14)  Źródło: Informatiecentrum Duurzame Energie

14

Informatiecentrum Duurzame Energie

(15)  Patrz: opinia EKES-u zatytułowana „Zagrożenia i problemy związane z zaopatrzeniem przemysłu europejskiego w surowce”.

15

(16)  „Przegląd Europejskiej Strategii Rozwoju Zrównoważonego” („European Sustainable Development Strategy”)

16

(17)  Grupa Wysokiego Szczebla CARS 21: „Competitive Automotive Regulatory System for the 21st century” („Konkurencyjny system prawny dla przemysłu motoryzacyjnego w XXI w.”)

17

(18)  Źródło: COM(2001)547, dyrektywa nr 2003/30/WE w sprawie wspierania użycia w transporcie biopaliw lub innych paliw odnawialnych, oraz „Raport na temat paliw alternatywnych” grupy kontaktowej ds. paliw alternatywnych z grudnia 2003 r.

18

(19)  COM(2005) 474 końcowy, pkt 4.1

19

(20)  Patrz: „Elektryczność za większą efektywność — technologie elektryczne i ich możliwości uzyskania oszczędności energii” („Electricity for more efficiency — Electric technologies and their energy savings potential”), lipiec 2004 r.

20

http://www.uie.org/library/REPORT_FINAL_July_2004.pdf

(21)  „Zertifikatehandel für CO2-Emissionen auf dem Prüfstand”, 2002 r., Arbeitsgemeinschaft für Energie- und Systemplanung (AGEP) / Rheinisch-Westfälisches Institut für Wirtschaftsforschung (RWI)

21

Zertifikatehandel für CO2

,

(22)  „Gesamtwirtschaftliche, sektorale und ökologische Auswirkungen des Erneuerbare-Energien-Gesetzes (EEG)”, 2004, Energiewirtschaftliches Institut an der Universität zu Köln (EWI, Köln), Institut für Energetik und Umwelt (IE, Leipzig), Rheinisch-Westfälisches Institut für Wirtschaftsforschung (RWI, Essen)

22

Gesamtwirtschaftliche, sektorale und ökologische Auswirkungen des Erneuerbare-Energien-Gesetzes (EEG)”

(23)  „Das Kyoto-Protokoll und die Folgen für Deutschland 2005”, Institut für politische Analysen und Strategie (ipas) we współpracy z Międzynarodową Radą ds. Tworzenia Kapitału (ICCF)

23

Das Kyoto-Protokoll und die Folgen für Deutschland 2005”

(24)  Notatka prasowa 179/06 Ministerstwa Środowiska Republiki Federalnej Niemiec z 10.7.2006

24

(25)  Notatka prasowa 81/06 Ministerstwa Środowiska Republiki Federalnej Niemiec z 20.4.2006

25

(26)  www.emcc.eurofound.eu.int/erm/

26

(27)  Hintergrundpapier „Umweltschutz und Beschäftigung” Umweltbundesamt, kwiecień 2004 r.

27

(28)  www.oecd.org/dataoecd/34/39/35042829

28

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/12 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/12

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Zarządzanie terytorialne przemianami w przemyśle: rola partnerów społecznych i wkład programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji”

(2006/C 318/02)

Dnia 19 stycznia 2006 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił sporządzić opinię w sprawie: „Zarządzanie terytorialne przemianami w przemyśle: rola partnerów społecznych i wkład programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji”

Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 31 sierpnia 2006 r. Sprawozdawcą był Antonello PEZZINI, współsprawozdawcą — Enrico GIBELLIERI.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 13 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 181 do 2 — 8 osób wstrzymało się od głosu, przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | W związku z nowymi wyzwaniami powstałymi w wyniku globalizacji Rada Europejska w marcu 2006 r. skoncentrowała uwagę — w ramach wznowienia strategii lizbońskiej — na wzroście i zatrudnieniu oraz na zintegrowanym podejściu do zarządzania. |
| --- | --- |

1.1

W związku z nowymi wyzwaniami powstałymi w wyniku globalizacji Rada Europejska w marcu 2006 r. skoncentrowała uwagę — w ramach wznowienia strategii lizbońskiej — na wzroście i zatrudnieniu oraz na zintegrowanym podejściu do zarządzania.

| 1.2 | Unia Europejska powinna połączyć swoje wysiłki, aby zapewnić swym obywatelom innowacyjny, konkurencyjny i zrównoważony rozwój w celu osiągnięcia większej spójności gospodarczej i społecznej na jej terytorium, poprzez tworzenie i rozwój nowych przedsiębiorstw, nowych specjalizacji zawodowych oraz liczniejszych miejsc zatrudnienia o lepszej jakości, przy jednoczesnym zachowaniu europejskiego modelu społecznego zorientowanego na gospodarkę opartą na wiedzy. |
| --- | --- |

1.2

Unia Europejska powinna połączyć swoje wysiłki, aby zapewnić swym obywatelom innowacyjny, konkurencyjny i zrównoważony rozwój w celu osiągnięcia większej spójności gospodarczej i społecznej na jej terytorium, poprzez tworzenie i rozwój nowych przedsiębiorstw, nowych specjalizacji zawodowych oraz liczniejszych miejsc zatrudnienia o lepszej jakości, przy jednoczesnym zachowaniu europejskiego modelu społecznego zorientowanego na gospodarkę opartą na wiedzy.

| 1.2.1 | Komitet jest utwierdzony w przekonaniu, że bez „nowego cyklu wdrażania strategii opartego na partnerstwie i odpowiedzialności za realizację jej celów” (1) wszystkie wysiłki na rzecz zwiększenia konkurencyjności i zatrudnienia w Europie okażą się daremne, jak również że konieczne jest przyjęcie oraz szybkie i powszechne wdrożenie nowych modeli zarządzania. |
| --- | --- |

1.2.1

Komitet jest utwierdzony w przekonaniu, że bez „nowego cyklu wdrażania strategii opartego na partnerstwie i odpowiedzialności za realizację jej celów” (1) wszystkie wysiłki na rzecz zwiększenia konkurencyjności i zatrudnienia w Europie okażą się daremne, jak również że konieczne jest przyjęcie oraz szybkie i powszechne wdrożenie nowych modeli zarządzania.

| 1.2.2 | Zdaniem Komitetu zarówno siódmy program ramowy na rzecz badań, rozwoju technologicznego i demonstracji, jak i nowy program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP) nadal reprezentują zbyt odgórne podejście i nie pozwalają jeszcze na osiągnięcie odpowiedniego poziomu integracji oraz koniecznego i odpowiedzialnego udziału podmiotów publicznych i prywatnych w rozwoju na szczeblu lokalnym i regionalnym, przy jednoczesnej optymalizacji podstawowej roli partnerów społecznych dla zapewnienia perspektyw trwałego i zrównoważonego wzrostu. |
| --- | --- |

1.2.2

Zdaniem Komitetu zarówno siódmy program ramowy na rzecz badań, rozwoju technologicznego i demonstracji, jak i nowy program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP) nadal reprezentują zbyt odgórne podejście i nie pozwalają jeszcze na osiągnięcie odpowiedniego poziomu integracji oraz koniecznego i odpowiedzialnego udziału podmiotów publicznych i prywatnych w rozwoju na szczeblu lokalnym i regionalnym, przy jednoczesnej optymalizacji podstawowej roli partnerów społecznych dla zapewnienia perspektyw trwałego i zrównoważonego wzrostu.

| 1.3 | Unia Europejska powinna zachęcić, również przy wykorzystaniu wspomnianych dwóch instrumentów, do tego nowego typu partnerstwa na szczeblu lokalnym z władzami, podmiotami gospodarczymi i — szczególnie — z partnerami społecznymi, promując nową generację „paktów terytorialnych na rzecz rozwoju w zglobalizowanym świecie” (2). |
| --- | --- |

1.3

Unia Europejska powinna zachęcić, również przy wykorzystaniu wspomnianych dwóch instrumentów, do tego nowego typu partnerstwa na szczeblu lokalnym z władzami, podmiotami gospodarczymi i — szczególnie — z partnerami społecznymi, promując nową generację „paktów terytorialnych na rzecz rozwoju w zglobalizowanym świecie” (2).

| 1.4 | Komitet jest przekonany, że nie istnieją sposoby zarządzania, które byłyby dobre dla wszystkich. Do każdego szczebla regionalnego/lokalnego należy poszukiwanie wzorców najlepiej odpowiadających wymogom zarządzania terytorialnego, które byłyby zgodne z krajowymi, europejskimi i międzynarodowymi ramami odniesienia. |
| --- | --- |

1.4

Komitet jest przekonany, że nie istnieją sposoby zarządzania, które byłyby dobre dla wszystkich. Do każdego szczebla regionalnego/lokalnego należy poszukiwanie wzorców najlepiej odpowiadających wymogom zarządzania terytorialnego, które byłyby zgodne z krajowymi, europejskimi i międzynarodowymi ramami odniesienia.

| 1.5 | Komitet może wskazać pewne kryteria wspólne dla takich wzorców:






  — | obecność zorganizowanego dialogu społecznego i obywatelskiego, |
| --- | --- | --- |

1.5

Komitet może wskazać pewne kryteria wspólne dla takich wzorców:

—

obecność zorganizowanego dialogu społecznego i obywatelskiego,

| — | regularna, publiczna ocena jakości oraz wpływu realizowanych działań, |
| --- | --- |

—

regularna, publiczna ocena jakości oraz wpływu realizowanych działań,

| — | szkolenie podmiotów działających na rzecz rozwoju i go integrujących, |
| --- | --- |

—

szkolenie podmiotów działających na rzecz rozwoju i go integrujących,

| — | tworzenie struktur łączących świat akademicki, przemysł i rząd, |
| --- | --- |

—

tworzenie struktur łączących świat akademicki, przemysł i rząd,

| — | wysokiej jakości struktury edukacyjne i szkoleniowe, |
| --- | --- |

—

wysokiej jakości struktury edukacyjne i szkoleniowe,

| — | wprowadzanie do sieci ośrodków doskonałości naukowo-technologicznej, |
| --- | --- |

—

wprowadzanie do sieci ośrodków doskonałości naukowo-technologicznej,

| — | tworzenie/wzmocnienie nowoczesnych struktur łączących różne podmioty (okręgów, parków high-tech, konglomeratów produkcyjnych i finansowych itp.), |
| --- | --- |

—

tworzenie/wzmocnienie nowoczesnych struktur łączących różne podmioty (okręgów, parków high-tech, konglomeratów produkcyjnych i finansowych itp.),

| — | dysponujący wyposażeniem, rozwijający się w sposób zrównoważony, atrakcyjny i zinformatyzowany region, |
| --- | --- |

—

dysponujący wyposażeniem, rozwijający się w sposób zrównoważony, atrakcyjny i zinformatyzowany region,

| — | skuteczne i akceptowane struktury osiągania konsensusu i podejmowania decyzji w oparciu o zaangażowanie obywateli. |
| --- | --- |

—

skuteczne i akceptowane struktury osiągania konsensusu i podejmowania decyzji w oparciu o zaangażowanie obywateli.

| 1.5.1 | Wreszcie absolutnie niezbędne jest, by zorganizowany dialog społeczny stał się częścią zintegrowanej polityki regionalnej, m.in. poprzez lepsze wykorzystanie istniejących lokalnych i regionalnych rad społeczno-gospodarczych skupiających partnerów społecznych i przedstawicieli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego oraz poprzez ustanowienie skutecznych form partnerstwa społeczno-gospodarczego (3). |
| --- | --- |

1.5.1

Wreszcie absolutnie niezbędne jest, by zorganizowany dialog społeczny stał się częścią zintegrowanej polityki regionalnej, m.in. poprzez lepsze wykorzystanie istniejących lokalnych i regionalnych rad społeczno-gospodarczych skupiających partnerów społecznych i przedstawicieli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego oraz poprzez ustanowienie skutecznych form partnerstwa społeczno-gospodarczego (3).

| 1.5.2 | W tym względzie należy podążać drogą wytyczoną przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, który angażuje rady społeczno-gospodarcze oraz inne podobne organizacje poszczególnych krajów w prowadzony z nim zorganizowany dialog. |
| --- | --- |

1.5.2

W tym względzie należy podążać drogą wytyczoną przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, który angażuje rady społeczno-gospodarcze oraz inne podobne organizacje poszczególnych krajów w prowadzony z nim zorganizowany dialog.

| 1.6 | Powodzenie nowego sposobu zarządzania będzie coraz bardziej zależeć od zdolności określenia szczebla pozwalającego jak najskuteczniej radzić sobie z problemami i tworzyć rozwiązania zgodnie z zasadą pomocniczości, z zachowaniem jednak spójnej całości i wspólnej wizji w odniesieniu do innych poziomów działania (4). |
| --- | --- |

1.6

Powodzenie nowego sposobu zarządzania będzie coraz bardziej zależeć od zdolności określenia szczebla pozwalającego jak najskuteczniej radzić sobie z problemami i tworzyć rozwiązania zgodnie z zasadą pomocniczości, z zachowaniem jednak spójnej całości i wspólnej wizji w odniesieniu do innych poziomów działania (4).

| 1.7 | Komitet wyraża przekonanie, że praktyka polegająca na badaniu możliwych ścieżek, działań i środków w średnio- i długoterminowej perspektywie, obejmująca wspólne prognozowanie (foresight), może wnieść pozytywny, oddolny wkład w rozwój kulturalny społeczeństwa oraz przyczynić się do wzbogacenia wyborów decydentów politycznych i administracyjnych. Taka praktyka może również — i w szczególności — doprowadzić do powstania i wzmocnienia na poziomie regionalnym i lokalnym interakcji między sektorem technologicznym, gospodarczym, społecznym oraz polityką i kulturą, które mają podstawowe znaczenie dla zarządzania trwałym i konkurencyjnym rozwojem. |
| --- | --- |

1.7

Komitet wyraża przekonanie, że praktyka polegająca na badaniu możliwych ścieżek, działań i środków w średnio- i długoterminowej perspektywie, obejmująca wspólne prognozowanie (foresight), może wnieść pozytywny, oddolny wkład w rozwój kulturalny społeczeństwa oraz przyczynić się do wzbogacenia wyborów decydentów politycznych i administracyjnych. Taka praktyka może również — i w szczególności — doprowadzić do powstania i wzmocnienia na poziomie regionalnym i lokalnym interakcji między sektorem technologicznym, gospodarczym, społecznym oraz polityką i kulturą, które mają podstawowe znaczenie dla zarządzania trwałym i konkurencyjnym rozwojem.

| 1.8 | Wymaga to przede wszystkim zaangażowania partnerów społecznych i przedstawicieli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, aby wskazać jednoznacznie na mocne i słabe strony oraz być w stanie zidentyfikować nowe możliwości rynku wewnętrznego i międzynarodowego. |
| --- | --- |

1.8

Wymaga to przede wszystkim zaangażowania partnerów społecznych i przedstawicieli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, aby wskazać jednoznacznie na mocne i słabe strony oraz być w stanie zidentyfikować nowe możliwości rynku wewnętrznego i międzynarodowego.

| 1.9 | Z jednej strony globalizacja wywiera nacisk na konkurencyjność, skłaniając do modernizacji, innowacji i dążenia do najlepszych z możliwych wartości oraz pozwala wytwarzać i rozprowadzać towary oraz świadczyć usługi w możliwie najbardziej skuteczny i efektywny kosztowo sposób, z drugiej zaś — o ile nie zareaguje się odpowiednio wcześnie — może powodować dalsze segmentacje oraz podział struktur gospodarczych i społecznych, w szczególności na poziomie regionalnym i lokalnym. |
| --- | --- |

1.9

Z jednej strony globalizacja wywiera nacisk na konkurencyjność, skłaniając do modernizacji, innowacji i dążenia do najlepszych z możliwych wartości oraz pozwala wytwarzać i rozprowadzać towary oraz świadczyć usługi w możliwie najbardziej skuteczny i efektywny kosztowo sposób, z drugiej zaś — o ile nie zareaguje się odpowiednio wcześnie — może powodować dalsze segmentacje oraz podział struktur gospodarczych i społecznych, w szczególności na poziomie regionalnym i lokalnym.

| 1.9.1 | Stąd, zdaniem Komitetu, rodzi się konieczność jak najszybszego stworzenia nowych kompetencji, które mogłyby ukierunkować obywateli na zmiany. Należy zorganizować wspólne szkolenia dla zarządzających okręgami, przedsiębiorstwami oraz systemami finansowymi i kredytowymi, które byłyby realizowane z decydentami politycznymi, kadrą zarządzającą sektora publicznego, a także władzami lokalnymi i regionalnymi. |
| --- | --- |

1.9.1

Stąd, zdaniem Komitetu, rodzi się konieczność jak najszybszego stworzenia nowych kompetencji, które mogłyby ukierunkować obywateli na zmiany. Należy zorganizować wspólne szkolenia dla zarządzających okręgami, przedsiębiorstwami oraz systemami finansowymi i kredytowymi, które byłyby realizowane z decydentami politycznymi, kadrą zarządzającą sektora publicznego, a także władzami lokalnymi i regionalnymi.

| 1.10 | Jedynie zintegrowane i partycypacyjne podejście terytorialne może — zdaniem Komitetu — sprawić, że dzięki wiedzy zdobytej poprzez inwestycje w badania i rozwój, innowacje i edukację będzie można zbudować potencjał innowacyjny, dając przemysłowi europejskiemu przewagę konkurencyjną i umożliwiając mu przyciągnięcie kapitału ludzkiego i finansowego do danego regionu. |
| --- | --- |

1.10

Jedynie zintegrowane i partycypacyjne podejście terytorialne może — zdaniem Komitetu — sprawić, że dzięki wiedzy zdobytej poprzez inwestycje w badania i rozwój, innowacje i edukację będzie można zbudować potencjał innowacyjny, dając przemysłowi europejskiemu przewagę konkurencyjną i umożliwiając mu przyciągnięcie kapitału ludzkiego i finansowego do danego regionu.

| 1.10.1 | W związku z tym podstawowe znaczenie ma szukanie nowych sposobów przyciągnięcia kapitału ludzkiego do regionu, m.in. poprzez lepsze zrównoważenie życia prywatnego i pracy, wprowadzanie zachęt — szczególnie dla pracowników umysłowych i pracowników wysoko wykwalifikowanych, takich jak kadra zarządzająca, naukowcy i eksperci przemysłowi — pozwalających takim osobom na osiągnięcie w ciągu życia zawodowego odpowiednio atrakcyjnych korzyści z zatrudnienia. |
| --- | --- |

1.10.1

W związku z tym podstawowe znaczenie ma szukanie nowych sposobów przyciągnięcia kapitału ludzkiego do regionu, m.in. poprzez lepsze zrównoważenie życia prywatnego i pracy, wprowadzanie zachęt — szczególnie dla pracowników umysłowych i pracowników wysoko wykwalifikowanych, takich jak kadra zarządzająca, naukowcy i eksperci przemysłowi — pozwalających takim osobom na osiągnięcie w ciągu życia zawodowego odpowiednio atrakcyjnych korzyści z zatrudnienia.

| 1.11 | Komitet uważa, że nowego programu CIP na lata 2007-2013 nie można rozpatrywać w oderwaniu od innych polityk i programów regionalnych Wspólnoty, ponieważ jego podejście do tych kwestii opiera się na trzech kierunkach działania, są nimi: program na rzecz przedsiębiorczości i innowacji, program na rzecz wspierania polityki w zakresie technologii informacyjnych i komunikacyjnych oraz program „Inteligentna energia — Europa”. |
| --- | --- |

1.11

Komitet uważa, że nowego programu CIP na lata 2007-2013 nie można rozpatrywać w oderwaniu od innych polityk i programów regionalnych Wspólnoty, ponieważ jego podejście do tych kwestii opiera się na trzech kierunkach działania, są nimi: program na rzecz przedsiębiorczości i innowacji, program na rzecz wspierania polityki w zakresie technologii informacyjnych i komunikacyjnych oraz program „Inteligentna energia — Europa”.

| 1.12 | W związku z tym Komitet popiera potrzebę ścisłej koordynacji CIP z działaniami w ramach polityki regionalnej, spójności i współpracy ponadgranicznej, ponadnarodowej i międzyregionalnej, jak również z siódmym programem ramowym na rzecz badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (RTD), w którym znaczącą część programu „Możliwości” poświęcono rozwojowi badań dla MŚP, „regionom wiedzy” oraz wsparciu innowacji i innowacyjnych usług dla przedsiębiorstw, jak również koniecznym kontaktom między sektorem szkoleń a światem przedsiębiorczości. |
| --- | --- |

1.12

W związku z tym Komitet popiera potrzebę ścisłej koordynacji CIP z działaniami w ramach polityki regionalnej, spójności i współpracy ponadgranicznej, ponadnarodowej i międzyregionalnej, jak również z siódmym programem ramowym na rzecz badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (RTD), w którym znaczącą część programu „Możliwości” poświęcono rozwojowi badań dla MŚP, „regionom wiedzy” oraz wsparciu innowacji i innowacyjnych usług dla przedsiębiorstw, jak również koniecznym kontaktom między sektorem szkoleń a światem przedsiębiorczości.

| 1.13 | Zdaniem Komitetu niezbędne jest, by takie inicjatywy, poza zapewnieniem wysokiego stopnia koordynacji w celu osiągnięcia synergii i uniknięcia dublowania się i niespójności, zostały w pierwszym rzędzie przeformułowane i odpowiednio uwzględnione przez regiony w kontekście priorytetu partnerstwa na rzecz opartego na współuczestnictwie rozwoju lokalnego. |
| --- | --- |

1.13

Zdaniem Komitetu niezbędne jest, by takie inicjatywy, poza zapewnieniem wysokiego stopnia koordynacji w celu osiągnięcia synergii i uniknięcia dublowania się i niespójności, zostały w pierwszym rzędzie przeformułowane i odpowiednio uwzględnione przez regiony w kontekście priorytetu partnerstwa na rzecz opartego na współuczestnictwie rozwoju lokalnego.

| 1.14 | Komitet ponownie stwierdza — co już uczynił w kilku swoich niedawnych opiniach w sprawie nowoczesnej polityki przemysłowej — że „brakuje wyraźnych powiązań pomiędzy wysiłkami na szczeblu UE oraz koniecznym zaangażowaniem rządów, przemysłu i zainteresowanych stron na szczeblu krajowym i regionalnym”. |
| --- | --- |

1.14

Komitet ponownie stwierdza — co już uczynił w kilku swoich niedawnych opiniach w sprawie nowoczesnej polityki przemysłowej — że „brakuje wyraźnych powiązań pomiędzy wysiłkami na szczeblu UE oraz koniecznym zaangażowaniem rządów, przemysłu i zainteresowanych stron na szczeblu krajowym i regionalnym”.

2.   Definicje

W opinii przywołano kilka pojęć, których znaczenie zostało wyjaśnione poniżej.

| 2.1 | Zarządzanie: literatura antropologiczna wyróżnia trzy rodzaje zarządzania (5). Zarządzanie oddolne zakłada koordynację wszystkich podmiotów na szczeblu lokalnym i charakteryzuje się wyraźną tendencją do wszelkich działań technologicznych. Zarządzanie sieciowe opiera się na ścisłej koordynacji sieciowej wszystkich podmiotów, w tym szczególnie przedsiębiorstw, instytucji badawczych oraz organizacji finansowych. Zarządzanie oparte na odgórnym sterowaniu (ang. 

  dirigiste

  ) polega na wysokim stopniu koordynacji i zarządzaniu scentralizowanym wieloma szczególnie istotnymi aspektami, takimi jak finansowanie i kompetencje badawcze. |
| --- | --- |

2.1

Zarządzanie: literatura antropologiczna wyróżnia trzy rodzaje zarządzania (5). Zarządzanie oddolne zakłada koordynację wszystkich podmiotów na szczeblu lokalnym i charakteryzuje się wyraźną tendencją do wszelkich działań technologicznych. Zarządzanie sieciowe opiera się na ścisłej koordynacji sieciowej wszystkich podmiotów, w tym szczególnie przedsiębiorstw, instytucji badawczych oraz organizacji finansowych. Zarządzanie oparte na odgórnym sterowaniu (ang. 

  dirigiste

  ) polega na wysokim stopniu koordynacji i zarządzaniu scentralizowanym wieloma szczególnie istotnymi aspektami, takimi jak finansowanie i kompetencje badawcze.

2.2   Społecznie odpowiedzialny region
   (6)

Region można określić jako społecznie odpowiedzialny, gdy ukierunkowuje swój rozwój na zasady zrównoważenia, tzn. w swym rozwoju łączy wymiar ekonomiczny, społeczny i ekologiczny. Region można zdefiniować jako społecznie odpowiedzialny, jeżeli skutecznie:

| — | uwzględnia w decyzjach ekonomicznych aspekty społeczne i ekologiczne, |
| --- | --- |

—

uwzględnia w decyzjach ekonomicznych aspekty społeczne i ekologiczne,

| — | wykorzystuje w procesach decyzyjnych wspólny model wartości i metodologię partycypacyjną, |
| --- | --- |

—

wykorzystuje w procesach decyzyjnych wspólny model wartości i metodologię partycypacyjną,

| — | promuje dobre rozwiązania i stałą interakcję między zainteresowanymi stronami w celu pobudzenia wynalazczości i konkurencyjności. |
| --- | --- |

—

promuje dobre rozwiązania i stałą interakcję między zainteresowanymi stronami w celu pobudzenia wynalazczości i konkurencyjności.

By móc zaplanować stworzenie społecznie odpowiedzialnego regionu należy:

| — | zidentyfikować społeczność go zamieszkującą, |
| --- | --- |

—

zidentyfikować społeczność go zamieszkującą,

| — | określić wartości, którymi się ona kieruje. |
| --- | --- |

—

określić wartości, którymi się ona kieruje.

2.3   Kapitał społeczny regionu

Kapitał społeczny może przyjąć rozmaite formy: kultury współpracy lub konkurencji, konsensusu stowarzyszeniowego lub spolaryzowanych grup interesu, a także sposobów uczenia się. Tradycje kulturowe i typ organizacji mogą znacząco wpływać na przeszkody, mogące stanąć na drodze do urzeczywistnienia społecznie odpowiedzialnego regionu. Bardziej dogłębne zbadanie zasobów społecznych dostępnych w regionie (kapitału społecznego) wymaga rozróżnienia pomiędzy kapitałem instytucjonalnym, kulturowym, symbolicznym, psychospołecznym i poznawczym.

| — | Kapitał instytucjonalny to zdolności formalnych instytucji danego regionu do skoncentrowania się na rozwiązywaniu problemów, ich zdolność działania, szybkość procesu decyzyjnego, zakres posiadanej informacji przez organizacje i ich elastyczność, i wreszcie rodzaj istniejących relacji między różnymi organizacjami. |
| --- | --- |

—

Kapitał instytucjonalny to zdolności formalnych instytucji danego regionu do skoncentrowania się na rozwiązywaniu problemów, ich zdolność działania, szybkość procesu decyzyjnego, zakres posiadanej informacji przez organizacje i ich elastyczność, i wreszcie rodzaj istniejących relacji między różnymi organizacjami.

| — | Kapitał kulturowy składa się z dziedzictwa tradycji regionu, jego wartości i przekonań, a także z bogactwa jego języka, wreszcie z jego relacji społecznych i zachowań (7). |
| --- | --- |

—

Kapitał kulturowy składa się z dziedzictwa tradycji regionu, jego wartości i przekonań, a także z bogactwa jego języka, wreszcie z jego relacji społecznych i zachowań (7).

| — | Kapitał symboliczny to zdolność regionu do zmobilizowania energii koniecznej do zapewnienia właściwego rozwoju regionu, a także jego potencjał do stworzenia wizerunku-emblematu, do którego mogą się odnieść przedsiębiorstwa działające w regionie. |
| --- | --- |

—

Kapitał symboliczny to zdolność regionu do zmobilizowania energii koniecznej do zapewnienia właściwego rozwoju regionu, a także jego potencjał do stworzenia wizerunku-emblematu, do którego mogą się odnieść przedsiębiorstwa działające w regionie.

| — | Kapitał psychospołeczny opiera się zasadniczo na pojęciu zaufania, na przekonaniu o istnieniu wspólnoty, która ma potencjał rozwojowy i wreszcie na świadomości, że istnieje możliwość zorganizowania współpracy z grupami i stowarzyszeniami. |
| --- | --- |

—

Kapitał psychospołeczny opiera się zasadniczo na pojęciu zaufania, na przekonaniu o istnieniu wspólnoty, która ma potencjał rozwojowy i wreszcie na świadomości, że istnieje możliwość zorganizowania współpracy z grupami i stowarzyszeniami.

| — | Kapitał poznawczy to zbiorowe know-how, którego nie należy mylić z kapitałem ludzkim jednostek. Kapitał poznawczy ugruntowuje się w organizacjach stanowiących infrastrukturę wiedzy: w uczelniach wyższych, ośrodkach badawczych, organizacjach kulturalnych i zawodowych, w przedsiębiorstwach oraz organach odpowiedzialnych za rozwijanie dialogu społecznego (8). |
| --- | --- |

—

Kapitał poznawczy to zbiorowe know-how, którego nie należy mylić z kapitałem ludzkim jednostek. Kapitał poznawczy ugruntowuje się w organizacjach stanowiących infrastrukturę wiedzy: w uczelniach wyższych, ośrodkach badawczych, organizacjach kulturalnych i zawodowych, w przedsiębiorstwach oraz organach odpowiedzialnych za rozwijanie dialogu społecznego (8).

2.4   Prognozowanie (ang.

  foresight

  )
   (9)
  : przyszłość jako konstrukcja społeczna

Przyszłość należy zbudować. To jednostki ją budują poprzez swe dobrowolne działania i ich — czasami — nieoczekiwane konsekwencje. Zatem nie chodzi tu jedynie o jej przepowiedzenie, lecz o jej zbudowanie w sferze społecznej. Systematyczna refleksja na temat prawdopodobnych czy też możliwych wydarzeń może przyczynić się do budowania przyszłości. Jako obszar badań systematyczna analiza przyszłości to instrument, poprzez który podejmuje się próbę stworzenia bliższego naszym pragnieniom jutra. Celem prognozowania nie jest zatem przepowiedzenie przyszłości, lecz wyobrażenie sobie przyszłości innej niż teraźniejszość, która jest możliwa dzięki takim czynnikom, jak zmiana technologii, stylu życia i pracy, regulacji prawnych, światowej geopolityki itp.

| 2.4.1 | Jako wsparcie dla wytycznych określonych przez Radę Europejską w Lizbonie, Komisja stworzyła warunki do zorganizowania Europejskiej Przestrzeni Badawczej (ang. ERA) (10), której fundusze zostały włączone do szóstego programu ramowego, przy czym szczególnie uwzględniono regionalny foresight
   (11). Następnie w 2001 r., w celu rozpowszechniania prognoz jako modelu wynalazczości, Komisja utworzyła dział zajmujący się perspektywicznymi studiami naukowymi i technologicznymi oraz kontaktami z IPTS (12). |
| --- | --- |

2.4.1

Jako wsparcie dla wytycznych określonych przez Radę Europejską w Lizbonie, Komisja stworzyła warunki do zorganizowania Europejskiej Przestrzeni Badawczej (ang. ERA) (10), której fundusze zostały włączone do szóstego programu ramowego, przy czym szczególnie uwzględniono regionalny foresight
   (11). Następnie w 2001 r., w celu rozpowszechniania prognoz jako modelu wynalazczości, Komisja utworzyła dział zajmujący się perspektywicznymi studiami naukowymi i technologicznymi oraz kontaktami z IPTS (12).

2.5   Demokracja bliska obywatela

| 2.5.1 | Pośród tendencji obserwowanych w ciągu ostatnich lat — poza zasadą pomocniczości — znaczenia nabrała koncepcja bliskości, rozumianej jako podejście kulturowe, poprzez które obywatel wyraża pragnienie udziału w decyzjach dotyczących sfery społecznej. Dzięki nowym technologiom wiedza rozpowszechnia się z szybkością i na skalę, które wcześniej były nie do pomyślenia. |
| --- | --- |

2.5.1

Pośród tendencji obserwowanych w ciągu ostatnich lat — poza zasadą pomocniczości — znaczenia nabrała koncepcja bliskości, rozumianej jako podejście kulturowe, poprzez które obywatel wyraża pragnienie udziału w decyzjach dotyczących sfery społecznej. Dzięki nowym technologiom wiedza rozpowszechnia się z szybkością i na skalę, które wcześniej były nie do pomyślenia.

3.   Uzasadnienie

| 3.1 | Na początku trzeciego tysiąclecia Unia Europejska stoi w obliczu głębokich przemian strukturalnych, które zrewolucjonizowały na przestrzeni niewielu lat klimat globalny, w którym funkcjonuje i konkuruje gospodarka europejska. Wśród tych zmian należy w szczególności odnotować następujące:






  — | siła robocza na wolnym rynku podwoiła się wraz z wejściem ponad 2 mld osób do obszaru gospodarki rynkowej regulowanego przez WTO, |
| --- | --- | --- |

3.1

Na początku trzeciego tysiąclecia Unia Europejska stoi w obliczu głębokich przemian strukturalnych, które zrewolucjonizowały na przestrzeni niewielu lat klimat globalny, w którym funkcjonuje i konkuruje gospodarka europejska. Wśród tych zmian należy w szczególności odnotować następujące:

—

siła robocza na wolnym rynku podwoiła się wraz z wejściem ponad 2 mld osób do obszaru gospodarki rynkowej regulowanego przez WTO,

| — | rewolucja gospodarcza wywołana przez globalizację zmodyfikowała ugruntowane modele gospodarcze, zmieniając jednocześnie równowagę między popytem a podażą, |
| --- | --- |

—

rewolucja gospodarcza wywołana przez globalizację zmodyfikowała ugruntowane modele gospodarcze, zmieniając jednocześnie równowagę między popytem a podażą,

| — | pojawili się nowi, zgrupowani między sobą konkurenci gospodarczy, którzy dołączyli do tradycyjnych podmiotów rynkowych, |
| --- | --- |

—

pojawili się nowi, zgrupowani między sobą konkurenci gospodarczy, którzy dołączyli do tradycyjnych podmiotów rynkowych,

| — | przedsiębiorstwo jest coraz częściej postrzegane jako podmiot zintegrowany z systemem, który gwarantuje zintegrowane sieci wiedzy, |
| --- | --- |

—

przedsiębiorstwo jest coraz częściej postrzegane jako podmiot zintegrowany z systemem, który gwarantuje zintegrowane sieci wiedzy,

| — | sukces przedsiębiorstwa zaczyna coraz bardziej zależeć od nowej formy publicznego zarządzania terytorialnego, które musi odbywać się w oparciu o wspólną wizję strategiczną, |
| --- | --- |

—

sukces przedsiębiorstwa zaczyna coraz bardziej zależeć od nowej formy publicznego zarządzania terytorialnego, które musi odbywać się w oparciu o wspólną wizję strategiczną,

| — | nowe formy zarządzania publicznego i prywatnego na szczeblu lokalnym i regionalnym współistnieją z otoczeniem globalnym, w którym występują duże nierówności demograficzne i gospodarcze, |
| --- | --- |

—

nowe formy zarządzania publicznego i prywatnego na szczeblu lokalnym i regionalnym współistnieją z otoczeniem globalnym, w którym występują duże nierówności demograficzne i gospodarcze,

| — | nowy, zliberalizowany rynek globalny gwałtownie zdominowały agresywne strategie penetracji gospodarczej i handlowej, zasadniczo ukierunkowane na rozpoznanie słabych punktów rynków zagranicznych w celu osiągnięcia przewagi konkurencyjnej. |
| --- | --- |

—

nowy, zliberalizowany rynek globalny gwałtownie zdominowały agresywne strategie penetracji gospodarczej i handlowej, zasadniczo ukierunkowane na rozpoznanie słabych punktów rynków zagranicznych w celu osiągnięcia przewagi konkurencyjnej.

| 3.2 | Sprawozdanie Aha (13) podkreśliło potrzebę nowych modeli zarządzania w celu stworzenia konkurencyjnej Europy, świadomej wyzwań stojących przed systemem, powstałych w wyniku przemian strukturalnych. |
| --- | --- |

3.2

Sprawozdanie Aha (13) podkreśliło potrzebę nowych modeli zarządzania w celu stworzenia konkurencyjnej Europy, świadomej wyzwań stojących przed systemem, powstałych w wyniku przemian strukturalnych.

| 3.2.1 | Przyjęcie tego nowego modelu zarządzania zależy od:






  — | wyraźniej zmiany w celu konkretnego urzeczywistnienia zjednoczonego rynku europejskiego, wsparcia innowacji, wprowadzenia na rynek nowych produktów i usług w konfrontacji z fragmentaryzacją stanowiącą główną przeszkodę dla inwestycji, przedsiębiorstw i zatrudnienia, |
| --- | --- | --- |

3.2.1

Przyjęcie tego nowego modelu zarządzania zależy od:

—

wyraźniej zmiany w celu konkretnego urzeczywistnienia zjednoczonego rynku europejskiego, wsparcia innowacji, wprowadzenia na rynek nowych produktów i usług w konfrontacji z fragmentaryzacją stanowiącą główną przeszkodę dla inwestycji, przedsiębiorstw i zatrudnienia,

| — | przeglądu programów mobilności pracowników w UE, co powinno obejmować kanały wzajemnej wymiany i mobilności między nauką, przemysłem i rządem oraz pomiędzy różnymi krajami, jak również nowe instrumenty dialogu, tak by promować europejski model społeczny oparty na wiedzy i sprzyjać powstawaniu nowych generacji okręgów wiedzy, nowych parków technologicznych i przemysłowych, biegunów doskonałości, platform technologicznych oraz klastrów, |
| --- | --- |

—

przeglądu programów mobilności pracowników w UE, co powinno obejmować kanały wzajemnej wymiany i mobilności między nauką, przemysłem i rządem oraz pomiędzy różnymi krajami, jak również nowe instrumenty dialogu, tak by promować europejski model społeczny oparty na wiedzy i sprzyjać powstawaniu nowych generacji okręgów wiedzy, nowych parków technologicznych i przemysłowych, biegunów doskonałości, platform technologicznych oraz klastrów,

| — | nowej wspólnej wizji strategicznej obejmującej partycypacyjne instrumenty prognozowania foresight, tak by stawić czoła wewnętrznym wyzwaniom społecznym i zewnętrznym wyzwaniom gospodarczym oraz zniwelować rozbieżności między koncepcjami politycznymi a praktyczną potrzebą uczestnictwa wszystkich regionów pragnących stać się częścią gospodarki opartej na wiedzy, |
| --- | --- |

—

nowej wspólnej wizji strategicznej obejmującej partycypacyjne instrumenty prognozowania foresight, tak by stawić czoła wewnętrznym wyzwaniom społecznym i zewnętrznym wyzwaniom gospodarczym oraz zniwelować rozbieżności między koncepcjami politycznymi a praktyczną potrzebą uczestnictwa wszystkich regionów pragnących stać się częścią gospodarki opartej na wiedzy,

| — | rozwinięcia w regionach funkcji „podmiotu integrującego rozwój” (14), charakteryzującego się wysokim stopniem profesjonalizmu, |
| --- | --- |

—

rozwinięcia w regionach funkcji „podmiotu integrującego rozwój” (14), charakteryzującego się wysokim stopniem profesjonalizmu,

| — | wsparcia dla Europejskiego Instytutu Technologii (15) celem przeciwdziałania zjawisku drenażu mózgów i przyciągnięcia naukowców z innych części świata, by dać impuls do rozwoju badań i innowacji w Unii Europejskiej, |
| --- | --- |

—

wsparcia dla Europejskiego Instytutu Technologii (15) celem przeciwdziałania zjawisku drenażu mózgów i przyciągnięcia naukowców z innych części świata, by dać impuls do rozwoju badań i innowacji w Unii Europejskiej,

| — | intensywnego, europejskiego wsparcia na rzecz przekwalifikowania zawodowego i rozwoju przydatnych profili interdyscyplinarnych. |
| --- | --- |

—

intensywnego, europejskiego wsparcia na rzecz przekwalifikowania zawodowego i rozwoju przydatnych profili interdyscyplinarnych.

| 3.3 | Badania i rozwój, projektowanie, systemy produkcyjne, systemy logistyczne (16), marketing i usługi dla klientów są coraz bardziej zintegrowanymi i współdziałającymi elementami, które funkcjonują jako jedna całość, łącząc klientów z autorami nowych produktów. |
| --- | --- |

3.3

Badania i rozwój, projektowanie, systemy produkcyjne, systemy logistyczne (16), marketing i usługi dla klientów są coraz bardziej zintegrowanymi i współdziałającymi elementami, które funkcjonują jako jedna całość, łącząc klientów z autorami nowych produktów.

| 3.4 | Nowa struktura przedsiębiorstw w coraz mniejszym stopniu zależy od dostępności wyposażenia materialnego, a coraz bardziej od posiadania dóbr niematerialnych. Potrzebny jej jest „region wyposażony”, posiadający struktury zarządzania terytorialnego potrafiące podtrzymać zdolność do produkowania towarów i świadczenia usług oraz ich dystrybucji, oraz do zagwarantowania jak najlepszej obsługi posprzedażnej. |
| --- | --- |

3.4

Nowa struktura przedsiębiorstw w coraz mniejszym stopniu zależy od dostępności wyposażenia materialnego, a coraz bardziej od posiadania dóbr niematerialnych. Potrzebny jej jest „region wyposażony”, posiadający struktury zarządzania terytorialnego potrafiące podtrzymać zdolność do produkowania towarów i świadczenia usług oraz ich dystrybucji, oraz do zagwarantowania jak najlepszej obsługi posprzedażnej.

| 3.5 | Rozwój wyraźnej tożsamości lokalnej lub regionalnej, manifestującej się w kapitale społecznym, okazuje się mieć fundamentalne znaczenie nie tylko dlatego, że dąży się do uniknięcia ryzyka delokalizacji, ale także ze względu na fakt, że w przypadku nowych przedsięwzięć wymaga się pewnej specyfiki i wysokiej jakości usług w danym regionie. Normy te można spełnić jedynie dzięki dobrze przygotowanym i świadomym pracownikom. |
| --- | --- |

3.5

Rozwój wyraźnej tożsamości lokalnej lub regionalnej, manifestującej się w kapitale społecznym, okazuje się mieć fundamentalne znaczenie nie tylko dlatego, że dąży się do uniknięcia ryzyka delokalizacji, ale także ze względu na fakt, że w przypadku nowych przedsięwzięć wymaga się pewnej specyfiki i wysokiej jakości usług w danym regionie. Normy te można spełnić jedynie dzięki dobrze przygotowanym i świadomym pracownikom.

| 3.6 | Świadomość tożsamości regionalnej i lokalnej wśród obywateli, decydentów politycznych oraz partnerów społecznych pozwala na przyjęcie zintegrowanego podejścia do rozwoju zrównoważonego pod względem ekologicznym i społecznym, co stanowi dodatkowy czynnik przyciągający nowe inwestycje. |
| --- | --- |

3.6

Świadomość tożsamości regionalnej i lokalnej wśród obywateli, decydentów politycznych oraz partnerów społecznych pozwala na przyjęcie zintegrowanego podejścia do rozwoju zrównoważonego pod względem ekologicznym i społecznym, co stanowi dodatkowy czynnik przyciągający nowe inwestycje.

| 3.7 | Tożsamość lokalna bądź regionalna jako jakość stanowi połączenie przynależności do całokształtu wspólnych wartości, uznania tych wartości oraz zdolności uczuciowego utożsamiania się z nimi w kontekście wspólnej wizji przyszłości. Promowanie tożsamości lokalnej i regionalnej odbywa się w oparciu o:






  — | partycypacyjne i przejrzyste modele zarządzania wdrażane w oparciu o podział kompetencji między poszczególne podmioty i różne ośrodki decyzyjne, publiczne i prywatne; o działania rozwijające zdolności w celu zagwarantowania optymalnej struktury organizacyjnej, zarządczej i operacyjnej, jak również o zrównoważone wykorzystanie zasobów lokalnych i regionalnych, w tym transportu, usług służby zdrowia, zasobów fizycznych, infrastruktury i usług w dziedzinie technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT), |
| --- | --- | --- |

3.7

Tożsamość lokalna bądź regionalna jako jakość stanowi połączenie przynależności do całokształtu wspólnych wartości, uznania tych wartości oraz zdolności uczuciowego utożsamiania się z nimi w kontekście wspólnej wizji przyszłości. Promowanie tożsamości lokalnej i regionalnej odbywa się w oparciu o:

—

partycypacyjne i przejrzyste modele zarządzania wdrażane w oparciu o podział kompetencji między poszczególne podmioty i różne ośrodki decyzyjne, publiczne i prywatne; o działania rozwijające zdolności w celu zagwarantowania optymalnej struktury organizacyjnej, zarządczej i operacyjnej, jak również o zrównoważone wykorzystanie zasobów lokalnych i regionalnych, w tym transportu, usług służby zdrowia, zasobów fizycznych, infrastruktury i usług w dziedzinie technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT),

| — | zbudowanie atrakcyjnego wizerunku regionu, |
| --- | --- |

—

zbudowanie atrakcyjnego wizerunku regionu,

| — | analizy SWOT (17), |
| --- | --- |

—

analizy SWOT (17),

| — | prognozowanie foresight w oparciu o współuczestnictwo w celu poznania wspólnych wizji i doświadczeń, |
| --- | --- |

—

prognozowanie foresight w oparciu o współuczestnictwo w celu poznania wspólnych wizji i doświadczeń,

| — | pracę w sieci i wymianę najlepszych wzorców między regionami, |
| --- | --- |

—

pracę w sieci i wymianę najlepszych wzorców między regionami,

| — | analizy porównawcze typu benchmarking w celu zagwarantowania porównywalnych korzyści terytorialnych. |
| --- | --- |

—

analizy porównawcze typu benchmarking w celu zagwarantowania porównywalnych korzyści terytorialnych.

4.   Zintegrowane podejście terytorialne i systemy prognozowania (foresight) dla innowacji i badań w regionach

4.1   Zintegrowane podejście terytorialne a lokalne zasoby ludzkie

| 4.1.1 | W regionie występują różne obszary działań priorytetowych dla optymalnego wykorzystania bogactwa zasobów ludzkich:






  — | wspólna, powszechnie dzielona, strategiczna wizja (foresight) możliwości rozwojowych regionu pod względem technologii i innowacji w perspektywie średnio- i długoterminowej, |
| --- | --- | --- |

4.1.1

W regionie występują różne obszary działań priorytetowych dla optymalnego wykorzystania bogactwa zasobów ludzkich:

—

wspólna, powszechnie dzielona, strategiczna wizja (foresight) możliwości rozwojowych regionu pod względem technologii i innowacji w perspektywie średnio- i długoterminowej,

| — | zorganizowany dialog społeczny na szczeblu lokalnym i regionalnym — w tym względzie istniejące wymogi prawne w zakresie informacji i konsultacji powinny być w pełni respektowane (18), |
| --- | --- |

—

zorganizowany dialog społeczny na szczeblu lokalnym i regionalnym — w tym względzie istniejące wymogi prawne w zakresie informacji i konsultacji powinny być w pełni respektowane (18),

| — | kształcenie prowadzone w ramach wysokiej jakości struktur ukierunkowanych na wyposażenie pracowników w trwałe umiejętności zgodnie z profilami zawodowymi potrzebnymi ze względu na nowe perspektywy rozwoju regionalnego w kontekście globalnej konkurencji, |
| --- | --- |

—

kształcenie prowadzone w ramach wysokiej jakości struktur ukierunkowanych na wyposażenie pracowników w trwałe umiejętności zgodnie z profilami zawodowymi potrzebnymi ze względu na nowe perspektywy rozwoju regionalnego w kontekście globalnej konkurencji,

| — | wykorzystanie licznych instrumentów społecznych, przewidzianych dla pracowników dotkniętych nagłymi przemianami rynkowymi, wykluczającymi je z możliwości rozwoju, bądź upadkiem regionów w strefach kryzysu, |
| --- | --- |

—

wykorzystanie licznych instrumentów społecznych, przewidzianych dla pracowników dotkniętych nagłymi przemianami rynkowymi, wykluczającymi je z możliwości rozwoju, bądź upadkiem regionów w strefach kryzysu,

| — | polityka ukierunkowana na integrację społeczną i poszanowanie mniejszości etnicznych, |
| --- | --- |

—

polityka ukierunkowana na integrację społeczną i poszanowanie mniejszości etnicznych,

| — | inteligentne i odpowiedzialne zarządzanie elastycznością zatrudnienia, aby stworzyć większe możliwości osiągnięć zawodowych (ang. flexisecurity
   (19)), |
| --- | --- |

—

inteligentne i odpowiedzialne zarządzanie elastycznością zatrudnienia, aby stworzyć większe możliwości osiągnięć zawodowych (ang. flexisecurity
   (19)),

| — | pełne zaangażowanie obywateli. |
| --- | --- |

—

pełne zaangażowanie obywateli.

4.2   Zintegrowane podejście terytorialne a rozwój nowej, wzmocnionej przedsiębiorczości

| 4.2.1 | Zintegrowane podejście terytorialne może pobudzić i wesprzeć zakładanie oraz rozwój przedsiębiorstw, szczególnie MŚP, poprzez stworzenie otoczenia, które byłoby korzystne pod względem:






  — | zmniejszenia obciążeń administracyjnych oraz wyeliminowania przeszkód biurokratycznych w zakładaniu i rozwijaniu przedsiębiorstw (również pod względem ich wielkości), |
| --- | --- | --- |

4.2.1

Zintegrowane podejście terytorialne może pobudzić i wesprzeć zakładanie oraz rozwój przedsiębiorstw, szczególnie MŚP, poprzez stworzenie otoczenia, które byłoby korzystne pod względem:

—

zmniejszenia obciążeń administracyjnych oraz wyeliminowania przeszkód biurokratycznych w zakładaniu i rozwijaniu przedsiębiorstw (również pod względem ich wielkości),

| — | struktur nauczania, kształcenia zawodowego, praktyki zawodowej, kształcenia przez całe aktywne życie, które byłyby zarządzane przez partnerów społecznych za pośrednictwem dwustronnych organów, w oparciu o projekty ukierunkowane na przyszłość, |
| --- | --- |

—

struktur nauczania, kształcenia zawodowego, praktyki zawodowej, kształcenia przez całe aktywne życie, które byłyby zarządzane przez partnerów społecznych za pośrednictwem dwustronnych organów, w oparciu o projekty ukierunkowane na przyszłość,

| — | zintegrowanych sieci między uczelniami wyższymi, przedsiębiorstwami i ośrodkami badawczymi, wraz z ujednoliconymi planami pracy, metodami działania i strukturami, które byłyby ukierunkowane na transfer technologii, |
| --- | --- |

—

zintegrowanych sieci między uczelniami wyższymi, przedsiębiorstwami i ośrodkami badawczymi, wraz z ujednoliconymi planami pracy, metodami działania i strukturami, które byłyby ukierunkowane na transfer technologii,

| — | tworzenia oraz ożywienia nowych okręgów przemysłowych i technologicznych opartych na wiedzy, oraz zintegrowanych platform przemysłowych, w których podmioty z sektora technologicznego rozwijają się w celu wchłonięcia nowych ośrodków kształcenia i badań stosowanych oraz, wychodząc poza koncepcję przynależności terytorialnej, opracowują systemy produkcji i dystrybucji skupiające się na wspólnych wartościach i strategiach wspólnot uczenia się (ang. learning communities), |
| --- | --- |

—

tworzenia oraz ożywienia nowych okręgów przemysłowych i technologicznych opartych na wiedzy, oraz zintegrowanych platform przemysłowych, w których podmioty z sektora technologicznego rozwijają się w celu wchłonięcia nowych ośrodków kształcenia i badań stosowanych oraz, wychodząc poza koncepcję przynależności terytorialnej, opracowują systemy produkcji i dystrybucji skupiające się na wspólnych wartościach i strategiach wspólnot uczenia się (ang. learning communities),

| — | tworzenia, m.in. poprzez agencje rozwoju regionalnego, sieci parków przemysłowych i technologicznych, w celu rozwinięcia dobrze wyposażonych obszarów terytorialnych, posiadających dostęp do usług pomagających rozwinąć nowe przedsiębiorstwa, |
| --- | --- |

—

tworzenia, m.in. poprzez agencje rozwoju regionalnego, sieci parków przemysłowych i technologicznych, w celu rozwinięcia dobrze wyposażonych obszarów terytorialnych, posiadających dostęp do usług pomagających rozwinąć nowe przedsiębiorstwa,

| — | ulepszenia dostępu do źródeł finansowania i kredytowania, m.in. poprzez wdrażanie na całym terytorium UE mechanizmów takich jak inicjatywa JEREMIE (Joint European Resources for Micro-to-Medium Enterprises) dla małych i mikroprzedsiębiorstw, |
| --- | --- |

—

ulepszenia dostępu do źródeł finansowania i kredytowania, m.in. poprzez wdrażanie na całym terytorium UE mechanizmów takich jak inicjatywa JEREMIE (Joint European Resources for Micro-to-Medium Enterprises) dla małych i mikroprzedsiębiorstw,

| — | rozwoju i rozpowszechniania mechanizmów społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw, |
| --- | --- |

—

rozwoju i rozpowszechniania mechanizmów społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw,

| — | promocji i wzmocnienia systemów współpracy między partnerami społecznymi a lokalnymi podmiotami gospodarczymi i społecznymi poprzez rozwinięcie ich zdolności instytucjonalnej i potencjału dialogu społecznego, |
| --- | --- |

—

promocji i wzmocnienia systemów współpracy między partnerami społecznymi a lokalnymi podmiotami gospodarczymi i społecznymi poprzez rozwinięcie ich zdolności instytucjonalnej i potencjału dialogu społecznego,

| — | modernizacji lokalnego systemu cyfrowego w zakresie komunikacji między wszystkimi lokalnymi podmiotami politycznymi, gospodarczymi i społecznymi obecnymi w danym regionie, odpowiednimi władzami i instytucjami publicznymi oraz prywatnymi. Należałoby się tutaj skupić w szczególności na takich instrumentach, jak e-rząd, e-biznes, e-handel, telepraca oraz szerokopasmowe sieci komunikacyjne o dużym potencjale, np. sieć do przekazywania danych GEANT (20) czy system GRID (21), |
| --- | --- |

—

modernizacji lokalnego systemu cyfrowego w zakresie komunikacji między wszystkimi lokalnymi podmiotami politycznymi, gospodarczymi i społecznymi obecnymi w danym regionie, odpowiednimi władzami i instytucjami publicznymi oraz prywatnymi. Należałoby się tutaj skupić w szczególności na takich instrumentach, jak e-rząd, e-biznes, e-handel, telepraca oraz szerokopasmowe sieci komunikacyjne o dużym potencjale, np. sieć do przekazywania danych GEANT (20) czy system GRID (21),

| — | wzmocnienia wartości wspieranych przez program JESSICA, który jest ukierunkowany na integrację peryferyjnych obszarów miejskich, |
| --- | --- |

—

wzmocnienia wartości wspieranych przez program JESSICA, który jest ukierunkowany na integrację peryferyjnych obszarów miejskich,

| — | zapewnienia bezpieczeństwa pod względem fizycznym, gospodarczym i społecznym dla obywateli, przedsiębiorstw i świata pracy, |
| --- | --- |

—

zapewnienia bezpieczeństwa pod względem fizycznym, gospodarczym i społecznym dla obywateli, przedsiębiorstw i świata pracy,

| — | zrównoważenia zintegrowanego podejścia terytorialnego w zakresie regionalnej i lokalnej polityki przemysłowej poprzez optymalizację ochrony środowiska w okresie przemian gospodarczych i przemysłowych. |
| --- | --- |

—

zrównoważenia zintegrowanego podejścia terytorialnego w zakresie regionalnej i lokalnej polityki przemysłowej poprzez optymalizację ochrony środowiska w okresie przemian gospodarczych i przemysłowych.

4.3   Zintegrowane podejście terytorialne, CIP, siódmy program ramowy oraz spójność z innymi politykami wspólnotowymi

W 2005 r. szefowie państw i rządów dali kolejny impuls polityczny odnowionej strategii lizbońskiej, szczególnie poprzez zaakcentowanie sposobu, w jaki europejskie wartości mogą inspirować modernizację gospodarki i społeczeństwa w zglobalizowanym świecie.

| 4.3.1 | Rada Europejska na posiedzeniu w marcu 2006 r. wskazała priorytety, do których należy dążyć w kontekście odnowionego partnerstwa na rzecz wzrostu i zatrudnienia:






  — | zwiększenie inwestycji w wiedzę i innowację, |
| --- | --- | --- |

4.3.1

Rada Europejska na posiedzeniu w marcu 2006 r. wskazała priorytety, do których należy dążyć w kontekście odnowionego partnerstwa na rzecz wzrostu i zatrudnienia:

—

zwiększenie inwestycji w wiedzę i innowację,

| — | uwolnienie potencjału przedsiębiorstw, szczególnie potencjału MŚP, |
| --- | --- |

—

uwolnienie potencjału przedsiębiorstw, szczególnie potencjału MŚP,

| — | zwiększenie nowych możliwości trwałego zatrudnienia dla grup priorytetowych, a zwłaszcza ludzi młodych (22), kobiet, starszych pracowników, niepełnosprawnych, legalnych imigrantów oraz mniejszości. |
| --- | --- |

—

zwiększenie nowych możliwości trwałego zatrudnienia dla grup priorytetowych, a zwłaszcza ludzi młodych (22), kobiet, starszych pracowników, niepełnosprawnych, legalnych imigrantów oraz mniejszości.

| 4.4 | W szczególności program CIP na rzecz innowacji i przedsiębiorczości zbiera w spójne ramy wiele działań mających na celu rozwiązanie problemów o kluczowym znaczeniu dla konkurencyjności i innowacyjności struktury gospodarczej i społecznej UE, oraz ukierunkowuje rozwój na innowacyjne środki i produktywne inicjatywy, które chronią środowisko naturalne oraz są efektywne i społecznie akceptowalne z punktu widzenia wykorzystania zasobów. |
| --- | --- |

4.4

W szczególności program CIP na rzecz innowacji i przedsiębiorczości zbiera w spójne ramy wiele działań mających na celu rozwiązanie problemów o kluczowym znaczeniu dla konkurencyjności i innowacyjności struktury gospodarczej i społecznej UE, oraz ukierunkowuje rozwój na innowacyjne środki i produktywne inicjatywy, które chronią środowisko naturalne oraz są efektywne i społecznie akceptowalne z punktu widzenia wykorzystania zasobów.

| 4.5 | Program szczegółowy „Możliwości” w ramach siódmego programu ramowego ma na celu wzmocnienie potencjału badawczo-innowacyjnego, w szczególności poprzez:






  — | wyjście naprzeciw wymaganiom MŚP, które mają potrzebę zlecania badań na zewnątrz w drodze outsourcingu, |
| --- | --- | --- |

4.5

Program szczegółowy „Możliwości” w ramach siódmego programu ramowego ma na celu wzmocnienie potencjału badawczo-innowacyjnego, w szczególności poprzez:

—

wyjście naprzeciw wymaganiom MŚP, które mają potrzebę zlecania badań na zewnątrz w drodze outsourcingu,

| — | wsparcie transnarodowych sieci skupiających regiony oparte na wiedzy, by ułatwić powstawanie klastrów, metaokręgów oraz parków technologicznych i przemysłowych łączących uczelnie wyższe, ośrodki badawcze, przedsiębiorstwa i władze regionalne, |
| --- | --- |

—

wsparcie transnarodowych sieci skupiających regiony oparte na wiedzy, by ułatwić powstawanie klastrów, metaokręgów oraz parków technologicznych i przemysłowych łączących uczelnie wyższe, ośrodki badawcze, przedsiębiorstwa i władze regionalne,

| — | uwolnienie potencjału w dziedzinie badań i innowacji w „regionach konwergencji” oraz na najbardziej oddalonych obszarach UE, w połączeniu z wykorzystaniem funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności. |
| --- | --- |

—

uwolnienie potencjału w dziedzinie badań i innowacji w „regionach konwergencji” oraz na najbardziej oddalonych obszarach UE, w połączeniu z wykorzystaniem funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności.

| 4.5.1 | Niemniej optymalizacja udziału MŚP w działalności badawczo-innowacyjnej powinna następować również poprzez inne programy szczegółowe w ramach siódmego programu ramowego (np. programy „Współpraca”, „Pomysły” i „Ludzie”). |
| --- | --- |

4.5.1

Niemniej optymalizacja udziału MŚP w działalności badawczo-innowacyjnej powinna następować również poprzez inne programy szczegółowe w ramach siódmego programu ramowego (np. programy „Współpraca”, „Pomysły” i „Ludzie”).

| 4.5.2 | Istotną cechą wspólną wszystkich programów jest także obowiązek promocji wykorzystania wyników badań, co odbywa się przede wszystkim na szczeblu lokalnym i regionalnym. W związku z tym Komitet uważa, że niezbędny jest wysoki stopień koordynacji, spójności i synergii z działaniami Wspólnoty w ramach polityki regionalnej i spójności, jak również z innymi instrumentami wspólnotowymi w zakresie wspierania współpracy terytorialnej, edukacji i szkoleń. |
| --- | --- |

4.5.2

Istotną cechą wspólną wszystkich programów jest także obowiązek promocji wykorzystania wyników badań, co odbywa się przede wszystkim na szczeblu lokalnym i regionalnym. W związku z tym Komitet uważa, że niezbędny jest wysoki stopień koordynacji, spójności i synergii z działaniami Wspólnoty w ramach polityki regionalnej i spójności, jak również z innymi instrumentami wspólnotowymi w zakresie wspierania współpracy terytorialnej, edukacji i szkoleń.

| 4.5.3 | Ponadto istnieje potrzeba koordynacji wcześniej opisanych działań z kierunkami polityki regionalnej, których punktem odniesienia są zreformowane europejskie fundusze strukturalne. |
| --- | --- |

4.5.3

Ponadto istnieje potrzeba koordynacji wcześniej opisanych działań z kierunkami polityki regionalnej, których punktem odniesienia są zreformowane europejskie fundusze strukturalne.

| 4.6 | Tego rodzaju inicjatywy wymagają nie tylko wysokiego stopnia koordynacji, by mogła powstać synergia i by nie dochodziło do dublowania się oraz braku spójności, ale przede wszystkim — aby takie inicjatywy mogły się przyjąć w regionie — konieczne jest w ich przypadku zapewnienie:






  — | podatnego na ich wdrożenie otoczenia, dysponującego odpowiednim wyposażeniem, zdolnego uruchomić synergie z odpowiednimi programami regionalnymi i lokalnymi oraz rozwinąć międzynarodowe sieci partnerów badawczych w celu spełnienia kryteriów transnarodowej współpracy przy projektach europejskich, a także w celu przełożenia wyników badań na rzeczywisty wzrost konkurencyjności i zatrudnienia, ukierunkowanego na bieżące procesy przemian w przemyśle poprzez terytorialne trwałe sieci współdziałania między uczelniami wyższymi, przemysłem i ośrodkami badawczymi, |
| --- | --- | --- |

4.6

Tego rodzaju inicjatywy wymagają nie tylko wysokiego stopnia koordynacji, by mogła powstać synergia i by nie dochodziło do dublowania się oraz braku spójności, ale przede wszystkim — aby takie inicjatywy mogły się przyjąć w regionie — konieczne jest w ich przypadku zapewnienie:

—

podatnego na ich wdrożenie otoczenia, dysponującego odpowiednim wyposażeniem, zdolnego uruchomić synergie z odpowiednimi programami regionalnymi i lokalnymi oraz rozwinąć międzynarodowe sieci partnerów badawczych w celu spełnienia kryteriów transnarodowej współpracy przy projektach europejskich, a także w celu przełożenia wyników badań na rzeczywisty wzrost konkurencyjności i zatrudnienia, ukierunkowanego na bieżące procesy przemian w przemyśle poprzez terytorialne trwałe sieci współdziałania między uczelniami wyższymi, przemysłem i ośrodkami badawczymi,

| — | zaawansowanych struktur edukacji i szkolenia, których celem będzie przedstawienie funkcjonalnych rozwiązań wobec wymagań związanych z rozwojem gospodarczo-przemysłowym opartym na wiedzy; takie struktury powinny opierać się na programach kształcenia nakierowanych na nowe modele technologii, produkcji, dystrybucji i konsumpcji, a także na systemach kształcenia przez całe życie będących w stanie antycypować rozwiązania w odpowiedzi na przemiany w przemyśle i na rynku, |
| --- | --- |

—

zaawansowanych struktur edukacji i szkolenia, których celem będzie przedstawienie funkcjonalnych rozwiązań wobec wymagań związanych z rozwojem gospodarczo-przemysłowym opartym na wiedzy; takie struktury powinny opierać się na programach kształcenia nakierowanych na nowe modele technologii, produkcji, dystrybucji i konsumpcji, a także na systemach kształcenia przez całe życie będących w stanie antycypować rozwiązania w odpowiedzi na przemiany w przemyśle i na rynku,

| — | działań rozwijających zdolności organizacyjne instytucji i stowarzyszeń, a także inicjatyw w zakresie dialogu społecznego, które umożliwiają skuteczne zarządzanie projektami oraz optymalizację działalności badawczej i transferu technologii; działania te powinny wpisywać się we wspólne podejście wszystkich podmiotów gospodarczych i społecznych bezpośrednio obecnych w realiach danego regionu, i być ukierunkowane na tworzenie nowych możliwości dla zasobów ludzkich w zakresie przedsiębiorczości i szkoleń, nowoczesnych kwalifikacji oraz nowych profili zawodowych, |
| --- | --- |

—

działań rozwijających zdolności organizacyjne instytucji i stowarzyszeń, a także inicjatyw w zakresie dialogu społecznego, które umożliwiają skuteczne zarządzanie projektami oraz optymalizację działalności badawczej i transferu technologii; działania te powinny wpisywać się we wspólne podejście wszystkich podmiotów gospodarczych i społecznych bezpośrednio obecnych w realiach danego regionu, i być ukierunkowane na tworzenie nowych możliwości dla zasobów ludzkich w zakresie przedsiębiorczości i szkoleń, nowoczesnych kwalifikacji oraz nowych profili zawodowych,

| — | zintegrowanej polityki terytorialnej, która będzie w stanie odpowiednio wykorzystać potencjał rozwojowy na poziomie lokalnym i która zwiększy zdolności przystosowawcze i antycypowania innowacji w celu osiągnięcia korzyści z nowych przepływów dóbr i usług, z zasobów ludzkich i kapitału wygenerowanego przez globalizację, |
| --- | --- |

—

zintegrowanej polityki terytorialnej, która będzie w stanie odpowiednio wykorzystać potencjał rozwojowy na poziomie lokalnym i która zwiększy zdolności przystosowawcze i antycypowania innowacji w celu osiągnięcia korzyści z nowych przepływów dóbr i usług, z zasobów ludzkich i kapitału wygenerowanego przez globalizację,

| — | dialogu społecznego ugruntowanego na poziomie regionalnym i lokalnym, jako kluczowego elementu zapewniającego optymalizację korzyści płynących z antycypowania przemian przemysłowych i rynkowych, a także z tendencji panujących w dziedzinie szkoleń i kształcenia zasobów ludzkich; dialogu mogącego również zapewnić nowy rodzaj zabezpieczenia dla ścieżki zawodowej oraz umożliwiającego stworzenie bardziej elastycznej organizacji struktury produkcji, dystrybucji i usług. |
| --- | --- |

—

dialogu społecznego ugruntowanego na poziomie regionalnym i lokalnym, jako kluczowego elementu zapewniającego optymalizację korzyści płynących z antycypowania przemian przemysłowych i rynkowych, a także z tendencji panujących w dziedzinie szkoleń i kształcenia zasobów ludzkich; dialogu mogącego również zapewnić nowy rodzaj zabezpieczenia dla ścieżki zawodowej oraz umożliwiającego stworzenie bardziej elastycznej organizacji struktury produkcji, dystrybucji i usług.

| 4.6.1 | Zdaniem Komitetu zarówno siódmy program ramowy na rzecz badań, rozwoju technologicznego i demonstracji, jak i nowy CIP, na których temat Komitet miał już okazję się wypowiedzieć, reprezentują wciąż nadmiernie odgórne podejście i nie pozwalają jeszcze — co byłoby pożądane — na osiągnięcie odpowiedniego poziomu integracji oraz koniecznego, odpowiedzialnego udziału podmiotów publicznych i prywatnych w rozwoju na szczeblu lokalnym i regionalnym. Zgodnie z tym podejściem podmiotom lokalnym faktycznie nie przyznaje się należnej im roli w zakresie współodpowiedzialności za sprawowanie rządów w Europie. |
| --- | --- |

4.6.1

Zdaniem Komitetu zarówno siódmy program ramowy na rzecz badań, rozwoju technologicznego i demonstracji, jak i nowy CIP, na których temat Komitet miał już okazję się wypowiedzieć, reprezentują wciąż nadmiernie odgórne podejście i nie pozwalają jeszcze — co byłoby pożądane — na osiągnięcie odpowiedniego poziomu integracji oraz koniecznego, odpowiedzialnego udziału podmiotów publicznych i prywatnych w rozwoju na szczeblu lokalnym i regionalnym. Zgodnie z tym podejściem podmiotom lokalnym faktycznie nie przyznaje się należnej im roli w zakresie współodpowiedzialności za sprawowanie rządów w Europie.

| 4.6.2 | Unia Europejska powinna zachęcić, również poprzez wspomniane dwa instrumenty, do tego nowego typu partnerstwa na szczeblu lokalnym z władzami, podmiotami gospodarczymi i — szczególnie — z partnerami społecznymi, promując nową generację „paktów terytorialnych na rzecz rozwoju w zglobalizowanym świecie” (23). W paktach tych powinni uczestniczyć wszyscy interesariusze rozwoju gospodarczego i rozwoju zatrudnienia, tak by w odpowiedni sposób stawić czoła wyzwaniom rynku i konkurencyjności, wychodząc poza lokalny sposób myślenia, który staje się coraz bardziej niebezpiecznym ograniczeniem w świecie powiązanych ze sobą realiów. |
| --- | --- |

4.6.2

Unia Europejska powinna zachęcić, również poprzez wspomniane dwa instrumenty, do tego nowego typu partnerstwa na szczeblu lokalnym z władzami, podmiotami gospodarczymi i — szczególnie — z partnerami społecznymi, promując nową generację „paktów terytorialnych na rzecz rozwoju w zglobalizowanym świecie” (23). W paktach tych powinni uczestniczyć wszyscy interesariusze rozwoju gospodarczego i rozwoju zatrudnienia, tak by w odpowiedni sposób stawić czoła wyzwaniom rynku i konkurencyjności, wychodząc poza lokalny sposób myślenia, który staje się coraz bardziej niebezpiecznym ograniczeniem w świecie powiązanych ze sobą realiów.

4.7   Zintegrowane podejście terytorialne, zarządzanie partycypacyjne, partnerzy społeczni i społeczeństwo obywatelskie

| 4.7.1 | Spora część działań na rzecz zrównoważonej konkurencyjności leży w kompetencji szczebla lokalnego i regionalnego, a dla działań tych priorytetowe znaczenie zaczynają mieć systemy zarządzania i współpracy między różnymi samorządami lokalnymi i regionalnymi, różnymi władzami, instytucjami, partnerami społecznymi, przedsiębiorstwami, podmiotami społecznymi i gospodarczymi społeczeństwa obywatelskiego, które ze sobą współdziałają w regionie. |
| --- | --- |

4.7.1

Spora część działań na rzecz zrównoważonej konkurencyjności leży w kompetencji szczebla lokalnego i regionalnego, a dla działań tych priorytetowe znaczenie zaczynają mieć systemy zarządzania i współpracy między różnymi samorządami lokalnymi i regionalnymi, różnymi władzami, instytucjami, partnerami społecznymi, przedsiębiorstwami, podmiotami społecznymi i gospodarczymi społeczeństwa obywatelskiego, które ze sobą współdziałają w regionie.

| 4.7.2 | W odniesieniu do koncepcji zarządzania, odnieść należy się do wcześniej wyrażonych uwag Komitetu w tej sprawie, mianowicie: „Zainteresowane podmioty prywatne powinny działać i brać na siebie odpowiedzialność poprzez prawdziwy współudział. Dialog społeczny i obywatelski to ważne narzędzia promowania polityk dotyczących kształcenia przez całe życie, innowacji i technologii” (24). |
| --- | --- |

4.7.2

W odniesieniu do koncepcji zarządzania, odnieść należy się do wcześniej wyrażonych uwag Komitetu w tej sprawie, mianowicie: „Zainteresowane podmioty prywatne powinny działać i brać na siebie odpowiedzialność poprzez prawdziwy współudział. Dialog społeczny i obywatelski to ważne narzędzia promowania polityk dotyczących kształcenia przez całe życie, innowacji i technologii” (24).

| 4.7.3 | W odniesieniu do rozwoju dialogu społecznego „Komitet podziela stanowisko Komisji, że partnerzy społeczni, dzięki ich znajomości branż, mogą pełnić funkcję ostrzegawczą”. |
| --- | --- |

4.7.3

W odniesieniu do rozwoju dialogu społecznego „Komitet podziela stanowisko Komisji, że partnerzy społeczni, dzięki ich znajomości branż, mogą pełnić funkcję ostrzegawczą”.

| 4.7.4 | Zdaniem Komitetu należy wprowadzić w życie sprawne, proaktywne, reaktywne i oparte na uczestnictwie systemy inżynierii społecznej i decyzyjnej, dzięki którym można zachować wysoki poziom jakościowy demokracji politycznej, gospodarczej i społecznej bez obciążania i spowolniania rozwoju działań i inicjatyw. |
| --- | --- |

4.7.4

Zdaniem Komitetu należy wprowadzić w życie sprawne, proaktywne, reaktywne i oparte na uczestnictwie systemy inżynierii społecznej i decyzyjnej, dzięki którym można zachować wysoki poziom jakościowy demokracji politycznej, gospodarczej i społecznej bez obciążania i spowolniania rozwoju działań i inicjatyw.

| 4.7.5 | Rozwój wspólnej średnio- i długoterminowej wizji staje się niezbędny, tak samo jak określenie i podział odpowiedzialności za wspólne cele średnioterminowe oraz stosowanie na szczeblu regionalnym takich nowoczesnych i wypróbowanych instrumentów, jak instrumenty
  foresight
  . |
| --- | --- |

4.7.5

Rozwój wspólnej średnio- i długoterminowej wizji staje się niezbędny, tak samo jak określenie i podział odpowiedzialności za wspólne cele średnioterminowe oraz stosowanie na szczeblu regionalnym takich nowoczesnych i wypróbowanych instrumentów, jak instrumenty
  foresight
  .

| 4.8 | Zintegrowane podejście terytorialne a strategia zarządzania na rzecz rozwoju społecznie odpowiedzialnego regionu |
| --- | --- |

4.8

Zintegrowane podejście terytorialne a strategia zarządzania na rzecz rozwoju społecznie odpowiedzialnego regionu

| 4.8.1 | W obecnych warunkach, w których panuje otwartość na światową konkurencję, strategia zarządzania społecznie odpowiedzialnym rozwojem terytorialnym musi zapewniać trwałą dynamikę rozwoju gospodarczego i stałe dążenie do wysokiej jakości pod względem społecznym. Taka strategia powinna szczególnie obejmować:






  — | stałe podnoszenie jakości oraz potencjału poznawczego i innowacyjnego w zakresie regionalnego i lokalnego systemu produkcyjnego poprzez systematyczne przeprowadzanie analiz i wspólne prognozowanie rozwoju społecznego, gospodarczego i technologicznego, |
| --- | --- | --- |

4.8.1

W obecnych warunkach, w których panuje otwartość na światową konkurencję, strategia zarządzania społecznie odpowiedzialnym rozwojem terytorialnym musi zapewniać trwałą dynamikę rozwoju gospodarczego i stałe dążenie do wysokiej jakości pod względem społecznym. Taka strategia powinna szczególnie obejmować:

—

stałe podnoszenie jakości oraz potencjału poznawczego i innowacyjnego w zakresie regionalnego i lokalnego systemu produkcyjnego poprzez systematyczne przeprowadzanie analiz i wspólne prognozowanie rozwoju społecznego, gospodarczego i technologicznego,

| — | rozwój globalnych sieci odniesienia dla sektora publicznego i prywatnego, które zapewniałyby stałą, obustronną interakcję z rynkiem globalnym, |
| --- | --- |

—

rozwój globalnych sieci odniesienia dla sektora publicznego i prywatnego, które zapewniałyby stałą, obustronną interakcję z rynkiem globalnym,

| — | duży stopień zrównoważenia rozwoju produkcji i konsumpcji z punktu widzenia ochrony środowiska i pod względem społecznym, |
| --- | --- |

—

duży stopień zrównoważenia rozwoju produkcji i konsumpcji z punktu widzenia ochrony środowiska i pod względem społecznym,

| — | skuteczne i skonsolidowane procesy tworzenia, rozpowszechniania i obiegu wiedzy, informacji i stałego kształcenia podmiotów w dziedzinie technologii, użytkowników i konsumentów końcowych, |
| --- | --- |

—

skuteczne i skonsolidowane procesy tworzenia, rozpowszechniania i obiegu wiedzy, informacji i stałego kształcenia podmiotów w dziedzinie technologii, użytkowników i konsumentów końcowych,

| — | sporządzanie „społecznych bilansów terytorialnych”, dzięki którym można by mierzyć, monitorować i oceniać dynamikę korzystną z punktu widzenia realizacji na szczeblu europejskim celów jakościowych i ilościowych w oparciu o wspólne normy i metody. |
| --- | --- |

—

sporządzanie „społecznych bilansów terytorialnych”, dzięki którym można by mierzyć, monitorować i oceniać dynamikę korzystną z punktu widzenia realizacji na szczeblu europejskim celów jakościowych i ilościowych w oparciu o wspólne normy i metody.

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Patrz: konkluzje Rady Europejskiej z posiedzenia w dn. 23-24 marca 2006 r., pkt. 4

1

(2)  Patrz: Pacte Industrial de la Regio Metropolitana de Barcelona ( http://www.pacteind.org/eng/activities/), w którym stwierdza się, że „konkurencyjność regionu leży od jakości przedsiębiorstw i ich pracowników”.

2

Pacte Industrial de la Regio Metropolitana de Barcelona

(3)  Patrz: wytyczne Komisji Europejskiej dla polityki spójności: „Aktywne partnerstwo horyzontalne” (partnerzy społeczni, zorganizowane społeczeństwo obywatelskie, administracja); „Skuteczne partnerstwo wertykalne” (Komisja Europejska, rządy krajowe, władze lokalne i regionalne) — patrz: rozporządzenie WE/1260/1999 z 21.6.1999 oraz COM(2002)598 wersja ostateczna z 7.11.2002

3

(4)  Patrz: „Demokracja bliska obywatelowi”

4

(5)  Regional Innovation System — The role in a globalised world („Regionalny system innowacji — rola zarządzania w zglobalizowanym świecie”) pod redakcją P. Cooke'a, 1998 r.

5

Regional Innovation System

The role in a globalised world

(6)  Pojęcie to leży u podstaw nowego programu JESSICA, zapoczątkowanego przez DG ds. Polityki Regionalnej, finansowanego przez EBI i ukierunkowanego — w szczególności — na rewitalizację obszarów miejskich, gdzie występuje największa degradacja.

6

(7)  W znaczeniu antropologicznym kulturę tworzą „zachowania nabywane i przekazywane poprzez symbole, znaki, działania i owoce intelektu” (Alberoni: „Konsumpcja i społeczeństwo”).

7

(8)  Learning to innowate („Nauka innowacji”) pod redakcją F. Alburquerque'a; seminarium OECD, 30.9-1.10.1999, Malaga, Hiszpania

8

Learning to innowate

(9)  Definicja foresight: systematyczny i partycypacyjny proces, który wiąże się z zestawieniem informacji i tworzeniem wizji przyszłości w średnio- i długofalowej perspektywie, a którego celem jest ukierunkowanie decyzji oraz zmobilizowanie środków służących realizacji wspólnych działań.

9

foresight

(10)  COM(2002) 565 wersja ostateczna z 16.10.2002

10

(11)  http://www.cordis.lu/rtd2002/foresight/main.htm

11

http://www.cordis.lu/rtd2002/foresight/main.htm

http//www.regional-foresight.de/

http://prospectiva2002.jrc.es/

(12)  Instytut Perspektywicznych Studiów Technologicznych to jeden z 7 instytutów zależnych od Wspólnego Centrum Badawczego.

12

(13)  „Tworzenie innowacyjnej Europy”, sprawozdanie niezależnej grupy ekspertów w sprawie R&D, przewodniczący Esko Aho, styczeń 2006 r.

13

(14)  Podmiot integrujący rozwój to osoba przygotowana pod względem technicznym i społecznym, która — z pomocą biegunów technologicznych — jest zdolna pomóc mikro- i małym przedsiębiorstwom w procesach innowacji.

14

(15)  Konkluzje Rady Europejskiej z posiedzenia z dn. 15-16 czerwca 2006 r.

15

(16)  Patrz: „Polityka europejska dotycząca logistyki”,

16

(17)  SWOT — Strengths and Weaknesses, Opportunities and Threats Analysis — czyli mocne i słabe punkty oraz możliwości i zagrożenia.

17

Strengths and Weaknesses, Opportunities and Threats Analysis

(18)  Patrz: dokument z konferencji ETUC (Europejska Konfederacja Związków Zawodowych): „Restrukturyzacje Antycypowanie i towarzyszenie restrukturyzacji na rzecz rozwoju zatrudnienia — rola UE”. Komitet Wykonawczy ETUC, Bruksela, 14-15 czerwca 2005 r.

18

(19)  „Flexicurity — przypadek Danii”, ECO/167, sprawozdawca: Anita VIUM

19

Flexicurity

(20)  GEANT — projekt opierał się na współpracy między 26 krajowymi sieciami badawczymi i edukacyjnymi, reprezentującymi 30 krajów z całej Europy, Komisję Europejską i DANTE (Delivery of Advanced Network Technology to Europe). Jego głównym celem była budowa sieci GEANT- wielogigabitowej ogólnoeuropejskiej sieci komunikacji danych, przeznaczonej specjalnie do użytku w badaniach i edukacji.

20

Delivery of Advanced Network Technology to Europe

(21)  GRID — system integrujący i koordynujący zasoby oraz użytkowników przebywających w różnych domenach kontroli, np. komputer biurkowy użytkownika z centralnym systemem komputerowym, różne działy administracyjne tej samej firmy lub różne firmy. System ten zajmuje się kwestiami bezpieczeństwa, polityki, płatności, członkostwa itp., które pojawiają się w tym kontekście.

21

(22)  Patrz: np. „Pakt na rzecz ludzi młodych” opracowany przez rząd francuski

22

(23)  Patrz: Pacte Industrial de la Regio Metropolitana de Barcelona ( http://www.pacteind.org/eng/activities/), w którym stwierdza się, że „konkurencyjność regionu leży od jakości przedsiębiorstw i ich pracowników”.

23

Pacte Industrial de la Regio Metropolitana de Barcelona

(24)  Patrz: „W kierunku europejskiego społeczeństwa opartego na wiedzy — udział zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w realizacji strategii lizbońskiej” (opinia rozpoznawcza). Sprawozdawcy: Jan OLSSON, współsprawozdawcy: Eva BELABED i Joost VAN IERSEL

24

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/20 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/20

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie „Wkład wspieranego przez technologie informatyczne kształcenia przez całe życie w konkurencyjność Europy, przemiany w przemyśle oraz rozwój kapitału społecznego”

(2006/C 318/03)

Dnia 19 stycznia 2006 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił opracować opinię w sprawie: „Wkład wspieranego przez technologie informatyczne kształcenia przez całe życie w konkurencyjność Europy, przemiany w przemyśle oraz rozwój kapitału społecznego”.

Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 31 sierpnia 2006 r. Sprawozdawcą był Marian KRZAKLEWSKI. Współsprawozdawcą był András SZÜCS.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2005 r. (posiedzenie z dnia 13 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 181 do 6, przy 11 osobach wstrzymujących się od głosu, przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno Społeczny wyraża przekonanie, że zastosowanie środków elektronicznych w nauczaniu i szkoleniach (e-learning) (1) powinno wspomóc Unię Europejską w realizacji działań zmierzających do zwiększenia efektywności i jakości kształcenia, w tym także umożliwienia prowadzenia edukacji i szkoleń w miejscu pracy. Dzięki temu, między innymi, ulegną obniżeniu koszty szkolenia pracowników, co zdecydowanie poprawi konkurencyjność przedsiębiorstw, szczególnie małych i średnich. |
| --- | --- |

1.1

Europejski Komitet Ekonomiczno Społeczny wyraża przekonanie, że zastosowanie środków elektronicznych w nauczaniu i szkoleniach (e-learning) (1) powinno wspomóc Unię Europejską w realizacji działań zmierzających do zwiększenia efektywności i jakości kształcenia, w tym także umożliwienia prowadzenia edukacji i szkoleń w miejscu pracy. Dzięki temu, między innymi, ulegną obniżeniu koszty szkolenia pracowników, co zdecydowanie poprawi konkurencyjność przedsiębiorstw, szczególnie małych i średnich.

| 1.2 | Komitet uważa, że wspierane przez technologie informacyjno-komunikacyjne (Information and Communication Technologies — ICT), kształcenie i szkolenia są jeszcze niespójne w UE. Jest to spowodowane różnorodnością językową i kulturową oraz niewystarczającą dojrzałością odpowiednich rynków. |
| --- | --- |

1.2

Komitet uważa, że wspierane przez technologie informacyjno-komunikacyjne (Information and Communication Technologies — ICT), kształcenie i szkolenia są jeszcze niespójne w UE. Jest to spowodowane różnorodnością językową i kulturową oraz niewystarczającą dojrzałością odpowiednich rynków.

| 1.2.1 | Aby to zmienić, należy zwiększyć otwartość instytucji w całym obszarze edukacji, włącznie z kształceniem ustawicznym (LL — lifelong learning) (2), tak aby faktycznie wdrażano nowe formy kształcenia i coraz powszechniej je stosowano, wspierając integrację wiedzy i praktyki w celu uzyskania synergii z planowanym rozwojem technologicznym i gospodarczym. |
| --- | --- |

1.2.1

Aby to zmienić, należy zwiększyć otwartość instytucji w całym obszarze edukacji, włącznie z kształceniem ustawicznym (LL — lifelong learning) (2), tak aby faktycznie wdrażano nowe formy kształcenia i coraz powszechniej je stosowano, wspierając integrację wiedzy i praktyki w celu uzyskania synergii z planowanym rozwojem technologicznym i gospodarczym.

| 1.2.2 | Komitet uważa, że Komisja Europejska jest najbardziej odpowiednia do tego, by wyznaczać w tym kontekście nowy kierunek. Kwestia komunikacji i koordynacji ma zatem szczególne znaczenie dla służb Komisji, zwłaszcza w dziedzinie edukacji i społeczeństwa informacyjnego. |
| --- | --- |

1.2.2

Komitet uważa, że Komisja Europejska jest najbardziej odpowiednia do tego, by wyznaczać w tym kontekście nowy kierunek. Kwestia komunikacji i koordynacji ma zatem szczególne znaczenie dla służb Komisji, zwłaszcza w dziedzinie edukacji i społeczeństwa informacyjnego.

| 1.2.3 | Nadszedł czas, by włączyć naukę przy użyciu środków elektronicznych do głównego nurtu zdobywania wiedzy i uznać konsolidację profesjonalnej wiedzy w tym obszarze, co otworzy drogę do wypracowania spójnego podejścia i pomoże w prezentacji otrzymanej wartości dodanej. |
| --- | --- |

1.2.3

Nadszedł czas, by włączyć naukę przy użyciu środków elektronicznych do głównego nurtu zdobywania wiedzy i uznać konsolidację profesjonalnej wiedzy w tym obszarze, co otworzy drogę do wypracowania spójnego podejścia i pomoże w prezentacji otrzymanej wartości dodanej.

| 1.3 | EKES jest przekonany, że w UE potrzebny jest wzrost świadomości na temat ICT, szczególnie w odniesieniu do tego, w jaki sposób technologie te mogą być wsparciem dla szkoleń w dziedzinie przemysłu i nauki przez całe życie, włączając w to:






  — | kształcenie w znacznej mierze w miejscu pracy, ukierunkowane na rozwiązywanie bieżących problemów w danym kontekście, |
| --- | --- | --- |

1.3

EKES jest przekonany, że w UE potrzebny jest wzrost świadomości na temat ICT, szczególnie w odniesieniu do tego, w jaki sposób technologie te mogą być wsparciem dla szkoleń w dziedzinie przemysłu i nauki przez całe życie, włączając w to:

—

kształcenie w znacznej mierze w miejscu pracy, ukierunkowane na rozwiązywanie bieżących problemów w danym kontekście,

| — | metody i podejścia uznające wcześniejsze osiągnięcia w nauce, także dzięki pracy i praktyce, oraz zachęcające do czynnego angażowania się w kształcenie, zarówno indywidualne, jak i zespołowe. |
| --- | --- |

—

metody i podejścia uznające wcześniejsze osiągnięcia w nauce, także dzięki pracy i praktyce, oraz zachęcające do czynnego angażowania się w kształcenie, zarówno indywidualne, jak i zespołowe.

| 1.4 | EKES apeluje do instytucji Unii Europejskiej i państw członkowskich, aby wprowadzając w życie programy rozwoju związane z kreowaniem społeczeństwa informacyjnego, pamiętały o tym, że procesy te nie mogą prowadzić do jakichkolwiek form wykluczenia, a zatem nie można tworzyć żadnych społecznych, gospodarczych i regionalnych ograniczeń w dostępie do infrastruktury elektronicznej jako narzędzi uczenia się. |
| --- | --- |

1.4

EKES apeluje do instytucji Unii Europejskiej i państw członkowskich, aby wprowadzając w życie programy rozwoju związane z kreowaniem społeczeństwa informacyjnego, pamiętały o tym, że procesy te nie mogą prowadzić do jakichkolwiek form wykluczenia, a zatem nie można tworzyć żadnych społecznych, gospodarczych i regionalnych ograniczeń w dostępie do infrastruktury elektronicznej jako narzędzi uczenia się.

| 1.4.1 | Komitet podkreśla, że kluczowym warunkiem zastosowania ICT w LL, szczególnie w obszarach wiejskich i małych miastach Wspólnoty, jest wspieranie przez UE i rządy krajów członkowskich internetowych łączy szerokopasmowych (3), pozwalających na dostęp do systemów nauki drogą elektroniczną. Sytuacja jest wyjątkowo trudna na tego typu obszarach w nowych krajach członkowskich. To jeszcze mocniej uzasadnia tezę, że nie można akceptować jakichkolwiek barier w dostępie do łączy szerokopasmowych. |
| --- | --- |

1.4.1

Komitet podkreśla, że kluczowym warunkiem zastosowania ICT w LL, szczególnie w obszarach wiejskich i małych miastach Wspólnoty, jest wspieranie przez UE i rządy krajów członkowskich internetowych łączy szerokopasmowych (3), pozwalających na dostęp do systemów nauki drogą elektroniczną. Sytuacja jest wyjątkowo trudna na tego typu obszarach w nowych krajach członkowskich. To jeszcze mocniej uzasadnia tezę, że nie można akceptować jakichkolwiek barier w dostępie do łączy szerokopasmowych.

| 1.4.2 | W tym kontekście EKES zwraca się do KE, aby kwestia dostępu do łączy szerokopasmowych została uznana jako element szerszej strategii prowadzącej do nadania e-dostępowi statusu usługi użyteczności publicznej. |
| --- | --- |

1.4.2

W tym kontekście EKES zwraca się do KE, aby kwestia dostępu do łączy szerokopasmowych została uznana jako element szerszej strategii prowadzącej do nadania e-dostępowi statusu usługi użyteczności publicznej.

| 1.5 | Komitet uważa, że w dziedzinie elektronicznej edukacji i szkoleń na odległość należy zwrócić szczególną uwagę na niebezpieczeństwo wystąpienia luki pokoleniowej, zwłaszcza że coraz więcej działań w zakresie kształcenia dorosłych przez całe życie będzie przebiegać za pośrednictwem ICT. |
| --- | --- |

1.5

Komitet uważa, że w dziedzinie elektronicznej edukacji i szkoleń na odległość należy zwrócić szczególną uwagę na niebezpieczeństwo wystąpienia luki pokoleniowej, zwłaszcza że coraz więcej działań w zakresie kształcenia dorosłych przez całe życie będzie przebiegać za pośrednictwem ICT.

| 1.6 | EKES chciałby również zwrócić uwagę na to, że e-learning należy projektować także jako rozwiązanie „przyjazne dla niewidomych”. Znane są techniczne wdrożenia w tej dziedzinie, zatem autorzy podręczników dotyczących e-learning powinni oprzeć się na zbiorze reguł przygotowanych przez organizacje, które reprezentują wspólnoty niewidomych. |
| --- | --- |

1.6

EKES chciałby również zwrócić uwagę na to, że e-learning należy projektować także jako rozwiązanie „przyjazne dla niewidomych”. Znane są techniczne wdrożenia w tej dziedzinie, zatem autorzy podręczników dotyczących e-learning powinni oprzeć się na zbiorze reguł przygotowanych przez organizacje, które reprezentują wspólnoty niewidomych.

| 1.7 | EKES wyraża przekonanie, że kształcenie za pomocą ICT (e-learning) powinno być skutecznym narzędziem poprawy konkurencyjności przedsiębiorstw i zwiększania ich potencjału w działalności gospodarczej, szczególnie potencjału małych i średnich przedsiębiorstw, które mają do odegrania kluczową rolę w generowaniu wzrostu gospodarczego i tworzeniu miejsc pracy. |
| --- | --- |

1.7

EKES wyraża przekonanie, że kształcenie za pomocą ICT (e-learning) powinno być skutecznym narzędziem poprawy konkurencyjności przedsiębiorstw i zwiększania ich potencjału w działalności gospodarczej, szczególnie potencjału małych i średnich przedsiębiorstw, które mają do odegrania kluczową rolę w generowaniu wzrostu gospodarczego i tworzeniu miejsc pracy.

| 1.8 | Komitet uważa, że rozszerzenie w UE zakresu wspierania kształcenia przez całe życie poprzez ICT będzie miało zasadniczy wpływ nie tylko na zwiększanie konkurencyjności przedsiębiorstw, ale także na wzrost kapitału społecznego osób w nich zatrudnionych, co powinno spowodować podniesienie wartości kapitału europejskich przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

1.8

Komitet uważa, że rozszerzenie w UE zakresu wspierania kształcenia przez całe życie poprzez ICT będzie miało zasadniczy wpływ nie tylko na zwiększanie konkurencyjności przedsiębiorstw, ale także na wzrost kapitału społecznego osób w nich zatrudnionych, co powinno spowodować podniesienie wartości kapitału europejskich przedsiębiorstw.

| 1.9 | EKES stwierdza, że istnieje pilna potrzeba określenia nowej roli społeczeństwa obywatelskiego i dialogu partnerów społecznych w promocji i wdrażaniu edukacji ustawicznej realizowanej za pomocą e-learning w obszarze rynków pracy UE. Przygotowanie wszystkich europejskich społeczeństw do uczenia się przez całe życie wspieranego przez ICT przyczyni się do budowy Europejskiego Obszaru Wiedzy oraz społeczeństwa opartego na wiedzy (4). |
| --- | --- |

1.9

EKES stwierdza, że istnieje pilna potrzeba określenia nowej roli społeczeństwa obywatelskiego i dialogu partnerów społecznych w promocji i wdrażaniu edukacji ustawicznej realizowanej za pomocą e-learning w obszarze rynków pracy UE. Przygotowanie wszystkich europejskich społeczeństw do uczenia się przez całe życie wspieranego przez ICT przyczyni się do budowy Europejskiego Obszaru Wiedzy oraz społeczeństwa opartego na wiedzy (4).

| 1.10 | Komitet pragnie zauważyć, że włączenie ICT w proces nauczania i profesjonalna konsolidacja edukacji elektronicznej odbywa się wolniej niż oczekiwano. Dlatego należy zwrócić się do kompetentnych władz na szczeblu UE i krajowym o podjęcie środków, które znacząco zwiększyłyby zakres stosowania metod e-learningu. Mogłoby to mieć istotny wpływ na konkurencyjność i wydajność w przemyśle. |
| --- | --- |

1.10

Komitet pragnie zauważyć, że włączenie ICT w proces nauczania i profesjonalna konsolidacja edukacji elektronicznej odbywa się wolniej niż oczekiwano. Dlatego należy zwrócić się do kompetentnych władz na szczeblu UE i krajowym o podjęcie środków, które znacząco zwiększyłyby zakres stosowania metod e-learningu. Mogłoby to mieć istotny wpływ na konkurencyjność i wydajność w przemyśle.

| 1.11 | EKES apeluje do instytucji UE, aby zwróciły szczególną uwagę na potrzeby MŚP, ich sieci oraz organizacje przedstawicielskie w celu zapewnienia rzeczywistego wykorzystania przez nie ICT w szkoleniach. |
| --- | --- |

1.11

EKES apeluje do instytucji UE, aby zwróciły szczególną uwagę na potrzeby MŚP, ich sieci oraz organizacje przedstawicielskie w celu zapewnienia rzeczywistego wykorzystania przez nie ICT w szkoleniach.

| 1.12 | Komitet uważa, że za pomocą kompleksowych programów i zachęt należy stale i systematycznie wspierać nauczycieli będących instruktorami w dziedzinie nowoczesnych technologii i metodologii (pedagogika informatyczna). |
| --- | --- |

1.12

Komitet uważa, że za pomocą kompleksowych programów i zachęt należy stale i systematycznie wspierać nauczycieli będących instruktorami w dziedzinie nowoczesnych technologii i metodologii (pedagogika informatyczna).

| 1.13 | EKES chciałby podkreślić, że szczególnej uwagi Komisji Europejskiej wymaga także kwestia praw własności intelektualnej w informatycznym środowisku edukacyjnym. |
| --- | --- |

1.13

EKES chciałby podkreślić, że szczególnej uwagi Komisji Europejskiej wymaga także kwestia praw własności intelektualnej w informatycznym środowisku edukacyjnym.

| 1.14 | W końcowej konkluzji, w ramach wniosków i zaleceń, Komitet proponuje, aby zgodnie z wprowadzonym już w UE nazewnictwem, takim jak e-Europa, e-learning, e-skills itd., wprowadzić dla wspieranego przez ICT uczenia się przez całe życie określenie e-LL (e-Lifelong Learning), i tym samym podkreślić rolę i potrzebę rozwijania i rozpowszechniania tej formy kształcenia w planie działania e-Europa i związanej z nim inicjatywie i2010. |
| --- | --- |

1.14

W końcowej konkluzji, w ramach wniosków i zaleceń, Komitet proponuje, aby zgodnie z wprowadzonym już w UE nazewnictwem, takim jak e-Europa, e-learning, e-skills itd., wprowadzić dla wspieranego przez ICT uczenia się przez całe życie określenie e-LL (e-Lifelong Learning), i tym samym podkreślić rolę i potrzebę rozwijania i rozpowszechniania tej formy kształcenia w planie działania e-Europa i związanej z nim inicjatywie i2010.

2.   Wstęp i uzasadnienie tematyki opinii

| 2.1 | Przedmiotem opinii jest wkład wspieranego przez technologie informacyjno-komunikacyjne (ICT) kształcenia przez całe życie w konkurencyjność, przemiany w przemyśle oraz rozwój kapitału społecznego w Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

2.1

Przedmiotem opinii jest wkład wspieranego przez technologie informacyjno-komunikacyjne (ICT) kształcenia przez całe życie w konkurencyjność, przemiany w przemyśle oraz rozwój kapitału społecznego w Unii Europejskiej.

| 2.2 | W związku z wdrażaniem strategii lizbońskiej kształcenie przez całe życie staje się jednym z najważniejszych pojęć w polityce edukacyjnej oraz w nowych programach edukacyjnych UE na lata 2007-2013 (5). Elastyczne i otwarte metody kształcenia i szkoleń z zastosowaniem ICT z pewnością odegrają kluczową rolę w rozwoju gospodarki opartej na wiedzy. |
| --- | --- |

2.2

W związku z wdrażaniem strategii lizbońskiej kształcenie przez całe życie staje się jednym z najważniejszych pojęć w polityce edukacyjnej oraz w nowych programach edukacyjnych UE na lata 2007-2013 (5). Elastyczne i otwarte metody kształcenia i szkoleń z zastosowaniem ICT z pewnością odegrają kluczową rolę w rozwoju gospodarki opartej na wiedzy.

| 2.3 | Podążając za przełomowym programem e-Europa i działaniami wprowadzającymi e-learning, które zaowocowały już obiecującymi faktami, należy rozważyć, w jaki sposób wyciągnąć korzyści z tych osiągnięć w odniesieniu do przemian w przemyśle, jak rozwinąć związane z tymi osiągnięciami możliwości oraz w jaki sposób nakreślić perspektywy na przyszłość. |
| --- | --- |

2.3

Podążając za przełomowym programem e-Europa i działaniami wprowadzającymi e-learning, które zaowocowały już obiecującymi faktami, należy rozważyć, w jaki sposób wyciągnąć korzyści z tych osiągnięć w odniesieniu do przemian w przemyśle, jak rozwinąć związane z tymi osiągnięciami możliwości oraz w jaki sposób nakreślić perspektywy na przyszłość.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | Znaczenie technologii informatycznych w procesie rozwoju zasobów ludzkich docenił Parlament Europejski i Rada UE (6), które zatwierdziły wieloletni program (2004-2006) na rzecz efektywnego wprowadzania ICT w systemach edukacji w Europie. Podstawowym celem programu jest wykorzystanie ICT do prowadzenia wysokiej jakości kształcenia i szkoleń w kontekście LL. |
| --- | --- |

3.1

Znaczenie technologii informatycznych w procesie rozwoju zasobów ludzkich docenił Parlament Europejski i Rada UE (6), które zatwierdziły wieloletni program (2004-2006) na rzecz efektywnego wprowadzania ICT w systemach edukacji w Europie. Podstawowym celem programu jest wykorzystanie ICT do prowadzenia wysokiej jakości kształcenia i szkoleń w kontekście LL.

| 3.2 | Kształcenie otwarte, elastyczne, na odległość, wraz z e-learningiem dominowało w ostatniej dekadzie, a obecnie jest na nowo rozpatrywane w szerszym kontekście. Wspierane przez ICT kształcenie, czyli e-learning, czynią nasze życie, uczenie się i pracę bardziej elastycznymi i uważane są za jeden z głównych środków do osiągnięcia strategicznych celów lizbońskich. Zyskują na znaczeniu kształcenie nieformalne (7) i incydentalne (8) oraz kształcenie w miejscu pracy. |
| --- | --- |

3.2

Kształcenie otwarte, elastyczne, na odległość, wraz z e-learningiem dominowało w ostatniej dekadzie, a obecnie jest na nowo rozpatrywane w szerszym kontekście. Wspierane przez ICT kształcenie, czyli e-learning, czynią nasze życie, uczenie się i pracę bardziej elastycznymi i uważane są za jeden z głównych środków do osiągnięcia strategicznych celów lizbońskich. Zyskują na znaczeniu kształcenie nieformalne (7) i incydentalne (8) oraz kształcenie w miejscu pracy.

| 3.3 | W opinii EKES-u z 2004 r. pt.: „Skuteczniejsze wdrażanie strategii lizbońskiej” (9) wskazano na potrzebę zbadania nowych możliwości gospodarki opartej na wiedzy oraz znaczenia zwiększonej ekspansji technologii informatycznych i procesów innowacyjnych. |
| --- | --- |

3.3

W opinii EKES-u z 2004 r. pt.: „Skuteczniejsze wdrażanie strategii lizbońskiej” (9) wskazano na potrzebę zbadania nowych możliwości gospodarki opartej na wiedzy oraz znaczenia zwiększonej ekspansji technologii informatycznych i procesów innowacyjnych.

| 3.3.1 | Zwrócono także uwagę na niedociągnięcia dotyczące systemów edukacji oraz na potrzebę lepszego zintegrowania wymiaru społecznego. |
| --- | --- |

3.3.1

Zwrócono także uwagę na niedociągnięcia dotyczące systemów edukacji oraz na potrzebę lepszego zintegrowania wymiaru społecznego.

| 3.4 | Podejmowane w ostatniej dekadzie inicjatywy unijne w obszarze kształcenia wspieranego przez ICT po części dały wyjątkowe rezultaty, ale część z nich okazała się niespójna i nie przyniosła planowanych efektów ilościowych i jakościowych. |
| --- | --- |

3.4

Podejmowane w ostatniej dekadzie inicjatywy unijne w obszarze kształcenia wspieranego przez ICT po części dały wyjątkowe rezultaty, ale część z nich okazała się niespójna i nie przyniosła planowanych efektów ilościowych i jakościowych.

| 3.4.1 | Stosowane początkowo modele uczenia się z użyciem nośników elektronicznych (e-learning), skoncentrowane na jednostkach, przekazujące wyłącznie określoną z góry wiedzę i niemal zupełnie pozbawione opieki dydaktycznej i wsparcia osób oceniających, po części rozczarowały tych, którzy prędko podjęli próby adaptacji do tej formy nauki. |
| --- | --- |

3.4.1

Stosowane początkowo modele uczenia się z użyciem nośników elektronicznych (e-learning), skoncentrowane na jednostkach, przekazujące wyłącznie określoną z góry wiedzę i niemal zupełnie pozbawione opieki dydaktycznej i wsparcia osób oceniających, po części rozczarowały tych, którzy prędko podjęli próby adaptacji do tej formy nauki.

| 3.4.2 | Gwałtowny postęp technologiczny, wzrost presji gospodarczej oraz różne tempo rządowych działań politycznych z ostatnich kilku lat, mających służyć włączeniu ICT do edukacji i szkoleń, nie zdołały w sposób zadowalający wesprzeć skonsolidowanego rozwoju zawodowego. |
| --- | --- |

3.4.2

Gwałtowny postęp technologiczny, wzrost presji gospodarczej oraz różne tempo rządowych działań politycznych z ostatnich kilku lat, mających służyć włączeniu ICT do edukacji i szkoleń, nie zdołały w sposób zadowalający wesprzeć skonsolidowanego rozwoju zawodowego.

| 3.5 | W UE zakładany jest wskaźnik 12,5 % uczestnictwa osób dorosłych w wieku 25–64 lat w różnych formach LL w roku 2010, przy obecnym średnim poziomie 10 % (10). Tylko zintensyfikowanie działań w zakresie upowszechnienia edukacji i szkoleń realizowanych za pomocą ICT może doprowadzić do osiągnięcia zaplanowanych celów. |
| --- | --- |

3.5

W UE zakładany jest wskaźnik 12,5 % uczestnictwa osób dorosłych w wieku 25–64 lat w różnych formach LL w roku 2010, przy obecnym średnim poziomie 10 % (10). Tylko zintensyfikowanie działań w zakresie upowszechnienia edukacji i szkoleń realizowanych za pomocą ICT może doprowadzić do osiągnięcia zaplanowanych celów.

| 3.5.1 | Z uwagi na fakt, że w perspektywie następnych pięciu lat tylko 15 % nowo tworzonych miejsc pracy będzie przeznaczonych dla osób o niskich kwalifikacjach, a 50 % będzie wymagało wysoko wykwalifikowanych pracowników, tym większe wyzwania stają przed programami edukacyjnymi i szkoleniowymi Komisji i krajów członkowskich (11). |
| --- | --- |

3.5.1

Z uwagi na fakt, że w perspektywie następnych pięciu lat tylko 15 % nowo tworzonych miejsc pracy będzie przeznaczonych dla osób o niskich kwalifikacjach, a 50 % będzie wymagało wysoko wykwalifikowanych pracowników, tym większe wyzwania stają przed programami edukacyjnymi i szkoleniowymi Komisji i krajów członkowskich (11).

| 3.6 | Nową inicjatywą w UE podejmowaną w związku z Komunikatem Komisji „i2010” (12) jest inicjatywa e-Inclusion, oznaczający zarówno włączenie ICT, jak i ICT dla włączenia (13).. Polityka e-Inclusion ma na celu usunięcie barier w stosowaniu ICT i promowanie użytkowania ICT w celu zapobiegania wyłączeniu oraz poprawy wydajności gospodarczej i możliwości zatrudnieniowych. |
| --- | --- |

3.6

Nową inicjatywą w UE podejmowaną w związku z Komunikatem Komisji „i2010” (12) jest inicjatywa e-Inclusion, oznaczający zarówno włączenie ICT, jak i ICT dla włączenia (13).. Polityka e-Inclusion ma na celu usunięcie barier w stosowaniu ICT i promowanie użytkowania ICT w celu zapobiegania wyłączeniu oraz poprawy wydajności gospodarczej i możliwości zatrudnieniowych.

| 3.6.1 | W e-Inclusion ważna jest kwestia kształcenie na odległość z wykorzystaniem ICT w celu zmniejszania lub zapobiegania marginalizacji społecznej tych grup zawodowych, które mają utrudniony dostęp do szkolnych form edukacji ze względu na położenie geograficzne, sytuację socjalną lub specjalne potrzeby edukacyjne. |
| --- | --- |

3.6.1

W e-Inclusion ważna jest kwestia kształcenie na odległość z wykorzystaniem ICT w celu zmniejszania lub zapobiegania marginalizacji społecznej tych grup zawodowych, które mają utrudniony dostęp do szkolnych form edukacji ze względu na położenie geograficzne, sytuację socjalną lub specjalne potrzeby edukacyjne.

| 3.6.2 | Zaletami kształcenia na odległość są: niezależność od miejsca szkolenia, możliwość dostosowania tempa nauki do indywidualnych potrzeb osób uczących się, wykorzystanie w tych procesach nowoczesnych IT, umożliwienie kształcenia się osobom z grup defaworyzowanych itp. |
| --- | --- |

3.6.2

Zaletami kształcenia na odległość są: niezależność od miejsca szkolenia, możliwość dostosowania tempa nauki do indywidualnych potrzeb osób uczących się, wykorzystanie w tych procesach nowoczesnych IT, umożliwienie kształcenia się osobom z grup defaworyzowanych itp.

| 3.6.3 | EKES w swojej niedawnej opinii (14) wezwał przedstawicieli rządów i branż do opracowania oraz wspierania działań na rzecz edukacji i szkolenia w dziedzinie ICT wśród różnych zagrożonych e-wykluczeniem grup społecznych (15). |
| --- | --- |

3.6.3

EKES w swojej niedawnej opinii (14) wezwał przedstawicieli rządów i branż do opracowania oraz wspierania działań na rzecz edukacji i szkolenia w dziedzinie ICT wśród różnych zagrożonych e-wykluczeniem grup społecznych (15).

| 3.6.4 | Realizacja programu e-Inclusion wiąże się także z promowaniem tzw. alfabetyzmu cyfrowego (16), który stał się synonimem współczesnego społeczeństwa opartego na wiedzy. Uznanie w najbliższym czasie alfabetyzmu cyfrowego za jedną z kluczowych kompetencji w LL, między innymi w kontekście niedawnej opinii EKES-u (17), wydaje się nie tylko potrzebne, ale i oczywiste. |
| --- | --- |

3.6.4

Realizacja programu e-Inclusion wiąże się także z promowaniem tzw. alfabetyzmu cyfrowego (16), który stał się synonimem współczesnego społeczeństwa opartego na wiedzy. Uznanie w najbliższym czasie alfabetyzmu cyfrowego za jedną z kluczowych kompetencji w LL, między innymi w kontekście niedawnej opinii EKES-u (17), wydaje się nie tylko potrzebne, ale i oczywiste.

| 3.7 | Ważne oddziaływanie na różne wymiary zmian przemysłowych ma popularyzowanie e-skills
   (18). Termin e-skills (e-umiejętności) obejmuje umiejętności zarówno specjalistów w zakresie ICT, jak i zwykłych użytkowników ICT oraz umiejętności potrzebne w e-biznesie. Komisja w ramach promowania szerokiego programu-agendy e-skills zaproponowała niedawno szereg działań, z których wiele dotyczy przemysłu i upowszechniania e-umiejętności na rynku pracy oraz rozwijania i upowszechniania nowych e-kompetencji (19). |
| --- | --- |

3.7

Ważne oddziaływanie na różne wymiary zmian przemysłowych ma popularyzowanie e-skills
   (18). Termin e-skills (e-umiejętności) obejmuje umiejętności zarówno specjalistów w zakresie ICT, jak i zwykłych użytkowników ICT oraz umiejętności potrzebne w e-biznesie. Komisja w ramach promowania szerokiego programu-agendy e-skills zaproponowała niedawno szereg działań, z których wiele dotyczy przemysłu i upowszechniania e-umiejętności na rynku pracy oraz rozwijania i upowszechniania nowych e-kompetencji (19).

| 3.7.1 | W działaniach dotyczących zarówno e-skills, jak i całokształtu spraw związanych z wprowadzaniem LL wspieranego przez ICT, kluczową rolę odgrywa partnerstwo przedstawicieli zainteresowanych stron:






  — | związków zawodowych, |
| --- | --- | --- |

3.7.1

W działaniach dotyczących zarówno e-skills, jak i całokształtu spraw związanych z wprowadzaniem LL wspieranego przez ICT, kluczową rolę odgrywa partnerstwo przedstawicieli zainteresowanych stron:

—

związków zawodowych,

| — | przedstawicieli przedsiębiorstw (jako użytkowników ICT), którzy zależni są od wykwalifikowanej siły roboczej, |
| --- | --- |

—

przedstawicieli przedsiębiorstw (jako użytkowników ICT), którzy zależni są od wykwalifikowanej siły roboczej,

| — | przedstawicieli różnych przemysłów, którzy są odpowiedzialni za wdrażanie nowych technologii i są lepiej zorientowani w tym, jakie typy kwalifikacji są wymagane, |
| --- | --- |

—

przedstawicieli różnych przemysłów, którzy są odpowiedzialni za wdrażanie nowych technologii i są lepiej zorientowani w tym, jakie typy kwalifikacji są wymagane,

| — | przedstawicieli przemysłu ICT, |
| --- | --- |

—

przedstawicieli przemysłu ICT,

| — | prowadzących badania w dziedzinie ICT i osób pracujących nad rozwojem w tym obszarze, |
| --- | --- |

—

prowadzących badania w dziedzinie ICT i osób pracujących nad rozwojem w tym obszarze,

| — | osób prowadzących badania ilościowych i jakościowych aspektów e-skills, |
| --- | --- |

—

osób prowadzących badania ilościowych i jakościowych aspektów e-skills,

| — | twórców polityki w dziedzinie edukacji, badań, przedsiębiorstw, innowacji, społeczeństwa informacyjnego, |
| --- | --- |

—

twórców polityki w dziedzinie edukacji, badań, przedsiębiorstw, innowacji, społeczeństwa informacyjnego,

| — | specjalistów od prognozowania, którzy mają szerokie spojrzenie na zmiany w społeczeństwie i interakcje między społeczeństwem i technologią. |
| --- | --- |

—

specjalistów od prognozowania, którzy mają szerokie spojrzenie na zmiany w społeczeństwie i interakcje między społeczeństwem i technologią.

| 3.8 | Dla realizacji celów ujętych w strategii i2010, w tym także w projektach dotyczących e-inclusion, kluczowe znaczenie ma rozpowszechnienie szerokopasmowego dostępu do Internetu, który nie może ograniczać się wyłącznie do dużych miast, ale winien objąć skutecznie mieszkańców słabiej rozwiniętych regionów. |
| --- | --- |

3.8

Dla realizacji celów ujętych w strategii i2010, w tym także w projektach dotyczących e-inclusion, kluczowe znaczenie ma rozpowszechnienie szerokopasmowego dostępu do Internetu, który nie może ograniczać się wyłącznie do dużych miast, ale winien objąć skutecznie mieszkańców słabiej rozwiniętych regionów.

| 3.8.1 | Warto zwrócić uwagę, że ok. 90 % przedsiębiorstw i gospodarstw domowych ma dostęp do łączy szerokopasmowych na obszarach miejskich wśród UE-15, a tylko 60 % na obszarach wiejskich i oddalonych — te różnice są dużo większe w nowych krajach członkowskich. |
| --- | --- |

3.8.1

Warto zwrócić uwagę, że ok. 90 % przedsiębiorstw i gospodarstw domowych ma dostęp do łączy szerokopasmowych na obszarach miejskich wśród UE-15, a tylko 60 % na obszarach wiejskich i oddalonych — te różnice są dużo większe w nowych krajach członkowskich.

| 3.8.2 | Szerokopasmowe łącza teleinformatyczne mają podstawowe znaczenie nie tylko dla wzrostu konkurencyjności przedsiębiorstw i rozwoju gospodarczego regionów, ale mają także istotne znaczenie dla sektora edukacji i szkoleń, szczególnie tych wykorzystujących e-learning do realizacji programów szkoleniowych. |
| --- | --- |

3.8.2

Szerokopasmowe łącza teleinformatyczne mają podstawowe znaczenie nie tylko dla wzrostu konkurencyjności przedsiębiorstw i rozwoju gospodarczego regionów, ale mają także istotne znaczenie dla sektora edukacji i szkoleń, szczególnie tych wykorzystujących e-learning do realizacji programów szkoleniowych.

| 3.9 | Bardzo wskazany jest obecnie dyskurs polityczny, aby usprawnić praktykę uczenia przez całe życie przy zastosowaniu ICT i spowodować wzrost wydajności tego typu kształcenia. UE jest najbardziej powołana do tego, by nadać polityce nowy kierunek w tym właśnie kontekście. |
| --- | --- |

3.9

Bardzo wskazany jest obecnie dyskurs polityczny, aby usprawnić praktykę uczenia przez całe życie przy zastosowaniu ICT i spowodować wzrost wydajności tego typu kształcenia. UE jest najbardziej powołana do tego, by nadać polityce nowy kierunek w tym właśnie kontekście.

| 3.9.1 | Aktualne orientacje w polityce de facto przyznają pierwszeństwo wprowadzaniu ICT do instytucji edukacji formalnej, zwłaszcza szkół i uniwersytetów. W przypadku szkolenia ustawicznego oraz nieformalnego i incydentalnego kształcenia dorosłych ICT poświęca się znacznie mniej uwagi i przeznacza znacznie skromniejsze zasoby na zachęty do ich stosowania. |
| --- | --- |

3.9.1

Aktualne orientacje w polityce de facto przyznają pierwszeństwo wprowadzaniu ICT do instytucji edukacji formalnej, zwłaszcza szkół i uniwersytetów. W przypadku szkolenia ustawicznego oraz nieformalnego i incydentalnego kształcenia dorosłych ICT poświęca się znacznie mniej uwagi i przeznacza znacznie skromniejsze zasoby na zachęty do ich stosowania.

4.   Uwagi szczegółowe

Wkład wspieranego przez IT kształcenia przez cale życie w konkurencyjność Europy i wydajność

| 4.1 | Podążając za treścią komunikatu Komisji z 2002 r. (20) oraz opinią EKES-u w sprawie „Kształcenie a wydajność”, można stwierdzić, że wydajność jest kluczem do wzrostu konkurencyjności przedsiębiorstw i gospodarek europejskich oraz do wzrostu gospodarczego. Poprawa wydajności zależy w dużej mierze od postępu w stosowaniu ICT przez przedsiębiorstwa i od dostosowania siły roboczej do wymogów modernizowanego przemysłu. |
| --- | --- |

4.1

Podążając za treścią komunikatu Komisji z 2002 r. (20) oraz opinią EKES-u w sprawie „Kształcenie a wydajność”, można stwierdzić, że wydajność jest kluczem do wzrostu konkurencyjności przedsiębiorstw i gospodarek europejskich oraz do wzrostu gospodarczego. Poprawa wydajności zależy w dużej mierze od postępu w stosowaniu ICT przez przedsiębiorstwa i od dostosowania siły roboczej do wymogów modernizowanego przemysłu.

| 4.1.1 | Mimo, że technologie elektroniczne, tak głośno reklamowane, nie spełniły na pierwszych etapach rozwoju pokładanych w nich nadziei, to koncentrujące się na nich sektory społeczeństwa i gospodarki rzeczywiście wykazują bezprecedensowy rozwój i wciąż mają spory potencjał. |
| --- | --- |

4.1.1

Mimo, że technologie elektroniczne, tak głośno reklamowane, nie spełniły na pierwszych etapach rozwoju pokładanych w nich nadziei, to koncentrujące się na nich sektory społeczeństwa i gospodarki rzeczywiście wykazują bezprecedensowy rozwój i wciąż mają spory potencjał.

| 4.1.2 | W tym kontekście Komisja Europejska słusznie zauważa i docenia znaczenie nowoczesnych ICT w pobudzaniu konkurencyjności i innowacji oraz w gospodarce opartej na wiedzy, szczególnie w przypadku MŚP. |
| --- | --- |

4.1.2

W tym kontekście Komisja Europejska słusznie zauważa i docenia znaczenie nowoczesnych ICT w pobudzaniu konkurencyjności i innowacji oraz w gospodarce opartej na wiedzy, szczególnie w przypadku MŚP.

| 4.2 | Drogą do poprawy konkurencyjności gospodarki europejskiej musi stać się edukacja zawodowa, realizowana poprzez programy i szkolenia z wykorzystaniem ICT. Stworzenie spójnych, mobilnych oraz elastycznych systemów edukacji i szkoleń dla poszukujących pracy, przygotowujących się do pracy, a także pracowników zatrudnionych w przemyśle zwiększy tempo przyrostu ich wiedzy oraz pozwoli na dokonanie istotnych przemian technologicznych i innowacji w przedsiębiorstwach produkcyjnych, co podniesie ich konkurencyjność. |
| --- | --- |

4.2

Drogą do poprawy konkurencyjności gospodarki europejskiej musi stać się edukacja zawodowa, realizowana poprzez programy i szkolenia z wykorzystaniem ICT. Stworzenie spójnych, mobilnych oraz elastycznych systemów edukacji i szkoleń dla poszukujących pracy, przygotowujących się do pracy, a także pracowników zatrudnionych w przemyśle zwiększy tempo przyrostu ich wiedzy oraz pozwoli na dokonanie istotnych przemian technologicznych i innowacji w przedsiębiorstwach produkcyjnych, co podniesie ich konkurencyjność.

| 4.2.1 | W tym kontekście wprowadzenie LL wspieranego przez ICT wewnątrz przedsiębiorstw i w ich otoczeniu powinno zwiększyć ich konkurencyjność oraz przyczynić się do wzrostu kapitału społecznego osób w nich zatrudnionych, a tym samym wpłynąć na podniesienie wartości kapitału europejskich przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

4.2.1

W tym kontekście wprowadzenie LL wspieranego przez ICT wewnątrz przedsiębiorstw i w ich otoczeniu powinno zwiększyć ich konkurencyjność oraz przyczynić się do wzrostu kapitału społecznego osób w nich zatrudnionych, a tym samym wpłynąć na podniesienie wartości kapitału europejskich przedsiębiorstw.

| 4.3 | Około 1994 r. miał miejsce odnotowany we wskaźnikach przełom we wdrażaniu i stosowaniu metod e-learningu, kiedy to podmioty przemysłowe — przede wszystkim duże korporacje — zaczęły je na szeroką skalę stosować w szkoleniach i rozwoju zasobów ludzkich. Edukacja elektroniczna osiągnęła tym samym dojrzałość, pokazując, że jest w stanie dostarczyć ujednolicone i trwałe rozwiązania, wyrastające ponad wcześniejszy etap prostych przesłań promocyjno-marketingowych. Póki co MŚP stanowią praktycznie, z wielu powodów, pokrzywdzoną grupę użytkowników e-learning — w grupie tej dostęp do elektronicznych metod szkoleniowych, a często także do ICT, pozostaje ograniczony, zaś większości osób zatrudnionych w MŚP grozi ryzyko wykluczenia z grona korzystających ze środków kształcenia ustawicznego. Rozwój szkoleń przy użyciu środków elektronicznych mógłby być bardzo ważnym czynnikiem zwiększenia konkurencyjności i wydajności MŚP. Kompetentne władze, zarówno na szczeblu UE, jak i krajowym, powinny zadbać o zwiększenie ogólnej świadomości tego faktu i wprowadzić środki promujące wykorzystywanie ICT na potrzeby szkoleń w sektorze MŚP. |
| --- | --- |

4.3

Około 1994 r. miał miejsce odnotowany we wskaźnikach przełom we wdrażaniu i stosowaniu metod e-learningu, kiedy to podmioty przemysłowe — przede wszystkim duże korporacje — zaczęły je na szeroką skalę stosować w szkoleniach i rozwoju zasobów ludzkich. Edukacja elektroniczna osiągnęła tym samym dojrzałość, pokazując, że jest w stanie dostarczyć ujednolicone i trwałe rozwiązania, wyrastające ponad wcześniejszy etap prostych przesłań promocyjno-marketingowych. Póki co MŚP stanowią praktycznie, z wielu powodów, pokrzywdzoną grupę użytkowników e-learning — w grupie tej dostęp do elektronicznych metod szkoleniowych, a często także do ICT, pozostaje ograniczony, zaś większości osób zatrudnionych w MŚP grozi ryzyko wykluczenia z grona korzystających ze środków kształcenia ustawicznego. Rozwój szkoleń przy użyciu środków elektronicznych mógłby być bardzo ważnym czynnikiem zwiększenia konkurencyjności i wydajności MŚP. Kompetentne władze, zarówno na szczeblu UE, jak i krajowym, powinny zadbać o zwiększenie ogólnej świadomości tego faktu i wprowadzić środki promujące wykorzystywanie ICT na potrzeby szkoleń w sektorze MŚP.

Wkład wspieranego przez IT kształcenia przez cale życie w rozwój kapitału społecznego

| 4.4 | Kapitał społeczny obejmuje zasoby umiejętności, informacji, kultury, wiedzy i kreatywności jednostek oraz związki pomiędzy ludźmi i organizacjami. Znaczenie wymienionych zasobów dla rozwoju gospodarczego i towarzyszących mu zmian przemysłowych należy w tym kontekście analizować pod względem zależności między ich powstawaniem, upowszechnianiem, wykorzystaniem oraz — na tej podstawie — tworzeniem wartości dodanej. |
| --- | --- |

4.4

Kapitał społeczny obejmuje zasoby umiejętności, informacji, kultury, wiedzy i kreatywności jednostek oraz związki pomiędzy ludźmi i organizacjami. Znaczenie wymienionych zasobów dla rozwoju gospodarczego i towarzyszących mu zmian przemysłowych należy w tym kontekście analizować pod względem zależności między ich powstawaniem, upowszechnianiem, wykorzystaniem oraz — na tej podstawie — tworzeniem wartości dodanej.

| 4.4.1 | Wysoki poziom kapitału społecznego w bezpośredni sposób determinuje zdolność do wykształcenia społeczeństwa opartego na wiedzy: kreatywnego, innowacyjnego, otwartego na zmiany i zdolnego do wykształcenia trwałych więzi społecznych i ekonomicznych. Jedną z podstaw budowy takiego społeczeństwa są inwestycje w naukę, edukację i szkolenia.: |
| --- | --- |

4.4.1

Wysoki poziom kapitału społecznego w bezpośredni sposób determinuje zdolność do wykształcenia społeczeństwa opartego na wiedzy: kreatywnego, innowacyjnego, otwartego na zmiany i zdolnego do wykształcenia trwałych więzi społecznych i ekonomicznych. Jedną z podstaw budowy takiego społeczeństwa są inwestycje w naukę, edukację i szkolenia.:

| 4.4.2 | Kapitał społeczny jest pomnażany poprzez zdolność do współdziałania wyrażoną partnerstwem zainteresowanych stron (patrz: 3.7.1) we wszystkich programach i działaniach dotyczących kształcenia i szkoleń wspieranych przez ICT, w tym szczególnie LL. |
| --- | --- |

4.4.2

Kapitał społeczny jest pomnażany poprzez zdolność do współdziałania wyrażoną partnerstwem zainteresowanych stron (patrz: 3.7.1) we wszystkich programach i działaniach dotyczących kształcenia i szkoleń wspieranych przez ICT, w tym szczególnie LL.

Wkład wspieranego przez IT kształcenia przez cale życie w przemiany w przemyśle, szczególnie w odniesieniu do inwestowania w umiejętności pracowników, rozwój zasobów ludzkich i zwalczanie bezrobocia.

| 4.5 | Kształcenie i szkolenia na odległość prowadzone przy pomocy ICT mogą umożliwić systematyczny, szybszy i tańszy transfer wiedzy, która ma istotne znaczenie szczególnie w przemyśle, gdzie stanowi ważny element kapitału ludzkiego oraz ułatwia przekazywanie wiedzy z placówek badawczych do przemysłu. |
| --- | --- |

4.5

Kształcenie i szkolenia na odległość prowadzone przy pomocy ICT mogą umożliwić systematyczny, szybszy i tańszy transfer wiedzy, która ma istotne znaczenie szczególnie w przemyśle, gdzie stanowi ważny element kapitału ludzkiego oraz ułatwia przekazywanie wiedzy z placówek badawczych do przemysłu.

| 4.5.1 | Dobrze wykształcona kadra, ustawicznie podnosząca swoje kwalifikacje, jest ważnym czynnikiem determinującym wartość danej firmy czy przedsiębiorstwa. To dzięki niej możliwa jest zmiana technologii produkcji, jej profilu oraz dostosowanie do wymagań rynku pracy. |
| --- | --- |

4.5.1

Dobrze wykształcona kadra, ustawicznie podnosząca swoje kwalifikacje, jest ważnym czynnikiem determinującym wartość danej firmy czy przedsiębiorstwa. To dzięki niej możliwa jest zmiana technologii produkcji, jej profilu oraz dostosowanie do wymagań rynku pracy.

| 4.6 | Komisja Europejska podkreśla (21), że szybki rozwój technologiczny i zmieniające się warunki gospodarcze wymuszają trwałe inwestycje w rozwój zasobów ludzkich przy udziale osób prywatnych, przedsiębiorstw, partnerów społecznych i władz publicznych. Niestety, w państwach UE brakuje wyraźnej tendencji wzrostowej w publicznych wydatkach na edukację, które średnio wynoszą ok. 5 % PKB, przy czym różnice pomiędzy poszczególnymi krajami są znaczne, a niekiedy wręcz drastyczne. |
| --- | --- |

4.6

Komisja Europejska podkreśla (21), że szybki rozwój technologiczny i zmieniające się warunki gospodarcze wymuszają trwałe inwestycje w rozwój zasobów ludzkich przy udziale osób prywatnych, przedsiębiorstw, partnerów społecznych i władz publicznych. Niestety, w państwach UE brakuje wyraźnej tendencji wzrostowej w publicznych wydatkach na edukację, które średnio wynoszą ok. 5 % PKB, przy czym różnice pomiędzy poszczególnymi krajami są znaczne, a niekiedy wręcz drastyczne.

| 4.7 | Inwestowanie w rozwój zasobów ludzkich ma bezpośredni wpływ na wzrost produktywności, jak również jest atrakcyjną formą inwestowania na poziomie mikroekonomicznym oraz społecznym. Badania (22) pokazują, że każdy rok nauki zwiększa bezpośrednio wzrost gospodarczy o ok. 5 % w perspektywie krótkoterminowej i o ok. 2,5 % w perspektywie długoterminowej. Fakty te znajdują potwierdzenie również w konkluzjach Rady Europejskiej (23), która podkreśla, że inwestycje w kształcenie i szkolenie przynoszą wysokie zyski i zdecydowanie przewyższają poniesione koszty. |
| --- | --- |

4.7

Inwestowanie w rozwój zasobów ludzkich ma bezpośredni wpływ na wzrost produktywności, jak również jest atrakcyjną formą inwestowania na poziomie mikroekonomicznym oraz społecznym. Badania (22) pokazują, że każdy rok nauki zwiększa bezpośrednio wzrost gospodarczy o ok. 5 % w perspektywie krótkoterminowej i o ok. 2,5 % w perspektywie długoterminowej. Fakty te znajdują potwierdzenie również w konkluzjach Rady Europejskiej (23), która podkreśla, że inwestycje w kształcenie i szkolenie przynoszą wysokie zyski i zdecydowanie przewyższają poniesione koszty.

| 4.8 | Szybki rozwój technologiczny powoduje, że powstają nowoczesne urządzenia produkcyjne, posiadające często oprzyrządowanie informatyczne, do których obsługi potrzebni są pracownicy z umiejętnościami użytkowników ICT. Ich natychmiastowe pozyskanie nie zawsze jest możliwe, ale dzięki stosowaniu na wielką skalę ICT w nauczaniu i szkoleniach, a w szczególności w LL, ich znalezienie na rynku pracy będzie z pewnością łatwiejsze. |
| --- | --- |

4.8

Szybki rozwój technologiczny powoduje, że powstają nowoczesne urządzenia produkcyjne, posiadające często oprzyrządowanie informatyczne, do których obsługi potrzebni są pracownicy z umiejętnościami użytkowników ICT. Ich natychmiastowe pozyskanie nie zawsze jest możliwe, ale dzięki stosowaniu na wielką skalę ICT w nauczaniu i szkoleniach, a w szczególności w LL, ich znalezienie na rynku pracy będzie z pewnością łatwiejsze.

| 4.9 | Z wymienionych powyżej względów, w obliczu aktualnych przemian przemysłowych, warto podejmować intensywne działania dotyczące szybkiego wdrażania ICT w LL. Działania te powinny przyspieszyć proces zdobywania nowej wiedzy i umiejętności pracowników europejskich firm produkcyjnych i szkolących się bezrobotnych. Właśnie w szczególności bezrobotnym należy zapewnić dostęp do szkoleń w zakresie ICT wspieranych ze środków publicznych (24). |
| --- | --- |

4.9

Z wymienionych powyżej względów, w obliczu aktualnych przemian przemysłowych, warto podejmować intensywne działania dotyczące szybkiego wdrażania ICT w LL. Działania te powinny przyspieszyć proces zdobywania nowej wiedzy i umiejętności pracowników europejskich firm produkcyjnych i szkolących się bezrobotnych. Właśnie w szczególności bezrobotnym należy zapewnić dostęp do szkoleń w zakresie ICT wspieranych ze środków publicznych (24).

| 4.9.1 | Motywacja do samouczenia się bezrobotnych jest niewysoka, ponieważ mają oni jeszcze zbyt mało szans, aby zastosować nabytą wiedzę. Najlepszą motywacją jest konkretna możliwość nowego zatrudnienia wynikająca z określonego wykształcenia lub przeszkolenia, w idealnej sytuacji zapewnianego przez firmę, która oferuje zatrudnienie. |
| --- | --- |

4.9.1

Motywacja do samouczenia się bezrobotnych jest niewysoka, ponieważ mają oni jeszcze zbyt mało szans, aby zastosować nabytą wiedzę. Najlepszą motywacją jest konkretna możliwość nowego zatrudnienia wynikająca z określonego wykształcenia lub przeszkolenia, w idealnej sytuacji zapewnianego przez firmę, która oferuje zatrudnienie.

| 4.9.2 | Taka sytuacja mogłaby stworzyć sprzyjające warunki dla wdrażania LL za pomocą ICT, ale w obszarach, gdzie powinno to być szczególnie wskazane (obszary rolnicze z upadłymi przedsiębiorstwami produkcyjnymi, co stanowi typową sytuację dla nowych krajów członkowskich) nie ma wystarczającej infrastruktury. |
| --- | --- |

4.9.2

Taka sytuacja mogłaby stworzyć sprzyjające warunki dla wdrażania LL za pomocą ICT, ale w obszarach, gdzie powinno to być szczególnie wskazane (obszary rolnicze z upadłymi przedsiębiorstwami produkcyjnymi, co stanowi typową sytuację dla nowych krajów członkowskich) nie ma wystarczającej infrastruktury.

| 4.9.3 | Infrastruktura na tych terenach potrzebuje rządowego i unijnego wsparcia, ponieważ przedsiębiorstwa IT nie są skore do pokrywania kosztów dostępu internetowego do biednych obszarów (małych miast i wsi). |
| --- | --- |

4.9.3

Infrastruktura na tych terenach potrzebuje rządowego i unijnego wsparcia, ponieważ przedsiębiorstwa IT nie są skore do pokrywania kosztów dostępu internetowego do biednych obszarów (małych miast i wsi).

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  E-learning (e-nauczanie) — wykorzystanie nowych technologii multimedialnych i Internetu do poprawy jakości nauki poprzez ułatwienie dostępu do materiałów i usług, jak również zdalnej komunikacji i współpracy.

1

E-learning (e-nauczanie)

(2)  Lifelong Learning — kształcenie przez całe życie, kształcenie ustawiczne) — termin oznaczający, że zdobywanie nowej wiedzy uznaje się obecnie za proces ciągły, który nie kończy się wraz z ukończeniem szkoły średniej lub uczelni wyższej, lecz w sposób nieprzerwany trwa przez całe życie zawodowe każdego człowieka, a nawet po jego przejściu na emeryturę. Obejmuje wszystkie etapy życia i wszystkie grupy społeczne, w dużej mierze dzięki możliwościom, jakie zapewnia nauka przy użyciu komunikacji elektronicznej (źródło www.elearningeuropa.info).

2

Lifelong Learning

(3)  Szerokopasmowy dostęp do internetu — kanał komunikacyjny o dużej wydajności, pozwalający na szybki i łatwy dostęp do informacji oraz systemów nauki drogą elektroniczną (źródło: www.elearningeuropa.info).

3

(4)  Społeczeństwo oparte na wiedzy — społeczeństwo, którego zorganizowane działanie opiera się na tworzeniu, szerzeniu i wykorzystaniu wiedzy do stałego zwiększania umiejętności oraz do pełnego zaangażowania się w życie rodzinne, społeczne i zawodowe, COM(2001), 678 final.

4

Społeczeństwo oparte na wiedzy

(5)  An integrated action programme in the field of lifelong learning, COM(2004) 474 final, 14.7.2004.

5

An integrated action programme in the field of lifelong learning

(6)  Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2318/2003/WE: Program e-Learning — kształcenie za pomocą mediów elektronicznych, 5.12.2003.

6

(7)  Kształcenie nieformalne — odbywa się równolegle z nauką zapewnianą przez powszechne systemy edukacji i szkoleń, ale z reguły nie kończy się uzyskaniem oficjalnych certyfikatów. Kształcenie nieformalne może być organizowane w miejscu pracy albo przez grupy i organizacje obywatelskie (takie jak organizacje młodzieżowe, związki zawodowe i partie polityczne). Może przyjmować postać zajęć lub usług, które stworzono z myślą o uzupełnieniu systemów formalnych. EU Commission, SEC(2000) 1832.

7

EU Commission, SEC(2000) 1832.

(8)  Kształcenie incydentalne — kształcenie wynikające z codziennych sytuacji zaistniałych w środowisku pracy, w rodzinie, w trakcie wypoczynku. Nie jest zorganizowane ani zinstytucjonalizowane (w sensie określenia celów, czasu trwania, zasobów). Z punktu widzenia uczestnika kształcenie incydentalne ma charakter uczenia się mimowolnego (niezamierzonego). Zazwyczaj nie prowadzi do certyfikacji.

8

Kształcenie incydentalne

EU Commission, SEC(2000) 1832.

EU Commission, SEC(2000) 1832.

(9)  „Skuteczniejsze wdrażanie strategii lizbońskiej”

9

(10)  Modernizacja systemów edukacji i szkoleń: ważny wkład na rzecz dobrobytu i spójności społecznej w Europie, COM (2005) 549 końcowy z 30.11.2005

10

(11)  Konkluzje Rady ds. edukacji, młodzieży i kultury z dnia 21.2.2005.

11

(12)  COM(2005) 229 końcowy.

12

(13)  Konferencja Ministerialna ICT for an inclusive society, Ryga, 11.6.2006.

13

(14)  „Elektroniczna dostępność”

14

(15)  E-wyłączenie (ang. e-Exclusion) — wyłączenie z udziału w komunikacji elektronicznej.

15

(16)  Alfabetyzm cyfrowy — jedna z podstawowych umiejętności potrzebnych do tego, by aktywnie uczestniczyć w społeczeństwie informacyjnym oraz nowej kulturze medialnej. Oznacza nabywanie umiejętności i zdolności związanych z nowymi technologiami, coraz częściej niezbędnymi w codziennym życiu; „Program e-Learning — kształcenie za pomocą mediów elektronicznych”, 5.12.2003.

16

„Program e-Learning

kształcenie za pomocą mediów elektronicznych”, 5.12.2003.

(17)  „Kluczowe kompetencje w uczeniu się przez całe życie”, maj 2006.

17

(18)  Raport RAND Europe „The Supply and Demand of E-skills in Europe”, wrzesień 2005.

18

(19)  E-kompetencje — osobiste dyspozycje w zakresie wiedzy dotyczącej ICT oraz umiejętności i postawy odnoszące się do stosowania ICT, pozwalające realizować zadania zawodowe na odpowiednim poziomie.

19

(20)  COM(2002) 262 końcowy.

20

(21)  Komunikat Komisji „Skuteczne inwestowanie w edukację i szkolenie: imperatyw dla Europy” COM (2002) 779 z 10.1.2003 (dok. 5269/03).

21

(22)  De la Fuente i Ciccone: „Kapitał ludzki w gospodarce globalnej i opartej na wiedzy”. Raport końcowy dla Dyrekcji Generalnej ds. Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, Komisja Europejska 2002.

22

(23)  Konkluzje prezydencji, Rada Europejska 23-24 marca 2006 r. (dok. 7775/06).

23

(24)  „i2010 — Europejskie społeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu i zatrudnienia”.

24

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/26 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/26

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Usługi a europejski przemysł wytwórczy: interakcje i wpływ na zatrudnienie, konkurencyjność i wydajność”

(2006/C 318/04)

Dnia 19 stycznia 2006 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił opracować opinię w sprawie: „Usługi a europejski przemysł wytwórczy: interakcje i wpływ na zatrudnienie, konkurencyjność i wydajność”.

Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 31 sierpnia 2006 r. Sprawozdawcą był Edwin CALLEJA, współsprawozdawcą — Gerhard ROHDE.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z 13 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 183 do 3 — 4 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

Wnioski i zalecenia

W niniejszej opinii popiera się, co następuje:

Ogólne stanowisko

Należy uznać znaczenie usług biznesowych w odniesieniu do poziomu wzrostu, konkurencyjności oraz zatrudnienia w europejskim przemyśle wytwórczym i sektorze usług. Konieczne jest promowanie konkurencyjnych usług biznesowych poprzez spójne działania na szczeblu europejskim. Opracowany w ramach forum nt. usług okołobiznesowych (BRSF — Business-Related Service Forum) projekt planu działań z 2005 r. stanowi dobrą podstawę do dalszych dyskusji.

Cele polityczne i dalsze działania

Trzeba wspierać pozytywne oddziaływanie usług biznesowych na rozwój publicznego i prywatnego sektora produkcji i usług. Tego rodzaju wsparcie może przybierać różne formy. Komitet zdecydowanie zaleca następujące działania na szczeblu UE:

| — | bezpośrednie i uzupełniające działania zmierzające do zakończenia tworzenia rynku wewnętrznego dla usług biznesowych, szczególnie poprzez usunięcie przeszkód zakłócających działanie tego sektora (barier utrudniających integrację rynku i mobilność pracowników oraz hamujących wzrost); |
| --- | --- |

—

bezpośrednie i uzupełniające działania zmierzające do zakończenia tworzenia rynku wewnętrznego dla usług biznesowych, szczególnie poprzez usunięcie przeszkód zakłócających działanie tego sektora (barier utrudniających integrację rynku i mobilność pracowników oraz hamujących wzrost);

| — | pilne uznanie faktu, że usługi biznesowe stanowią integralną część każdej polityki przemysłowej; Komisja Europejska powinna wziąć to pod uwagę i podjąć działania w celu rozszerzenia europejskiej polityki przemysłowej poprzez włączenie do niej usług biznesowych; |
| --- | --- |

—

pilne uznanie faktu, że usługi biznesowe stanowią integralną część każdej polityki przemysłowej; Komisja Europejska powinna wziąć to pod uwagę i podjąć działania w celu rozszerzenia europejskiej polityki przemysłowej poprzez włączenie do niej usług biznesowych;

| — | utworzenie Europejskiego Obserwatorium Usług Biznesowych (European Business Services Observatory) w celu gromadzenia informacji, krzewienia badań, stymulowania debaty i formułowania zaleceń dotyczących wdrażania polityki oraz monitorowania ich realizacji; |
| --- | --- |

—

utworzenie Europejskiego Obserwatorium Usług Biznesowych (European Business Services Observatory) w celu gromadzenia informacji, krzewienia badań, stymulowania debaty i formułowania zaleceń dotyczących wdrażania polityki oraz monitorowania ich realizacji;

| — | wzmocnienie dialogu społecznego w celu monitorowania i oceny zmian w warunkach pracy i możliwości zatrudnienia wynikających z przemian strukturalnych związanych z nową gospodarką usług biznesowych. |
| --- | --- |

—

wzmocnienie dialogu społecznego w celu monitorowania i oceny zmian w warunkach pracy i możliwości zatrudnienia wynikających z przemian strukturalnych związanych z nową gospodarką usług biznesowych.

W szerszym aspekcie należy przedsięwziąć dalsze środki na poziomie rynkowym, które byłyby wspierane przez administrację publiczną, takie jak:

| — | promowanie usług biznesowych jako sposobu na poprawę wyników przedsiębiorstw i przemysłu oraz osiągnięcia przewagi konkurencyjnej wobec krajów o niskim poziomie kosztów i innych konkurentów na rynku światowym; |
| --- | --- |

—

promowanie usług biznesowych jako sposobu na poprawę wyników przedsiębiorstw i przemysłu oraz osiągnięcia przewagi konkurencyjnej wobec krajów o niskim poziomie kosztów i innych konkurentów na rynku światowym;

| — | zachęcanie do bardziej powszechnego i efektywnego korzystania z usług biznesowych przez MŚP; |
| --- | --- |

—

zachęcanie do bardziej powszechnego i efektywnego korzystania z usług biznesowych przez MŚP;

| — | zwiększenie zatrudnienia i poprawa warunków pracy w sektorze usług biznesowych w celu podniesienia poziomu wydajności, jakości usług i standardów życia; |
| --- | --- |

—

zwiększenie zatrudnienia i poprawa warunków pracy w sektorze usług biznesowych w celu podniesienia poziomu wydajności, jakości usług i standardów życia;

| — | ukierunkowane programy kształcenia i przekwalifikowania zawodowego w celu wzmocnienia umiejętności przystosowania zawodowego i zwiększenia szans na zatrudnienie pracowników dotkniętych zmianami strukturalnymi. |
| --- | --- |

—

ukierunkowane programy kształcenia i przekwalifikowania zawodowego w celu wzmocnienia umiejętności przystosowania zawodowego i zwiększenia szans na zatrudnienie pracowników dotkniętych zmianami strukturalnymi.

Badania i rozwój, innowacje i elektroniczne świadczenie usług

| — | Programy B+R finansowane ze środków publicznych, zarówno na szczeblu krajowym, jak i UE, powinny w szczególny sposób koncentrować się na działaniach i projektach mających na celu zwiększenie świadczonych innowacyjnych usług biznesowych i ich wykorzystania. |
| --- | --- |

—

Programy B+R finansowane ze środków publicznych, zarówno na szczeblu krajowym, jak i UE, powinny w szczególny sposób koncentrować się na działaniach i projektach mających na celu zwiększenie świadczonych innowacyjnych usług biznesowych i ich wykorzystania.

| — | Szczególną uwagę należy zwracać na projekty w zakresie usług opartych na wiedzy specjalistycznej (tzw. knowledge intensive) świadczonych dla sektora produkcji, dzięki którym powstają innowacyjne rozwiązania, wysoka wydajność i perspektywy wzrostu (np. usługi w zakresie technologii informacyjnych i komunikacyjnych — ICT oraz działalności badawczo-rozwojowej). |
| --- | --- |

—

Szczególną uwagę należy zwracać na projekty w zakresie usług opartych na wiedzy specjalistycznej (tzw. knowledge intensive) świadczonych dla sektora produkcji, dzięki którym powstają innowacyjne rozwiązania, wysoka wydajność i perspektywy wzrostu (np. usługi w zakresie technologii informacyjnych i komunikacyjnych — ICT oraz działalności badawczo-rozwojowej).

| — | W gospodarce opartej na wiedzy usługi biznesowe są źródłem innowacji. Należy stymulować badania w celu dalszego rozwijania „teorii usług”, zwłaszcza wiedzy metodologicznej, która znalazłaby zastosowanie w procesach biznesowych. |
| --- | --- |

—

W gospodarce opartej na wiedzy usługi biznesowe są źródłem innowacji. Należy stymulować badania w celu dalszego rozwijania „teorii usług”, zwłaszcza wiedzy metodologicznej, która znalazłaby zastosowanie w procesach biznesowych.

| — | Należy wzmocnić ochronę praw własności intelektualnej i inne mechanizmy ochrony poprzez ustanowienie oczekiwanego prawa patentowego, aby zachęcić przedsiębiorstwa do zwiększenia inwestycji w B+R i innowacje. |
| --- | --- |

—

Należy wzmocnić ochronę praw własności intelektualnej i inne mechanizmy ochrony poprzez ustanowienie oczekiwanego prawa patentowego, aby zachęcić przedsiębiorstwa do zwiększenia inwestycji w B+R i innowacje.

| — | Należy uznać i wzmacniać rolę ICT w innowacji usług w celu m.in. świadczenia usług za pomocą szerokopasmowego dostępu do internetu w całej Europie, w szczególności w odniesieniu do MŚP, a jednocześnie poszukiwać rozwiązań dla kwestii związanych z bezpieczeństwem i ochroną prywatności w elektronicznych sieciach e-biznesowych. Ważną rolę odgrywa tutaj inicjatywa Komisji Europejskiej „i2010”. |
| --- | --- |

—

Należy uznać i wzmacniać rolę ICT w innowacji usług w celu m.in. świadczenia usług za pomocą szerokopasmowego dostępu do internetu w całej Europie, w szczególności w odniesieniu do MŚP, a jednocześnie poszukiwać rozwiązań dla kwestii związanych z bezpieczeństwem i ochroną prywatności w elektronicznych sieciach e-biznesowych. Ważną rolę odgrywa tutaj inicjatywa Komisji Europejskiej „i2010”.

Inżynieria usług i normy

| — | Inżynieria usług stanowi nową dyscyplinę, która może służyć jako podstawa do ulepszania jakości świadczonych usług biznesowych poprzez usprawnione systematyczne planowanie. Zasadne jest, by to innowacyjne podejście zostało rozwinięte jako specjalność w dziedzinie badań i edukacji na uniwersytetach, w szkołach biznesu i innych placówkach kształcenia. |
| --- | --- |

—

Inżynieria usług stanowi nową dyscyplinę, która może służyć jako podstawa do ulepszania jakości świadczonych usług biznesowych poprzez usprawnione systematyczne planowanie. Zasadne jest, by to innowacyjne podejście zostało rozwinięte jako specjalność w dziedzinie badań i edukacji na uniwersytetach, w szkołach biznesu i innych placówkach kształcenia.

| — | Normy mogą być użyteczne dla zapewnienia wyższej jakości usług oraz większej integracji rynków w UE. W tym celu należy bardziej promować dobrowolną normalizację usług w ogóle, a w szczególności usług biznesowych. |
| --- | --- |

—

Normy mogą być użyteczne dla zapewnienia wyższej jakości usług oraz większej integracji rynków w UE. W tym celu należy bardziej promować dobrowolną normalizację usług w ogóle, a w szczególności usług biznesowych.

Zwiększanie wiedzy i możliwości zatrudnienia w europejskim sektorze usług biznesowych

| — | Znalezienie rozwiązań w celu zwiększenia kapitału ludzkiego w UE i zatrzymania obserwowanego na coraz większą skalę zjawiska drenażu mózgów w działalności badawczej prowadzonej w UE. |
| --- | --- |

—

Znalezienie rozwiązań w celu zwiększenia kapitału ludzkiego w UE i zatrzymania obserwowanego na coraz większą skalę zjawiska drenażu mózgów w działalności badawczej prowadzonej w UE.

| — | Zastosowanie nowych bodźców wobec sektora prywatnego w celu zwiększenia jego udziału w działalności badawczo-rozwojowej zgodnie z celami strategii lizbońskiej. |
| --- | --- |

—

Zastosowanie nowych bodźców wobec sektora prywatnego w celu zwiększenia jego udziału w działalności badawczo-rozwojowej zgodnie z celami strategii lizbońskiej.

| — | Ulepszenie danych i informacji na temat usług biznesowych oraz usług świadczonych przez przedsiębiorstwa przemysłowe. |
| --- | --- |

—

Ulepszenie danych i informacji na temat usług biznesowych oraz usług świadczonych przez przedsiębiorstwa przemysłowe.

| — | Zwiększenie przejrzystości rynków dostawców usług biznesowych. |
| --- | --- |

—

Zwiększenie przejrzystości rynków dostawców usług biznesowych.

| — | Zapewnienie większych środków na podniesienie poziomu edukacji, szkoleń, e-kształcenia oraz znajomości języków obcych, co umożliwi rozwój transgranicznych usług biznesowych. |
| --- | --- |

—

Zapewnienie większych środków na podniesienie poziomu edukacji, szkoleń, e-kształcenia oraz znajomości języków obcych, co umożliwi rozwój transgranicznych usług biznesowych.

Uzasadnienie

1.   Wprowadzenie

| 1.1 | Przedmiotem niniejszej opinii jest analiza oddziaływania usług biznesowych na zatrudnienie, konkurencyjność i wydajność europejskiego przemysłu wytwórczego oraz sposobów dalszego rozwoju sektora tych usług zgodnie z programem lizbońskim. Niniejsza opinia koncentruje się na rozwoju nowej dyscypliny, tzw. inżynierii usług, oraz na wpływie eksternalizacji (outsourcingu) usług biznesowych. |
| --- | --- |

1.1

Przedmiotem niniejszej opinii jest analiza oddziaływania usług biznesowych na zatrudnienie, konkurencyjność i wydajność europejskiego przemysłu wytwórczego oraz sposobów dalszego rozwoju sektora tych usług zgodnie z programem lizbońskim. Niniejsza opinia koncentruje się na rozwoju nowej dyscypliny, tzw. inżynierii usług, oraz na wpływie eksternalizacji (outsourcingu) usług biznesowych.

| 1.2 | Niepokój budzą perspektywy europejskiej gospodarki oraz pytanie, jak sprosta ona nowej, silnej konkurencji ze strony gospodarek o niskich kosztach. W Europie zarówno przemysł wytwórczy, jak i sektor usług utraciły wiele miejsc pracy na korzyść innych państw posiadających komparatywną przewagę pod względem kosztów i kwalifikacji (np. na korzyść Chin w wytwórstwie i Indii w zakresie usług biznesowych). Pomimo tych zjawisk, produkcja nadal odgrywa kluczową rolę w gospodarce europejskiej. Według ostatnich danych statystycznych z 2004 r. Unia Europejska wciąż zajmuje wiodącą pozycję w eksporcie towarów. Dane za 2004 r. wskazują, że wartość eksportu wyniosła 1 200 mld USD (1). |
| --- | --- |

1.2

Niepokój budzą perspektywy europejskiej gospodarki oraz pytanie, jak sprosta ona nowej, silnej konkurencji ze strony gospodarek o niskich kosztach. W Europie zarówno przemysł wytwórczy, jak i sektor usług utraciły wiele miejsc pracy na korzyść innych państw posiadających komparatywną przewagę pod względem kosztów i kwalifikacji (np. na korzyść Chin w wytwórstwie i Indii w zakresie usług biznesowych). Pomimo tych zjawisk, produkcja nadal odgrywa kluczową rolę w gospodarce europejskiej. Według ostatnich danych statystycznych z 2004 r. Unia Europejska wciąż zajmuje wiodącą pozycję w eksporcie towarów. Dane za 2004 r. wskazują, że wartość eksportu wyniosła 1 200 mld USD (1).

| 1.3 | Przemysł wytwórczy nadal uważa się za główne źródło zmian technologicznych i innowacji w UE, ale równocześnie zauważa się, że w ciągu minionej dekady nie był on w stanie zintensyfikować swojej działalności w obrębie zaawansowanych technologii i w obszarach przynoszących wyższą wartość dodaną. Wzrost związany z usługami biznesowymi, zwłaszcza poprzez korzystanie z usług opartych na wiedzy specjalistycznej (tzw. knowledge-intensive), jest dodatkową platformą dla rozwijania nowych technologii, tworzenia miejsc pracy i zdobywania kolejnych przewag komparatywnych. Usługi biznesowe są także źródłem innowacji wychodzących poza zastosowania czysto technologiczne (np. innowacyjne rozwiązania organizacyjne), dzięki którym zwiększają się aktywa niematerialne firm oraz wiedza specjalistyczna pracowników. |
| --- | --- |

1.3

Przemysł wytwórczy nadal uważa się za główne źródło zmian technologicznych i innowacji w UE, ale równocześnie zauważa się, że w ciągu minionej dekady nie był on w stanie zintensyfikować swojej działalności w obrębie zaawansowanych technologii i w obszarach przynoszących wyższą wartość dodaną. Wzrost związany z usługami biznesowymi, zwłaszcza poprzez korzystanie z usług opartych na wiedzy specjalistycznej (tzw. knowledge-intensive), jest dodatkową platformą dla rozwijania nowych technologii, tworzenia miejsc pracy i zdobywania kolejnych przewag komparatywnych. Usługi biznesowe są także źródłem innowacji wychodzących poza zastosowania czysto technologiczne (np. innowacyjne rozwiązania organizacyjne), dzięki którym zwiększają się aktywa niematerialne firm oraz wiedza specjalistyczna pracowników.

| 1.4 | Ta niezwykła zmiana w konsumpcji w wysoko rozwiniętych gospodarkach w kierunku usług nie oznacza, jak się czasem zakłada, tendencji do deindustrializacji. Zjawiska te można traktować jako statystyczne odzwierciedlenie pogłębiającego się podziału pracy w rozwiniętych gospodarkach i rozpadu wcześniej zintegrowanych wertykalnych łańcuchów wartości. Wyspecjalizowani dostawcy usług oferują obecnie usługi, które wcześniej wykonywane były wewnętrznie w ramach przedsiębiorstw produkcyjnych. Powstały nowe przedsiębiorstwa usługowe, które wspierają wysiłki przemysłu europejskiego w kierunku zwiększenia efektywności i absorbowania nowych technologii, dzięki którym powstaną liczne nowe produkty o wyższej wartości dodanej. |
| --- | --- |

1.4

Ta niezwykła zmiana w konsumpcji w wysoko rozwiniętych gospodarkach w kierunku usług nie oznacza, jak się czasem zakłada, tendencji do deindustrializacji. Zjawiska te można traktować jako statystyczne odzwierciedlenie pogłębiającego się podziału pracy w rozwiniętych gospodarkach i rozpadu wcześniej zintegrowanych wertykalnych łańcuchów wartości. Wyspecjalizowani dostawcy usług oferują obecnie usługi, które wcześniej wykonywane były wewnętrznie w ramach przedsiębiorstw produkcyjnych. Powstały nowe przedsiębiorstwa usługowe, które wspierają wysiłki przemysłu europejskiego w kierunku zwiększenia efektywności i absorbowania nowych technologii, dzięki którym powstaną liczne nowe produkty o wyższej wartości dodanej.

| 1.5 | Ostatnie badania pokazują, że rozwijający się obecnie typ gospodarki cechuje zintegrowany i komplementarny charakter usług i produkcji. Popyt na usługi jest tam, gdzie funkcjonuje silna gospodarka przemysłowa i rozwija się jako jej konsekwencja. Nie stanowią one wyłącznej alternatywy (2). |
| --- | --- |

1.5

Ostatnie badania pokazują, że rozwijający się obecnie typ gospodarki cechuje zintegrowany i komplementarny charakter usług i produkcji. Popyt na usługi jest tam, gdzie funkcjonuje silna gospodarka przemysłowa i rozwija się jako jej konsekwencja. Nie stanowią one wyłącznej alternatywy (2).

| 1.6 | Niniejsza opinia nie zaleca szczególnego wspierania rozwoju usług kosztem zaniedbania przemysłu wytwórczego, ale zwraca uwagę na wzajemne zależności pomiędzy produkcją a sektorem usług (3). Opinia podkreśla pozytywny potencjał, dzięki któremu można ulepszać i rozwijać usługi biznesowe. Komitet wskazuje na wkład usług biznesowych w zwiększenie wydajności i konkurencyjności europejskiego sektora wytwórczego. Jednocześnie sektor usług biznesowych podnosi swoją wydajność poprzez innowacje, w tym szybką absorpcję nowych technologii, poprzez przyciąganie większej liczby wysoko wykwalifikowanych pracowników oraz poprawę warunków pracy (4). |
| --- | --- |

1.6

Niniejsza opinia nie zaleca szczególnego wspierania rozwoju usług kosztem zaniedbania przemysłu wytwórczego, ale zwraca uwagę na wzajemne zależności pomiędzy produkcją a sektorem usług (3). Opinia podkreśla pozytywny potencjał, dzięki któremu można ulepszać i rozwijać usługi biznesowe. Komitet wskazuje na wkład usług biznesowych w zwiększenie wydajności i konkurencyjności europejskiego sektora wytwórczego. Jednocześnie sektor usług biznesowych podnosi swoją wydajność poprzez innowacje, w tym szybką absorpcję nowych technologii, poprzez przyciąganie większej liczby wysoko wykwalifikowanych pracowników oraz poprawę warunków pracy (4).

| 1.7 | Eksternalizacja (outsourcing) usług na rzecz wyspecjalizowanych usługodawców, którzy mają możliwość czerpania z korzyści skali oraz ciągłego procesu innowacji, pozytywnie wpływa na koszty i wydajność. Niemniej wydaje się, że MŚP jeszcze nie dość wykorzystują zasoby wiedzy i innowacyjne usługi biznesowe. Ponadto poprzez odpowiednie programy przekwalifikowania zawodowego należy ułatwiać pracownikom możliwość przejścia z sektora produkcji do sektora usług. |
| --- | --- |

1.7

Eksternalizacja (outsourcing) usług na rzecz wyspecjalizowanych usługodawców, którzy mają możliwość czerpania z korzyści skali oraz ciągłego procesu innowacji, pozytywnie wpływa na koszty i wydajność. Niemniej wydaje się, że MŚP jeszcze nie dość wykorzystują zasoby wiedzy i innowacyjne usługi biznesowe. Ponadto poprzez odpowiednie programy przekwalifikowania zawodowego należy ułatwiać pracownikom możliwość przejścia z sektora produkcji do sektora usług.

| 1.8 | Obecnie znakomitą część usług biznesowych świadczą dostawcy krajowi. Nie ma jednak żadnej gwarancji, że będzie tak również w przyszłości. Część usług można powierzyć usługodawcom zagranicznym na szerzej rozumianym szczeblu europejskim, obejmującym także nowe państwa członkowskie i kraje kandydujące, a nawet w skali światowej, w zależności od kosztów i możliwości (praktyki te określane odpowiednio jako near-shoring i offshore outsourcing). Najnowsze dane Eurostatu wskazują, że w 2004 r. UE 25 miała dodatni (42,8 mld EUR) bilans handlu usługami (wzrost o 5,8 mld EUR w porównaniu z rokiem 2003) (5). |
| --- | --- |

1.8

Obecnie znakomitą część usług biznesowych świadczą dostawcy krajowi. Nie ma jednak żadnej gwarancji, że będzie tak również w przyszłości. Część usług można powierzyć usługodawcom zagranicznym na szerzej rozumianym szczeblu europejskim, obejmującym także nowe państwa członkowskie i kraje kandydujące, a nawet w skali światowej, w zależności od kosztów i możliwości (praktyki te określane odpowiednio jako near-shoring i offshore outsourcing). Najnowsze dane Eurostatu wskazują, że w 2004 r. UE 25 miała dodatni (42,8 mld EUR) bilans handlu usługami (wzrost o 5,8 mld EUR w porównaniu z rokiem 2003) (5).

| 1.9 | Istnieje potrzeba prowadzenia stałej i dogłębnej analizy struktur i procesów przedsiębiorstw w celu ustalenia, które funkcje można nabyć od wyspecjalizowanych dostawców usług biznesowych lub sieci przedsiębiorstw (usługi wspólne, tzw. shared services), potrafiących skuteczniej oferować takie funkcje poprzez działanie na szerszą skalę i koncentrowanie w sobie wiedzy specjalistycznej. Choć może to mieć wpływ na zatrudnienie w produkcji, zjawisko to może czasem przyczynić się do zneutralizowania potencjalnych negatywnych skutków outsourcingu typu offshore, utrzymania przemysłu w Europie i zwiększenia popytu na pracę w usługach biznesowych. Zwiększenie zatrudnienia w przedsiębiorstwach na związanych z usługami stanowiskach wymagających kwalifikacji daje nową przewagę konkurencyjną. |
| --- | --- |

1.9

Istnieje potrzeba prowadzenia stałej i dogłębnej analizy struktur i procesów przedsiębiorstw w celu ustalenia, które funkcje można nabyć od wyspecjalizowanych dostawców usług biznesowych lub sieci przedsiębiorstw (usługi wspólne, tzw. shared services), potrafiących skuteczniej oferować takie funkcje poprzez działanie na szerszą skalę i koncentrowanie w sobie wiedzy specjalistycznej. Choć może to mieć wpływ na zatrudnienie w produkcji, zjawisko to może czasem przyczynić się do zneutralizowania potencjalnych negatywnych skutków outsourcingu typu offshore, utrzymania przemysłu w Europie i zwiększenia popytu na pracę w usługach biznesowych. Zwiększenie zatrudnienia w przedsiębiorstwach na związanych z usługami stanowiskach wymagających kwalifikacji daje nową przewagę konkurencyjną.

2.   Wyzwania dla przemysłu europejskiego: wyzwanie dla usług biznesowych

| 2.1 | Wszystkie sektory gospodarki europejskiej odczuwają dziś skutki globalizacji oraz potrzebę zmiany, aby dostosować się do nowych uwarunkowań. Polityka przemysłowa może w tym zakresie odegrać pozytywną rolę. W komunikacie pt. „Wspieranie przemian strukturalnych: polityka przemysłowa dla rozszerzonej Europy” (ang. Fostering structural Change: an Industrial policy for an enlarged Europe) (6) Komisja Europejska oświadczyła, że zamierza opracować politykę przemysłową w taki sposób, by towarzyszyła przemianom w przemyśle:






  — | europejski przemysł musi sprostać procesowi przemian strukturalnych, który ogólnie należy uznać za korzystny i wspierać przez działania ułatwiające rozwój i wykorzystanie wiedzy; |
| --- | --- | --- |

2.1

Wszystkie sektory gospodarki europejskiej odczuwają dziś skutki globalizacji oraz potrzebę zmiany, aby dostosować się do nowych uwarunkowań. Polityka przemysłowa może w tym zakresie odegrać pozytywną rolę. W komunikacie pt. „Wspieranie przemian strukturalnych: polityka przemysłowa dla rozszerzonej Europy” (ang. Fostering structural Change: an Industrial policy for an enlarged Europe) (6) Komisja Europejska oświadczyła, że zamierza opracować politykę przemysłową w taki sposób, by towarzyszyła przemianom w przemyśle:

—

europejski przemysł musi sprostać procesowi przemian strukturalnych, który ogólnie należy uznać za korzystny i wspierać przez działania ułatwiające rozwój i wykorzystanie wiedzy;

| — | internacjonalizacja gospodarcza otwiera nowe możliwości przed europejskim przemysłem, o ile polityka przemysłowa wspiera niezbędne przemiany i aktywny rynek pracy, a polityka socjalna przeciwdziała pojawieniu się negatywnych skutków dla pracowników; |
| --- | --- |

—

internacjonalizacja gospodarcza otwiera nowe możliwości przed europejskim przemysłem, o ile polityka przemysłowa wspiera niezbędne przemiany i aktywny rynek pracy, a polityka socjalna przeciwdziała pojawieniu się negatywnych skutków dla pracowników;

| — | rozszerzenie UE pozwoliło nie tylko rozszerzyć rynek wewnętrzny, lecz także stworzyło możliwość reorganizacji łańcuchów wartości na całym kontynencie w celu optymalnego wykorzystania konkurencyjnych przewag nowych państw członkowskich; |
| --- | --- |

—

rozszerzenie UE pozwoliło nie tylko rozszerzyć rynek wewnętrzny, lecz także stworzyło możliwość reorganizacji łańcuchów wartości na całym kontynencie w celu optymalnego wykorzystania konkurencyjnych przewag nowych państw członkowskich;

| — | zasadnicze znaczenie będzie miał proces transformacji w gospodarkę opartą na wiedzy, niezbędne będzie również zachowanie pewnej rozwagi w zakresie regulacji, by zapobiec ograniczeniu konkurencyjności przemysłowej nowych państw członkowskich. |
| --- | --- |

—

zasadnicze znaczenie będzie miał proces transformacji w gospodarkę opartą na wiedzy, niezbędne będzie również zachowanie pewnej rozwagi w zakresie regulacji, by zapobiec ograniczeniu konkurencyjności przemysłowej nowych państw członkowskich.

Komitet opowiada się za szybszym postępem w osiąganiu konkretnych celów polityki przemysłowej UE oraz za uwzględnieniem w niej usług biznesowych.

| 2.2 | Ostatnio Komisja Europejska opublikowała komunikat pt. „Wdrażanie wspólnotowego programu lizbońskiego: Ramy polityczne dla wzmocnienia przemysłu UE — w kierunku bardziej zintegrowanego podejścia do polityki przemysłowej” (7). W tychże ramach polityki przemysłowej Komisja określiła siedem głównych inicjatyw w zakresie polityki międzysektorowej, którymi są:






  — | inicjatywa dotycząca praw własności intelektualnej i fałszerstw, |
| --- | --- | --- |

2.2

Ostatnio Komisja Europejska opublikowała komunikat pt. „Wdrażanie wspólnotowego programu lizbońskiego: Ramy polityczne dla wzmocnienia przemysłu UE — w kierunku bardziej zintegrowanego podejścia do polityki przemysłowej” (7). W tychże ramach polityki przemysłowej Komisja określiła siedem głównych inicjatyw w zakresie polityki międzysektorowej, którymi są:

—

inicjatywa dotycząca praw własności intelektualnej i fałszerstw,

| — | utworzenie grupy wysokiego szczebla ds. konkurencyjności, energii i środowiska naturalnego, |
| --- | --- |

—

utworzenie grupy wysokiego szczebla ds. konkurencyjności, energii i środowiska naturalnego,

| — | zewnętrzne aspekty konkurencyjności i dostępu do rynku, |
| --- | --- |

—

zewnętrzne aspekty konkurencyjności i dostępu do rynku,

| — | nowy program uproszczenia prawodawstwa, |
| --- | --- |

—

nowy program uproszczenia prawodawstwa,

| — | zwiększenie kwalifikacji zawodowych w sektorze dzięki ustaleniu odpowiednich wymogów i braków w tym zakresie, |
| --- | --- |

—

zwiększenie kwalifikacji zawodowych w sektorze dzięki ustaleniu odpowiednich wymogów i braków w tym zakresie,

| — | zarządzanie przemianami strukturalnymi w przemyśle, |
| --- | --- |

—

zarządzanie przemianami strukturalnymi w przemyśle,

| — | zintegrowane europejskie podejście do badań i innowacji na rzecz przemysłu. |
| --- | --- |

—

zintegrowane europejskie podejście do badań i innowacji na rzecz przemysłu.

Zaniedbanie usług, a zwłaszcza usług biznesowych, jest poważnym minusem tego komunikatu. Komitet nawołuje więc do tego, aby usługi biznesowe uczynić integralną częścią polityki przemysłowej i naciska, by w przyszłości Komisja Europejska uwzględniła usługi biznesowe w podejściu do europejskiej polityki przemysłowej. Skuteczna polityka przemysłowa musi wziąć również pod uwagę społeczne skutki przemian oraz ich wpływ na zatrudnienie. Oznacza to położenie większego nacisku na uczenie się przez całe życie oraz wsparcie ułatwiające mobilność pracowników.

| 2.3 | Istnieje potrzeba większego i głębszego otwarcia Europy na technologie ICT. Bardziej intensywne wdrażanie technologii ICT oraz ich zastosowanie w przemyśle jest tak samo ważne jak w usługach biznesowych. Pod względem wdrażania ICT Europa jest opóźniona w stosunku do najważniejszych konkurentów. Wydatki na technologie informacyjne na jednego mieszkańca w 2004 r. wyniosły w Europie Zachodniej 732 EUR, w USA 1161 EUR, a w Japonii 1012 EUR. Procentowy udział tych wydatków w PKB wyniósł 3,08 % w Europie Zachodniej, 4,55 % w USA, a 3,59 % w Japonii (8). W tym zakresie dużą rolę odgrywa grupa zadaniowa Komisji Europejskiej ds. konkurencyjności w dziedzinie ICT. |
| --- | --- |

2.3

Istnieje potrzeba większego i głębszego otwarcia Europy na technologie ICT. Bardziej intensywne wdrażanie technologii ICT oraz ich zastosowanie w przemyśle jest tak samo ważne jak w usługach biznesowych. Pod względem wdrażania ICT Europa jest opóźniona w stosunku do najważniejszych konkurentów. Wydatki na technologie informacyjne na jednego mieszkańca w 2004 r. wyniosły w Europie Zachodniej 732 EUR, w USA 1161 EUR, a w Japonii 1012 EUR. Procentowy udział tych wydatków w PKB wyniósł 3,08 % w Europie Zachodniej, 4,55 % w USA, a 3,59 % w Japonii (8). W tym zakresie dużą rolę odgrywa grupa zadaniowa Komisji Europejskiej ds. konkurencyjności w dziedzinie ICT.

| 2.4 | Niższą wydajność europejskich producentów często powoduje brak popytu na technologie i niedostateczne wykorzystanie potencjału związanego z ICT, co dotyczy w szczególności MŚP. Jak się wydaje, problemem w tym przypadku są nie tyle koszty zakupu sprzętu komputerowego, co raczej brak wiedzy i doświadczenia w zakresie ICT wśród MŚP, który utrudnia im radzenie sobie z szybkimi zmianami w technologiach informacyjnych i komunikacyjnych oraz z ich coraz większą złożonością. W konsekwencji istniejącej „cyfrowej przepaści”, która oddziela małe firmy od średnich, nie wykorzystano dotychczas pełnego potencjału ICT ani modeli e-biznesu (9). Rola usług biznesowych jest istotna dla osiągnięcia efektywności sektora ICT, a zatem także trwałych korzyści pod względem wydajności. |
| --- | --- |

2.4

Niższą wydajność europejskich producentów często powoduje brak popytu na technologie i niedostateczne wykorzystanie potencjału związanego z ICT, co dotyczy w szczególności MŚP. Jak się wydaje, problemem w tym przypadku są nie tyle koszty zakupu sprzętu komputerowego, co raczej brak wiedzy i doświadczenia w zakresie ICT wśród MŚP, który utrudnia im radzenie sobie z szybkimi zmianami w technologiach informacyjnych i komunikacyjnych oraz z ich coraz większą złożonością. W konsekwencji istniejącej „cyfrowej przepaści”, która oddziela małe firmy od średnich, nie wykorzystano dotychczas pełnego potencjału ICT ani modeli e-biznesu (9). Rola usług biznesowych jest istotna dla osiągnięcia efektywności sektora ICT, a zatem także trwałych korzyści pod względem wydajności.

| 2.5 | Nie zakończono jeszcze tworzenia rynku wewnętrznego dla usług w ogóle, w szczególności zaś dla usług biznesowych, i nadal istnieje wiele przeszkód w osiąganiu efektywności, konkurencyjności i w tworzeniu nowych możliwości zatrudnienia. W raporcie na temat stanu rynku wewnętrznego usług (10) rozpoznano szereg takich barier, ale dzięki wdrażaniu strategii lizbońskiej dokonano w tym zakresie pewnych osiągnięć. Poza aspektami związanymi z uregulowaniem rynków usług biznesowych potrzebne są działania uzupełniające, np. te wskazane w niniejszym dokumencie, aby można było zapewnić konieczny poziom konkurencyjności UE na rynku światowym oraz postęp w kwestiach społeczno-gospodarczych. |
| --- | --- |

2.5

Nie zakończono jeszcze tworzenia rynku wewnętrznego dla usług w ogóle, w szczególności zaś dla usług biznesowych, i nadal istnieje wiele przeszkód w osiąganiu efektywności, konkurencyjności i w tworzeniu nowych możliwości zatrudnienia. W raporcie na temat stanu rynku wewnętrznego usług (10) rozpoznano szereg takich barier, ale dzięki wdrażaniu strategii lizbońskiej dokonano w tym zakresie pewnych osiągnięć. Poza aspektami związanymi z uregulowaniem rynków usług biznesowych potrzebne są działania uzupełniające, np. te wskazane w niniejszym dokumencie, aby można było zapewnić konieczny poziom konkurencyjności UE na rynku światowym oraz postęp w kwestiach społeczno-gospodarczych.

3.   Znaczenie usług biznesowych oraz ich współdziałanie z przemysłem

3.1   Definicja usług biznesowych

Usługi biznesowe tradycyjnie określane są jako podgrupa (wg Europejskiej Klasyfikacji Działalności Gospodarczej — NACE 70-74) wśród usług okołobiznesowych (tj. usługi biznesowe oraz usługi transportowe, usługi sieciowe, dystrybucja i usługi finansowe) (11). Kryterium definiującym oba pojęcia jest typ klientów, do których usługi takie są adresowane. Nie są to usługi przeznaczone zasadniczo dla konsumentów końcowych, ale raczej dla przedsiębiorstw. Są to rzeczywiste czynności, które wpływają na konkurencyjność przedsiębiorstw (nie są one niespójne ze świadczeniem usług konsumentom) dzięki wykorzystaniu ich jako pośrednich czynników produkcji w łańcuchu wartości oraz dzięki zyskom związanym z jakością i innowacją, wynikającym z interakcji między dostawcą, klientem a usługą. Cechami charakterystycznymi usług biznesowych jest to, że większość z nich można realizować wewnętrznie, w ramach przedsiębiorstwa lub zlecać (poprzez outsourcing) zewnętrznej firmie specjalistycznej.

| 3.2 | Usługi biznesowe stanowią bardzo niejednolitą grupę czynności, obejmującą usługi profesjonalne (np. w zakresie inżynierii, rachunkowości i prawa), usługi o wysokiej wartości dodanej (np. ICT, doradztwo w zarządzaniu), usługi dotyczące pracowników (np. rekrutacja, reorientacja zawodowa, praca tymczasowa) i usługi wspierania przedsiębiorczości, w tym również usługi o niskiej wartości dodanej (np. sprzątanie, ochrona, gastronomia) i usługi o rosnącej wartości dodanej (takie jak zarządzanie energią, dostarczanie i uzdatnianie wody i innych cieczy oraz przetwarzanie powietrza i odpadów). W tych grupach usług na szczególną uwagę zasługują warunki pracy i warunki socjalne.
  Tabela 1:   Najważniejsze usługi dla przedsiębiorstw (podejście funkcjonalne) (12)










  Funkcje w przedsiębiorstwach | Główne usługi okołobiznesowe | | Funkcje w przedsiębiorstwach | Główne usługi okołobiznesowe |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Administracja | Doradztwo w zakresie zarządzania
  Usługi prawne
  Audyt i księgowość | | Zarządzanie systemami teleinforma-tycznymi | Usługi komputerowe i informatyczne
  Telekomunikacja |
| Zasoby ludzkie | Praca czasowa
  Rekrutacja pracowników
  Szkolenia zawodowe | | Marketing i sprzedaż | Reklama
  Dystrybucja
  Public relations
  Targi i wystawy
  Usługi posprzedażowe |
| Pośrednictwo finansowe | Bankowość
  Ubezpieczenia
  Wynajem i leasing | | Transport i logistyka | Logistyka
  Usługi transportowe
  Przesyłki kurierskie |
| Funkcja produkcyjna i techniczna | Usługi inżynieryjne i techniczne
  Testy i kontrola jakości
  usługi w zakresie B+R
  Wzornictwo przemysłowe
  Konserwacja i naprawa sprzętu i urządzeń | | Działalność pomocniczo-obsługowa | Usługi ochroniarskie
  Sprzątanie
  Gastronomia
  Usługi dot. ochrony środowiska/
  wywóz odpadów
  Zaopatrzenie w energię i wodę
  Nieruchomości (magazyny) |

3.2

Usługi biznesowe stanowią bardzo niejednolitą grupę czynności, obejmującą usługi profesjonalne (np. w zakresie inżynierii, rachunkowości i prawa), usługi o wysokiej wartości dodanej (np. ICT, doradztwo w zarządzaniu), usługi dotyczące pracowników (np. rekrutacja, reorientacja zawodowa, praca tymczasowa) i usługi wspierania przedsiębiorczości, w tym również usługi o niskiej wartości dodanej (np. sprzątanie, ochrona, gastronomia) i usługi o rosnącej wartości dodanej (takie jak zarządzanie energią, dostarczanie i uzdatnianie wody i innych cieczy oraz przetwarzanie powietrza i odpadów). W tych grupach usług na szczególną uwagę zasługują warunki pracy i warunki socjalne.

Tabela 1:   Najważniejsze usługi dla przedsiębiorstw (podejście funkcjonalne) (12)

Funkcje w przedsiębiorstwach

Główne usługi okołobiznesowe

Funkcje w przedsiębiorstwach

Główne usługi okołobiznesowe

Administracja

Doradztwo w zakresie zarządzania

Usługi prawne

Audyt i księgowość

Zarządzanie systemami teleinforma-tycznymi

Usługi komputerowe i informatyczne

Telekomunikacja

Zasoby ludzkie

Praca czasowa

Rekrutacja pracowników

Szkolenia zawodowe

Marketing i sprzedaż

Reklama

Dystrybucja

Public relations

Targi i wystawy

Usługi posprzedażowe

Pośrednictwo finansowe

Bankowość

Ubezpieczenia

Wynajem i leasing

Transport i logistyka

Logistyka

Usługi transportowe

Przesyłki kurierskie

Funkcja produkcyjna i techniczna

Usługi inżynieryjne i techniczne

Testy i kontrola jakości

usługi w zakresie B+R

Wzornictwo przemysłowe

Konserwacja i naprawa sprzętu i urządzeń

Działalność pomocniczo-obsługowa

Usługi ochroniarskie

Sprzątanie

Gastronomia

Usługi dot. ochrony środowiska/

wywóz odpadów

Zaopatrzenie w energię i wodę

Nieruchomości (magazyny)

3.3   Miejsce usług biznesowych w gospodarce.

Usługi biznesowe stanowią ważną część europejskiej gospodarki rynkowej. Najważniejszą cechą usług biznesowych jest jednak to, że są włączone do każdego etapu łańcucha wartości. Rozwój sektora usług biznesowych zwykle tłumaczy się migracją zatrudnienia z przemysłu wytwórczego do usług ze względu na outsourcing funkcji o charakterze usług. Niemniej przyczyn tego wzrostu jest wiele. Istotnymi czynnikami wzrostu są również zmiany w systemach produkcyjnych, zwiększenie elastyczności, silniejsza konkurencja na rynkach światowych, coraz większa rola ICT oraz wiedzy, czy też powstawanie nowych rodzajów usług. Według Structual Business Statistics, w 2001 r. udział sektora usług okołobiznesowych (wyłączając usługi finansowe) w całkowitym zatrudnieniu w gospodarce rynkowej UE stanowił 53 %, natomiast produkcji — 29 % (czyli ok. 29 mln zatrudnionych). Całkowita wartość dodana usług okołobiznesowych w tym samym roku wyniosła 54 %, podczas gdy w przypadku produkcji — 34 % (13).

| 3.4 | Obecnie coraz więcej przedsiębiorstw produkcyjnych podejmuje się działalności usługowej. Oferują one nie tylko usługi posprzedażowe, ale na coraz większą skalę tworzą wartość dodaną poprzez sprzedaż innym firmom — w ramach swojej działalności — wiedzy specjalistycznej w dziedzinie inżynierii, wzornictwa lub dotyczącej innowacji procesów. Powstaje nowy, hybrydowy model przedsiębiorstwa, obejmujący firmy prowadzące działalność wytwórczo-usługową. Klienci coraz częściej poszukują raczej „rozwiązań” niż tylko produktów, a zdolność świadczenia dodatkowych usług często daje przedsiębiorstwu przewagę konkurencyjną. |
| --- | --- |

3.4

Obecnie coraz więcej przedsiębiorstw produkcyjnych podejmuje się działalności usługowej. Oferują one nie tylko usługi posprzedażowe, ale na coraz większą skalę tworzą wartość dodaną poprzez sprzedaż innym firmom — w ramach swojej działalności — wiedzy specjalistycznej w dziedzinie inżynierii, wzornictwa lub dotyczącej innowacji procesów. Powstaje nowy, hybrydowy model przedsiębiorstwa, obejmujący firmy prowadzące działalność wytwórczo-usługową. Klienci coraz częściej poszukują raczej „rozwiązań” niż tylko produktów, a zdolność świadczenia dodatkowych usług często daje przedsiębiorstwu przewagę konkurencyjną.

| 3.5 | Brak konkretnych danych statystycznych na temat usług biznesowych
   (14). Brakuje danych statystycznych dotyczących popytu na usługi. Istniejąca dokumentacja dotycząca wzajemnych związków między różnymi sektorami nie jest wystarczająca. Dane na temat działalności usługowej i jej udziału w gospodarkach państw członkowskich UE mają ulec poprawie dzięki oczekiwanemu na 2007 r. przeglądowi systemu klasyfikacji NACE. Zmieniona klasyfikacja umożliwi bardziej dogłębne zrozumienie struktury i rozwoju sektora usług (15). Brakuje również informacji dotyczących zakresu, w jakim przedsiębiorstwa sektora przemysłowego świadczą usługi. |
| --- | --- |

3.5

Brak konkretnych danych statystycznych na temat usług biznesowych
   (14). Brakuje danych statystycznych dotyczących popytu na usługi. Istniejąca dokumentacja dotycząca wzajemnych związków między różnymi sektorami nie jest wystarczająca. Dane na temat działalności usługowej i jej udziału w gospodarkach państw członkowskich UE mają ulec poprawie dzięki oczekiwanemu na 2007 r. przeglądowi systemu klasyfikacji NACE. Zmieniona klasyfikacja umożliwi bardziej dogłębne zrozumienie struktury i rozwoju sektora usług (15). Brakuje również informacji dotyczących zakresu, w jakim przedsiębiorstwa sektora przemysłowego świadczą usługi.

| 3.6 | Rozdrobnienie i brak informacji oraz analiz dotyczących usług biznesowych. Komitet uważa, że istnieje potrzeba, by Europejskie Obserwatorium Usług Biznesowych gromadziło informacje, krzewiło badania, stymulowało debatę, wydawało zalecenia dotyczące wdrażania polityki oraz monitorowało ich realizację. Podmiot taki lub inna inicjatywa o podobnym charakterze przyczyniłyby się do lepszego zrozumienia nowych, szybko zachodzących zmian w sektorze, umożliwiając kontakt między decydentami politycznymi a zainteresowanymi stronami. |
| --- | --- |

3.6

Rozdrobnienie i brak informacji oraz analiz dotyczących usług biznesowych. Komitet uważa, że istnieje potrzeba, by Europejskie Obserwatorium Usług Biznesowych gromadziło informacje, krzewiło badania, stymulowało debatę, wydawało zalecenia dotyczące wdrażania polityki oraz monitorowało ich realizację. Podmiot taki lub inna inicjatywa o podobnym charakterze przyczyniłyby się do lepszego zrozumienia nowych, szybko zachodzących zmian w sektorze, umożliwiając kontakt między decydentami politycznymi a zainteresowanymi stronami.

| 3.7 | Normalizacja usług. Dalsze przyspieszenie dobrowolnej normalizacji usług, odpowiadające na potrzeby rynku i oparte na solidnych podstawach, obejmuje podniesienie podstawowego poziomu bezpieczeństwa, jakości i wydajności oraz wspieranie konkurencji i innowacji w świadczeniu usług. Zadania tego muszą się podjąć CEN, ISO oraz krajowe organy normalizacyjne. Dobrowolne opracowanie norm w sektorze usług byłoby niewątpliwie impulsem do wzrostu dla transgranicznej działalności usługowej oraz przyczyniłoby się do rozwoju wewnętrznego rynku usług. |
| --- | --- |

3.7

Normalizacja usług. Dalsze przyspieszenie dobrowolnej normalizacji usług, odpowiadające na potrzeby rynku i oparte na solidnych podstawach, obejmuje podniesienie podstawowego poziomu bezpieczeństwa, jakości i wydajności oraz wspieranie konkurencji i innowacji w świadczeniu usług. Zadania tego muszą się podjąć CEN, ISO oraz krajowe organy normalizacyjne. Dobrowolne opracowanie norm w sektorze usług byłoby niewątpliwie impulsem do wzrostu dla transgranicznej działalności usługowej oraz przyczyniłoby się do rozwoju wewnętrznego rynku usług.

4.   Jak usługi biznesowe wpływają na poprawę konkurencyjności w przemyśle (16)

| 4.1 | Usługi biznesowe w istotnym stopniu sprzyjają wniesieniu przez sektor MŚP jego potencjalnego wkładu w innowacje i wzrost. Dane wskazują na to, że najbardziej dynamiczne MŚP korzystają z usług biznesowych w szerokim zakresie. W związku z wymogami, jakie narzuca internacjonalizacja, należy promować korzystanie z tych usług przez szerszy krąg MŚP. |
| --- | --- |

4.1

Usługi biznesowe w istotnym stopniu sprzyjają wniesieniu przez sektor MŚP jego potencjalnego wkładu w innowacje i wzrost. Dane wskazują na to, że najbardziej dynamiczne MŚP korzystają z usług biznesowych w szerokim zakresie. W związku z wymogami, jakie narzuca internacjonalizacja, należy promować korzystanie z tych usług przez szerszy krąg MŚP.

| 4.2 | Krajowy potencjał innowacyjny.
  Na zdolność danego narodu do tworzenia nowych pomysłów i komercjalizacji innowacyjnych technologii w dłuższej perspektywie wpływa szereg czynników, mianowicie (17):






  — | ogólna infrastruktura innowacyjna, |
| --- | --- | --- |

4.2

Na zdolność danego narodu do tworzenia nowych pomysłów i komercjalizacji innowacyjnych technologii w dłuższej perspektywie wpływa szereg czynników, mianowicie (17):

—

ogólna infrastruktura innowacyjna,

| — | zasadnicze przepisy oraz działania wspierające, |
| --- | --- |

—

zasadnicze przepisy oraz działania wspierające,

| — | wzajemne powiązanie z całym systemem innowacyjnym, |
| --- | --- |

—

wzajemne powiązanie z całym systemem innowacyjnym,

| — | ogólne systemy edukacji. |
| --- | --- |

—

ogólne systemy edukacji.

| 4.3 | 85 % badań prowadzonych w UE koncentruje się na produkcji (w USA odsetek ten wynosi 66 %) i nie istnieją wiarygodne dane co do poszczególnych rodzajów działalności B+R prowadzonych w sektorze usług. 87,5 % działalności badawczo-rozwojowej w sektorze produkcji dotyczy ośmiu konkretnych dziedzin (wyroby chemiczne, inżynieria mechaniczna, urządzenia biurowe, urządzenia elektryczne, półprzewodnikowe i przewodnikowe systemy komunikacji, instrumenty, pojazdy silnikowe oraz samoloty i statki kosmiczne). |
| --- | --- |

4.3

85 % badań prowadzonych w UE koncentruje się na produkcji (w USA odsetek ten wynosi 66 %) i nie istnieją wiarygodne dane co do poszczególnych rodzajów działalności B+R prowadzonych w sektorze usług. 87,5 % działalności badawczo-rozwojowej w sektorze produkcji dotyczy ośmiu konkretnych dziedzin (wyroby chemiczne, inżynieria mechaniczna, urządzenia biurowe, urządzenia elektryczne, półprzewodnikowe i przewodnikowe systemy komunikacji, instrumenty, pojazdy silnikowe oraz samoloty i statki kosmiczne).

| 4.4 | W kategoriach bezwzględnych Unii Europejskiej nie udało się zbliżyć kwoty wydatków na badania i rozwój do poziomu USA; w istocie w ciągu minionej dekady rozbieżność ta uległa zwiększeniu. |
| --- | --- |

4.4

W kategoriach bezwzględnych Unii Europejskiej nie udało się zbliżyć kwoty wydatków na badania i rozwój do poziomu USA; w istocie w ciągu minionej dekady rozbieżność ta uległa zwiększeniu.

| 4.5 | Większe skoncentrowanie funduszy w zakresie badań i rozwoju na zaawansowanych technologiach oraz usługach w dużym stopniu wykorzystujących specjalistyczną wiedzę (generujących wysoką marżę) ma kapitalne znaczenie dla konkurencyjności europejskiego przemysłu. „Cel 3 %” (18) byłby łatwiejszy do osiągnięcia, gdyby rządy zwiększyły swoje finansowe zaangażowanie oraz gdyby stymulowano i pomagano sektorowi prywatnemu inwestować więcej w tym zakresie, także w usługi biznesowe. |
| --- | --- |

4.5

Większe skoncentrowanie funduszy w zakresie badań i rozwoju na zaawansowanych technologiach oraz usługach w dużym stopniu wykorzystujących specjalistyczną wiedzę (generujących wysoką marżę) ma kapitalne znaczenie dla konkurencyjności europejskiego przemysłu. „Cel 3 %” (18) byłby łatwiejszy do osiągnięcia, gdyby rządy zwiększyły swoje finansowe zaangażowanie oraz gdyby stymulowano i pomagano sektorowi prywatnemu inwestować więcej w tym zakresie, także w usługi biznesowe.

| 4.6 | Propozycja utworzenia Europejskiego Instytutu Technologii (19), przedstawiona przez Komisję w niedawnym komunikacie, jest użyteczna, niemniej technologii muszą towarzyszyć skuteczne strategie biznesowe i organizacyjne. |
| --- | --- |

4.6

Propozycja utworzenia Europejskiego Instytutu Technologii (19), przedstawiona przez Komisję w niedawnym komunikacie, jest użyteczna, niemniej technologii muszą towarzyszyć skuteczne strategie biznesowe i organizacyjne.

| 4.7 | W tabeli poniżej przedstawiono wpływ innowacyjnych funkcji usług biznesowych.
  Tabela 2:   Innowacyjne funkcje usług biznesowych (20)








  Funkcje innowacyjne | Główne elementy innowacji | Usługi biznesowe (niektóre reprezentatywne sektory) |
| --- | --- | --- | --- |
| Innowacje technologiczne | — | Większa integracja technologii |

4.7

W tabeli poniżej przedstawiono wpływ innowacyjnych funkcji usług biznesowych.

Tabela 2:   Innowacyjne funkcje usług biznesowych (20)

Funkcje innowacyjne

Główne elementy innowacji

Usługi biznesowe (niektóre reprezentatywne sektory)

Innowacje technologiczne

—

Większa integracja technologii

| — | Stosowanie istniejącej technologii |
| --- | --- |

—

Stosowanie istniejącej technologii

| — | Dostosowanie technologii do potrzeb przedsiębiorstwa |
| --- | --- |

—

Dostosowanie technologii do potrzeb przedsiębiorstwa

| — | Skuteczność zaawansowanych procesów informacyjnych i komunikacyjnych |
| --- | --- |

—

Skuteczność zaawansowanych procesów informacyjnych i komunikacyjnych

| — | Automatyzacja procesów rutynowych |
| --- | --- |

—

Automatyzacja procesów rutynowych

| — | Uelastycznienie struktur produkcyjnych |
| --- | --- |

—

Uelastycznienie struktur produkcyjnych

| — | Poprawa jakości |
| --- | --- |

—

Poprawa jakości

| — | Obsługa informatyczna |
| --- | --- |

—

Obsługa informatyczna

| — | Usługi w zakresie inżynierii |
| --- | --- |

—

Usługi w zakresie inżynierii

| — | Usługi w zakresie projektowania/wzornictwa |
| --- | --- |

—

Usługi w zakresie projektowania/wzornictwa

| — | Usługi telekomunikacyjne |
| --- | --- |

—

Usługi telekomunikacyjne

| — | Usługi on-line w zakresie komunikacji elektronicznej |
| --- | --- |

—

Usługi on-line w zakresie komunikacji elektronicznej

| — | Kontrola jakości |
| --- | --- |

—

Kontrola jakości

Innowacje organizacyjne

| — | Efektywność organizacji wewnętrznej |
| --- | --- |

—

Efektywność organizacji wewnętrznej

| — | Połączenie procesów kontroli i koordynacji |
| --- | --- |

—

Połączenie procesów kontroli i koordynacji

| — | Usprawnienie selekcji personelu, szkoleń i wykorzystania zasobów ludzkich |
| --- | --- |

—

Usprawnienie selekcji personelu, szkoleń i wykorzystania zasobów ludzkich

| — | Usprawnienia w zakresie różnych specjalizacji funkcjonalnych |
| --- | --- |

—

Usprawnienia w zakresie różnych specjalizacji funkcjonalnych

| — | Doradztwo w zakresie zarządzania oraz zarządzanie |
| --- | --- |

—

Doradztwo w zakresie zarządzania oraz zarządzanie

| — | Audyt i obsługa prawna |
| --- | --- |

—

Audyt i obsługa prawna

| — | Usługi związane z personelem (selekcja, szkolenia i zatrudnienie czasowe). |
| --- | --- |

—

Usługi związane z personelem (selekcja, szkolenia i zatrudnienie czasowe).

Innowacje strategiczne

| — | Elastyczność dla zapewniania dynamicznego otoczenia |
| --- | --- |

—

Elastyczność dla zapewniania dynamicznego otoczenia

| — | Pozycjonowanie na złożonych rynkach |
| --- | --- |

—

Pozycjonowanie na złożonych rynkach

| — | Strategiczna informacja dotycząca wchodzenia w sojusze |
| --- | --- |

—

Strategiczna informacja dotycząca wchodzenia w sojusze

| — | Informacja nt. dostosowania produktów |
| --- | --- |

—

Informacja nt. dostosowania produktów

| — | Informacja nt. lokalizacji i rynków |
| --- | --- |

—

Informacja nt. lokalizacji i rynków

| — | Obrona w przypadku sprzecznych przepisów prawnych |
| --- | --- |

—

Obrona w przypadku sprzecznych przepisów prawnych

| — | Usługi w zakresie zarządzania |
| --- | --- |

—

Usługi w zakresie zarządzania

| — | Usługi on-line |
| --- | --- |

—

Usługi on-line

| — | Audyt |
| --- | --- |

—

Audyt

| — | Obsługa prawna |
| --- | --- |

—

Obsługa prawna

| — | Obsługa targów i wystaw |
| --- | --- |

—

Obsługa targów i wystaw

| — | Usługi marketingowe |
| --- | --- |

—

Usługi marketingowe

Innowacje handlowe

| — | Konkurencyjne projektowanie produktów |
| --- | --- |

—

Konkurencyjne projektowanie produktów

| — | Innowacyjne rozwiązania w zakresie wprowadzania produktów na rynek |
| --- | --- |

—

Innowacyjne rozwiązania w zakresie wprowadzania produktów na rynek

| — | Korzystanie z nadarzających się okazji |
| --- | --- |

—

Korzystanie z nadarzających się okazji

| — | Poszukiwanie klientów i relacje z klientami |
| --- | --- |

—

Poszukiwanie klientów i relacje z klientami

| — | Innowacyjne rozwiązania marketingowe |
| --- | --- |

—

Innowacyjne rozwiązania marketingowe

| — | Dbałość o wizerunek |
| --- | --- |

—

Dbałość o wizerunek

| — | Usługi w zakresie projektowania/wzornictwa |
| --- | --- |

—

Usługi w zakresie projektowania/wzornictwa

| — | Targi i wystawy |
| --- | --- |

—

Targi i wystawy

| — | Promocja i reklama |
| --- | --- |

—

Promocja i reklama

| — | Marketing bezpośredni |
| --- | --- |

—

Marketing bezpośredni

| — | Public relations |
| --- | --- |

—

Public relations

| — | Usługi posprzedażowe |
| --- | --- |

—

Usługi posprzedażowe

Innowacje operacyjne

| — | Funkcjonalny podział pracy |
| --- | --- |

—

Funkcjonalny podział pracy

| — | Skoncentrowanie się na kluczowych zadaniach |
| --- | --- |

—

Skoncentrowanie się na kluczowych zadaniach

| — | Dbałość o zdolności operacyjne |
| --- | --- |

—

Dbałość o zdolności operacyjne

| — | Dbałość o wizerunek |
| --- | --- |

—

Dbałość o wizerunek

| — | Obsługa językowa |
| --- | --- |

—

Obsługa językowa

| — | Usługi kurierskie |
| --- | --- |

—

Usługi kurierskie

| — | Usługi ochroniarskie |
| --- | --- |

—

Usługi ochroniarskie

| — | Usługi operacyjne |
| --- | --- |

—

Usługi operacyjne

Źródło: Rubalcaba (1999 r.) Business services in European Industry, Komisja Europejska, Bruksela.

| 4.8 | Pewna część najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w Europie działa w sektorze usług biznesowych, lecz ogólny poziom B+R w usługach jest zbyt niski, a działalność ta nie jest ustrukturyzowana. Nowe usługi i modele biznesowe są często rezultatem kosztownych i czasochłonnych prób podejmowanych przez poszczególne przedsiębiorstwa, niejednokrotnie kończących się niepowodzeniem. Konieczne jest, by UE wspierała badania w wybranych obszarach w celu aktualizacji wiedzy przedsiębiorstw na temat wiodących technologii innowacyjnych na świecie. |
| --- | --- |

4.8

Pewna część najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w Europie działa w sektorze usług biznesowych, lecz ogólny poziom B+R w usługach jest zbyt niski, a działalność ta nie jest ustrukturyzowana. Nowe usługi i modele biznesowe są często rezultatem kosztownych i czasochłonnych prób podejmowanych przez poszczególne przedsiębiorstwa, niejednokrotnie kończących się niepowodzeniem. Konieczne jest, by UE wspierała badania w wybranych obszarach w celu aktualizacji wiedzy przedsiębiorstw na temat wiodących technologii innowacyjnych na świecie.

| 4.9 | Ważne jest znalezienie sposobów usprawnienia dostępu MŚP do rezultatów badań i wspieranie prowadzonych przez nie krótkoterminowych prac rozwojowych nad produktami. |
| --- | --- |

4.9

Ważne jest znalezienie sposobów usprawnienia dostępu MŚP do rezultatów badań i wspieranie prowadzonych przez nie krótkoterminowych prac rozwojowych nad produktami.

| 4.10 | Jeżeli przedsiębiorstwa mają inwestować więcej w B+R, Komisja Europejska musi zagwarantować odpowiednią ochronę praw własności intelektualnej, należy też podjąć działania w celu wprowadzenia w życie oczekiwanego wniosku w sprawie opatentowania nowych rozwiązań w dziedzinie komputeryzacji. |
| --- | --- |

4.10

Jeżeli przedsiębiorstwa mają inwestować więcej w B+R, Komisja Europejska musi zagwarantować odpowiednią ochronę praw własności intelektualnej, należy też podjąć działania w celu wprowadzenia w życie oczekiwanego wniosku w sprawie opatentowania nowych rozwiązań w dziedzinie komputeryzacji.

| 4.11 | Konieczne jest lepsze prawodawstwo i regulacje. |
| --- | --- |

4.11

Konieczne jest lepsze prawodawstwo i regulacje.

5.   System tworzenia wiedzy w UE

| 5.1 | Potrzebna jest radykalna przebudowa systemu tworzenia wiedzy w UE. Obejmuje to:






  — | zmianę ukierunkowania działań w zakresie B+R na przedsiębiorstwa produkujące zaawansowane technologie ICT; |
| --- | --- | --- |

5.1

Potrzebna jest radykalna przebudowa systemu tworzenia wiedzy w UE. Obejmuje to:

—

zmianę ukierunkowania działań w zakresie B+R na przedsiębiorstwa produkujące zaawansowane technologie ICT;

| — | zatrzymanie drenażu mózgów z UE do USA (z UE do pracy w USA wyjeżdża dwa razy więcej naukowców niż przyjeżdża do UE; 40 % prac badawczo-rozwojowych w USA prowadzonych jest przez naukowców kształconych w UE); |
| --- | --- |

—

zatrzymanie drenażu mózgów z UE do USA (z UE do pracy w USA wyjeżdża dwa razy więcej naukowców niż przyjeżdża do UE; 40 % prac badawczo-rozwojowych w USA prowadzonych jest przez naukowców kształconych w UE);

| — | zwiększenie całkowitych nakładów na badania, aby osiągnąć określony w Lizbonie poziom wydatków na ten cel, równy 3 % PKB; |
| --- | --- |

—

zwiększenie całkowitych nakładów na badania, aby osiągnąć określony w Lizbonie poziom wydatków na ten cel, równy 3 % PKB;

| — | umiejętności obsługi technologii ICT, systemów informatycznych i narzędzi e-biznesu powinny stanowić jedną z kluczowych kompetencji; programy kształcenia muszą obejmować nauczanie ICT już od najwcześniejszych lat; |
| --- | --- |

—

umiejętności obsługi technologii ICT, systemów informatycznych i narzędzi e-biznesu powinny stanowić jedną z kluczowych kompetencji; programy kształcenia muszą obejmować nauczanie ICT już od najwcześniejszych lat;

| — | zaawansowane stałe i mobilne technologie szerokopasmowe stanowić będą infrastrukturę gospodarki opartej na wiedzy w tym stuleciu; inicjatywa i2010 zapoczątkowana w 2005 r. przez DG ds. Społeczeństwa Informacyjnego odgrywa w tym kontekście ważną rolę. |
| --- | --- |

—

zaawansowane stałe i mobilne technologie szerokopasmowe stanowić będą infrastrukturę gospodarki opartej na wiedzy w tym stuleciu; inicjatywa i2010 zapoczątkowana w 2005 r. przez DG ds. Społeczeństwa Informacyjnego odgrywa w tym kontekście ważną rolę.

6.   Rola inżynierii usług

| 6.1 | Innowacje w zakresie usług były tematem ożywionych dyskusji i badań — głównie w Niemczech — już od połowy lat dziewięćdziesiątych. Inżynieria usług w dużym stopniu wpłynęła na rozmach, z jakim prowadzono w tym obszarze prace akademickie i praktyczne, i przeobraziła się w dyscyplinę techniczną zajmującą się systematycznym rozwojem i projektowaniem usług z wykorzystaniem odpowiednich modeli, metod i narzędzi. Mimo że inżynieria usług obejmuje także aspekty zarządzania operacjami usługowymi, uwagę koncentruje się głównie na rozwoju nowych produktów usługowych. Inżynieria usług zajmuje się także projektowaniem systemów opracowywania programów, innymi słowy kwestiami związanymi z usługami w zakresie ogólnego zarządzania B+R i innowacjami. |
| --- | --- |

6.1

Innowacje w zakresie usług były tematem ożywionych dyskusji i badań — głównie w Niemczech — już od połowy lat dziewięćdziesiątych. Inżynieria usług w dużym stopniu wpłynęła na rozmach, z jakim prowadzono w tym obszarze prace akademickie i praktyczne, i przeobraziła się w dyscyplinę techniczną zajmującą się systematycznym rozwojem i projektowaniem usług z wykorzystaniem odpowiednich modeli, metod i narzędzi. Mimo że inżynieria usług obejmuje także aspekty zarządzania operacjami usługowymi, uwagę koncentruje się głównie na rozwoju nowych produktów usługowych. Inżynieria usług zajmuje się także projektowaniem systemów opracowywania programów, innymi słowy kwestiami związanymi z usługami w zakresie ogólnego zarządzania B+R i innowacjami.

| 6.2 | Podstawowe badania nad nowymi modelami biznesowymi, metodami i narzędziami będą nieocenionym impulsem dla inżynierii usług. Trwałą cechą stanie się zintegrowane podejście do „współinżynierii” towarów, oprogramowania i usług. Wreszcie postępująca harmonizacja norm dotyczących usług doprowadzi do ulepszenia specyfikacji i bardziej efektywnego rozwoju nowych usług (21). |
| --- | --- |

6.2

Podstawowe badania nad nowymi modelami biznesowymi, metodami i narzędziami będą nieocenionym impulsem dla inżynierii usług. Trwałą cechą stanie się zintegrowane podejście do „współinżynierii” towarów, oprogramowania i usług. Wreszcie postępująca harmonizacja norm dotyczących usług doprowadzi do ulepszenia specyfikacji i bardziej efektywnego rozwoju nowych usług (21).

| 6.3 | Inżynieria usług jest jedną z niewielu dziedzin w sektorze usług, która została zasadniczo ukształtowana w wyniku badań prowadzonych w Europie. Głębsza integracja sieci międzynarodowych oraz systematyczny rozwój niezależnej wspólnoty zajmującej się inżynierią usług mają podstawowe znaczenie dla zachowania w przyszłości wiodącej roli w tej dziedzinie (22). |
| --- | --- |

6.3

Inżynieria usług jest jedną z niewielu dziedzin w sektorze usług, która została zasadniczo ukształtowana w wyniku badań prowadzonych w Europie. Głębsza integracja sieci międzynarodowych oraz systematyczny rozwój niezależnej wspólnoty zajmującej się inżynierią usług mają podstawowe znaczenie dla zachowania w przyszłości wiodącej roli w tej dziedzinie (22).

7.   Znaczenie elektronicznego świadczenia usług

| 7.1 | Coraz częstsze świadczenie usług online. Zauważa się wzrost zainteresowania rozwojem i oddziaływaniem zjawiska międzynarodowego dostarczania usług z zakresu technologii informacyjnych i procesów biznesowych przy wykorzystaniu ICT. Usługi biznesowe przybierają obecnie nowy kształt dzięki zastosowaniu technologii teleinformatycznych oraz przechodzeniu na bardziej intensywne świadczenie usług za pośrednictwem internetu. Nacisk kładziony jest na usługi świadczone drogą elektroniczną, takie jak usługi związane z oprogramowaniem komputerowym, pracami badawczo-rozwojowymi i testami technicznymi, usługi doradcze oraz w zakresie rozwoju zasobów ludzkich i pośrednictwa pracy. Zjawisko to wynika głównie z tendencji panujących na rynku, związanych z:






  — | nowymi wymaganiami i oczekiwaniami klientów, |
| --- | --- | --- |

7.1

Coraz częstsze świadczenie usług online. Zauważa się wzrost zainteresowania rozwojem i oddziaływaniem zjawiska międzynarodowego dostarczania usług z zakresu technologii informacyjnych i procesów biznesowych przy wykorzystaniu ICT. Usługi biznesowe przybierają obecnie nowy kształt dzięki zastosowaniu technologii teleinformatycznych oraz przechodzeniu na bardziej intensywne świadczenie usług za pośrednictwem internetu. Nacisk kładziony jest na usługi świadczone drogą elektroniczną, takie jak usługi związane z oprogramowaniem komputerowym, pracami badawczo-rozwojowymi i testami technicznymi, usługi doradcze oraz w zakresie rozwoju zasobów ludzkich i pośrednictwa pracy. Zjawisko to wynika głównie z tendencji panujących na rynku, związanych z:

—

nowymi wymaganiami i oczekiwaniami klientów,

| — | presją na zwiększanie zasięgu rynkowego i rozwój rynków, |
| --- | --- |

—

presją na zwiększanie zasięgu rynkowego i rozwój rynków,

| — | zwiększeniem jakości oraz zacieśnieniem więzi z klientami, |
| --- | --- |

—

zwiększeniem jakości oraz zacieśnieniem więzi z klientami,

| — | zyskami w zakresie wydajności operacyjnej oraz dzięki wykorzystaniu ekonomii skali, |
| --- | --- |

—

zyskami w zakresie wydajności operacyjnej oraz dzięki wykorzystaniu ekonomii skali,

| — | ograniczeniem kosztów dzięki udoskonaleniu i rozszerzeniu możliwości w zakresie taniego tworzenia i dostarczania usług. |
| --- | --- |

—

ograniczeniem kosztów dzięki udoskonaleniu i rozszerzeniu możliwości w zakresie taniego tworzenia i dostarczania usług.

| 7.2 | Poszukiwanie potencjalnych korzyści dla gospodarki europejskiej związanych z offshoringiem. W zakresie świadczenia usług zlecanych poprzez outsourcing zewsząd pojawiają się obecnie coraz to nowe globalne wyzwania. Europa powinna więc przygotować się do świadczenia i eksportowania do innych regionów świata usług o wysokiej jakości. Niewątpliwie zwiększy się skala elektronicznego dostarczania usług oraz związanych z tym usług wsparcia w zakresie e-biznesu. Międzynarodowy offshoring usług okołobiznesowych koncentruje się dziś na czynnościach typu back-office (tzn. usługach informatycznych, finansowych, rachunkowo-księgowych i call-centres). W odniesieniu do usług o wyższej wartości dodanej, takich jak usługi w zakresie inżynierii IT, badania i analizy, UE nadal utrzymuje swoją pozycję. Niemniej rozwój technologii, dostępność wykwalifikowanych pracowników i towarzyszące temu koszty na rynku światowym na pewno w większym stopniu wpłyną na decyzje podejmowane w przyszłości przez przedsiębiorstwa europejskie. Zatem dla europejskiego rynku pracy wyzwaniem jest zapewnienie większych możliwości zatrudnienia na wysoko wykwalifikowanych stanowiskach oraz zapobieganie bezrobociu (23). |
| --- | --- |

7.2

Poszukiwanie potencjalnych korzyści dla gospodarki europejskiej związanych z offshoringiem. W zakresie świadczenia usług zlecanych poprzez outsourcing zewsząd pojawiają się obecnie coraz to nowe globalne wyzwania. Europa powinna więc przygotować się do świadczenia i eksportowania do innych regionów świata usług o wysokiej jakości. Niewątpliwie zwiększy się skala elektronicznego dostarczania usług oraz związanych z tym usług wsparcia w zakresie e-biznesu. Międzynarodowy offshoring usług okołobiznesowych koncentruje się dziś na czynnościach typu back-office (tzn. usługach informatycznych, finansowych, rachunkowo-księgowych i call-centres). W odniesieniu do usług o wyższej wartości dodanej, takich jak usługi w zakresie inżynierii IT, badania i analizy, UE nadal utrzymuje swoją pozycję. Niemniej rozwój technologii, dostępność wykwalifikowanych pracowników i towarzyszące temu koszty na rynku światowym na pewno w większym stopniu wpłyną na decyzje podejmowane w przyszłości przez przedsiębiorstwa europejskie. Zatem dla europejskiego rynku pracy wyzwaniem jest zapewnienie większych możliwości zatrudnienia na wysoko wykwalifikowanych stanowiskach oraz zapobieganie bezrobociu (23).

| 7.3 | Utrudnienia dla usług świadczonych drogą elektroniczną. Należy dokładnie zbadać przeszkody utrudniające rozwój usług świadczonych drogą elektroniczną oraz ustalić możliwości ich przezwyciężenia, tak by europejskie firmy świadczące usługi biznesowe mogły realizować bardziej agresywną strategię i w większym stopniu rozszerzać działalność poza UE. Przeszkodami takimi są brak norm i interoperacyjności, zaufania i bezpieczeństwa w e-handlu, brak inwestycji w stałą i mobilną infrastrukturę szerokopasmową oraz nadal zbyt niski poziom absorpcji technologii ICT wśród MŚP. |
| --- | --- |

7.3

Utrudnienia dla usług świadczonych drogą elektroniczną. Należy dokładnie zbadać przeszkody utrudniające rozwój usług świadczonych drogą elektroniczną oraz ustalić możliwości ich przezwyciężenia, tak by europejskie firmy świadczące usługi biznesowe mogły realizować bardziej agresywną strategię i w większym stopniu rozszerzać działalność poza UE. Przeszkodami takimi są brak norm i interoperacyjności, zaufania i bezpieczeństwa w e-handlu, brak inwestycji w stałą i mobilną infrastrukturę szerokopasmową oraz nadal zbyt niski poziom absorpcji technologii ICT wśród MŚP.

8.   Możliwości zatrudnienia w sektorze usług biznesowych

| 8.1 | W ostatnich dziesięcioleciach zatrudnienie w usługach biznesowych wzrastało w imponujący sposób. W latach 1979-2002 roczne tempo wzrostu wynosiło ok. 4,5 %, znacznie przekraczając poziomy wzrostu w pozostałych sektorach gospodarki. W 2003 r. udział zatrudnienia w usługach biznesowych w odniesieniu do całkowitego zatrudnienia kształtował się na poziomie 9 % w UE 15 i 8,6 % w państwach EU 25. Sektor usług, zwłaszcza usług biznesowych, będzie odgrywał kluczową rolę w tworzeniu zatrudnienia w przyszłości i rekompensowaniu zmniejszającego się zatrudnienia w przemyśle wytwórczym. |
| --- | --- |

8.1

W ostatnich dziesięcioleciach zatrudnienie w usługach biznesowych wzrastało w imponujący sposób. W latach 1979-2002 roczne tempo wzrostu wynosiło ok. 4,5 %, znacznie przekraczając poziomy wzrostu w pozostałych sektorach gospodarki. W 2003 r. udział zatrudnienia w usługach biznesowych w odniesieniu do całkowitego zatrudnienia kształtował się na poziomie 9 % w UE 15 i 8,6 % w państwach EU 25. Sektor usług, zwłaszcza usług biznesowych, będzie odgrywał kluczową rolę w tworzeniu zatrudnienia w przyszłości i rekompensowaniu zmniejszającego się zatrudnienia w przemyśle wytwórczym.

| 8.2 | Tabela 3 przedstawia dane na temat tego, jak wzrastało zatrudnienie w usługach biznesowych do roku 2002 r. w porównaniu z całą gospodarką.
  Tabela 3:   Roczne stopy wzrostu w usługach biznesowych w okresie 1979-2002 (24)














  Kraj | Cała gospodarka | Usługi biznesowe | Nieruchomości | Wynajem | Usługi specjalistyczne | Kontrakty B+R | Usługi teleinformatyczne | Obsługa operacyjna |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| LX | 2,6 | 7,6 | 5,2 | 4,4 | 7,5 | 6,5 | 12,4 | 7,4 |
| PT | 0,4 | 6,9 | 6,5 | 5,5 | 6,7 | 7,7 | 8,1 | 7,0 |
| IR | 2,0 | 6,4 | 5,3 | 4,6 | 6,0 | 0,8 | 10,5 | 6,5 |
| IT | 0,5 | 6,4 | 4,4 | 8,0 | 6,1 | 4,1 | 6,5 | 6,7 |
| DE | 0,6 | 5,3 | 4,2 | 3,4 | 4,5 | 2,9 | 6,5 | 5,8 |
| FI | 0,1 | 5,4 | 1,0 | 1,6 | 4,3 | 3,3 | 8,5 | 6,0 |
| SP | 1,1 | 5,4 | 3,7 | 6,0 | 4,9 | 3,2 | 7,4 | 5,8 |
| NL | 1,6 | 4,7 | 3,7 | 5,3 | 4,1 | 3,4 | 8,1 | 4,7 |
| AT | 0,3 | 4,8 | 1,4 | 2,6 | 4,3 | 4,0 | 9,6 | 4,8 |
| SW | 0,2 | 4,7 | 1,2 | 2,7 | 4,3 | 4,2 | 6,1 | 4,7 |
| GR | 0,8 | 4,6 | 5,9 | 3,4 | 4,2 | 4,0 | 8,1 | 4,8 |
| UK | 0,4 | 3,3 | 4,8 | 2,2 | 2,8 | -0,4 | 6,9 | 3,5 |
| FR | 0,5 | 3,2 | 1,3 | 4,1 | 2,5 | 1,7 | 4,7 | 3,8 |
| DK | 0,3 | 3,1 | 1,5 | 2,8 | 1,8 | -0,8 | 5,8 | 4,3 |
| BE | 0,3 | 3,6 | 3,9 | 0,9 | 3,2 | -1,7 | 5,0 | 4,0 |
| UE 15 | 0,6 | 4,4 | 3,3 | 3,3 | 3,9 | 1,7 | 6,4 | 4,7 |
| US | 1,4 | 4,7 | 1,6 | 3,5 | 3,5 | 2,9 | 8,8 | 5,3 |

8.2

Tabela 3 przedstawia dane na temat tego, jak wzrastało zatrudnienie w usługach biznesowych do roku 2002 r. w porównaniu z całą gospodarką.

Tabela 3:   Roczne stopy wzrostu w usługach biznesowych w okresie 1979-2002 (24)

Kraj

Cała gospodarka

Usługi biznesowe

Nieruchomości

Wynajem

Usługi specjalistyczne

Kontrakty B+R

Usługi teleinformatyczne

Obsługa operacyjna

LX

2,6

7,6

5,2

4,4

7,5

6,5

12,4

7,4

PT

0,4

6,9

6,5

5,5

6,7

7,7

8,1

7,0

IR

2,0

6,4

5,3

4,6

6,0

0,8

10,5

6,5

IT

0,5

6,4

4,4

8,0

6,1

4,1

6,5

6,7

DE

0,6

5,3

4,2

3,4

4,5

2,9

6,5

5,8

FI

0,1

5,4

1,0

1,6

4,3

3,3

8,5

6,0

SP

1,1

5,4

3,7

6,0

4,9

3,2

7,4

5,8

NL

1,6

4,7

3,7

5,3

4,1

3,4

8,1

4,7

AT

0,3

4,8

1,4

2,6

4,3

4,0

9,6

4,8

SW

0,2

4,7

1,2

2,7

4,3

4,2

6,1

4,7

GR

0,8

4,6

5,9

3,4

4,2

4,0

8,1

4,8

UK

0,4

3,3

4,8

2,2

2,8

-0,4

6,9

3,5

FR

0,5

3,2

1,3

4,1

2,5

1,7

4,7

3,8

DK

0,3

3,1

1,5

2,8

1,8

-0,8

5,8

4,3

BE

0,3

3,6

3,9

0,9

3,2

-1,7

5,0

4,0

UE 15

0,6

4,4

3,3

3,3

3,9

1,7

6,4

4,7

US

1,4

4,7

1,6

3,5

3,5

2,9

8,8

5,3

| 8.3 | Dynamiczny wzrost zatrudnienia w usługach oraz usługach biznesowych w dużym stopniu wykorzystujących specjalistyczną wiedzę jest wyróżniającą cechą nowoczesnych gospodarek. Mimo że poziomy zatrudnienia w usługach biznesowych, jak i stopy wzrostu w poszczególnych państwach Europy nie są jednakowe, trzeba stwierdzić, że nie istnieje żadne biedne państwo, w którym dostępnych byłoby wiele usług, ani żadne zamożne państwo, w którym zatrudnienie w sektorze usług biznesowych byłoby niskie (25). |
| --- | --- |

8.3

Dynamiczny wzrost zatrudnienia w usługach oraz usługach biznesowych w dużym stopniu wykorzystujących specjalistyczną wiedzę jest wyróżniającą cechą nowoczesnych gospodarek. Mimo że poziomy zatrudnienia w usługach biznesowych, jak i stopy wzrostu w poszczególnych państwach Europy nie są jednakowe, trzeba stwierdzić, że nie istnieje żadne biedne państwo, w którym dostępnych byłoby wiele usług, ani żadne zamożne państwo, w którym zatrudnienie w sektorze usług biznesowych byłoby niskie (25).

| 8.4 | Można oczekiwać, że zatrudnienie w sektorze usług, a w szczególności usług, do których świadczenia potrzebna jest duża wiedza specjalistyczna, będzie nadal wzrastać, choć w bardziej umiarkowanym tempie. Jednak tabela 4 pokazuje, że trend ten będzie wyraźniejszy niż to prognozowano dla innych sektorów gospodarki. Spodziewany poziom wzrostu będzie zasadniczo wyższy w nowych państwach członkowskich, w których rozwój usług rozpoczyna się od znacznie niższego poziomu bezwzględnego.
  Tabela 4:   Trendy zatrudnienia w sektorach gospodarki Europy Zachodniej



  Uwaga: Europę Zachodnią zdefiniowano jako 15 państw członkowskich UE oraz Norwegię i Szwajcarię.
  Źródło: Notatka prasowa Cambrigde Econometrics, What has happened to the Lisbon agenda?, listopad 2005 r. |
| --- | --- |

8.4

Można oczekiwać, że zatrudnienie w sektorze usług, a w szczególności usług, do których świadczenia potrzebna jest duża wiedza specjalistyczna, będzie nadal wzrastać, choć w bardziej umiarkowanym tempie. Jednak tabela 4 pokazuje, że trend ten będzie wyraźniejszy niż to prognozowano dla innych sektorów gospodarki. Spodziewany poziom wzrostu będzie zasadniczo wyższy w nowych państwach członkowskich, w których rozwój usług rozpoczyna się od znacznie niższego poziomu bezwzględnego.

Tabela 4:   Trendy zatrudnienia w sektorach gospodarki Europy Zachodniej

Image

Uwaga: Europę Zachodnią zdefiniowano jako 15 państw członkowskich UE oraz Norwegię i Szwajcarię.

Źródło: Notatka prasowa Cambrigde Econometrics, What has happened to the Lisbon agenda?, listopad 2005 r.

| 8.5 | Szczególną cechą zatrudnienia w usługach biznesowych jest wysoki poziom wykształcenia wśród pracujących. Jak pokazuje unijna ankieta dotycząca siły roboczej, w latach 1998-2003 r. udział zatrudnienia na wysoko wykwalifikowanych stanowiskach wzrósł z 38 % do 41 %. W odniesieniu zaś do pracowników o niskich kwalifikacjach w tym samym okresie odnotowujemy spadek z 25 % do 17 %. Z faktem, że w przeważającej części miejsca pracy w usługach biznesowych wymagają średnich i wysokich kwalifikacji, wiąże się również wyzwanie dla systemów edukacji w Europie (w szczególności dla polityki uczenia się przez całe życie), gdyż zmiany strukturalne przemysłu europejskiego spowodują, że więcej osób w poszukiwaniu zatrudnienia przechodzić będzie do sektora usług biznesowych z innych branż. W tej sytuacji niezmiernie ważne będzie ścisłe wdrażanie agendy lizbońskiej w dziedzinie edukacji 2010. Tabela 5 pokazuje poziomy wykształcenia w kilku sektorach.
  Tabela 5:   Poziomy wykształcenia w rozbiciu na ważniejsze rodzaje działalności i usług biznesowych, UE 15, 2003 r. (26) |
| --- | --- |

8.5

Szczególną cechą zatrudnienia w usługach biznesowych jest wysoki poziom wykształcenia wśród pracujących. Jak pokazuje unijna ankieta dotycząca siły roboczej, w latach 1998-2003 r. udział zatrudnienia na wysoko wykwalifikowanych stanowiskach wzrósł z 38 % do 41 %. W odniesieniu zaś do pracowników o niskich kwalifikacjach w tym samym okresie odnotowujemy spadek z 25 % do 17 %. Z faktem, że w przeważającej części miejsca pracy w usługach biznesowych wymagają średnich i wysokich kwalifikacji, wiąże się również wyzwanie dla systemów edukacji w Europie (w szczególności dla polityki uczenia się przez całe życie), gdyż zmiany strukturalne przemysłu europejskiego spowodują, że więcej osób w poszukiwaniu zatrudnienia przechodzić będzie do sektora usług biznesowych z innych branż. W tej sytuacji niezmiernie ważne będzie ścisłe wdrażanie agendy lizbońskiej w dziedzinie edukacji 2010. Tabela 5 pokazuje poziomy wykształcenia w kilku sektorach.

Tabela 5:   Poziomy wykształcenia w rozbiciu na ważniejsze rodzaje działalności i usług biznesowych, UE 15, 2003 r. (26)

Image

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Statystyki handlowe WTO, 2004 r.

1

(2)  Business Services in European Industry — Luis Rubalcaba-Bermejo, Komisja UE, 1999 r.

2

Business Services in European Industry

(3)  Streszczenie raportu końcowego: The significance of competitive manufacturing industries for the development of the services sectors, pod red. Kalmbach, Uniwersytet w Bremie, grudzień 2003 r.

3

The significance of competitive manufacturing industries for the development of the services sectors

(4)  Patrz: opinia EKES-u w sprawie konkurencyjności przedsiębiorstw europejskich (CESE 1439/2004), która podkreśla znaczenie zagwarantowania odpowiednich warunków socjalnych przy jednoczesnym zwiększeniu wydajności i konkurencyjności, szczególnie pkty 2.5-2.5.3. W pkcie 2.5.2 Komitet stwierdza np.: „staje się także sprawą pilną wzmocnienie konkurencyjności obszaru Europy w obliczu konkurencji, na warunkach zapewniających jego rozwój gospodarczy i społeczny, jego spójność, zatrudnienie, ochronę jego środowiska naturalnego”.

4

(5)  Notatka prasowa Eurostatu 17/2006, z 13.2.06.

5

(6)  COM(2004) 274 wersja ostateczna. Opinia przyjęta 15.12.2004 (sprawozdawca: Joost van Iersel, współsprawozdawca: Bo Legelius, DzU C 157, 28.6.2005, s. 75 i następne

6

(7)  COM(2005) 474 końcowy. Opinia EKES-u przyjęta 20.04.2006 r. (sprawozdawca: Ernst Erik EHNMARK). DzU C 185, 8.8.2006, s. 80 i następne. Patrz również: opinia uzupełniająca CCMI (sprawozdawca: Antonello PEZZINI.

7

(8)  EITO 2005, s. 263

8

(9)  E-Business Report, 2005 r.

9

E-Business Report

(10)  COM(2002) 441 wersja ostateczna z 30.7.2002

10

(11)  Patrz: Komunikat Komisji Europejskiej w sprawie konkurencyjności usług okołobiznesowych i ich wkładu w wyniki przedsiębiorstw europejskich, COM(2003) 747 wersja ostateczna z 4.12.2003) (patrz: szczególnie pkt I.2 i tabela 1), dokument dostępny w wersji ang. pod adresem:

11

http://europa.eu.int/eur-lex/en/com/cnc/2003/com2003_0747en01.pdf.

(12)  Patrz: Komunikat Komisji Europejskiej w sprawie konkurencyjności usług okołobiznesowych i ich wkładu w wyniki przedsiębiorstw europejskich, COM(2003) 747 wersja ostateczna z 4.12.2003); Załącznik I („Klasyfikacja usługi i dodatkowe dane”); dokument dostępny w wersji ang. pod adresem:

12

http://europa.eu.int/eur-lex/en/com/cnc/2003/com2003_0747en01.pdf.

(13)  COM(2003) 747 wersja ostateczna, pkt II 2, s. 11

13

(14)  Patrz: A sectoral survey of relocation: a factual background (zwłaszcza s. 107 i s. 177-179): opracowanie zamówione przez CCMI i służące za podstawę sporządzenia przez nią raportu informacyjnego zatytułowanego „Badanie sektorowe delokalizacji” (sprawozdawca: Joost VAN IERSEL, współsprawozdawca: Enrique CALVET CHAMBON.

14

A sectoral survey of relocation: a factual background

(15)  Raport z europejskiego forum nt. usług okołobiznesowych (czerwiec 2005 r.)

15

(16)  COM (1998) 534 wersja ostateczna oraz COM (2003) 747 wersja ostateczna

16

(17)  Stern, Furman, Porter, 2002 r.

17

(18)  Patrz: opinia EKES-u w sprawie siódmego programu ramowego; zgodnie ze strategią lizbońską: „Rada Europejska określiła w Barcelonie, wiosną 2002 r., ilościowe cele wspierania badań. Do 2010 r. ogólne wydatki w UE powinny wzrosnąć do 3 % PKB, z czego udział sektora prywatnego powinien wynieść (cel 3 %). Jednakże Komitet zwraca uwagę, iż wobec globalnego wyścigu inwestycji jest to »cel ruchomy« (moving target) — kto się spóźni w jego realizacji, ten coraz bardziej pozostawać będzie w tyle” (pkt 2.5).

18

moving target

(19)  COM(2006) 77 końcowy z 22.2.2006

19

(20)  Zaczerpnięto z publikacji pt. The Contribution of Business Services to European Employment, Innovation and Productivity Luisa Rubalcaba i Henka Koxa, która będzie wkrótce wydana przez Palgrave-Macmillan.

20

The Contribution of Business Services to European Employment, Innovation and Productivity

(21)  Service Engineering — methodical development of new service products, Hans-Jorg Bullinger, Klaus-Peter Fahnrich, Thomas Meiren

21

Service Engineering

methodical development of new service products

(22)  Thomas Meiren, Instytut Fraunhofera Inżynierii Przemysłowej, Stuttgart, Niemcy

22

(23)  Raport z Europejskiego forum nt. usług okołobiznesowych, 2005 r.

23

(24)  The Contribution of Business Services to European Employment, Innovation and Productivity Luisa Rubalcaba i Henka Koxa, (ukaże się w 2006 r. nakładem wydawnictwa Palgrave-Macmillan)

24

The Contribution of Business Services to European Employment, Innovation and Productivity

(25)  Rubalcaba, Kox, 2006, s. 42

25

(26)  Źródło: Rubalcaba i Kox (2006 r.), na podstawie danych Eurostatu, Labour force Survey, 2004 r.

26

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/38 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/38

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji

COM(2006) 91 wersja ostateczna — 2006/0033 (COD)

(2006/C 318/05)

Dnia 27 marca 2006 r. Rada, działając zgodnie z art. 159 ust. 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 31 sierpnia 2006 r. Sprawozdawcą był Joorst VAN IERSEL, a współsprawozdawcą Enrico GIBELLIERI.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dn. 13 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 170 do 10 — 15 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Streszczenie

| 1.1 | Komitet z zadowoleniem przyjął wniosek Komisji Europejskiej w sprawie ustanowienia Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji (zwanego dalej „funduszem”). EKES zgadza się z celem, jakim jest interweniowanie poprzez fundusz w przypadkach, w których poważne i nieprzewidziane zakłócenia gospodarcze natychmiast stwarzają rozległe problemy społeczne. |
| --- | --- |

1.1

Komitet z zadowoleniem przyjął wniosek Komisji Europejskiej w sprawie ustanowienia Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji (zwanego dalej „funduszem”). EKES zgadza się z celem, jakim jest interweniowanie poprzez fundusz w przypadkach, w których poważne i nieprzewidziane zakłócenia gospodarcze natychmiast stwarzają rozległe problemy społeczne.

| 1.2 | Komitet podziela zdanie Komisji, że odpowiedzialność w takich przypadkach spoczywa przede wszystkim na państwach członkowskich i że fundusz powinien interweniować wyłącznie na wniosek państwa członkowskiego po odpowiedniej decyzji organu budżetowego. Reguły muszą być tutaj jasno określone. |
| --- | --- |

1.2

Komitet podziela zdanie Komisji, że odpowiedzialność w takich przypadkach spoczywa przede wszystkim na państwach członkowskich i że fundusz powinien interweniować wyłącznie na wniosek państwa członkowskiego po odpowiedniej decyzji organu budżetowego. Reguły muszą być tutaj jasno określone.

| 1.3 | W okresie występowania poważnych zakłóceń, kluczowego znaczenia nabierają polityka antycypacyjna, dynamiczna przedsiębiorczość, odpowiedzialność w skali regionalnej oraz współpraca i działania podejmowane w odpowiednim czasie przez zainteresowane podmioty — przedsiębiorców, partnerów społecznych, rządy, władze regionalne itd. Jako instrument solidarności unijnej fundusz pełni rolę uzupełniającą. Aby zachował on swoją wiarygodność, nie należy rozbudzać przesadnie dużych nadziei. |
| --- | --- |

1.3

W okresie występowania poważnych zakłóceń, kluczowego znaczenia nabierają polityka antycypacyjna, dynamiczna przedsiębiorczość, odpowiedzialność w skali regionalnej oraz współpraca i działania podejmowane w odpowiednim czasie przez zainteresowane podmioty — przedsiębiorców, partnerów społecznych, rządy, władze regionalne itd. Jako instrument solidarności unijnej fundusz pełni rolę uzupełniającą. Aby zachował on swoją wiarygodność, nie należy rozbudzać przesadnie dużych nadziei.

| 1.4 | Konkretne działania finansowane przez fundusz muszą być zgodne z ogólnym planem działań wszystkich zainteresowanych stron. Fundusz nie powinien interweniować w dziedzinach należących do wyłącznej kompetencji państw członkowskich. Należy stwierdzić jednoznacznie, że przedmiotem ukierunkowanych działań funduszu jest szukanie konkretnych możliwości zatrudnienia osób znajdujących się w ciężkiej sytuacji ekonomicznej. |
| --- | --- |

1.4

Konkretne działania finansowane przez fundusz muszą być zgodne z ogólnym planem działań wszystkich zainteresowanych stron. Fundusz nie powinien interweniować w dziedzinach należących do wyłącznej kompetencji państw członkowskich. Należy stwierdzić jednoznacznie, że przedmiotem ukierunkowanych działań funduszu jest szukanie konkretnych możliwości zatrudnienia osób znajdujących się w ciężkiej sytuacji ekonomicznej.

| 1.5 | Komitet wzywa Komisję do zapewnienia zdecydowanego zaangażowania partnerów społecznych w procesy ukierunkowane na stwarzanie miejsc pracy dla zwolnionych pracowników. Osiągnięcie celu „szybkiej reintegracji” zwolnionych pracowników z rynkiem pracy jest zazwyczaj bardzo trudne. Dotychczasowa praktyka wskazuje, że jest to proces długotrwały. |
| --- | --- |

1.5

Komitet wzywa Komisję do zapewnienia zdecydowanego zaangażowania partnerów społecznych w procesy ukierunkowane na stwarzanie miejsc pracy dla zwolnionych pracowników. Osiągnięcie celu „szybkiej reintegracji” zwolnionych pracowników z rynkiem pracy jest zazwyczaj bardzo trudne. Dotychczasowa praktyka wskazuje, że jest to proces długotrwały.

| 1.6 | Należy zagwarantować ścisłe współdziałanie między różnymi istniejącymi instrumentami, zwłaszcza między funduszem a funduszami strukturalnymi, aby zwiększyć ich skuteczność i spójność. |
| --- | --- |

1.6

Należy zagwarantować ścisłe współdziałanie między różnymi istniejącymi instrumentami, zwłaszcza między funduszem a funduszami strukturalnymi, aby zwiększyć ich skuteczność i spójność.

2.   Wniosek Komisji

| 2.1 | W marcu 2006 r. Komisja przedstawiła wniosek w sprawie ustanowienia Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji (1). Jego celem jest zapewnienie konkretnego jednorazowego wsparcia dla ułatwienia reintegracji zawodowej pracowników w sektorach lub dziedzinach przeżywających wstrząs spowodowany poważnymi zakłóceniami gospodarczymi. |
| --- | --- |

2.1

W marcu 2006 r. Komisja przedstawiła wniosek w sprawie ustanowienia Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji (1). Jego celem jest zapewnienie konkretnego jednorazowego wsparcia dla ułatwienia reintegracji zawodowej pracowników w sektorach lub dziedzinach przeżywających wstrząs spowodowany poważnymi zakłóceniami gospodarczymi.

| 2.2 | Jednym z przejawów poważnych zakłóceń gospodarczych może być przemieszczanie się działalności gospodarczej do państw trzecich (delokalizacja), ogromny wzrostu przywozu lub postępujący spadek udziału rynkowego UE w danym sektorze. Głównym kryterium dla funduszu pozwalającym stwierdzić wystąpienie takiego zakłócenia jest zwolnienie ponad 1 000 osób przez przedsiębiorstwo lub grupę przedsiębiorstw w regionach o wyższej niż przeciętnie stopie bezrobocia. |
| --- | --- |

2.2

Jednym z przejawów poważnych zakłóceń gospodarczych może być przemieszczanie się działalności gospodarczej do państw trzecich (delokalizacja), ogromny wzrostu przywozu lub postępujący spadek udziału rynkowego UE w danym sektorze. Głównym kryterium dla funduszu pozwalającym stwierdzić wystąpienie takiego zakłócenia jest zwolnienie ponad 1 000 osób przez przedsiębiorstwo lub grupę przedsiębiorstw w regionach o wyższej niż przeciętnie stopie bezrobocia.

| 2.3 | Działania kwalifikujące się do finansowania z funduszu powinny stwarzać warunki do szybkiej reintegracji z rynkiem pracy osób, które wcześniej pracę straciły. Pomoc ta ma charakter uzupełniający w stosunku do wsparcia udzielanego w ramach przepisów krajowych i ukierunkowanych programów regionalnych. Środki przewidziane w ramach pomocy obejmują przekwalifikowanie zawodowe, pomoc w wypadku zwolnienia spowodowanego delokalizacją, wsparcie dla przedsiębiorstw rozpoczynających działalność oraz dodatki uzupełniające do zarobków. |
| --- | --- |

2.3

Działania kwalifikujące się do finansowania z funduszu powinny stwarzać warunki do szybkiej reintegracji z rynkiem pracy osób, które wcześniej pracę straciły. Pomoc ta ma charakter uzupełniający w stosunku do wsparcia udzielanego w ramach przepisów krajowych i ukierunkowanych programów regionalnych. Środki przewidziane w ramach pomocy obejmują przekwalifikowanie zawodowe, pomoc w wypadku zwolnienia spowodowanego delokalizacją, wsparcie dla przedsiębiorstw rozpoczynających działalność oraz dodatki uzupełniające do zarobków.

| 2.4 | Interwencje funduszu będą dokonywane tylko na wniosek państwa członkowskiego. Kwoty wypłacane przez UE nie mogą przekroczyć 50 % całkowitej szacowanej kwoty pełnego zestawu środków przewidywanych przez państwo członkowskie. |
| --- | --- |

2.4

Interwencje funduszu będą dokonywane tylko na wniosek państwa członkowskiego. Kwoty wypłacane przez UE nie mogą przekroczyć 50 % całkowitej szacowanej kwoty pełnego zestawu środków przewidywanych przez państwo członkowskie.

| 2.5 | W ramach perspektyw finansowych nie przewidziano konkretnych rezerw finansowych na potrzeby funduszu. Będzie on finansowany w oparciu o kwoty niewykorzystane oraz uwolnione środki przewidziane wcześniej na inne cele. O każdym użyciu środków będzie decydować organ budżetowy, co oznacza przejęcie pełnej odpowiedzialności przez Radę i Parlament Europejski. |
| --- | --- |

2.5

W ramach perspektyw finansowych nie przewidziano konkretnych rezerw finansowych na potrzeby funduszu. Będzie on finansowany w oparciu o kwoty niewykorzystane oraz uwolnione środki przewidziane wcześniej na inne cele. O każdym użyciu środków będzie decydować organ budżetowy, co oznacza przejęcie pełnej odpowiedzialności przez Radę i Parlament Europejski.

| 2.6 | Przewidziana została szczegółowa procedura budżetowa. Państwa członkowskie przyjmują odpowiedzialność za zarządzanie działaniami wspieranymi przez fundusz. Komisja sprawować będzie funkcje kontrolne. Kwoty niewykorzystane podlegać będą zwrotowi. |
| --- | --- |

2.6

Przewidziana została szczegółowa procedura budżetowa. Państwa członkowskie przyjmują odpowiedzialność za zarządzanie działaniami wspieranymi przez fundusz. Komisja sprawować będzie funkcje kontrolne. Kwoty niewykorzystane podlegać będą zwrotowi.

| 2.7 | Komisja przeprowadzać będzie bieżącą ocenę wyników, kryteriów i skuteczności rozporządzenia oraz ocenę ex post. Począwszy od 2008 r. Komisja przedstawiać będzie roczne sprawozdanie z działalności w ramach funduszu, w tym jej ocenę. |
| --- | --- |

2.7

Komisja przeprowadzać będzie bieżącą ocenę wyników, kryteriów i skuteczności rozporządzenia oraz ocenę ex post. Począwszy od 2008 r. Komisja przedstawiać będzie roczne sprawozdanie z działalności w ramach funduszu, w tym jej ocenę.

3.   Kontekst wniosku

| 3.1 | Wniosek dotyczący rozporządzenia, którego celem jest wykazanie solidarności Unii z pracownikami zwolnionymi w wyniku nieoczekiwanych zmian strukturalnych w światowym handlu, oparty jest na konkluzjach Rady Europejskiej z grudnia 2005 r. W wyniku kompromisu jest on częścią porozumienia w sprawie perspektyw finansowych. Przeprowadzona została analiza oddziaływania (2) zawierająca istotne informacje o przedmiocie i zakresie funduszu. |
| --- | --- |

3.1

Wniosek dotyczący rozporządzenia, którego celem jest wykazanie solidarności Unii z pracownikami zwolnionymi w wyniku nieoczekiwanych zmian strukturalnych w światowym handlu, oparty jest na konkluzjach Rady Europejskiej z grudnia 2005 r. W wyniku kompromisu jest on częścią porozumienia w sprawie perspektyw finansowych. Przeprowadzona została analiza oddziaływania (2) zawierająca istotne informacje o przedmiocie i zakresie funduszu.

| 3.2 | Fundusz jest niezależny od funduszy strukturalnych i stanowić będzie jeden z instrumentów UE służący przystosowywaniu i wzmacnianiu konkurencyjności gospodarki europejskiej (3). |
| --- | --- |

3.2

Fundusz jest niezależny od funduszy strukturalnych i stanowić będzie jeden z instrumentów UE służący przystosowywaniu i wzmacnianiu konkurencyjności gospodarki europejskiej (3).

| 3.3 | Celem funduszy strukturalnych jest przeprowadzanie działań antycypacyjnych w długoterminowej perspektywie czasowej w oparciu o podejście wieloletnie, podczas gdy zamierzeniem Funduszu nie jest przeprowadzanie działań restrukturyzacyjnych. Jego celem jest niesienie pomocy osobom w regionach dotkniętych poważnymi perturbacjami w tendencjach światowego handlu. Takie nieczęste sytuacje, których skutki są jednakże bardzo poważne, mogą wymagać udzielenia jednorazowego i ograniczonego w czasie indywidualnego wsparcia. Niektóre cele Funduszu nie pokrywają się z celami funduszy strukturalnych. |
| --- | --- |

3.3

Celem funduszy strukturalnych jest przeprowadzanie działań antycypacyjnych w długoterminowej perspektywie czasowej w oparciu o podejście wieloletnie, podczas gdy zamierzeniem Funduszu nie jest przeprowadzanie działań restrukturyzacyjnych. Jego celem jest niesienie pomocy osobom w regionach dotkniętych poważnymi perturbacjami w tendencjach światowego handlu. Takie nieczęste sytuacje, których skutki są jednakże bardzo poważne, mogą wymagać udzielenia jednorazowego i ograniczonego w czasie indywidualnego wsparcia. Niektóre cele Funduszu nie pokrywają się z celami funduszy strukturalnych.

| 3.4 | Przy ustanawianiu funduszu wzorowano się do pewnego stopnia na amerykańskim programie pomocy w dostosowaniu do rynku (TAA) z 1962 r. Celem TAA jest skorygowanie asymetrii między negatywnymi skutkami otwarcia handlu i jego liberalizacji w skali międzynarodowej, występującymi w przypadkach konkretnych jednostek lub regionów, a wynikającymi z nich ogólnymi korzyściami. Niemniej jednak porównanie TAA i funduszu nie jest łatwe z uwagi na różnice kulturowe między USA a UE oraz stosowanie różnych kryteriów. |
| --- | --- |

3.4

Przy ustanawianiu funduszu wzorowano się do pewnego stopnia na amerykańskim programie pomocy w dostosowaniu do rynku (TAA) z 1962 r. Celem TAA jest skorygowanie asymetrii między negatywnymi skutkami otwarcia handlu i jego liberalizacji w skali międzynarodowej, występującymi w przypadkach konkretnych jednostek lub regionów, a wynikającymi z nich ogólnymi korzyściami. Niemniej jednak porównanie TAA i funduszu nie jest łatwe z uwagi na różnice kulturowe między USA a UE oraz stosowanie różnych kryteriów.

| 3.5 | Fundusz powinien działać zgodnie z najlepszym wzorcem określonym przez OECD i przewidującym konieczność jednoznacznego określenia grup pracowników zwolnionych w związku z sytuacją w obrocie handlowym oraz dostarczanie pomocy na ograniczony okres czasowy zgodnie z zasadami efektywności pod względem kosztów, przejrzystości i odpowiedzialności. |
| --- | --- |

3.5

Fundusz powinien działać zgodnie z najlepszym wzorcem określonym przez OECD i przewidującym konieczność jednoznacznego określenia grup pracowników zwolnionych w związku z sytuacją w obrocie handlowym oraz dostarczanie pomocy na ograniczony okres czasowy zgodnie z zasadami efektywności pod względem kosztów, przejrzystości i odpowiedzialności.

| 3.6 | Fundusz zamierza przyczynić się do ustanowienia warunków elastyczności i pewności zatrudnienia (tzw. flexicurity) w obrębie UE — równowagi między elastycznością a pewnością zatrudnienia — i będzie stanowić uzupełnienie wieloletnich strategicznych celów priorytetowych i polityk realizowanych w ramach funduszy strukturalnych. |
| --- | --- |

3.6

Fundusz zamierza przyczynić się do ustanowienia warunków elastyczności i pewności zatrudnienia (tzw. flexicurity) w obrębie UE — równowagi między elastycznością a pewnością zatrudnienia — i będzie stanowić uzupełnienie wieloletnich strategicznych celów priorytetowych i polityk realizowanych w ramach funduszy strukturalnych.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1 | Rozporządzenie odwołuje się w części wstępnej do ogólnego pozytywnego wpływu globalizacji na wzrost gospodarczy i zatrudnienie we Wspólnocie. Jednocześnie jednak EKES zauważa, że istnieje duże prawdopodobieństwo uwidocznienia się negatywnych skutków globalizacji na szczeblu branżowym i regionalnym. Fundusz stanowić będzie konkretny instrument mający na celu zwiększenie możliwości ponownego zatrudnienia pracowników dotkniętymi skutkami poważnych zakłóceń gospodarczych. Należy ubolewać, że analiza oddziaływania (4) nie pochyla się nad konkretnymi przypadkami. |
| --- | --- |

4.1

Rozporządzenie odwołuje się w części wstępnej do ogólnego pozytywnego wpływu globalizacji na wzrost gospodarczy i zatrudnienie we Wspólnocie. Jednocześnie jednak EKES zauważa, że istnieje duże prawdopodobieństwo uwidocznienia się negatywnych skutków globalizacji na szczeblu branżowym i regionalnym. Fundusz stanowić będzie konkretny instrument mający na celu zwiększenie możliwości ponownego zatrudnienia pracowników dotkniętymi skutkami poważnych zakłóceń gospodarczych. Należy ubolewać, że analiza oddziaływania (4) nie pochyla się nad konkretnymi przypadkami.

| 4.2 | Zważywszy, że zgodnie z czwartym motywem rozporządzenia, działalność funduszu „powinna być spójna i zgodna z innymi politykami Wspólnoty oraz zgodna z jej dorobkiem prawnym”, wnioski powinny być wnikliwie rozpatrywane przez różne osoby odpowiedzialne za kształtowanie polityk Komisji, w szczególności w DG ds. Konkurencji, w celu uniknięcia jakiegokolwiek nieuzasadnionego przyznawania dotacji państwowych. |
| --- | --- |

4.2

Zważywszy, że zgodnie z czwartym motywem rozporządzenia, działalność funduszu „powinna być spójna i zgodna z innymi politykami Wspólnoty oraz zgodna z jej dorobkiem prawnym”, wnioski powinny być wnikliwie rozpatrywane przez różne osoby odpowiedzialne za kształtowanie polityk Komisji, w szczególności w DG ds. Konkurencji, w celu uniknięcia jakiegokolwiek nieuzasadnionego przyznawania dotacji państwowych.

| 4.3 | Powołanie funduszu stanowi konkretny krok ze strony Unii Europejskiej w kierunku rozwiązania problemów wynikających z poważnych perturbacji w handlu zagranicznym i na rynkach światowych. W przyszłości można będzie rozważyć wprowadzenie podobnego instrumentu łagodzącego negatywne skutki handlu wewnętrznego i jednolitego rynku unijnego (np. delokalizacja w obrębie UE, polityka podatkowa). |
| --- | --- |

4.3

Powołanie funduszu stanowi konkretny krok ze strony Unii Europejskiej w kierunku rozwiązania problemów wynikających z poważnych perturbacji w handlu zagranicznym i na rynkach światowych. W przyszłości można będzie rozważyć wprowadzenie podobnego instrumentu łagodzącego negatywne skutki handlu wewnętrznego i jednolitego rynku unijnego (np. delokalizacja w obrębie UE, polityka podatkowa).

4.4   Kryteria interwencji

| 4.4.1 | Należy precyzyjnie określić kryteria interwencji. Jednakże, kryterium wymienione w art. 1: „wsparcia dla pracowników zwalnianych w wyniku poważnych zmian strukturalnych w kierunkach światowego handlu, gdy zwolnienia te mają istotny niekorzystny wpływ na gospodarkę regionalną i lokalną” jest mało precyzyjne. Odpowiedzialność za składanie wniosków o pomoc w ramach funduszu spoczywa przede wszystkim na państwach członkowskich. Komisja powinna zagwarantować jednolite stosowanie kryteriów we wszystkich wypadkach i wobec wszystkich państw członkowskich. |
| --- | --- |

4.4.1

Należy precyzyjnie określić kryteria interwencji. Jednakże, kryterium wymienione w art. 1: „wsparcia dla pracowników zwalnianych w wyniku poważnych zmian strukturalnych w kierunkach światowego handlu, gdy zwolnienia te mają istotny niekorzystny wpływ na gospodarkę regionalną i lokalną” jest mało precyzyjne. Odpowiedzialność za składanie wniosków o pomoc w ramach funduszu spoczywa przede wszystkim na państwach członkowskich. Komisja powinna zagwarantować jednolite stosowanie kryteriów we wszystkich wypadkach i wobec wszystkich państw członkowskich.

| 4.4.2 | Ciężar dowodowy, jeśli chodzi o wnioski, spoczywa na państwach członkowskich. Wnioski będą rozpatrywane i ściśle monitorowane przez Komisję, która również wydawać będzie w tym względzie wytyczne, a decyzja o przyznaniu przez organ budżetowy wsparcia finansowego będzie zawsze podejmowana na podstawie konkretnego przypadku. Wymagać to będzie zarówno od Komisji, jak i od państw członkowskich i organu budżetowego uczenia się poprzez działanie i nabywanie praktycznego doświadczenia. Należy unikać niejasności: te same zasady i podejście muszą obowiązywać i mieć zastosowanie w całej UE. |
| --- | --- |

4.4.2

Ciężar dowodowy, jeśli chodzi o wnioski, spoczywa na państwach członkowskich. Wnioski będą rozpatrywane i ściśle monitorowane przez Komisję, która również wydawać będzie w tym względzie wytyczne, a decyzja o przyznaniu przez organ budżetowy wsparcia finansowego będzie zawsze podejmowana na podstawie konkretnego przypadku. Wymagać to będzie zarówno od Komisji, jak i od państw członkowskich i organu budżetowego uczenia się poprzez działanie i nabywanie praktycznego doświadczenia. Należy unikać niejasności: te same zasady i podejście muszą obowiązywać i mieć zastosowanie w całej UE.

| 4.4.3 | Jeśli chodzi o minimalną liczbę zwolnień w danym regionie, kryteria interwencji wymienione w art. 2 są jasno określone. Kryterium „1 000 pracowników” nie ogranicza się do jednego przedsiębiorstwa, ale obejmuje dostawców oraz producentów znajdujących się poniżej w łańcuchu dostaw. |
| --- | --- |

4.4.3

Jeśli chodzi o minimalną liczbę zwolnień w danym regionie, kryteria interwencji wymienione w art. 2 są jasno określone. Kryterium „1 000 pracowników” nie ogranicza się do jednego przedsiębiorstwa, ale obejmuje dostawców oraz producentów znajdujących się poniżej w łańcuchu dostaw.

| 4.4.4 | Zazwyczaj decyzja o zmniejszeniu liczby pracowników uzasadniona będzie szeregiem czynników, takich jak modernizacja, racjonalizacja, zmiana metod produkcji oraz, w rzeczy samej, kierunkami światowego handlu. Rzadko przeważać będzie wyłącznie jeden czynnik. |
| --- | --- |

4.4.4

Zazwyczaj decyzja o zmniejszeniu liczby pracowników uzasadniona będzie szeregiem czynników, takich jak modernizacja, racjonalizacja, zmiana metod produkcji oraz, w rzeczy samej, kierunkami światowego handlu. Rzadko przeważać będzie wyłącznie jeden czynnik.

| 4.4.5 | Amerykański program pomocy w dostosowaniu do rynku (TAA) posłużył tu jako przykład. Należy jednak ponownie zwrócić uwagę, że w opisie Komisji dotyczącym funkcjonowania TAA związek między zmianami w kierunkach handlu a działaniami rządów w celu łagodzenia wpływu tych zmian na liczbę zwolnień przedstawiony jest mało precyzyjnie. Ponadto kryteria i praktyka stosowania TAA różnią się dość istotnie od tego, co jest przewidywane w UE. |
| --- | --- |

4.4.5

Amerykański program pomocy w dostosowaniu do rynku (TAA) posłużył tu jako przykład. Należy jednak ponownie zwrócić uwagę, że w opisie Komisji dotyczącym funkcjonowania TAA związek między zmianami w kierunkach handlu a działaniami rządów w celu łagodzenia wpływu tych zmian na liczbę zwolnień przedstawiony jest mało precyzyjnie. Ponadto kryteria i praktyka stosowania TAA różnią się dość istotnie od tego, co jest przewidywane w UE.

| 4.4.6 | Możliwe będzie ubieganie się o wsparcie finansowe z funduszu w razie perturbacji gospodarczych i nieprzewidzianych okoliczności. Jednakże tendencje zmian uwidaczniają się zazwyczaj zanim jeszcze odczuwalne są ich rzeczywiste skutki. Dobre zarządzanie przedsiębiorstwem wymaga podejmowania działań prewencyjnych w odpowiednim czasie. |
| --- | --- |

4.4.6

Możliwe będzie ubieganie się o wsparcie finansowe z funduszu w razie perturbacji gospodarczych i nieprzewidzianych okoliczności. Jednakże tendencje zmian uwidaczniają się zazwyczaj zanim jeszcze odczuwalne są ich rzeczywiste skutki. Dobre zarządzanie przedsiębiorstwem wymaga podejmowania działań prewencyjnych w odpowiednim czasie.

| 4.4.7 | Oznacza to, że wszelkie planowane środki wsparcia na poziomie krajowym i wspólnotowym muszą uwzględniać zmiany przewidywane przez same przedsiębiorstwa i partnerów społecznych. Dla przykładu jakie znaczenie mają środki wsparcia, jeśli partnerzy gospodarczy i społeczni nie zidentyfikowali w odpowiednim czasie zmian mogących zagrozić rynkom i/lub zatrudnieniu? |
| --- | --- |

4.4.7

Oznacza to, że wszelkie planowane środki wsparcia na poziomie krajowym i wspólnotowym muszą uwzględniać zmiany przewidywane przez same przedsiębiorstwa i partnerów społecznych. Dla przykładu jakie znaczenie mają środki wsparcia, jeśli partnerzy gospodarczy i społeczni nie zidentyfikowali w odpowiednim czasie zmian mogących zagrozić rynkom i/lub zatrudnieniu?

4.5   Definicja działań kwalifikujących się do wsparcia z funduszu

| 4.5.1 | Istnieją trzy różnice między funduszami strukturalnymi a funduszem: a) różnica skali — 44 miliardy EUR wobec 500 milionów EUR rocznie, które są przewidziane na przyszły okres programowania 2007 — 2013; b) różnica w podejściu: długoterminowe i antycypacyjne w odniesieniu do ogólnych kwestii modernizacji wobec krótkoterminowego i ukierunkowanego na szybką reintegrację pracowników z rynkiem pracy; oraz c) z uwagi na wielkość i zakres funduszy strukturalnych istnieje tendencja do biurokratyzowania związanych z nimi procedur, podczas gdy celem funduszu jest podejście odbiurokratyzowane. |
| --- | --- |

4.5.1

Istnieją trzy różnice między funduszami strukturalnymi a funduszem: a) różnica skali — 44 miliardy EUR wobec 500 milionów EUR rocznie, które są przewidziane na przyszły okres programowania 2007 — 2013; b) różnica w podejściu: długoterminowe i antycypacyjne w odniesieniu do ogólnych kwestii modernizacji wobec krótkoterminowego i ukierunkowanego na szybką reintegrację pracowników z rynkiem pracy; oraz c) z uwagi na wielkość i zakres funduszy strukturalnych istnieje tendencja do biurokratyzowania związanych z nimi procedur, podczas gdy celem funduszu jest podejście odbiurokratyzowane.

| 4.5.2 | Należy zapewnić ścisłe rozróżnienie między funduszami strukturalnymi a funduszem. Fundusz jest ze swej definicji krótkoterminowy i ograniczony w czasie oraz skoncentrowany na konkretnych przypadkach. Na dłuższą metę możliwe będzie przewidzenie dodatkowych środków z funduszy strukturalnych w szerszym kontekście regionalnym. W przypadku uzupełniających się działań należy respektować odmienne zasady i strukturę każdego z funduszy. |
| --- | --- |

4.5.2

Należy zapewnić ścisłe rozróżnienie między funduszami strukturalnymi a funduszem. Fundusz jest ze swej definicji krótkoterminowy i ograniczony w czasie oraz skoncentrowany na konkretnych przypadkach. Na dłuższą metę możliwe będzie przewidzenie dodatkowych środków z funduszy strukturalnych w szerszym kontekście regionalnym. W przypadku uzupełniających się działań należy respektować odmienne zasady i strukturę każdego z funduszy.

| 4.5.3 | Stworzenie warunków do „szybkiej” reintegracji zwolnionych pracowników z rynkiem pracy nie będzie łatwe w razie niesprzyjającej sytuacji i warunków, na przykład w wypadku regionów zdominowanych przez jeden rodzaj działalności przemysłowej, regionów zacofanych lub braku możliwości szkolenia i przekwalifikowania zawodowego na miejscu etc. Należy poświęcić szczególną uwagę kadrze zarządzającej szczebla średniego i wyższego, aby zapobiec drenażowi mózgów. W tych konkretnych wypadkach istnieje najprawdopodobniej potrzeba wsparcia ze strony zarówno funduszu, jak i funduszy strukturalnych oraz możliwie najlepszego wykorzystania sieci EURES w celu promowania mobilności w Europie. Brak skutecznej koordynacji może rodzić problemy. W tym kontekście postanowienia art. 5 ust. 3 wymagają szczególnej uwagi. |
| --- | --- |

4.5.3

Stworzenie warunków do „szybkiej” reintegracji zwolnionych pracowników z rynkiem pracy nie będzie łatwe w razie niesprzyjającej sytuacji i warunków, na przykład w wypadku regionów zdominowanych przez jeden rodzaj działalności przemysłowej, regionów zacofanych lub braku możliwości szkolenia i przekwalifikowania zawodowego na miejscu etc. Należy poświęcić szczególną uwagę kadrze zarządzającej szczebla średniego i wyższego, aby zapobiec drenażowi mózgów. W tych konkretnych wypadkach istnieje najprawdopodobniej potrzeba wsparcia ze strony zarówno funduszu, jak i funduszy strukturalnych oraz możliwie najlepszego wykorzystania sieci EURES w celu promowania mobilności w Europie. Brak skutecznej koordynacji może rodzić problemy. W tym kontekście postanowienia art. 5 ust. 3 wymagają szczególnej uwagi.

| 4.5.4 | Działania kwalifikujące się określone w art. 3 muszą być rozpatrywane razem z przepisami art. 5 i 6, w szczególności w odniesieniu do wzajemnego powiązania i oddziaływania działań na szczeblu regionalnym, krajowym i unijnym. Ponieważ działania UE są uzupełniające w stosunku do działań regionalnych i krajowych, doświadczenia nabyte w przeszłości w UE — jak np. te związane z programami RESIDER, RECHAR i RETEX — oraz w innych sytuacjach mogą okazać się pożyteczne, zważywszy że restrukturyzacja nie jest zadaniem funduszu. |
| --- | --- |

4.5.4

Działania kwalifikujące się określone w art. 3 muszą być rozpatrywane razem z przepisami art. 5 i 6, w szczególności w odniesieniu do wzajemnego powiązania i oddziaływania działań na szczeblu regionalnym, krajowym i unijnym. Ponieważ działania UE są uzupełniające w stosunku do działań regionalnych i krajowych, doświadczenia nabyte w przeszłości w UE — jak np. te związane z programami RESIDER, RECHAR i RETEX — oraz w innych sytuacjach mogą okazać się pożyteczne, zważywszy że restrukturyzacja nie jest zadaniem funduszu.

| 4.5.5 | W konkretnych przypadkach pomocne mogłoby być zastosowanie podejścia sektorowego stosowanego we współczesnych politykach przemysłowych, podczas rozpatrywania analiz i przy decydowaniu o użyciu instrumentów. |
| --- | --- |

4.5.5

W konkretnych przypadkach pomocne mogłoby być zastosowanie podejścia sektorowego stosowanego we współczesnych politykach przemysłowych, podczas rozpatrywania analiz i przy decydowaniu o użyciu instrumentów.

| 4.5.6 | Dla pewnej liczby państw członkowskich przedmiotem szczególnej uwagi i troski jest to, by polityki związane z dochodami i rynkiem pracy pozostały w gestii władz krajowych i aby uniemożliwić Komisji ingerencję w kompetencje krajowe. A zatem w ramach pełnego zestawu środków opracowanych przez dane państwo członkowskie w celu rozwiązania konkretnego kryzysu, wkład UE musi jednoznacznie koncentrować się na jednostkach i na pomocy w ponownym wejściu na rynek pracy zwolnionych pracowników. W tym miejscu EKES odwołuje się do kryteriów stosowalności dawnego rozdziału poświęconego postanowieniom socjalnym Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, które mogą być pomocne w uniknięciu nakładania się kompetencji instytucji i konfliktów między nimi. |
| --- | --- |

4.5.6

Dla pewnej liczby państw członkowskich przedmiotem szczególnej uwagi i troski jest to, by polityki związane z dochodami i rynkiem pracy pozostały w gestii władz krajowych i aby uniemożliwić Komisji ingerencję w kompetencje krajowe. A zatem w ramach pełnego zestawu środków opracowanych przez dane państwo członkowskie w celu rozwiązania konkretnego kryzysu, wkład UE musi jednoznacznie koncentrować się na jednostkach i na pomocy w ponownym wejściu na rynek pracy zwolnionych pracowników. W tym miejscu EKES odwołuje się do kryteriów stosowalności dawnego rozdziału poświęconego postanowieniom socjalnym Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, które mogą być pomocne w uniknięciu nakładania się kompetencji instytucji i konfliktów między nimi.

| 4.6 | Organ budżetowy ma do odegrania bardzo istotną rolę. EKES z zadowoleniem przyjął fakt, że proponowany wniosek dotyczący rozporządzenia w sposób należyty i szczegółowy przedstawia finansowe procedury, których należy przestrzegać. |
| --- | --- |

4.6

Organ budżetowy ma do odegrania bardzo istotną rolę. EKES z zadowoleniem przyjął fakt, że proponowany wniosek dotyczący rozporządzenia w sposób należyty i szczegółowy przedstawia finansowe procedury, których należy przestrzegać.

| 4.7 | Rozporządzenie jest opracowane z myślą o konkretnych wypadkach kryzysowych, które z reguły wymagają szybkich i skutecznych działań. To oznacza, że przy stosowaniu tych zasad należy oczywiście ograniczyć do minimum biurokrację, zachowując przy tym należytą ostrożność. Celem winno pozostać dostarczenie skutecznego wsparcia w możliwie najkrótszych ramach czasowych. |
| --- | --- |

4.7

Rozporządzenie jest opracowane z myślą o konkretnych wypadkach kryzysowych, które z reguły wymagają szybkich i skutecznych działań. To oznacza, że przy stosowaniu tych zasad należy oczywiście ograniczyć do minimum biurokrację, zachowując przy tym należytą ostrożność. Celem winno pozostać dostarczenie skutecznego wsparcia w możliwie najkrótszych ramach czasowych.

| 4.8 | W (nieodległej) przeszłości, w szeregu przypadków, nawet tych skomplikowanych, przeprowadzono udane restrukturyzacje. Chociaż każdy konkretny przypadek jest zawsze wyjątkowy, szeroki wachlarz dotychczasowych działań restrukturyzacyjnych pokazuje, że skoncentrowane działania na szczeblu regionalnym wszystkich zainteresowanych podmiotów, często wspomaganych przez rządy krajowe i wyraźnie ukierunkowane na tworzenie warunków do przemieszczania i powstawania nowych lub wzmacniania istniejących przedsiębiorstw przemysłowych lub związanych z usługami, przynosiły pozytywne efekty. |
| --- | --- |

4.8

W (nieodległej) przeszłości, w szeregu przypadków, nawet tych skomplikowanych, przeprowadzono udane restrukturyzacje. Chociaż każdy konkretny przypadek jest zawsze wyjątkowy, szeroki wachlarz dotychczasowych działań restrukturyzacyjnych pokazuje, że skoncentrowane działania na szczeblu regionalnym wszystkich zainteresowanych podmiotów, często wspomaganych przez rządy krajowe i wyraźnie ukierunkowane na tworzenie warunków do przemieszczania i powstawania nowych lub wzmacniania istniejących przedsiębiorstw przemysłowych lub związanych z usługami, przynosiły pozytywne efekty.

| 4.9 | W większości wypadków plany gospodarcze i społeczne były opracowywane w ścisłej współpracy między władzami krajowymi i regionalnymi oraz partnerami społecznymi, którzy zazwyczaj organizowali okrągłe stoły, w których uczestniczyły wszystkie zainteresowane podmioty danego regionu. |
| --- | --- |

4.9

W większości wypadków plany gospodarcze i społeczne były opracowywane w ścisłej współpracy między władzami krajowymi i regionalnymi oraz partnerami społecznymi, którzy zazwyczaj organizowali okrągłe stoły, w których uczestniczyły wszystkie zainteresowane podmioty danego regionu.

| 4.10 | Jeśli chodzi o nowy fundusz, należy tutaj przewidzieć i zastosować podobne procedury, aby zapewnić jego sukces. W tym celu przedstawiciele Komisji muszą bezpośrednio uczestniczyć w tego rodzaju zgromadzeniach i spotkaniach na szczeblu regionalnym i lokalnym. |
| --- | --- |

4.10

Jeśli chodzi o nowy fundusz, należy tutaj przewidzieć i zastosować podobne procedury, aby zapewnić jego sukces. W tym celu przedstawiciele Komisji muszą bezpośrednio uczestniczyć w tego rodzaju zgromadzeniach i spotkaniach na szczeblu regionalnym i lokalnym.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1 | Chociaż decyzja o przyznaniu w ramach budżetu 500 milionów EUR na fundusz została podjęta przez Komisję na podstawie statystycznych symulacji opartych na konkretnych przypadkach, kwotę tą należy poddać corocznemu przeglądowi, z możliwością ewentualnej zmiany w zależności od rozwoju sytuacji i doświadczeń związanych z wdrażaniem funduszu. |
| --- | --- |

5.1

Chociaż decyzja o przyznaniu w ramach budżetu 500 milionów EUR na fundusz została podjęta przez Komisję na podstawie statystycznych symulacji opartych na konkretnych przypadkach, kwotę tą należy poddać corocznemu przeglądowi, z możliwością ewentualnej zmiany w zależności od rozwoju sytuacji i doświadczeń związanych z wdrażaniem funduszu.

| 5.2 | Artykuł 2 wymienia poważne zakłócenia gospodarcze jako podstawę do uruchomienia interwencji funduszu. EKES wzywa Radę do poddania pod dyskusję definicji zjawisk wymienionych w ustępie wprowadzającym wyżej wymienionego artykułu zanim rozporządzenie wejdzie w życie. Zbyt ogólne definicje mogą w przyszłości utrudniać podejmowanie skutecznych decyzji przez organ budżetowy. Zbyt wąskie definicje mogą mieć ten sam skutek. Dyskusja przeprowadzona w ramach Rady może pomóc w wyjaśnieniu tych wątpliwości i osiągnięciu właściwej równowagi. Taka dyskusja może również wnieść pożyteczny wkład w opracowywanie wytycznych Komisji. |
| --- | --- |

5.2

Artykuł 2 wymienia poważne zakłócenia gospodarcze jako podstawę do uruchomienia interwencji funduszu. EKES wzywa Radę do poddania pod dyskusję definicji zjawisk wymienionych w ustępie wprowadzającym wyżej wymienionego artykułu zanim rozporządzenie wejdzie w życie. Zbyt ogólne definicje mogą w przyszłości utrudniać podejmowanie skutecznych decyzji przez organ budżetowy. Zbyt wąskie definicje mogą mieć ten sam skutek. Dyskusja przeprowadzona w ramach Rady może pomóc w wyjaśnieniu tych wątpliwości i osiągnięciu właściwej równowagi. Taka dyskusja może również wnieść pożyteczny wkład w opracowywanie wytycznych Komisji.

| 5.3 | Należy jasno określić powody podejmowania interwencji w ramach funduszu, jak również rozważyć podejmowanie działań antycypacyjnych przez same przedsiębiorstwa i partnerów społecznych oraz inne zainteresowane podmioty. Mogłoby to zostać również uwzględnione w wytycznych Komisji. |
| --- | --- |

5.3

Należy jasno określić powody podejmowania interwencji w ramach funduszu, jak również rozważyć podejmowanie działań antycypacyjnych przez same przedsiębiorstwa i partnerów społecznych oraz inne zainteresowane podmioty. Mogłoby to zostać również uwzględnione w wytycznych Komisji.

| 5.4 | W ramach oceny rocznej oraz mając również na uwadze możliwość wprowadzenia zmian zgodnie z art. 20, należy rozważyć dokonanie oceny kryteriów interwencji wyszczególnionych w art. 2 (liczba zwalnianych pracowników, wymiar terytorialny i stopy zatrudnienia) w celu zapewnienia, że kryteria te będą również na tyle elastyczne, by uwzględnić zróżnicowanie poszczególnych regionów, zwłaszcza w odniesieniu do niewielkich państw, gdzie przeważają małe i średniej wielkości przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

5.4

W ramach oceny rocznej oraz mając również na uwadze możliwość wprowadzenia zmian zgodnie z art. 20, należy rozważyć dokonanie oceny kryteriów interwencji wyszczególnionych w art. 2 (liczba zwalnianych pracowników, wymiar terytorialny i stopy zatrudnienia) w celu zapewnienia, że kryteria te będą również na tyle elastyczne, by uwzględnić zróżnicowanie poszczególnych regionów, zwłaszcza w odniesieniu do niewielkich państw, gdzie przeważają małe i średniej wielkości przedsiębiorstwa.

| 5.5 | W art. 3 lit. a) i b) wymienione zostały działania kwalifikujące się do interwencji finansowej funduszu. EKES zwraca uwagę, że dziedziny związane z dochodami, takie jak prawa emerytalne i świadczenia socjalne, należą do wyłącznych kompetencji państw członkowskich. Działalność funduszu powinna ograniczać się do finansowania różnego rodzaju działań edukacyjnych i szkoleniowych oraz warunków ramowych. W szczególnych okolicznościach może to obejmować pomoc w postaci dopłat do wynagrodzeń dla osób mających pracę lub poszukujących pracy. |
| --- | --- |

5.5

W art. 3 lit. a) i b) wymienione zostały działania kwalifikujące się do interwencji finansowej funduszu. EKES zwraca uwagę, że dziedziny związane z dochodami, takie jak prawa emerytalne i świadczenia socjalne, należą do wyłącznych kompetencji państw członkowskich. Działalność funduszu powinna ograniczać się do finansowania różnego rodzaju działań edukacyjnych i szkoleniowych oraz warunków ramowych. W szczególnych okolicznościach może to obejmować pomoc w postaci dopłat do wynagrodzeń dla osób mających pracę lub poszukujących pracy.

| 5.6 | Artykuł 10 ust. 1 ustala maksymalny wkład funduszu na poziomie 50 % łącznych szacunkowych kosztów przewidzianych przez państwa członkowskie. EKES nie zamierza kwestionować podanej wielkości procentowej. Jednakże pragnie zwrócić uwagę na istnienie związku między poziomem finansowego wkładu funduszu a liczbą i wymiarem spraw, które będą rozpatrywane. |
| --- | --- |

5.6

Artykuł 10 ust. 1 ustala maksymalny wkład funduszu na poziomie 50 % łącznych szacunkowych kosztów przewidzianych przez państwa członkowskie. EKES nie zamierza kwestionować podanej wielkości procentowej. Jednakże pragnie zwrócić uwagę na istnienie związku między poziomem finansowego wkładu funduszu a liczbą i wymiarem spraw, które będą rozpatrywane.

| 5.7 | W odniesieniu do art. 12 Komitet proponuje, by ust. 1 lit b) otrzymał następujące brzmienie: „dowody, że spełnione są kryteria przewidziane w art. 2 oraz wymogi przewidziane w art. 6”. |
| --- | --- |

5.7

W odniesieniu do art. 12 Komitet proponuje, by ust. 1 lit b) otrzymał następujące brzmienie: „dowody, że spełnione są kryteria przewidziane w art. 2 oraz wymogi przewidziane w art. 6”.

| 5.8 | Komitet uważa, że partnerzy społeczni i inne zainteresowane podmioty w regionach muszą być włączane na każdym etapie procedury w ramach funduszu. Komisję powinna również informować EKES i Komitet Regionów. |
| --- | --- |

5.8

Komitet uważa, że partnerzy społeczni i inne zainteresowane podmioty w regionach muszą być włączane na każdym etapie procedury w ramach funduszu. Komisję powinna również informować EKES i Komitet Regionów.

| 5.9 | Począwszy od 2008 r. Komisja przedstawiać będzie roczne sprawozdania z działalności Funduszu. Taka ocena ex post może być przedmiotem debaty w Radzie. Artykuł 20 przewiduje dokonanie formalnego przeglądu rozporządzenia do dnia 31 grudnia 2013 r. EKES zaleca by Komisja uwzględniła również ocenę działalności Funduszu w białej księdze, jaką ma wydać do 2009 r. w ramach przygotowań do debaty śródokresowej poświęconej budżetowi UE. |
| --- | --- |

5.9

Począwszy od 2008 r. Komisja przedstawiać będzie roczne sprawozdania z działalności Funduszu. Taka ocena ex post może być przedmiotem debaty w Radzie. Artykuł 20 przewiduje dokonanie formalnego przeglądu rozporządzenia do dnia 31 grudnia 2013 r. EKES zaleca by Komisja uwzględniła również ocenę działalności Funduszu w białej księdze, jaką ma wydać do 2009 r. w ramach przygotowań do debaty śródokresowej poświęconej budżetowi UE.

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji, marzec 2006 r., COM(2006) 91 wersja ostateczna, 2006/0033 (COD)

1

(2)  Analiza oddziaływania dotycząca wspomnianego wyżej rozporządzenia, SEC (2006) 274/2

2

(3)  Konkurencyjność UE a lokalizacja przemysłu, Biuro Doradców ds. Polityki Europejskiej Komisji Europejskiej (BEPA) (2005), 26 października 2005 r.

3

(4)  SEC(2006) 274

4

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/42 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/42

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wykonywania praw głosu przez akcjonariuszy spółek posiadających siedzibę statutową w Państwie Członkowskim i których akcje zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym i zmieniającej dyrektywę 2004/109/WE

COM (2005) 685 wersja ostateczna — 2005/0212 (COD)

(2006/C 318/06)

Dnia 31 stycznia 2006 roku Rada, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 20 lipca 2006 r. Sprawozdawcą był Bryan CASSIDY.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13 — 14 września 2006 r. (posiedzenie z dn. 13 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 83 do 9, przy 18 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia EKES-u

| 1.1 | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji, ponieważ przeszkody utrudniające głosowanie transgraniczne stanowią źródło zakłóceń wspólnego rynku. |
| --- | --- |

1.1

EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji, ponieważ przeszkody utrudniające głosowanie transgraniczne stanowią źródło zakłóceń wspólnego rynku.

| 1.2 | Wymóg blokowania akcji, tzn. ich zdeponowania lub zablokowania na kilka dni przed walnym zgromadzeniem, tak aby móc skorzystać z prawa głosu, ciągle istnieje w kilku krajach UE. W niektórych praktyka ta ma charakter wręcz obligatoryjny. Jest ona kosztowna, ponieważ uniemożliwia akcjonariuszom zbywanie akcji przed walnym zgromadzeniem. Większość akcjonariuszy instytucjonalnych uważa je też za jedną z największych przeszkód utrudniających głosowanie. W art. 7 wniosku dotyczącego dyrektywy wyeliminowano wymóg blokowania akcji przez ich zdeponowanie przed walnym zgromadzeniem. EKES przyjmuje ten zapis ze szczególnym zadowoleniem, choć zdaje sobie sprawę, że liczba krajów, w których dopuszcza się tę praktykę, jest ograniczona. |
| --- | --- |

1.2

Wymóg blokowania akcji, tzn. ich zdeponowania lub zablokowania na kilka dni przed walnym zgromadzeniem, tak aby móc skorzystać z prawa głosu, ciągle istnieje w kilku krajach UE. W niektórych praktyka ta ma charakter wręcz obligatoryjny. Jest ona kosztowna, ponieważ uniemożliwia akcjonariuszom zbywanie akcji przed walnym zgromadzeniem. Większość akcjonariuszy instytucjonalnych uważa je też za jedną z największych przeszkód utrudniających głosowanie. W art. 7 wniosku dotyczącego dyrektywy wyeliminowano wymóg blokowania akcji przez ich zdeponowanie przed walnym zgromadzeniem. EKES przyjmuje ten zapis ze szczególnym zadowoleniem, choć zdaje sobie sprawę, że liczba krajów, w których dopuszcza się tę praktykę, jest ograniczona.

| 1.3 | EKES jest zdania, że w dyrektywie należy uwzględnić dążenie do lepszych uregulowań prawnych i dlatego zwraca szczególną uwagę na ust. 34 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z grudnia 2003 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa, w którym zachęca się państwa członkowskie do „sporządzania, dla ich własnych celów i w interesie Wspólnoty, własnych tabel, które w możliwie najszerszym zakresie odzwierciedlają korelacje pomiędzy niniejszą dyrektywą a środkami transpozycji, oraz do ich publikowania”. |
| --- | --- |

1.3

EKES jest zdania, że w dyrektywie należy uwzględnić dążenie do lepszych uregulowań prawnych i dlatego zwraca szczególną uwagę na ust. 34 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z grudnia 2003 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa, w którym zachęca się państwa członkowskie do „sporządzania, dla ich własnych celów i w interesie Wspólnoty, własnych tabel, które w możliwie najszerszym zakresie odzwierciedlają korelacje pomiędzy niniejszą dyrektywą a środkami transpozycji, oraz do ich publikowania”.

| 1.4 | EKES opowiada się za bardziej powszechnym wykorzystywaniem głosowania drogą elektroniczną, w celu zwiększenia przejrzystości i zachęcenia akcjonariuszy do udziału w nim, jednak uważa, iż kwestię tę należy pozostawić zainteresowanym spółkom, a jednocześnie zwraca się do państw członkowskich, aby nie utrudniały szerszego udziału w walnych zgromadzeniach za pośrednictwem elektronicznych środków komunikacji. |
| --- | --- |

1.4

EKES opowiada się za bardziej powszechnym wykorzystywaniem głosowania drogą elektroniczną, w celu zwiększenia przejrzystości i zachęcenia akcjonariuszy do udziału w nim, jednak uważa, iż kwestię tę należy pozostawić zainteresowanym spółkom, a jednocześnie zwraca się do państw członkowskich, aby nie utrudniały szerszego udziału w walnych zgromadzeniach za pośrednictwem elektronicznych środków komunikacji.

| 1.5 | W związku z powyższym EKES spodziewa się, że stosowanie bezpiecznego głosowania przez Internet, w tym być może także za pośrednictwem krótkich wiadomości tekstowych (SMS), stanie się bardziej rozpowszechnione. Dyrektywa WE powinna wspierać ten proces, lecz nie powinna go narzucać. |
| --- | --- |

1.5

W związku z powyższym EKES spodziewa się, że stosowanie bezpiecznego głosowania przez Internet, w tym być może także za pośrednictwem krótkich wiadomości tekstowych (SMS), stanie się bardziej rozpowszechnione. Dyrektywa WE powinna wspierać ten proces, lecz nie powinna go narzucać.

| 1.6 | EKES ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje zawarte w art. 10 zapisy dotyczące głosowania przez pełnomocnika. Za szczególnie korzystne uważa zniesienie istniejących w tym zakresie ograniczeń, zgodnie z którymi funkcja pełnomocnika jest w niektórych państwach członkowskich zarezerwowana wyłącznie dla krewnych akcjonariusza. |
| --- | --- |

1.6

EKES ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje zawarte w art. 10 zapisy dotyczące głosowania przez pełnomocnika. Za szczególnie korzystne uważa zniesienie istniejących w tym zakresie ograniczeń, zgodnie z którymi funkcja pełnomocnika jest w niektórych państwach członkowskich zarezerwowana wyłącznie dla krewnych akcjonariusza.

| 1.7 | EKES popiera zapis, zgodnie z którym państwa członkowskie mogą wyznaczyć termin, jako liczbę dni przed walnym zgromadzeniem, i ustanowić przepis, zgodnie z którym spółka nie ma obowiązku odpowiadać na pytania postawione po tym terminie. |
| --- | --- |

1.7

EKES popiera zapis, zgodnie z którym państwa członkowskie mogą wyznaczyć termin, jako liczbę dni przed walnym zgromadzeniem, i ustanowić przepis, zgodnie z którym spółka nie ma obowiązku odpowiadać na pytania postawione po tym terminie.

| 1.8 | Zdaniem EKES-u należałoby nadać bardziej zdecydowane brzmienie art. 5, dotyczącemu przekazywania akcjonariuszom informacji przed walnym zgromadzeniem. |
| --- | --- |

1.8

Zdaniem EKES-u należałoby nadać bardziej zdecydowane brzmienie art. 5, dotyczącemu przekazywania akcjonariuszom informacji przed walnym zgromadzeniem.

2.   Wniosek Komisji

Wniosek stanowi próbę usunięcia przeszkód utrudniających akcjonariuszom głosowanie transgraniczne.

| 2.1 | Z uwagi na niedawną serię afer związanych ze słabością ładu korporacyjnego w UE i w USA należy zachęcać akcjonariuszy do odgrywania bardziej aktywnej roli poprzez głosowanie na walnych zgromadzeniach. Rozważany wniosek ma na celu ochronę praw akcjonariuszy nie tylko na obszarze UE, lecz także w innych częściach świata. |
| --- | --- |

2.1

Z uwagi na niedawną serię afer związanych ze słabością ładu korporacyjnego w UE i w USA należy zachęcać akcjonariuszy do odgrywania bardziej aktywnej roli poprzez głosowanie na walnych zgromadzeniach. Rozważany wniosek ma na celu ochronę praw akcjonariuszy nie tylko na obszarze UE, lecz także w innych częściach świata.

| 2.2 | Celem tego wniosku jest poprawa ładu korporacyjnego w spółkach notowanych na giełdach Unii Europejskiej poprzez rozszerzenie praw wykonywanych przez akcjonariuszy w ramach zgromadzeń. Cel ten ma zostać osiągnięty przede wszystkim poprzez zagwarantowanie, że akcjonariusze posiadający akcje spółek, które mają swoją statutową siedzibę w innym państwie członkowskim i które tam są notowane, będą mogli bez żadnych trudności głosować podczas zgromadzeń akcjonariuszy spółki. |
| --- | --- |

2.2

Celem tego wniosku jest poprawa ładu korporacyjnego w spółkach notowanych na giełdach Unii Europejskiej poprzez rozszerzenie praw wykonywanych przez akcjonariuszy w ramach zgromadzeń. Cel ten ma zostać osiągnięty przede wszystkim poprzez zagwarantowanie, że akcjonariusze posiadający akcje spółek, które mają swoją statutową siedzibę w innym państwie członkowskim i które tam są notowane, będą mogli bez żadnych trudności głosować podczas zgromadzeń akcjonariuszy spółki.

| 2.3 | We wniosku dotyczącym dyrektywy poruszono cztery następujące istotne zagadnienia:






  (a) | likwidacja wszelkich form blokowania akcji, |
| --- | --- | --- |

2.3

We wniosku dotyczącym dyrektywy poruszono cztery następujące istotne zagadnienia:

(a)

likwidacja wszelkich form blokowania akcji,

| (b) | informowanie o zgromadzeniach z odpowiednim wyprzedzeniem (włączając wymóg, by walne zgromadzenia akcjonariuszy były zwoływane z przynajmniej 30-dniowym wyprzedzeniem), |
| --- | --- |

(b)

informowanie o zgromadzeniach z odpowiednim wyprzedzeniem (włączając wymóg, by walne zgromadzenia akcjonariuszy były zwoływane z przynajmniej 30-dniowym wyprzedzeniem),

| (c) | usunięcie przeszkód prawnych utrudniających udział w zgromadzeniu za pośrednictwem środków elektronicznych, |
| --- | --- |

(c)

usunięcie przeszkód prawnych utrudniających udział w zgromadzeniu za pośrednictwem środków elektronicznych,

| (d) | możliwość głosowania mimo nieobecności podczas zgromadzenia. |
| --- | --- |

(d)

możliwość głosowania mimo nieobecności podczas zgromadzenia.

| 2.4 | Wniosek ten jest jednym z krótkoterminowych środków zaproponowanych w komunikacie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 21 maja 2003 r. (1) zatytułowanym „Unowocześnienie prawa spółek oraz umocnienie ładu korporacyjnego — plan przyszłych działań”. |
| --- | --- |

2.4

Wniosek ten jest jednym z krótkoterminowych środków zaproponowanych w komunikacie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 21 maja 2003 r. (1) zatytułowanym „Unowocześnienie prawa spółek oraz umocnienie ładu korporacyjnego — plan przyszłych działań”.

| 2.5 | Komisja odnotowuje fakt, że stosowane w poszczególnych państwach członkowskich procedury głosowania podczas walnych zgromadzeń akcjonariuszy spółek są niezwykle zróżnicowane, a nierzadko również zawiłe. Kwestia ta komplikuje się jeszcze bardziej, gdy w grę wchodzą akcjonariusze z różnych państw członkowskich UE. |
| --- | --- |

2.5

Komisja odnotowuje fakt, że stosowane w poszczególnych państwach członkowskich procedury głosowania podczas walnych zgromadzeń akcjonariuszy spółek są niezwykle zróżnicowane, a nierzadko również zawiłe. Kwestia ta komplikuje się jeszcze bardziej, gdy w grę wchodzą akcjonariusze z różnych państw członkowskich UE.

| 2.6 | Zdaniem Komisji w obowiązującym prawodawstwie UE problem głosowania transgranicznego nie został ujęty w wystarczającym stopniu. Obecnie w świetle art. 17 dyrektywy (2004/109/WE), zwanej dyrektywą w sprawie przejrzystości, spółki mają obowiązek udostępnić określone informacje w związku z walnym zgromadzeniem. W dyrektywie w sprawie przejrzystości nie uwzględniono jednak samej procedury głosowania. |
| --- | --- |

2.6

Zdaniem Komisji w obowiązującym prawodawstwie UE problem głosowania transgranicznego nie został ujęty w wystarczającym stopniu. Obecnie w świetle art. 17 dyrektywy (2004/109/WE), zwanej dyrektywą w sprawie przejrzystości, spółki mają obowiązek udostępnić określone informacje w związku z walnym zgromadzeniem. W dyrektywie w sprawie przejrzystości nie uwzględniono jednak samej procedury głosowania.

| 2.7 | Procedura głosowania bywa dość skomplikowana. Nierzadko w imieniu inwestorów akcjami dysponują pośrednicy. W takich przypadkach głosowanie uruchamia długi łańcuch wydarzeń obejmujący spółki, urzędy rejestracyjne, banki powiernicze, menedżerów inwestycyjnych, centralne depozyty papierów wartościowych oraz agencje występujące w roli pełnomocnika podczas głosowania. |
| --- | --- |

2.7

Procedura głosowania bywa dość skomplikowana. Nierzadko w imieniu inwestorów akcjami dysponują pośrednicy. W takich przypadkach głosowanie uruchamia długi łańcuch wydarzeń obejmujący spółki, urzędy rejestracyjne, banki powiernicze, menedżerów inwestycyjnych, centralne depozyty papierów wartościowych oraz agencje występujące w roli pełnomocnika podczas głosowania.

3.   Możliwości

| 3.1 | Nie można zagwarantować, że rynek zareaguje wystarczająco szybko, zwiększając prawa akcjonariuszy, ani że we wszystkich państwach członkowskich zostaną wprowadzone takie zmiany w ustawodawstwie, które rozwiążą problemy wynikające ze skomplikowanej procedury głosowania. |
| --- | --- |

3.1

Nie można zagwarantować, że rynek zareaguje wystarczająco szybko, zwiększając prawa akcjonariuszy, ani że we wszystkich państwach członkowskich zostaną wprowadzone takie zmiany w ustawodawstwie, które rozwiążą problemy wynikające ze skomplikowanej procedury głosowania.

| 3.2 | Zalecenie Komisji nie jest prawnie wiążące, lecz zapewniłoby państwom członkowskim odpowiedni margines elastyczności we wdrażaniu zawartych w nim postanowień do systemów krajowych na podstawie wytycznych sformułowanych przez Komisję.
  Zalecenie nie gwarantowałoby wprowadzenia minimalnych norm w kluczowych dziedzinach, które są źródłem problemów utrudniających głosowanie transgraniczne oraz wysokich kosztów, np. w kwestii blokowania akcji, w którym to przypadku inwestorów odstrasza fakt, że wymóg ten miałby obowiązywać również na szczeblu krajowym. |
| --- | --- |

3.2

Zalecenie Komisji nie jest prawnie wiążące, lecz zapewniłoby państwom członkowskim odpowiedni margines elastyczności we wdrażaniu zawartych w nim postanowień do systemów krajowych na podstawie wytycznych sformułowanych przez Komisję.

Zalecenie nie gwarantowałoby wprowadzenia minimalnych norm w kluczowych dziedzinach, które są źródłem problemów utrudniających głosowanie transgraniczne oraz wysokich kosztów, np. w kwestii blokowania akcji, w którym to przypadku inwestorów odstrasza fakt, że wymóg ten miałby obowiązywać również na szczeblu krajowym.

| 3.3 | Rozporządzenie wprowadziłoby jednolite warunki, bez względu na przepisy obowiązujące w poszczególnych państwach członkowskich. Za jego pomocą można by również wprowadzić ściśle określone, wspólne zasady rozwiązywania problemów transgranicznych. Rozporządzenie wiązałoby się również z dodatkową korzyścią, a mianowicie spowodowałoby, że państwa członkowskie nie mogłyby na jego podstawie mnożyć bardziej skomplikowanych przepisów krajowych, jak ma to niekiedy miejsce w przypadku dyrektyw (ang. gold-plating).
  Zdaniem Komisji rozporządzenie wiązałoby się z wysokimi kosztami, ponieważ wykluczałoby niezbędny poziom elastyczności uwzględniający różnice pomiędzy państwami członkowskimi UE w zakresie dorobku prawnego. |
| --- | --- |

3.3

Rozporządzenie wprowadziłoby jednolite warunki, bez względu na przepisy obowiązujące w poszczególnych państwach członkowskich. Za jego pomocą można by również wprowadzić ściśle określone, wspólne zasady rozwiązywania problemów transgranicznych. Rozporządzenie wiązałoby się również z dodatkową korzyścią, a mianowicie spowodowałoby, że państwa członkowskie nie mogłyby na jego podstawie mnożyć bardziej skomplikowanych przepisów krajowych, jak ma to niekiedy miejsce w przypadku dyrektyw (ang. gold-plating).

Zdaniem Komisji rozporządzenie wiązałoby się z wysokimi kosztami, ponieważ wykluczałoby niezbędny poziom elastyczności uwzględniający różnice pomiędzy państwami członkowskimi UE w zakresie dorobku prawnego.

| 3.4 | Dyrektywa uwzględniałaby różnice między procedurami właściwymi dla poszczególnych państw członkowskich, zapobiegając dysproporcjom pomiędzy różnymi kategoriami akcji i akcjonariuszy oraz ułatwiając wprowadzenie podstawowych, minimalnych norm. |
| --- | --- |

3.4

Dyrektywa uwzględniałaby różnice między procedurami właściwymi dla poszczególnych państw członkowskich, zapobiegając dysproporcjom pomiędzy różnymi kategoriami akcji i akcjonariuszy oraz ułatwiając wprowadzenie podstawowych, minimalnych norm.

4.   Koszty i korzyści

4.1   Korzyści

| 4.1.1 | W perspektywie krótkoterminowej omawiany wniosek będzie najkorzystniejszy dla inwestorów instytucjonalnych, którzy obecnie mają w swoich portfelach akcje spółek notowanych za granicą. Istniejące koszty, związane z przeszkodami utrudniającymi głosowanie transgraniczne, sprawiają, że inwestorzy nie mogą włączyć się w zarządzanie spółkami tak aktywnie, jak by sobie tego życzyli. |
| --- | --- |

4.1.1

W perspektywie krótkoterminowej omawiany wniosek będzie najkorzystniejszy dla inwestorów instytucjonalnych, którzy obecnie mają w swoich portfelach akcje spółek notowanych za granicą. Istniejące koszty, związane z przeszkodami utrudniającymi głosowanie transgraniczne, sprawiają, że inwestorzy nie mogą włączyć się w zarządzanie spółkami tak aktywnie, jak by sobie tego życzyli.

| 4.1.2 | W perspektywie długoterminowej przepisy omawianego wniosku mogą zachęcić mniejszych inwestorów, którzy obecnie obawiają się kupowania akcji za granicą ze względu na wysokie koszty udziału w głosowaniach, do bardziej aktywnego inwestowania w akcje takich spółek. Pozwoli im to w większym stopniu zdywersyfikować portfele, a tym samym zmniejszyć ryzyko. Ogólnie rzecz ujmując, w dłuższej perspektywie wniosek ten powinien pozytywnie wpłynąć na płynność europejskich rynków kapitałowych. |
| --- | --- |

4.1.2

W perspektywie długoterminowej przepisy omawianego wniosku mogą zachęcić mniejszych inwestorów, którzy obecnie obawiają się kupowania akcji za granicą ze względu na wysokie koszty udziału w głosowaniach, do bardziej aktywnego inwestowania w akcje takich spółek. Pozwoli im to w większym stopniu zdywersyfikować portfele, a tym samym zmniejszyć ryzyko. Ogólnie rzecz ujmując, w dłuższej perspektywie wniosek ten powinien pozytywnie wpłynąć na płynność europejskich rynków kapitałowych.

| 4.1.3 | Obecnie istnieje szereg przeszkód utrudniających głosowanie transgraniczne. Problem blokowania akcji wciąż jest obecny w niektórych krajach i jest postrzegany przez wielu inwestorów jako poważne utrudnienie, jeżeli chodzi o głosowanie. W tym kontekście blokowanie akcji stanowi przeszkodę dla sprawnego funkcjonowania transgranicznych rynków kapitałowych. Ponadto inwestorzy są zdezorientowani co do konkretnego charakteru postanowień dotyczących blokowania akcji w poszczególnych państwach UE. Również z tego tytułu inwestorzy ponoszą znaczne koszty, które projekt dyrektywy mógłby ograniczyć. |
| --- | --- |

4.1.3

Obecnie istnieje szereg przeszkód utrudniających głosowanie transgraniczne. Problem blokowania akcji wciąż jest obecny w niektórych krajach i jest postrzegany przez wielu inwestorów jako poważne utrudnienie, jeżeli chodzi o głosowanie. W tym kontekście blokowanie akcji stanowi przeszkodę dla sprawnego funkcjonowania transgranicznych rynków kapitałowych. Ponadto inwestorzy są zdezorientowani co do konkretnego charakteru postanowień dotyczących blokowania akcji w poszczególnych państwach UE. Również z tego tytułu inwestorzy ponoszą znaczne koszty, które projekt dyrektywy mógłby ograniczyć.

| 4.1.4 | Istnieje niesprawiedliwe rozróżnienie akcjonariuszy krajowych i zagranicznych dotyczące informacji udostępnianych w związku z walnym zgromadzeniem. Projekt Komisji ma na celu zapewnienie dostępu do wiarygodnych i aktualnych informacji w odpowiednim terminie na wszystkich rynkach, co powinno przynajmniej częściowo złagodzić ten problem. |
| --- | --- |

4.1.4

Istnieje niesprawiedliwe rozróżnienie akcjonariuszy krajowych i zagranicznych dotyczące informacji udostępnianych w związku z walnym zgromadzeniem. Projekt Komisji ma na celu zapewnienie dostępu do wiarygodnych i aktualnych informacji w odpowiednim terminie na wszystkich rynkach, co powinno przynajmniej częściowo złagodzić ten problem.

| 4.1.5 | Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) podkreśla w swoim orzecznictwie potrzebę zagwarantowania przez państwa członkowskie, że akcjonariusze określonej kategorii nie będą nadużywać swoich praw na niekorzyść innych grup akcjonariuszy. |
| --- | --- |

4.1.5

Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) podkreśla w swoim orzecznictwie potrzebę zagwarantowania przez państwa członkowskie, że akcjonariusze określonej kategorii nie będą nadużywać swoich praw na niekorzyść innych grup akcjonariuszy.

| 4.1.6 | Głosowanie przez pełnomocnika oraz spełnienie wymogów ponownej rejestracji jest często dość kosztowne, a wyniki przeprowadzonej przez Komisję oceny wpływu wskazują, że wysokość tych kosztów w rzeczywisty sposób zniechęca do głosowania akcjonariuszy posiadających niewielki pakiet akcji. Dzięki wnioskowi Komisji procedura wyznaczania pełnomocników powinna ulec uproszczeniu, wyjaśnione zostanie, kogo można wyznaczyć na pełnomocnika, a w niektórych krajach uprawnienia pełnomocników powinny ulec rozszerzeniu. |
| --- | --- |

4.1.6

Głosowanie przez pełnomocnika oraz spełnienie wymogów ponownej rejestracji jest często dość kosztowne, a wyniki przeprowadzonej przez Komisję oceny wpływu wskazują, że wysokość tych kosztów w rzeczywisty sposób zniechęca do głosowania akcjonariuszy posiadających niewielki pakiet akcji. Dzięki wnioskowi Komisji procedura wyznaczania pełnomocników powinna ulec uproszczeniu, wyjaśnione zostanie, kogo można wyznaczyć na pełnomocnika, a w niektórych krajach uprawnienia pełnomocników powinny ulec rozszerzeniu.

| 4.1.7 | W przypadku gdy funkcję pełnomocnika akcjonariuszy pełni przewodniczący walnego zgromadzenia, powinien on być zobowiązany do głosowania w sposób ściśle odzwierciedlający życzenia tych akcjonariuszy. |
| --- | --- |

4.1.7

W przypadku gdy funkcję pełnomocnika akcjonariuszy pełni przewodniczący walnego zgromadzenia, powinien on być zobowiązany do głosowania w sposób ściśle odzwierciedlający życzenia tych akcjonariuszy.

4.2   Koszty

| 4.2.1 | Proponowany jednolity termin powiadomienia o zgromadzeniu odebrałby margines elastyczności tym państwom członkowskim, które obecnie wymagają zwoływania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia z zaledwie 14-dniowym wyprzedzeniem. |
| --- | --- |

4.2.1

Proponowany jednolity termin powiadomienia o zgromadzeniu odebrałby margines elastyczności tym państwom członkowskim, które obecnie wymagają zwoływania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia z zaledwie 14-dniowym wyprzedzeniem.

| 4.2.2 | Wymóg pisemnego udzielania odpowiedzi na pytania zadane przez akcjonariuszy w formie pisemnej ma zasadnicze znaczenie. |
| --- | --- |

4.2.2

Wymóg pisemnego udzielania odpowiedzi na pytania zadane przez akcjonariuszy w formie pisemnej ma zasadnicze znaczenie.

| 4.2.3 | Art. 5 i art. 7 projektu dyrektywy ustanawiają 30-dniowy okres pomiędzy datą zawiadomienia o walnym zgromadzeniu a jego przeprowadzeniem, co ma pomóc akcjonariuszom w wykonywaniu praw głosu z akcji. |
| --- | --- |

4.2.3

Art. 5 i art. 7 projektu dyrektywy ustanawiają 30-dniowy okres pomiędzy datą zawiadomienia o walnym zgromadzeniu a jego przeprowadzeniem, co ma pomóc akcjonariuszom w wykonywaniu praw głosu z akcji.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1 | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji, ponieważ ograniczenia w głosowaniu transgranicznym powodują zniekształcenia wspólnego rynku. |
| --- | --- |

5.1

EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji, ponieważ ograniczenia w głosowaniu transgranicznym powodują zniekształcenia wspólnego rynku.

| 5.2 | Zważywszy, że sektor finansowy wywiera istotny wpływ na gospodarkę i na wzrost zatrudnienia, powinno się usuwać wszelkie czynniki utrudniające udział akcjonariuszy. Ma to zapewnić wniosek Komisji. |
| --- | --- |

5.2

Zważywszy, że sektor finansowy wywiera istotny wpływ na gospodarkę i na wzrost zatrudnienia, powinno się usuwać wszelkie czynniki utrudniające udział akcjonariuszy. Ma to zapewnić wniosek Komisji.

| 5.3 | Głosowanie transgraniczne wiąże się obecnie a priori z wyższymi kosztami ponoszonymi przez akcjonariuszy-nierezydentów w porównaniu z rezydentami, co jest przykładem zakłócenia rynku. |
| --- | --- |

5.3

Głosowanie transgraniczne wiąże się obecnie a priori z wyższymi kosztami ponoszonymi przez akcjonariuszy-nierezydentów w porównaniu z rezydentami, co jest przykładem zakłócenia rynku.

| 5.4 | Zdaniem Komitetu istnieje obecnie zbyt wiele ograniczeń, z powodu których głosowanie przez pełnomocnika jest w niektórych państwach członkowskich nadmiernie kłopotliwe. |
| --- | --- |

5.4

Zdaniem Komitetu istnieje obecnie zbyt wiele ograniczeń, z powodu których głosowanie przez pełnomocnika jest w niektórych państwach członkowskich nadmiernie kłopotliwe.

| 5.5 | Wymóg blokowania akcji, tzn. deponowania ich lub blokowania na kilka dni przed walnym zgromadzeniem, tak aby móc skorzystać z prawa głosu, jest ciągle praktykowany w kilku krajach UE. W niektórych praktyka ta ma charakter wręcz obligatoryjny. Jest ona kosztowna, ponieważ uniemożliwia akcjonariuszom zbywanie akcji już na kilka tygodni przed walnym zgromadzeniem. Większość akcjonariuszy instytucjonalnych uważa ją też za jedną z największych przeszkód utrudniających głosowanie. |
| --- | --- |

5.5

Wymóg blokowania akcji, tzn. deponowania ich lub blokowania na kilka dni przed walnym zgromadzeniem, tak aby móc skorzystać z prawa głosu, jest ciągle praktykowany w kilku krajach UE. W niektórych praktyka ta ma charakter wręcz obligatoryjny. Jest ona kosztowna, ponieważ uniemożliwia akcjonariuszom zbywanie akcji już na kilka tygodni przed walnym zgromadzeniem. Większość akcjonariuszy instytucjonalnych uważa ją też za jedną z największych przeszkód utrudniających głosowanie.

| 5.6 | EKES podziela zdanie Komisji, zgodnie z którym opóźnienia w udostępnianiu informacji związanych z walnym zgromadzeniem, udzielanie niepełnych informacji, rezolucje przedstawiane w formie skróconej oraz zawiadomienia ogłaszane z niewielkim wyprzedzeniem stanowią jedne z głównych przeszkód, z którymi borykają się nierezydenci próbujący wykonywać prawa z posiadanych akcji. Powinno się udostępniać drogą elektroniczną, a także w postaci fizycznej, wszelkie stosowne dokumenty, w tym raporty audytorów, odpowiedzi na pytania akcjonariuszy i zawiadomienia o zwołaniu walnych zgromadzeń oraz wnioski, które mają być składane podczas tych zgromadzeń. |
| --- | --- |

5.6

EKES podziela zdanie Komisji, zgodnie z którym opóźnienia w udostępnianiu informacji związanych z walnym zgromadzeniem, udzielanie niepełnych informacji, rezolucje przedstawiane w formie skróconej oraz zawiadomienia ogłaszane z niewielkim wyprzedzeniem stanowią jedne z głównych przeszkód, z którymi borykają się nierezydenci próbujący wykonywać prawa z posiadanych akcji. Powinno się udostępniać drogą elektroniczną, a także w postaci fizycznej, wszelkie stosowne dokumenty, w tym raporty audytorów, odpowiedzi na pytania akcjonariuszy i zawiadomienia o zwołaniu walnych zgromadzeń oraz wnioski, które mają być składane podczas tych zgromadzeń.

| 5.7 | Art. 8 dotyczy udziału w walnym zgromadzeniu za pośrednictwem środków elektronicznych. Z uwagi na szybkie postępy w dziedzinie technologii Komisja proponuje, aby państwa członkowskie nie zabraniały „udziału akcjonariuszy w walnym zgromadzeniu za pośrednictwem środków elektronicznych”. |
| --- | --- |

5.7

Art. 8 dotyczy udziału w walnym zgromadzeniu za pośrednictwem środków elektronicznych. Z uwagi na szybkie postępy w dziedzinie technologii Komisja proponuje, aby państwa członkowskie nie zabraniały „udziału akcjonariuszy w walnym zgromadzeniu za pośrednictwem środków elektronicznych”.

| 5.8 | Dokument Komisji nie zajmuje się szczegółowo problemem akcji na okaziciela, w przypadku których komunikacja odbywa się obecnie głównie za pośrednictwem ogłoszeń prasowych. EKES uważa, że komunikacja elektroniczna jest środkiem nowocześniejszym, szybszym i niewątpliwie tańszym. |
| --- | --- |

5.8

Dokument Komisji nie zajmuje się szczegółowo problemem akcji na okaziciela, w przypadku których komunikacja odbywa się obecnie głównie za pośrednictwem ogłoszeń prasowych. EKES uważa, że komunikacja elektroniczna jest środkiem nowocześniejszym, szybszym i niewątpliwie tańszym.

| 5.9 | Art. 10 zawiera wyjaśnienia dotyczące głosowania przez pełnomocnika i znosi możliwość nałożenia przez spółkę ograniczeń co do osoby, która może otrzymać pełnomocnictwo. |
| --- | --- |

5.9

Art. 10 zawiera wyjaśnienia dotyczące głosowania przez pełnomocnika i znosi możliwość nałożenia przez spółkę ograniczeń co do osoby, która może otrzymać pełnomocnictwo.

| 5.10 | Zdaniem EKES-u bezczynne przyglądanie się obecnej sytuacji, innymi słowy, pozostawienie jej w obecnym kształcie, nie jest właściwe. Ze względu na wspomniane przeszkody koszty głosowania transgranicznego stanowią barierę nie do pokonania dla drobnych akcjonariuszy i są niezwykle wysokie dla inwestorów instytucjonalnych. |
| --- | --- |

5.10

Zdaniem EKES-u bezczynne przyglądanie się obecnej sytuacji, innymi słowy, pozostawienie jej w obecnym kształcie, nie jest właściwe. Ze względu na wspomniane przeszkody koszty głosowania transgranicznego stanowią barierę nie do pokonania dla drobnych akcjonariuszy i są niezwykle wysokie dla inwestorów instytucjonalnych.

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  „Unowocześnienie prawa spółek oraz umocnienie ładu korporacyjnego — plan przyszłych działań”, COM(2003) 284 wersja ostateczna

1

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/45 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/45

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólne zasady dla dostarczania podstawowych informacji w sprawie parytetów siły nabywczej (PPP) oraz ich wyliczenia i rozpowszechnienia

COM(2006) 135 wersja ostateczna — 2006/0042 (COD)

(2006/C 318/07)

Dnia 20 lipca 2006 roku Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 20 lipca 2006 r. Sprawozdawcą był Sergio E. SANTILLÁN CABEZA.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13 — 14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 13 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 182 do 3 — 12 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego podstawę prawną do wprowadzenia parytetów siły nabywczej (PPP), ponieważ zwiększy to przejrzystość, aktualność oraz jakość całego procesu tworzenia PPP, zarówno na szczeblu wspólnotowym jak i krajowym. |
| --- | --- |

1.1

EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego podstawę prawną do wprowadzenia parytetów siły nabywczej (PPP), ponieważ zwiększy to przejrzystość, aktualność oraz jakość całego procesu tworzenia PPP, zarówno na szczeblu wspólnotowym jak i krajowym.

| 1.2 | Zważywszy na istotne znaczenie kwestii będącej przedmiotem omawianego wniosku oraz na potrzebę ustanowienia wiążących zasad określających kompetencje Komisji i państw członkowskich oraz jednolitej podstawy do wyliczenia i rozpowszechnienia informacji w sprawie PPP, Komitet zaleca natychmiastowe zatwierdzenie niniejszego projektu rozporządzenia. |
| --- | --- |

1.2

Zważywszy na istotne znaczenie kwestii będącej przedmiotem omawianego wniosku oraz na potrzebę ustanowienia wiążących zasad określających kompetencje Komisji i państw członkowskich oraz jednolitej podstawy do wyliczenia i rozpowszechnienia informacji w sprawie PPP, Komitet zaleca natychmiastowe zatwierdzenie niniejszego projektu rozporządzenia.

| 1.3 | Jednakże, EKES pragnie zauważyć, że z uwagi na związane z tym koszty, Komisja (Eurostat) oblicza PPP w odniesieniu do poszczególnych państw, nie regionów (1). Niemniej jednak, wyliczenia te są używane między innymi do oceny wyników gospodarczych regionów. Na podstawie dostępnych danych można wnioskować, że w niektórych wypadkach istnieją w obrębie państw członkowskich znaczące różnice regionalne, jeśli chodzi o ceny towarów i usług. Pomimo iż instytuty statystyczne odpowiedzialne za gromadzenie podstawowych informacji stosują przestrzenne czynniki korygujące, niezbędne jest by czynniki te właściwie zapobiegały nieprawidłowościom przy wyliczaniu PPP. Zaleca się zatem, by państwa członkowskie podjęły wszelkie możliwe starania, zarówno pod względem ekonomicznym, jak i technicznym, by zapewnić możliwie najwierniejsze odzwierciedlenie przez przestrzenne współczynniki korygujące geograficznego zróżnicowania cen. |
| --- | --- |

1.3

Jednakże, EKES pragnie zauważyć, że z uwagi na związane z tym koszty, Komisja (Eurostat) oblicza PPP w odniesieniu do poszczególnych państw, nie regionów (1). Niemniej jednak, wyliczenia te są używane między innymi do oceny wyników gospodarczych regionów. Na podstawie dostępnych danych można wnioskować, że w niektórych wypadkach istnieją w obrębie państw członkowskich znaczące różnice regionalne, jeśli chodzi o ceny towarów i usług. Pomimo iż instytuty statystyczne odpowiedzialne za gromadzenie podstawowych informacji stosują przestrzenne czynniki korygujące, niezbędne jest by czynniki te właściwie zapobiegały nieprawidłowościom przy wyliczaniu PPP. Zaleca się zatem, by państwa członkowskie podjęły wszelkie możliwe starania, zarówno pod względem ekonomicznym, jak i technicznym, by zapewnić możliwie najwierniejsze odzwierciedlenie przez przestrzenne współczynniki korygujące geograficznego zróżnicowania cen.

| 1.4 | Z powyższych względów, ustanowienie okresu sześciu lat jako minimalnej częstotliwości dokonywania przeglądu współczynników przestrzennych wydaje się nazbyt długie i powinno zostać skrócone. Podobnie, ponieważ częstotliwość dostarczania podstawowych informacji określona w projekcie rozporządzenia jest częstotliwością minimalną (2), informacja o cenach powinna być dostarczana w miarę możności co dwa lata (3) (w projekcie jest mowa o minimum trzech latach). |
| --- | --- |

1.4

Z powyższych względów, ustanowienie okresu sześciu lat jako minimalnej częstotliwości dokonywania przeglądu współczynników przestrzennych wydaje się nazbyt długie i powinno zostać skrócone. Podobnie, ponieważ częstotliwość dostarczania podstawowych informacji określona w projekcie rozporządzenia jest częstotliwością minimalną (2), informacja o cenach powinna być dostarczana w miarę możności co dwa lata (3) (w projekcie jest mowa o minimum trzech latach).

| 1.5 | Ogólnie rzecz biorąc, należy podkreślić potrzebę podjęcia wysiłków na rzecz zwiększenia skuteczności aparatu statystycznego UE, zarówno pod względem zasobów technicznych, jak i ludzkich oraz koordynacji między Eurostatem a krajowymi instytucjami statystycznymi odpowiedzialnymi za obliczanie PPP. |
| --- | --- |

1.5

Ogólnie rzecz biorąc, należy podkreślić potrzebę podjęcia wysiłków na rzecz zwiększenia skuteczności aparatu statystycznego UE, zarówno pod względem zasobów technicznych, jak i ludzkich oraz koordynacji między Eurostatem a krajowymi instytucjami statystycznymi odpowiedzialnymi za obliczanie PPP.

2.   Parytety siły nabywczej (PPP)

| 2.1 | Program Eurostat-OECD PPP został ustanowiony na początku lat osiemdziesiątych w celu porównywania, w regularnych i odpowiednich odstępach czasu, PKB państw członkowskich Unii Europejskiej oraz państw należących do OECD (4). PPP stanowią rodzaj kursów wymiany walut, które przeliczają wskaźniki ekonomiczne wyrażone w nominalnych walutach krajowych na wspólną sztuczną walutę nazywaną Standardem Siły Nabywczej (PPS), która równoważy siłę nabywczą różnych walut krajowych. |
| --- | --- |

2.1

Program Eurostat-OECD PPP został ustanowiony na początku lat osiemdziesiątych w celu porównywania, w regularnych i odpowiednich odstępach czasu, PKB państw członkowskich Unii Europejskiej oraz państw należących do OECD (4). PPP stanowią rodzaj kursów wymiany walut, które przeliczają wskaźniki ekonomiczne wyrażone w nominalnych walutach krajowych na wspólną sztuczną walutę nazywaną Standardem Siły Nabywczej (PPS), która równoważy siłę nabywczą różnych walut krajowych.

| 2.2 | Zagregowane dane ekonomiczne dotyczące wielkości wyrażone w PPP otrzymuje się w wyniku podziału ich pierwotnej wartości w krajowych jednostkach walutowych przez odpowiadające im PPP. PKB krajów wyrażone w PPS przy zastosowaniu PPP jako czynników konwersji odzwierciedla zatem czyste porównanie wielkości, skoro komponent poziomu ceny został usunięty. |
| --- | --- |

2.2

Zagregowane dane ekonomiczne dotyczące wielkości wyrażone w PPP otrzymuje się w wyniku podziału ich pierwotnej wartości w krajowych jednostkach walutowych przez odpowiadające im PPP. PKB krajów wyrażone w PPS przy zastosowaniu PPP jako czynników konwersji odzwierciedla zatem czyste porównanie wielkości, skoro komponent poziomu ceny został usunięty.

| 2.3 | PPP są równocześnie deflatorami cenowymi i konwerterami walut. Wraz z wprowadzeniem waluty euro w państwach członkowskich strefy euro, po raz pierwszy ceny mogą być porównywane bezpośrednio między tymi krajami, chociaż euro ma jednak różną siłę nabywczą, która zależy od krajowych poziomów cen. Innymi słowy, dla krajów nie należących do strefy euro, PPP pozostają konwerterami walut i eliminują skutki różnych poziomów cen, podczas gdy dla krajów strefy euro, spełniają jedynie tę ostatnią funkcję deflatora cen. |
| --- | --- |

2.3

PPP są równocześnie deflatorami cenowymi i konwerterami walut. Wraz z wprowadzeniem waluty euro w państwach członkowskich strefy euro, po raz pierwszy ceny mogą być porównywane bezpośrednio między tymi krajami, chociaż euro ma jednak różną siłę nabywczą, która zależy od krajowych poziomów cen. Innymi słowy, dla krajów nie należących do strefy euro, PPP pozostają konwerterami walut i eliminują skutki różnych poziomów cen, podczas gdy dla krajów strefy euro, spełniają jedynie tę ostatnią funkcję deflatora cen.

| 2.4 | PPP wylicza się stosując koszyk porównywalnych towarów i usług, biorąc pod uwagę między innymi klasyfikację konsumpcji indywidualnej według celu użycia (COICOP) (5) oraz klasyfikację produktów według rodzaju działalności (CPA). Prace przygotowawcze prowadzone są w jednym lub kilku miastach leżących w obrębie danego terytorium gospodarczego (przeważnie wyłącznie w stolicach państw członkowskich). Większość państw członkowskich stosuje przestrzenne czynniki korygujące w celu uwzględnienia różnic regionalnych, chociaż niektóre państwa członkowskie biorą pod uwagę wyłącznie dane dotyczące stolicy z uwagi na to, że niewielki obszar geograficzny danego państwa niweluje zróżnicowania regionalne. |
| --- | --- |

2.4

PPP wylicza się stosując koszyk porównywalnych towarów i usług, biorąc pod uwagę między innymi klasyfikację konsumpcji indywidualnej według celu użycia (COICOP) (5) oraz klasyfikację produktów według rodzaju działalności (CPA). Prace przygotowawcze prowadzone są w jednym lub kilku miastach leżących w obrębie danego terytorium gospodarczego (przeważnie wyłącznie w stolicach państw członkowskich). Większość państw członkowskich stosuje przestrzenne czynniki korygujące w celu uwzględnienia różnic regionalnych, chociaż niektóre państwa członkowskie biorą pod uwagę wyłącznie dane dotyczące stolicy z uwagi na to, że niewielki obszar geograficzny danego państwa niweluje zróżnicowania regionalne.

3.   PPP a Produkt Krajowy Brutto (PKB)

| 3.1 | PKB prezentuje wyniki całej działalności podmiotów gospodarczych na danym terytorium gospodarczym oraz w danym okresie, wynoszącym zazwyczaj rok. PKB wylicza się zgodnie z systemem krajowej rachunkowości, którym dla UE jest europejski system zintegrowanych rachunków gospodarczych 1995 (ESA-95). PKB może być zmierzony z punktu widzenia produkcji, wydatków i przychodów. Dla celów PPP pomiar wydatków jest w szczególności istotny. Pokazuje zakres, w jakim towary i usługi produkowane (lub przywożone) przez gospodarkę danego kraju są wykorzystywane do konsumpcji prywatnej, konsumpcji publicznej, tworzenia kapitału lub do wywozu. |
| --- | --- |

3.1

PKB prezentuje wyniki całej działalności podmiotów gospodarczych na danym terytorium gospodarczym oraz w danym okresie, wynoszącym zazwyczaj rok. PKB wylicza się zgodnie z systemem krajowej rachunkowości, którym dla UE jest europejski system zintegrowanych rachunków gospodarczych 1995 (ESA-95). PKB może być zmierzony z punktu widzenia produkcji, wydatków i przychodów. Dla celów PPP pomiar wydatków jest w szczególności istotny. Pokazuje zakres, w jakim towary i usługi produkowane (lub przywożone) przez gospodarkę danego kraju są wykorzystywane do konsumpcji prywatnej, konsumpcji publicznej, tworzenia kapitału lub do wywozu.

| 3.2 | Aby osiągnąć rzeczywiste porównanie wielkości, należy stosować czynniki konwersji (deflatory przestrzenne), które odzwierciedlą różnice w poziomie cen pomiędzy krajami. Kursy wymiany nie mogą być stosowane, gdyż zazwyczaj odzwierciedlają inne elementy niż tylko różnice cenowe. |
| --- | --- |

3.2

Aby osiągnąć rzeczywiste porównanie wielkości, należy stosować czynniki konwersji (deflatory przestrzenne), które odzwierciedlą różnice w poziomie cen pomiędzy krajami. Kursy wymiany nie mogą być stosowane, gdyż zazwyczaj odzwierciedlają inne elementy niż tylko różnice cenowe.

| 3.3 | W związku z tym PPP między walutami różnych krajów zostały szczególnie rozwinięte, aby można je było odpowiednio wykorzystać jako czynniki konwersji przestrzennej. |
| --- | --- |

3.3

W związku z tym PPP między walutami różnych krajów zostały szczególnie rozwinięte, aby można je było odpowiednio wykorzystać jako czynniki konwersji przestrzennej.

4.   Zastosowania PPP

| 4.1 | Początkowo, PPP były stosowane głównie przez międzynarodowe organizacje takie jak Eurostat, MFW, OECD, Bank Światowy i Organizację Narodów Zjednoczonych. Ale z czasem PPP zaczęto stosować coraz powszechniej i są one obecne wykorzystywane przez agencje rządowe, uniwersytety, instytuty badawcze oraz przedsiębiorstwa publiczne i prywatne. Banki używają PPP w analizach ekonomicznych i do monitorowania kursów wymiany; natomiast osoby prywatne i ich pracodawcy stosują je do wyliczenia wynagrodzenia przy przenoszeniu się z jednego kraju do drugiego.
  PPP mogą być również używane w międzynarodowych negocjacjach zbiorowych na temat płac. |
| --- | --- |

4.1

Początkowo, PPP były stosowane głównie przez międzynarodowe organizacje takie jak Eurostat, MFW, OECD, Bank Światowy i Organizację Narodów Zjednoczonych. Ale z czasem PPP zaczęto stosować coraz powszechniej i są one obecne wykorzystywane przez agencje rządowe, uniwersytety, instytuty badawcze oraz przedsiębiorstwa publiczne i prywatne. Banki używają PPP w analizach ekonomicznych i do monitorowania kursów wymiany; natomiast osoby prywatne i ich pracodawcy stosują je do wyliczenia wynagrodzenia przy przenoszeniu się z jednego kraju do drugiego.

PPP mogą być również używane w międzynarodowych negocjacjach zbiorowych na temat płac.

| 4.2 | PPP są bardzo istotnymi czynnikami dla UE zarówno z ekonomicznego, jak i politycznego punktu widzenia. Po pierwsze, zgodnie z zasadami mają być stosowane do funduszy strukturalnych (6). Po drugie, stanowią obowiązkowy punkt odniesienia dla Funduszu Spójności (7). Jednakże, należy podkreślić, że w pierwszym przypadku (fundusze strukturalne), wyliczenie oparte jest na produkcie krajowym brutto (PKB) na głowę, podczas gdy w drugim wypadku (Fundusz Spójności) jest ono oparte na produkcie narodowym brutto (PNB). Projekt rozporządzenia będący przedmiotem niniejszej opinii odwołuje się wyłącznie do PKB (8). |
| --- | --- |

4.2

PPP są bardzo istotnymi czynnikami dla UE zarówno z ekonomicznego, jak i politycznego punktu widzenia. Po pierwsze, zgodnie z zasadami mają być stosowane do funduszy strukturalnych (6). Po drugie, stanowią obowiązkowy punkt odniesienia dla Funduszu Spójności (7). Jednakże, należy podkreślić, że w pierwszym przypadku (fundusze strukturalne), wyliczenie oparte jest na produkcie krajowym brutto (PKB) na głowę, podczas gdy w drugim wypadku (Fundusz Spójności) jest ono oparte na produkcie narodowym brutto (PNB). Projekt rozporządzenia będący przedmiotem niniejszej opinii odwołuje się wyłącznie do PKB (8).

| 4.3 | PPP są również używane do ustalenia współczynników korygujących, które stosuje się do wynagrodzeń i emerytur urzędników wspólnotowych i innych pracowników Wspólnot Europejskich (9). |
| --- | --- |

4.3

PPP są również używane do ustalenia współczynników korygujących, które stosuje się do wynagrodzeń i emerytur urzędników wspólnotowych i innych pracowników Wspólnot Europejskich (9).

5.   Wniosek dotyczący rozporządzenia

| 5.1 | Celem proponowanego rozporządzenia jest wypełnienie luki prawnej poprzez stworzenie ram prawnych do wyliczania PPP. Ma to na celu poprawę przejrzystości i jakości danych dostarczanych przez państwa członkowskie poprzez ustanowienie wspólnych zasad dla dostarczania podstawowych informacji (art. 1). Osiągnięcie zamierzonego celu byłoby korzystne nie tylko dla Eurostatu jako koordynatora wyników, ale również dla instytucji statystycznych każdego państwa. |
| --- | --- |

5.1

Celem proponowanego rozporządzenia jest wypełnienie luki prawnej poprzez stworzenie ram prawnych do wyliczania PPP. Ma to na celu poprawę przejrzystości i jakości danych dostarczanych przez państwa członkowskie poprzez ustanowienie wspólnych zasad dla dostarczania podstawowych informacji (art. 1). Osiągnięcie zamierzonego celu byłoby korzystne nie tylko dla Eurostatu jako koordynatora wyników, ale również dla instytucji statystycznych każdego państwa.

| 5.2 | Określenie ról i kompetencji. Komisja ma być odpowiedzialna, poprzez Eurostat, za koordynację dostarczania podstawowych informacji; wyliczenie i publikację PPP oraz rozwijanie metodologii w konsultacji z państwami członkowskimi (art. 4 ust.1), natomiast państwa członkowskie mają dostarczać podstawowych informacji, udzielać pisemnego zatwierdzenia wyników badania i sprawdzać wiarygodność danych (art. 4 ust. 2). |
| --- | --- |

5.2

Określenie ról i kompetencji. Komisja ma być odpowiedzialna, poprzez Eurostat, za koordynację dostarczania podstawowych informacji; wyliczenie i publikację PPP oraz rozwijanie metodologii w konsultacji z państwami członkowskimi (art. 4 ust.1), natomiast państwa członkowskie mają dostarczać podstawowych informacji, udzielać pisemnego zatwierdzenia wyników badania i sprawdzać wiarygodność danych (art. 4 ust. 2).

| 5.3 | Instytucje statystyczne państw członkowskich mają przekazywać do Eurostatu podstawowe informacje zgodnie z jednolitymi parametrami i przy zachowaniu jednolitego formatu technicznego (art. 5 i załącznik I). |
| --- | --- |

5.3

Instytucje statystyczne państw członkowskich mają przekazywać do Eurostatu podstawowe informacje zgodnie z jednolitymi parametrami i przy zachowaniu jednolitego formatu technicznego (art. 5 i załącznik I).

| 5.4 | Jednostki statystyczne, o których mowa, to jednostki określone w rozporządzeniu Rady (WE) nr 696/1993 lub inne, które mają być stworzone w późniejszym terminie (art. 6), natomiast zadaniem Komisji i państw członkowskich jest ustanowienie systemu kontroli jakości (art. 7). |
| --- | --- |

5.4

Jednostki statystyczne, o których mowa, to jednostki określone w rozporządzeniu Rady (WE) nr 696/1993 lub inne, które mają być stworzone w późniejszym terminie (art. 6), natomiast zadaniem Komisji i państw członkowskich jest ustanowienie systemu kontroli jakości (art. 7).

| 5.5 | Eurostat wylicza PPP w odniesieniu do każdego roku kalendarzowego (art. 8) i będzie odpowiedzialny za publikowanie ich na poziomie zagregowanym dla każdego państwa członkowskiego (art. 9). |
| --- | --- |

5.5

Eurostat wylicza PPP w odniesieniu do każdego roku kalendarzowego (art. 8) i będzie odpowiedzialny za publikowanie ich na poziomie zagregowanym dla każdego państwa członkowskiego (art. 9).

| 5.6 | Projekt rozporządzenia nie zobowiązuje państw członkowskich do podejmowania badań wyłącznie w celu ustalenia współczynników korygujących, które stosuje się do wynagrodzeń i emerytur urzędników wspólnotowych i innych pracowników (art. 10). |
| --- | --- |

5.6

Projekt rozporządzenia nie zobowiązuje państw członkowskich do podejmowania badań wyłącznie w celu ustalenia współczynników korygujących, które stosuje się do wynagrodzeń i emerytur urzędników wspólnotowych i innych pracowników (art. 10).

| 5.7 | Czasowe i przestrzenne wskaźniki korygujące. PPP wylicza się na podstawie krajowych rocznych średnich cen (art. 2 ust. 2). Zważywszy, że „gromadzenie danych może ograniczać się do jednego lub kilku miejsc w ramach danego terytorium gospodarczego” i ponadto „do konkretnego okresu”, państwa członkowskie powinny stosować czasowy czynnik korygujący (obejmujący wstecznie okres nie dłuższy niż rok) oraz przestrzenny czynnik korygujący (obejmujący wstecznie okres nie dłuższy niż sześć lat) (załącznik I Metodologia, sekcje 2-4). |
| --- | --- |

5.7

Czasowe i przestrzenne wskaźniki korygujące. PPP wylicza się na podstawie krajowych rocznych średnich cen (art. 2 ust. 2). Zważywszy, że „gromadzenie danych może ograniczać się do jednego lub kilku miejsc w ramach danego terytorium gospodarczego” i ponadto „do konkretnego okresu”, państwa członkowskie powinny stosować czasowy czynnik korygujący (obejmujący wstecznie okres nie dłuższy niż rok) oraz przestrzenny czynnik korygujący (obejmujący wstecznie okres nie dłuższy niż sześć lat) (załącznik I Metodologia, sekcje 2-4).

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Istnieją 254 regiony na poziomie NUTS II. Rozporządzenie (WE) nr 1059/2003, załącznik 1

1

(2)  Załącznik 1, Metodologia, 2.1

2

(3)  Ceny, o których tu mowa to „ceny dóbr konsumpcyjnych i usług oraz związane z nimi wskaźniki reprezentatywności”, „ceny dóbr na wyposażenie” oraz „ceny projektów budowlanych”.

3

(4)  Niemniej, początki międzynarodowych porównań cen i wysokości PKB sięgają eksperymentalnych porównań przeprowadzanych przez Organizację Europejskiej Współpracy Gospodarczej (Organisation for European Economic Cooperation-OEEC) w latach pięćdziesiątych.

4

(5)  System stosowany przez organy międzynarodowe (Organizację Narodów Zjednoczonych, Międzynarodowy Fundusz Walutowy itp.)

5

(6)  Zgodnie z rozporządzeniem Rady nr 1260/1999, fundusze strukturalne stosują się jedynie do tych regionów, w których PKB na mieszkańca mierzony w PPP jest niższy od 75 % średniej wspólnotowej. Dotyczy to również państw, które przystąpiły od tego czasu do UE (załącznik II do Aktu Przystąpienia z 2003 r.).

6

(7)  Jeśli chodzi o Fundusz Spójności, to art. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1164/1994 z dnia 25 maja 1994 r. stanowi, że Fundusz stosuje się „[...] w państwach członkowskich, w których produkt narodowy brutto (PNB), mierzony według parytetu siły nabywczej, jest mniejszy od 90 % średniej wspólnotowej [...]”.

7

(8)  Artykuł 3 zawiera następującą definicję: „Parytety siły nabywczej” lub „PPP” oznaczają przestrzenne deflatory oraz konwertory walut, które eliminują skutki różnic w poziomach cen między krajami, a zatem pozwalają na porównania wielkości komponentów PKB oraz poziomów cen..

8

(9)  Regulamin Pracowniczy urzędników i warunki zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich, załącznik XI, art. 1 („Parytety gospodarcze są wyliczone w taki sposób, aby każdy podstawowy komponent mógł być sprawdzony w badaniu bezpośrednim co najmniej raz na pięć lat”.).

9

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/47 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/47

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie elektronicznego środowiska dla urzędów celnych i handlu

COM(2005) 609 końcowy — 2005/0247 (COD)

(2006/C 318/08)

Dnia 17 stycznia 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 12 lipca 2006 r. Sprawozdawcą był Umberto BURANI.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 13 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 190 głosami — 3 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wprowadzenie

| 1.1 | Wniosek Komisji dotyczy nowego projektu związanego z elektroniczną administracją celną, dzięki któremu europejski system celny powinien stać się ostatecznie w pełni zautomatyzowany, interoperacyjny, bezpieczny, dostępny oraz skuteczny, jak również zyskać całkowicie elektroniczny charakter. Stanowi on konieczne uzupełnienie wdrożenia nowego Wspólnotowego kodeksu celnego zaproponowanego przez Komisję (1), na temat którego Komitet wypowiedział się już w odrębnej opinii. |
| --- | --- |

1.1

Wniosek Komisji dotyczy nowego projektu związanego z elektroniczną administracją celną, dzięki któremu europejski system celny powinien stać się ostatecznie w pełni zautomatyzowany, interoperacyjny, bezpieczny, dostępny oraz skuteczny, jak również zyskać całkowicie elektroniczny charakter. Stanowi on konieczne uzupełnienie wdrożenia nowego Wspólnotowego kodeksu celnego zaproponowanego przez Komisję (1), na temat którego Komitet wypowiedział się już w odrębnej opinii.

| 1.2 | Przyjęcie proponowanego skomputeryzowanego systemu wymaga wspólnego i skoordynowanego działania wszystkich państw członkowskich nie tylko w odniesieniu do administracji celnej, ale również organów granicznych innych niż urzędy celne, na których będzie spoczywało zadanie wprowadzenia w życie koncepcji punktów kompleksowej obsługi i punktów kompleksowej kontroli. Dzięki realizacji obydwu tych celów procedury celne staną się łatwiejsze, szybsze i mniej kosztowne dla podmiotów gospodarczych, a organy celne będą mogły przeprowadzać o wiele sprawniej kontrole związane z zarządzaniem ryzykiem. |
| --- | --- |

1.2

Przyjęcie proponowanego skomputeryzowanego systemu wymaga wspólnego i skoordynowanego działania wszystkich państw członkowskich nie tylko w odniesieniu do administracji celnej, ale również organów granicznych innych niż urzędy celne, na których będzie spoczywało zadanie wprowadzenia w życie koncepcji punktów kompleksowej obsługi i punktów kompleksowej kontroli. Dzięki realizacji obydwu tych celów procedury celne staną się łatwiejsze, szybsze i mniej kosztowne dla podmiotów gospodarczych, a organy celne będą mogły przeprowadzać o wiele sprawniej kontrole związane z zarządzaniem ryzykiem.

| 1.3 | Państwa członkowskie zrealizowały już znaczne inwestycje celem wdrożenia elektronicznych systemów celnych, ale systemy te różnią się istotnie między sobą, zarówno pod względem poziomu zaawansowania, jak również przepisów i wykorzystywania danych. Obecny stan harmonizacji jest zatem niedostateczny; istnieje również poważniejszy, wciąż nierozwiązany problem braku interoperacyjności między systemami. |
| --- | --- |

1.3

Państwa członkowskie zrealizowały już znaczne inwestycje celem wdrożenia elektronicznych systemów celnych, ale systemy te różnią się istotnie między sobą, zarówno pod względem poziomu zaawansowania, jak również przepisów i wykorzystywania danych. Obecny stan harmonizacji jest zatem niedostateczny; istnieje również poważniejszy, wciąż nierozwiązany problem braku interoperacyjności między systemami.

| 1.4 | Interoperacyjność pozwoli na wymianę informacji między organami celnymi różnych krajów. W trosce o obywateli wniosek umożliwia również stworzenie połączeń z podmiotami handlowymi, nie tylko po to, by pozwolić na realizację zasady punktów kompleksowej obsługi, ale również po to, by zagwarantować wymianę informacji. Po pełnym wejściu w życie nowy skomputeryzowany system będzie stanowił znaczący krok ku realizacji jednolitego rynku wewnętrznego, mającego — przynajmniej w kwestiach czysto celnych — jedynie zewnętrzne granice. Należy również pamiętać, że ze względu na globalny charakter rynków trzeba brać pod uwagę relacje z krajami trzecimi, o czym nie wspomniano w dokumencie Komisji. |
| --- | --- |

1.4

Interoperacyjność pozwoli na wymianę informacji między organami celnymi różnych krajów. W trosce o obywateli wniosek umożliwia również stworzenie połączeń z podmiotami handlowymi, nie tylko po to, by pozwolić na realizację zasady punktów kompleksowej obsługi, ale również po to, by zagwarantować wymianę informacji. Po pełnym wejściu w życie nowy skomputeryzowany system będzie stanowił znaczący krok ku realizacji jednolitego rynku wewnętrznego, mającego — przynajmniej w kwestiach czysto celnych — jedynie zewnętrzne granice. Należy również pamiętać, że ze względu na globalny charakter rynków trzeba brać pod uwagę relacje z krajami trzecimi, o czym nie wspomniano w dokumencie Komisji.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1 | Komisja zauważa, że cele dotyczące komputeryzacji opartej na systemach interoperacyjnych można było zrealizować również poprzez utworzenie scentralizowanego systemu celnego. Stwierdza jednak, że rozwiązanie to nie może zostać przyjęte z różnych powodów, między innymi ze względu na trudności z przeniesieniem odpowiedzialności operacyjnej z państw członkowskich na Komisję, co byłoby sprzeczne z zasadami pomocniczości i proporcjonalności. Niemniej prawdziwym powodem jest prawdopodobnie niechęć państw członkowskich do zrzeczenia się swoich prerogatyw, chociaż są one świadome tego, że część wpływów z ceł jest bezpośrednio odprowadzana do budżetu wspólnotowego. Komitet jest zdania, że wspólnotowe zarządzanie administracją celną powinno być jednym z długoterminowych celów Unii. Jego zalety to prostota, niezawodność i oszczędność, jak również możliwość powiązania z systemami innych państw UE oraz krajów trzecich. Biorąc pod uwagę potencjalne opóźnienia we wdrażaniu podstawowych systemów opracowanych przez każde z 25 państw członkowskich, należy rozważyć, czy nie byłoby lepiej wdrożyć w pełni zautomatyzowane systemy, takie jak automatyczne systemy przywozu i wywozu, które byłyby połączone poprzez pojedynczy europejski punkt dostępu. |
| --- | --- |

2.1

Komisja zauważa, że cele dotyczące komputeryzacji opartej na systemach interoperacyjnych można było zrealizować również poprzez utworzenie scentralizowanego systemu celnego. Stwierdza jednak, że rozwiązanie to nie może zostać przyjęte z różnych powodów, między innymi ze względu na trudności z przeniesieniem odpowiedzialności operacyjnej z państw członkowskich na Komisję, co byłoby sprzeczne z zasadami pomocniczości i proporcjonalności. Niemniej prawdziwym powodem jest prawdopodobnie niechęć państw członkowskich do zrzeczenia się swoich prerogatyw, chociaż są one świadome tego, że część wpływów z ceł jest bezpośrednio odprowadzana do budżetu wspólnotowego. Komitet jest zdania, że wspólnotowe zarządzanie administracją celną powinno być jednym z długoterminowych celów Unii. Jego zalety to prostota, niezawodność i oszczędność, jak również możliwość powiązania z systemami innych państw UE oraz krajów trzecich. Biorąc pod uwagę potencjalne opóźnienia we wdrażaniu podstawowych systemów opracowanych przez każde z 25 państw członkowskich, należy rozważyć, czy nie byłoby lepiej wdrożyć w pełni zautomatyzowane systemy, takie jak automatyczne systemy przywozu i wywozu, które byłyby połączone poprzez pojedynczy europejski punkt dostępu.

| 2.2 | Inicjatywa Komisji jest niezbędna przede wszystkim ze względu na to, że wprowadzenie nowego kodeksu celnego wymaga zgodności procedur z nowymi zasadami. Stanowi ona również element szeregu przedsięwzięć podejmowanych w różnych innych sektorach w ramach e-Europy oraz e-administracji (2), dokładniej mówiąc, inicjatywa ta stanowi kontynuację zobowiązań przyjętych w 2003 r. w komunikacie Komisji do Rady w sprawie „Prostego elektronicznego środowiska dla urzędów celnych i handlu” (3). Jednakże zobowiązania te podjęto już — przynajmniej w odniesieniu do utworzenia elektronicznego środowiska — w programie „Cła 2007” (4) oraz potwierdzono przy okazji zmian do rozporządzenia w sprawie kodeksu celnego z 2004 r. (5) |
| --- | --- |

2.2

Inicjatywa Komisji jest niezbędna przede wszystkim ze względu na to, że wprowadzenie nowego kodeksu celnego wymaga zgodności procedur z nowymi zasadami. Stanowi ona również element szeregu przedsięwzięć podejmowanych w różnych innych sektorach w ramach e-Europy oraz e-administracji (2), dokładniej mówiąc, inicjatywa ta stanowi kontynuację zobowiązań przyjętych w 2003 r. w komunikacie Komisji do Rady w sprawie „Prostego elektronicznego środowiska dla urzędów celnych i handlu” (3). Jednakże zobowiązania te podjęto już — przynajmniej w odniesieniu do utworzenia elektronicznego środowiska — w programie „Cła 2007” (4) oraz potwierdzono przy okazji zmian do rozporządzenia w sprawie kodeksu celnego z 2004 r. (5)

| 2.3 | Główne innowacje wprowadzane za pomocą proponowanego przez Komisję systemu są dla Komitetu powodem do zadowolenia; łączenie w sieci systemów krajowych, utworzenie interfejsu dla podmiotów gospodarczych w oparciu o punkty kompleksowej obsługi, możliwość elektronicznego składania zgłoszeń celnych oraz zintegrowane zarządzanie ryzykiem bez wątpienia stanowią znaczący postęp, pod warunkiem że koszty dla podatników i podmiotów gospodarczych nie będą nadmierne. Słuszne byłoby zatem rozważenie konsekwencji tych zmian dla pracowników służb celnych (środki, szkolenia, kariera, adaptacja). |
| --- | --- |

2.3

Główne innowacje wprowadzane za pomocą proponowanego przez Komisję systemu są dla Komitetu powodem do zadowolenia; łączenie w sieci systemów krajowych, utworzenie interfejsu dla podmiotów gospodarczych w oparciu o punkty kompleksowej obsługi, możliwość elektronicznego składania zgłoszeń celnych oraz zintegrowane zarządzanie ryzykiem bez wątpienia stanowią znaczący postęp, pod warunkiem że koszty dla podatników i podmiotów gospodarczych nie będą nadmierne. Słuszne byłoby zatem rozważenie konsekwencji tych zmian dla pracowników służb celnych (środki, szkolenia, kariera, adaptacja).

| 2.4 | Komitet pragnie jednakże sformułować kilka uwag dotyczących integracji systemów komputerowych oraz ich komplementarności. Komisja dąży do osiągnięcia pełnej interoperacyjności systemów celnych: oznacza to, że organy celne muszą być w stanie wymieniać informacje między sobą oraz z „innymi organami zajmującymi się międzynarodowym przepływem towarów”. Wyraźnie widać, że definicja ta nie obejmuje organów odpowiadających za pobieranie podatku VAT, a przecież powiązanie administracji celnej i administracji odpowiedzialnej za podatek VAT mogłoby okazać się przydatne przynajmniej w niektórych przypadkach oraz w odniesieniu do pewnych towarów, pozwalając na kontrolowanie zjawiska fałszowania oznaczeń pochodzenia towarów. Zjawisko to nie jest oczywiście niczym nowym, ale stale się wzmaga: towary importowane z krajów trzecich są często wprowadzane do obrotu (z opłaceniem VAT) we Wspólnocie z etykietami informującymi o europejskim pochodzeniu lub z fałszywymi „europejskimi” etykietami. |
| --- | --- |

2.4

Komitet pragnie jednakże sformułować kilka uwag dotyczących integracji systemów komputerowych oraz ich komplementarności. Komisja dąży do osiągnięcia pełnej interoperacyjności systemów celnych: oznacza to, że organy celne muszą być w stanie wymieniać informacje między sobą oraz z „innymi organami zajmującymi się międzynarodowym przepływem towarów”. Wyraźnie widać, że definicja ta nie obejmuje organów odpowiadających za pobieranie podatku VAT, a przecież powiązanie administracji celnej i administracji odpowiedzialnej za podatek VAT mogłoby okazać się przydatne przynajmniej w niektórych przypadkach oraz w odniesieniu do pewnych towarów, pozwalając na kontrolowanie zjawiska fałszowania oznaczeń pochodzenia towarów. Zjawisko to nie jest oczywiście niczym nowym, ale stale się wzmaga: towary importowane z krajów trzecich są często wprowadzane do obrotu (z opłaceniem VAT) we Wspólnocie z etykietami informującymi o europejskim pochodzeniu lub z fałszywymi „europejskimi” etykietami.

| 2.5 | Komitet pragnie również zwrócić uwagę na drugi motyw wniosku dotyczącego decyzji: „Działanie w zakresie ogólnoeuropejskiej e-administracji [...] wiąże się ze środkami zapewniającymi poprawę skuteczności [...] pomocy w walce z nadużyciami, zorganizowaną przestępczością i terroryzmem [...]”. Intencja przyświecająca autorom zapisu jest wyraźna, jednak nie do końca jasny jest sposób, w jaki cel ten mógłby zostać osiągnięty za sprawą przepisów zawartych we wniosku. Zgromadzonych danych celnych nie da się wykorzystać do innych celów bez ustanowienia systemu komunikacji z innymi systemami. |
| --- | --- |

2.5

Komitet pragnie również zwrócić uwagę na drugi motyw wniosku dotyczącego decyzji: „Działanie w zakresie ogólnoeuropejskiej e-administracji [...] wiąże się ze środkami zapewniającymi poprawę skuteczności [...] pomocy w walce z nadużyciami, zorganizowaną przestępczością i terroryzmem [...]”. Intencja przyświecająca autorom zapisu jest wyraźna, jednak nie do końca jasny jest sposób, w jaki cel ten mógłby zostać osiągnięty za sprawą przepisów zawartych we wniosku. Zgromadzonych danych celnych nie da się wykorzystać do innych celów bez ustanowienia systemu komunikacji z innymi systemami.

| 2.5.1 | W grudniu 2004 r. w oparciu o ocenę Komisji (6) i zalecenie Parlamentu Europejskiego z dnia 14 października 2004 r. Rada przyjęła program haski. Wyznacza on szereg środków i działań służących poprawie bezpieczeństwa UE, szczególnie w celu „zabezpieczenia współpracy policyjnej, celnej i sądowej”. W przyjętym następnie dokumencie (10 czerwca 2005 r.) przedstawiono plan działania na rzecz wdrożenia programu haskiego odwołujący się do rezolucji Rady Ministrów Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych z dnia 30 marca 2004 r. w sprawie współpracy celnej oraz komunikatu w sprawie zwalczania nielegalnego handlu transgranicznego towarami zakazanymi lub objętymi ograniczeniami. W następnym dokumencie (7) współpraca celna została ponownie wymieniona jako kwestia priorytetowa. Wszystkie przedsięwzięcia przewidziane w ww. dokumentach opierają się na dostępności informacji dla celów egzekwowania prawa, o czym wspomniano również w programie haskim. Komitet za oczywiste uważa, że z uwagi na ogólny kontekst oraz charakter realizowanych przedsięwzięć przy projektowaniu trwałego skomputeryzowanego systemu celnego należy zadbać o to, by w momencie rozpoczęcia funkcjonowania systemu lub później możliwa była współpraca pomiędzy bazą danych celnych a innymi systemami, zwłaszcza wewnętrznymi systemami bezpieczeństwa państw europejskich i krajów trzecich. Oczywiście imperatywem jest zawsze poszanowanie życia prywatnego, tajemnicy zawodowej i ochrony danych. |
| --- | --- |

2.5.1

W grudniu 2004 r. w oparciu o ocenę Komisji (6) i zalecenie Parlamentu Europejskiego z dnia 14 października 2004 r. Rada przyjęła program haski. Wyznacza on szereg środków i działań służących poprawie bezpieczeństwa UE, szczególnie w celu „zabezpieczenia współpracy policyjnej, celnej i sądowej”. W przyjętym następnie dokumencie (10 czerwca 2005 r.) przedstawiono plan działania na rzecz wdrożenia programu haskiego odwołujący się do rezolucji Rady Ministrów Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych z dnia 30 marca 2004 r. w sprawie współpracy celnej oraz komunikatu w sprawie zwalczania nielegalnego handlu transgranicznego towarami zakazanymi lub objętymi ograniczeniami. W następnym dokumencie (7) współpraca celna została ponownie wymieniona jako kwestia priorytetowa. Wszystkie przedsięwzięcia przewidziane w ww. dokumentach opierają się na dostępności informacji dla celów egzekwowania prawa, o czym wspomniano również w programie haskim. Komitet za oczywiste uważa, że z uwagi na ogólny kontekst oraz charakter realizowanych przedsięwzięć przy projektowaniu trwałego skomputeryzowanego systemu celnego należy zadbać o to, by w momencie rozpoczęcia funkcjonowania systemu lub później możliwa była współpraca pomiędzy bazą danych celnych a innymi systemami, zwłaszcza wewnętrznymi systemami bezpieczeństwa państw europejskich i krajów trzecich. Oczywiście imperatywem jest zawsze poszanowanie życia prywatnego, tajemnicy zawodowej i ochrony danych.

| 2.5.2 | W dokumencie Komisji kwestia ta nie jest w ogóle poruszana poza fragmentem zacytowanym w punkcie 2.5 powyżej. W uzasadnieniu Komisja ani razu nie wspomina również o programie haskim; w części „Spójność z innymi politykami i celami Unii” jest jedynie mowa o strategii lizbońskiej oraz inicjatywach e-Europa i e-administracja. Nawet przy uwzględnieniu art. 3 lit. d) — który został omówiony poniżej — tak znaczące pominięcie nie może być przypadkowe i Komisja powinna wyraźnie wyjaśnić jego przyczyny. Faktem pozostaje jednak, że odkładanie w czasie realizacji inicjatywy, która powinna zostać bezzwłocznie przyjęta, byłoby niedopuszczalne. |
| --- | --- |

2.5.2

W dokumencie Komisji kwestia ta nie jest w ogóle poruszana poza fragmentem zacytowanym w punkcie 2.5 powyżej. W uzasadnieniu Komisja ani razu nie wspomina również o programie haskim; w części „Spójność z innymi politykami i celami Unii” jest jedynie mowa o strategii lizbońskiej oraz inicjatywach e-Europa i e-administracja. Nawet przy uwzględnieniu art. 3 lit. d) — który został omówiony poniżej — tak znaczące pominięcie nie może być przypadkowe i Komisja powinna wyraźnie wyjaśnić jego przyczyny. Faktem pozostaje jednak, że odkładanie w czasie realizacji inicjatywy, która powinna zostać bezzwłocznie przyjęta, byłoby niedopuszczalne.

| 2.5.3 | Pracując nad omawianym dokumentem, Komisja zorganizowała aż sześć seminariów w ciągu dwóch lat, przeprowadziła konsultacje z użytkownikami oraz omówiła przedmiotowe kwestie w ramach Komitetu Kodeksu Celnego, Grupy ds. Elektronicznej Administracji Celnej w ramach Programu Cła 2007 oraz Grupy Kontaktowej ds. Handlu. Nie wspomniano jednak o kontaktach z Europolem, biurem OLAF bądź innymi dyrekcjami generalnymi Komisji. Nie można planować utworzenia systemu jedynie w oparciu o wymagania jego bezpośrednich użytkowników; jeżeli ma on być kompatybilny z innymi systemami, przy jego projektowaniu należy wykorzystać wiedzę o cechach charakterystycznych i potrzebach tych systemów. Komitet jest zdania, że właśnie znajdują potwierdzenie zastrzeżenia, które wyraził w swojej opinii w sprawie Wspólnotowego kodeksu celnego co do braku właściwego uświadomienia sobie współzależności, jaka istnieje między różnymi gałęziami administracji publicznej w walce z przestępczością. |
| --- | --- |

2.5.3

Pracując nad omawianym dokumentem, Komisja zorganizowała aż sześć seminariów w ciągu dwóch lat, przeprowadziła konsultacje z użytkownikami oraz omówiła przedmiotowe kwestie w ramach Komitetu Kodeksu Celnego, Grupy ds. Elektronicznej Administracji Celnej w ramach Programu Cła 2007 oraz Grupy Kontaktowej ds. Handlu. Nie wspomniano jednak o kontaktach z Europolem, biurem OLAF bądź innymi dyrekcjami generalnymi Komisji. Nie można planować utworzenia systemu jedynie w oparciu o wymagania jego bezpośrednich użytkowników; jeżeli ma on być kompatybilny z innymi systemami, przy jego projektowaniu należy wykorzystać wiedzę o cechach charakterystycznych i potrzebach tych systemów. Komitet jest zdania, że właśnie znajdują potwierdzenie zastrzeżenia, które wyraził w swojej opinii w sprawie Wspólnotowego kodeksu celnego co do braku właściwego uświadomienia sobie współzależności, jaka istnieje między różnymi gałęziami administracji publicznej w walce z przestępczością.

| 2.5.4 | Całkowita zmiana podejścia zgodnie z uwagami zawartymi w poprzednim punkcie będzie prawdopodobnie trudna z uwagi na narzucane przez program ograniczenia czasowe związane z wdrażaniem. Z pewnością jednak na obecnym etapie można by stworzyć środki bezpieczeństwa dotyczące „towarów wrażliwych” (np. broń, materiały wybuchowe, materiały jądrowe, maszyny i sprzęt dla przemysłu chemicznego, jądrowego lub obronnego, narkotyki, alkohol i tytoń). Środki takie mogłyby przełożyć się na gromadzenie danych, które byłyby przekazywane automatycznie lub na żądanie odpowiednim władzom. |
| --- | --- |

2.5.4

Całkowita zmiana podejścia zgodnie z uwagami zawartymi w poprzednim punkcie będzie prawdopodobnie trudna z uwagi na narzucane przez program ograniczenia czasowe związane z wdrażaniem. Z pewnością jednak na obecnym etapie można by stworzyć środki bezpieczeństwa dotyczące „towarów wrażliwych” (np. broń, materiały wybuchowe, materiały jądrowe, maszyny i sprzęt dla przemysłu chemicznego, jądrowego lub obronnego, narkotyki, alkohol i tytoń). Środki takie mogłyby przełożyć się na gromadzenie danych, które byłyby przekazywane automatycznie lub na żądanie odpowiednim władzom.

| 2.6 | Zgodnie z zasadą pomocniczości interoperacyjność systemu, jeden interfejs oraz portale celne powinny być finansowane z budżetu wspólnotowego. Koszty takie szacowane są na ok. 180 milionów euro, podzielonych na roczne środki rosnące od 4 milionów euro w 2006 r. do 111 milionów poczynając od roku 2011. Komitet popiera taki podział funduszy, ale wyraża zdziwienie z powodu decyzji o obciążeniu budżetu wspólnotowego kosztami krajowych portali celnych. Mimo że portale te są w zasadzie dostępne dla wszystkich podmiotów gospodarczych, czy to krajowych, czy pochodzących z innego państwa UE, to z dużym prawdopodobieństwem będą z nich korzystać przede wszystkim podmioty krajowe. Bardziej uzasadnione byłoby zatem ponoszenie tych kosztów przez poszczególne państwa członkowskie, nie zaś przez Wspólnotę. Sytuacja wyglądałaby oczywiście inaczej, gdyby Komisja mówiła o portalach europejskich, o których jednakże nie wspomina w sposób wyraźny. |
| --- | --- |

2.6

Zgodnie z zasadą pomocniczości interoperacyjność systemu, jeden interfejs oraz portale celne powinny być finansowane z budżetu wspólnotowego. Koszty takie szacowane są na ok. 180 milionów euro, podzielonych na roczne środki rosnące od 4 milionów euro w 2006 r. do 111 milionów poczynając od roku 2011. Komitet popiera taki podział funduszy, ale wyraża zdziwienie z powodu decyzji o obciążeniu budżetu wspólnotowego kosztami krajowych portali celnych. Mimo że portale te są w zasadzie dostępne dla wszystkich podmiotów gospodarczych, czy to krajowych, czy pochodzących z innego państwa UE, to z dużym prawdopodobieństwem będą z nich korzystać przede wszystkim podmioty krajowe. Bardziej uzasadnione byłoby zatem ponoszenie tych kosztów przez poszczególne państwa członkowskie, nie zaś przez Wspólnotę. Sytuacja wyglądałaby oczywiście inaczej, gdyby Komisja mówiła o portalach europejskich, o których jednakże nie wspomina w sposób wyraźny.

| 2.7 | Co do terminów związanych z realizacją przedsięwzięcia Komisja opracowała harmonogram terminów obowiązujący wszystkie państwa członkowskie. Terminy te będą liczone od daty publikacji decyzji w Dzienniku Urzędowym: trzy lata na przyjęcie interoperacyjnych automatycznych systemów odprawy celnej, systemów rejestracji dla podmiotów gospodarczych oraz portali informacyjnych; pięć lat na stworzenie sieci pojedynczych punktów dostępu oraz środowiska taryfowego spełniającego standardy Wspólnoty; sześć lat na zapewnienie usług punktów kompleksowej obsługi. Komitet jest zdania, że terminy te, a zwłaszcza pierwszy z nich, są dosyć optymistyczne: trzy lata to niewiele czasu, zważywszy, że okres ten musi również obejmować kilkumiesięczne testy programów i dzielenie się informacjami z innymi zaangażowanymi stronami. Ponadto nie we wszystkich państwach członkowskich występuje taki sam poziom komputeryzacji czy też dostępności zasobów finansowych i ludzkich. Jeżeli z powodu niedotrzymania tych terminów przez jedno lub większą liczbę państw członkowskich Komisja byłaby zmuszona je przedłużać, zagroziłoby to skuteczności systemu, a przede wszystkim jego wiarygodności. Z tego względu należy zmienić obecnie obowiązujący wieloletni plan strategiczny, biorąc pod uwagę:






  — | konieczność pełnego wdrożenia systemu przez wszystkie państwa członkowskie przed jego wprowadzeniem w życie, oraz |
| --- | --- | --- |

2.7

Co do terminów związanych z realizacją przedsięwzięcia Komisja opracowała harmonogram terminów obowiązujący wszystkie państwa członkowskie. Terminy te będą liczone od daty publikacji decyzji w Dzienniku Urzędowym: trzy lata na przyjęcie interoperacyjnych automatycznych systemów odprawy celnej, systemów rejestracji dla podmiotów gospodarczych oraz portali informacyjnych; pięć lat na stworzenie sieci pojedynczych punktów dostępu oraz środowiska taryfowego spełniającego standardy Wspólnoty; sześć lat na zapewnienie usług punktów kompleksowej obsługi. Komitet jest zdania, że terminy te, a zwłaszcza pierwszy z nich, są dosyć optymistyczne: trzy lata to niewiele czasu, zważywszy, że okres ten musi również obejmować kilkumiesięczne testy programów i dzielenie się informacjami z innymi zaangażowanymi stronami. Ponadto nie we wszystkich państwach członkowskich występuje taki sam poziom komputeryzacji czy też dostępności zasobów finansowych i ludzkich. Jeżeli z powodu niedotrzymania tych terminów przez jedno lub większą liczbę państw członkowskich Komisja byłaby zmuszona je przedłużać, zagroziłoby to skuteczności systemu, a przede wszystkim jego wiarygodności. Z tego względu należy zmienić obecnie obowiązujący wieloletni plan strategiczny, biorąc pod uwagę:

—

konieczność pełnego wdrożenia systemu przez wszystkie państwa członkowskie przed jego wprowadzeniem w życie, oraz

| — | konieczność przyznania podmiotom gospodarczym przynajmniej 12 miesięcy na opracowanie systemów po otrzymaniu przez nich pełnych informacji na temat stosownych wymogów od urzędu celnego właściwego dla danego państwa członkowskiego. Przemysł i handel nie powinny być zobligowane do przedłożenia deklaracji skróconych z tytułu przywozu i wywozu przed pełnym wdrożeniem ujednoliconych systemów. |
| --- | --- |

—

konieczność przyznania podmiotom gospodarczym przynajmniej 12 miesięcy na opracowanie systemów po otrzymaniu przez nich pełnych informacji na temat stosownych wymogów od urzędu celnego właściwego dla danego państwa członkowskiego. Przemysł i handel nie powinny być zobligowane do przedłożenia deklaracji skróconych z tytułu przywozu i wywozu przed pełnym wdrożeniem ujednoliconych systemów.

3.   Uwagi szczegółowe

| 3.1 | Artykuł 2: Cele. Wniosek wymienia dążenie do stworzenia wspólnego podejścia do kontroli towarów niebezpiecznych i nielegalnych. Zaleca się zmianę brzmienia odpowiedniego fragmentu w myśl propozycji Komitetu przedstawionej w punkcie 2.5.4. |
| --- | --- |

3.1

Artykuł 2: Cele. Wniosek wymienia dążenie do stworzenia wspólnego podejścia do kontroli towarów niebezpiecznych i nielegalnych. Zaleca się zmianę brzmienia odpowiedniego fragmentu w myśl propozycji Komitetu przedstawionej w punkcie 2.5.4.

| 3.2 | Artykuł 3: Wymiana danych. Zgodnie z art. 3 lit. d) systemy celne muszą pozwalać na wymianę danych z „innymi administracjami lub organami uczestniczącymi w międzynarodowym przepływie towarów”. Komitet wyraził już swoje zdanie na temat niedoskonałości tej definicji (patrz punkt 2.4 i następne). Jeżeli uwzględniona zostanie propozycja Komitetu, by w części zatytułowanej „Spójność z innymi politykami i celami Unii” zawrzeć również program haski, brzmienie omawianej litery będzie też wymagało odpowiedniej zmiany. Niezależnie od tego tekst musi zostać sformułowany w sposób bardziej jednoznaczny, aby nie mógł podlegać dowolnej interpretacji: nie jest jasne, czy chodzi o „administracje (...) uczestniczące w międzynarodowym przepływie towarów” podobnie jak „organy”, czy też jest mowa o „administracjach” ogólnie; jeżeli mamy do czynienia z drugą ewentualnością, to należy wyraźnie określić, że posługując się tym terminem, Komisja pragnie zasygnalizować nowe podejście, zgodne z programem haskim. Obecne dość niejednoznaczne brzmienie i możliwości interpretacji tego przepisu powodują dużą niepewność. |
| --- | --- |

3.2

Artykuł 3: Wymiana danych. Zgodnie z art. 3 lit. d) systemy celne muszą pozwalać na wymianę danych z „innymi administracjami lub organami uczestniczącymi w międzynarodowym przepływie towarów”. Komitet wyraził już swoje zdanie na temat niedoskonałości tej definicji (patrz punkt 2.4 i następne). Jeżeli uwzględniona zostanie propozycja Komitetu, by w części zatytułowanej „Spójność z innymi politykami i celami Unii” zawrzeć również program haski, brzmienie omawianej litery będzie też wymagało odpowiedniej zmiany. Niezależnie od tego tekst musi zostać sformułowany w sposób bardziej jednoznaczny, aby nie mógł podlegać dowolnej interpretacji: nie jest jasne, czy chodzi o „administracje (...) uczestniczące w międzynarodowym przepływie towarów” podobnie jak „organy”, czy też jest mowa o „administracjach” ogólnie; jeżeli mamy do czynienia z drugą ewentualnością, to należy wyraźnie określić, że posługując się tym terminem, Komisja pragnie zasygnalizować nowe podejście, zgodne z programem haskim. Obecne dość niejednoznaczne brzmienie i możliwości interpretacji tego przepisu powodują dużą niepewność.

| 3.3 | Artykuł 4: Systemy i usługi oraz harmonogram. Jak zauważono w punkcie 2.7 powyżej, terminy wdrożenia systemu wydają się nadmiernie optymistyczne. Komisja powinna ponownie omówić ich aspekty techniczne z państwami członkowskimi oraz z ich bezpośrednio zaangażowanymi służbami, aby upewnić się, że wszystkie zainteresowane strony wyraźnie zagwarantują, iż będą w stanie wywiązać się ze swoich zobowiązań w ustalonych ramach czasowych. |
| --- | --- |

3.3

Artykuł 4: Systemy i usługi oraz harmonogram. Jak zauważono w punkcie 2.7 powyżej, terminy wdrożenia systemu wydają się nadmiernie optymistyczne. Komisja powinna ponownie omówić ich aspekty techniczne z państwami członkowskimi oraz z ich bezpośrednio zaangażowanymi służbami, aby upewnić się, że wszystkie zainteresowane strony wyraźnie zagwarantują, iż będą w stanie wywiązać się ze swoich zobowiązań w ustalonych ramach czasowych.

| 3.4 | Artykuł 9: Zasoby. Artykuł ten dzieli odpowiedzialność za wymagane zasoby ludzkie, budżetowe i techniczne pomiędzy Komisję a państwa członkowskie: Komisja odpowiada za składniki wspólnotowe, a państwa za składniki krajowe. Artykuł ten został prawidłowo sformułowany, jednakże należy go odczytywać łącznie z art. 10 w odniesieniu do znaczenia i treści terminów „składniki wspólnotowe” i „składniki krajowe”. |
| --- | --- |

3.4

Artykuł 9: Zasoby. Artykuł ten dzieli odpowiedzialność za wymagane zasoby ludzkie, budżetowe i techniczne pomiędzy Komisję a państwa członkowskie: Komisja odpowiada za składniki wspólnotowe, a państwa za składniki krajowe. Artykuł ten został prawidłowo sformułowany, jednakże należy go odczytywać łącznie z art. 10 w odniesieniu do znaczenia i treści terminów „składniki wspólnotowe” i „składniki krajowe”.

| 3.5 | Artykuł 10: Przepisy finansowe. Również i ten artykuł został prawidłowo sformułowany, jednakże jego interpretacja może przysparzać problemów. Trzeci ustęp stanowi, że państwa członkowskie ponoszą koszty składników krajowych „w tym interfejsów umożliwiających połączenie z innymi organami rządowymi i podmiotami gospodarczymi”. Należałoby przyjąć, że portale, które zwykle działają w języku danego państwa członkowskiego i są dostosowane do potrzeb jego podmiotów gospodarczych, zostaną uznane za składniki krajowe. A przecież uzasadnienie (patrz punkt 2.6 powyżej) wyjaśnia, że portale są uznawane za składniki wspólnotowe, co nie wynika wyraźnie z treści samego przedmiotowego artykułu. Komitet jest zdania, że ustęp ten należy poddać rewizji: merytorycznej — jeżeli uwagi Komitetu zostaną zaakceptowane, albo przynajmniej formalnej — dla poprawy przejrzystości. |
| --- | --- |

3.5

Artykuł 10: Przepisy finansowe. Również i ten artykuł został prawidłowo sformułowany, jednakże jego interpretacja może przysparzać problemów. Trzeci ustęp stanowi, że państwa członkowskie ponoszą koszty składników krajowych „w tym interfejsów umożliwiających połączenie z innymi organami rządowymi i podmiotami gospodarczymi”. Należałoby przyjąć, że portale, które zwykle działają w języku danego państwa członkowskiego i są dostosowane do potrzeb jego podmiotów gospodarczych, zostaną uznane za składniki krajowe. A przecież uzasadnienie (patrz punkt 2.6 powyżej) wyjaśnia, że portale są uznawane za składniki wspólnotowe, co nie wynika wyraźnie z treści samego przedmiotowego artykułu. Komitet jest zdania, że ustęp ten należy poddać rewizji: merytorycznej — jeżeli uwagi Komitetu zostaną zaakceptowane, albo przynajmniej formalnej — dla poprawy przejrzystości.

| 3.6 | Artykuł 12: Sprawozdania. Do 31 grudnia każdego roku państwa członkowskie muszą przedstawiać sprawozdania z postępów prac oraz osiągniętych wyników. Komisja z kolei do 31 marca każdego roku przesyła państwom członkowskim skonsolidowane sprawozdanie, które powinno zawierać wyniki ewentualnych wizyt kontrolnych i innych działań kontrolnych. Zasadniczo nie można tu niczego zarzucić, ale Komitet zastanawia się, jakie są konsekwencje „wizyt kontrolnych” i czy ich wyniki powinny być upubliczniane. |
| --- | --- |

3.6

Artykuł 12: Sprawozdania. Do 31 grudnia każdego roku państwa członkowskie muszą przedstawiać sprawozdania z postępów prac oraz osiągniętych wyników. Komisja z kolei do 31 marca każdego roku przesyła państwom członkowskim skonsolidowane sprawozdanie, które powinno zawierać wyniki ewentualnych wizyt kontrolnych i innych działań kontrolnych. Zasadniczo nie można tu niczego zarzucić, ale Komitet zastanawia się, jakie są konsekwencje „wizyt kontrolnych” i czy ich wyniki powinny być upubliczniane.

| 3.7 | Artykuł 13: Konsultacje z podmiotami gospodarczymi. Artykuł stanowi, że Komisja i państwa członkowskie przeprowadzają „regularne” konsultacje z podmiotami gospodarczymi na każdym etapie przygotowania, opracowywania i wdrażania systemów i usług. Konsultacje mają przebiegać przy użyciu mechanizmu, w ramach którego organizowane będą regularne zebrania reprezentatywnej grupy podmiotów gospodarczych. Komitet jest zdania, że taki rodzaj mechanizmu jest zgodny ze zwykłą praktyką wspólnotową oraz z zasadami konsultacji i przejrzystości; doświadczenie pokazuje jednak, że konsultacje nie powinny kierować uwagi na zbyt wiele różnych żądań lub sprzecznych tendencji mogących być powodem przeszkód, których pokonanie zajmie dużo czasu i będzie wymagało zawierania nieracjonalnych kompromisów. Etap konsultacyjny musi być zatem na tyle wyczerpujący, by służyć szybkiemu podejmowaniu decyzji. |
| --- | --- |

3.7

Artykuł 13: Konsultacje z podmiotami gospodarczymi. Artykuł stanowi, że Komisja i państwa członkowskie przeprowadzają „regularne” konsultacje z podmiotami gospodarczymi na każdym etapie przygotowania, opracowywania i wdrażania systemów i usług. Konsultacje mają przebiegać przy użyciu mechanizmu, w ramach którego organizowane będą regularne zebrania reprezentatywnej grupy podmiotów gospodarczych. Komitet jest zdania, że taki rodzaj mechanizmu jest zgodny ze zwykłą praktyką wspólnotową oraz z zasadami konsultacji i przejrzystości; doświadczenie pokazuje jednak, że konsultacje nie powinny kierować uwagi na zbyt wiele różnych żądań lub sprzecznych tendencji mogących być powodem przeszkód, których pokonanie zajmie dużo czasu i będzie wymagało zawierania nieracjonalnych kompromisów. Etap konsultacyjny musi być zatem na tyle wyczerpujący, by służyć szybkiemu podejmowaniu decyzji.

| 3.8 | Artykuł 14: Państwa przystępujące i kandydujące. Artykuł stanowi, że Komisja informuje państwa przystępujące i kandydujące o podejmowanych inicjatywach i postępach osiągniętych na różnych etapach, jak również zezwala na ich uczestnictwo w tych etapach. Zapis ten jest nieprecyzyjny: nie jest jasne, czy kraje, o których mowa miałyby uczestniczyć czynnie czy tylko w charakterze obserwatorów, czy mogłyby wprowadzać równoległe systemy celne mając na względzie swoje przystąpienie oraz czy w takich przypadkach miałyby prawo do finansowania z budżetu wspólnotowego. EKES zwraca się o zwiększenie przejrzystości tego przepisu. |
| --- | --- |

3.8

Artykuł 14: Państwa przystępujące i kandydujące. Artykuł stanowi, że Komisja informuje państwa przystępujące i kandydujące o podejmowanych inicjatywach i postępach osiągniętych na różnych etapach, jak również zezwala na ich uczestnictwo w tych etapach. Zapis ten jest nieprecyzyjny: nie jest jasne, czy kraje, o których mowa miałyby uczestniczyć czynnie czy tylko w charakterze obserwatorów, czy mogłyby wprowadzać równoległe systemy celne mając na względzie swoje przystąpienie oraz czy w takich przypadkach miałyby prawo do finansowania z budżetu wspólnotowego. EKES zwraca się o zwiększenie przejrzystości tego przepisu.

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  COM(2005) 608 końcowy

1

(2)  Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: „Rola e-administracji dla przyszłości Europy”, COM(2003) 567 końcowy z 26.9.2003

2

(3)  COM(2003) 452 końcowy z 24.7.2003, cytowany w opinii EKES-u w sprawie kodeksu celnego.

3

(4)  COM(2002) 26 końcowy z 21.3.2002, przedmiot opinii EKES-u w DzU C 241 z 7.10.2002

4

(5)  COM(2003) 452 końcowy z 24.7.2003, Przedmiot opinii EKES-u w DzU C 110 z 30.4.2004

5

(6)  COM(2004) 401 końcowy

6

(7)  COM(2005) 184 końcowy

7

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/51 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/51

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie realizacji wspólnotowego programu lizbońskiego: wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego zmieniającej dyrektywy 97/7/WE, 2000/12/WE i 2002/65/WE

COM(2005) 603 wersja ostateczna — 2005/0245 (COD)

(2006/C 318/09)

Dnia 18 stycznia 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 47 ust. 2 oraz art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 12 lipca 2006 r. Sprawozdawcą był baron Jörg FRANK VON FÜRSTENWERTH.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13 — 14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 13 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 191 do 1 — 3 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Streszczenie

| 1.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) podziela opinię Komisji Europejskiej, że dla urzeczywistnienia rynku wewnętrznego niezbędne jest zniesienie wszelkich granic wewnętrznych we Wspólnocie dla umożliwienia swobodnego przepływu towarów, osób, usług i kapitału. W tym celu nieodzowne znaczenie ma sprawnie funkcjonujący wewnętrzny rynek usług płatniczych, którego jednakże jeszcze nie ma. Komitet opowiada się za tym, by po udanym wprowadzeniu euro utworzyć również Jednolity Europejski Obszar Płatniczy (SEPA — Single Euro Payment Area). |
| --- | --- |

1.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) podziela opinię Komisji Europejskiej, że dla urzeczywistnienia rynku wewnętrznego niezbędne jest zniesienie wszelkich granic wewnętrznych we Wspólnocie dla umożliwienia swobodnego przepływu towarów, osób, usług i kapitału. W tym celu nieodzowne znaczenie ma sprawnie funkcjonujący wewnętrzny rynek usług płatniczych, którego jednakże jeszcze nie ma. Komitet opowiada się za tym, by po udanym wprowadzeniu euro utworzyć również Jednolity Europejski Obszar Płatniczy (SEPA — Single Euro Payment Area).

| 1.2 | Komitet popiera starania Komisji Europejskiej zmierzające do ustanowienia ram prawnych dla Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego oraz uznaje wniosek dotyczący dyrektywy za krok w dobrym kierunku. |
| --- | --- |

1.2

Komitet popiera starania Komisji Europejskiej zmierzające do ustanowienia ram prawnych dla Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego oraz uznaje wniosek dotyczący dyrektywy za krok w dobrym kierunku.

| 1.3 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje inicjatywy, podjęte już przez Komisję Europejską i europejskie instytucje kredytowe, zmierzające do utworzenia Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego, którego celem — i to całkiem ambitnym — jest uczynienie płatności transgranicznych w euro na rynku wewnętrznym prostymi, wygodnymi, bezpiecznymi i tanimi. |
| --- | --- |

1.3

Komitet z zadowoleniem przyjmuje inicjatywy, podjęte już przez Komisję Europejską i europejskie instytucje kredytowe, zmierzające do utworzenia Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego, którego celem — i to całkiem ambitnym — jest uczynienie płatności transgranicznych w euro na rynku wewnętrznym prostymi, wygodnymi, bezpiecznymi i tanimi.

| 1.4 | Komitet zwraca jednakże uwagę, że swoim wnioskiem dotyczącym dyrektywy Komisja Europejska wybrała taki sposób regulacji, który jest bardzo obszerny i zdecydowanie wykracza poza ramy prawne niezbędne dla uregulowania transgranicznych usług płatniczych. Z tego względu Komitet wyraża zaniepokojenie, iż — również ze względu na konieczne terminy transpozycji dla państw członkowskich oraz dostawców i użytkowników usług płatniczych — cel, jakim jest stworzenie Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego w 2008 r., może być niezrealizowany z uwagi na nadmiar ram prawnych wykraczających poza środki niezbędne do jego osiągnięcia. Komitet zachęca do uwzględnienia w większym stopniu instrumentów samoregulacji i współregulacji. |
| --- | --- |

1.4

Komitet zwraca jednakże uwagę, że swoim wnioskiem dotyczącym dyrektywy Komisja Europejska wybrała taki sposób regulacji, który jest bardzo obszerny i zdecydowanie wykracza poza ramy prawne niezbędne dla uregulowania transgranicznych usług płatniczych. Z tego względu Komitet wyraża zaniepokojenie, iż — również ze względu na konieczne terminy transpozycji dla państw członkowskich oraz dostawców i użytkowników usług płatniczych — cel, jakim jest stworzenie Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego w 2008 r., może być niezrealizowany z uwagi na nadmiar ram prawnych wykraczających poza środki niezbędne do jego osiągnięcia. Komitet zachęca do uwzględnienia w większym stopniu instrumentów samoregulacji i współregulacji.

| 1.5 | Dla osiągnięcia wytyczonego przez Komisję Europejską celu, jakim jest rozpoczęcie funkcjonowania Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego w 2008 r., wystarczyć powinno ustanowienie podstaw prawnych dla transgranicznych poleceń zapłaty oraz zmiana niezbędnych uregulowań prawnych z tytułu II (Dostawcy usług płatniczych) oraz tytułu IV (Prawa i obowiązki w odniesieniu do dostarczania usług płatniczych i korzystania z nich) wniosku dotyczącego dyrektywy (między innymi odnoszących się do autoryzacji, odwołania oraz zwrotu kwoty płatności w tytule IV). Umożliwiłoby to dotrzymanie terminu rozpoczęcia działania Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego ustalonego na 2008 r. |
| --- | --- |

1.5

Dla osiągnięcia wytyczonego przez Komisję Europejską celu, jakim jest rozpoczęcie funkcjonowania Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego w 2008 r., wystarczyć powinno ustanowienie podstaw prawnych dla transgranicznych poleceń zapłaty oraz zmiana niezbędnych uregulowań prawnych z tytułu II (Dostawcy usług płatniczych) oraz tytułu IV (Prawa i obowiązki w odniesieniu do dostarczania usług płatniczych i korzystania z nich) wniosku dotyczącego dyrektywy (między innymi odnoszących się do autoryzacji, odwołania oraz zwrotu kwoty płatności w tytule IV). Umożliwiłoby to dotrzymanie terminu rozpoczęcia działania Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego ustalonego na 2008 r.

| 1.6 | Komitet jest zdania, że również w świetle dotychczas przyjętych aktów prawnych, tylko koncentracja na aspektach rzeczywiście wymagających uregulowania odpowiada zasadzie poprawy jakości prawa („better regulation”). Dlatego też w interesie dostawców i użytkowników usług płatniczych podstawowym założeniem wniosku dotyczącego dyrektywy powinno być wspieranie i ułatwianie płatności, a nie utrudnianie ich biurokratycznymi działaniami, które w ostatecznym rozrachunku podwyższają koszty systemu, czyniąc go trudniejszym do zaakceptowania przez użytkowników. |
| --- | --- |

1.6

Komitet jest zdania, że również w świetle dotychczas przyjętych aktów prawnych, tylko koncentracja na aspektach rzeczywiście wymagających uregulowania odpowiada zasadzie poprawy jakości prawa („better regulation”). Dlatego też w interesie dostawców i użytkowników usług płatniczych podstawowym założeniem wniosku dotyczącego dyrektywy powinno być wspieranie i ułatwianie płatności, a nie utrudnianie ich biurokratycznymi działaniami, które w ostatecznym rozrachunku podwyższają koszty systemu, czyniąc go trudniejszym do zaakceptowania przez użytkowników.

| 1.7 | Komitet zwraca uwagę na dalsze kwestie wiążące się ze stworzeniem wewnętrznego rynku usług płatniczych, których nie można jeszcze tutaj rozstrzygnąć. Są to z jednej strony zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa płatności elektronicznych i związane z tym aspekty. Z drugiej strony jednak należy również stwierdzić, że coraz ważniejsze zagadnienie w państwach członkowskich stanowią kwestie dostępu do rachunku bieżącego, bez którego uczestnictwo w życiu gospodarczym jest już prawie niemożliwe. |
| --- | --- |

1.7

Komitet zwraca uwagę na dalsze kwestie wiążące się ze stworzeniem wewnętrznego rynku usług płatniczych, których nie można jeszcze tutaj rozstrzygnąć. Są to z jednej strony zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa płatności elektronicznych i związane z tym aspekty. Z drugiej strony jednak należy również stwierdzić, że coraz ważniejsze zagadnienie w państwach członkowskich stanowią kwestie dostępu do rachunku bieżącego, bez którego uczestnictwo w życiu gospodarczym jest już prawie niemożliwe.

| 1.8 | W szczególności Komitet zaleca szereg dostosowań proponowanej dyrektywy. |
| --- | --- |

1.8

W szczególności Komitet zaleca szereg dostosowań proponowanej dyrektywy.

2.   Treść wniosku dotyczącego dyrektywy

| 2.1 | Wniosek dotyczący dyrektywy tworzy jednolite ramy prawne dla Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego SEPA, które mają ułatwić zwłaszcza płatności transgraniczne. Celem proponowanej dyrektywy jest harmonizacja przepisów prawnych różniących się między poszczególnymi państwami członkowskimi, a zarazem:






  — | zwiększenie konkurencji pomiędzy rynkami krajowymi poprzez ustanowienie jednakowych warunków wyjściowych; |
| --- | --- | --- |

2.1

Wniosek dotyczący dyrektywy tworzy jednolite ramy prawne dla Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego SEPA, które mają ułatwić zwłaszcza płatności transgraniczne. Celem proponowanej dyrektywy jest harmonizacja przepisów prawnych różniących się między poszczególnymi państwami członkowskimi, a zarazem:

—

zwiększenie konkurencji pomiędzy rynkami krajowymi poprzez ustanowienie jednakowych warunków wyjściowych;

| — | zwiększenie przejrzystości rynku zarówno dla dostawców usług płatniczych, jak i użytkowników; |
| --- | --- |

—

zwiększenie przejrzystości rynku zarówno dla dostawców usług płatniczych, jak i użytkowników;

| — | ujednolicenie praw i obowiązków dostawców i użytkowników usług płatniczych. |
| --- | --- |

—

ujednolicenie praw i obowiązków dostawców i użytkowników usług płatniczych.

Zasadnicze postanowienia proponowanej dyrektywy przedstawiają się następująco:

2.2   Prawo do świadczenia publicznych usług płatniczych (tytuł II)

| 2.2.1 | Harmonizacja wymogów dotyczących dostępu do rynku dla dostawców usług płatniczych niebędących instytucjami kredytowymi ma zapewnić równe reguły gry, wzmocnić konkurencję na rynkach krajowych, jednocześnie uwzględniając tendencje rynkowe ostatnich lat oraz umożliwiając wejście na rynek nowej generacji dostawców — instytucji płatniczych. |
| --- | --- |

2.2.1

Harmonizacja wymogów dotyczących dostępu do rynku dla dostawców usług płatniczych niebędących instytucjami kredytowymi ma zapewnić równe reguły gry, wzmocnić konkurencję na rynkach krajowych, jednocześnie uwzględniając tendencje rynkowe ostatnich lat oraz umożliwiając wejście na rynek nowej generacji dostawców — instytucji płatniczych.

2.3   Wymogi dotyczące przejrzystości i informacji (tytuł III)

| 2.3.1 | Jasne i spójne przepisy odnoszące się do przejrzystości usług płatniczych powinny zwiększyć konkurencję, oferując użytkownikom większy wybór i lepszą ochronę. Komisja Europejska proponuje wymogi informacyjne dla usług płatniczych, które zastąpią uregulowania poszczególnych krajów. |
| --- | --- |

2.3.1

Jasne i spójne przepisy odnoszące się do przejrzystości usług płatniczych powinny zwiększyć konkurencję, oferując użytkownikom większy wybór i lepszą ochronę. Komisja Europejska proponuje wymogi informacyjne dla usług płatniczych, które zastąpią uregulowania poszczególnych krajów.

2.4   Prawa i obowiązki użytkowników i dostawców usług płatniczych (tytuł IV)

| 2.4.1 | Wniosek dotyczący dyrektywy określa zasadnicze prawa i obowiązki użytkowników i dostawców usług płatniczych. Przewidziane w nim przepisy powinny zwiększyć zaufanie użytkowników do elektronicznego systemu płatności, zapewniając tym samym jego sprawne funkcjonowanie i akceptację. |
| --- | --- |

2.4.1

Wniosek dotyczący dyrektywy określa zasadnicze prawa i obowiązki użytkowników i dostawców usług płatniczych. Przewidziane w nim przepisy powinny zwiększyć zaufanie użytkowników do elektronicznego systemu płatności, zapewniając tym samym jego sprawne funkcjonowanie i akceptację.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny popiera cel wniosku dotyczącego dyrektywy, jakim jest stworzenie Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego, w szczególności dla transgranicznych usług płatniczych. Wewnętrzny rynek usług płatniczych, który powinien funkcjonować już od dawna, zaistnieć ma — zgodnie z planem — w 2008 roku. |
| --- | --- |

3.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny popiera cel wniosku dotyczącego dyrektywy, jakim jest stworzenie Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego, w szczególności dla transgranicznych usług płatniczych. Wewnętrzny rynek usług płatniczych, który powinien funkcjonować już od dawna, zaistnieć ma — zgodnie z planem — w 2008 roku.

| 3.2 | Wybrana przez Komisję Europejską metoda regulacji jest bardzo obszerna. Część planowanych uregulowań wykracza poza ramy prawne niezbędne dla ustanowienia Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego. Zwłaszcza w odniesieniu do przelewów istnieją już zharmonizowane przepisy w postaci europejskiej dyrektywy w sprawie transgranicznych przelewów bankowych (97/5/WE), dyrektywy dotyczącej sprzedaży konsumentom usług finansowych na odległość (2002/65/WE) oraz dyrektywy odnoszącej się do podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe (2000/46/WE). |
| --- | --- |

3.2

Wybrana przez Komisję Europejską metoda regulacji jest bardzo obszerna. Część planowanych uregulowań wykracza poza ramy prawne niezbędne dla ustanowienia Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego. Zwłaszcza w odniesieniu do przelewów istnieją już zharmonizowane przepisy w postaci europejskiej dyrektywy w sprawie transgranicznych przelewów bankowych (97/5/WE), dyrektywy dotyczącej sprzedaży konsumentom usług finansowych na odległość (2002/65/WE) oraz dyrektywy odnoszącej się do podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe (2000/46/WE).

| 3.3 | Utrzymanie sprawdzonych, tanich i skutecznych procedur nie stanowi przeszkody dla ustanowienia Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego. To raczej w oparciu o takie procedury można opracować metody standaryzacyjne, które z jednej strony gwarantują utrzymanie osiągniętych poziomów bezpieczeństwa i skuteczności, a z drugiej strony zapewniają wysoką jakość Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego poprzez inteligentne zarządzanie wspólnymi punktami. Kierując się zasadą poprawy jakości prawa („better regulation”), Komitet opowiada się za ograniczeniem zakresu przewidzianych uregulowań wyłącznie do takich, które będą niezbędne dla usprawnienia usług płatniczych w ramach europejskiego rynku wewnętrznego oraz zachęca do uwzględnienia w większym stopniu instrumentów samoregulacji i współregulacji. |
| --- | --- |

3.3

Utrzymanie sprawdzonych, tanich i skutecznych procedur nie stanowi przeszkody dla ustanowienia Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego. To raczej w oparciu o takie procedury można opracować metody standaryzacyjne, które z jednej strony gwarantują utrzymanie osiągniętych poziomów bezpieczeństwa i skuteczności, a z drugiej strony zapewniają wysoką jakość Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego poprzez inteligentne zarządzanie wspólnymi punktami. Kierując się zasadą poprawy jakości prawa („better regulation”), Komitet opowiada się za ograniczeniem zakresu przewidzianych uregulowań wyłącznie do takich, które będą niezbędne dla usprawnienia usług płatniczych w ramach europejskiego rynku wewnętrznego oraz zachęca do uwzględnienia w większym stopniu instrumentów samoregulacji i współregulacji.

| 3.4 | Komitet uważa Jednolity Europejski Obszar Płatniczy za ważną przesłankę przejrzystego procesu rozwoju produktów w całej Europie, gdzie dostawcy usług płatniczych działają w warunkach wolnej konkurencji z korzyścią dla klientów. Komitet uważa ponadto za istotne, by w przyszłości konsumenci zachowali istniejącą już swobodę wyboru instrumentów płatniczych, tak aby można było należycie uwzględniać ich preferencje. |
| --- | --- |

3.4

Komitet uważa Jednolity Europejski Obszar Płatniczy za ważną przesłankę przejrzystego procesu rozwoju produktów w całej Europie, gdzie dostawcy usług płatniczych działają w warunkach wolnej konkurencji z korzyścią dla klientów. Komitet uważa ponadto za istotne, by w przyszłości konsumenci zachowali istniejącą już swobodę wyboru instrumentów płatniczych, tak aby można było należycie uwzględniać ich preferencje.

| 3.5 | Kwestią problematyczną jest dostęp instytucji płatniczych nieposiadających licencji bankowej do systemów płatniczych. Warunkiem równej konkurencji są w tym przypadku jednakowe wymogi w zakresie nadzoru. W przeciwnym wypadku może dojść do zakłóceń konkurencji i zagrożeń dla funkcjonowania i bezpieczeństwa ruchu płatniczego oraz dostawców usług płatniczych (np. niewypłacalności). |
| --- | --- |

3.5

Kwestią problematyczną jest dostęp instytucji płatniczych nieposiadających licencji bankowej do systemów płatniczych. Warunkiem równej konkurencji są w tym przypadku jednakowe wymogi w zakresie nadzoru. W przeciwnym wypadku może dojść do zakłóceń konkurencji i zagrożeń dla funkcjonowania i bezpieczeństwa ruchu płatniczego oraz dostawców usług płatniczych (np. niewypłacalności).

| 3.6 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zaleca ograniczenie się do uregulowań niezbędnych dla przyszłej usługi europejskiego polecenia zapłaty, zawartych w tytule II (Dostawcy usług płatniczych) oraz tytule IV (Prawa i obowiązki w odniesieniu do dostarczania usług płatniczych i korzystania z nich) wniosku dotyczącego dyrektywy (między innymi odnoszących się do autoryzacji, odwołania oraz zwrotu kwoty płatności). Dzięki temu możliwe będzie przyjęcie dyrektywy i włączenie jej do ustawodawstwa krajowego w przewidzianym terminie, co z kolei umożliwi dotrzymanie przewidzianego na 2008 r. terminu rozpoczęcia działania Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego z jednolitymi warunkami ramowymi dla dostawców usług płatniczych oraz usługą europejskiego polecenia zapłaty (SEPA Direct Debit). |
| --- | --- |

3.6

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zaleca ograniczenie się do uregulowań niezbędnych dla przyszłej usługi europejskiego polecenia zapłaty, zawartych w tytule II (Dostawcy usług płatniczych) oraz tytule IV (Prawa i obowiązki w odniesieniu do dostarczania usług płatniczych i korzystania z nich) wniosku dotyczącego dyrektywy (między innymi odnoszących się do autoryzacji, odwołania oraz zwrotu kwoty płatności). Dzięki temu możliwe będzie przyjęcie dyrektywy i włączenie jej do ustawodawstwa krajowego w przewidzianym terminie, co z kolei umożliwi dotrzymanie przewidzianego na 2008 r. terminu rozpoczęcia działania Jednolitego Europejskiego Obszaru Płatniczego z jednolitymi warunkami ramowymi dla dostawców usług płatniczych oraz usługą europejskiego polecenia zapłaty (SEPA Direct Debit).

| 3.7 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z dużym zadowoleniem przyjmuje umieszczenie we wniosku dotyczącym dyrektywy (art. 79) zapisu mówiącego, że najpóźniej w dwa lata po przyjęciu dyrektywy Komisja Europejska przedłoży Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, jak również Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu sprawozdanie z jej wykonania. |
| --- | --- |

3.7

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z dużym zadowoleniem przyjmuje umieszczenie we wniosku dotyczącym dyrektywy (art. 79) zapisu mówiącego, że najpóźniej w dwa lata po przyjęciu dyrektywy Komisja Europejska przedłoży Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, jak również Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu sprawozdanie z jej wykonania.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1 | Komitet pragnie przedstawić następujące szczegółowe uwagi odnośnie wniosku dotyczącego dyrektywy: |
| --- | --- |

4.1

Komitet pragnie przedstawić następujące szczegółowe uwagi odnośnie wniosku dotyczącego dyrektywy:

4.2   Artykuł 2 ustęp 1 — wyłączenie treści odnoszących się do państw trzecich

| 4.2.1 | Włączenie do geograficznego zakresu stosowania dyrektywy płatności do i z państw nienależących do Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (czyli państw trzecich), przewidziane w art. 2 ust. 1, zdecydowanie wykracza poza cel dyrektywy, jakim jest ustanowienie jednolitych ram prawnych na europejskim rynku wewnętrznym. To uregulowanie mogłoby również wykraczać poza kompetencje prawodawcy europejskiego, a także jest problematyczne. Prawodawca europejski nie może mianowicie zapewnić przyjęcia stosownych przepisów w państwach trzecich. Z tego względu byłoby na przykład całkowicie niestosowne nakładać na dostawcę usług płatniczych zleceniodawcy (jak to czyni art. 67) odpowiedzialność za skuteczność transakcji w państwie trzecim niezależnie od tego, który podmiot zawinił. |
| --- | --- |

4.2.1

Włączenie do geograficznego zakresu stosowania dyrektywy płatności do i z państw nienależących do Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (czyli państw trzecich), przewidziane w art. 2 ust. 1, zdecydowanie wykracza poza cel dyrektywy, jakim jest ustanowienie jednolitych ram prawnych na europejskim rynku wewnętrznym. To uregulowanie mogłoby również wykraczać poza kompetencje prawodawcy europejskiego, a także jest problematyczne. Prawodawca europejski nie może mianowicie zapewnić przyjęcia stosownych przepisów w państwach trzecich. Z tego względu byłoby na przykład całkowicie niestosowne nakładać na dostawcę usług płatniczych zleceniodawcy (jak to czyni art. 67) odpowiedzialność za skuteczność transakcji w państwie trzecim niezależnie od tego, który podmiot zawinił.

| 4.2.2 | Komitet zaleca ograniczenie zakresu stosowania dyrektywy do usług płatniczych realizowanych w ramach europejskiego rynku wewnętrznego. |
| --- | --- |

4.2.2

Komitet zaleca ograniczenie zakresu stosowania dyrektywy do usług płatniczych realizowanych w ramach europejskiego rynku wewnętrznego.

4.3   Artykuł 5 i kolejne — jednakowe wymogi w zakresie nadzoru jako warunek równej konkurencji

| 4.3.1 | Wymogi w zakresie nadzoru odnoszące się do dostępu do rynku dla instytucji płatniczych nieposiadających licencji bankowej (art. 5 i kolejne) powinny odbiegać od wymogów w zakresie nadzoru stosowanych wobec banków jedynie w tych punktach, w których instytucja płatnicza nie może być porównywana z instytucją kredytową posiadającą pełną licencję bankową. W przeciwnym wypadku należy się obawiać zakłóceń konkurencji na niekorzyść instytucji kredytowych oraz znacznego zagrożenia funkcjonowania usług płatniczych. Ponadto, jeżeli instytucje płatnicze nieposiadające licencji bankowej nie spełnią wymogów, do których spełnienia zobowiązane są banki, odnoszących się do kapitału własnego opartego na ryzyku, kompetencji i rzetelności zawodowej kierowników, biznes planów, a także organizacji i bieżącego nadzoru zakładów, wraz z koniecznymi sankcjami, wówczas wymuszenie ich dostępu do systemów płatności mogłoby mieć wpływ na uczciwość i funkcjonalność przygotowywanej obecnie europejskiej usługi polecenia zapłaty. Przede wszystkim jednak bez odpowiedniego poziomu nadzoru trwale zagrożone byłoby zaufanie konsumentów do SEPA. Dotyczy to również kwestii ochrony przed niewypłacalnością oraz koniecznych kroków na rzecz oddzielnego utrzymywania środków swoich klientów. |
| --- | --- |

4.3.1

Wymogi w zakresie nadzoru odnoszące się do dostępu do rynku dla instytucji płatniczych nieposiadających licencji bankowej (art. 5 i kolejne) powinny odbiegać od wymogów w zakresie nadzoru stosowanych wobec banków jedynie w tych punktach, w których instytucja płatnicza nie może być porównywana z instytucją kredytową posiadającą pełną licencję bankową. W przeciwnym wypadku należy się obawiać zakłóceń konkurencji na niekorzyść instytucji kredytowych oraz znacznego zagrożenia funkcjonowania usług płatniczych. Ponadto, jeżeli instytucje płatnicze nieposiadające licencji bankowej nie spełnią wymogów, do których spełnienia zobowiązane są banki, odnoszących się do kapitału własnego opartego na ryzyku, kompetencji i rzetelności zawodowej kierowników, biznes planów, a także organizacji i bieżącego nadzoru zakładów, wraz z koniecznymi sankcjami, wówczas wymuszenie ich dostępu do systemów płatności mogłoby mieć wpływ na uczciwość i funkcjonalność przygotowywanej obecnie europejskiej usługi polecenia zapłaty. Przede wszystkim jednak bez odpowiedniego poziomu nadzoru trwale zagrożone byłoby zaufanie konsumentów do SEPA. Dotyczy to również kwestii ochrony przed niewypłacalnością oraz koniecznych kroków na rzecz oddzielnego utrzymywania środków swoich klientów.

| 4.3.2 | Komitet uważa za nieodzowne podporządkowanie instytucji płatniczych takim samym wymogom prawnym w zakresie nadzoru bankowego w odniesieniu do ryzyka i zagrożeń związanych z transakcjami płatniczymi oraz utworzenie odpowiednich władz nadzorczych wyposażonych w niezbędne uprawnienia. |
| --- | --- |

4.3.2

Komitet uważa za nieodzowne podporządkowanie instytucji płatniczych takim samym wymogom prawnym w zakresie nadzoru bankowego w odniesieniu do ryzyka i zagrożeń związanych z transakcjami płatniczymi oraz utworzenie odpowiednich władz nadzorczych wyposażonych w niezbędne uprawnienia.

4.4   Artykuł 30 i kolejne — likwidacja nadmiernej formalizacji wymogów dotyczących informacji

| 4.4.1 | Komitet podziela zdanie Komisji, że jasne, spójne przepisy dotyczące przejrzystości mają kluczowe znaczenie dla konsumentów, jak również dla akceptacji SEPA. Informacje muszą być jasne, zrozumiałe i czytelne. Zbyt wielka różnorodność i nagromadzenie informacji może mieć jednak skutek przeciwny do zamierzonego, czyniąc sytuację bardziej nieprzejrzystą niźli przejrzystą. Ponadto prywatny użytkownik SEPA potrzebuje innych informacji niż korzystający z niego sprzedawca. Co więcej, gdy w porównywalnych przypadkach Komisja przewiduje różne wymogi w zakresie przejrzystości, powoduje to raczej zamieszanie i generuje dodatkowe koszty. Z tego względu Komitet pragnie tutaj zwrócić uwagę szczególnie na dyrektywę dotyczącą sprzedaży usług na odległość. |
| --- | --- |

4.4.1

Komitet podziela zdanie Komisji, że jasne, spójne przepisy dotyczące przejrzystości mają kluczowe znaczenie dla konsumentów, jak również dla akceptacji SEPA. Informacje muszą być jasne, zrozumiałe i czytelne. Zbyt wielka różnorodność i nagromadzenie informacji może mieć jednak skutek przeciwny do zamierzonego, czyniąc sytuację bardziej nieprzejrzystą niźli przejrzystą. Ponadto prywatny użytkownik SEPA potrzebuje innych informacji niż korzystający z niego sprzedawca. Co więcej, gdy w porównywalnych przypadkach Komisja przewiduje różne wymogi w zakresie przejrzystości, powoduje to raczej zamieszanie i generuje dodatkowe koszty. Z tego względu Komitet pragnie tutaj zwrócić uwagę szczególnie na dyrektywę dotyczącą sprzedaży usług na odległość.

| 4.4.2 | Z punktu widzenia konsumentów należy podkreślić, że podejście do harmonizacji wybrane przez Komisję, polegające na pełnej harmonizacji i wzajemnym uznaniu, rodzić może problemy w zakresie ochrony konsumentów. Nie można zatem wykluczyć, że osiągnięty poziom ochrony konsumentów w niektórych państwach członkowskich ulegnie pogorszeniu. |
| --- | --- |

4.4.2

Z punktu widzenia konsumentów należy podkreślić, że podejście do harmonizacji wybrane przez Komisję, polegające na pełnej harmonizacji i wzajemnym uznaniu, rodzić może problemy w zakresie ochrony konsumentów. Nie można zatem wykluczyć, że osiągnięty poziom ochrony konsumentów w niektórych państwach członkowskich ulegnie pogorszeniu.

| 4.4.3 | Należy uprościć przepisy dotyczące sposobu przekazywania informacji określonego w art. 30. Stosowana obecnie niedroga dla użytkowników praktyka polegająca na udostępnianiu im na żądanie informacji za pomocą wyciągu bankowego lub bankowości internetowej powinna –tam, gdzie jest to ustalony zwyczaj — zostać utrzymana, w szczególności w odniesieniu do informowania klientów o zmianie umowy (art. 33), dokonanych płatnościach (art. 36) i płatnościach otrzymanych (art. 37). Powinna również istnieć możliwość wypełnienia obowiązku informacyjnego poprzez wywieszenie cenników bądź opublikowanie ich za pośrednictwem internetu. Należy wyraźniej stwierdzić (art. 31 i 37), że ceny różnych elementów usługi objętej ceną łączną powinny zostać przedstawione klientowi oddzielnie, jedynie w przypadku gdy poszczególne elementy usługi wiążą się z oddzielnymi lub różnymi konstelacjami produktów. |
| --- | --- |

4.4.3

Należy uprościć przepisy dotyczące sposobu przekazywania informacji określonego w art. 30. Stosowana obecnie niedroga dla użytkowników praktyka polegająca na udostępnianiu im na żądanie informacji za pomocą wyciągu bankowego lub bankowości internetowej powinna –tam, gdzie jest to ustalony zwyczaj — zostać utrzymana, w szczególności w odniesieniu do informowania klientów o zmianie umowy (art. 33), dokonanych płatnościach (art. 36) i płatnościach otrzymanych (art. 37). Powinna również istnieć możliwość wypełnienia obowiązku informacyjnego poprzez wywieszenie cenników bądź opublikowanie ich za pośrednictwem internetu. Należy wyraźniej stwierdzić (art. 31 i 37), że ceny różnych elementów usługi objętej ceną łączną powinny zostać przedstawione klientowi oddzielnie, jedynie w przypadku gdy poszczególne elementy usługi wiążą się z oddzielnymi lub różnymi konstelacjami produktów.

| 4.4.4 | Z punktu widzenia użytkownika ważne jest, aby przy dokonywanych i otrzymywanych płatnościach przekazywać do wykorzystania nie tylko jednoznaczne dane określające zleceniodawcę i odbiorcę, ale również całość danych referencyjnych płatności. Jedynie ten sposób umożliwia całkowicie zautomatyzowane przypisywanie do otwartych pozycji lub należności. |
| --- | --- |

4.4.4

Z punktu widzenia użytkownika ważne jest, aby przy dokonywanych i otrzymywanych płatnościach przekazywać do wykorzystania nie tylko jednoznaczne dane określające zleceniodawcę i odbiorcę, ale również całość danych referencyjnych płatności. Jedynie ten sposób umożliwia całkowicie zautomatyzowane przypisywanie do otwartych pozycji lub należności.

4.5   Artykuł 41 zdanie drugie — dopuszczenie wszystkich metod autoryzacji

| 4.5.1 | Komitet podziela zapatrywania Komisji, że transakcję płatniczą powinno się uważać za autoryzowaną wyłącznie wówczas, jeżeli zleceniodawca wyraził swoją zgodę na zlecenie skierowane do dostawcy usług płatniczych. W drugim zdaniu art. 41 zgoda zleceniodawcy uzależniona jest od „bezpośredniej” autoryzacji „do przeprowadzenia jednej lub kilku transakcji płatniczych”. Sformułowanie to jest niejasne. Żądanie jednoznacznej autoryzacji dla każdego polecenia zapłaty w ramach stosunku umownego ograniczałoby w znacznej mierze stosowanie skutecznego i taniego systemu poleceń zapłaty. |
| --- | --- |

4.5.1

Komitet podziela zapatrywania Komisji, że transakcję płatniczą powinno się uważać za autoryzowaną wyłącznie wówczas, jeżeli zleceniodawca wyraził swoją zgodę na zlecenie skierowane do dostawcy usług płatniczych. W drugim zdaniu art. 41 zgoda zleceniodawcy uzależniona jest od „bezpośredniej” autoryzacji „do przeprowadzenia jednej lub kilku transakcji płatniczych”. Sformułowanie to jest niejasne. Żądanie jednoznacznej autoryzacji dla każdego polecenia zapłaty w ramach stosunku umownego ograniczałoby w znacznej mierze stosowanie skutecznego i taniego systemu poleceń zapłaty.

| 4.5.2 | Aby w dalszym ciągu można było korzystać z procedur, które także klienci uważają za sprawdzone i niedrogie, takich jak polecenie zapłaty, dyrektywa powinna być ukierunkowana na minimalny stopień koordynacji, a nie pełną harmonizację bez jakichkolwiek wyjątków. |
| --- | --- |

4.5.2

Aby w dalszym ciągu można było korzystać z procedur, które także klienci uważają za sprawdzone i niedrogie, takich jak polecenie zapłaty, dyrektywa powinna być ukierunkowana na minimalny stopień koordynacji, a nie pełną harmonizację bez jakichkolwiek wyjątków.

4.6   Artykuł 48 ustępy 2 i 3 — nierównomierny podział ciężaru dowodu przy spornych transakcjach płatności

| 4.6.1 | Jednolity Europejski Obszar Płatniczy nie spotka się z akceptacją ze strony konsumentów, jeżeli w przypadku spornej autoryzacji stawać będą w obliczu niemożliwych do pokonania trudności w zakresie przeprowadzenia dowodu. Komitet popiera wysiłki Komisji zmierzające do zapewnienia użytkownikom ułatwień w tym zakresie. |
| --- | --- |

4.6.1

Jednolity Europejski Obszar Płatniczy nie spotka się z akceptacją ze strony konsumentów, jeżeli w przypadku spornej autoryzacji stawać będą w obliczu niemożliwych do pokonania trudności w zakresie przeprowadzenia dowodu. Komitet popiera wysiłki Komisji zmierzające do zapewnienia użytkownikom ułatwień w tym zakresie.

| 4.6.2 | Niemniej takie podejście nie może prowadzić do sytuacji, w której dostawcy usługi płatniczej blokuje się możliwość przedstawienia dowodu przeciwnego. Tymczasem art. 48 ust. 2 uniemożliwia dostawcom usług płatniczych przedstawienie dowodu wskazującego na rażące zaniedbanie lub wręcz celowe działanie użytkownika. A przecież, jeżeli danemu użytkownikowi, postępującemu w sposób rażąco niedbały lub celowy, nie można udowodnić takiego działania, stanowi to zachętę do zaniechania zwyczajowej staranności lub wręcz do nadużyć. Przepis taki skutkuje także znacznym ograniczeniem możliwości zaoferowania pewnych metod płatności elektronicznej. |
| --- | --- |

4.6.2

Niemniej takie podejście nie może prowadzić do sytuacji, w której dostawcy usługi płatniczej blokuje się możliwość przedstawienia dowodu przeciwnego. Tymczasem art. 48 ust. 2 uniemożliwia dostawcom usług płatniczych przedstawienie dowodu wskazującego na rażące zaniedbanie lub wręcz celowe działanie użytkownika. A przecież, jeżeli danemu użytkownikowi, postępującemu w sposób rażąco niedbały lub celowy, nie można udowodnić takiego działania, stanowi to zachętę do zaniechania zwyczajowej staranności lub wręcz do nadużyć. Przepis taki skutkuje także znacznym ograniczeniem możliwości zaoferowania pewnych metod płatności elektronicznej.

| 4.6.3 | Komitet opowiada się za sprawiedliwym rozłożeniem ciężaru dowodu. Tym samym dostawca usługi płatniczej ma obowiązek udowodnienia, że właściciel instrumentu weryfikacji płatności samodzielnie zlecił daną płatność. Jednakże jeżeli płatność odbywa się z zastosowaniem szczególnych zabezpieczeń uznawanych za uniemożliwiające dokonywanie nadużyć, powinien obowiązywać dowód prima facie, iż użytkownik albo sam autoryzował płatność, albo przynajmniej działał w sposób rażąco niedbały. Ponadto nie powinno się w niewłaściwy sposób ograniczać możliwości oceny dowodów przez sądy krajowe, zwłaszcza z uwagi na fakt, iż przepisy postępowania cywilnego w poszczególnych państwach członkowskich nie są zharmonizowane. |
| --- | --- |

4.6.3

Komitet opowiada się za sprawiedliwym rozłożeniem ciężaru dowodu. Tym samym dostawca usługi płatniczej ma obowiązek udowodnienia, że właściciel instrumentu weryfikacji płatności samodzielnie zlecił daną płatność. Jednakże jeżeli płatność odbywa się z zastosowaniem szczególnych zabezpieczeń uznawanych za uniemożliwiające dokonywanie nadużyć, powinien obowiązywać dowód prima facie, iż użytkownik albo sam autoryzował płatność, albo przynajmniej działał w sposób rażąco niedbały. Ponadto nie powinno się w niewłaściwy sposób ograniczać możliwości oceny dowodów przez sądy krajowe, zwłaszcza z uwagi na fakt, iż przepisy postępowania cywilnego w poszczególnych państwach członkowskich nie są zharmonizowane.

4.7   Artykuł 49 — zapewnienie bezpieczeństwa prawnego przy nieautoryzowanych transakcjach płatniczych poprzez ograniczony termin zwrotu kwoty płatności

| 4.7.1 | W uzasadnieniu do wniosku dotyczącego dyrektywy Komisja Europejska zwraca uwagę na fakt, że rocznie w ramach usług płatniczych obsługiwanych jest we Wspólnocie około 231 mld transakcji. Już samo to wyraźnie wskazuje, że w określonym momencie potrzeba bezpieczeństwa prawnego w kwestii, czy transakcja została autoryzowana. W celu zapewnienia odpowiedniego bezpieczeństwa prawnego należy wprowadzić ograniczenie czasowe dla roszczeń użytkowników usług płatniczych o zwrot kwot wynikających z nieautoryzowanych transakcji płatniczych. Termin ten powinien być sprawiedliwy. Zdaniem Komitetu odpowiedni byłby okres jednego roku. |
| --- | --- |

4.7.1

W uzasadnieniu do wniosku dotyczącego dyrektywy Komisja Europejska zwraca uwagę na fakt, że rocznie w ramach usług płatniczych obsługiwanych jest we Wspólnocie około 231 mld transakcji. Już samo to wyraźnie wskazuje, że w określonym momencie potrzeba bezpieczeństwa prawnego w kwestii, czy transakcja została autoryzowana. W celu zapewnienia odpowiedniego bezpieczeństwa prawnego należy wprowadzić ograniczenie czasowe dla roszczeń użytkowników usług płatniczych o zwrot kwot wynikających z nieautoryzowanych transakcji płatniczych. Termin ten powinien być sprawiedliwy. Zdaniem Komitetu odpowiedni byłby okres jednego roku.

| 4.7.2 | Zgodnie z art. 45 użytkownik usług płatniczych jest słusznie zobowiązany do regularnego sprawdzania transakcji na swoim rachunku i niezwłocznego zgłaszania zastrzeżeń odnoszących się do nieautoryzowanych transakcji. Z tego względu ograniczenie do jednego roku roszczeń użytkownika w odniesieniu do nieautoryzowanych transakcji płatniczych jest rozwiązaniem konsekwentnym i wyważonym. Zapewni to zarówno dostawcom usług płatniczych, jak i ich użytkownikom konieczne bezpieczeństwo prawne, gwarantując, że po upływie tego terminu transakcja płatnicza staje się ostateczną. Ponadto roczny termin odpowiadałby terminowi obowiązkowego prowadzenia rejestru określonemu w art. 44. |
| --- | --- |

4.7.2

Zgodnie z art. 45 użytkownik usług płatniczych jest słusznie zobowiązany do regularnego sprawdzania transakcji na swoim rachunku i niezwłocznego zgłaszania zastrzeżeń odnoszących się do nieautoryzowanych transakcji. Z tego względu ograniczenie do jednego roku roszczeń użytkownika w odniesieniu do nieautoryzowanych transakcji płatniczych jest rozwiązaniem konsekwentnym i wyważonym. Zapewni to zarówno dostawcom usług płatniczych, jak i ich użytkownikom konieczne bezpieczeństwo prawne, gwarantując, że po upływie tego terminu transakcja płatnicza staje się ostateczną. Ponadto roczny termin odpowiadałby terminowi obowiązkowego prowadzenia rejestru określonemu w art. 44.

4.8   Artykuł 49 i 50 — rozważenie podziału odpowiedzialności

| 4.8.1 | Zdaniem Komitetu potrzeba właściwego podziału odpowiedzialności pomiędzy dostawcę usług płatniczych a użytkownika. Tylko wówczas konsumenci korzystać będą z tego rodzaju usług płatniczych oraz tylko wówczas dostawcy takich usług będą mogli oferować swoje usługi po rozsądnych cenach. |
| --- | --- |

4.8.1

Zdaniem Komitetu potrzeba właściwego podziału odpowiedzialności pomiędzy dostawcę usług płatniczych a użytkownika. Tylko wówczas konsumenci korzystać będą z tego rodzaju usług płatniczych oraz tylko wówczas dostawcy takich usług będą mogli oferować swoje usługi po rozsądnych cenach.

| 4.8.2 | Odpowiedzialność dostawcy usług płatniczych za nieautoryzowane transakcje płatnicze określona w art. 49 jest zdaniem Komitetu sensowna, o ile użytkownik usług płatniczych będzie się obchodził z należącymi do niego instrumentami weryfikacji płatności z odpowiednią ostrożnością oraz zgodnie z postanowieniami umowy. |
| --- | --- |

4.8.2

Odpowiedzialność dostawcy usług płatniczych za nieautoryzowane transakcje płatnicze określona w art. 49 jest zdaniem Komitetu sensowna, o ile użytkownik usług płatniczych będzie się obchodził z należącymi do niego instrumentami weryfikacji płatności z odpowiednią ostrożnością oraz zgodnie z postanowieniami umowy.

| 4.8.3 | Komitet uważa za właściwe, by — jak to zostało przewidziane w art. 50 — ograniczyć do 150 EUR odpowiedzialność użytkownika, który pomimo zachowania należytej dbałości, nie zauważy utraty instrumentu weryfikacji płatności, później natomiast niezwłocznie powiadomi o takowej utracie. Jednakże użytkownik, który nie zgłosi utraty niezwłocznie, choć jest on do tego zobowiązany treścią art. 46, tym samym uniemożliwiając także dostawcy usług płatniczych zapobieżenie szkodzie lub jej ograniczenie, ponosząc odpowiedzialność, nie powinien być jeszcze uprzywilejowany w stosunku do innych użytkowników, którzy dokładają należytej staranności. |
| --- | --- |

4.8.3

Komitet uważa za właściwe, by — jak to zostało przewidziane w art. 50 — ograniczyć do 150 EUR odpowiedzialność użytkownika, który pomimo zachowania należytej dbałości, nie zauważy utraty instrumentu weryfikacji płatności, później natomiast niezwłocznie powiadomi o takowej utracie. Jednakże użytkownik, który nie zgłosi utraty niezwłocznie, choć jest on do tego zobowiązany treścią art. 46, tym samym uniemożliwiając także dostawcy usług płatniczych zapobieżenie szkodzie lub jej ograniczenie, ponosząc odpowiedzialność, nie powinien być jeszcze uprzywilejowany w stosunku do innych użytkowników, którzy dokładają należytej staranności.

4.9   Artykuł 53 — jednoznaczne określenie terminu zwrotu kwot płatności

| 4.9.1 | Dochodzenie roszczeń w przypadku europejskich poleceń zapłaty jest istotną cechą tego systemu transakcji płatniczych. Kluczowe znaczenie ma przy tym jednoznaczne określenie terminu dochodzenia roszczeń związanych ze zwrotem kwoty autoryzowanych płatności dla wszystkich podmiotów uczestniczących w transakcji płatniczej. Zawarte w pierwszym zdaniu pierwszego akapitu art. 53 powiązanie rozpoczęcia biegu owego terminu z poinformowaniem przez zleceniodawcę nie stanowi odpowiedniej gwarancji, ponieważ ani odbiorca płatności, ani jego dostawca usług płatniczych nie dysponują informacją, w którym momencie dostawca usług płatniczych zleceniodawcy rzeczywiście poinformował zleceniodawcę o transakcjach płatniczych na jego rachunku. |
| --- | --- |

4.9.1

Dochodzenie roszczeń w przypadku europejskich poleceń zapłaty jest istotną cechą tego systemu transakcji płatniczych. Kluczowe znaczenie ma przy tym jednoznaczne określenie terminu dochodzenia roszczeń związanych ze zwrotem kwoty autoryzowanych płatności dla wszystkich podmiotów uczestniczących w transakcji płatniczej. Zawarte w pierwszym zdaniu pierwszego akapitu art. 53 powiązanie rozpoczęcia biegu owego terminu z poinformowaniem przez zleceniodawcę nie stanowi odpowiedniej gwarancji, ponieważ ani odbiorca płatności, ani jego dostawca usług płatniczych nie dysponują informacją, w którym momencie dostawca usług płatniczych zleceniodawcy rzeczywiście poinformował zleceniodawcę o transakcjach płatniczych na jego rachunku.

| 4.9.2 | Powodem takiej sytuacji jest fakt, że w praktyce częstotliwość udostępniania informacji zawartych w wyciągu bankowym jest bardzo zróżnicowana. W niektórych przypadkach informacje zawarte w wyciągach bankowych są udostępniane jedynie raz na kwartał, w innych zaś — co tydzień lub nawet codziennie. Jest to kwestia preferencji użytkownika oraz kosztów. W takich przypadkach, w zależności od częstotliwości udostępniania informacji, termin zwrotu może wynosić „3 miesiące plus 4 tygodnie”, „1 tydzień plus 4 tygodnie” lub nawet „1 dzień plus 4 tygodnie”. Określenie, czy dana transakcja płatnicza została już ostatecznie dokonana, jest w zasadzie niemożliwe, co stanowi praktycznie nierozwiązywalny problem dla przygotowywanego obecnie europejskiego polecenia zapłaty i stanowi poważne zagrożenie dla jego wprowadzenia. |
| --- | --- |

4.9.2

Powodem takiej sytuacji jest fakt, że w praktyce częstotliwość udostępniania informacji zawartych w wyciągu bankowym jest bardzo zróżnicowana. W niektórych przypadkach informacje zawarte w wyciągach bankowych są udostępniane jedynie raz na kwartał, w innych zaś — co tydzień lub nawet codziennie. Jest to kwestia preferencji użytkownika oraz kosztów. W takich przypadkach, w zależności od częstotliwości udostępniania informacji, termin zwrotu może wynosić „3 miesiące plus 4 tygodnie”, „1 tydzień plus 4 tygodnie” lub nawet „1 dzień plus 4 tygodnie”. Określenie, czy dana transakcja płatnicza została już ostatecznie dokonana, jest w zasadzie niemożliwe, co stanowi praktycznie nierozwiązywalny problem dla przygotowywanego obecnie europejskiego polecenia zapłaty i stanowi poważne zagrożenie dla jego wprowadzenia.

| 4.9.3 | Komitet proponuje zatem, by — zgodnie z art. 53 ust. 1 — bieg czterotygodniowego terminu rozpoczynał się z chwilą poinformowania klienta, ale by w każdym przypadku kończył się po 8 tygodniach od zaksięgowania obciążenia na rachunku zleceniodawcy. |
| --- | --- |

4.9.3

Komitet proponuje zatem, by — zgodnie z art. 53 ust. 1 — bieg czterotygodniowego terminu rozpoczynał się z chwilą poinformowania klienta, ale by w każdym przypadku kończył się po 8 tygodniach od zaksięgowania obciążenia na rachunku zleceniodawcy.

4.10   Artykuły 60, 61 i 67 — jednoznaczne rozgraniczenie zakresów obowiązków dostawców usług płatniczych uczestniczących w transakcji płatniczej

| 4.10.1 | Zgodnie z art. 60, 61 i 67 skuteczne zakończenie transakcji płatniczej następuje z chwilą zaksięgowania kwoty w dobro rachunku odbiorcy płatności. Stoi to w sprzeczności — bez wyraźnego powodu — z dotychczas obowiązującym prawem w zakresie przelewów, ponieważ następuje pomieszanie zakresów obowiązków dostawców usługi płatniczej zleceniodawcy bądź odbiorcy płatności. Zgodnie z tym postanowieniem dostawca usługi płatniczej zleceniodawcy zostaje zobowiązany do czegoś, czego nie może kontrolować i co należało do zakresu obowiązków dostawcy usługi płatniczej odbiorcy płatności. |
| --- | --- |

4.10.1

Zgodnie z art. 60, 61 i 67 skuteczne zakończenie transakcji płatniczej następuje z chwilą zaksięgowania kwoty w dobro rachunku odbiorcy płatności. Stoi to w sprzeczności — bez wyraźnego powodu — z dotychczas obowiązującym prawem w zakresie przelewów, ponieważ następuje pomieszanie zakresów obowiązków dostawców usługi płatniczej zleceniodawcy bądź odbiorcy płatności. Zgodnie z tym postanowieniem dostawca usługi płatniczej zleceniodawcy zostaje zobowiązany do czegoś, czego nie może kontrolować i co należało do zakresu obowiązków dostawcy usługi płatniczej odbiorcy płatności.

| 4.10.2 | Z tego względu Komitet proponuje poprzestać na dotychczasowej zasadzie prawa transakcji płatniczych obowiązującej jednolicie we wszystkich państwach członkowskich na podstawie europejskiej dyrektywy w sprawie transgranicznych przelewów bankowych. Przewiduje ona, że dostawca usługi płatniczej zleceniodawcy odpowiada za transakcję jedynie do chwili przejęcia jej przez dostawcę usługi płatniczej odbiorcy płatności, zaś dostawca usługi płatniczej odbiorcy usługi jest odpowiedzialny do momentu zaksięgowania przelewu w dobro rachunku odbiorcy płatności. |
| --- | --- |

4.10.2

Z tego względu Komitet proponuje poprzestać na dotychczasowej zasadzie prawa transakcji płatniczych obowiązującej jednolicie we wszystkich państwach członkowskich na podstawie europejskiej dyrektywy w sprawie transgranicznych przelewów bankowych. Przewiduje ona, że dostawca usługi płatniczej zleceniodawcy odpowiada za transakcję jedynie do chwili przejęcia jej przez dostawcę usługi płatniczej odbiorcy płatności, zaś dostawca usługi płatniczej odbiorcy usługi jest odpowiedzialny do momentu zaksięgowania przelewu w dobro rachunku odbiorcy płatności.

4.11   Artykuły 60, 61 i 67 — ustanowienie wykonalnych okresów realizacji transakcji

| 4.11.1 | Komitet uważa za istotne, by czasy realizacji transakcji ustalić w taki sposób, aby z jednej strony stanowiły znaczną wyraźną poprawę w stosunku do sytuacji obecnej, z drugiej natomiast, by techniczne przeprowadzenie nie wiązało się z nieproporcjonalnie wysokimi kosztami, które prowadziłyby do wzrostu cen transakcji płatniczych. |
| --- | --- |

4.11.1

Komitet uważa za istotne, by czasy realizacji transakcji ustalić w taki sposób, aby z jednej strony stanowiły znaczną wyraźną poprawę w stosunku do sytuacji obecnej, z drugiej natomiast, by techniczne przeprowadzenie nie wiązało się z nieproporcjonalnie wysokimi kosztami, które prowadziłyby do wzrostu cen transakcji płatniczych.

| 4.11.2 | Przewidziane w art. 60 i 61 czasy realizacji, wynoszące jeden dzień roboczy (dzień przyjęcia zlecenia plus jeden dzień roboczy), w obecnej sytuacji mogą pod pewnymi warunkami okazać się zbyt ambitne. Zgodnie z europejską dyrektywą w sprawie transgranicznych przelewów bankowych zwykły termin realizacji wynosi obecnie 6 dni roboczych (dzień przyjęcia zlecenia plus 5 dni roboczych plus jednodniowy termin zaksięgowania na koncie = 5 dni dla dostawcy usługi płatniczej zleceniodawcy na zaksięgowanie kwoty w dobro konta dostawcy usług płatniczych odbiorcy płatności plus jeden dzień dla dostawcy usług płatniczych odbiorcy na zaksięgowanie płatności w dobro konta odbiorcy), od którego jednak dopuszcza się wyjątki. Wielu regionalnych i mniejszych dostawców usług płatniczych zwraca uwagę, że nie będą w stanie dotrzymać tego terminu. Planowany (maksymalny) czas realizacji (jeden dzień dla dostawcy usługi płatności zleceniodawcy na zaksięgowanie płatności w dobro konta odbiorcy płatności) wynosiłby jedną szóstą obecnie dozwolonego terminu. Według wypowiedzi dostawców usług płatniczych techniczna realizacja wiązałaby się również z nieproporcjonalnie wysokimi kosztami i nieuchronnie prowadziłaby do podniesienia cen transakcji płatniczych. Europejskie instytucje kredytowe same podjęły dobrowolne zobowiązanie („konwencja credeuro”), zgodnie z którym przewiduje się czas realizacji wynoszący maksymalnie trzy dni robocze dla płatności w euro oraz standardowy termin realizacji wynoszący trzy dni robocze dla płatności w innych walutach europejskich. |
| --- | --- |

4.11.2

Przewidziane w art. 60 i 61 czasy realizacji, wynoszące jeden dzień roboczy (dzień przyjęcia zlecenia plus jeden dzień roboczy), w obecnej sytuacji mogą pod pewnymi warunkami okazać się zbyt ambitne. Zgodnie z europejską dyrektywą w sprawie transgranicznych przelewów bankowych zwykły termin realizacji wynosi obecnie 6 dni roboczych (dzień przyjęcia zlecenia plus 5 dni roboczych plus jednodniowy termin zaksięgowania na koncie = 5 dni dla dostawcy usługi płatniczej zleceniodawcy na zaksięgowanie kwoty w dobro konta dostawcy usług płatniczych odbiorcy płatności plus jeden dzień dla dostawcy usług płatniczych odbiorcy na zaksięgowanie płatności w dobro konta odbiorcy), od którego jednak dopuszcza się wyjątki. Wielu regionalnych i mniejszych dostawców usług płatniczych zwraca uwagę, że nie będą w stanie dotrzymać tego terminu. Planowany (maksymalny) czas realizacji (jeden dzień dla dostawcy usługi płatności zleceniodawcy na zaksięgowanie płatności w dobro konta odbiorcy płatności) wynosiłby jedną szóstą obecnie dozwolonego terminu. Według wypowiedzi dostawców usług płatniczych techniczna realizacja wiązałaby się również z nieproporcjonalnie wysokimi kosztami i nieuchronnie prowadziłaby do podniesienia cen transakcji płatniczych. Europejskie instytucje kredytowe same podjęły dobrowolne zobowiązanie („konwencja credeuro”), zgodnie z którym przewiduje się czas realizacji wynoszący maksymalnie trzy dni robocze dla płatności w euro oraz standardowy termin realizacji wynoszący trzy dni robocze dla płatności w innych walutach europejskich.

| 4.11.3 | Z uwagi na niekorzystną sytuację konkurencyjną, w jakiej mogliby się znaleźć regionalni i mniejsi dostawcy usług płatniczych, Komitet zaleca, by ze względu na koszty zacząć od czasu realizacji wynoszącego trzy dni robocze, przyjętego na odpowiedni okres przejściowy. Nie powinno to jednak wpływać na prawo do ustanowienia krótszych terminów realizacji dla krajowych transakcji płatniczych (art. 64). |
| --- | --- |

4.11.3

Z uwagi na niekorzystną sytuację konkurencyjną, w jakiej mogliby się znaleźć regionalni i mniejsi dostawcy usług płatniczych, Komitet zaleca, by ze względu na koszty zacząć od czasu realizacji wynoszącego trzy dni robocze, przyjętego na odpowiedni okres przejściowy. Nie powinno to jednak wpływać na prawo do ustanowienia krótszych terminów realizacji dla krajowych transakcji płatniczych (art. 64).

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/56 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/56

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I)

COM(2005) 650 wersja ostateczna — 2005/0261 (COD)

(2006/C 318/10)

Dnia 24 lutego 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnaiej powyżej.

Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 26 lipca 2006 r. Sprawozdawcą był baron Jörg FRANK VON FÜRSTENWERTH.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dn. 13 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 190 do 1 — 5 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji, aby uregulować przepisy kolizyjne dotyczące zobowiązań umownych poprzez rozporządzenie europejskie. Dzięki temu europejskie przepisy kolizyjne będą konsekwentnie rozwijane, a luka w dotychczasowym systemie prawa wspólnotowego zostanie wypełniona. Rozporządzenie jest korzystne dla rozwoju jednolitej europejskiej przestrzeni sprawiedliwości oraz konieczne, ponieważ obowiązująca dotychczas europejska konwencja o prawie właściwym dla zobowiązań umownych z 1980 r. (1) wymaga nowelizacji, co mogłoby być trudne lub wręcz niemożliwe do osiągnięcia na drodze czasochłonnych negocjacji ze względu na jej multilateralny charakter. |
| --- | --- |

1.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji, aby uregulować przepisy kolizyjne dotyczące zobowiązań umownych poprzez rozporządzenie europejskie. Dzięki temu europejskie przepisy kolizyjne będą konsekwentnie rozwijane, a luka w dotychczasowym systemie prawa wspólnotowego zostanie wypełniona. Rozporządzenie jest korzystne dla rozwoju jednolitej europejskiej przestrzeni sprawiedliwości oraz konieczne, ponieważ obowiązująca dotychczas europejska konwencja o prawie właściwym dla zobowiązań umownych z 1980 r. (1) wymaga nowelizacji, co mogłoby być trudne lub wręcz niemożliwe do osiągnięcia na drodze czasochłonnych negocjacji ze względu na jej multilateralny charakter.

| 1.2 | Komitet zachęca Komisję i jednocześnie wzywa ją do jak najszybszej realizacji tego zamiaru z uwzględnieniem poniższych propozycji, aby rozporządzenie mogło wejść w życie. |
| --- | --- |

1.2

Komitet zachęca Komisję i jednocześnie wzywa ją do jak najszybszej realizacji tego zamiaru z uwzględnieniem poniższych propozycji, aby rozporządzenie mogło wejść w życie.

| 1.3 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje starania Komisji zmierzające, poprzez pełną harmonizację, do likwidacji deficytu w ustanawianiu przepisów, wynikającego z braku europejskiego aktu prawnego obowiązującego państwa członkowskie w zakresie prawa kolizyjnego w dziedzinie zobowiązań umownych. Zapewni to znaczne uproszczenia dla użytkowników prawa. W przyszłości będą oni mogli korzystać ze zbioru przepisów identycznego we wszystkich państwach członkowskich dzięki bezpośredniemu obowiązywaniu rozporządzenia. Rozporządzenie stanowi konieczne, daleko posunięte pod względem procedury ustawodawczej, uzupełnienie proponowanego rozporządzenia Rzym II (2). Dzięki obu tym rozporządzeniom Unia Europejska po raz pierwszy będzie dysponowała zamkniętym (w znacznym stopniu) systemem przepisów kolizyjnych w zakresie prawa właściwego dla zobowiązań umownych. |
| --- | --- |

1.3

Komitet z zadowoleniem przyjmuje starania Komisji zmierzające, poprzez pełną harmonizację, do likwidacji deficytu w ustanawianiu przepisów, wynikającego z braku europejskiego aktu prawnego obowiązującego państwa członkowskie w zakresie prawa kolizyjnego w dziedzinie zobowiązań umownych. Zapewni to znaczne uproszczenia dla użytkowników prawa. W przyszłości będą oni mogli korzystać ze zbioru przepisów identycznego we wszystkich państwach członkowskich dzięki bezpośredniemu obowiązywaniu rozporządzenia. Rozporządzenie stanowi konieczne, daleko posunięte pod względem procedury ustawodawczej, uzupełnienie proponowanego rozporządzenia Rzym II (2). Dzięki obu tym rozporządzeniom Unia Europejska po raz pierwszy będzie dysponowała zamkniętym (w znacznym stopniu) systemem przepisów kolizyjnych w zakresie prawa właściwego dla zobowiązań umownych.

| 1.4 | Komitet zachęca, aby organy WE stanowiące prawo uwzględniły poniższe propozycje zmian:






  — | art. 3 ust. 1 s. 3 należy przekształcić w regułę interpretacyjną, |
| --- | --- | --- |

1.4

Komitet zachęca, aby organy WE stanowiące prawo uwzględniły poniższe propozycje zmian:

—

art. 3 ust. 1 s. 3 należy przekształcić w regułę interpretacyjną,

| — | art. 3 ust. 3 należy tak uzupełnić, aby późniejszy wybór prawa był możliwy tylko w przypadku powstania sporu, |
| --- | --- |

—

art. 3 ust. 3 należy tak uzupełnić, aby późniejszy wybór prawa był możliwy tylko w przypadku powstania sporu,

| — | należy zbadać, czy dla pewnych wyjątkowych przypadków rozsądne nie byłoby bardziej elastyczne uregulowanie niż w art. 4 ust. 1, |
| --- | --- |

—

należy zbadać, czy dla pewnych wyjątkowych przypadków rozsądne nie byłoby bardziej elastyczne uregulowanie niż w art. 4 ust. 1,

| — | należy zbadać, czy i pod jakimi warunkami w ramach art. 5 może być zapewniona wolność wyboru także w przypadku, gdy przedsiębiorca rozpoczął działalność w kraju konsumenta lub ukierunkował na niego swoją działalność, |
| --- | --- |

—

należy zbadać, czy i pod jakimi warunkami w ramach art. 5 może być zapewniona wolność wyboru także w przypadku, gdy przedsiębiorca rozpoczął działalność w kraju konsumenta lub ukierunkował na niego swoją działalność,

| — | art. 22 lit. c) należy skreślić. |
| --- | --- |

—

art. 22 lit. c) należy skreślić.

Należy jak najszybciej zakończyć prace nad rozporządzeniem, aby mogło ono wejść w życie.

| 1.5 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje do wiadomości, że Irlandia zamierza dobrowolnie przyłączyć się do rozporządzenia. Jednocześnie Komitet wyraża ubolewanie, że efekt harmonizacji będzie ograniczony, ponieważ rozporządzenie nie zostanie przyjęte w Wielkiej Brytanii i Danii. Komitet zwraca się do Komisji o podjęcie wszelkich możliwych kroków, aby rozporządzenie to jednak obowiązywało lub zostało przejęte w obu tych krajach. |
| --- | --- |

1.5

Komitet z zadowoleniem przyjmuje do wiadomości, że Irlandia zamierza dobrowolnie przyłączyć się do rozporządzenia. Jednocześnie Komitet wyraża ubolewanie, że efekt harmonizacji będzie ograniczony, ponieważ rozporządzenie nie zostanie przyjęte w Wielkiej Brytanii i Danii. Komitet zwraca się do Komisji o podjęcie wszelkich możliwych kroków, aby rozporządzenie to jednak obowiązywało lub zostało przejęte w obu tych krajach.

2.   Uwagi ogólne

2.1   Uzasadnienie inicjatywy

| 2.1.1 | Za pomocą rozporządzenia Komisja stworzy w Unii Europejskiej jednolite prawo kolizyjne właściwe dla zobowiązań umownych. W zasadzie prawo kolizyjne istnieje w pewnym zakresie już od 1980 r., kiedy to większość państw zachodnioeuropejskich zdecydowała o zawarciu konwencji rzymskiej. Następnie przystąpiły do niej inne państwa. Wybrano formę porozumienia wielostronnego, ponieważ traktat EWG nie zawierał wtedy podstawy prawnej do wydania odpowiedniego aktu prawnego WE. Po ponad dwudziestu pięciu latach stosowania konwencji rzymskiej wyciągnięto wniosek, że stanowiła ona prawdziwy postęp, a rozwiązania w niej zawarte są nadal aktualne. Potrzebne jest jednak przekształcenie i nowelizacja w celu poprawienia zidentyfikowanych słabych punktów. Ze względu na specyfikę konwencji rzymskiej jako umowy wielostronnej możliwe byłoby to tylko w drodze nowych, długotrwałych negocjacji o nieprzewidywalnych wynikach. Nie ma już takiej potrzeby, ponieważ traktat WE zawiera dziś podstawę prawną do wydania odpowiedniego aktu prawnego (art. 61 lit. c) i 65 lit b) TWE). Regulacja będzie w przyszłości identyczna we wszystkich państwach członkowskich, co ułatwi stosowanie prawa. W tym celu w grę jako instrument prawny wchodzi tylko rozporządzenie. |
| --- | --- |

2.1.1

Za pomocą rozporządzenia Komisja stworzy w Unii Europejskiej jednolite prawo kolizyjne właściwe dla zobowiązań umownych. W zasadzie prawo kolizyjne istnieje w pewnym zakresie już od 1980 r., kiedy to większość państw zachodnioeuropejskich zdecydowała o zawarciu konwencji rzymskiej. Następnie przystąpiły do niej inne państwa. Wybrano formę porozumienia wielostronnego, ponieważ traktat EWG nie zawierał wtedy podstawy prawnej do wydania odpowiedniego aktu prawnego WE. Po ponad dwudziestu pięciu latach stosowania konwencji rzymskiej wyciągnięto wniosek, że stanowiła ona prawdziwy postęp, a rozwiązania w niej zawarte są nadal aktualne. Potrzebne jest jednak przekształcenie i nowelizacja w celu poprawienia zidentyfikowanych słabych punktów. Ze względu na specyfikę konwencji rzymskiej jako umowy wielostronnej możliwe byłoby to tylko w drodze nowych, długotrwałych negocjacji o nieprzewidywalnych wynikach. Nie ma już takiej potrzeby, ponieważ traktat WE zawiera dziś podstawę prawną do wydania odpowiedniego aktu prawnego (art. 61 lit. c) i 65 lit b) TWE). Regulacja będzie w przyszłości identyczna we wszystkich państwach członkowskich, co ułatwi stosowanie prawa. W tym celu w grę jako instrument prawny wchodzi tylko rozporządzenie.

| 2.1.2 | W 2004 r. na podstawie zielonej księgi z 2003 r. (3) Komisja przeprowadziła publiczne przesłuchanie. Znacząca większość poparła wtedy wydanie rozporządzenia. EKES (4) i PE (5) także opowiedziały się za przekształceniem konwencji rzymskiej w rozporządzenie europejskie i jej nowelizacją. |
| --- | --- |

2.1.2

W 2004 r. na podstawie zielonej księgi z 2003 r. (3) Komisja przeprowadziła publiczne przesłuchanie. Znacząca większość poparła wtedy wydanie rozporządzenia. EKES (4) i PE (5) także opowiedziały się za przekształceniem konwencji rzymskiej w rozporządzenie europejskie i jej nowelizacją.

2.2   Kontekst polityki prawa

| 2.2.1 | Rozporządzenie należy postrzegać w kontekście działań Komisji w zakresie prawa cywilnego i prawa proceduralnego w sprawach cywilnych, służących tworzeniu jednolitej europejskiej przestrzeni sprawiedliwości i ułatwieniu dostępu obywateli do przepisów prawa. Komitet wydał opinie dotyczące szeregu propozycji Komisji (6). |
| --- | --- |

2.2.1

Rozporządzenie należy postrzegać w kontekście działań Komisji w zakresie prawa cywilnego i prawa proceduralnego w sprawach cywilnych, służących tworzeniu jednolitej europejskiej przestrzeni sprawiedliwości i ułatwieniu dostępu obywateli do przepisów prawa. Komitet wydał opinie dotyczące szeregu propozycji Komisji (6).

| 2.2.2 | Projekt jest w szczególny sposób powiązany z pracami Komisji na płaszczyźnie materialnej prawa kolizyjnego, a mianowicie z proponowanym przez Komisję rozporządzeniem Rzym II. Rozporządzenie to stanowi dopełnienie rozporządzenia Rzym I i w naturalny sposób je uzupełnia. |
| --- | --- |

2.2.2

Projekt jest w szczególny sposób powiązany z pracami Komisji na płaszczyźnie materialnej prawa kolizyjnego, a mianowicie z proponowanym przez Komisję rozporządzeniem Rzym II. Rozporządzenie to stanowi dopełnienie rozporządzenia Rzym I i w naturalny sposób je uzupełnia.

2.3   Podstawa prawna/proporcjonalność/subsydiarność/forma prawna

| 2.3.1 | Rozporządzenie ma na celu ujednolicenie przepisów kolizyjnych w zakresie prawa właściwego dla zobowiązań umownych. Podstawą prawną dla harmonizacji przepisów kolizyjnych jest art. 61 lit. c) wraz z art. 65 lit b) TWE. Komisja jest do tego upoważniona, jeżeli jest to konieczne do zagwarantowania prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego. Komitet jest zdania, że tak właśnie jest, ponieważ harmonizacja przepisów kolizyjnych przyczyni się do zapewnienia równego traktowania podmiotów gospodarczych we Wspólnocie w kontaktach transgranicznych, do zwiększenia pewności prawnej, do uproszczenia stosowania prawa, a więc i do wsparcia nawiązywania transgranicznych kontaktów biznesowych. Wspiera się wzajemne uznawanie aktów prawnych, ponieważ obywatele innych państw członkowskich mają możliwość bezpośredniej identyfikacji ich prawidłowości. |
| --- | --- |

2.3.1

Rozporządzenie ma na celu ujednolicenie przepisów kolizyjnych w zakresie prawa właściwego dla zobowiązań umownych. Podstawą prawną dla harmonizacji przepisów kolizyjnych jest art. 61 lit. c) wraz z art. 65 lit b) TWE. Komisja jest do tego upoważniona, jeżeli jest to konieczne do zagwarantowania prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego. Komitet jest zdania, że tak właśnie jest, ponieważ harmonizacja przepisów kolizyjnych przyczyni się do zapewnienia równego traktowania podmiotów gospodarczych we Wspólnocie w kontaktach transgranicznych, do zwiększenia pewności prawnej, do uproszczenia stosowania prawa, a więc i do wsparcia nawiązywania transgranicznych kontaktów biznesowych. Wspiera się wzajemne uznawanie aktów prawnych, ponieważ obywatele innych państw członkowskich mają możliwość bezpośredniej identyfikacji ich prawidłowości.

| 2.3.2. | Celów tych nie da się osiągnąć poprzez działania na szczeblu krajowym poszczególnych państw członkowskich. Wymagają one działania ze strony Unii. Warunki subsydiarności i proporcjonalności (art. 5 TWE) zostały więc spełnione. |
| --- | --- |

2.3.2.

Celów tych nie da się osiągnąć poprzez działania na szczeblu krajowym poszczególnych państw członkowskich. Wymagają one działania ze strony Unii. Warunki subsydiarności i proporcjonalności (art. 5 TWE) zostały więc spełnione.

| 2.4 | Komisja słusznie wybrała formę rozporządzenia, ponieważ w ten sposób nie pozostawia się państwom członkowskich dowolności w działaniu tak, jak ma to miejsce w przypadku wdrażania dyrektyw. Skutkiem przyjęcia dyrektywy byłby brak pewności prawnej, czego właśnie należy uniknąć. |
| --- | --- |

2.4

Komisja słusznie wybrała formę rozporządzenia, ponieważ w ten sposób nie pozostawia się państwom członkowskich dowolności w działaniu tak, jak ma to miejsce w przypadku wdrażania dyrektyw. Skutkiem przyjęcia dyrektywy byłby brak pewności prawnej, czego właśnie należy uniknąć.

3.   Uwagi szczegółowe

3.1   Przedmiotowy zakres zastosowania, stosowanie prawa państw trzecich (art. 1, art. 2)

| 3.1.1 | Celem rozporządzenia jest uregulowanie prawa kolizyjnego zobowiązań umownych w zakresie prawa cywilnego i handlowego (art. 1 ust. 1). Ustawodawca może odnosić się do terminologii zawartej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 44/2001 (art. 1), która znajduje się także w proponowanym rozporządzeniu Rzym II, ponieważ jest ona już jasno ustalona. Z tego wynika wykluczenie spraw skarbowych, celnych i administracyjnych. Wspominanie tego jest zatem zbędne, lecz nie pociągnie za sobą negatywnych skutków. |
| --- | --- |

3.1.1

Celem rozporządzenia jest uregulowanie prawa kolizyjnego zobowiązań umownych w zakresie prawa cywilnego i handlowego (art. 1 ust. 1). Ustawodawca może odnosić się do terminologii zawartej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 44/2001 (art. 1), która znajduje się także w proponowanym rozporządzeniu Rzym II, ponieważ jest ona już jasno ustalona. Z tego wynika wykluczenie spraw skarbowych, celnych i administracyjnych. Wspominanie tego jest zatem zbędne, lecz nie pociągnie za sobą negatywnych skutków.

| 3.1.2 | Celem rozporządzenia nie jest uregulowanie całego cywilnego prawa kolizyjnego, w tym również jego zastosowania w poszczególnych przypadkach, gdzie byłoby to konieczne do osądzenia sprawy z zakresu zobowiązań umownych. Prawodawca słusznie nie stawia zbyt wysoko poprzeczki, aby nie zagrozić wykonalności projektu. W tym kontekście uzasadnione jest wykluczenie prawa dotyczącego stanu cywilnego (zdolność do czynności prawnych — art. 1 ust. 2 lit. a)), ponieważ kwestie te są tradycyjnie regulowane przez oddzielne instrumenty prawa kolizyjnego z powodu implikacji społeczno-politycznych (dotychczas prawie wyłącznie umowy wielostronne (7)). Z podobnych przyczyn wskazane jest, lub powinno zostać uregulowane osobnymi przepisami, wykluczenie zobowiązań wynikających ze stosunków rodzinnych lub obowiązku alimentacyjnego oraz własności majątkowej, małżeństwa, testamentów i dziedziczenia (art. 1 ust. 2 lit. b), c)). |
| --- | --- |

3.1.2

Celem rozporządzenia nie jest uregulowanie całego cywilnego prawa kolizyjnego, w tym również jego zastosowania w poszczególnych przypadkach, gdzie byłoby to konieczne do osądzenia sprawy z zakresu zobowiązań umownych. Prawodawca słusznie nie stawia zbyt wysoko poprzeczki, aby nie zagrozić wykonalności projektu. W tym kontekście uzasadnione jest wykluczenie prawa dotyczącego stanu cywilnego (zdolność do czynności prawnych — art. 1 ust. 2 lit. a)), ponieważ kwestie te są tradycyjnie regulowane przez oddzielne instrumenty prawa kolizyjnego z powodu implikacji społeczno-politycznych (dotychczas prawie wyłącznie umowy wielostronne (7)). Z podobnych przyczyn wskazane jest, lub powinno zostać uregulowane osobnymi przepisami, wykluczenie zobowiązań wynikających ze stosunków rodzinnych lub obowiązku alimentacyjnego oraz własności majątkowej, małżeństwa, testamentów i dziedziczenia (art. 1 ust. 2 lit. b), c)).

| 3.1.3 | Wykluczenie zobowiązań wynikających z trat, czeków, weksli własnych (art. 1 ust. 2 lit. d)) opiera się na ich zadowalającej regulacji w osobnych konwencjach (8), wykraczających poza zakres kompetencji Wspólnoty, których nie powinno kwestionować. |
| --- | --- |

3.1.3

Wykluczenie zobowiązań wynikających z trat, czeków, weksli własnych (art. 1 ust. 2 lit. d)) opiera się na ich zadowalającej regulacji w osobnych konwencjach (8), wykraczających poza zakres kompetencji Wspólnoty, których nie powinno kwestionować.

| 3.1.4 | Wyjątek dla ustaleń dotyczących arbitrażu i właściwości miejscowej sądu (art. 1 ust. 2 lit. e)) opiera się na ich przynależności do międzynarodowego prawa proceduralnego w sprawach cywilnych, gdzie mogą być lepiej uregulowane w kontekście rzeczowym i częściowo także są regulowane w konwencjach o zasięgu ponadwspólnotowym. To samo dotyczy dowodów i procedury (art. 1 ust. 2 lit. h)). |
| --- | --- |

3.1.4

Wyjątek dla ustaleń dotyczących arbitrażu i właściwości miejscowej sądu (art. 1 ust. 2 lit. e)) opiera się na ich przynależności do międzynarodowego prawa proceduralnego w sprawach cywilnych, gdzie mogą być lepiej uregulowane w kontekście rzeczowym i częściowo także są regulowane w konwencjach o zasięgu ponadwspólnotowym. To samo dotyczy dowodów i procedury (art. 1 ust. 2 lit. h)).

| 3.1.5 | Wykluczenie kwestii związanych z prawem spółek, stowarzyszeń i osób prawnych w art. 1 ust. 2 lit. f) jest nieuniknione, ponieważ poruszane w nich sprawy związane są tak ściśle ze statutem spółki, że powinna nastąpić regulacja w tym kontekście. Szczególny aspekt prawa anglosaskiego stanowi „trust”. Został on już wykluczony przez Konwencję rzymską o prawie właściwym dla zobowiązań umownych (art. 1 ust. 2 lit. g)). W rozporządzeniu słusznie czyni się to samo (art. 1 ust. 2 lit. g)). |
| --- | --- |

3.1.5

Wykluczenie kwestii związanych z prawem spółek, stowarzyszeń i osób prawnych w art. 1 ust. 2 lit. f) jest nieuniknione, ponieważ poruszane w nich sprawy związane są tak ściśle ze statutem spółki, że powinna nastąpić regulacja w tym kontekście. Szczególny aspekt prawa anglosaskiego stanowi „trust”. Został on już wykluczony przez Konwencję rzymską o prawie właściwym dla zobowiązań umownych (art. 1 ust. 2 lit. g)). W rozporządzeniu słusznie czyni się to samo (art. 1 ust. 2 lit. g)).

| 3.1.6 | Wykluczenie stosunków przedumownych (art. 1 ust 2 lit. i)) dotyczy zobowiązań deliktowych. Pod względem systematycznym należą one do planowanego rozporządzenia Rzym II, dlatego też słusznie są tutaj wykluczane. |
| --- | --- |

3.1.6

Wykluczenie stosunków przedumownych (art. 1 ust 2 lit. i)) dotyczy zobowiązań deliktowych. Pod względem systematycznym należą one do planowanego rozporządzenia Rzym II, dlatego też słusznie są tutaj wykluczane.

| 3.1.7 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje do wiadomości, że Irlandia zamierza dobrowolnie przyłączyć się do rozporządzenia. Jednocześnie Komitet wyraża ubolewanie, że nie zdecydowała się na to Wielka Brytania. W Danii rozporządzenie nie będzie obowiązywało (art. 1, ust. 3), dopóty między Danią a Wspólnotą nie zostanie zawarte odpowiednie porozumienie w tym zakresie lub dopóty Dania sama dobrowolnie nie przeniesie tego rozporządzenia do swojego prawa. Komitet zwraca się do Komisji o podjęcie wszelkich możliwych kroków, aby rozporządzenie to obowiązywało lub zostało przejęte przez oba te kraje. Oddzielenie się poszczególnych państw członkowskich przeczyłoby celowi ogólnoeuropejskiego ujednolicenia prawa kolizyjnego. Niekorzystna byłaby sytuacja, gdyby w związku z tym należało nadal sięgać do konwencji rzymskiej, ponieważ konwencja ta i rozporządzenie Rzym I będą różnić się pod względem treści. Stosowanie przepisów w zależności od tego, gdzie będzie odbywać się sprawa, co pomimo obowiązywania rozporządzenia nr 44/2001, konwencji w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych i konwencji z Lugano, jest do pewnego stopnia przypadkowe, może prowadzić do tego, że ta sama sprawa mogłaby być rozstrzygnięta na różne sposoby. Stanowiłoby to dla Wspólnoty sytuację trudną do przyjęcia. |
| --- | --- |

3.1.7

Komitet z zadowoleniem przyjmuje do wiadomości, że Irlandia zamierza dobrowolnie przyłączyć się do rozporządzenia. Jednocześnie Komitet wyraża ubolewanie, że nie zdecydowała się na to Wielka Brytania. W Danii rozporządzenie nie będzie obowiązywało (art. 1, ust. 3), dopóty między Danią a Wspólnotą nie zostanie zawarte odpowiednie porozumienie w tym zakresie lub dopóty Dania sama dobrowolnie nie przeniesie tego rozporządzenia do swojego prawa. Komitet zwraca się do Komisji o podjęcie wszelkich możliwych kroków, aby rozporządzenie to obowiązywało lub zostało przejęte przez oba te kraje. Oddzielenie się poszczególnych państw członkowskich przeczyłoby celowi ogólnoeuropejskiego ujednolicenia prawa kolizyjnego. Niekorzystna byłaby sytuacja, gdyby w związku z tym należało nadal sięgać do konwencji rzymskiej, ponieważ konwencja ta i rozporządzenie Rzym I będą różnić się pod względem treści. Stosowanie przepisów w zależności od tego, gdzie będzie odbywać się sprawa, co pomimo obowiązywania rozporządzenia nr 44/2001, konwencji w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych i konwencji z Lugano, jest do pewnego stopnia przypadkowe, może prowadzić do tego, że ta sama sprawa mogłaby być rozstrzygnięta na różne sposoby. Stanowiłoby to dla Wspólnoty sytuację trudną do przyjęcia.

| 3.1.8 | Rozporządzenie wskazuje na właściwe prawo bez względu na to, czy chodzi o prawo państwa członkowskiego czy też prawo państwa trzeciego (art. 2). Funkcjonuje ono tym samym zgodnie z ogólnie uznanym standardem w zakresie prawa kolizyjnego, który z zasady odrzuca dyskryminację innych porządków prawnych w prawie kolizyjnym. Komitet przyjmuje ten fakt z zadowoleniem. Jeżeli okoliczności sprawy wskazują na istnienie możliwości rozwiązania z wykorzystaniem określonego porządku prawnego, to nie ma znaczenia, czy chodzi tutaj o rozwiązanie wewnątrzwspólnotowe, czy też nie. |
| --- | --- |

3.1.8

Rozporządzenie wskazuje na właściwe prawo bez względu na to, czy chodzi o prawo państwa członkowskiego czy też prawo państwa trzeciego (art. 2). Funkcjonuje ono tym samym zgodnie z ogólnie uznanym standardem w zakresie prawa kolizyjnego, który z zasady odrzuca dyskryminację innych porządków prawnych w prawie kolizyjnym. Komitet przyjmuje ten fakt z zadowoleniem. Jeżeli okoliczności sprawy wskazują na istnienie możliwości rozwiązania z wykorzystaniem określonego porządku prawnego, to nie ma znaczenia, czy chodzi tutaj o rozwiązanie wewnątrzwspólnotowe, czy też nie.

3.2   Ogólne reguły łączące (art. 3, art. 4)

| 3.2.1 | Art. 3 ust.1 pozwala na stosowanie prawa wybranego przez strony. Komitet przyjmuje tę regulację z zadowoleniem, ponieważ uwzględnia ona zasadę wolności umów panującą w prawie zobowiązań i jest zgodna z uznanymi normami międzynarodowego prawa prywatnego. Przepis jest w znacznym stopniu zgodny z regulacją art. 3 ust. 1 konwencji rzymskiej, która jest ogólnie traktowana jako stosowna. Komitet przyjmuje to z zadowoleniem. Jednocześnie jest świadomy zagrożenia, że sądy mogłyby przy praktycznym zastosowaniu przepisu poszukiwać hipotetycznej woli stron, nie posiadając wystarczających punktów zaczepienia. Należy wykluczyć taką sytuację. Jest okazja do doprecyzowania jej w punktach uzasadnienia (nr 7). W art. 3 ust. 3 wolność wyboru prawa jest tak daleko posunięta, że strony umowy w każdej chwili mogą dokonać wyboru innego prawa. Komitet przyjmuje to w zasadzie z zadowoleniem, widzi jednak ewentualne zagrożenie dla ochrony konsumenta, dla którego zasięg takiego postępowania może nie być przejrzysty. Komitet sugeruje dopuszczenie takiej zmiany wyboru w przypadkach umów konsumenckich — analogicznie do regulacji umów wyboru właściwości miejscowej sądu (art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001) — dopiero po powstaniu sporu, ponieważ dzięki temu konsument zostanie ostrzeżony i będzie działał w sposób ostrożniejszy. |
| --- | --- |

3.2.1

Art. 3 ust.1 pozwala na stosowanie prawa wybranego przez strony. Komitet przyjmuje tę regulację z zadowoleniem, ponieważ uwzględnia ona zasadę wolności umów panującą w prawie zobowiązań i jest zgodna z uznanymi normami międzynarodowego prawa prywatnego. Przepis jest w znacznym stopniu zgodny z regulacją art. 3 ust. 1 konwencji rzymskiej, która jest ogólnie traktowana jako stosowna. Komitet przyjmuje to z zadowoleniem. Jednocześnie jest świadomy zagrożenia, że sądy mogłyby przy praktycznym zastosowaniu przepisu poszukiwać hipotetycznej woli stron, nie posiadając wystarczających punktów zaczepienia. Należy wykluczyć taką sytuację. Jest okazja do doprecyzowania jej w punktach uzasadnienia (nr 7). W art. 3 ust. 3 wolność wyboru prawa jest tak daleko posunięta, że strony umowy w każdej chwili mogą dokonać wyboru innego prawa. Komitet przyjmuje to w zasadzie z zadowoleniem, widzi jednak ewentualne zagrożenie dla ochrony konsumenta, dla którego zasięg takiego postępowania może nie być przejrzysty. Komitet sugeruje dopuszczenie takiej zmiany wyboru w przypadkach umów konsumenckich — analogicznie do regulacji umów wyboru właściwości miejscowej sądu (art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001) — dopiero po powstaniu sporu, ponieważ dzięki temu konsument zostanie ostrzeżony i będzie działał w sposób ostrożniejszy.

| 3.2.2 | W art. 3 ust. 1 w trzecim zdaniu (o ile nie nastąpił żaden wybór zewnętrzny) na podstawie ustalenia właściwości miejscowej sądu przez strony następuje przypuszczenie, że chciały one wybrać prawo danego państwa. Podstawą tej regulacji jest staranie o wspólny bieg forum i prawa. Uwspólnienie często prowadzi do uproszczeń w rozpatrywaniu spraw. Komitet wyraża jednak wątpliwość, czy przez tak ścisłe sformułowanie przepisu nie ogranicza się woli stron. Stosowniejsze byłoby osłabienie go i sformułowanie jedynie jako pomocy interpretacyjnej w ramach drugiego zdania, np. następująco:

  „Należy przy tym w szczególności uwzględnić wybór właściwości miejscowej sądu przez strony”. |
| --- | --- |

3.2.2

W art. 3 ust. 1 w trzecim zdaniu (o ile nie nastąpił żaden wybór zewnętrzny) na podstawie ustalenia właściwości miejscowej sądu przez strony następuje przypuszczenie, że chciały one wybrać prawo danego państwa. Podstawą tej regulacji jest staranie o wspólny bieg forum i prawa. Uwspólnienie często prowadzi do uproszczeń w rozpatrywaniu spraw. Komitet wyraża jednak wątpliwość, czy przez tak ścisłe sformułowanie przepisu nie ogranicza się woli stron. Stosowniejsze byłoby osłabienie go i sformułowanie jedynie jako pomocy interpretacyjnej w ramach drugiego zdania, np. następująco:

„Należy przy tym w szczególności uwzględnić wybór właściwości miejscowej sądu przez strony”.

| 3.2.3 | Komitet pragnie skupić się na pewnym aspekcie, ponieważ ma on kluczowe znaczenie dla przyszłości europejskiej przestrzeni sprawiedliwości, a mianowicie na stworzeniu tzw. opcjonalnego instrumentu lub regulacji 26 przez Wspólnotę Europejską. Należy przez to rozumieć system wspólnotowego prawa cywilnego wybieranego przez strony, o którego stworzeniu dyskutuje się obecnie i którego wstępnym etapem może być opracowywany Wspólny System Odniesienia. Art. 3 ust. 2 zawiera klauzulę otwierającą, która umożliwia stronom wybór takiego ponadpaństwowego prawa. Dotychczas nie jest to oczywiste w prawie prywatnym międzynarodowym i Komitet przyjmuje to z wyraźnym zadowoleniem. Strony umowy mogłyby wtedy po raz pierwszy rzeczywiście korzystać ze wzorów umów w znacznym stopniu jednolitych dla całej Europy, co stanowiłoby istotny postęp w realizacji rynku wewnętrznego (9). |
| --- | --- |

3.2.3

Komitet pragnie skupić się na pewnym aspekcie, ponieważ ma on kluczowe znaczenie dla przyszłości europejskiej przestrzeni sprawiedliwości, a mianowicie na stworzeniu tzw. opcjonalnego instrumentu lub regulacji 26 przez Wspólnotę Europejską. Należy przez to rozumieć system wspólnotowego prawa cywilnego wybieranego przez strony, o którego stworzeniu dyskutuje się obecnie i którego wstępnym etapem może być opracowywany Wspólny System Odniesienia. Art. 3 ust. 2 zawiera klauzulę otwierającą, która umożliwia stronom wybór takiego ponadpaństwowego prawa. Dotychczas nie jest to oczywiste w prawie prywatnym międzynarodowym i Komitet przyjmuje to z wyraźnym zadowoleniem. Strony umowy mogłyby wtedy po raz pierwszy rzeczywiście korzystać ze wzorów umów w znacznym stopniu jednolitych dla całej Europy, co stanowiłoby istotny postęp w realizacji rynku wewnętrznego (9).

| 3.2.4 | Art. 4 ust. 1 zawiera nawiązania do wielu umów stanowiących pod względem treści realizację przejętej z konwencji rzymskiej regulacji zawartej w art. 4 ust 2. rozporządzenia. W czasie obowiązywania konwencji rzymskiej nawiązania te mogłyby wyniknąć dopiero przy interpretacji art. 4 ust. 2 konwencji. Można wprawdzie traktować regulację proponowaną przez Komisję jako korzystną pod względem pewności prawnej, lecz zyskuje się ją kosztem wprowadzenia sztywnej regulacji, która nie dopuszcza odstępstw nawet wtedy, gdy jest to w danym przypadku stosowne. Komitet obawia się, że taki krok wstecz w stosunku do konwencji rzymskiej może mieć negatywne skutki, bo można sobie wyobrazić przypadki, kiedy przewidziana sztywna regulacja wyjątkowo nie będzie prowadzić do właściwego rozstrzygnięcia. I w takich wyjątkowych przypadkach lepsze rozwiązanie zapewniono by, gdyby sędzia miał możliwość zastosować prawo bardziej zbliżone do meritum sprawy. Oczywiście takie odejście od zasady nie może prowadzić do dowolności w wyborze stosowanego prawa i powinno być starannie rozważane oraz poparte w wyroku bardzo ważkimi racjami, aby zadośćuczynić celowi bezpieczeństwa prawnego i przewidywalności stosowanego prawa. Komitet zachęca do zbadania, czy z tych względów nie byłaby wskazana zmiana regulacji. |
| --- | --- |

3.2.4

Art. 4 ust. 1 zawiera nawiązania do wielu umów stanowiących pod względem treści realizację przejętej z konwencji rzymskiej regulacji zawartej w art. 4 ust 2. rozporządzenia. W czasie obowiązywania konwencji rzymskiej nawiązania te mogłyby wyniknąć dopiero przy interpretacji art. 4 ust. 2 konwencji. Można wprawdzie traktować regulację proponowaną przez Komisję jako korzystną pod względem pewności prawnej, lecz zyskuje się ją kosztem wprowadzenia sztywnej regulacji, która nie dopuszcza odstępstw nawet wtedy, gdy jest to w danym przypadku stosowne. Komitet obawia się, że taki krok wstecz w stosunku do konwencji rzymskiej może mieć negatywne skutki, bo można sobie wyobrazić przypadki, kiedy przewidziana sztywna regulacja wyjątkowo nie będzie prowadzić do właściwego rozstrzygnięcia. I w takich wyjątkowych przypadkach lepsze rozwiązanie zapewniono by, gdyby sędzia miał możliwość zastosować prawo bardziej zbliżone do meritum sprawy. Oczywiście takie odejście od zasady nie może prowadzić do dowolności w wyborze stosowanego prawa i powinno być starannie rozważane oraz poparte w wyroku bardzo ważkimi racjami, aby zadośćuczynić celowi bezpieczeństwa prawnego i przewidywalności stosowanego prawa. Komitet zachęca do zbadania, czy z tych względów nie byłaby wskazana zmiana regulacji.

| 3.2.5 | Komitet rozumie cele, jaki przyświecały Komisji w odniesieniu do art. 4 ust. 1 lit f). Należy jednak zwrócić uwagę, że wiele z przemysłowych praw do ochrony ze względu na formę ich ustanowienia jest przekazywanych w inny sposób niż według prawa właściwego w miejscu zamieszkania ich posiadacza. Ponieważ art. 4 ust. 1 nie uwzględnia prawa właściwego dla siedziby lub miejsca zamieszkania przy ustanawianiu stosunku prawnego, zmiana statusu poprzez późniejszą zmianę miejsca zamieszkania mogłaby w takich przypadkach prowadzić do problemów z podstawą prawną praw ochronnych. Komitet sugeruje, aby Komisja zajęła się tym problemem i zaproponowała odpowiednie rozwiązanie. |
| --- | --- |

3.2.5

Komitet rozumie cele, jaki przyświecały Komisji w odniesieniu do art. 4 ust. 1 lit f). Należy jednak zwrócić uwagę, że wiele z przemysłowych praw do ochrony ze względu na formę ich ustanowienia jest przekazywanych w inny sposób niż według prawa właściwego w miejscu zamieszkania ich posiadacza. Ponieważ art. 4 ust. 1 nie uwzględnia prawa właściwego dla siedziby lub miejsca zamieszkania przy ustanawianiu stosunku prawnego, zmiana statusu poprzez późniejszą zmianę miejsca zamieszkania mogłaby w takich przypadkach prowadzić do problemów z podstawą prawną praw ochronnych. Komitet sugeruje, aby Komisja zajęła się tym problemem i zaproponowała odpowiednie rozwiązanie.

3.3   Szczegółowe przepisy łączące (art. 5 — 17)

| 3.3.1 | Art. 5 stanowi całkowicie nowe opracowanie przepisów konwencji rzymskiej dotyczących umów konsumenckich, które uważane są często za niezrozumiałe i wymagające nowego opracowania. Komitet jest zdania, że Komisja zmierza we właściwym kierunku, ponieważ uniknie się w przyszłości kompleksowego stosowania dwóch różnych systemów prawnych do jednej sprawy, do czego zmusza art. 5 konwencji rzymskiej. Bez wątpienia konsument zawierający umowy z przedsiębiorcą potrzebuje także ochrony w zakresie prawa kolizyjnego. Gwarantuje ją zasadniczo stosowanie prawa państwa, w którym znajduje się miejsce zamieszkania konsumenta (art. 5 ust. 1), ponieważ jest to prawo, które może znać konsument, którego język zna i w przypadku którego najłatwiej będzie mu zasięgnąć profesjonalnego doradztwa. Przedstawiony tekst zawiera dodatkowo wymóg, aby działalność przedsiębiorcza skierowana była na kraj miejsca zamieszkania konsumenta lub odbywała się w nim. W ten sposób (w oparciu o konwencję rzymską) wychodzi się naprzeciw interesom przedsiębiorcy, który zasadniczo będzie chciał ustalić prawo swojego kraju, ponieważ jest dla niego wygodniejsze, gdy zezwoli mu się na to w pozostałych przypadkach. Komitet zastanawia się jednocześnie, czy rzeczywiście jest konieczne całkowite odebranie stronom w zakresie umów konsumenckich w rozumieniu ust. 2 możliwości wyboru prawa. Komitet jest raczej zdania, że także konsument mógłby odnosić korzyści z możliwości wyboru prawa, przynajmniej, gdy zostają podjęte pewne środki ochronne, których on bez wątpienia potrzebuje, jako mniej doświadczona i słabsza strona umowy. Komitet zaleca więc, aby Komisja jeszcze raz zbadała przepis pod kątem opisanych okoliczności. |
| --- | --- |

3.3.1

Art. 5 stanowi całkowicie nowe opracowanie przepisów konwencji rzymskiej dotyczących umów konsumenckich, które uważane są często za niezrozumiałe i wymagające nowego opracowania. Komitet jest zdania, że Komisja zmierza we właściwym kierunku, ponieważ uniknie się w przyszłości kompleksowego stosowania dwóch różnych systemów prawnych do jednej sprawy, do czego zmusza art. 5 konwencji rzymskiej. Bez wątpienia konsument zawierający umowy z przedsiębiorcą potrzebuje także ochrony w zakresie prawa kolizyjnego. Gwarantuje ją zasadniczo stosowanie prawa państwa, w którym znajduje się miejsce zamieszkania konsumenta (art. 5 ust. 1), ponieważ jest to prawo, które może znać konsument, którego język zna i w przypadku którego najłatwiej będzie mu zasięgnąć profesjonalnego doradztwa. Przedstawiony tekst zawiera dodatkowo wymóg, aby działalność przedsiębiorcza skierowana była na kraj miejsca zamieszkania konsumenta lub odbywała się w nim. W ten sposób (w oparciu o konwencję rzymską) wychodzi się naprzeciw interesom przedsiębiorcy, który zasadniczo będzie chciał ustalić prawo swojego kraju, ponieważ jest dla niego wygodniejsze, gdy zezwoli mu się na to w pozostałych przypadkach. Komitet zastanawia się jednocześnie, czy rzeczywiście jest konieczne całkowite odebranie stronom w zakresie umów konsumenckich w rozumieniu ust. 2 możliwości wyboru prawa. Komitet jest raczej zdania, że także konsument mógłby odnosić korzyści z możliwości wyboru prawa, przynajmniej, gdy zostają podjęte pewne środki ochronne, których on bez wątpienia potrzebuje, jako mniej doświadczona i słabsza strona umowy. Komitet zaleca więc, aby Komisja jeszcze raz zbadała przepis pod kątem opisanych okoliczności.

| 3.3.2 | Regulacja umów o pracę (art. 6) wynika ze szczególnej potrzeby ochrony ze strony pracowników. Regulacja stanowi przejęcie art. 6 konwencji rzymskiej, uzupełnione stosownie o regulacje uwzględniające rozwój sytuacji w zakresie pracy zależnej. Dodanie słów „z którego” opiera się na dopasowaniu do orzecznictwa ETS w sprawie art. 18 konwencji w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych. Jednocześnie, z powodu braku przekonującej definicji w samym rozporządzeniu oraz wyjaśnień w uzasadnieniu, Komitet zastanawia się, co należy rozumieć poprzez „czasowe” wykonywanie pracy w innym państwie (art. 6 ust 2 a)). Należy bezwzględnie usunąć ten brak, ponieważ „czasowe” wykonywanie pracy ma decydujące znaczenie jako kryterium łączące. Braku tego nie można usunąć poprzez sięgnięcie do art. 2 dyrektywy 96/71/WE (10), ponieważ ona także nie zawiera precyzyjnej definicji. Ponadto Komitetowi trudno jest zrozumieć, dlaczego konieczna jest regulacja dla obszarów „nieobjętych żadną władzą państwową” (art. 6 ust 2 lit. b)). Możliwe, że chodzi tutaj o platformy wiertnicze na obszarach wód międzynarodowych. Należy to wyjaśnić przynajmniej w uzasadnieniu. |
| --- | --- |

3.3.2

Regulacja umów o pracę (art. 6) wynika ze szczególnej potrzeby ochrony ze strony pracowników. Regulacja stanowi przejęcie art. 6 konwencji rzymskiej, uzupełnione stosownie o regulacje uwzględniające rozwój sytuacji w zakresie pracy zależnej. Dodanie słów „z którego” opiera się na dopasowaniu do orzecznictwa ETS w sprawie art. 18 konwencji w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych. Jednocześnie, z powodu braku przekonującej definicji w samym rozporządzeniu oraz wyjaśnień w uzasadnieniu, Komitet zastanawia się, co należy rozumieć poprzez „czasowe” wykonywanie pracy w innym państwie (art. 6 ust 2 a)). Należy bezwzględnie usunąć ten brak, ponieważ „czasowe” wykonywanie pracy ma decydujące znaczenie jako kryterium łączące. Braku tego nie można usunąć poprzez sięgnięcie do art. 2 dyrektywy 96/71/WE (10), ponieważ ona także nie zawiera precyzyjnej definicji. Ponadto Komitetowi trudno jest zrozumieć, dlaczego konieczna jest regulacja dla obszarów „nieobjętych żadną władzą państwową” (art. 6 ust 2 lit. b)). Możliwe, że chodzi tutaj o platformy wiertnicze na obszarach wód międzynarodowych. Należy to wyjaśnić przynajmniej w uzasadnieniu.

| 3.3.3 | Art. 7 reguluje pośrednictwo prawne w interesach, które zostało poddane jedynie częściowej regulacji w konwencji rzymskiej, a mianowicie z pominięciem stosunku prawnego między pośrednikiem a osobami trzecimi. Wypełnienie tej wydaje się zasadne luki (art. 7 ust. 2). Trudno odpowiedzieć na pytanie, które prawo powinno być stosowane w takim przypadku, ponieważ w grę wchodzą zarówno interesy pośrednika, jak i osoby trzeciej. Osoba trzecia w przypadku przekroczenia uprawnień lub działania bez nich wymaga większej ochrony. W proponowanym tekście podjęto próbę uwzględnienia interesów obu stron, więc Komitet przyjmuje go z zadowoleniem. |
| --- | --- |

3.3.3

Art. 7 reguluje pośrednictwo prawne w interesach, które zostało poddane jedynie częściowej regulacji w konwencji rzymskiej, a mianowicie z pominięciem stosunku prawnego między pośrednikiem a osobami trzecimi. Wypełnienie tej wydaje się zasadne luki (art. 7 ust. 2). Trudno odpowiedzieć na pytanie, które prawo powinno być stosowane w takim przypadku, ponieważ w grę wchodzą zarówno interesy pośrednika, jak i osoby trzeciej. Osoba trzecia w przypadku przekroczenia uprawnień lub działania bez nich wymaga większej ochrony. W proponowanym tekście podjęto próbę uwzględnienia interesów obu stron, więc Komitet przyjmuje go z zadowoleniem.

| 3.3.4 | Dziedzina ustalania przepisów bezwzględnie obowiązujących jest materią trudną, gdyż wyniki wyborów prawnych dokonanych przez strony nie powinny być zmieniane bardziej niż jest to niezbędne, zaś zastosowanie prawa nie powinno być w miarę możliwości utrudniane przez obowiązywanie norm niebędących częścią prawa właściwego dla umowy. Art. 8 odpowiada zasadniczo art. 7 ust. 2 konwencji rzymskiej. W rozporządzeniu zawarta jest prawna definicja przepisów bezwzględnie obowiązujących z uwzględnieniem właściwego orzecznictwa ETS (11), zapewniając ich skuteczność. Dla użytkownika prawa takie przypadki łączą się z utrudnieniami związanymi z przerwaniem spójności podstawy rozstrzygania lub też z normami nieharmonizującymi ze sobą, czy wręcz sprzecznymi, które należy ze sobą pogodzić. Jest to czasochłonne, skomplikowane z prawnego punktu widzenia i powoduje brak pewności prawnej. W obliczu stanu dopasowania krajowych systemów prawnych Komitet nie widzi jednak możliwości rezygnacji z tego, tym bardziej, że przeważnie także nauka popiera stosowanie takich norm w przypadkach kolizji prawnych. |
| --- | --- |

3.3.4

Dziedzina ustalania przepisów bezwzględnie obowiązujących jest materią trudną, gdyż wyniki wyborów prawnych dokonanych przez strony nie powinny być zmieniane bardziej niż jest to niezbędne, zaś zastosowanie prawa nie powinno być w miarę możliwości utrudniane przez obowiązywanie norm niebędących częścią prawa właściwego dla umowy. Art. 8 odpowiada zasadniczo art. 7 ust. 2 konwencji rzymskiej. W rozporządzeniu zawarta jest prawna definicja przepisów bezwzględnie obowiązujących z uwzględnieniem właściwego orzecznictwa ETS (11), zapewniając ich skuteczność. Dla użytkownika prawa takie przypadki łączą się z utrudnieniami związanymi z przerwaniem spójności podstawy rozstrzygania lub też z normami nieharmonizującymi ze sobą, czy wręcz sprzecznymi, które należy ze sobą pogodzić. Jest to czasochłonne, skomplikowane z prawnego punktu widzenia i powoduje brak pewności prawnej. W obliczu stanu dopasowania krajowych systemów prawnych Komitet nie widzi jednak możliwości rezygnacji z tego, tym bardziej, że przeważnie także nauka popiera stosowanie takich norm w przypadkach kolizji prawnych.

| 3.3.5 | Kolejne art. 10 — 17 nie stanowią z punktu widzenia Komitetu większego problemu i nie wymagają szczegółowego komentarza, w szczególności tam, gdzie jedynie zostały przejęte regulacje konwencji rzymskiej. |
| --- | --- |

3.3.5

Kolejne art. 10 — 17 nie stanowią z punktu widzenia Komitetu większego problemu i nie wymagają szczegółowego komentarza, w szczególności tam, gdzie jedynie zostały przejęte regulacje konwencji rzymskiej.

| 3.3.6 | Art. 10 (Formalne obowiązywanie umowy) w obliczu wzrastającej liczby umów zdalnej sprzedaży spełnia potrzebę uproszczenia przepisów formalnego obowiązywania umowy lub jednostronnych interesów prawnych, wprowadzając dodatkowe punkty łączące. |
| --- | --- |

3.3.6

Art. 10 (Formalne obowiązywanie umowy) w obliczu wzrastającej liczby umów zdalnej sprzedaży spełnia potrzebę uproszczenia przepisów formalnego obowiązywania umowy lub jednostronnych interesów prawnych, wprowadzając dodatkowe punkty łączące.

| 3.3.7 | Cesja roszczeń i umowne odstąpienie wierzytelności pomiędzy wierzycielem a osobą trzecią egzekwującą zobowiązanie, znane w niektórych systemach prawnych, spełniają ekonomicznie ten sam cel (12). Wspólne umieszczenie ich w art. 13 jest prawidłowe. W ust. 3 wprowadza się nowy przepis kolizyjny, regulujący, które prawo stosuje się do stwierdzenia możliwości odstąpienia wierzytelności osobom trzecim. Wzoruje się on słusznie na Konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych z 12 grudnia 2001 r. w sprawie cesji wierzytelności handlowych. |
| --- | --- |

3.3.7

Cesja roszczeń i umowne odstąpienie wierzytelności pomiędzy wierzycielem a osobą trzecią egzekwującą zobowiązanie, znane w niektórych systemach prawnych, spełniają ekonomicznie ten sam cel (12). Wspólne umieszczenie ich w art. 13 jest prawidłowe. W ust. 3 wprowadza się nowy przepis kolizyjny, regulujący, które prawo stosuje się do stwierdzenia możliwości odstąpienia wierzytelności osobom trzecim. Wzoruje się on słusznie na Konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych z 12 grudnia 2001 r. w sprawie cesji wierzytelności handlowych.

| 3.3.8 | Art. 14 zawiera przepis kolizyjny regulujący ustawowe odstąpienie wierzytelności. Jest ono znane w większości systemów prawnych. Dlatego przepis kolizyjny jest konieczny. Art. 15 uzupełnia art. 14 o przepis kolizyjny regulujący wielość dłużników ponoszących wspólną odpowiedzialność w przypadku ustawowego odstąpienia wierzytelności. Połączenie z art. 14 byłoby rozsądne, nie jest jednak bezwzględnie konieczne. |
| --- | --- |

3.3.8

Art. 14 zawiera przepis kolizyjny regulujący ustawowe odstąpienie wierzytelności. Jest ono znane w większości systemów prawnych. Dlatego przepis kolizyjny jest konieczny. Art. 15 uzupełnia art. 14 o przepis kolizyjny regulujący wielość dłużników ponoszących wspólną odpowiedzialność w przypadku ustawowego odstąpienia wierzytelności. Połączenie z art. 14 byłoby rozsądne, nie jest jednak bezwzględnie konieczne.

3.4   Pozostałe przepisy/przepisy końcowe (art. 18 — 24)

| 3.4.1 | Zagadnienia poruszane w rozdziałach III i IV stanowią głównie techniczne regulacje odpowiadające ogólnym normom prawa kolizyjnego, nie wymagają więc szczegółowego komentarza. Dotyczy to w szczególności art. 19 (Wyłączenie przekazania sprawy lub odesłania do innego systemu prawnego) odpowiadającego art. 15 konwencji rzymskiej, art. 21 (Państwa bez jednolitego systemu prawnego) odpowiadającego art. 19 konwencji rzymskiej, art. 20 (Porządek prawny) odpowiadającego art. 16 konwencji rzymskiej i art. 23 (Związek z obowiązującymi konwencjami międzynarodowymi) odpowiadającego art. 21 konwencji rzymskiej. |
| --- | --- |

3.4.1

Zagadnienia poruszane w rozdziałach III i IV stanowią głównie techniczne regulacje odpowiadające ogólnym normom prawa kolizyjnego, nie wymagają więc szczegółowego komentarza. Dotyczy to w szczególności art. 19 (Wyłączenie przekazania sprawy lub odesłania do innego systemu prawnego) odpowiadającego art. 15 konwencji rzymskiej, art. 21 (Państwa bez jednolitego systemu prawnego) odpowiadającego art. 19 konwencji rzymskiej, art. 20 (Porządek prawny) odpowiadającego art. 16 konwencji rzymskiej i art. 23 (Związek z obowiązującymi konwencjami międzynarodowymi) odpowiadającego art. 21 konwencji rzymskiej.

| 3.4.2 | Miejsce zamieszkania (art. 18) danej osoby odgrywa w obecnym międzynarodowym prawie prywatnym kluczową rolę w wyborze kryterium. Podczas gdy określenie miejsca zamieszkania osób fizycznych nie stanowi problemu, to w przypadku osób prawnych mogą powstawać wątpliwości. Rozporządzenie usuwa je w sposób rzeczowy, określając miejsce głównej siedziby jako miarodajne. Przejęcie art. 60 z rozporządzenia (WE) nr 44/2001 nie byłoby działaniem merytorycznie słusznym, ponieważ rozporządzenie to generalnie bierze pod uwagę miejsce stałego zamieszkania, a nie pobytu. Ponadto proponowane tam potrójne rozwiązanie prowadziłoby do ograniczenia pewności prawnej. |
| --- | --- |

3.4.2

Miejsce zamieszkania (art. 18) danej osoby odgrywa w obecnym międzynarodowym prawie prywatnym kluczową rolę w wyborze kryterium. Podczas gdy określenie miejsca zamieszkania osób fizycznych nie stanowi problemu, to w przypadku osób prawnych mogą powstawać wątpliwości. Rozporządzenie usuwa je w sposób rzeczowy, określając miejsce głównej siedziby jako miarodajne. Przejęcie art. 60 z rozporządzenia (WE) nr 44/2001 nie byłoby działaniem merytorycznie słusznym, ponieważ rozporządzenie to generalnie bierze pod uwagę miejsce stałego zamieszkania, a nie pobytu. Ponadto proponowane tam potrójne rozwiązanie prowadziłoby do ograniczenia pewności prawnej.

| 3.4.3 | Art. 22 ust. lit c) jest trudny do zrozumienia. Wydaje się, że chodzi o próbę usystematyzowania, że akty prawne Wspólnoty wydawane później będą mogły zawierać własne przepisy kolizyjne, mające pierwszeństwo przed stosowaniem niniejszego rozporządzenia. Jednak osiągnięty stan ujednolicenia międzynarodowego prawa prywatnego powinien pozostać utrzymany także w przyszłości. Należy unikać rozbicia na różne źródła prawne o rozbieżnych merytorycznie regulacjach. Jeżeli w przyszłości wyniknie potrzeba wprowadzenia regulacji specjalnych, należy je umieścić w rozporządzeniu.
  Komitet sugeruje skreślenie lit. c). |
| --- | --- |

3.4.3

Art. 22 ust. lit c) jest trudny do zrozumienia. Wydaje się, że chodzi o próbę usystematyzowania, że akty prawne Wspólnoty wydawane później będą mogły zawierać własne przepisy kolizyjne, mające pierwszeństwo przed stosowaniem niniejszego rozporządzenia. Jednak osiągnięty stan ujednolicenia międzynarodowego prawa prywatnego powinien pozostać utrzymany także w przyszłości. Należy unikać rozbicia na różne źródła prawne o rozbieżnych merytorycznie regulacjach. Jeżeli w przyszłości wyniknie potrzeba wprowadzenia regulacji specjalnych, należy je umieścić w rozporządzeniu.

Komitet sugeruje skreślenie lit. c).

3.5   Załącznik I

| 3.5.1 | W tiret trzecim i czwartym załącznika wymieniona jest „druga dyrektywa w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie i ustanowienia przepisów ułatwiających skuteczne korzystanie ze swobody świadczenia usług” oraz „druga dyrektywa w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do bezpośrednich ubezpieczeń na życie, ustanawiająca przepisy ułatwiające skuteczne korzystanie ze swobody świadczenia usług”. Pomijając fakt, że druga z wymienionych dyrektyw już nie obowiązuje i zapewne chodzi o dyrektywę, która ją zastąpiła, czyli dyrektywę dotyczącą ubezpieczeń na życie (13), oba tiret są problematyczne. Komitet nie chce jednak posuwać się do żądania skreślenia ich. Pragnie jednak zwrócić uwagę Komisji na znaczne problemy, jakie spowoduje ten wniosek. Traci się w ten sposób wielką szansę na uproszczenie i ujednolicenie prawa kolizyjnego a także rozwiązanie problemów danej branży. W połączeniu z art. 22 lit. a) tiret trzecie i czwarte załącznika I doprowadziłyby do niemożliwości stosowania rozporządzenia w przypadku prawa kolizyjnego dla umów ubezpieczeniowych (bezpośrednich lub pierwotnych) (14) z ryzykiem wewnątrzwspólnotowym, ponieważ jest ono regulowane przez wymienione dyrektywy. |
| --- | --- |

3.5.1

W tiret trzecim i czwartym załącznika wymieniona jest „druga dyrektywa w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie i ustanowienia przepisów ułatwiających skuteczne korzystanie ze swobody świadczenia usług” oraz „druga dyrektywa w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do bezpośrednich ubezpieczeń na życie, ustanawiająca przepisy ułatwiające skuteczne korzystanie ze swobody świadczenia usług”. Pomijając fakt, że druga z wymienionych dyrektyw już nie obowiązuje i zapewne chodzi o dyrektywę, która ją zastąpiła, czyli dyrektywę dotyczącą ubezpieczeń na życie (13), oba tiret są problematyczne. Komitet nie chce jednak posuwać się do żądania skreślenia ich. Pragnie jednak zwrócić uwagę Komisji na znaczne problemy, jakie spowoduje ten wniosek. Traci się w ten sposób wielką szansę na uproszczenie i ujednolicenie prawa kolizyjnego a także rozwiązanie problemów danej branży. W połączeniu z art. 22 lit. a) tiret trzecie i czwarte załącznika I doprowadziłyby do niemożliwości stosowania rozporządzenia w przypadku prawa kolizyjnego dla umów ubezpieczeniowych (bezpośrednich lub pierwotnych) (14) z ryzykiem wewnątrzwspólnotowym, ponieważ jest ono regulowane przez wymienione dyrektywy.

| 3.5.2 | Prawo kolizyjne umów ubezpieczeniowych z umiejscowieniem ryzyka poza Unią, prawo takich umów wewnątrz Unii (ale tylko, jeżeli umowa została zawarta z ubezpieczycielem spoza UE) oraz umów reasekuracyjnych są już natomiast objęte rozporządzeniem. W ten sposób ugruntowano okoliczności, które już wcześniej powodowały dezorientację użytkowników prawa (15). Od wydania dyrektyw ubezpieczeniowych prawo kolizyjne umów ubezpieczeniowych jest uregulowane w sposób odbiegający od ogólnego prawa kolizyjnego zobowiązań (art. 1 ust. 3 konwencji rzymskiej), mimo że umowy ubezpieczeniowe także są zobowiązaniami. Brak było decydujących przyczyn takiego stanu rzeczy, poza faktem, że przy kończeniu prac nad konwencją rzymską nie rozpoczęły się jeszcze prace nad dyrektywami ubezpieczeniowymi drugiej generacji i chciano poczekać z regulacją prawa kolizyjnego w celu ustalenia, jak będzie przedstawiała się sytuacja prawa nadzorczego (16). Jest to rzecz przedawniona. |
| --- | --- |

3.5.2

Prawo kolizyjne umów ubezpieczeniowych z umiejscowieniem ryzyka poza Unią, prawo takich umów wewnątrz Unii (ale tylko, jeżeli umowa została zawarta z ubezpieczycielem spoza UE) oraz umów reasekuracyjnych są już natomiast objęte rozporządzeniem. W ten sposób ugruntowano okoliczności, które już wcześniej powodowały dezorientację użytkowników prawa (15). Od wydania dyrektyw ubezpieczeniowych prawo kolizyjne umów ubezpieczeniowych jest uregulowane w sposób odbiegający od ogólnego prawa kolizyjnego zobowiązań (art. 1 ust. 3 konwencji rzymskiej), mimo że umowy ubezpieczeniowe także są zobowiązaniami. Brak było decydujących przyczyn takiego stanu rzeczy, poza faktem, że przy kończeniu prac nad konwencją rzymską nie rozpoczęły się jeszcze prace nad dyrektywami ubezpieczeniowymi drugiej generacji i chciano poczekać z regulacją prawa kolizyjnego w celu ustalenia, jak będzie przedstawiała się sytuacja prawa nadzorczego (16). Jest to rzecz przedawniona.

| 3.5.3 | W dyrektywach dotyczących głównie prawa nadzorczego przepisy międzynarodowego prawa prywatnego stanowią obcy element. Niewtajemniczony użytkownik prawa nie spodziewałby się ich tam znaleźć. Z powodu podziału na różne poziome i sektorowe źródła prawne międzynarodowe prawo staje się bardziej skomplikowane. Podsumowanie przy okazji likwidacji przepisów specjalnych jest pożądane z przyczyn usystematyzowania prawa. |
| --- | --- |

3.5.3

W dyrektywach dotyczących głównie prawa nadzorczego przepisy międzynarodowego prawa prywatnego stanowią obcy element. Niewtajemniczony użytkownik prawa nie spodziewałby się ich tam znaleźć. Z powodu podziału na różne poziome i sektorowe źródła prawne międzynarodowe prawo staje się bardziej skomplikowane. Podsumowanie przy okazji likwidacji przepisów specjalnych jest pożądane z przyczyn usystematyzowania prawa.

| 3.5.4 | Przejęcie w rozporządzeniu Rzym I niezmienionej treści dyrektyw międzynarodowego prawa prywatnego nie wydaje się zasadne. Sytuacja, gdzie wewnątrz Unii i poza nią obowiązują bez rzeczowego powodu różne systemy norm dla umów ubezpieczeniowych z umiejscowieniem ryzyka, nie uległaby wówczas zmianie. Nie może tego usprawiedliwiać wskazanie na prawo nadzorcze: nadzór nad ubezpieczycielami odbywa się zgodnie z zasadą kraju pochodzenia i przy interesach transgranicznych prowadzi zazwyczaj do rozminięcia się kwestii nadzoru i umiejscowienia ryzyka. To samo dzieje się w przypadku umów ubezpieczeniowych dotyczących ryzyka w ramach Unii i poza nią. Zasadne jest objęcie umów ubezpieczeniowych z umiejscowieniem ryzyka wewnątrz Wspólnoty ogólnym systemem powiązań rozporządzenia. Dzięki powiązaniu rozporządzenia z wybranym prawem, dla gospodarki ubezpieczeniowej i jej klientów w sektorze niekonsumenckim powstałyby w przyszłości pożądane, rozszerzone możliwości wyboru prawa. Dzięki rozsądnemu wyborowi prawa byłoby możliwe oferowanie identycznych produktów w całej Europie z punktu widzenia prawa umownego, więc znikłaby potrzeba rozwoju nowych produktów. W przeszłości doprowadziła ona do tego, że swoboda świadczenia usług przez ubezpieczycieli poniżej zakresu najwyższego ryzyka praktycznie nie była wykorzystywana. W odniesieniu do wyboru prawa jedynie konsumenci wymagają kompleksowej ochrony także w zakresie ubezpieczeń. Natomiast rzemieślnicy i osoby samozatrudniające się, do tej pory chronieni słabiej w porównaniu z konsumentami i nie uprawnieni do całkowicie wolnego wyboru prawa, nie wymagają szczególnej ochrony. Posiadają oni bowiem wystarczające doświadczenie w interesach, żeby rozumieć, w co się angażują opuszczając własny system prawny, lub żeby rozpoznać potrzebę doradztwa prawnego. |
| --- | --- |

3.5.4

Przejęcie w rozporządzeniu Rzym I niezmienionej treści dyrektyw międzynarodowego prawa prywatnego nie wydaje się zasadne. Sytuacja, gdzie wewnątrz Unii i poza nią obowiązują bez rzeczowego powodu różne systemy norm dla umów ubezpieczeniowych z umiejscowieniem ryzyka, nie uległaby wówczas zmianie. Nie może tego usprawiedliwiać wskazanie na prawo nadzorcze: nadzór nad ubezpieczycielami odbywa się zgodnie z zasadą kraju pochodzenia i przy interesach transgranicznych prowadzi zazwyczaj do rozminięcia się kwestii nadzoru i umiejscowienia ryzyka. To samo dzieje się w przypadku umów ubezpieczeniowych dotyczących ryzyka w ramach Unii i poza nią. Zasadne jest objęcie umów ubezpieczeniowych z umiejscowieniem ryzyka wewnątrz Wspólnoty ogólnym systemem powiązań rozporządzenia. Dzięki powiązaniu rozporządzenia z wybranym prawem, dla gospodarki ubezpieczeniowej i jej klientów w sektorze niekonsumenckim powstałyby w przyszłości pożądane, rozszerzone możliwości wyboru prawa. Dzięki rozsądnemu wyborowi prawa byłoby możliwe oferowanie identycznych produktów w całej Europie z punktu widzenia prawa umownego, więc znikłaby potrzeba rozwoju nowych produktów. W przeszłości doprowadziła ona do tego, że swoboda świadczenia usług przez ubezpieczycieli poniżej zakresu najwyższego ryzyka praktycznie nie była wykorzystywana. W odniesieniu do wyboru prawa jedynie konsumenci wymagają kompleksowej ochrony także w zakresie ubezpieczeń. Natomiast rzemieślnicy i osoby samozatrudniające się, do tej pory chronieni słabiej w porównaniu z konsumentami i nie uprawnieni do całkowicie wolnego wyboru prawa, nie wymagają szczególnej ochrony. Posiadają oni bowiem wystarczające doświadczenie w interesach, żeby rozumieć, w co się angażują opuszczając własny system prawny, lub żeby rozpoznać potrzebę doradztwa prawnego.

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Konwencja rzymska o prawie właściwym dla zobowiązań umownych z 19 czerwca 1980 r. Aktualna wersja: DzU C 27 z 26.01.1998, s. 36

1

(2)  COM(2006) 83 wersja ostateczna 2003/0168 (COD)

2

(3)  COM(2002) 654 wersja ostateczna

3

(4)  Opinia EKES-u w sprawie Zielonej księgi dotyczącej przekształcenia Konwencji rzymskiej z 1980 r. o prawie właściwym dla zobowiązań umownych w instrument wspólnotowy i jej nowelizacji INT/176 z 29.1.2004 r.

4

(5)  Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie perspektyw zbliżenia przepisów prawa proceduralnego w sprawach cywilnych w Unii Europejskiej (COM(2002) 654 — COM(2002) 746 — C5-0201/2003 — 2003/2087(INI)), A5-0041/2004

5

(6)  Jako przykład można wymienić:

6

| | przekształcenie konwencji brukselskiej z 1968 r. w formę rozporządzenia — Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z 22.12.2000 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych, DzU L 12 z 16.1.2001, s. 1. Patrz także: opinia EKES-u, DzU C 117 z 26.4.2000, s. 6 (sprawozdawca Henri Malosse); |
| --- | --- |

przekształcenie konwencji brukselskiej z 1968 r. w formę rozporządzenia — Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z 22.12.2000 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych, DzU L 12 z 16.1.2001, s. 1. Patrz także: opinia EKES-u, DzU C 117 z 26.4.2000, s. 6 (sprawozdawca Henri Malosse);

| | rozporządzenie (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 21.4.2004 w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych, DzU L 143 z 30.4. 2004, s. 15. Patrz także: opinia EKES-u, DzU C 85 z 8.4.2003, s. 1 (sprawozdawca Guido Ravoet); |
| --- | --- |

rozporządzenie (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 21.4.2004 w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych, DzU L 143 z 30.4. 2004, s. 15. Patrz także: opinia EKES-u, DzU C 85 z 8.4.2003, s. 1 (sprawozdawca Guido Ravoet);

| | rozporządzenie Rady (WE) nr 1348/2000 z 29.5.2000 w sprawie doręczania w państwach członkowskich sądowych i pozasądowych dokumentów w sprawach cywilnych i handlowych, DzU L 160 z 30.6.2000, s. 37. Patrz także: opinia EKES-u, DzU C 368 z 20.12.1999, s. 47 (sprawozdawca Bernardo Hernández Bataller); |
| --- | --- |

rozporządzenie Rady (WE) nr 1348/2000 z 29.5.2000 w sprawie doręczania w państwach członkowskich sądowych i pozasądowych dokumentów w sprawach cywilnych i handlowych, DzU L 160 z 30.6.2000, s. 37. Patrz także: opinia EKES-u, DzU C 368 z 20.12.1999, s. 47 (sprawozdawca Bernardo Hernández Bataller);

| | rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001 z 28.5.2001 w sprawie współpracy między sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych, DzU L 174 z 27.6.2001, s. 1. Patrz także: opinia EKES-u, DzU C 139 z 11.5.2001, s. 10 (sprawozdawca Bernardo Hernández Bataller); |
| --- | --- |

rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001 z 28.5.2001 w sprawie współpracy między sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych, DzU L 174 z 27.6.2001, s. 1. Patrz także: opinia EKES-u, DzU C 139 z 11.5.2001, s. 10 (sprawozdawca Bernardo Hernández Bataller);

| | rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000 z 29.5.2000 w sprawie postępowania upadłościowego, DzU L 160 z 30.6.2000, s. 1. Patrz także: opinia EKES-u, DzU C 75 z 15.3.2000, s. 1 (sprawozdawca Guido Ravoet); |
| --- | --- |

rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000 z 29.5.2000 w sprawie postępowania upadłościowego, DzU L 160 z 30.6.2000, s. 1. Patrz także: opinia EKES-u, DzU C 75 z 15.3.2000, s. 1 (sprawozdawca Guido Ravoet);

| | dyrektywa w sprawie kredytu konsumenckiego (COM(2002) 443 wersja ostateczna z 11.09.2002). Patrz także: opinia EKES-u DzU C 234 z 30.09.2003, s. 1 (sprawozdawca Jorge Pegado Liz); |
| --- | --- |

dyrektywa w sprawie kredytu konsumenckiego (COM(2002) 443 wersja ostateczna z 11.09.2002). Patrz także: opinia EKES-u DzU C 234 z 30.09.2003, s. 1 (sprawozdawca Jorge Pegado Liz);

| | dyrektywa w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich DzU L 95 z 21.4.1993, s. 29. Patrz także: opinia EKES-u DzU C 159 z 17.6.1991, s. 35 (sprawozdawca Hilkens); |
| --- | --- |

dyrektywa w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich DzU L 95 z 21.4.1993, s. 29. Patrz także: opinia EKES-u DzU C 159 z 17.6.1991, s. 35 (sprawozdawca Hilkens);

| | Zielona księga w sprawie europejskiej procedury nakazu zapłaty i w sprawie środków upraszczających i przyspieszających postępowanie sądowe w sprawie drobnych roszczeń (COM (2002) 746 wersja ostateczna). Patrz także: opinia EKES-u DzU C 220 z 16.9.2003, s. 5, (sprawozdawca dr von Fürstenwerth); |
| --- | --- |

Zielona księga w sprawie europejskiej procedury nakazu zapłaty i w sprawie środków upraszczających i przyspieszających postępowanie sądowe w sprawie drobnych roszczeń (COM (2002) 746 wersja ostateczna). Patrz także: opinia EKES-u DzU C 220 z 16.9.2003, s. 5, (sprawozdawca dr von Fürstenwerth);

| | wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty. Patrz także: opinia EKES-u DzU C 221 z 8.9.2006 (sprawozdawca Jorge Pegado Liz). |
| --- | --- |

wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty. Patrz także: opinia EKES-u DzU C 221 z 8.9.2006 (sprawozdawca Jorge Pegado Liz).

(7)  Por. szereg konwencji haskich, np. w sprawie zakresu obowiązywania przepisów w zakresie zawierania małżeństw z 12.6.1902, prawa właściwego dla obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci z 24.10.1956, prawa właściwego dla obowiązku alimentacyjnego z 2.10.1973, itd.

7

(8)  Konwencja genewska w sprawie jednolitej ustawy o wekslach trasowanych i własnych z 7.6.1930 i konwencja genewska w sprawie jednolitego prawa czekowego z 19.3.1931

8

(9)  Gdyby kiedyś w przyszłości udało się wprowadzić opcjonalny instrument („regulacja nr 26”), z powodzeniem można by go uznać za najlepsze z możliwych praw cywilnych. Wraz z jego obowiązywaniem nie byłyby już konieczne ingerencje i dostosowania wynikające z przepisów bezwzględnie obowiązujących (bądź też ordre public — art. 20) praw krajowych, inaczej niż to ma miejsce w przypadku wyboru prawa krajowego. Wybranie opcjonalnego instrumentu pozwalałoby na niczym nieograniczone stosowanie tego zbioru norm, jako że stanowiłby on powszechnie uznany w UE standard. Ponieważ w art. 3 ust. 2 generalnie uwzględniono już możliwość takiego wyboru prawa, to także w tym przypadku należy spełnić warunki dla wykorzystania atutów opcjonalnego instrumentu. Trzeba wyraźnie określić, że przy ustaleniu stosowania tego ponadpaństwowego prawa, art. 8 staje się bezprzedmiotowy (to samo dotyczy ordre public — art. 20).

9

ordre public

art. 20

art. 8

ordre public

art. 20

(10)  Dyrektywa 96/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 16.12.1996 dotycząca delegowania pracowników w ramach świadczenia usług, DzU L 18 z 21.1.1997, s. 1

10

(11)  RS C-369/96 i C-374/96 z 23.11.1999

11

(12)  Przypis: (dotyczy wersji niemieckiej) Jest to czytelne tylko w wersji francuskiej wniosku, a na niemiecki zostało niezrozumiale przetłumaczone, ponieważ w prawie niemieckim nie ma takiej instytucji prawnej. Jednak aby uniknąć niekompletności, należy to przetłumaczyć przynajmniej opisowo.

12

(13)  Dyrektywa 2002/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 5.11.2002 dotycząca ubezpieczeń na życie, DzU L nr 345 z 19.12.2002, s. 1

13

(14)  W przeciwieństwie do umów reasekuracyjnych.

14

(15)  Obecnie sytuacja wygląda następująco: zgodnie z art. 1 ust. 3 konwencji rzymskiej umowy ubezpieczeniowe są wyłączone z zakresu stosowania, jeżeli chodzi o bezpośrednie umowy ubezpieczeniowe, ale tylko wtedy, gdy ryzyko umiejscowione jest na terenie UE. Kiedy tak jest, nie określa konwencja rzymska lecz dyrektywy ubezpieczeniowe. W przypadku umów reasekuracyjnych i ryzyka umiejscowionego poza UE obowiązuje jednak konwencja rzymska.

15

(16)  Giuliano/Lagarde, Raport w sprawie konwencji o prawie właściwym dla zobowiązań umownych, DzU C 282 z 31.10.1980, s. 13

16

Giuliano/Lagarde

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/62 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/62

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń oraz w sprawie dostępu do informacji dotyczących naprawy pojazdów, zmieniającego dyrektywę 72/306/EWG i dyrektywę .../.../WE

COM(2005) 683 końcowy — 2005/0282 (COD)

(2006/C 318/11)

Dnia 31 stycznia 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 12 lipca 2006 r. Sprawozdawcą był Virgilio RANOCCHIARI.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 13 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 180 do 3 — 11 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Komitet zgadza się, że konieczne jest wspieranie ciągłego obniżania poziomów emisji zanieczyszczeń z pojazdów silnikowych przy pomocy aktów prawnych wprowadzających stopniowo coraz to ambitniejsze cele. Komitet z zadowoleniem przyjmuje zatem wniosek Komisji będący kolejnym krokiem w tym kierunku. |
| --- | --- |

1.1

Komitet zgadza się, że konieczne jest wspieranie ciągłego obniżania poziomów emisji zanieczyszczeń z pojazdów silnikowych przy pomocy aktów prawnych wprowadzających stopniowo coraz to ambitniejsze cele. Komitet z zadowoleniem przyjmuje zatem wniosek Komisji będący kolejnym krokiem w tym kierunku.

| 1.2 | Komitet popiera również decyzję Komisji dotyczącą wyboru formy rozporządzenia zamiast dyrektywy, jak również procedury legislacyjnej, według której rozporządzenie przyjmowane zgodnie z procedurą współdecyzji musi w kwestiach bardziej technicznych zostać uzupełnione przez rozporządzenie opracowane przy wsparciu komitetu regulacyjnego (rozporządzenie przyjmowane w ramach komitologii). |
| --- | --- |

1.2

Komitet popiera również decyzję Komisji dotyczącą wyboru formy rozporządzenia zamiast dyrektywy, jak również procedury legislacyjnej, według której rozporządzenie przyjmowane zgodnie z procedurą współdecyzji musi w kwestiach bardziej technicznych zostać uzupełnione przez rozporządzenie opracowane przy wsparciu komitetu regulacyjnego (rozporządzenie przyjmowane w ramach komitologii).

| 1.3 | Zdaniem Komitetu należy jednak zauważyć, że wniosek dotyczący rozporządzenia w obecnym brzmieniu wiąże się ze znacznymi problemami zarówno dla przemysłu, jak i dla administracji państw członkowskich odpowiedzialnej za homologację i rejestrację pojazdów. |
| --- | --- |

1.3

Zdaniem Komitetu należy jednak zauważyć, że wniosek dotyczący rozporządzenia w obecnym brzmieniu wiąże się ze znacznymi problemami zarówno dla przemysłu, jak i dla administracji państw członkowskich odpowiedzialnej za homologację i rejestrację pojazdów.

| 1.3.1 | Komitet zaleca w szczególności dokonanie przeglądu terminów wejścia w życie nowych przepisów zawartych w przedmiotowym wniosku oraz wyznaczenie tych terminów, odpowiednio, na dzień 1 stycznia 2010 r. (w odniesieniu do homologacji dla nowych typów pojazdów) oraz 1 stycznia 2011 r. (w odniesieniu do nowych rejestracji), bądź też wyznaczenie tych dat na termin przypadający po upływie, odpowiednio, 36 i 48 miesięcy po opublikowaniu nowych rozporządzeń w Dzienniku Urzędowym UE. Komitet zaleca ponadto zachowanie dodatkowego rocznego okresu dla pojazdów kategorii N1 (1) klasy II i III. |
| --- | --- |

1.3.1

Komitet zaleca w szczególności dokonanie przeglądu terminów wejścia w życie nowych przepisów zawartych w przedmiotowym wniosku oraz wyznaczenie tych terminów, odpowiednio, na dzień 1 stycznia 2010 r. (w odniesieniu do homologacji dla nowych typów pojazdów) oraz 1 stycznia 2011 r. (w odniesieniu do nowych rejestracji), bądź też wyznaczenie tych dat na termin przypadający po upływie, odpowiednio, 36 i 48 miesięcy po opublikowaniu nowych rozporządzeń w Dzienniku Urzędowym UE. Komitet zaleca ponadto zachowanie dodatkowego rocznego okresu dla pojazdów kategorii N1 (1) klasy II i III.

| 1.3.2 | Komitet akceptuje normy zaproponowane w odniesieniu do pojazdów z silnikami wysokoprężnymi. Wyraża jednak wątpliwości co do realnej konieczności dalszego obniżania norm w przypadku pojazdów o napędzie benzynowym lub wykorzystujących paliwa gazowe. |
| --- | --- |

1.3.2

Komitet akceptuje normy zaproponowane w odniesieniu do pojazdów z silnikami wysokoprężnymi. Wyraża jednak wątpliwości co do realnej konieczności dalszego obniżania norm w przypadku pojazdów o napędzie benzynowym lub wykorzystujących paliwa gazowe.

| 1.3.3 | Komitet uważa, że słuszne jest utrzymanie w stosunku do niektórych pojazdów przeznaczonych do transportu osób, pojazdów klasy M1 (2) służących specyficznym celom bądź stanowiących narzędzie pracy (np. minibusy) odstępstwa pozwalającego na homologację według norm ustalonych dla samochodów dostawczych (N1). Komitet zwraca się zatem do Komisji o opracowanie dla tych pojazdów definicji bardziej precyzyjnej i ograniczonej niż definicja zaproponowana w obecnej dyrektywie. |
| --- | --- |

1.3.3

Komitet uważa, że słuszne jest utrzymanie w stosunku do niektórych pojazdów przeznaczonych do transportu osób, pojazdów klasy M1 (2) służących specyficznym celom bądź stanowiących narzędzie pracy (np. minibusy) odstępstwa pozwalającego na homologację według norm ustalonych dla samochodów dostawczych (N1). Komitet zwraca się zatem do Komisji o opracowanie dla tych pojazdów definicji bardziej precyzyjnej i ograniczonej niż definicja zaproponowana w obecnej dyrektywie.

| 1.3.4 | Komitet zaleca, aby zaproponowane rozporządzenie nie zawierało przepisów dotyczących kwestii, które w bardziej odpowiedni sposób są regulowane przez inne obowiązujące już rozporządzenia lub dyrektywy. |
| --- | --- |

1.3.4

Komitet zaleca, aby zaproponowane rozporządzenie nie zawierało przepisów dotyczących kwestii, które w bardziej odpowiedni sposób są regulowane przez inne obowiązujące już rozporządzenia lub dyrektywy.

| 1.3.5 | Wreszcie, Komitet zwraca się również do Komisji o dokonanie przeglądu tych punktów w tekście wniosku, które mogą prowadzić do braku pewności administracyjnej; należy się w tym celu zwrócić o wsparcie do ekspertów krajowych, którzy na co dzień zajmują się kwestiami związanymi z homologacją typu pojazdów i ich rejestracją. |
| --- | --- |

1.3.5

Wreszcie, Komitet zwraca się również do Komisji o dokonanie przeglądu tych punktów w tekście wniosku, które mogą prowadzić do braku pewności administracyjnej; należy się w tym celu zwrócić o wsparcie do ekspertów krajowych, którzy na co dzień zajmują się kwestiami związanymi z homologacją typu pojazdów i ich rejestracją.

2.   Uzasadnienie i kontekst legislacyjny

| 2.1 | Do dnia dzisiejszego emisje zanieczyszczeń z samochodów osobowych (samochody kategorii M1) i samochodów dostawczych (samochody kategorii N1) podlegają przepisom dyrektywy 70/220/EWG z późniejszymi zmianami. Późniejsze nowelizacje, nazywane łącznie „Euro 4” (3), weszły w życie, odpowiednio, 1 stycznia 2005 r. (nowe typy pojazdów) i 1 stycznia 2006 r. (nowe rejestracje). |
| --- | --- |

2.1

Do dnia dzisiejszego emisje zanieczyszczeń z samochodów osobowych (samochody kategorii M1) i samochodów dostawczych (samochody kategorii N1) podlegają przepisom dyrektywy 70/220/EWG z późniejszymi zmianami. Późniejsze nowelizacje, nazywane łącznie „Euro 4” (3), weszły w życie, odpowiednio, 1 stycznia 2005 r. (nowe typy pojazdów) i 1 stycznia 2006 r. (nowe rejestracje).

| 2.2 | Rozpatrywany wniosek przewiduje dodatkowe zaostrzenie przepisów prawnych dotyczących emisji zanieczyszczeń z pojazdów silnikowych, co miałoby nastąpić w wyniku zastąpienia obecnej dyrektywy rozporządzeniem. Taki wybór instrumentu prawnego jest uzasadniony faktem, że państwa członkowskie będą bezpośrednio stosowały rozporządzenie, a co za tym idzie będą realizowały określone w nim cele, jak również tym, że w przeciwieństwie do dyrektywy przepisy rozporządzenia nie będą musiały być transponowane do krajowych systemów prawnych. Jednocześnie nowe rozporządzenie uchyla istniejące dyrektywy. |
| --- | --- |

2.2

Rozpatrywany wniosek przewiduje dodatkowe zaostrzenie przepisów prawnych dotyczących emisji zanieczyszczeń z pojazdów silnikowych, co miałoby nastąpić w wyniku zastąpienia obecnej dyrektywy rozporządzeniem. Taki wybór instrumentu prawnego jest uzasadniony faktem, że państwa członkowskie będą bezpośrednio stosowały rozporządzenie, a co za tym idzie będą realizowały określone w nim cele, jak również tym, że w przeciwieństwie do dyrektywy przepisy rozporządzenia nie będą musiały być transponowane do krajowych systemów prawnych. Jednocześnie nowe rozporządzenie uchyla istniejące dyrektywy.

| 2.3 | Komisja proponuje przyjęcie procedury legislacyjnej przebiegającej dwutorowo:






  a) | rozporządzenie określające ogólne zasady, które według wniosku miałoby być rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady i zostałoby przyjęte zgodnie z procedurą współdecyzji („wniosek w ramach współdecyzji”), |
| --- | --- | --- |

2.3

Komisja proponuje przyjęcie procedury legislacyjnej przebiegającej dwutorowo:

a)

rozporządzenie określające ogólne zasady, które według wniosku miałoby być rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady i zostałoby przyjęte zgodnie z procedurą współdecyzji („wniosek w ramach współdecyzji”),

| b) | rozporządzenie określające szczegóły techniczne, które zostanie przyjęte przez Komisję przy wsparciu Komitetu ds. Dostosowania do Postępu Technicznego („wniosek w ramach komitologii”). |
| --- | --- |

b)

rozporządzenie określające szczegóły techniczne, które zostanie przyjęte przez Komisję przy wsparciu Komitetu ds. Dostosowania do Postępu Technicznego („wniosek w ramach komitologii”).

| 2.4 | Wraz z wnioskiem dotyczącym rozporządzenia opublikowana została również ocena jego wpływu gospodarczego oraz szacunkowe koszty środków wymaganych, by dostosować pojazdy do przewidywanych ograniczeń emisji zanieczyszczeń. |
| --- | --- |

2.4

Wraz z wnioskiem dotyczącym rozporządzenia opublikowana została również ocena jego wpływu gospodarczego oraz szacunkowe koszty środków wymaganych, by dostosować pojazdy do przewidywanych ograniczeń emisji zanieczyszczeń.

3.   Treść wniosku

| 3.1 | Wniosek dotyczący rozporządzenia, zwanego w żargonie wspólnotowym „Euro 5”, odnosi się do samochodów osobowych i samochodów dostawczych napędzanych benzyną, gazem ziemnym, LPG lub olejem napędowym oraz określa uznane uprzednio przez Komisję za priorytetowe maksymalne wartości emisji zanieczyszczeń, mianowicie emisje pyłu zawieszonego, tlenków azotu (NOx), tlenku węgla (CO) oraz węglowodorów (HC). |
| --- | --- |

3.1

Wniosek dotyczący rozporządzenia, zwanego w żargonie wspólnotowym „Euro 5”, odnosi się do samochodów osobowych i samochodów dostawczych napędzanych benzyną, gazem ziemnym, LPG lub olejem napędowym oraz określa uznane uprzednio przez Komisję za priorytetowe maksymalne wartości emisji zanieczyszczeń, mianowicie emisje pyłu zawieszonego, tlenków azotu (NOx), tlenku węgla (CO) oraz węglowodorów (HC).

| 3.2 | W szczególności wniosek wprowadza normy emisji spalin z rury wydechowej pojazdów z zapłonem iskrowym (napędzanych benzyną i paliwami gazowymi) oraz z silnikami wysokoprężnymi, zgodnie z następującym schematem:






  — | napęd benzynowy i gazowy: proponuje się 25 % redukcję emisji NOx i HC, |
| --- | --- | --- |

3.2

W szczególności wniosek wprowadza normy emisji spalin z rury wydechowej pojazdów z zapłonem iskrowym (napędzanych benzyną i paliwami gazowymi) oraz z silnikami wysokoprężnymi, zgodnie z następującym schematem:

—

napęd benzynowy i gazowy: proponuje się 25 % redukcję emisji NOx i HC,

| — | silniki wysokoprężne: proponowana 80 % redukcja emisji pyłu zawieszonego wymaga zainstalowania w pojazdach filtrów cząstek stałych w silnikach wysokoprężnych (DPF). Przewidziano również 20 % redukcję emisji NOx, |
| --- | --- |

—

silniki wysokoprężne: proponowana 80 % redukcja emisji pyłu zawieszonego wymaga zainstalowania w pojazdach filtrów cząstek stałych w silnikach wysokoprężnych (DPF). Przewidziano również 20 % redukcję emisji NOx,

| — | wraz z propozycjami dotyczącymi norm emisji spalin z rury wydechowej Komisja przedstawia również zasady dotyczące wytrzymałości układów kontroli emisji, kontroli zgodności użytkowanych pojazdów, pokładowych układów diagnostycznych (OBD), oparów, emisji na biegu jałowym, emisji ze skrzyni korbowej, zadymienia spalin oraz pomiaru zużycia paliwa. |
| --- | --- |

—

wraz z propozycjami dotyczącymi norm emisji spalin z rury wydechowej Komisja przedstawia również zasady dotyczące wytrzymałości układów kontroli emisji, kontroli zgodności użytkowanych pojazdów, pokładowych układów diagnostycznych (OBD), oparów, emisji na biegu jałowym, emisji ze skrzyni korbowej, zadymienia spalin oraz pomiaru zużycia paliwa.

| 3.3 | Komisja przewiduje wreszcie środki dotyczące udostępniania informacji związanych z naprawą pojazdów poza siecią autoryzowanych stacji obsługi pojazdów. Zgodnie z wnioskiem informacje te muszą być dostępne za pośrednictwem stron internetowych w standardowym formacie opracowanym przez międzynarodowy komitet techniczny (standard OASIS (4)). |
| --- | --- |

3.3

Komisja przewiduje wreszcie środki dotyczące udostępniania informacji związanych z naprawą pojazdów poza siecią autoryzowanych stacji obsługi pojazdów. Zgodnie z wnioskiem informacje te muszą być dostępne za pośrednictwem stron internetowych w standardowym formacie opracowanym przez międzynarodowy komitet techniczny (standard OASIS (4)).

| 3.4 | Komisja proponuje, by rozporządzenie stosowało się do następujących pojazdów:






  — | samochody osobowe i pojazdy dostawcze klasy I — odpowiednio 18 miesięcy od daty opublikowania rozporządzenia w Dzienniku Urzędowym UE w odniesieniu do nowych typów i 36 miesięcy od tej samej daty w odniesieniu do wszystkich nowych rejestracji, |
| --- | --- | --- |

3.4

Komisja proponuje, by rozporządzenie stosowało się do następujących pojazdów:

—

samochody osobowe i pojazdy dostawcze klasy I — odpowiednio 18 miesięcy od daty opublikowania rozporządzenia w Dzienniku Urzędowym UE w odniesieniu do nowych typów i 36 miesięcy od tej samej daty w odniesieniu do wszystkich nowych rejestracji,

| — | pojazdy dostawcze klasy II i III — 30 miesięcy w odniesieniu do nowych typów i 48 miesięcy w odniesieniu do wszystkich nowych rejestracji, |
| --- | --- |

—

pojazdy dostawcze klasy II i III — 30 miesięcy w odniesieniu do nowych typów i 48 miesięcy w odniesieniu do wszystkich nowych rejestracji,

| — | w przypadku samochodów osobowych wniosek może spowodować wprowadzenie proponowanych norm począwszy od pierwszej połowy 2008 r. |
| --- | --- |

—

w przypadku samochodów osobowych wniosek może spowodować wprowadzenie proponowanych norm począwszy od pierwszej połowy 2008 r.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje decyzję Komisji dotyczącą wyboru formy rozporządzenia zamiast dyrektywy, co pozwoli uniknąć procedury transpozycji przepisów do ustawodawstwa krajowego, a rozporządzenie będzie mogło zacząć obowiązywać we wszystkich państwach członkowskich jednocześnie i w sposób natychmiastowy. |
| --- | --- |

4.1

Komitet z zadowoleniem przyjmuje decyzję Komisji dotyczącą wyboru formy rozporządzenia zamiast dyrektywy, co pozwoli uniknąć procedury transpozycji przepisów do ustawodawstwa krajowego, a rozporządzenie będzie mogło zacząć obowiązywać we wszystkich państwach członkowskich jednocześnie i w sposób natychmiastowy.

| 4.2 | Komitet wyraża akceptację dla nowej, dwutorowej procedury legislacyjnej, jednakże pragnie przy tym zwrócić uwagę na konieczność jednoczesnego opublikowania w Dzienniku Urzędowym obydwu rozporządzeń — pierwszego przyjmowanego zgodnie z procedurą współdecyzji i drugiego będącego przedmiotem procedury „komitologii”. Przemysł będzie potrzebował obu tych aktów, by zakończyć projektowanie rozwiązań technicznych koniecznych do zachowania zgodności z nowymi przepisami. |
| --- | --- |

4.2

Komitet wyraża akceptację dla nowej, dwutorowej procedury legislacyjnej, jednakże pragnie przy tym zwrócić uwagę na konieczność jednoczesnego opublikowania w Dzienniku Urzędowym obydwu rozporządzeń — pierwszego przyjmowanego zgodnie z procedurą współdecyzji i drugiego będącego przedmiotem procedury „komitologii”. Przemysł będzie potrzebował obu tych aktów, by zakończyć projektowanie rozwiązań technicznych koniecznych do zachowania zgodności z nowymi przepisami.

| 4.3 | Komitet wyraża pozytywną opinię na temat zamiaru wprowadzenia bardziej rygorystycznych norm w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń przez pojazdy z silnikami wysokoprężnymi. |
| --- | --- |

4.3

Komitet wyraża pozytywną opinię na temat zamiaru wprowadzenia bardziej rygorystycznych norm w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń przez pojazdy z silnikami wysokoprężnymi.

| 4.4 | Komitet przyznaje, że technologie służące ograniczaniu emisji pyłu zawieszonego przez pojazdy o silnikach wysokoprężnych są obecnie dostępne oraz że proponowane dopuszczalne normy wymuszą powszechne stosowanie owych technologii. |
| --- | --- |

4.4

Komitet przyznaje, że technologie służące ograniczaniu emisji pyłu zawieszonego przez pojazdy o silnikach wysokoprężnych są obecnie dostępne oraz że proponowane dopuszczalne normy wymuszą powszechne stosowanie owych technologii.

| 4.5 | Niemniej w odniesieniu do oceny wpływu gospodarczego wniosku dotyczącego rozporządzenia Komitet pragnie wyrazić poważne wątpliwości:






  — | po pierwsze, wyraźnie nie zachowując zgodności z warunkami pracy określonymi w programie CAFE (5) („Czyste powietrze dla Europy”), nie udostępniono żadnego z wyników uzyskanych poprzez modele wykorzystane do oceny stosunku kosztów i efektywności środków, które można wprowadzić w różnych sektorach odpowiedzialnych za zanieczyszczenie powietrza, co było proponowane przez grupę CARS 21 (6), |
| --- | --- | --- |

4.5

Niemniej w odniesieniu do oceny wpływu gospodarczego wniosku dotyczącego rozporządzenia Komitet pragnie wyrazić poważne wątpliwości:

—

po pierwsze, wyraźnie nie zachowując zgodności z warunkami pracy określonymi w programie CAFE (5) („Czyste powietrze dla Europy”), nie udostępniono żadnego z wyników uzyskanych poprzez modele wykorzystane do oceny stosunku kosztów i efektywności środków, które można wprowadzić w różnych sektorach odpowiedzialnych za zanieczyszczenie powietrza, co było proponowane przez grupę CARS 21 (6),

| — | w ocenie wpływu gospodarczego wskazano jedynie dodatkowe koszty wywołane przez wejście w życie nowych norm emisji pochodzących z samochodów oraz mierzoną w tonach/rok, odpowiadającą im redukcję emitowanych zanieczyszczeń. Nie pozwala to zatem na dokonanie porównawczej oceny środków, które można wprowadzić w innych sektorach, pod względem stosunku koszty/efektywność, zgodnie z modelami programu CAFE, |
| --- | --- |

—

w ocenie wpływu gospodarczego wskazano jedynie dodatkowe koszty wywołane przez wejście w życie nowych norm emisji pochodzących z samochodów oraz mierzoną w tonach/rok, odpowiadającą im redukcję emitowanych zanieczyszczeń. Nie pozwala to zatem na dokonanie porównawczej oceny środków, które można wprowadzić w innych sektorach, pod względem stosunku koszty/efektywność, zgodnie z modelami programu CAFE,

| — | w odniesieniu do proponowanych w rozporządzeniu środków „Euro 5”, zgodnie z szacunkami wybranego specjalnie przez DG ds. Przedsiębiorstw i Przemysłu panelu niezależnych ekspertów (7) kwoty zostały zredukowane o 33 %, co ma być związane z efektem skali wynikającym ze zwiększenia wolumenu produkcji, przy czym w żaden sposób nie uzasadniono wyboru akurat takiej wartości procentowej (8), |
| --- | --- |

—

w odniesieniu do proponowanych w rozporządzeniu środków „Euro 5”, zgodnie z szacunkami wybranego specjalnie przez DG ds. Przedsiębiorstw i Przemysłu panelu niezależnych ekspertów (7) kwoty zostały zredukowane o 33 %, co ma być związane z efektem skali wynikającym ze zwiększenia wolumenu produkcji, przy czym w żaden sposób nie uzasadniono wyboru akurat takiej wartości procentowej (8),

| — | w szczególności przeprowadzona przez panel niezależnych ekspertów ocena kosztów zmian, jakie będą musiały zostać wprowadzone w samochodach w celu dostosowania ich do różnych scenariuszy redukcji emisji, zawiera już 30 % obniżkę cen metali szlachetnych. Metale szlachetne są jednym z kluczowych elementów układów obróbki spalin i ich ceny rynkowe w znaczący sposób wpływają na koszty związane z owymi systemami. Fakt, że w ciągu ostatnich pięciu lat mieliśmy do czynienia z ciągłym wzrostem cen platyny, nie uzasadnia przytoczonej powyżej hipotezy. |
| --- | --- |

—

w szczególności przeprowadzona przez panel niezależnych ekspertów ocena kosztów zmian, jakie będą musiały zostać wprowadzone w samochodach w celu dostosowania ich do różnych scenariuszy redukcji emisji, zawiera już 30 % obniżkę cen metali szlachetnych. Metale szlachetne są jednym z kluczowych elementów układów obróbki spalin i ich ceny rynkowe w znaczący sposób wpływają na koszty związane z owymi systemami. Fakt, że w ciągu ostatnich pięciu lat mieliśmy do czynienia z ciągłym wzrostem cen platyny, nie uzasadnia przytoczonej powyżej hipotezy.

| 4.6 | Komitet wyraża również wątpliwości co do terminów, w których rozporządzenie ma zacząć obowiązywać:






  — | okres 18 miesięcy od wejścia w życie nowego rozporządzenia jest niewystarczający, ponieważ wprowadzenie do procesu produkcji technologii znanej, ale jeszcze nie stosowanej w przypadku określonych modeli, wymaga co najmniej trzech lat, |
| --- | --- | --- |

4.6

Komitet wyraża również wątpliwości co do terminów, w których rozporządzenie ma zacząć obowiązywać:

—

okres 18 miesięcy od wejścia w życie nowego rozporządzenia jest niewystarczający, ponieważ wprowadzenie do procesu produkcji technologii znanej, ale jeszcze nie stosowanej w przypadku określonych modeli, wymaga co najmniej trzech lat,

| — | wniosek dotyczący rozporządzenia powinien potwierdzić termin 1 stycznia 2010 r. jako datę wejścia w życie nowych przepisów dotyczących homologacji nowych typów pojazdów bądź wprowadzić termin 36 miesięcy od daty opublikowania rozporządzenia, po uprzednim sprecyzowaniu kwestii dopuszczalnych norm i protokołów badań, |
| --- | --- |

—

wniosek dotyczący rozporządzenia powinien potwierdzić termin 1 stycznia 2010 r. jako datę wejścia w życie nowych przepisów dotyczących homologacji nowych typów pojazdów bądź wprowadzić termin 36 miesięcy od daty opublikowania rozporządzenia, po uprzednim sprecyzowaniu kwestii dopuszczalnych norm i protokołów badań,

| — | w porozumieniu z dostawcami przedstawiciele przemysłu zaplanowali wprowadzenie norm „Euro 5” na rok 2010/2011, jak wyraźnie wskazano w komunikacie Komisji ze stycznia 2005 r. w sprawie zachęt podatkowych (9). Przyspieszenie tego terminu jest niemożliwe ze względu na fakt, że modyfikacje poszczególnych typów pojazdów i ich procesy produkcyjne zostały już zaplanowane, tym bardziej że okres przewidziany na wprowadzenie programu „Euro 5” jest i tak bardzo krótki. |
| --- | --- |

—

w porozumieniu z dostawcami przedstawiciele przemysłu zaplanowali wprowadzenie norm „Euro 5” na rok 2010/2011, jak wyraźnie wskazano w komunikacie Komisji ze stycznia 2005 r. w sprawie zachęt podatkowych (9). Przyspieszenie tego terminu jest niemożliwe ze względu na fakt, że modyfikacje poszczególnych typów pojazdów i ich procesy produkcyjne zostały już zaplanowane, tym bardziej że okres przewidziany na wprowadzenie programu „Euro 5” jest i tak bardzo krótki.

| 4.7 | W art. 5 ust. 4 Komisja przewiduje ponadto szczegółowe wymogi odnoszące się do homologacji typu, nie określając jednakże innych wytycznych czy wskazówek. Komitet wyraża w związku z tym zaniepokojenie, gdyż przy braku takich wskazówek niemożliwe jest dokonanie oceny realnego wpływu wniosku na konstrukcję pojazdu oraz na środowisko naturalne. |
| --- | --- |

4.7

W art. 5 ust. 4 Komisja przewiduje ponadto szczegółowe wymogi odnoszące się do homologacji typu, nie określając jednakże innych wytycznych czy wskazówek. Komitet wyraża w związku z tym zaniepokojenie, gdyż przy braku takich wskazówek niemożliwe jest dokonanie oceny realnego wpływu wniosku na konstrukcję pojazdu oraz na środowisko naturalne.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1 | W załączniku 1 do wniosku dotyczącego rozporządzenia, w tabeli 1 przedstawiono dopuszczalne normy emisji zanieczyszczeń „Euro 5” dotyczące HC i NOx, przewidziane dla pojazdów z silnikami benzynowymi wyposażonymi w zapłon iskrowy: widoczna jest tu 25 % redukcja, po której poziom węglowodorów (HC) wynosi 75 mg/km, zaś poziom tlenków azotu (NOx) — 60 mg/km. Powyższa redukcja dopuszczalnych norm w stosunku do wartości wynikających z norm „Euro 4” nie daje się uzasadnić w oparciu o wyniki uzyskane w poświęconym jakości powietrza programie „Auto oil II”; poza tym ani w analizie programu CAFE, ani w dokumencie „Strategia tematyczna dotycząca zanieczyszczenia powietrza” („Thematic Strategy on Air Pollution”) (10) nie przewidziano żadnego scenariusza redukcji poziomu emisji NOx i HC z tych pojazdów. |
| --- | --- |

5.1

W załączniku 1 do wniosku dotyczącego rozporządzenia, w tabeli 1 przedstawiono dopuszczalne normy emisji zanieczyszczeń „Euro 5” dotyczące HC i NOx, przewidziane dla pojazdów z silnikami benzynowymi wyposażonymi w zapłon iskrowy: widoczna jest tu 25 % redukcja, po której poziom węglowodorów (HC) wynosi 75 mg/km, zaś poziom tlenków azotu (NOx) — 60 mg/km. Powyższa redukcja dopuszczalnych norm w stosunku do wartości wynikających z norm „Euro 4” nie daje się uzasadnić w oparciu o wyniki uzyskane w poświęconym jakości powietrza programie „Auto oil II”; poza tym ani w analizie programu CAFE, ani w dokumencie „Strategia tematyczna dotycząca zanieczyszczenia powietrza” („Thematic Strategy on Air Pollution”) (10) nie przewidziano żadnego scenariusza redukcji poziomu emisji NOx i HC z tych pojazdów.

| 5.2 | Zdaniem Komitetu, mając na uwadze rezultaty programu CAFE, należy stwierdzić, że nie istnieją żadne wyraźne powody związane z korzyściami dotyczącymi jakości powietrza, które uzasadniałyby środki wskazane w rozpatrywanym wniosku, z następujących przyczyn:






  — | dopuszczalne normy NO
  x: proponowana redukcja stanowiłaby nową przeszkodę dla zmniejszenia zużycia paliwa, a co za tym idzie emisji CO2 z pojazdów wyposażonych w silnik benzynowy, co jest największym wyzwaniem, przed jakim staje dziś przemysł. Równocześnie korzyści dla środowiska naturalnego będą znikome ze względu na fakt, że według danych CAFE pojazdy benzynowe odpowiadają jedynie za 4 % całkowitych emisji NOx związanych z ruchem drogowym (11), |
| --- | --- | --- |

5.2

Zdaniem Komitetu, mając na uwadze rezultaty programu CAFE, należy stwierdzić, że nie istnieją żadne wyraźne powody związane z korzyściami dotyczącymi jakości powietrza, które uzasadniałyby środki wskazane w rozpatrywanym wniosku, z następujących przyczyn:

—

dopuszczalne normy NO
  x: proponowana redukcja stanowiłaby nową przeszkodę dla zmniejszenia zużycia paliwa, a co za tym idzie emisji CO2 z pojazdów wyposażonych w silnik benzynowy, co jest największym wyzwaniem, przed jakim staje dziś przemysł. Równocześnie korzyści dla środowiska naturalnego będą znikome ze względu na fakt, że według danych CAFE pojazdy benzynowe odpowiadają jedynie za 4 % całkowitych emisji NOx związanych z ruchem drogowym (11),

| — | dopuszczalne normy HC: nowa proponowana norma będzie stanowiła przeszkodę nie do pokonania dla pojazdów napędzanych gazem ziemnym, które przecież zapewniają istotne korzyści z punktu widzenia ochrony środowiska naturalnego. Emisje HC w 90 % składają się z metanu, który jest, jak wiadomo, gazem stabilnym, niestanowiącym zanieczyszczenia i ponadto niezawierającym węglowodorów aromatycznych; co więcej, emisje CO2 z tych pojazdów są o 25 % mniejsze niż emisje z pojazdów z silnikiem benzynowym. Jeżeli wprowadzana rozporządzeniem 25 % redukcja węglowodorów nieulegających spalaniu zostałaby zatwierdzona, niemożliwa byłaby już produkcja i sprzedaż pojazdów napędzanych gazem ziemnym, co wpłynęłoby w negatywny sposób na emisje CO2. Przepis taki byłby poza tym sprzeczny z celami dotyczącymi zastępowania paliw, wyznaczonymi przez Komisję w komunikacie dotyczącym paliw zastępczych (12). |
| --- | --- |

—

dopuszczalne normy HC: nowa proponowana norma będzie stanowiła przeszkodę nie do pokonania dla pojazdów napędzanych gazem ziemnym, które przecież zapewniają istotne korzyści z punktu widzenia ochrony środowiska naturalnego. Emisje HC w 90 % składają się z metanu, który jest, jak wiadomo, gazem stabilnym, niestanowiącym zanieczyszczenia i ponadto niezawierającym węglowodorów aromatycznych; co więcej, emisje CO2 z tych pojazdów są o 25 % mniejsze niż emisje z pojazdów z silnikiem benzynowym. Jeżeli wprowadzana rozporządzeniem 25 % redukcja węglowodorów nieulegających spalaniu zostałaby zatwierdzona, niemożliwa byłaby już produkcja i sprzedaż pojazdów napędzanych gazem ziemnym, co wpłynęłoby w negatywny sposób na emisje CO2. Przepis taki byłby poza tym sprzeczny z celami dotyczącymi zastępowania paliw, wyznaczonymi przez Komisję w komunikacie dotyczącym paliw zastępczych (12).

| 5.3 | Wniosek Komisji eliminuje odstępstwo zezwalające w przypadku pojazdów osobowych kategorii M1 o ciężarze przekraczającym 2,5 tony (ale mniejszym niż 3,5 tony) na homologację typu według norm przewidzianych dla pojazdów dostawczych (N1). |
| --- | --- |

5.3

Wniosek Komisji eliminuje odstępstwo zezwalające w przypadku pojazdów osobowych kategorii M1 o ciężarze przekraczającym 2,5 tony (ale mniejszym niż 3,5 tony) na homologację typu według norm przewidzianych dla pojazdów dostawczych (N1).

| 5.3.1 | Komitet uważa, że konieczne jest rozróżnienie ciężkich pojazdów służących do konkretnych celów zawodowych od pojazdów kupowanych często w pogoni za modą i w celu „pokonywania” krawężników w miastach. Do pierwszej grupy należą:






  — | pojazdy służące przewozowi co najmniej siedmiu pasażerów. Są to pojazdy wykorzystywane w transporcie lokalnym (np. minibusy, pojazdy wahadłowe, samochody kempingowe i samochody przeznaczone do celów specjalnych, takie jak karetki). Zdolność pomieszczenia większej liczby osób i przewiezienia cięższego ładunku wymaga zaprojektowania pojazdu cięższego, wyższego i szerszego, jak również określonych możliwości biegów, co w konsekwencji prowadzi do nieco wyższych emisji, |
| --- | --- | --- |

5.3.1

Komitet uważa, że konieczne jest rozróżnienie ciężkich pojazdów służących do konkretnych celów zawodowych od pojazdów kupowanych często w pogoni za modą i w celu „pokonywania” krawężników w miastach. Do pierwszej grupy należą:

—

pojazdy służące przewozowi co najmniej siedmiu pasażerów. Są to pojazdy wykorzystywane w transporcie lokalnym (np. minibusy, pojazdy wahadłowe, samochody kempingowe i samochody przeznaczone do celów specjalnych, takie jak karetki). Zdolność pomieszczenia większej liczby osób i przewiezienia cięższego ładunku wymaga zaprojektowania pojazdu cięższego, wyższego i szerszego, jak również określonych możliwości biegów, co w konsekwencji prowadzi do nieco wyższych emisji,

| — | pojazdy terenowe o maksymalnym ciężarze przekraczającym 2,5 tony. Pojazdy te są niezbędnym narzędziem pracy dla społeczności wiejskich, jak również w przypadku służb ratunkowych, organizacji użyteczności publicznej i w wielu innych ważnych zastosowaniach, również wojskowych. Z tychże powodów w wielu systemach prawnych takie szczególne potrzeby są brane pod uwagę i w dalszym ciągu powinny być uwzględniane, |
| --- | --- |

—

pojazdy terenowe o maksymalnym ciężarze przekraczającym 2,5 tony. Pojazdy te są niezbędnym narzędziem pracy dla społeczności wiejskich, jak również w przypadku służb ratunkowych, organizacji użyteczności publicznej i w wielu innych ważnych zastosowaniach, również wojskowych. Z tychże powodów w wielu systemach prawnych takie szczególne potrzeby są brane pod uwagę i w dalszym ciągu powinny być uwzględniane,

| — | skala produkcji w tych dwóch segmentach rynku jest dość ograniczona, a emisje, jakie można im przypisać, są znikome w porównaniu z ogólnym bilansem emisji pochodzących z pojazdów. Ich wpływ na jakość powietrza jest zatem nieznaczny pod warunkiem zastosowania w stosunku do nich tych samych zasad, co w przypadku pojazdów dostawczych. |
| --- | --- |

—

skala produkcji w tych dwóch segmentach rynku jest dość ograniczona, a emisje, jakie można im przypisać, są znikome w porównaniu z ogólnym bilansem emisji pochodzących z pojazdów. Ich wpływ na jakość powietrza jest zatem nieznaczny pod warunkiem zastosowania w stosunku do nich tych samych zasad, co w przypadku pojazdów dostawczych.

| 5.3.2 | Nie można zaakceptować stanowiska Komisji, zgodnie z którym nie istnieją już warunki uzasadniające homologację typu pojazdów kategorii M1 o maksymalnym ciężarze przekraczającym 2,5 tony w oparciu o normy przewidziane dla pojazdów dostawczych. Komitet jednocześnie uznaje konieczność bardziej precyzyjnego określenia, jakie pojazdy będą mogły skorzystać z tego odstępstwa. |
| --- | --- |

5.3.2

Nie można zaakceptować stanowiska Komisji, zgodnie z którym nie istnieją już warunki uzasadniające homologację typu pojazdów kategorii M1 o maksymalnym ciężarze przekraczającym 2,5 tony w oparciu o normy przewidziane dla pojazdów dostawczych. Komitet jednocześnie uznaje konieczność bardziej precyzyjnego określenia, jakie pojazdy będą mogły skorzystać z tego odstępstwa.

| 5.3.3 | Ponadto zupełne zniesienie ww. wyjątku w stosunku do wszystkich pojazdów ciężkich kategorii M1 spowodowałoby przejście na silniki benzynowe, czemu towarzyszyłby wzrost zużycia paliwa, a w konsekwencji zwiększenie emisji CO2. |
| --- | --- |

5.3.3

Ponadto zupełne zniesienie ww. wyjątku w stosunku do wszystkich pojazdów ciężkich kategorii M1 spowodowałoby przejście na silniki benzynowe, czemu towarzyszyłby wzrost zużycia paliwa, a w konsekwencji zwiększenie emisji CO2.

| 5.4 | Komitet zgadza się z Komisją, że dostęp do informacji dotyczących naprawy pojazdów oraz skuteczna konkurencja na rynku usług związanych z naprawą pojazdów oraz usług w zakresie informacji stanowią niezbędny element ułatwiający swobodny obrót pojazdami na rynku wewnętrznym. Zostało to potwierdzone m.in. w rozporządzeniu 1400/2002/WE w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 traktatu do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych w sektorze motoryzacyjnym, jak również w dyrektywie 98/69/WE oraz 2002/80/WE. |
| --- | --- |

5.4

Komitet zgadza się z Komisją, że dostęp do informacji dotyczących naprawy pojazdów oraz skuteczna konkurencja na rynku usług związanych z naprawą pojazdów oraz usług w zakresie informacji stanowią niezbędny element ułatwiający swobodny obrót pojazdami na rynku wewnętrznym. Zostało to potwierdzone m.in. w rozporządzeniu 1400/2002/WE w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 traktatu do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych w sektorze motoryzacyjnym, jak również w dyrektywie 98/69/WE oraz 2002/80/WE.

| 5.4.1 | Niemniej Komitet podkreśla, że konieczne jest zapewnienie nieograniczonego i znormalizowanego dostępu do informacji dotyczących naprawy pojazdów, ponieważ w praktyce producenci pojazdów mają zwyczaj rozpraszania tych informacji w różnych dokumentach i środkach przekazu. Jest to źródłem znaczących barier dla niezależnych podmiotów rynku wtórnego obsługujących różne marki, zwłaszcza dla małych przedsiębiorstw, które dominują na rynku napraw niezależnych w UE. Komitet popiera zatem propozycję Komisji, by rozporządzenie wyznaczało obowiązek udostępniania również na stronach internetowych informacji w standardowym formacie, dotyczących naprawy pojazdów. |
| --- | --- |

5.4.1

Niemniej Komitet podkreśla, że konieczne jest zapewnienie nieograniczonego i znormalizowanego dostępu do informacji dotyczących naprawy pojazdów, ponieważ w praktyce producenci pojazdów mają zwyczaj rozpraszania tych informacji w różnych dokumentach i środkach przekazu. Jest to źródłem znaczących barier dla niezależnych podmiotów rynku wtórnego obsługujących różne marki, zwłaszcza dla małych przedsiębiorstw, które dominują na rynku napraw niezależnych w UE. Komitet popiera zatem propozycję Komisji, by rozporządzenie wyznaczało obowiązek udostępniania również na stronach internetowych informacji w standardowym formacie, dotyczących naprawy pojazdów.

6.   Szczegółowe oceny i zalecenia

| 6.1 | W tekście wniosku dotyczącego rozporządzenia wielokrotnie pojawiają się odniesienia do przyszłej dyrektywy XXX/XX/WE. Ze względu na fakt, że dokument ten zmieni ramową dyrektywę w sprawie homologacji, należałoby od tej chwili wyraźnie zaznaczyć, że mowa jest o „dyrektywie ramowej 70/156/EWG w sprawie homologacji typu zmienionej dyrektywą XXXX/XX/WE”. |
| --- | --- |

6.1

W tekście wniosku dotyczącego rozporządzenia wielokrotnie pojawiają się odniesienia do przyszłej dyrektywy XXX/XX/WE. Ze względu na fakt, że dokument ten zmieni ramową dyrektywę w sprawie homologacji, należałoby od tej chwili wyraźnie zaznaczyć, że mowa jest o „dyrektywie ramowej 70/156/EWG w sprawie homologacji typu zmienionej dyrektywą XXXX/XX/WE”.

| 6.2 | W 13. motywie wspomina się o konieczności wprowadzenia znormalizowanej metody pomiaru zużycia paliwa oraz zapewnienia konsumentom i użytkownikom dokładnych i obiektywnych informacji: warunki te jednakże już obowiązują (dyrektywa 1999/94/WE) i ponowne ich podkreślanie jest całkowicie zbędne. |
| --- | --- |

6.2

W 13. motywie wspomina się o konieczności wprowadzenia znormalizowanej metody pomiaru zużycia paliwa oraz zapewnienia konsumentom i użytkownikom dokładnych i obiektywnych informacji: warunki te jednakże już obowiązują (dyrektywa 1999/94/WE) i ponowne ich podkreślanie jest całkowicie zbędne.

| 6.3 | Komitet zauważa, że sposób sformułowania art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 oraz art. 5 omawianego wniosku dotyczącego rozporządzenia nie jest jasny. W szczególności: |
| --- | --- |

6.3

Komitet zauważa, że sposób sformułowania art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 oraz art. 5 omawianego wniosku dotyczącego rozporządzenia nie jest jasny. W szczególności:

| 6.3.1 | W art. 2 ust. 1 wyszczególniono pojazdy silnikowe, do których rozporządzenie ma zastosowanie. Natomiast art. 4 ust. 1 i art. 5 w odniesieniu do wszystkich typów pojazdów objętych rozporządzeniem (wymienionych w art. 2) nakładają obowiązek zachowania zgodności z długą listą wymogów dotyczących: emisji spalin z rury wydechowej, emisji zanieczyszczeń w niskich temperaturach, oparów, działania pokładowych układów diagnostycznych (układów OBD), wytrzymałości urządzeń ograniczających emisję zanieczyszczeń, emisji zanieczyszczeń na biegu jałowym, emisji zanieczyszczeń ze skrzyni korbowej, emisji CO2 i zużycia paliwa, zadymienia spalin. |
| --- | --- |

6.3.1

W art. 2 ust. 1 wyszczególniono pojazdy silnikowe, do których rozporządzenie ma zastosowanie. Natomiast art. 4 ust. 1 i art. 5 w odniesieniu do wszystkich typów pojazdów objętych rozporządzeniem (wymienionych w art. 2) nakładają obowiązek zachowania zgodności z długą listą wymogów dotyczących: emisji spalin z rury wydechowej, emisji zanieczyszczeń w niskich temperaturach, oparów, działania pokładowych układów diagnostycznych (układów OBD), wytrzymałości urządzeń ograniczających emisję zanieczyszczeń, emisji zanieczyszczeń na biegu jałowym, emisji zanieczyszczeń ze skrzyni korbowej, emisji CO2 i zużycia paliwa, zadymienia spalin.

| 6.3.2 | Powyższe warunki spowodowałyby nieuzasadniony wzrost liczby badań koniecznych w ramach homologacji typu. Przykładowo, badanie poziomu emisji zanieczyszczeń na biegu jałowym czy też oparów z pojazdów posiadających silniki wysokoprężne jest zupełnie bezcelowe. Właściwsze i bardziej jednoznaczne byłoby zastosowanie tabeli zaproponowanej na schemacie I.5.2. w załączniku I do dyrektywy 70/220/EWG (13). |
| --- | --- |

6.3.2

Powyższe warunki spowodowałyby nieuzasadniony wzrost liczby badań koniecznych w ramach homologacji typu. Przykładowo, badanie poziomu emisji zanieczyszczeń na biegu jałowym czy też oparów z pojazdów posiadających silniki wysokoprężne jest zupełnie bezcelowe. Właściwsze i bardziej jednoznaczne byłoby zastosowanie tabeli zaproponowanej na schemacie I.5.2. w załączniku I do dyrektywy 70/220/EWG (13).

| 6.4 | Komitet zwraca również uwagę na nieprecyzyjne określenie zakresu zastosowania w odniesieniu do pojazdów kategorii M (pojazdy służące do przewozu pasażerów) wyposażonych w silnik z zapłonem iskrowym z wyjątkiem silników napędzanych gazem ziemnym i LPG. Zgodnie z tekstem rozporządzenia (art. 4 i art. 5) również pojazdy kategorii M2 i M3 zostały bowiem objęte ogółem wymogów, choć uprzednio pojazdy kategorii M o ciężarze przekraczającym 3,5 tony (które są zresztą bardzo rzadkie w Europie) były objęte jedynie wymogami dotyczącymi emisji zanieczyszczeń na biegu jałowym oraz emisji zanieczyszczeń ze skrzyni korbowej. |
| --- | --- |

6.4

Komitet zwraca również uwagę na nieprecyzyjne określenie zakresu zastosowania w odniesieniu do pojazdów kategorii M (pojazdy służące do przewozu pasażerów) wyposażonych w silnik z zapłonem iskrowym z wyjątkiem silników napędzanych gazem ziemnym i LPG. Zgodnie z tekstem rozporządzenia (art. 4 i art. 5) również pojazdy kategorii M2 i M3 zostały bowiem objęte ogółem wymogów, choć uprzednio pojazdy kategorii M o ciężarze przekraczającym 3,5 tony (które są zresztą bardzo rzadkie w Europie) były objęte jedynie wymogami dotyczącymi emisji zanieczyszczeń na biegu jałowym oraz emisji zanieczyszczeń ze skrzyni korbowej.

| 6.5 | W art. 4 ust. 3 podkreśla się spoczywający na producentach obowiązek dostarczenia nabywcy danych technicznych dotyczących emisji i zużycia paliwa. Ze względu na fakt, że obowiązek taki został już wprowadzony dyrektywą 1999/94/WE zmienioną dyrektywą 2003/77/WE ustęp ten jest zbędny. |
| --- | --- |

6.5

W art. 4 ust. 3 podkreśla się spoczywający na producentach obowiązek dostarczenia nabywcy danych technicznych dotyczących emisji i zużycia paliwa. Ze względu na fakt, że obowiązek taki został już wprowadzony dyrektywą 1999/94/WE zmienioną dyrektywą 2003/77/WE ustęp ten jest zbędny.

| 6.6 | Art. 10 dotyczy homologacji nieoryginalnych części zamiennych. Przepis ten w szczególności zakazuje sprzedaży i instalowania katalizatorów zamiennych, które są dopuszczane jedynie wtedy, gdy dla danego typu udzielono homologacji zgodnie z niniejszym wnioskiem dotyczącym rozporządzenia. Nie jest jasne, czy Komisja chce ograniczyć wykorzystywanie tych katalizatorów w pojazdach zarejestrowanych przed 1992 r. (a zatem w pojazdach „sprzed OBD”), zupełnie je wykluczając w pojazdach nowszych. Należy też zauważyć, że obowiązek homologacji powinien objąć również inne nieoryginalne części układów kontroli emisji zanieczyszczeń takie jak np. filtry cząstek stałych. |
| --- | --- |

6.6

Art. 10 dotyczy homologacji nieoryginalnych części zamiennych. Przepis ten w szczególności zakazuje sprzedaży i instalowania katalizatorów zamiennych, które są dopuszczane jedynie wtedy, gdy dla danego typu udzielono homologacji zgodnie z niniejszym wnioskiem dotyczącym rozporządzenia. Nie jest jasne, czy Komisja chce ograniczyć wykorzystywanie tych katalizatorów w pojazdach zarejestrowanych przed 1992 r. (a zatem w pojazdach „sprzed OBD”), zupełnie je wykluczając w pojazdach nowszych. Należy też zauważyć, że obowiązek homologacji powinien objąć również inne nieoryginalne części układów kontroli emisji zanieczyszczeń takie jak np. filtry cząstek stałych.

| 6.7 | W art. 11 ust. 2 zezwala się państwom członkowskim na ustanawianie zachęt finansowych na instalowanie układów modernizujących (ang. „retrofit”) (14), dzięki którym emisje spalin z rury wydechowej pojazdów będących w użyciu będą zgodne z normami określonymi w rozporządzeniu. Komisja nie precyzuje jednak, które procedury pozwalają udowodnić zgodność takich układów ani czy procedury te są już dostępne. |
| --- | --- |

6.7

W art. 11 ust. 2 zezwala się państwom członkowskim na ustanawianie zachęt finansowych na instalowanie układów modernizujących (ang. „retrofit”) (14), dzięki którym emisje spalin z rury wydechowej pojazdów będących w użyciu będą zgodne z normami określonymi w rozporządzeniu. Komisja nie precyzuje jednak, które procedury pozwalają udowodnić zgodność takich układów ani czy procedury te są już dostępne.

| 6.8 | W art. 17 wyszczególniono dyrektywy (15), które zostaną uchylone po upływie 18 miesięcy od daty wejścia w życie rozporządzenia. Należy tu jednakże zauważyć, że:






  — | jeżeli Komisja miała zamiar wyszczególnić wszystkie dyrektywy zmieniające dyrektywę 70/220/EWG w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do działań, jakie mają być podjęte w celu ograniczenia zanieczyszczania powietrza przez spaliny z silników o zapłonie iskrowym pojazdów silnikowych oraz dyrektywę 80/1268/EWG w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do zużycia paliwa w pojazdach silnikowych, to wspomniana lista jest niepełna (np. dyrektywa 70/220/EWG była zmieniana 18 razy, a w tekście jest mowa jedynie o sześciu zmianach). Można by więc skorzystać z prostszego rozwiązania i zastosować następujące sformułowanie: „dyrektywa 70/220/EWG, ostatnio zmieniona dyrektywą 2003/76/WE oraz dyrektywa 80/1268/EWG, ostatnio zmieniona dyrektywą 2004/3/WE, zostają uchylone z dniem ...”. |
| --- | --- | --- |

6.8

W art. 17 wyszczególniono dyrektywy (15), które zostaną uchylone po upływie 18 miesięcy od daty wejścia w życie rozporządzenia. Należy tu jednakże zauważyć, że:

—

jeżeli Komisja miała zamiar wyszczególnić wszystkie dyrektywy zmieniające dyrektywę 70/220/EWG w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do działań, jakie mają być podjęte w celu ograniczenia zanieczyszczania powietrza przez spaliny z silników o zapłonie iskrowym pojazdów silnikowych oraz dyrektywę 80/1268/EWG w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do zużycia paliwa w pojazdach silnikowych, to wspomniana lista jest niepełna (np. dyrektywa 70/220/EWG była zmieniana 18 razy, a w tekście jest mowa jedynie o sześciu zmianach). Można by więc skorzystać z prostszego rozwiązania i zastosować następujące sformułowanie: „dyrektywa 70/220/EWG, ostatnio zmieniona dyrektywą 2003/76/WE oraz dyrektywa 80/1268/EWG, ostatnio zmieniona dyrektywą 2004/3/WE, zostają uchylone z dniem ...”.

| 6.8.1 | Uchylenie ww. dyrektyw dotyczących emisji pochodzących z pojazdów i zużycia paliwa, o którym mowa w rozporządzeniu oraz które zacznie obowiązywać po upływie 18 miesięcy od wejścia w życie wspomnianego rozporządzenia, wiąże się z poważnymi problemami. |
| --- | --- |

6.8.1

Uchylenie ww. dyrektyw dotyczących emisji pochodzących z pojazdów i zużycia paliwa, o którym mowa w rozporządzeniu oraz które zacznie obowiązywać po upływie 18 miesięcy od wejścia w życie wspomnianego rozporządzenia, wiąże się z poważnymi problemami.

| 6.8.2 | Termin ten zbiega się w czasie z datą wejścia w życie przepisów dotyczących homologacji, mimo że odnoszą się one jedynie do nowych modeli kategorii M1 wprowadzonych na rynek przez producenta. Modele M1, które w terminie wcześniejszym niż wskazany powyżej uzyskały już homologację, mogą zostać zarejestrowane w czasie kolejnych 18 miesięcy bez konieczności ubiegania się o nową homologację. Podobne warunki mają zastosowanie w przypadku pojazdów kategorii N1 klasy II i III: nowe modele otrzymują dodatkowy okres 12 miesięcy na uzyskanie homologacji, podczas gdy pojazdy posiadające już homologację, które muszą zostać zarejestrowane, otrzymują dodatkowy okres 30 miesięcy. |
| --- | --- |

6.8.2

Termin ten zbiega się w czasie z datą wejścia w życie przepisów dotyczących homologacji, mimo że odnoszą się one jedynie do nowych modeli kategorii M1 wprowadzonych na rynek przez producenta. Modele M1, które w terminie wcześniejszym niż wskazany powyżej uzyskały już homologację, mogą zostać zarejestrowane w czasie kolejnych 18 miesięcy bez konieczności ubiegania się o nową homologację. Podobne warunki mają zastosowanie w przypadku pojazdów kategorii N1 klasy II i III: nowe modele otrzymują dodatkowy okres 12 miesięcy na uzyskanie homologacji, podczas gdy pojazdy posiadające już homologację, które muszą zostać zarejestrowane, otrzymują dodatkowy okres 30 miesięcy.

| 6.8.3 | Pozostaje tylko pytanie, w jaki sposób możliwe będzie wydanie świadectwa zgodności wymaganego przy rejestracji, w sytuacji gdy świadectwo to może się odwoływać tylko i wyłącznie do uchylonej już dyrektywy. |
| --- | --- |

6.8.3

Pozostaje tylko pytanie, w jaki sposób możliwe będzie wydanie świadectwa zgodności wymaganego przy rejestracji, w sytuacji gdy świadectwo to może się odwoływać tylko i wyłącznie do uchylonej już dyrektywy.

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Pojazdy kategorii N posiadają przynajmniej cztery koła i są przeznaczone do transportu towarów. Pojazdy te dzielą się na trzy klasy — N1, N2 i N3 — w zależności od ich ciężaru maksymalnego: N1<3 500 kg; N2<12 000 kg; N3>12 000 kg. Klasa N1 dzieli się na trzy podklasy — NI, NII, NIII — które również określa się według ciężaru.

1

(2)  Kategoria M składa się z pojazdów posiadających co najmniej cztery koła i przeznaczonych do transportu pasażerów. Pojazdy te dzielą się na trzy klasy (M1, M2, M3) w zależności od liczby miejsc i maksymalnego ciężaru: M1<9 miejsc; M2>9 miejsc i <5 000 kg; M3>9 miejsc i >5 000 kg.

2

(3)  DzU L 350 z 28.12.1998, dyrektywa 1998/69/WE

3

(4)  Organizacja OASIS — Organization for the Advancement of Structured Information Standards (organizacja na rzecz promowania standaryzacji norm transmisji danych).

4

(5)  CAFE („Czyste powietrze dla Europy” — „Clean Air for Europe”). Jest to program, którego uruchomienie ogłoszono w komunikacie COM(2001) 245 i który ma na celu opracowanie strategii analitycznej pozwalającej na ocenę dyrektyw dotyczących jakości powietrza, skuteczności programów realizowanych w państwach członkowskich, stałego kontrolowania jakości powietrza oraz informowania ludności, dokonywania przeglądu i uaktualniania norm emisji, jak również opracowywania nowych systemów kontroli i modelowania.

5

(6)  CARS 21 (Inicjatywa na rzecz konkurencyjnego systemu prawnego dla przemysłu motoryzacyjnego w XXI wieku — „Competitive Automotive Regulatory System for the 21st Century”). Jest to grupa ekspertów złożona z przedstawicieli Komisji, Parlamentu Europejskiego, państw członkowskich, przemysłu, związków zawodowych, organizacji pozarządowych i konsumentów. Jej zadaniem jest sformułowanie zaleceń mających na celu poprawę konkurencyjności europejskiego przemysłu motoryzacyjnego przy uwzględnieniu towarzyszących aspektów społeczno-ekologicznych.

6

(7)  Z okazji posiedzenia grupy ds. emisji z pojazdów silnikowych (Motor Vehicle Emissions Group) (grudzień 2005 r.), DG ds. Przedsiębiorstw i Przemysłu opublikowała dokument opracowany przez panel niezależnych ekspertów, w którym przedstawiono wyniki analizy dotyczącej stosunku technologii/kosztów dla pojazdów odpowiadających normie „Euro 5”.

7

(8)  SEC(2005) 1745, ocena wpływu rozpatrywanego wniosku dotyczącego rozporządzenia. § 6.2. „Scenariusze podejścia regulacyjnego” („Scenarios of the Regulatory Approach”), Tabela 1-Scenariusz G, str.17

8

(9)  SEC(2005) 43, dokument roboczy służb Komisji, „Zachęty podatkowe związane z pojazdami silnikowymi, które wyprzedzają założenia programu Euro 5” („Fiscal insentives for motor vehicles in advance of Euro 5”)

9

(10)  COM(2005) 446 końcowy

10

(11)  Informacje dostępne na stronie internetowej Międzynarodowego Instytutu Stosowanej Analizy Systemowej (International Insitute for Applied Systems Analysis — IIASA)

11

(12)  COM(2001) 547 wersja ostateczna — komunikat, w którym cel zastąpienia paliw tradycyjnych gazem ziemnym został ustalony na poziomie 5 % w 2015 r. oraz na poziomie 10 % w 2020 r.

12

(13)  W tabeli tej określono badania, jakie należy przeprowadzić w zależności od typu pojazdu.

13

(14)  Przez termin „retrofit” rozumie się układ instalowany w pojeździe będącym już w użyciu w celu dodatkowego ograniczenia emisji.

14

(15)  Dyrektywa 70/220/EWG, dyrektywa 80/1268/EWG, dyrektywa 89/458/EWG, dyrektywa 91/441/EWG, dyrektywa 93/59/EWG, dyrektywa 94/12/WE, dyrektywa 96/69/WE oraz dyrektywa 2004/3/WE

15

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/67 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/67

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie turystyki socjalnej w Europie

(2006/C 318/12)

Dnia 19 stycznia 2006 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie turystyki socjalnej w Europie

Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 26 lipca 2006 r. Sprawozdawcą był Juan MENDOZA CASTRO.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13 — 14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 14 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 138 do 2, 4 osoby wstrzymały się od głosu, przyjął następującą opinię:

A.   Część pierwsza: Analiza sytuacji bieżącej

1.   Wprowadzenie

| 1.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, w nawiązaniu do różnorodnych, sporządzonych wcześniej opinii stanowiących wkład Komitetu w kształtowanie europejskiej polityki turystycznej, sporządzić opinię w sprawie turystyki socjalnej, analizując jej początki, rozwój i stan obecny w Europie, jak również doświadczenia różnych państw członkowskich oraz reprezentowane przez nią wartości. W opinii zawarte zostaną przede wszystkim zalecenia skierowane do instytucji publicznych i prywatnych, mające na celu poprawę skuteczności działania w zakresie turystyki socjalnej w Europie i jej upowszechnienie. Niniejsza opinia stanowi także wkład do toczącej się debaty na temat europejskiej polityki turystycznej — chodzi o analizę turystyki socjalnej jako integralnego elementu europejskiego modelu turystyki. |
| --- | --- |

1.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, w nawiązaniu do różnorodnych, sporządzonych wcześniej opinii stanowiących wkład Komitetu w kształtowanie europejskiej polityki turystycznej, sporządzić opinię w sprawie turystyki socjalnej, analizując jej początki, rozwój i stan obecny w Europie, jak również doświadczenia różnych państw członkowskich oraz reprezentowane przez nią wartości. W opinii zawarte zostaną przede wszystkim zalecenia skierowane do instytucji publicznych i prywatnych, mające na celu poprawę skuteczności działania w zakresie turystyki socjalnej w Europie i jej upowszechnienie. Niniejsza opinia stanowi także wkład do toczącej się debaty na temat europejskiej polityki turystycznej — chodzi o analizę turystyki socjalnej jako integralnego elementu europejskiego modelu turystyki.

| 1.2 | Turystyka w Europie: stan aktualny i przyszłe wyzwania. W licznych analizach, sprawozdaniach i opiniach sytuacja w turystyce omawiana była z różnych perspektyw: gospodarczej, społecznej i ochrony środowiska naturalnego, z punktu widzenia istotnego znaczenia turystyki dla całej gospodarki europejskiej oraz dla gospodarek niektórych państw, czy wreszcie jej pozytywnego wkładu w dobrobyt i zatrudnienie w Europie. Wszystkie powyższe czynniki składają się na obraz sektora dysponującego znacznym potencjałem, charakteryzującego się stabilnością i wzrostem. Z drugiej strony zaznacza się również, że turystyka wiąże się z różnymi problemami i zagrożeniami natury wewnętrznej i zewnętrznej w perspektywie krótko-, średnio- i długoterminowej, takimi jak: sezonowość, korzystanie, niekiedy nadmierne, z zasobów naturalnych, brak należytego poszanowania dla dziedzictwa kulturowego oraz dla lokalnego otoczenia, jak również obawy związane ze zjawiskiem terroryzmu mającym wpływ na bezpieczeństwo miejscowych mieszkańców i turystów. Czynniki te sprawiają, że z turystyką wiążą się pewne istotne wyzwania, z którymi trzeba będzie się zmierzyć, aby utrzymać ją na ścieżce zrównoważonego rozwoju. Do wyzwań tych należy zaliczyć potrzebę zapewnienia powszechnego dostępu do turystyki, jej rzeczywisty wkład w rozwój wielu nierozwiniętych państw na całym świecie, równowagę w dziedzinie ekologii, przestrzeganie Kodeksu Etycznego dla Turystyki, stabilne i wartościowe miejsca pracy oraz wkład w pokój na świecie. W przypadku sektora o strategicznym znaczeniu, jakim dla Europy jest turystyka, sprostanie powyższym — oraz wielu innym — wyzwaniom jest jednym z warunków powszechnej poprawy jakości życia. |
| --- | --- |

1.2

Turystyka w Europie: stan aktualny i przyszłe wyzwania. W licznych analizach, sprawozdaniach i opiniach sytuacja w turystyce omawiana była z różnych perspektyw: gospodarczej, społecznej i ochrony środowiska naturalnego, z punktu widzenia istotnego znaczenia turystyki dla całej gospodarki europejskiej oraz dla gospodarek niektórych państw, czy wreszcie jej pozytywnego wkładu w dobrobyt i zatrudnienie w Europie. Wszystkie powyższe czynniki składają się na obraz sektora dysponującego znacznym potencjałem, charakteryzującego się stabilnością i wzrostem. Z drugiej strony zaznacza się również, że turystyka wiąże się z różnymi problemami i zagrożeniami natury wewnętrznej i zewnętrznej w perspektywie krótko-, średnio- i długoterminowej, takimi jak: sezonowość, korzystanie, niekiedy nadmierne, z zasobów naturalnych, brak należytego poszanowania dla dziedzictwa kulturowego oraz dla lokalnego otoczenia, jak również obawy związane ze zjawiskiem terroryzmu mającym wpływ na bezpieczeństwo miejscowych mieszkańców i turystów. Czynniki te sprawiają, że z turystyką wiążą się pewne istotne wyzwania, z którymi trzeba będzie się zmierzyć, aby utrzymać ją na ścieżce zrównoważonego rozwoju. Do wyzwań tych należy zaliczyć potrzebę zapewnienia powszechnego dostępu do turystyki, jej rzeczywisty wkład w rozwój wielu nierozwiniętych państw na całym świecie, równowagę w dziedzinie ekologii, przestrzeganie Kodeksu Etycznego dla Turystyki, stabilne i wartościowe miejsca pracy oraz wkład w pokój na świecie. W przypadku sektora o strategicznym znaczeniu, jakim dla Europy jest turystyka, sprostanie powyższym — oraz wielu innym — wyzwaniom jest jednym z warunków powszechnej poprawy jakości życia.

| 1.3 | Polityka turystyczna UE. W dniu 6 kwietnia 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął opinię w sprawie
  polityki turystycznej w rozszerzonej Unii Europejskiej
  , w której poddał szczegółowej analizie zarówno bieżącą politykę turystyczną w świetle postanowień traktatu konstytucyjnego, jak i konsekwencje obecnego rozszerzenia UE oraz jego przyszłych etapów. W opinii z zadowoleniem przyjęto fakt, że turystyka przyczynia się do wspierania, koordynacji oraz uzupełniania pozostałych obszarów europejskiej polityki. Turystyka pozostaje przykładowo w ścisłym związku z polityką zatrudnienia i polityką społeczną, strategiami na rzecz poprawy jakości, badań i rozwoju technologicznego, ochrony konsumentów, ochrony środowiska naturalnego oraz innymi, bardzo różnorodnymi strategiami. Należy tu podkreślić, że celem niniejszej opinii jest uściślenie i analiza wkładu, jaki turystyka socjalna wnosi do polityki zatrudnienia i polityki społecznej. W ramach różnych opinii poświęconych turystyce EKES wspiera politykę europejską, która będzie się koncentrować na stworzeniu modelu europejskiej turystyki opartego niekoniecznie na prawodawstwie, lecz raczej na przyjętych wartościach. Turystyka socjalna i związane z nią wartości mogą stanowić kluczowy element wspomnianego modelu oraz pomóc w jego ukształtowaniu i upowszechnianiu. |
| --- | --- |

1.3

Polityka turystyczna UE. W dniu 6 kwietnia 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął opinię w sprawie
  polityki turystycznej w rozszerzonej Unii Europejskiej
  , w której poddał szczegółowej analizie zarówno bieżącą politykę turystyczną w świetle postanowień traktatu konstytucyjnego, jak i konsekwencje obecnego rozszerzenia UE oraz jego przyszłych etapów. W opinii z zadowoleniem przyjęto fakt, że turystyka przyczynia się do wspierania, koordynacji oraz uzupełniania pozostałych obszarów europejskiej polityki. Turystyka pozostaje przykładowo w ścisłym związku z polityką zatrudnienia i polityką społeczną, strategiami na rzecz poprawy jakości, badań i rozwoju technologicznego, ochrony konsumentów, ochrony środowiska naturalnego oraz innymi, bardzo różnorodnymi strategiami. Należy tu podkreślić, że celem niniejszej opinii jest uściślenie i analiza wkładu, jaki turystyka socjalna wnosi do polityki zatrudnienia i polityki społecznej. W ramach różnych opinii poświęconych turystyce EKES wspiera politykę europejską, która będzie się koncentrować na stworzeniu modelu europejskiej turystyki opartego niekoniecznie na prawodawstwie, lecz raczej na przyjętych wartościach. Turystyka socjalna i związane z nią wartości mogą stanowić kluczowy element wspomnianego modelu oraz pomóc w jego ukształtowaniu i upowszechnianiu.

| 1.4 | Turystyka socjalna a wyzwania agendy lizbońskiej. Należy zwrócić szczególnie uwagę na wyzwania, jakie stawia przed turystyką, zwłaszcza turystyką socjalną, agenda lizbońska. Ponieważ strategicznym celem przyjętym w agendzie jest uczynienie z Europy „
  najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej oraz opartej na wiedzy gospodarki na świecie, zdolnej do systematycznego wzrostu gospodarczego, zapewniającej większą liczbę lepszej jakości miejsc pracy oraz większą spójność społeczną”
  , niezbędne będzie ustalenie, czy turystyka socjalna skutecznie i pozytywnie przyczynia się do realizacji tego celu, w jaki sposób ma to miejsce, oraz jak można zwiększyć ten pozytywny wpływ. Jak zostanie to szerzej przedstawione w dalszej części niniejszej opinii, EKES jest zdania, że choć turystyka socjalna istotnie odgrywa tutaj pozytywną rolę, możliwe jest zwiększenie jej znaczenia. Dlatego też zaproponowane zostaną środki skierowane do różnych podmiotów zaangażowanych w turystykę socjalną. |
| --- | --- |

1.4

Turystyka socjalna a wyzwania agendy lizbońskiej. Należy zwrócić szczególnie uwagę na wyzwania, jakie stawia przed turystyką, zwłaszcza turystyką socjalną, agenda lizbońska. Ponieważ strategicznym celem przyjętym w agendzie jest uczynienie z Europy „
  najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej oraz opartej na wiedzy gospodarki na świecie, zdolnej do systematycznego wzrostu gospodarczego, zapewniającej większą liczbę lepszej jakości miejsc pracy oraz większą spójność społeczną”
  , niezbędne będzie ustalenie, czy turystyka socjalna skutecznie i pozytywnie przyczynia się do realizacji tego celu, w jaki sposób ma to miejsce, oraz jak można zwiększyć ten pozytywny wpływ. Jak zostanie to szerzej przedstawione w dalszej części niniejszej opinii, EKES jest zdania, że choć turystyka socjalna istotnie odgrywa tutaj pozytywną rolę, możliwe jest zwiększenie jej znaczenia. Dlatego też zaproponowane zostaną środki skierowane do różnych podmiotów zaangażowanych w turystykę socjalną.

| 1.5 | Kontekst opinii. Niniejsza opinia została oparta na bardzo zróżnicowanych materiałach, zarówno teoretycznych (analizy, sprawozdania, publikacje prasowe), jak i praktycznych (konkretne przykłady realizowanych w Europie inicjatyw w zakresie turystyki socjalnej). Materiały te zostały przygotowane przez instytucje publiczne i prywatne; w przypadku EKES-u warto wymienić opinię z dnia 29 października 2003 r. w sprawie
  turystyki ogólnodostępnej i stabilnej społecznie
  , w której turystyka socjalna znalazła się w grupie 100 wymienionych inicjatyw (pkt 5.5.2), a także opinię z dnia 6 kwietnia 2005 r. w sprawie
  polityki turystycznej w rozszerzonej UE

  , w której projekt dotyczący europejskiej turystyki socjalnej uznano za potencjalny projekt pilotażowy w zakresie współpracy międzyinstytucjonalnej na szczeblu UE. |
| --- | --- |

1.5

Kontekst opinii. Niniejsza opinia została oparta na bardzo zróżnicowanych materiałach, zarówno teoretycznych (analizy, sprawozdania, publikacje prasowe), jak i praktycznych (konkretne przykłady realizowanych w Europie inicjatyw w zakresie turystyki socjalnej). Materiały te zostały przygotowane przez instytucje publiczne i prywatne; w przypadku EKES-u warto wymienić opinię z dnia 29 października 2003 r. w sprawie
  turystyki ogólnodostępnej i stabilnej społecznie
  , w której turystyka socjalna znalazła się w grupie 100 wymienionych inicjatyw (pkt 5.5.2), a także opinię z dnia 6 kwietnia 2005 r. w sprawie
  polityki turystycznej w rozszerzonej UE

  , w której projekt dotyczący europejskiej turystyki socjalnej uznano za potencjalny projekt pilotażowy w zakresie współpracy międzyinstytucjonalnej na szczeblu UE.

2.   Koncepcja turystyki socjalnej

| 2.1 | Prawo do turystyki jako fundament turystyki socjalnej. Wszystkim przysługuje prawo do codziennego, cotygodniowego i corocznego wypoczynku, jak również prawo do wolnego czasu, w którym mogą rozwijać własną osobowość oraz integrować się społecznie. Zdecydowanie każdemu przysługuje prawo do osobistego rozwoju. Prawo do turystyki stanowi bez wątpienia konkretny wyraz tego ogólnego prawa, natomiast podstawą turystyki socjalnej jest dążenie do jego upowszechnienia w praktyce. Dlatego turystyki socjalnej nie można uznać za działalność marginalną lub zewnętrzną w stosunku do ogólnego nurtu działań związanych z turystyką, stanowiącą jeden z najważniejszych sektorów gospodarczych na świecie, zarówno w Europie, jak i w poszczególnych państwach członkowskich; wręcz przeciwnie, stanowi ona formę praktycznej realizacji wspomnianego powszechnego prawa do udziału w turystyce, do podróżowania oraz poznawania innych regionów i państw, co jest esencją turystyki. Należy zwłaszcza wskazać na fakt, że prawo to uznane jest w art. 7 Kodeksu Etycznego dla Turystyki, zatwierdzonego przez Światową Organizację Turystyki w Santiago de Chile 1 października 1999 r. oraz przyjętego przez ONZ 21 grudnia 2001 r. |
| --- | --- |

2.1

Prawo do turystyki jako fundament turystyki socjalnej. Wszystkim przysługuje prawo do codziennego, cotygodniowego i corocznego wypoczynku, jak również prawo do wolnego czasu, w którym mogą rozwijać własną osobowość oraz integrować się społecznie. Zdecydowanie każdemu przysługuje prawo do osobistego rozwoju. Prawo do turystyki stanowi bez wątpienia konkretny wyraz tego ogólnego prawa, natomiast podstawą turystyki socjalnej jest dążenie do jego upowszechnienia w praktyce. Dlatego turystyki socjalnej nie można uznać za działalność marginalną lub zewnętrzną w stosunku do ogólnego nurtu działań związanych z turystyką, stanowiącą jeden z najważniejszych sektorów gospodarczych na świecie, zarówno w Europie, jak i w poszczególnych państwach członkowskich; wręcz przeciwnie, stanowi ona formę praktycznej realizacji wspomnianego powszechnego prawa do udziału w turystyce, do podróżowania oraz poznawania innych regionów i państw, co jest esencją turystyki. Należy zwłaszcza wskazać na fakt, że prawo to uznane jest w art. 7 Kodeksu Etycznego dla Turystyki, zatwierdzonego przez Światową Organizację Turystyki w Santiago de Chile 1 października 1999 r. oraz przyjętego przez ONZ 21 grudnia 2001 r.

| 2.2 | Definicja turystyki socjalnej. Istnieje wiele koncepcji dotyczących turystyki socjalnej, co utrudnia ustalenie dokładnej definicji tego pojęcia. Mimo że metody stosowane przez instytucje podejmujące tę kwestię różnią się znacznie (określenie treści, oczekiwanych rezultatów, celów, koncepcji i założeń), w każdym przypadku opierają się na następującym stwierdzeniu: wszyscy, w tym osoby najmniej uprzywilejowane, mają prawo do wypoczynku, relaksu i czasu wolnego od pracy każdego dnia, w każdym tygodniu, każdego roku. Według Międzynarodowego Biura Turystyki Socjalnej (BITS) turystyka socjalna oznacza „wszelkie koncepcje i zjawiska związane z udziałem w turystyce grup społecznych o niskich dochodach, możliwym dzięki dokładnie określonym instrumentom socjalnym”. BITS pracuje obecnie nad zmianą tej definicji, tak aby wskazywała na wkład turystyki w rozwój oraz w solidarność społeczną. |
| --- | --- |

2.2

Definicja turystyki socjalnej. Istnieje wiele koncepcji dotyczących turystyki socjalnej, co utrudnia ustalenie dokładnej definicji tego pojęcia. Mimo że metody stosowane przez instytucje podejmujące tę kwestię różnią się znacznie (określenie treści, oczekiwanych rezultatów, celów, koncepcji i założeń), w każdym przypadku opierają się na następującym stwierdzeniu: wszyscy, w tym osoby najmniej uprzywilejowane, mają prawo do wypoczynku, relaksu i czasu wolnego od pracy każdego dnia, w każdym tygodniu, każdego roku. Według Międzynarodowego Biura Turystyki Socjalnej (BITS) turystyka socjalna oznacza „wszelkie koncepcje i zjawiska związane z udziałem w turystyce grup społecznych o niskich dochodach, możliwym dzięki dokładnie określonym instrumentom socjalnym”. BITS pracuje obecnie nad zmianą tej definicji, tak aby wskazywała na wkład turystyki w rozwój oraz w solidarność społeczną.

| 2.2.1 | Według Komisji Europejskiej (1)„turystyka socjalna to działalność organizowana w niektórych państwach przez stowarzyszenia, spółdzielnie i związki zawodowe, której celem jest zapewnienie możliwości podróżowania jak największej liczbie osób, a w szczególności osobom należącym do najmniej uprzywilejowanych grup społeczeństwa”. Definicja ta, przyjęta już jakiś czas temu, jest w ostatnich latach ponownie rozpatrywana na spotkaniach technicznych. Zdaniem EKES-u żadna z tych definicji nie jest dość precyzyjna, jednakże, jak ma to często miejsce w naukach społecznych, większe znaczenie od ustalenia precyzyjnej definicji ma określenie charakterystycznych przejawów danego zjawiska. |
| --- | --- |

2.2.1

Według Komisji Europejskiej (1)„turystyka socjalna to działalność organizowana w niektórych państwach przez stowarzyszenia, spółdzielnie i związki zawodowe, której celem jest zapewnienie możliwości podróżowania jak największej liczbie osób, a w szczególności osobom należącym do najmniej uprzywilejowanych grup społeczeństwa”. Definicja ta, przyjęta już jakiś czas temu, jest w ostatnich latach ponownie rozpatrywana na spotkaniach technicznych. Zdaniem EKES-u żadna z tych definicji nie jest dość precyzyjna, jednakże, jak ma to często miejsce w naukach społecznych, większe znaczenie od ustalenia precyzyjnej definicji ma określenie charakterystycznych przejawów danego zjawiska.

| 2.2.2 | W związku z tym — pomijając próby ustalenia dokładnej definicji turystyki socjalnej i wychodząc z założenia, że turystyka jest prawem powszechnym, które powinniśmy starać się zapewnić wszystkim osobom — można stwierdzić, że przez turystykę socjalną należy rozumieć wszelką działalność spełniającą trzy poniższe warunki:






  — | sytuacja życiowa całkowicie lub częściowo uniemożliwia korzystanie w pełni z prawa do turystyki. Może ona wynikać z przyczyn gospodarczych, niepełnosprawności fizycznej lub umysłowej, izolacji poszczególnych osób lub całych rodzin, ograniczonej mobilności, trudności związanych z położeniem geograficznym oraz szerokiego wachlarza innych przyczyn, które w praktyce stanowią prawdziwą barierę; |
| --- | --- | --- |

2.2.2

W związku z tym — pomijając próby ustalenia dokładnej definicji turystyki socjalnej i wychodząc z założenia, że turystyka jest prawem powszechnym, które powinniśmy starać się zapewnić wszystkim osobom — można stwierdzić, że przez turystykę socjalną należy rozumieć wszelką działalność spełniającą trzy poniższe warunki:

—

sytuacja życiowa całkowicie lub częściowo uniemożliwia korzystanie w pełni z prawa do turystyki. Może ona wynikać z przyczyn gospodarczych, niepełnosprawności fizycznej lub umysłowej, izolacji poszczególnych osób lub całych rodzin, ograniczonej mobilności, trudności związanych z położeniem geograficznym oraz szerokiego wachlarza innych przyczyn, które w praktyce stanowią prawdziwą barierę;

| — | określone podmioty — instytucje publiczne lub prywatne, przedsiębiorstwa, związki zawodowe, czy też po prostu zorganizowane grupy osób — podejmują działania na rzecz likwidacji lub ograniczenia barier uniemożliwiających zainteresowanym osobom korzystanie z przysługującego im prawa do turystyki; |
| --- | --- |

—

określone podmioty — instytucje publiczne lub prywatne, przedsiębiorstwa, związki zawodowe, czy też po prostu zorganizowane grupy osób — podejmują działania na rzecz likwidacji lub ograniczenia barier uniemożliwiających zainteresowanym osobom korzystanie z przysługującego im prawa do turystyki;

| — | powyższe działania są skuteczne i faktycznie umożliwiają określonej grupie osób udział w turystyce w sposób zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju, dostępności i solidarności. |
| --- | --- |

—

powyższe działania są skuteczne i faktycznie umożliwiają określonej grupie osób udział w turystyce w sposób zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju, dostępności i solidarności.

| 2.2.3 | Co więcej, podobnie jak turystyka w ujęciu ogólnym stanowi działalność zintegrowaną, w którą zaangażowane są różne sektory, dziedziny działalności i obszary rozwoju, tak turystyka socjalna obejmuje wszystkie inicjatywy zapewniające dostęp do turystyki osobom o szczególnych potrzebach, przynosząc równocześnie korzyści społeczne i gospodarcze różnym sektorom, działaniom, grupom i obszarom. |
| --- | --- |

2.2.3

Co więcej, podobnie jak turystyka w ujęciu ogólnym stanowi działalność zintegrowaną, w którą zaangażowane są różne sektory, dziedziny działalności i obszary rozwoju, tak turystyka socjalna obejmuje wszystkie inicjatywy zapewniające dostęp do turystyki osobom o szczególnych potrzebach, przynosząc równocześnie korzyści społeczne i gospodarcze różnym sektorom, działaniom, grupom i obszarom.

| 2.3 | Historia turystyki socjalnej






  — | Chociaż nie jest jasne, w jaki sposób doszło do ukształtowania turystyki socjalnej w jej obecnej formie, początków tego zjawiska można doszukiwać się w organizacjach powstałych w pierwszych latach XX wieku i specjalizujących się w organizacji obozów sportowych w górach oraz w obozach wakacyjnych dla dzieci pochodzących z mniej uprzywilejowanych rodzin, które zaczęto organizować w Szwajcarii i we Francji. |
| --- | --- | --- |

2.3

—

Chociaż nie jest jasne, w jaki sposób doszło do ukształtowania turystyki socjalnej w jej obecnej formie, początków tego zjawiska można doszukiwać się w organizacjach powstałych w pierwszych latach XX wieku i specjalizujących się w organizacji obozów sportowych w górach oraz w obozach wakacyjnych dla dzieci pochodzących z mniej uprzywilejowanych rodzin, które zaczęto organizować w Szwajcarii i we Francji.

| — | Po II wojnie światowej w organizowanie pierwszych form turystyki socjalnej zaczęły włączać się władze publiczne. Ich zaangażowanie związane było z działalnością ruchów robotniczych, przy czym niektóre państwa europejskie (Francja, Włochy, Portugalia i Hiszpania) same organizowały turystykę socjalną, podczas gdy inne (Wielka Brytania, Holandia) przyjęły politykę nieinterwencji w tym zakresie. |
| --- | --- |

—

Po II wojnie światowej w organizowanie pierwszych form turystyki socjalnej zaczęły włączać się władze publiczne. Ich zaangażowanie związane było z działalnością ruchów robotniczych, przy czym niektóre państwa europejskie (Francja, Włochy, Portugalia i Hiszpania) same organizowały turystykę socjalną, podczas gdy inne (Wielka Brytania, Holandia) przyjęły politykę nieinterwencji w tym zakresie.

| — | W latach 50-tych i 60-tych ubiegłego wieku działania na rzecz wspierania turystyki socjalnej nabrały prawdziwego rozmachu; doszło też do powołania szeregu organizacji, stowarzyszeń oraz organów koordynujących, w tym Międzynarodowego Biura Turystyki Socjalnej z siedzibą w Brukseli, które po dziś dzień realizuje szeroko zakrojone akcje promocyjne i prowadzi działalność przedstawicielską w tym zakresie. |
| --- | --- |

—

W latach 50-tych i 60-tych ubiegłego wieku działania na rzecz wspierania turystyki socjalnej nabrały prawdziwego rozmachu; doszło też do powołania szeregu organizacji, stowarzyszeń oraz organów koordynujących, w tym Międzynarodowego Biura Turystyki Socjalnej z siedzibą w Brukseli, które po dziś dzień realizuje szeroko zakrojone akcje promocyjne i prowadzi działalność przedstawicielską w tym zakresie.

| 2.4 | Podstawy turystyki socjalnej. Według BITS turystyka socjalna opiera się na pięciu kryteriach: |
| --- | --- |

2.4

Podstawy turystyki socjalnej. Według BITS turystyka socjalna opiera się na pięciu kryteriach:

| 2.4.1 | Prawo większości do udziału w turystyce. Przypuszczalnie chęć urzeczywistnienia tego właśnie prawa najpełniej uzasadnia różne inicjatywy z zakresu turystyki socjalnej i stanowi ich najsolidniejszą podstawę. Obecnie liczba osób udających się na wakacje znacznie wzrosła w wyniku upowszechnienia się turystyki jako takiej w całym społeczeństwie, nadal jednak istnieją grupy, które z różnych powodów nie mogą korzystać z wyjazdów wakacyjnych. Najczęstszą przeszkodą na drodze do upowszechnienia tego prawa jest brak środków finansowych. Istnieją wątpliwości, czy władze publiczne mogą i powinny przeznaczać środki publiczne na zagwarantowanie prawa do turystyki lub wyjazdów wakacyjnych. Poszczególne państwa podejmują w tej kwestii różne działania: niektóre z nich angażują się bardziej z przyczyn społecznych, podczas gdy inne są mniej aktywne w rozwiązywaniu problemów, które uniemożliwiają zapewnienie powszechnego dostępu do wyjazdów wakacyjnych. Należy podkreślić, że turystyka społeczna nie może i nie powinna być w żadnym wypadku postrzegana jako turystyka gorszej jakości lub niższej kategorii; wręcz przeciwnie, wszelkie działania w tym zakresie musi charakteryzować jak największa dbałość o ogólną jakość zarówno infrastruktury, jak i usług. |
| --- | --- |

2.4.1

Prawo większości do udziału w turystyce. Przypuszczalnie chęć urzeczywistnienia tego właśnie prawa najpełniej uzasadnia różne inicjatywy z zakresu turystyki socjalnej i stanowi ich najsolidniejszą podstawę. Obecnie liczba osób udających się na wakacje znacznie wzrosła w wyniku upowszechnienia się turystyki jako takiej w całym społeczeństwie, nadal jednak istnieją grupy, które z różnych powodów nie mogą korzystać z wyjazdów wakacyjnych. Najczęstszą przeszkodą na drodze do upowszechnienia tego prawa jest brak środków finansowych. Istnieją wątpliwości, czy władze publiczne mogą i powinny przeznaczać środki publiczne na zagwarantowanie prawa do turystyki lub wyjazdów wakacyjnych. Poszczególne państwa podejmują w tej kwestii różne działania: niektóre z nich angażują się bardziej z przyczyn społecznych, podczas gdy inne są mniej aktywne w rozwiązywaniu problemów, które uniemożliwiają zapewnienie powszechnego dostępu do wyjazdów wakacyjnych. Należy podkreślić, że turystyka społeczna nie może i nie powinna być w żadnym wypadku postrzegana jako turystyka gorszej jakości lub niższej kategorii; wręcz przeciwnie, wszelkie działania w tym zakresie musi charakteryzować jak największa dbałość o ogólną jakość zarówno infrastruktury, jak i usług.

| 2.4.2 | Wkład turystyki socjalnej w integrację społeczną. Turystyka w istotny sposób przyczynia się do integracji społecznej oraz ułatwia kontakt z innymi kulturami, miejscami, zwyczajami, a w szczególności z ludźmi: bez podróży, wyjazdów wakacyjnych i turystyki nie byłyby możliwe spotkania, rozmowy oraz wzajemny szacunek oparty na podstawowej równości, z uwzględnieniem różnic kulturowych. Wymiana kulturalna oraz korzystanie z czasu wolnego mają istotne znaczenie dla osobistego rozwoju człowieka, co dotyczy zarówno turystów, jak i osób goszczących ich w swoim otoczeniu. Wymiana, którą zapewnia turystyka, jest szczególnie cenna w przypadku ludzi młodych, poszerzających swoje horyzonty intelektualne oraz wiedzę o świecie. W przypadku UE turystyka socjalna może stanowić skuteczny instrument w procesie kształtowania Europy obywatelskiej. Należy podkreślić, że zgodnie z powszechną opinią turystyki socjalnej nie można traktować w sposób odmienny od ogólnej turystyki wakacyjnej, lecz powinna ona przyczyniać się do społecznej integracji. To ogólna turystyka wakacyjna powinna stwarzać grupom uczestniczącym w turystyce socjalnej odpowiednie warunki do spędzania wakacji, a nie odwrotnie. Ukazuje to w sposób wyraźny, że podejmowane działania nie mogą koncentrować się wyłącznie na zapewnieniu odpowiedniej infrastruktury, lecz także na rodzajach usług świadczonych w ramach turystyki socjalnej, z czym wiąże się konieczność zapewnienia odpowiednich szkoleń pracownikom zatrudnionym w tym sektorze. |
| --- | --- |

2.4.2

Wkład turystyki socjalnej w integrację społeczną. Turystyka w istotny sposób przyczynia się do integracji społecznej oraz ułatwia kontakt z innymi kulturami, miejscami, zwyczajami, a w szczególności z ludźmi: bez podróży, wyjazdów wakacyjnych i turystyki nie byłyby możliwe spotkania, rozmowy oraz wzajemny szacunek oparty na podstawowej równości, z uwzględnieniem różnic kulturowych. Wymiana kulturalna oraz korzystanie z czasu wolnego mają istotne znaczenie dla osobistego rozwoju człowieka, co dotyczy zarówno turystów, jak i osób goszczących ich w swoim otoczeniu. Wymiana, którą zapewnia turystyka, jest szczególnie cenna w przypadku ludzi młodych, poszerzających swoje horyzonty intelektualne oraz wiedzę o świecie. W przypadku UE turystyka socjalna może stanowić skuteczny instrument w procesie kształtowania Europy obywatelskiej. Należy podkreślić, że zgodnie z powszechną opinią turystyki socjalnej nie można traktować w sposób odmienny od ogólnej turystyki wakacyjnej, lecz powinna ona przyczyniać się do społecznej integracji. To ogólna turystyka wakacyjna powinna stwarzać grupom uczestniczącym w turystyce socjalnej odpowiednie warunki do spędzania wakacji, a nie odwrotnie. Ukazuje to w sposób wyraźny, że podejmowane działania nie mogą koncentrować się wyłącznie na zapewnieniu odpowiedniej infrastruktury, lecz także na rodzajach usług świadczonych w ramach turystyki socjalnej, z czym wiąże się konieczność zapewnienia odpowiednich szkoleń pracownikom zatrudnionym w tym sektorze.

| 2.4.3 | Tworzenie struktur zrównoważonej turystyki. Nie w każdym przypadku infrastrukturę w miejscowościach i regionach turystycznych można uznać za zgodną z zasadami rozwoju zrównoważonego, zwłaszcza że rozwój turystyki odbywał się często przy dążeniu do jak najszybszego osiągnięcia zysków, w warunkach nadmiernego wykorzystywania zasobów naturalnych oraz zajmowania najlepszych terenów, zwykle położonych na wybrzeżach i w górach. Turystyka socjalna, w której większe znaczenie mają warunki socjalne niż czynniki gospodarcze, może przyczynić się do powstania lub odnowy miejscowości turystycznych, spełniając równocześnie kryteria turystyki zrównoważonej pod względem gospodarczym, społecznym oraz ekologicznym. Podstawowe znaczenie dla zrównoważonego funkcjonowania miejscowości i regionów turystycznych ma metoda zarządzania różnymi formami turystyki socjalnej. Jeżeli przyjąć, że zrównoważony charakter rozwoju polega na odpowiednim wyważeniu różnych aspektów ludzkiej działalności, turystykę socjalną należałoby uznać za narzędzie zrównoważonego rozwoju w wielu słabiej rozwiniętych państwach, w których turystyka postrzegana jest jako ten rodzaj działalności gospodarczej, który może je wydobyć z ubóstwa. |
| --- | --- |

2.4.3

Tworzenie struktur zrównoważonej turystyki. Nie w każdym przypadku infrastrukturę w miejscowościach i regionach turystycznych można uznać za zgodną z zasadami rozwoju zrównoważonego, zwłaszcza że rozwój turystyki odbywał się często przy dążeniu do jak najszybszego osiągnięcia zysków, w warunkach nadmiernego wykorzystywania zasobów naturalnych oraz zajmowania najlepszych terenów, zwykle położonych na wybrzeżach i w górach. Turystyka socjalna, w której większe znaczenie mają warunki socjalne niż czynniki gospodarcze, może przyczynić się do powstania lub odnowy miejscowości turystycznych, spełniając równocześnie kryteria turystyki zrównoważonej pod względem gospodarczym, społecznym oraz ekologicznym. Podstawowe znaczenie dla zrównoważonego funkcjonowania miejscowości i regionów turystycznych ma metoda zarządzania różnymi formami turystyki socjalnej. Jeżeli przyjąć, że zrównoważony charakter rozwoju polega na odpowiednim wyważeniu różnych aspektów ludzkiej działalności, turystykę socjalną należałoby uznać za narzędzie zrównoważonego rozwoju w wielu słabiej rozwiniętych państwach, w których turystyka postrzegana jest jako ten rodzaj działalności gospodarczej, który może je wydobyć z ubóstwa.

| 2.4.4 | Wkład w zatrudnienie i rozwój gospodarczy. Turystyka przypuszczalnie już teraz posiada, a w przyszłości z pewnością wzmocni jeszcze swą pozycję najsilniejszego sektora gospodarczego na świecie oraz jednego z sektorów wnoszących największy wkład w zatrudnienie, rozwój, dobrobyt oraz jakość życia w regionach, w których jest uprawiana. Mimo że turystyka socjalna przyczynia się do tej ważnej pozycji ekonomicznej, jej organizatorzy nie są jeszcze w pełni świadomi związanych z nią możliwości, jej znaczenia dla gospodarki, ani też możliwości opierania się przy wyborze miejsca wyjazdu na kryterium zrównoważonego rozwoju. Przedsiębiorstwa i instytucje zajmujące się turystyką socjalną nie mogą kierować się w swojej działalności wyłącznie uwarunkowaniami gospodarczymi. Jednym z kryteriów, które należy zastosować, jest zapewnienie stabilnego zatrudnienia wysokiej jakości, stanowiącego kluczowy warunek zrównoważonego rozwoju miejscowości turystycznych. Za kryterium o podstawowym znaczeniu dla jakości i stabilności zatrudnienia, które powinno stanowić integralny element europejskiego modelu turystycznego, należy uznać w szczególności stopień udziału turystyki socjalnej w przeciwdziałanie zjawisku sezonowości zatrudnienia. Tworzenie partnerstw publiczno-prywatnych w ramach zarządzania turystyką socjalną może stanowić instrument wspierający spełnienie powyższego kryterium i wskaźnik postępów w tym zakresie. |
| --- | --- |

2.4.4

Wkład w zatrudnienie i rozwój gospodarczy. Turystyka przypuszczalnie już teraz posiada, a w przyszłości z pewnością wzmocni jeszcze swą pozycję najsilniejszego sektora gospodarczego na świecie oraz jednego z sektorów wnoszących największy wkład w zatrudnienie, rozwój, dobrobyt oraz jakość życia w regionach, w których jest uprawiana. Mimo że turystyka socjalna przyczynia się do tej ważnej pozycji ekonomicznej, jej organizatorzy nie są jeszcze w pełni świadomi związanych z nią możliwości, jej znaczenia dla gospodarki, ani też możliwości opierania się przy wyborze miejsca wyjazdu na kryterium zrównoważonego rozwoju. Przedsiębiorstwa i instytucje zajmujące się turystyką socjalną nie mogą kierować się w swojej działalności wyłącznie uwarunkowaniami gospodarczymi. Jednym z kryteriów, które należy zastosować, jest zapewnienie stabilnego zatrudnienia wysokiej jakości, stanowiącego kluczowy warunek zrównoważonego rozwoju miejscowości turystycznych. Za kryterium o podstawowym znaczeniu dla jakości i stabilności zatrudnienia, które powinno stanowić integralny element europejskiego modelu turystycznego, należy uznać w szczególności stopień udziału turystyki socjalnej w przeciwdziałanie zjawisku sezonowości zatrudnienia. Tworzenie partnerstw publiczno-prywatnych w ramach zarządzania turystyką socjalną może stanowić instrument wspierający spełnienie powyższego kryterium i wskaźnik postępów w tym zakresie.

| 2.4.5 | Wkład turystyki socjalnej w globalny rozwój. Jak wspomniano powyżej, turystyka, a w szczególności turystyka socjalna, może okazać się dla wielu społeczności sposobem na wydobycie się z pułapki niedostatecznego rozwoju, kryzysu przemysłowego i sytuacji powstałej wskutek upadku górnictwa, przemysłu lub rolnictwa. Warunki niezbędne do rozwoju turystyki socjalnej odpowiadają warunkom, jakie należy spełnić, by dla danego regionu i jego mieszkańców turystyka stała się siłą napędową rozwoju. Jeżeli dana społeczność ma możliwość utrzymywania się z turystyki, lokalna gospodarka i stabilizacja społeczna ulegną wzmocnieniu. Wiele międzynarodowych instytucji wskazuje na zalety turystyki jako skutecznego antidotum przeciwko wojnom i wszelkiego rodzaju klęskom. Turystyka oznacza gościnność, wymianę, uwydatnienie lokalnych walorów, przyjaźń i komunikację między ludźmi, stanowiąc tym samym przeciwieństwo wojny, utożsamianej z agresją, inwazją i zniszczeniem przyrody. Skoro potrafimy kochać jedynie to, co jest nam znane, turystyka jest narzędziem zbliżenia i wzajemnego poznawania się, wspierając tym samym pokój, harmonię i rozwój. Turystyka socjalna może i powinna wzmacniać swą rolę i przyczyniać się do propagowania równości, sprawiedliwości, demokracji oraz dobrobytu, umożliwiających rozwój ludzkości oparty na solidarności. |
| --- | --- |

2.4.5

Wkład turystyki socjalnej w globalny rozwój. Jak wspomniano powyżej, turystyka, a w szczególności turystyka socjalna, może okazać się dla wielu społeczności sposobem na wydobycie się z pułapki niedostatecznego rozwoju, kryzysu przemysłowego i sytuacji powstałej wskutek upadku górnictwa, przemysłu lub rolnictwa. Warunki niezbędne do rozwoju turystyki socjalnej odpowiadają warunkom, jakie należy spełnić, by dla danego regionu i jego mieszkańców turystyka stała się siłą napędową rozwoju. Jeżeli dana społeczność ma możliwość utrzymywania się z turystyki, lokalna gospodarka i stabilizacja społeczna ulegną wzmocnieniu. Wiele międzynarodowych instytucji wskazuje na zalety turystyki jako skutecznego antidotum przeciwko wojnom i wszelkiego rodzaju klęskom. Turystyka oznacza gościnność, wymianę, uwydatnienie lokalnych walorów, przyjaźń i komunikację między ludźmi, stanowiąc tym samym przeciwieństwo wojny, utożsamianej z agresją, inwazją i zniszczeniem przyrody. Skoro potrafimy kochać jedynie to, co jest nam znane, turystyka jest narzędziem zbliżenia i wzajemnego poznawania się, wspierając tym samym pokój, harmonię i rozwój. Turystyka socjalna może i powinna wzmacniać swą rolę i przyczyniać się do propagowania równości, sprawiedliwości, demokracji oraz dobrobytu, umożliwiających rozwój ludzkości oparty na solidarności.

| 2.5 | Zarządzanie turystyką socjalną oraz jej zasady i warunki. Należy przeanalizować czynniki i kryteria charakteryzujące turystykę socjalną oraz metody zarządzania nią, co pozwoli na wyróżnienie aspektów, które można zaliczyć do sfery socjalnej i tych, które pozostają poza jej zakresem. Zdaniem BITS możliwe jest wyznaczenie pewnych kryteriów określających ogólną koncepcję turystyki:






  — | podstawowym celem powinno być zwiększenie dostępu do turystyki dla wszystkich grup, lub jednej konkretnej grupy, mających trudności z dostępem do turystyki; |
| --- | --- | --- |

2.5

Zarządzanie turystyką socjalną oraz jej zasady i warunki. Należy przeanalizować czynniki i kryteria charakteryzujące turystykę socjalną oraz metody zarządzania nią, co pozwoli na wyróżnienie aspektów, które można zaliczyć do sfery socjalnej i tych, które pozostają poza jej zakresem. Zdaniem BITS możliwe jest wyznaczenie pewnych kryteriów określających ogólną koncepcję turystyki:

—

podstawowym celem powinno być zwiększenie dostępu do turystyki dla wszystkich grup, lub jednej konkretnej grupy, mających trudności z dostępem do turystyki;

| — | powinna ona być otwarta na bardzo różnych odbiorców, reprezentujących zróżnicowane segmenty społeczeństwa; powinna być również otwarta na różne formy zarządzania i różne podmioty działające w sektorze turystyki socjalnej; |
| --- | --- |

—

powinna ona być otwarta na bardzo różnych odbiorców, reprezentujących zróżnicowane segmenty społeczeństwa; powinna być również otwarta na różne formy zarządzania i różne podmioty działające w sektorze turystyki socjalnej;

| — | konieczne jest poprawne określenie grup, do których adresowana jest działalność: kategorii społecznych i wiekowych czy też osób niepełnosprawnych, przestrzegając przy tym zawsze kryterium niedyskryminacji ze względu na rasę, kulturę lub sytuację społeczną; |
| --- | --- |

—

konieczne jest poprawne określenie grup, do których adresowana jest działalność: kategorii społecznych i wiekowych czy też osób niepełnosprawnych, przestrzegając przy tym zawsze kryterium niedyskryminacji ze względu na rasę, kulturę lub sytuację społeczną;

| — | należy włączyć inicjatywy i cele o charakterze humanistycznym, edukacyjnym, kulturalnym oraz ogólnie cele związane z rozwojem osobistym; |
| --- | --- |

—

należy włączyć inicjatywy i cele o charakterze humanistycznym, edukacyjnym, kulturalnym oraz ogólnie cele związane z rozwojem osobistym;

| — | turystyka powinna charakteryzować się przejrzystością w zakresie gospodarczych aspektów działalności, przy czym zyski powinny zostać ograniczone do poziomu niezbędnego do realizacji celów socjalnych; |
| --- | --- |

—

turystyka powinna charakteryzować się przejrzystością w zakresie gospodarczych aspektów działalności, przy czym zyski powinny zostać ograniczone do poziomu niezbędnego do realizacji celów socjalnych;

| — | produkty turystyki powinny przynosić również wartość pozafinansową; |
| --- | --- |

—

produkty turystyki powinny przynosić również wartość pozafinansową;

| — | należy dążyć do trwałego włączenia działalności turystycznej w ramy lokalnego otoczenia; |
| --- | --- |

—

należy dążyć do trwałego włączenia działalności turystycznej w ramy lokalnego otoczenia;

| — | zarządzanie zasobami ludzkimi powinno odbywać się w sposób sprzyjający czerpaniu satysfakcji z pracy i integracji, przy skoncentrowaniu się na jakości zatrudnienia pracowników organizacji zajmujących się turystyką socjalną. |
| --- | --- |

—

zarządzanie zasobami ludzkimi powinno odbywać się w sposób sprzyjający czerpaniu satysfakcji z pracy i integracji, przy skoncentrowaniu się na jakości zatrudnienia pracowników organizacji zajmujących się turystyką socjalną.

Powyższe, oraz podobne, kryteria mogą służyć zarówno jako wytyczne działalności osób odpowiedzialnych za zarządzanie turystyką socjalną, jak i wskazówki dla identyfikacji tego typu działalności.

| 2.6 | Turystyka socjalna a dochodowość przedsiębiorstw. Turystyka socjalna jest słusznie uznawana za działalność o charakterze gospodarczym (chociaż jej zakres nie ogranicza się jedynie do tej sfery) i dlatego powinny w niej obowiązywać podstawowe zasady rentowności inwestycji oraz zysków niezbędnych do realizacji i osiągania jej podstawowych celów. Wyłącznie przedsiębiorstwa konkurencyjne i rentowne, w najszerszym tego słowa znaczeniu, mogą prowadzić działalność wysokiej jakości, z zapewnieniem bezpieczeństwa oraz z gwarancjami dla konsumentów. Obecna różnorodność sytuacji w turystyce socjalnej ukazuje, że przedsiębiorstwa i organizacje, które angażują się w tego rodzaju działalność, przynoszą zyski, ponieważ dysponują utrwalonymi strukturami, działają na odpowiednim rynku oraz stosują właściwe ceny. Należy zaznaczyć, że organizacje działające w sektorze turystyki socjalnej tworzą miejsca pracy nie tylko w ciągu roku, lecz również w okresie mniej intensywnego ruchu turystycznego, łagodząc tym samym problem bezrobocia wśród zainteresowanych grup pracowników. |
| --- | --- |

2.6

Turystyka socjalna a dochodowość przedsiębiorstw. Turystyka socjalna jest słusznie uznawana za działalność o charakterze gospodarczym (chociaż jej zakres nie ogranicza się jedynie do tej sfery) i dlatego powinny w niej obowiązywać podstawowe zasady rentowności inwestycji oraz zysków niezbędnych do realizacji i osiągania jej podstawowych celów. Wyłącznie przedsiębiorstwa konkurencyjne i rentowne, w najszerszym tego słowa znaczeniu, mogą prowadzić działalność wysokiej jakości, z zapewnieniem bezpieczeństwa oraz z gwarancjami dla konsumentów. Obecna różnorodność sytuacji w turystyce socjalnej ukazuje, że przedsiębiorstwa i organizacje, które angażują się w tego rodzaju działalność, przynoszą zyski, ponieważ dysponują utrwalonymi strukturami, działają na odpowiednim rynku oraz stosują właściwe ceny. Należy zaznaczyć, że organizacje działające w sektorze turystyki socjalnej tworzą miejsca pracy nie tylko w ciągu roku, lecz również w okresie mniej intensywnego ruchu turystycznego, łagodząc tym samym problem bezrobocia wśród zainteresowanych grup pracowników.

| 2.7 | Korzyści społeczne płynące z turystyki. Chociaż turystyka socjalna jest rodzajem działalności gospodarczej, ma także wyraźny wymiar społeczny, przynosząc korzyści w tej dziedzinie. Turyści odnoszą korzyści z wakacji, pracownicy zatrudnieni w turystyce — ze swej pracy, przy czym zyskuje także całe społeczeństwo. W przypadku UE turystyka socjalna ma i z pewnością będzie miała coraz większy wpływ na kształtowanie Europy obywatelskiej. Zapewnienie możliwości podróżowania po Europie jak największej liczbie obywateli bez wątpienia przyczyni się do poszerzenia ich wiedzy, lepszego zrozumienia i większej tolerancji. |
| --- | --- |

2.7

Korzyści społeczne płynące z turystyki. Chociaż turystyka socjalna jest rodzajem działalności gospodarczej, ma także wyraźny wymiar społeczny, przynosząc korzyści w tej dziedzinie. Turyści odnoszą korzyści z wakacji, pracownicy zatrudnieni w turystyce — ze swej pracy, przy czym zyskuje także całe społeczeństwo. W przypadku UE turystyka socjalna ma i z pewnością będzie miała coraz większy wpływ na kształtowanie Europy obywatelskiej. Zapewnienie możliwości podróżowania po Europie jak największej liczbie obywateli bez wątpienia przyczyni się do poszerzenia ich wiedzy, lepszego zrozumienia i większej tolerancji.

| 2.8 | Koncepcje i wizje turystyki socjalnej w Europie. Turystyka socjalna jest dziś różnie pojmowana w poszczególnych państwach członkowskich UE, opracowujących programy turystyki socjalnej, przy czym we wszystkich tych koncepcjach dają się wyróżnić trzy elementy wspólne:






  — | rzeczywiste dysponowanie wolnym czasem na wyjazd wakacyjny, |
| --- | --- | --- |

2.8

Koncepcje i wizje turystyki socjalnej w Europie. Turystyka socjalna jest dziś różnie pojmowana w poszczególnych państwach członkowskich UE, opracowujących programy turystyki socjalnej, przy czym we wszystkich tych koncepcjach dają się wyróżnić trzy elementy wspólne:

—

rzeczywiste dysponowanie wolnym czasem na wyjazd wakacyjny,

| — | możliwość sfinansowania wyjazdu, |
| --- | --- |

—

możliwość sfinansowania wyjazdu,

| — | istnienie kanałów, struktur lub instrumentów umożliwiających praktyczną realizację tych praw. |
| --- | --- |

—

istnienie kanałów, struktur lub instrumentów umożliwiających praktyczną realizację tych praw.

| 2.8.1 | W związku z tym do turystyki socjalnej należałoby zaliczyć całość wyjazdów i działalności organizowanych przez związki zawodowe, wyjazdy rodzinne, wyjazdy w celach religijnych, wyjazdy organizowane przez firmy dla swoich pracowników, wyjazdy organizowane przez instytucje publiczne, wyjazdy dla osób niepełnosprawnych, ludzi młodych lub osób w podeszłym wieku oraz wyjazdy organizowane w wielu innych sytuacjach. |
| --- | --- |

2.8.1

W związku z tym do turystyki socjalnej należałoby zaliczyć całość wyjazdów i działalności organizowanych przez związki zawodowe, wyjazdy rodzinne, wyjazdy w celach religijnych, wyjazdy organizowane przez firmy dla swoich pracowników, wyjazdy organizowane przez instytucje publiczne, wyjazdy dla osób niepełnosprawnych, ludzi młodych lub osób w podeszłym wieku oraz wyjazdy organizowane w wielu innych sytuacjach.

| 2.9 | Instytucje turystyki socjalnej. Na terytorium Europy turystyką socjalną zajmuje się i zarządza nią wiele różnych organizacji, w tym:






  — | federacje oraz konsorcja krajowe, |
| --- | --- | --- |

2.9

Instytucje turystyki socjalnej. Na terytorium Europy turystyką socjalną zajmuje się i zarządza nią wiele różnych organizacji, w tym:

—

federacje oraz konsorcja krajowe,

| — | instytucje publiczne, których działalność koncentruje się na turystyce socjalnej lub działaniach z nią związanych, |
| --- | --- |

—

instytucje publiczne, których działalność koncentruje się na turystyce socjalnej lub działaniach z nią związanych,

| — | stowarzyszenia turystyki socjalnej, sportowe oraz kulturalne, |
| --- | --- |

—

stowarzyszenia turystyki socjalnej, sportowe oraz kulturalne,

| — | instytucje współpracy, |
| --- | --- |

—

instytucje współpracy,

| — | związki zawodowe, |
| --- | --- |

—

związki zawodowe,

| — | przedsiębiorstwa o zarządzie mieszanym lub zarządzane wspólnie z pracownikami. |
| --- | --- |

—

przedsiębiorstwa o zarządzie mieszanym lub zarządzane wspólnie z pracownikami.

3.   Podmioty zaangażowane w turystykę socjalną i ich rola

| 3.1 | Instytucje europejskie. Instytucje europejskie wykazują coraz większe zainteresowanie turystyką socjalną, na co wskazują różne analizy, opinie, sprawozdania oraz konferencje, organizowane, wspierane lub koordynowane przez Parlament Europejski, Komisję i EKES. Działalność tych instytucji koncentruje się zasadniczo na gromadzeniu, klasyfikacji oraz rozpowszechnianiu szerokiego zakresu doświadczeń zyskanych w państwach europejskich. W szczególności rola Komisji polega na krzewieniu nowych doświadczeń w poszczególnych państwach oraz ustanowieniu kontaktów między osobami pragnącymi współpracować w realizacji inicjatyw o charakterze ponadnarodowym. Wydaje się natomiast, że nie obejmuje ona obecnie pełnienia funkcji ogólnego koordynatora inicjatyw w zakresie turystyki socjalnej na szczeblu UE. Należy za to zwrócić uwagę na badania statystyczne przeprowadzone niedawno przez Dział Turystyki w DG ds. Przedsiębiorstw, dotyczące udziału obywateli UE w wyjazdach wakacyjnych oraz przyczyn, dla których ok. 40 % z nich w ogóle nie uczestniczy w turystyce. Istnieje realna możliwość, że w przyszłości Komisja przyjmie funkcję ogólnego koordynatora i moderatora platformy turystyki socjalnej na szczeblu europejskim. Utworzenie owej wspólnej, ponadnarodowej platformy nie musiałoby koniecznie wymagać finansowego wsparcia ze strony instytucji europejskich. |
| --- | --- |

3.1

Instytucje europejskie. Instytucje europejskie wykazują coraz większe zainteresowanie turystyką socjalną, na co wskazują różne analizy, opinie, sprawozdania oraz konferencje, organizowane, wspierane lub koordynowane przez Parlament Europejski, Komisję i EKES. Działalność tych instytucji koncentruje się zasadniczo na gromadzeniu, klasyfikacji oraz rozpowszechnianiu szerokiego zakresu doświadczeń zyskanych w państwach europejskich. W szczególności rola Komisji polega na krzewieniu nowych doświadczeń w poszczególnych państwach oraz ustanowieniu kontaktów między osobami pragnącymi współpracować w realizacji inicjatyw o charakterze ponadnarodowym. Wydaje się natomiast, że nie obejmuje ona obecnie pełnienia funkcji ogólnego koordynatora inicjatyw w zakresie turystyki socjalnej na szczeblu UE. Należy za to zwrócić uwagę na badania statystyczne przeprowadzone niedawno przez Dział Turystyki w DG ds. Przedsiębiorstw, dotyczące udziału obywateli UE w wyjazdach wakacyjnych oraz przyczyn, dla których ok. 40 % z nich w ogóle nie uczestniczy w turystyce. Istnieje realna możliwość, że w przyszłości Komisja przyjmie funkcję ogólnego koordynatora i moderatora platformy turystyki socjalnej na szczeblu europejskim. Utworzenie owej wspólnej, ponadnarodowej platformy nie musiałoby koniecznie wymagać finansowego wsparcia ze strony instytucji europejskich.

| 3.2 | Rządy państw członkowskich. Jak już wspomniano wcześniej, stopień zaangażowania rządów państw członkowskich w działania dotyczące turystyki socjalnej jest bardzo zróżnicowany ze względu na czynniki historyczne, ideologiczne i społeczne. W niektórych państwach rządy krajowe, regionalne lub lokalne udzielają istotnego finansowego wsparcia dla tej działalności. Środki te często przeznaczane są na rzecz konkretnych grup: ludzi młodych, osób w podeszłym wieku, osób niepełnosprawnych czy mniej uprzywilejowanych itd. Rządy podejmują obecnie działania mające na celu rozszerzenie zakresu realizowanych programów turystyki socjalnej poprzez wymianę ponadnarodową. |
| --- | --- |

3.2

Rządy państw członkowskich. Jak już wspomniano wcześniej, stopień zaangażowania rządów państw członkowskich w działania dotyczące turystyki socjalnej jest bardzo zróżnicowany ze względu na czynniki historyczne, ideologiczne i społeczne. W niektórych państwach rządy krajowe, regionalne lub lokalne udzielają istotnego finansowego wsparcia dla tej działalności. Środki te często przeznaczane są na rzecz konkretnych grup: ludzi młodych, osób w podeszłym wieku, osób niepełnosprawnych czy mniej uprzywilejowanych itd. Rządy podejmują obecnie działania mające na celu rozszerzenie zakresu realizowanych programów turystyki socjalnej poprzez wymianę ponadnarodową.

| 3.3 | Pracodawcy. Należy zwrócić uwagę na takie inicjatywy jak bony wczasowe, w ramach których pracodawcy współfinansują działania zapewniające pracownikom możliwości wakacyjnego wyjazdu. Jak już wspomniano, należy także pamiętać, że turystyka socjalna stanowi ważną dziedzinę działalności gospodarczej o dużym potencjale, dzięki czemu przyciąga przedsiębiorców z branży turystycznej, którzy dostrzegają w niej szansę na rozszerzenie swojej działalności w zakresie świadczenia usług turystycznych lub pośrednictwa. Inicjatywą godną uwagi jest hiszpańskie przedsiębiorstwo zrzeszające duże firmy turystyczne — Mundo Senior (Świat seniora) — które pierwotnie miało zarządzać programem turystyki socjalnej Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej, po czym rozszerzyło swoją działalność i zakres socjalny, oferując specjalistyczne produkty turystyczne przeznaczone dla osób w podeszłym wieku. Społeczny charakter tej działalności najwyraźniej nie stanowi przeszkody dla jej konkurencyjności. W przyszłości konieczne będzie uruchomienie inicjatyw w zakresie partnerstwa prywatno-publicznego w celu opracowania dochodowych programów turystyki socjalnej zarówno na szczeblu pojedynczych państw, jak również w ramach współpracy międzypaństwowej. |
| --- | --- |

3.3

Pracodawcy. Należy zwrócić uwagę na takie inicjatywy jak bony wczasowe, w ramach których pracodawcy współfinansują działania zapewniające pracownikom możliwości wakacyjnego wyjazdu. Jak już wspomniano, należy także pamiętać, że turystyka socjalna stanowi ważną dziedzinę działalności gospodarczej o dużym potencjale, dzięki czemu przyciąga przedsiębiorców z branży turystycznej, którzy dostrzegają w niej szansę na rozszerzenie swojej działalności w zakresie świadczenia usług turystycznych lub pośrednictwa. Inicjatywą godną uwagi jest hiszpańskie przedsiębiorstwo zrzeszające duże firmy turystyczne — Mundo Senior (Świat seniora) — które pierwotnie miało zarządzać programem turystyki socjalnej Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej, po czym rozszerzyło swoją działalność i zakres socjalny, oferując specjalistyczne produkty turystyczne przeznaczone dla osób w podeszłym wieku. Społeczny charakter tej działalności najwyraźniej nie stanowi przeszkody dla jej konkurencyjności. W przyszłości konieczne będzie uruchomienie inicjatyw w zakresie partnerstwa prywatno-publicznego w celu opracowania dochodowych programów turystyki socjalnej zarówno na szczeblu pojedynczych państw, jak również w ramach współpracy międzypaństwowej.

| 3.4 | Pracownicy. Związki zawodowe, jako organizacje odpowiedzialne za ochronę praw pracowniczych, już od początku istnienia zjawiska turystyki socjalnej bardzo aktywnie angażowały się w działalność turystyczną w celu zapewnienia korzyści swoim członkom. Udział ten polegał zarówno na wspieraniu budowy infrastruktury materialnej, kompleksów wakacyjnych, domów wypoczynkowych, jak i świadczenia specjalistycznych usług. Doświadczenia i poziom zaangażowania różnią się w poszczególnych państwach, jednak prawie w każdym z nich istnieje jakaś forma turystyki socjalnej prowadzonej przez związki zawodowe. Należy tutaj wspomnieć o związkach zawodowych w nowo przyjętych państwach członkowskich, które dążą do ukształtowania odpowiedniego modelu turystyki socjalnej oraz nawiązania stosunków z bardziej doświadczonymi instytucjami. Warto również zwrócić uwagę na interesującą analizę przeprowadzoną przez BITS w maju 2005 r., dotyczącą różnych działań podejmowanych przez związki zawodowe w zakresie turystyki pracowniczej i zawierającą szczegółowy wykaz takich działań realizowanych obecnie w 25 państwach UE. Stanowi ona użyteczne źródło informacji i analizy obecnej sytuacji. |
| --- | --- |

3.4

Pracownicy. Związki zawodowe, jako organizacje odpowiedzialne za ochronę praw pracowniczych, już od początku istnienia zjawiska turystyki socjalnej bardzo aktywnie angażowały się w działalność turystyczną w celu zapewnienia korzyści swoim członkom. Udział ten polegał zarówno na wspieraniu budowy infrastruktury materialnej, kompleksów wakacyjnych, domów wypoczynkowych, jak i świadczenia specjalistycznych usług. Doświadczenia i poziom zaangażowania różnią się w poszczególnych państwach, jednak prawie w każdym z nich istnieje jakaś forma turystyki socjalnej prowadzonej przez związki zawodowe. Należy tutaj wspomnieć o związkach zawodowych w nowo przyjętych państwach członkowskich, które dążą do ukształtowania odpowiedniego modelu turystyki socjalnej oraz nawiązania stosunków z bardziej doświadczonymi instytucjami. Warto również zwrócić uwagę na interesującą analizę przeprowadzoną przez BITS w maju 2005 r., dotyczącą różnych działań podejmowanych przez związki zawodowe w zakresie turystyki pracowniczej i zawierającą szczegółowy wykaz takich działań realizowanych obecnie w 25 państwach UE. Stanowi ona użyteczne źródło informacji i analizy obecnej sytuacji.

| 3.5 | Wyspecjalizowane stowarzyszenia. Przykładem takich stowarzyszeń są spółdzielnie konsumenckie, które w niektórych państwach (Włochy i Wielka Brytania) dysponują rozległą siecią agencji zajmujących się organizacją turystyki socjalnej. Warto wspomnieć zwłaszcza o organizacjach młodzieżowych i ekologicznych działających w tym obszarze. Do kategorii tej zaliczają się również stowarzyszenia samych organizacji odpowiedzialnych za turystykę socjalną, takie jak BITS, który realizuje istotne prace wspierające, koordynacyjne i promocyjne. |
| --- | --- |

3.5

Wyspecjalizowane stowarzyszenia. Przykładem takich stowarzyszeń są spółdzielnie konsumenckie, które w niektórych państwach (Włochy i Wielka Brytania) dysponują rozległą siecią agencji zajmujących się organizacją turystyki socjalnej. Warto wspomnieć zwłaszcza o organizacjach młodzieżowych i ekologicznych działających w tym obszarze. Do kategorii tej zaliczają się również stowarzyszenia samych organizacji odpowiedzialnych za turystykę socjalną, takie jak BITS, który realizuje istotne prace wspierające, koordynacyjne i promocyjne.

| 3.6 | Grupy zaangażowane bezpośrednio lub pośrednio w turystykę socjalną. Najwyraźniej to sami beneficjenci pełnią rolę najważniejszych uczestników różnych programów i działań w dziedzinie turystyki socjalnej. To właśnie głównie oni korzystają z ułatwień ekonomicznych, umożliwiających spędzanie czasu wolnego i wakacji, jak również udział w ulubionych zajęciach sportowych lub kulturalnych. Ponadto korzystają oni z turystyki, która zakłada poszanowanie zasobów geograficznych, dziedzictwa i środowiska naturalnego oraz ze stosunków między tymi, którzy ją uprawiają a mieszkańcami odwiedzanych regionów. Działania te przyczyniają się łącznie do lepszego wzajemnego poznania, odpoczynku i równowagi w życiu osobistym. Także społeczności lokalne, na których terenie uprawiana jest turystyka socjalna, odnoszą korzyści związane z zatrudnieniem, działalnością gospodarczą i rozwojem. |
| --- | --- |

3.6

Grupy zaangażowane bezpośrednio lub pośrednio w turystykę socjalną. Najwyraźniej to sami beneficjenci pełnią rolę najważniejszych uczestników różnych programów i działań w dziedzinie turystyki socjalnej. To właśnie głównie oni korzystają z ułatwień ekonomicznych, umożliwiających spędzanie czasu wolnego i wakacji, jak również udział w ulubionych zajęciach sportowych lub kulturalnych. Ponadto korzystają oni z turystyki, która zakłada poszanowanie zasobów geograficznych, dziedzictwa i środowiska naturalnego oraz ze stosunków między tymi, którzy ją uprawiają a mieszkańcami odwiedzanych regionów. Działania te przyczyniają się łącznie do lepszego wzajemnego poznania, odpoczynku i równowagi w życiu osobistym. Także społeczności lokalne, na których terenie uprawiana jest turystyka socjalna, odnoszą korzyści związane z zatrudnieniem, działalnością gospodarczą i rozwojem.

4.   Obecny stan turystyki socjalnej w Europie

| 4.1 | Podstawy teoretyczne, legislacyjne i planistyczne. W Europie ramy teoretyczne, legislacyjne i planistyczne w dziedzinie turystyki socjalnej nie są obecnie zbyt rozbudowane, jednakże opracowano szereg analiz i sprawozdań mających na celu sporządzenie wykazu różnorodnych przykładów turystyki socjalnej istniejących w Europie oraz przeprowadzenie analizy porównawczej. Niektóre z nich wspomniane są w części D niniejszej opinii jako materiały dokumentalne i techniczne. |
| --- | --- |

4.1

Podstawy teoretyczne, legislacyjne i planistyczne. W Europie ramy teoretyczne, legislacyjne i planistyczne w dziedzinie turystyki socjalnej nie są obecnie zbyt rozbudowane, jednakże opracowano szereg analiz i sprawozdań mających na celu sporządzenie wykazu różnorodnych przykładów turystyki socjalnej istniejących w Europie oraz przeprowadzenie analizy porównawczej. Niektóre z nich wspomniane są w części D niniejszej opinii jako materiały dokumentalne i techniczne.

| 4.2 | Różnorodne doświadczenia praktyczne w Europie. Jak wskazano wcześniej, w toku prac grupy analitycznej, podczas przesłuchania zorganizowanego w Barcelonie w dniach 4-5 maja 2006 r., a także na podstawie informacji na temat zdobytych doświadczeń opisanych podczas konferencji „Turystyka dla wszystkich” zorganizowanej przez BITS i Komisję, możliwe było zapoznanie się z wieloma praktycznymi, udanymi inicjatywami w Europie. Niniejsza opinia nie ma na celu szczegółowej analizy tych doświadczeń, niemniej jednak należałoby wskazać kilka najważniejszych inicjatyw, które niewątpliwie przyczynią się do podniesienia rangi turystyki socjalnej oraz mogą wytyczyć kierunek działań innych podmiotów lub państw czy władz samorządowych, które z różnych powodów nie posiadają programów w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

4.2

Różnorodne doświadczenia praktyczne w Europie. Jak wskazano wcześniej, w toku prac grupy analitycznej, podczas przesłuchania zorganizowanego w Barcelonie w dniach 4-5 maja 2006 r., a także na podstawie informacji na temat zdobytych doświadczeń opisanych podczas konferencji „Turystyka dla wszystkich” zorganizowanej przez BITS i Komisję, możliwe było zapoznanie się z wieloma praktycznymi, udanymi inicjatywami w Europie. Niniejsza opinia nie ma na celu szczegółowej analizy tych doświadczeń, niemniej jednak należałoby wskazać kilka najważniejszych inicjatyw, które niewątpliwie przyczynią się do podniesienia rangi turystyki socjalnej oraz mogą wytyczyć kierunek działań innych podmiotów lub państw czy władz samorządowych, które z różnych powodów nie posiadają programów w tej dziedzinie.

| 4.2.1 | Francuska Agence Nationale pour les Chèques-Vacances (ANCV — Krajowa Agencja ds. Bonów Wakacyjnych) odnotowała w 2005 r. obroty na poziomie ok. 1 mld EUR. Agencja powstała w 1982 r. jako organ publiczny o charakterze przemysłowo-handlowym i po przeszło 23 latach działalności pozostaje użytecznym instrumentem polityki społecznej w dziedzinie turystyki. |
| --- | --- |

4.2.1

Francuska Agence Nationale pour les Chèques-Vacances (ANCV — Krajowa Agencja ds. Bonów Wakacyjnych) odnotowała w 2005 r. obroty na poziomie ok. 1 mld EUR. Agencja powstała w 1982 r. jako organ publiczny o charakterze przemysłowo-handlowym i po przeszło 23 latach działalności pozostaje użytecznym instrumentem polityki społecznej w dziedzinie turystyki.

| 4.2.1.1 | Agencja realizuje trzy cele:






  — | ułatwianie jak największej liczbie osób, a szczególnie osobom o niskich dochodach, wyjazdu na wakacje; |
| --- | --- | --- |

4.2.1.1

Agencja realizuje trzy cele:

—

ułatwianie jak największej liczbie osób, a szczególnie osobom o niskich dochodach, wyjazdu na wakacje;

| — | zapewnianie swobody wyboru dzięki rozległej sieci specjalistów w dziedzinie turystyki, potrafiących skutecznie zaspokoić wszelkie potrzeby; |
| --- | --- |

—

zapewnianie swobody wyboru dzięki rozległej sieci specjalistów w dziedzinie turystyki, potrafiących skutecznie zaspokoić wszelkie potrzeby;

| — | współpraca na rzecz rozwoju turystyki, przyczyniająca się do jej bardziej równomiernego rozłożenia w poszczególnych regionach. |
| --- | --- |

—

współpraca na rzecz rozwoju turystyki, przyczyniająca się do jej bardziej równomiernego rozłożenia w poszczególnych regionach.

| 4.2.1.2 | Należy zaznaczyć, że bony wakacyjne przekazywane są corocznie ok. 2,5 mln osób, a korzyści z nich odnosi ok. 7 mln wyjeżdżających. ANCV dysponuje siecią ponad 21 000 organizacji stowarzyszonych, uczestniczących w finansowaniu jej działalności, a w świadczenie usług zaangażowanych jest ok. 135 000 pracowników z branży turystyki i wypoczynku. |
| --- | --- |

4.2.1.2

Należy zaznaczyć, że bony wakacyjne przekazywane są corocznie ok. 2,5 mln osób, a korzyści z nich odnosi ok. 7 mln wyjeżdżających. ANCV dysponuje siecią ponad 21 000 organizacji stowarzyszonych, uczestniczących w finansowaniu jej działalności, a w świadczenie usług zaangażowanych jest ok. 135 000 pracowników z branży turystyki i wypoczynku.

| 4.2.1.3 | Poza tym, programy realizowane przez agencję pomagają stworzyć możliwość wyjazdu na wakacje dla grup mniej uprzywilejowanych, grup osób niepełnosprawnych, ludzi młodych itd., zapewniając granty wakacyjne o łącznej wartości ok. 4,5 mln EUR. Agencja przeznacza również znaczne sumy na modernizację infrastruktury wykorzystywanej na potrzeby turystyki socjalnej. |
| --- | --- |

4.2.1.3

Poza tym, programy realizowane przez agencję pomagają stworzyć możliwość wyjazdu na wakacje dla grup mniej uprzywilejowanych, grup osób niepełnosprawnych, ludzi młodych itd., zapewniając granty wakacyjne o łącznej wartości ok. 4,5 mln EUR. Agencja przeznacza również znaczne sumy na modernizację infrastruktury wykorzystywanej na potrzeby turystyki socjalnej.

| 4.2.1.4 | Ogólnie wydaje się, że dalsza realizacja i zyskowność programu są zagwarantowane. Analizy ekonomiczne potwierdzają, że działalność gospodarcza prowadzona przez agencję przynosi rzeczywiste dochody. |
| --- | --- |

4.2.1.4

Ogólnie wydaje się, że dalsza realizacja i zyskowność programu są zagwarantowane. Analizy ekonomiczne potwierdzają, że działalność gospodarcza prowadzona przez agencję przynosi rzeczywiste dochody.

| 4.2.1.5 | Celem agencji na najbliższe lata jest dalsze rozszerzanie i upowszechnianie świadczonych przez nią usług wśród odbiorców i specjalistów w branży turystycznej. Być może cele te należałoby poszerzyć o działania na rzecz zapewnienia ponadnarodowego wymiaru programów, w drodze porozumień z europejskimi państwami; związane z tym korzyści byłyby bez wątpienia obustronne, dawałyby dobry przykład i miałyby ogromne znacznie gospodarcze i społeczne. |
| --- | --- |

4.2.1.5

Celem agencji na najbliższe lata jest dalsze rozszerzanie i upowszechnianie świadczonych przez nią usług wśród odbiorców i specjalistów w branży turystycznej. Być może cele te należałoby poszerzyć o działania na rzecz zapewnienia ponadnarodowego wymiaru programów, w drodze porozumień z europejskimi państwami; związane z tym korzyści byłyby bez wątpienia obustronne, dawałyby dobry przykład i miałyby ogromne znacznie gospodarcze i społeczne.

| 4.2.2 | Podobne cele przyświecają realizowanemu w Hiszpanii programowi turystyki socjalnej IMSERSO, jednakże do ich osiągnięcia wykorzystuje on odmienne podejście i instrumenty. Corocznie program pomaga wyjechać poza sezonem wakacyjnym ponad 1 mln osób, w szczególności osobom starszym, na zorganizowane, grupowe wycieczki. Każdego roku Hiszpania przeznacza na realizację programu ok. 75 mln EUR z budżetu państwa, jednakże dzięki różnym mechanizmom podatkowym (VAT, podatek od działalności handlowej i gospodarczej, podatek od dochodów osób prawnych i fizycznych), zwiększonym dochodom ze składek na zabezpieczenie społeczne oraz dzięki oszczędnościom w wydatkach na zasiłki dla bezrobotnych, program ten jest wysoce dochodowy, przynosząc zysk w kwocie ok. 125 mln EUR. |
| --- | --- |

4.2.2

Podobne cele przyświecają realizowanemu w Hiszpanii programowi turystyki socjalnej IMSERSO, jednakże do ich osiągnięcia wykorzystuje on odmienne podejście i instrumenty. Corocznie program pomaga wyjechać poza sezonem wakacyjnym ponad 1 mln osób, w szczególności osobom starszym, na zorganizowane, grupowe wycieczki. Każdego roku Hiszpania przeznacza na realizację programu ok. 75 mln EUR z budżetu państwa, jednakże dzięki różnym mechanizmom podatkowym (VAT, podatek od działalności handlowej i gospodarczej, podatek od dochodów osób prawnych i fizycznych), zwiększonym dochodom ze składek na zabezpieczenie społeczne oraz dzięki oszczędnościom w wydatkach na zasiłki dla bezrobotnych, program ten jest wysoce dochodowy, przynosząc zysk w kwocie ok. 125 mln EUR.

| 4.2.2.1 | Wyraźne są płynące z programu korzyści społeczne i ekonomiczne, ponieważ umożliwił on szerokiej grupie osób starszych odbycie pierwszej w życiu podróży, poznanie innych miast i miejsc, poszerzenie kontaktów społecznych na równorzędnych warunkach oraz poprawę sprawności fizycznej, przy czym zapewniono odpowiednią jakość usług i dołożono wszelkich starań, by odbiorcy byli zadowoleni. Ponadto każde 1 EUR zainwestowane w realizację programu przynosi 1,7 EUR zysku. |
| --- | --- |

4.2.2.1

Wyraźne są płynące z programu korzyści społeczne i ekonomiczne, ponieważ umożliwił on szerokiej grupie osób starszych odbycie pierwszej w życiu podróży, poznanie innych miast i miejsc, poszerzenie kontaktów społecznych na równorzędnych warunkach oraz poprawę sprawności fizycznej, przy czym zapewniono odpowiednią jakość usług i dołożono wszelkich starań, by odbiorcy byli zadowoleni. Ponadto każde 1 EUR zainwestowane w realizację programu przynosi 1,7 EUR zysku.

| 4.2.2.2 | Warto wspomnieć o oddziaływaniu programu na kwestię zatrudnienia — szacuje się, że pozwala on na zatrudnienie ok. 10 000 pracowników, którzy w przeciwnym wypadku byliby zatrudniani wyłącznie w sezonie turystycznym, ponieważ dzięki programowi hotele oraz inne placówki i przedsiębiorstwa kontynuują swoją działalność także poza sezonem. |
| --- | --- |

4.2.2.2

Warto wspomnieć o oddziaływaniu programu na kwestię zatrudnienia — szacuje się, że pozwala on na zatrudnienie ok. 10 000 pracowników, którzy w przeciwnym wypadku byliby zatrudniani wyłącznie w sezonie turystycznym, ponieważ dzięki programowi hotele oraz inne placówki i przedsiębiorstwa kontynuują swoją działalność także poza sezonem.

| 4.2.2.3 | Program jest stale rozszerzany i zmieniany; poszukiwane są nowe formy turystyki socjalnej, o jeszcze większej wartości kulturalnej, zdrowotnej i społecznej, np. poprzez organizowanie pobytów w uzdrowiskach (które okazały się niewątpliwym sukcesem) oraz wyjazdów i imprez kulturalnych. |
| --- | --- |

4.2.2.3

Program jest stale rozszerzany i zmieniany; poszukiwane są nowe formy turystyki socjalnej, o jeszcze większej wartości kulturalnej, zdrowotnej i społecznej, np. poprzez organizowanie pobytów w uzdrowiskach (które okazały się niewątpliwym sukcesem) oraz wyjazdów i imprez kulturalnych.

| 4.2.2.4 | Podobnie jak w przypadku francuskiej agencji, istnieją szerokie możliwości rozszerzenia programu, nie tylko na szczeblu krajowym, ale i za granicą. Do chwili obecnej hiszpański IMSERSO zawarł już ze swoim portugalskim odpowiednikiem porozumienie w sprawie wymiany turystów; analizowane są również możliwości zawarcia takiego porozumienia z Francją, co mogłoby być cennym wzorem dla pozostałych państw Europy. |
| --- | --- |

4.2.2.4

Podobnie jak w przypadku francuskiej agencji, istnieją szerokie możliwości rozszerzenia programu, nie tylko na szczeblu krajowym, ale i za granicą. Do chwili obecnej hiszpański IMSERSO zawarł już ze swoim portugalskim odpowiednikiem porozumienie w sprawie wymiany turystów; analizowane są również możliwości zawarcia takiego porozumienia z Francją, co mogłoby być cennym wzorem dla pozostałych państw Europy.

| 4.2.3 | Inne przykłady. Oprócz tych dwóch ważnych programów turystyki socjalnej w Europie istnieją także inne dobre przykłady, być może realizowane w bardziej ograniczonym zakresie i skierowane do węższej grupy odbiorców, ale równie cenne. Można tutaj podać przykład analizowanej podczas posiedzenia w Barcelonie Publicznej Platformy Reprezentacji Osób Niepełnosprawnych Fizycznie, której działalność koncentruje się wprawdzie na konkretnej grupie, jednak która z powodzeniem organizuje dla niej wyjazdy wakacyjne. |
| --- | --- |

4.2.3

Inne przykłady. Oprócz tych dwóch ważnych programów turystyki socjalnej w Europie istnieją także inne dobre przykłady, być może realizowane w bardziej ograniczonym zakresie i skierowane do węższej grupy odbiorców, ale równie cenne. Można tutaj podać przykład analizowanej podczas posiedzenia w Barcelonie Publicznej Platformy Reprezentacji Osób Niepełnosprawnych Fizycznie, której działalność koncentruje się wprawdzie na konkretnej grupie, jednak która z powodzeniem organizuje dla niej wyjazdy wakacyjne.

| 4.2.3.1 | Z innego punktu widzenia za bardzo interesującą i godną uwagi należy uznać również wspólną inicjatywę trzech organizacji: z Wielkiej Brytanii (Family Holiday Association), Belgii (Toerisme Vlaanderen) i Francji (Vacances Ouvertes), które prowadzą skoordynowane działania na rzecz zapewnienia w tych trzech państwach turystyki dla wszystkich. |
| --- | --- |

4.2.3.1

Z innego punktu widzenia za bardzo interesującą i godną uwagi należy uznać również wspólną inicjatywę trzech organizacji: z Wielkiej Brytanii (Family Holiday Association), Belgii (Toerisme Vlaanderen) i Francji (Vacances Ouvertes), które prowadzą skoordynowane działania na rzecz zapewnienia w tych trzech państwach turystyki dla wszystkich.

| 4.2.3.2 | Działania wchodzące w zakres turystyki socjalnej realizowane są również w innych państwach europejskich, m.in. w Portugalii, w Polsce i na Węgrzech, gdzie istotną rolę odgrywają związki zawodowe, oraz we Włoszech, gdzie program jest wspierany przez spółdzielnie konsumentów. Można zatem stwierdzić, że w całej Europie odnotowuje się tendencję wzrostową, jeżeli chodzi o liczbę inicjatyw w dziedzinie turystyki socjalnej, ich zróżnicowanie oraz liczbę korzystających z nich osób. |
| --- | --- |

4.2.3.2

Działania wchodzące w zakres turystyki socjalnej realizowane są również w innych państwach europejskich, m.in. w Portugalii, w Polsce i na Węgrzech, gdzie istotną rolę odgrywają związki zawodowe, oraz we Włoszech, gdzie program jest wspierany przez spółdzielnie konsumentów. Można zatem stwierdzić, że w całej Europie odnotowuje się tendencję wzrostową, jeżeli chodzi o liczbę inicjatyw w dziedzinie turystyki socjalnej, ich zróżnicowanie oraz liczbę korzystających z nich osób.

| 4.2.3.3 | Należy zauważyć, że również niektóre regiony i gminy podejmują w takiej czy innej formie inicjatywy w dziedzinie turystyki socjalnej, czego przykładem może być Wspólnota Autonomiczna Balearów i przyjęty tam plan OCI 60. |
| --- | --- |

4.2.3.3

Należy zauważyć, że również niektóre regiony i gminy podejmują w takiej czy innej formie inicjatywy w dziedzinie turystyki socjalnej, czego przykładem może być Wspólnota Autonomiczna Balearów i przyjęty tam plan OCI 60.

| 4.2.3.4 | Także na szczeblu regionalnym rząd Andaluzji (Hiszpania) rozwija program Residencias de Tiempo Libre (domy wypoczynkowe) oraz program Conoce tu Costa (poznaj swoje wybrzeże), w ramach których organy administracji regionalnej i lokalnej współpracują na rzecz udziału osób starszych w imprezach turystycznych na terenie wyżej wymienionej wspólnoty autonomicznej. |
| --- | --- |

4.2.3.4

Także na szczeblu regionalnym rząd Andaluzji (Hiszpania) rozwija program Residencias de Tiempo Libre (domy wypoczynkowe) oraz program Conoce tu Costa (poznaj swoje wybrzeże), w ramach których organy administracji regionalnej i lokalnej współpracują na rzecz udziału osób starszych w imprezach turystycznych na terenie wyżej wymienionej wspólnoty autonomicznej.

| 4.2.3.5 | Należy także wspomnieć o tym, że tematyka turystyki socjalnej poruszana jest na portalu turystycznym Unii Europejskiej, www.visiteurope.com, który ma służyć jako punkt konsultacyjny w zakresie wszelkiej działalności turystycznej w Europie, w tym turystyki socjalnej. |
| --- | --- |

4.2.3.5

Należy także wspomnieć o tym, że tematyka turystyki socjalnej poruszana jest na portalu turystycznym Unii Europejskiej, www.visiteurope.com, który ma służyć jako punkt konsultacyjny w zakresie wszelkiej działalności turystycznej w Europie, w tym turystyki socjalnej.

| 4.3 | Ogólna ocena turystyki socjalnej. Turystyka socjalna przynosi europejskiemu społeczeństwu rozliczne korzyści, w tym:






  — | zadowolenie beneficjentów, nie tylko przez sam fakt wyjazdu na wakacje, lecz także ze względu na „szczególny” charakter tej formy rekreacji; |
| --- | --- | --- |

4.3

Ogólna ocena turystyki socjalnej. Turystyka socjalna przynosi europejskiemu społeczeństwu rozliczne korzyści, w tym:

—

zadowolenie beneficjentów, nie tylko przez sam fakt wyjazdu na wakacje, lecz także ze względu na „szczególny” charakter tej formy rekreacji;

| — | ludzki wymiar i wartości płynące z takiej działalności; |
| --- | --- |

—

ludzki wymiar i wartości płynące z takiej działalności;

| — | poprawa równowagi w życiu osobistym i rozwój osobisty beneficjentów i społeczności przyjmującej; |
| --- | --- |

—

poprawa równowagi w życiu osobistym i rozwój osobisty beneficjentów i społeczności przyjmującej;

| — | dochody i zyski gospodarcze dla branży turystycznej, w szczególności dzięki wydłużeniu sezonu turystycznego; |
| --- | --- |

—

dochody i zyski gospodarcze dla branży turystycznej, w szczególności dzięki wydłużeniu sezonu turystycznego;

| — | korzyści związane z zapewnieniem stabilnych miejsc pracy o wysokiej jakości przez cały rok; |
| --- | --- |

—

korzyści związane z zapewnieniem stabilnych miejsc pracy o wysokiej jakości przez cały rok;

| — | zachowanie warunków zrównoważonego rozwoju w regionach turystycznych; |
| --- | --- |

—

zachowanie warunków zrównoważonego rozwoju w regionach turystycznych;

| — | podniesienie rangi lokalnego otoczenia oraz jego zasobów i dziedzictwa naturalnego, społecznego i kulturalnego; |
| --- | --- |

—

podniesienie rangi lokalnego otoczenia oraz jego zasobów i dziedzictwa naturalnego, społecznego i kulturalnego;

| — | zwiększenie poziomu wiedzy i zakresu wymiany między państwami UE. |
| --- | --- |

—

zwiększenie poziomu wiedzy i zakresu wymiany między państwami UE.

| 4.3.1 | Wszystkie te korzyści oraz postępy już osiągnięte dzięki turystyce socjalnej, jak również perspektywy wzrostu oraz analiz i wprowadzania nowych produktów sprawiają, że niezależnie od przyjętej perspektywy turystyka socjalna w Europie zasługuje ogólnie na bardzo wysoką ocenę. |
| --- | --- |

4.3.1

Wszystkie te korzyści oraz postępy już osiągnięte dzięki turystyce socjalnej, jak również perspektywy wzrostu oraz analiz i wprowadzania nowych produktów sprawiają, że niezależnie od przyjętej perspektywy turystyka socjalna w Europie zasługuje ogólnie na bardzo wysoką ocenę.

| 4.3.2 | Pozytywna ocena wszystkich aspektów turystyki socjalnej sprawia, że możemy nazwać ją „cudownym środkiem”, pozwalającym na zapewnienie, zarówno wszystkim pracownikom zatrudnionym w tej branży, jak i usługobiorcom, wszelkiego rodzaju korzyści w dziedzinie gospodarczej i społecznej, a także w dziedzinie zdrowia, zatrudnienia, obywatelstwa europejskiego itp.; na turystyce socjalnej nikt nie traci, trudno byłoby zatem znaleźć inny rodzaj działalności gospodarczej i ludzkiej cieszącej się równie powszechnym uznaniem i poparciem. |
| --- | --- |

4.3.2

Pozytywna ocena wszystkich aspektów turystyki socjalnej sprawia, że możemy nazwać ją „cudownym środkiem”, pozwalającym na zapewnienie, zarówno wszystkim pracownikom zatrudnionym w tej branży, jak i usługobiorcom, wszelkiego rodzaju korzyści w dziedzinie gospodarczej i społecznej, a także w dziedzinie zdrowia, zatrudnienia, obywatelstwa europejskiego itp.; na turystyce socjalnej nikt nie traci, trudno byłoby zatem znaleźć inny rodzaj działalności gospodarczej i ludzkiej cieszącej się równie powszechnym uznaniem i poparciem.

| 4.3.3 | W związku z tym trudno się dziwić, że Komitet pragnie w niniejszej opinii gorąco pochwalić propozycje i rozwiązania, które umożliwiają z jednej strony wzmocnienie i udoskonalenie istniejących programów, z drugiej zaś rozszerzenie zakresu korzyści na dalsze segmenty społeczeństwa. |
| --- | --- |

4.3.3

W związku z tym trudno się dziwić, że Komitet pragnie w niniejszej opinii gorąco pochwalić propozycje i rozwiązania, które umożliwiają z jednej strony wzmocnienie i udoskonalenie istniejących programów, z drugiej zaś rozszerzenie zakresu korzyści na dalsze segmenty społeczeństwa.

B.   Część druga: Propozycje

5.   W kierunku europejskiej platformy turystyki socjalnej

| 5.1 | Warunki. Jak już wskazano powyżej, niezależnie od przyjętej definicji turystyki socjalnej oraz od trybu jej finansowania i zarządzania nią należy ją uznać za istotną, dochodową i stabilną działalność społeczno-gospodarczą, spełniającą swoje cele oraz gwarantującą satysfakcję beneficjentów, zwiększenie poziomu zatrudnienia oraz ograniczenie zjawiska sezonowości turystyki. Jest to więc działalność ze wszech miar cenna na całym świecie, a w szczególności w Europie. Należy zatem zbadać sposoby pozwalające objąć korzystnym wpływem turystyki socjalnej większą liczbę osób, przedsiębiorstw, a także ogół społeczeństwa. |
| --- | --- |

5.1

Warunki. Jak już wskazano powyżej, niezależnie od przyjętej definicji turystyki socjalnej oraz od trybu jej finansowania i zarządzania nią należy ją uznać za istotną, dochodową i stabilną działalność społeczno-gospodarczą, spełniającą swoje cele oraz gwarantującą satysfakcję beneficjentów, zwiększenie poziomu zatrudnienia oraz ograniczenie zjawiska sezonowości turystyki. Jest to więc działalność ze wszech miar cenna na całym świecie, a w szczególności w Europie. Należy zatem zbadać sposoby pozwalające objąć korzystnym wpływem turystyki socjalnej większą liczbę osób, przedsiębiorstw, a także ogół społeczeństwa.

| 5.1.1 | Trudno przyjąć jedną wspólną nazwę dla ogólnoeuropejskich działań w dziedzinie turystyki socjalnej: można tu mówić o platformie, projekcie, inicjatywie itp. i chociaż pojęcia te niekoniecznie mają jednakowe znaczenie, wszystkie odnoszą się do zorganizowanej działalności o wyraźnie sprecyzowanych celach i ponadnarodowym zasięgu europejskim. Ze względu na fakt, że niniejsza opinia ma charakter ogólny, powyższe pojęcia należy stosować zamiennie, mając nadzieję, że o nazwie zdecyduje charakter prac realizowanych w ramach przyszłej platformy. |
| --- | --- |

5.1.1

Trudno przyjąć jedną wspólną nazwę dla ogólnoeuropejskich działań w dziedzinie turystyki socjalnej: można tu mówić o platformie, projekcie, inicjatywie itp. i chociaż pojęcia te niekoniecznie mają jednakowe znaczenie, wszystkie odnoszą się do zorganizowanej działalności o wyraźnie sprecyzowanych celach i ponadnarodowym zasięgu europejskim. Ze względu na fakt, że niniejsza opinia ma charakter ogólny, powyższe pojęcia należy stosować zamiennie, mając nadzieję, że o nazwie zdecyduje charakter prac realizowanych w ramach przyszłej platformy.

| 5.1.2 | Należy jednak pamiętać, że w dziedzinie turystyki w Europie występują różne niedociągnięcia oraz średnioterminowe zagrożenia, takie jak:






  — | poważne, narastające zjawisko sezonowości branży turystycznej w Europie Północnej i Środkowej oraz na wybrzeżu Morza Śródziemnego, gdzie poza sezonem regiony turystyczne pustoszeją i brakuje odpowiedniej, całorocznej infrastruktury; |
| --- | --- | --- |

5.1.2

Należy jednak pamiętać, że w dziedzinie turystyki w Europie występują różne niedociągnięcia oraz średnioterminowe zagrożenia, takie jak:

—

poważne, narastające zjawisko sezonowości branży turystycznej w Europie Północnej i Środkowej oraz na wybrzeżu Morza Śródziemnego, gdzie poza sezonem regiony turystyczne pustoszeją i brakuje odpowiedniej, całorocznej infrastruktury;

| — | niewykorzystywanie w pełni zasobów ludzkich poza szczytem sezonu turystycznego; |
| --- | --- |

—

niewykorzystywanie w pełni zasobów ludzkich poza szczytem sezonu turystycznego;

| — | znaczny wzrost liczby osób czynnych zawodowo wskutek zjawiska emigracji co powoduje konieczność intensyfikacji działalności gospodarczej w celu co najmniej zachowania tego samego poziomu życia; |
| --- | --- |

—

znaczny wzrost liczby osób czynnych zawodowo wskutek zjawiska emigracji co powoduje konieczność intensyfikacji działalności gospodarczej w celu co najmniej zachowania tego samego poziomu życia;

| — | trudności w branży turystycznej odnośnie utrzymania całorocznych cen oraz liczby gości na odpowiednim poziomie, tak aby zapewnić rentowność w perspektywie średnioterminowej; |
| --- | --- |

—

trudności w branży turystycznej odnośnie utrzymania całorocznych cen oraz liczby gości na odpowiednim poziomie, tak aby zapewnić rentowność w perspektywie średnioterminowej;

| — | obiektywne ograniczenia w liczbie miejsc noclegowych, które można wykorzystać na potrzeby turystyki; |
| --- | --- |

—

obiektywne ograniczenia w liczbie miejsc noclegowych, które można wykorzystać na potrzeby turystyki;

| — | zapewnienie zrównoważonego rozwoju branży turystycznej, które wymaga zwiększenia wartości dodanej miejsc noclegowych przez okres całego roku: zwiększenie jakości, i w konsekwencji ceny, lub średniej rocznej liczby gości poprzez wydłużenie okresu funkcjonowania ośrodków turystycznych; |
| --- | --- |

—

zapewnienie zrównoważonego rozwoju branży turystycznej, które wymaga zwiększenia wartości dodanej miejsc noclegowych przez okres całego roku: zwiększenie jakości, i w konsekwencji ceny, lub średniej rocznej liczby gości poprzez wydłużenie okresu funkcjonowania ośrodków turystycznych;

| — | pojawienie się licznych ośrodków turystycznych na całym świecie, oferujących konkurencyjne, innowacyjne produkty i usługi; ta nowa konkurencja powinna stanowić przede wszystkim bodziec do poprawy jakości i konkurencyjności. |
| --- | --- |

—

pojawienie się licznych ośrodków turystycznych na całym świecie, oferujących konkurencyjne, innowacyjne produkty i usługi; ta nowa konkurencja powinna stanowić przede wszystkim bodziec do poprawy jakości i konkurencyjności.

| 5.1.3 | Istnieją również czynniki sprzyjające istnieniu europejskiej platformy lub projektu w dziedzinie turystyki socjalnej:






  — | stopniowy wzrost, w liczbach bezwzględnych i względnych, liczby obywateli, którzy nie są aktywni zawodowo, lecz którzy mają zapewnione odpowiednie emerytury i standard życia; |
| --- | --- | --- |

5.1.3

Istnieją również czynniki sprzyjające istnieniu europejskiej platformy lub projektu w dziedzinie turystyki socjalnej:

—

stopniowy wzrost, w liczbach bezwzględnych i względnych, liczby obywateli, którzy nie są aktywni zawodowo, lecz którzy mają zapewnione odpowiednie emerytury i standard życia;

| — | stopniowy wzrost średniej długości życia Europejczyków; |
| --- | --- |

—

stopniowy wzrost średniej długości życia Europejczyków;

| — | wydłużenie średniej ilości wolnego czasu, jakim dysponujemy w ciągu życia, a zwłaszcza w starszym wieku; |
| --- | --- |

—

wydłużenie średniej ilości wolnego czasu, jakim dysponujemy w ciągu życia, a zwłaszcza w starszym wieku;

| — | zmniejszenie kosztów transportu w związku z gwałtownym rozwojem tanich linii lotniczych, co sprzyja mobilności i turystyce; |
| --- | --- |

—

zmniejszenie kosztów transportu w związku z gwałtownym rozwojem tanich linii lotniczych, co sprzyja mobilności i turystyce;

| — | wzrastający poziom świadomości sprzyjający odpowiedzialnej i zrównoważonej turystyce; |
| --- | --- |

—

wzrastający poziom świadomości sprzyjający odpowiedzialnej i zrównoważonej turystyce;

| — | dobre doświadczenia i rezultaty w zakresie programów turystyki socjalnej w całej Europie; |
| --- | --- |

—

dobre doświadczenia i rezultaty w zakresie programów turystyki socjalnej w całej Europie;

| — | przystąpienie nowych państw do UE, pociągające za sobą powiększenie rynku oraz stworzenie nowych możliwości i okazji do podróżowania. |
| --- | --- |

—

przystąpienie nowych państw do UE, pociągające za sobą powiększenie rynku oraz stworzenie nowych możliwości i okazji do podróżowania.

| 5.2 | Europejska platforma w dziedzinie turystyki socjalnej mogłaby posłużyć do realizacji różnych celów, takich jak:






  — | upowszechnienie i poszerzenie zakresu istniejących programów oraz liczby osób korzystających z turystyki socjalnej w całej Europie, tak aby każde państwo dysponowało własnym programem; |
| --- | --- | --- |

5.2

Europejska platforma w dziedzinie turystyki socjalnej mogłaby posłużyć do realizacji różnych celów, takich jak:

—

upowszechnienie i poszerzenie zakresu istniejących programów oraz liczby osób korzystających z turystyki socjalnej w całej Europie, tak aby każde państwo dysponowało własnym programem;

| — | wykorzystanie międzynarodowego wymiaru istniejących programów poprzez realizację programów współpracy dwustronnej i wielostronnej; |
| --- | --- |

—

wykorzystanie międzynarodowego wymiaru istniejących programów poprzez realizację programów współpracy dwustronnej i wielostronnej;

| — | zapewnienie warunków pozwalających na opracowanie i wdrożenie europejskiej platformy turystyki socjalnej, której potencjalnymi beneficjentami będą wszyscy obywatele europejscy, dla których możliwe stanie się odwiedzenie innych państw na zasadach zrównoważonego rozwoju; w tym kontekście warto byłoby ustalić, jak wielu Europejczyków nigdy nie odwiedziło żadnego innego kraju w Europie, ponieważ grupa ta okaże się przypuszczalnie stosunkowo liczna i może stanowić podstawę programu; |
| --- | --- |

—

zapewnienie warunków pozwalających na opracowanie i wdrożenie europejskiej platformy turystyki socjalnej, której potencjalnymi beneficjentami będą wszyscy obywatele europejscy, dla których możliwe stanie się odwiedzenie innych państw na zasadach zrównoważonego rozwoju; w tym kontekście warto byłoby ustalić, jak wielu Europejczyków nigdy nie odwiedziło żadnego innego kraju w Europie, ponieważ grupa ta okaże się przypuszczalnie stosunkowo liczna i może stanowić podstawę programu;

| — | wspieranie stopniowej realizacji ogólnoeuropejskiej turystyki socjalnej, w której uczestniczyć będzie jak największa liczba państw. |
| --- | --- |

—

wspieranie stopniowej realizacji ogólnoeuropejskiej turystyki socjalnej, w której uczestniczyć będzie jak największa liczba państw.

| 5.3 | Podmioty i grupy uczestniczące w europejskiej platformie turystyki socjalnej. Do potencjalnych uczestników można by zaliczyć na przykład:






  — | organizacje, które zarządzają obecnie programami turystyki socjalnej w różnych państwach; |
| --- | --- | --- |

5.3

Podmioty i grupy uczestniczące w europejskiej platformie turystyki socjalnej. Do potencjalnych uczestników można by zaliczyć na przykład:

—

organizacje, które zarządzają obecnie programami turystyki socjalnej w różnych państwach;

| — | organizacje związkowe i spółdzielnie zainteresowane realizacją programu; |
| --- | --- |

—

organizacje związkowe i spółdzielnie zainteresowane realizacją programu;

| — | pracodawcy z jak najszerzej rozumianej branży turystycznej, zainteresowani poprawą rentowności swoich przedsiębiorstw w sposób trwały; |
| --- | --- |

—

pracodawcy z jak najszerzej rozumianej branży turystycznej, zainteresowani poprawą rentowności swoich przedsiębiorstw w sposób trwały;

| — | władze krajowe, regionalne i lokalne zainteresowane podjęciem działań w dziedzinie turystyki oraz ich poprawą, jak również rozwojem osobistym i społecznym swoich obywateli; |
| --- | --- |

—

władze krajowe, regionalne i lokalne zainteresowane podjęciem działań w dziedzinie turystyki oraz ich poprawą, jak również rozwojem osobistym i społecznym swoich obywateli;

| — | Unia Europejska i jej instytucje zainteresowane rozszerzaniem i wspieraniem zatrudnienia, działalności gospodarczej oraz obywatelstwa europejskiego; ze względu na ponadnarodowy wymiar platformy, instytucje UE powinny również zapewniać koordynację i monitorowanie warunków realizacji programu, w tym kierować procesem jego wdrażania; |
| --- | --- |

—

Unia Europejska i jej instytucje zainteresowane rozszerzaniem i wspieraniem zatrudnienia, działalności gospodarczej oraz obywatelstwa europejskiego; ze względu na ponadnarodowy wymiar platformy, instytucje UE powinny również zapewniać koordynację i monitorowanie warunków realizacji programu, w tym kierować procesem jego wdrażania;

| — | organizacje turystyki socjalnej, w szczególności BITS. |
| --- | --- |

—

organizacje turystyki socjalnej, w szczególności BITS.

| 5.4 | Kluczowe aspekty turystyki socjalnej. Aby platforma ta mogła trwale zaistnieć w wymiarze społecznym i gospodarczym, konieczne jest spełnienie poniższych kryteriów:






  — | beneficjentami projektu powinny być grupy najmniej uprzywilejowane pod względem gospodarczym, terytorialnym i społecznym, w szczególności grupy osób niepełnosprawnych fizycznie lub umysłowo czy też osoby mające trudności z podróżowaniem, wynikające z położenia geograficznego, jak na przykład mieszkańcy wysp europejskich; wiąże się to z częściowym dofinansowaniem — na zasadach sprawiedliwości i równości — pobytu wakacyjnego, niezależnie od jego długości i miejsca, będącym formą rekompensowania trudnej sytuacji takich osób, rozumianej w jak najszerszy sposób; |
| --- | --- | --- |

5.4

Kluczowe aspekty turystyki socjalnej. Aby platforma ta mogła trwale zaistnieć w wymiarze społecznym i gospodarczym, konieczne jest spełnienie poniższych kryteriów:

—

beneficjentami projektu powinny być grupy najmniej uprzywilejowane pod względem gospodarczym, terytorialnym i społecznym, w szczególności grupy osób niepełnosprawnych fizycznie lub umysłowo czy też osoby mające trudności z podróżowaniem, wynikające z położenia geograficznego, jak na przykład mieszkańcy wysp europejskich; wiąże się to z częściowym dofinansowaniem — na zasadach sprawiedliwości i równości — pobytu wakacyjnego, niezależnie od jego długości i miejsca, będącym formą rekompensowania trudnej sytuacji takich osób, rozumianej w jak najszerszy sposób;

| — | ogólnie projekt musi przynosić zyski w wymiarze gospodarczym i społecznym w perspektywie krótko-, średnio- i długoterminowej, zarówno w sektorze prywatnym, jak i publicznym; |
| --- | --- |

—

ogólnie projekt musi przynosić zyski w wymiarze gospodarczym i społecznym w perspektywie krótko-, średnio- i długoterminowej, zarówno w sektorze prywatnym, jak i publicznym;

| — | projekt musi zapewniać stabilne miejsca pracy wysokiej jakości przez cały rok; osiągnięcie celów w zakresie zatrudnienia będzie wymagać scentralizowanego zarządzania oraz działań na rzecz maksymalnego zwiększenia liczby gości w ośrodkach turystycznych; |
| --- | --- |

—

projekt musi zapewniać stabilne miejsca pracy wysokiej jakości przez cały rok; osiągnięcie celów w zakresie zatrudnienia będzie wymagać scentralizowanego zarządzania oraz działań na rzecz maksymalnego zwiększenia liczby gości w ośrodkach turystycznych;

| — | projekt musi być realizowany w okresie przypadającym poza sezonem turystycznym; |
| --- | --- |

—

projekt musi być realizowany w okresie przypadającym poza sezonem turystycznym;

| — | projekt musi być zgodny z zasadą zrównoważonego rozwoju oraz zapewniać rozwój osobisty i społeczny zarówno beneficjentów, jak i społeczności przyjmujących; |
| --- | --- |

—

projekt musi być zgodny z zasadą zrównoważonego rozwoju oraz zapewniać rozwój osobisty i społeczny zarówno beneficjentów, jak i społeczności przyjmujących;

| — | konieczne jest utrzymanie wysokiej jakości usług zgodnie z celami projektu; |
| --- | --- |

—

konieczne jest utrzymanie wysokiej jakości usług zgodnie z celami projektu;

| — | projekt musi być realizowany w formie współpracy publiczno-prywatnej. |
| --- | --- |

—

projekt musi być realizowany w formie współpracy publiczno-prywatnej.

Jeśli warunki te zostaną spełnione, turystyka socjalna będzie bez wątpienia podstawowym elementem integracyjnym europejskiego modelu turystyki.

| 5.5 | Partnerstwo publiczno-prywatne w ramach projektu. Efektywne partnerstwo publiczno-prywatne może okazać się czynnikiem, od którego w dużym stopniu zależeć będzie wykonalność programu, jego planowanie i opracowanie oraz zarządzanie nim. Wydaje się możliwe, a może nawet nietrudne, znalezienie w Europie organizacji i przedsiębiorstw pragnących wziąć udział w tworzeniu europejskiej platformy turystyki socjalnej. |
| --- | --- |

5.5

Partnerstwo publiczno-prywatne w ramach projektu. Efektywne partnerstwo publiczno-prywatne może okazać się czynnikiem, od którego w dużym stopniu zależeć będzie wykonalność programu, jego planowanie i opracowanie oraz zarządzanie nim. Wydaje się możliwe, a może nawet nietrudne, znalezienie w Europie organizacji i przedsiębiorstw pragnących wziąć udział w tworzeniu europejskiej platformy turystyki socjalnej.

6.   Konsekwencje i rezultaty europejskiej platformy turystyki socjalnej

| 6.1 | Wzrost i zatrudnienie. Jeżeli wszystkie etapy omawianej platformy zostaną wdrożone, będzie ona miała istotny wpływ na wzrost i zatrudnienie i z pewnością przyczyni się do realizacji celów przyjętych podczas szczytu w Lizbonie. Na korzystne oddziaływanie turystyki socjalnej w zachowaniu i tworzeniu miejsc pracy poza sezonem wyraźnie wskazują np. rezultaty realizowanego w Hiszpanii programu IMSERSO. |
| --- | --- |

6.1

Wzrost i zatrudnienie. Jeżeli wszystkie etapy omawianej platformy zostaną wdrożone, będzie ona miała istotny wpływ na wzrost i zatrudnienie i z pewnością przyczyni się do realizacji celów przyjętych podczas szczytu w Lizbonie. Na korzystne oddziaływanie turystyki socjalnej w zachowaniu i tworzeniu miejsc pracy poza sezonem wyraźnie wskazują np. rezultaty realizowanego w Hiszpanii programu IMSERSO.

| 6.2 | Rzeczywiste prawo do udziału w turystyce. Z dostępnych statystyk wynika, że obecnie ok. 40 % ludności nie wyjeżdża na wakacje. Europejska platforma turystyki socjalnej miałaby służyć znacznemu obniżeniu tego wskaźnika, zagwarantowaniu rzeczywistego prawa do turystyki dla wszystkich oraz wspieraniu wzajemnego poznawania się przez europejskie narody. |
| --- | --- |

6.2

Rzeczywiste prawo do udziału w turystyce. Z dostępnych statystyk wynika, że obecnie ok. 40 % ludności nie wyjeżdża na wakacje. Europejska platforma turystyki socjalnej miałaby służyć znacznemu obniżeniu tego wskaźnika, zagwarantowaniu rzeczywistego prawa do turystyki dla wszystkich oraz wspieraniu wzajemnego poznawania się przez europejskie narody.

| 6.3 | Europejski model turystyki. W licznych opiniach poświęconych turystyce EKES wyrażał przekonanie o możliwości ukształtowania europejskiego modelu turystyki, który opierałby się nie na prawodawstwie, lecz na powszechnie uznawanych i stosowanych wartościach. Niewątpliwie jedną z wartości stanowiących podstawę tego modelu może być zasada powszechnego dostępu do turystyki — turystyka dla wszystkich. Europejska platforma turystyki socjalnej może znacząco przyczynić się do rozwoju europejskiego modelu turystyki. |
| --- | --- |

6.3

Europejski model turystyki. W licznych opiniach poświęconych turystyce EKES wyrażał przekonanie o możliwości ukształtowania europejskiego modelu turystyki, który opierałby się nie na prawodawstwie, lecz na powszechnie uznawanych i stosowanych wartościach. Niewątpliwie jedną z wartości stanowiących podstawę tego modelu może być zasada powszechnego dostępu do turystyki — turystyka dla wszystkich. Europejska platforma turystyki socjalnej może znacząco przyczynić się do rozwoju europejskiego modelu turystyki.

7.   Wkład turystyki, zwłaszcza turystyki socjalnej, w kształtowanie europejskiej tożsamości oraz wymiaru europejskiego

| 7.1 | W ostatnich latach stało się jasne, że proces integracji europejskiej nie będzie ani szybki, ani łatwy, i dziś wciąż stoimy w obliczu wielu niepewności i trudności. Turystyka socjalna może stać się istotnym narzędziem pozwalającym na zwiększenie przepływu informacji i zrozumienia między obywatelami oraz solidarności między narodami. Może ona przyczynić się do ukształtowania Europy obywatelskiej nie na drodze poświęceń i zmagań, ale poprzez rekreację, podróże i wakacje. Zwłaszcza ludzie młodzi wydają się skłonni do częstszych wyjazdów podczas sezonu turystycznego; wtedy to zwalnia się wiele lokali mieszkalnych związanych z edukacją, dając szansę na przeprowadzenie działań podobnych do programu Erasmus. |
| --- | --- |

7.1

W ostatnich latach stało się jasne, że proces integracji europejskiej nie będzie ani szybki, ani łatwy, i dziś wciąż stoimy w obliczu wielu niepewności i trudności. Turystyka socjalna może stać się istotnym narzędziem pozwalającym na zwiększenie przepływu informacji i zrozumienia między obywatelami oraz solidarności między narodami. Może ona przyczynić się do ukształtowania Europy obywatelskiej nie na drodze poświęceń i zmagań, ale poprzez rekreację, podróże i wakacje. Zwłaszcza ludzie młodzi wydają się skłonni do częstszych wyjazdów podczas sezonu turystycznego; wtedy to zwalnia się wiele lokali mieszkalnych związanych z edukacją, dając szansę na przeprowadzenie działań podobnych do programu Erasmus.

| 7.2 | Wydaje się, że turystyka jest dobrą metodą tworzenia Europy obywatelskiej; różne zainteresowane grupy, jak i przemysł turystyczny oraz społeczności lokalne mogą mieć wspólne interesy i czynić to w sposób przyjemny i dostępny dla wszystkich. |
| --- | --- |

7.2

Wydaje się, że turystyka jest dobrą metodą tworzenia Europy obywatelskiej; różne zainteresowane grupy, jak i przemysł turystyczny oraz społeczności lokalne mogą mieć wspólne interesy i czynić to w sposób przyjemny i dostępny dla wszystkich.

C.   Część trzecia: Wnioski i zalecenia

8.   Wnioski

| 8.1 | Pierwszym ogólnym wnioskiem, który wyłania się z zawartej w niniejszej opinii analizy stanu turystyki socjalnej w dzisiejszej Europie, jest to, że stanowi ona zrównoważoną działalność pod względem ekologicznym, gospodarczym i społecznym oraz ma pierwszorzędne znaczenie dla każdej z tych trzech dziedzin. |
| --- | --- |

8.1

Pierwszym ogólnym wnioskiem, który wyłania się z zawartej w niniejszej opinii analizy stanu turystyki socjalnej w dzisiejszej Europie, jest to, że stanowi ona zrównoważoną działalność pod względem ekologicznym, gospodarczym i społecznym oraz ma pierwszorzędne znaczenie dla każdej z tych trzech dziedzin.

| 8.2 | Efekty w zakresie gospodarki, społeczeństwa, zdrowia i integracji uzyskiwane przez odbiorców i pracowników biorących udział w programach cieszą się powszechnym uznaniem i cechują się znaczną wartością dodaną. |
| --- | --- |

8.2

Efekty w zakresie gospodarki, społeczeństwa, zdrowia i integracji uzyskiwane przez odbiorców i pracowników biorących udział w programach cieszą się powszechnym uznaniem i cechują się znaczną wartością dodaną.

| 8.3 | Dla poszczególnych grup korzystających z turystyki socjalnej, a zwłaszcza dla osób niepełnosprawnych lub osób o ograniczonej możliwości poruszania się, programy te są czynnikiem i bodźcem do ich pełnej integracji. |
| --- | --- |

8.3

Dla poszczególnych grup korzystających z turystyki socjalnej, a zwłaszcza dla osób niepełnosprawnych lub osób o ograniczonej możliwości poruszania się, programy te są czynnikiem i bodźcem do ich pełnej integracji.

| 8.4 | W praktyce turystykę socjalną charakteryzuje znaczne zróżnicowanie, co dotyczy zarówno działających w niej podmiotów, jak i form jej rozwoju, osób, do których jest adresowana, instrumentów finansowych itd., przy czym różnorodność ta wzbogaca i urozmaica turystykę socjalną oraz przyczynia się do jej rozwoju i ewolucji. |
| --- | --- |

8.4

W praktyce turystykę socjalną charakteryzuje znaczne zróżnicowanie, co dotyczy zarówno działających w niej podmiotów, jak i form jej rozwoju, osób, do których jest adresowana, instrumentów finansowych itd., przy czym różnorodność ta wzbogaca i urozmaica turystykę socjalną oraz przyczynia się do jej rozwoju i ewolucji.

| 8.5 | W szczególności można uznać, że w przypadku turystyki socjalnej korzyści społeczne pozostają w zgodności i pozytywnym sprzężeniu z zyskami gospodarczymi. |
| --- | --- |

8.5

W szczególności można uznać, że w przypadku turystyki socjalnej korzyści społeczne pozostają w zgodności i pozytywnym sprzężeniu z zyskami gospodarczymi.

| 8.6 | Każde państwo w Europie powinno opracować krajowy program turystyki socjalnej według różnych formuł i sposobów zarządzania, co jest wykonalne z gospodarczego punktu widzenia oraz pożądane ze strony społeczeństwa. |
| --- | --- |

8.6

Każde państwo w Europie powinno opracować krajowy program turystyki socjalnej według różnych formuł i sposobów zarządzania, co jest wykonalne z gospodarczego punktu widzenia oraz pożądane ze strony społeczeństwa.

| 8.7 | Również ustanowienie ponadnarodowej europejskiej platformy turystyki socjalnej jest wykonalne z gospodarczego punktu widzenia oraz pożądane ze strony społeczeństwa. |
| --- | --- |

8.7

Również ustanowienie ponadnarodowej europejskiej platformy turystyki socjalnej jest wykonalne z gospodarczego punktu widzenia oraz pożądane ze strony społeczeństwa.

| 8.8 | Wszelkie działania w zakresie turystyki socjalnej powinny realizować szereg celów związanych z zapewnieniem zrównoważonego rozwoju i miejsc pracy, zgodnie ze strategią lizbońską. |
| --- | --- |

8.8

Wszelkie działania w zakresie turystyki socjalnej powinny realizować szereg celów związanych z zapewnieniem zrównoważonego rozwoju i miejsc pracy, zgodnie ze strategią lizbońską.

| 8.9 | Turystyka socjalna może okazać się bardzo cennym narzędziem w procesie kształtowania Europy obywatelskiej, Europy dla wszystkich obywateli, a szczególnie istotna jest w tym procesie rola ludzi młodych. |
| --- | --- |

8.9

Turystyka socjalna może okazać się bardzo cennym narzędziem w procesie kształtowania Europy obywatelskiej, Europy dla wszystkich obywateli, a szczególnie istotna jest w tym procesie rola ludzi młodych.

| 8.10 | Turystyka socjalna opiera się na wartościach, które mogą stać się podstawą europejskiego modelu turystyki. |
| --- | --- |

8.10

Turystyka socjalna opiera się na wartościach, które mogą stać się podstawą europejskiego modelu turystyki.

| 8.11 | Wszystkie społeczności lokalne w całej Europie mogą zyskać na działalności turystyki socjalnej, gdyż przyczynia się ona do zachowania dziedzictwa kulturowego i lokalnego. |
| --- | --- |

8.11

Wszystkie społeczności lokalne w całej Europie mogą zyskać na działalności turystyki socjalnej, gdyż przyczynia się ona do zachowania dziedzictwa kulturowego i lokalnego.

| 8.12 | Na zakończenie należy wspomnieć, że turystyka socjalna stanowi obecnie dojrzałą działalność w wielu państwach europejskich, jest dobrze zarządzana i ma odpowiednią strukturę organizacyjną, może więc zostać rozpowszechniona we wszystkich krajach, zapewnić ponadnarodowy charakter swoich usług i poszerzyć tym samym własne cele z punktu widzenia ilościowego i jakościowego. |
| --- | --- |

8.12

Na zakończenie należy wspomnieć, że turystyka socjalna stanowi obecnie dojrzałą działalność w wielu państwach europejskich, jest dobrze zarządzana i ma odpowiednią strukturę organizacyjną, może więc zostać rozpowszechniona we wszystkich krajach, zapewnić ponadnarodowy charakter swoich usług i poszerzyć tym samym własne cele z punktu widzenia ilościowego i jakościowego.

9.   Zalecenia

| 9.1 | Podstawowe zalecenie dla potencjalnych uczestników programów turystyki socjalnej dotyczy oczywiście zachęcania ich do uczestnictwa w działaniach takich jak turystyka, do których są uprawnieni, ale do których — z różnych powodów — nie mieli dostępu. Turystyka socjalna wyraźnie sprzyja integracji, poszerzaniu wiedzy i osobistemu rozwojowi, dlatego też udział w niej należy uznać za pożądany. |
| --- | --- |

9.1

Podstawowe zalecenie dla potencjalnych uczestników programów turystyki socjalnej dotyczy oczywiście zachęcania ich do uczestnictwa w działaniach takich jak turystyka, do których są uprawnieni, ale do których — z różnych powodów — nie mieli dostępu. Turystyka socjalna wyraźnie sprzyja integracji, poszerzaniu wiedzy i osobistemu rozwojowi, dlatego też udział w niej należy uznać za pożądany.

| 9.2 | W odniesieniu do szerokiego kręgu pracowników zaangażowanych w zarządzanie różnymi programami turystyki socjalnej, należy przede wszystkim odpowiednio rozpoznać korzyści, jakie przynosi ich praca, ich zaangażowanie w realizację zadań właściwych organizacji, jak również dbałość o zapewnienie dostępnych dla odbiorców usług wysokiej jakości. Należy jednak zachęcać ich także do doskonalenia oferowanych produktów i usług, do inwestycji w poprawę infrastruktury oraz do innowacji w zakresie oferowanych produktów, zwłaszcza tych, które mają charakter międzynarodowy. Koordynacja programów oraz stowarzyszenia odpowiedzialnych organizacji stanowią dobrą metodę wprowadzania udoskonaleń i wymiany doświadczeń. |
| --- | --- |

9.2

W odniesieniu do szerokiego kręgu pracowników zaangażowanych w zarządzanie różnymi programami turystyki socjalnej, należy przede wszystkim odpowiednio rozpoznać korzyści, jakie przynosi ich praca, ich zaangażowanie w realizację zadań właściwych organizacji, jak również dbałość o zapewnienie dostępnych dla odbiorców usług wysokiej jakości. Należy jednak zachęcać ich także do doskonalenia oferowanych produktów i usług, do inwestycji w poprawę infrastruktury oraz do innowacji w zakresie oferowanych produktów, zwłaszcza tych, które mają charakter międzynarodowy. Koordynacja programów oraz stowarzyszenia odpowiedzialnych organizacji stanowią dobrą metodę wprowadzania udoskonaleń i wymiany doświadczeń.

| 9.3 | W odniesieniu do przedsiębiorstw z branży turystycznej Komitet zaleca ich pełne zaangażowanie w programy turystyki socjalnej. Turystyka socjalna jest nośnikiem wartości zgodnych z zasadami dobrego zarządzania, konkurencyjności i dochodowości w perspektywie krótkoterminowej, a przede wszystkim w perspektywie średnio- i długoterminowej, oraz pozwala na zapewnienie zatrudnienia wielu pracownikom przez cały rok. |
| --- | --- |

9.3

W odniesieniu do przedsiębiorstw z branży turystycznej Komitet zaleca ich pełne zaangażowanie w programy turystyki socjalnej. Turystyka socjalna jest nośnikiem wartości zgodnych z zasadami dobrego zarządzania, konkurencyjności i dochodowości w perspektywie krótkoterminowej, a przede wszystkim w perspektywie średnio- i długoterminowej, oraz pozwala na zapewnienie zatrudnienia wielu pracownikom przez cały rok.

| 9.4 | W odniesieniu do władz oraz instytucji krajowych, regionalnych i lokalnych, Komitet pragnie zachęcić je do ustanawiania programów turystyki socjalnej ze względu na płynące z nich korzyści społeczne i gospodarcze. Dodatkowe wpływy pochodzące z podatków i składek oraz zaoszczędzone wydatki na zasiłki dla osób bezrobotnych stanowią wyraźną zachętę do zapewniania sprawiedliwego wsparcia finansowego grupom mniej uprzywilejowanym pod względem gospodarczym, społecznym czy fizycznym, przy czym można być pewnym, że poniesione wydatki zwrócą się z zyskiem. |
| --- | --- |

9.4

W odniesieniu do władz oraz instytucji krajowych, regionalnych i lokalnych, Komitet pragnie zachęcić je do ustanawiania programów turystyki socjalnej ze względu na płynące z nich korzyści społeczne i gospodarcze. Dodatkowe wpływy pochodzące z podatków i składek oraz zaoszczędzone wydatki na zasiłki dla osób bezrobotnych stanowią wyraźną zachętę do zapewniania sprawiedliwego wsparcia finansowego grupom mniej uprzywilejowanym pod względem gospodarczym, społecznym czy fizycznym, przy czym można być pewnym, że poniesione wydatki zwrócą się z zyskiem.

| 9.5 | Komitet zaleca instytucjom europejskim, by pamiętały o tym, że turystyka socjalna jest ważnym rodzajem działalności, łączącej cele z dziedziny turystyki i polityki społecznej; działalnością, która zasługuje na uznanie, rozwój, specjalistyczne wsparcie techniczne, pomoc i system motywacji, niekoniecznie ekonomicznych. Pobudzanie do działania, koordynacja techniczna, upowszechnianie doświadczeń oraz stworzenie forum umożliwiającego zawieranie międzynarodowych umów należą do zadań, które Komisja może realizować w oparciu o własne zasoby, poprzez Dział Turystyki, w celu ustanowienia efektywnej europejskiej platformy turystyki socjalnej. Odgrywanie przez Komisję czołowej roli w powyższym zakresie stanowiłoby niewątpliwie cenny instrument w realizacji celów turystyki socjalnej oraz w monitorowaniu działań prowadzonych w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

9.5

Komitet zaleca instytucjom europejskim, by pamiętały o tym, że turystyka socjalna jest ważnym rodzajem działalności, łączącej cele z dziedziny turystyki i polityki społecznej; działalnością, która zasługuje na uznanie, rozwój, specjalistyczne wsparcie techniczne, pomoc i system motywacji, niekoniecznie ekonomicznych. Pobudzanie do działania, koordynacja techniczna, upowszechnianie doświadczeń oraz stworzenie forum umożliwiającego zawieranie międzynarodowych umów należą do zadań, które Komisja może realizować w oparciu o własne zasoby, poprzez Dział Turystyki, w celu ustanowienia efektywnej europejskiej platformy turystyki socjalnej. Odgrywanie przez Komisję czołowej roli w powyższym zakresie stanowiłoby niewątpliwie cenny instrument w realizacji celów turystyki socjalnej oraz w monitorowaniu działań prowadzonych w tej dziedzinie.

| 9.6 | Wszystkie instytucje powinny prowadzić intensywniejsze działania, tak aby zapewnić zniesienie wszelkich barier, zarówno w ramach infrastruktury komunikacyjnej, jak i w kwestii miejsc noclegowych i usług turystycznych. Przykład wysp europejskich pokazuje, w jakim stopniu położenie geograficzne warunkuje mobilność i dostęp do turystyki mieszkających tam ludzi. |
| --- | --- |

9.6

Wszystkie instytucje powinny prowadzić intensywniejsze działania, tak aby zapewnić zniesienie wszelkich barier, zarówno w ramach infrastruktury komunikacyjnej, jak i w kwestii miejsc noclegowych i usług turystycznych. Przykład wysp europejskich pokazuje, w jakim stopniu położenie geograficzne warunkuje mobilność i dostęp do turystyki mieszkających tam ludzi.

| 9.7 | Parlament Europejski, ze względu na swoje znaczenie polityczne, społeczne i gospodarcze, powinien podejmować inicjatywy na rzecz debaty i rozwiązań zachęcających do rozwijania turystyki socjalnej w Europie. |
| --- | --- |

9.7

Parlament Europejski, ze względu na swoje znaczenie polityczne, społeczne i gospodarcze, powinien podejmować inicjatywy na rzecz debaty i rozwiązań zachęcających do rozwijania turystyki socjalnej w Europie.

| 9.8 | EKES opowiada się za tym, by niniejsza opinia została nazwana Deklaracją z Barcelony w sprawie turystyki socjalnej w Europie, aby została ona opublikowana oraz rozpowszechniona pod tą nazwą i stanowiła wkład Komitetu w prace Europejskiego Forum Turystycznego 2006 oraz w obchody tegorocznego Światowego Dnia Turystyki. |
| --- | --- |

9.8

EKES opowiada się za tym, by niniejsza opinia została nazwana Deklaracją z Barcelony w sprawie turystyki socjalnej w Europie, aby została ona opublikowana oraz rozpowszechniona pod tą nazwą i stanowiła wkład Komitetu w prace Europejskiego Forum Turystycznego 2006 oraz w obchody tegorocznego Światowego Dnia Turystyki.

D.   Część czwarta: Materiały dokumentalne i techniczne

| — | Różne koncepcje turystyki socjalnej: ewolucja podaży i popytu, Komisja Europejska, XXIII Dyrekcja Generalna, Dział Turystyki, 1993 |
| --- | --- |

—

Różne koncepcje turystyki socjalnej: ewolucja podaży i popytu, Komisja Europejska, XXIII Dyrekcja Generalna, Dział Turystyki, 1993

| — | Deklaracja z Montrealu: w kierunku humanistycznej i społecznej wizji turystyki, BITS, wrzesień 1996 |
| --- | --- |

—

Deklaracja z Montrealu: w kierunku humanistycznej i społecznej wizji turystyki, BITS, wrzesień 1996

| — | Kodeks Etyczny dla Turystyki, Światowa Organizacja Turystyki, Santiago de Chile, 1 października 1999 r. |
| --- | --- |

—

Kodeks Etyczny dla Turystyki, Światowa Organizacja Turystyki, Santiago de Chile, 1 października 1999 r.

| — | Sprawozdanie z seminarium w sprawie wspierania wyjazdów wakacyjnych w Unii Europejskiej, Parlament Europejski, Strasburg, marzec 2000 |
| --- | --- |

—

Sprawozdanie z seminarium w sprawie wspierania wyjazdów wakacyjnych w Unii Europejskiej, Parlament Europejski, Strasburg, marzec 2000

| — | Pojęcie turystyki dla wszystkich i turystyki socjalnej w Unii Europejskiej, BITS, seminarium w Brugii, czerwiec 2001 |
| --- | --- |

—

Pojęcie turystyki dla wszystkich i turystyki socjalnej w Unii Europejskiej, BITS, seminarium w Brugii, czerwiec 2001

| — | Sprawozdanie w sprawie wyników badań statystycznych na temat turystyki dla wszystkich, czerwiec 2001 |
| --- | --- |

—

Sprawozdanie w sprawie wyników badań statystycznych na temat turystyki dla wszystkich, czerwiec 2001

| — | Opinia w sprawie zrównoważonej i powszechnie dostępnej turystyki, EKES, październik 2003 |
| --- | --- |

—

Opinia w sprawie zrównoważonej i powszechnie dostępnej turystyki, EKES, październik 2003

| — | Analiza programu „Wakacje dla osób starszych”, IMSERSO, Hiszpania, maj 2004 |
| --- | --- |

—

Analiza programu „Wakacje dla osób starszych”, IMSERSO, Hiszpania, maj 2004

| — | Europejskie Forum Turystyki Socjalnej, BITS, Budapeszt, kwiecień 2005 |
| --- | --- |

—

Europejskie Forum Turystyki Socjalnej, BITS, Budapeszt, kwiecień 2005

| — | Sprawozdanie w sprawie turystyki i rozwoju, Parlament Europejski A6-0173/2005, maj 2005 |
| --- | --- |

—

Sprawozdanie w sprawie turystyki i rozwoju, Parlament Europejski A6-0173/2005, maj 2005

| — | Sprawozdanie w sprawie nowych perspektyw i nowych wyzwań dla zrównoważonej turystyki europejskiej, Parlament Europejski, A6-0235/2005, lipiec 2005 |
| --- | --- |

—

Sprawozdanie w sprawie nowych perspektyw i nowych wyzwań dla zrównoważonej turystyki europejskiej, Parlament Europejski, A6-0235/2005, lipiec 2005

| — | Turystyka dla wszystkich. Plan działania hiszpańskiego Komitetu Przedstawicielskiego Osób Niepełnosprawnych (CERMI), grudzień 2005 |
| --- | --- |

—

Turystyka dla wszystkich. Plan działania hiszpańskiego Komitetu Przedstawicielskiego Osób Niepełnosprawnych (CERMI), grudzień 2005

| — | Konsultacje w sprawie turystyki i wyjazdów wakacyjnych dla pracowników, BITS, Bruksela, maj 2005 |
| --- | --- |

—

Konsultacje w sprawie turystyki i wyjazdów wakacyjnych dla pracowników, BITS, Bruksela, maj 2005

| — | Europejska konferencja w sprawie turystyki socjalnej, wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, rząd Balearów, Palma de Mallorca, listopad 2005 |
| --- | --- |

—

Europejska konferencja w sprawie turystyki socjalnej, wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, rząd Balearów, Palma de Mallorca, listopad 2005

| — | Konferencja w sprawie turystyki dla wszystkich: stan obecny i praktyki w UE, BITS oraz Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Przedsiębiorstw, Dział Turystyki, styczeń 2006 |
| --- | --- |

—

Konferencja w sprawie turystyki dla wszystkich: stan obecny i praktyki w UE, BITS oraz Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Przedsiębiorstw, Dział Turystyki, styczeń 2006

| — | Światowy Kongres Turystyki Socjalnej: W kierunku turystyki opartej na rozwoju i solidarności, Aubagne (Francja), maj 2006. |
| --- | --- |

—

Światowy Kongres Turystyki Socjalnej: W kierunku turystyki opartej na rozwoju i solidarności, Aubagne (Francja), maj 2006.

Bruksela, 14 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Różne koncepcje turystyki socjalnej: ewolucja podaży i popytu, Komisja Europejska, XXIII Dyrekcja Generalna, Dział Turystyki, 1993

1

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/78 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/78

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statystyk strukturalnych dotyczących przedsiębiorstw

COM(2006) 66 wersja ostateczna — 2006/0020 (COD)

(2006/C 318/13)

Dnia 27 marca 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 285 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 26 lipca 2006 r. Sprawozdawcą była Susanna FLORIO.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z 14 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 130 głosami — 7 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wstęp

| 1.1 | W dn. 20 grudnia 2000 r. Rada Europejska postanowiła zapoczątkować wieloletni program na rzecz przedsiębiorstw i przedsiębiorczości, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) (1). Posługując się tymi nowymi ramami odniesienia, Unia Europejska miała na celu podniesienie konkurencyjności przedsiębiorstw w gospodarce opartej na wiedzy, uproszczenie i ułatwienie otoczenia prawnego, administracyjnego i finansowego — przede wszystkim w celu promowania badań i wynalazczości — oraz ułatwienie dostępu przedsiębiorstw do usług i programów wspólnotowych, a także propagowanie przedsiębiorczości. |
| --- | --- |

1.1

W dn. 20 grudnia 2000 r. Rada Europejska postanowiła zapoczątkować wieloletni program na rzecz przedsiębiorstw i przedsiębiorczości, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) (1). Posługując się tymi nowymi ramami odniesienia, Unia Europejska miała na celu podniesienie konkurencyjności przedsiębiorstw w gospodarce opartej na wiedzy, uproszczenie i ułatwienie otoczenia prawnego, administracyjnego i finansowego — przede wszystkim w celu promowania badań i wynalazczości — oraz ułatwienie dostępu przedsiębiorstw do usług i programów wspólnotowych, a także propagowanie przedsiębiorczości.

| 1.2 | Na początku 2003 r. Komisja Europejska przedstawiła Zieloną księgę w sprawie przedsiębiorczości w Europie (2), w której podkreśliła potrzebę ukierunkowanego wsparcia i zaapelowała o politykę strategiczną na rzecz sektora przemysłowego i wytwórczego, w którym już od wielu lat odnotowywano w Europie niebezpieczny zastój, przede wszystkim w porównaniu z innymi obszarami świata. |
| --- | --- |

1.2

Na początku 2003 r. Komisja Europejska przedstawiła Zieloną księgę w sprawie przedsiębiorczości w Europie (2), w której podkreśliła potrzebę ukierunkowanego wsparcia i zaapelowała o politykę strategiczną na rzecz sektora przemysłowego i wytwórczego, w którym już od wielu lat odnotowywano w Europie niebezpieczny zastój, przede wszystkim w porównaniu z innymi obszarami świata.

| 1.2.1 | Zaproponowano główne działania mające na celu wsparcie i krzewienie przedsiębiorczości w Europie:






  — | pokonanie barier administracyjnych hamujących rozwój przedsiębiorstw, |
| --- | --- | --- |

1.2.1

Zaproponowano główne działania mające na celu wsparcie i krzewienie przedsiębiorczości w Europie:

—

pokonanie barier administracyjnych hamujących rozwój przedsiębiorstw,

| — | zrównoważenie czynników ryzyka i korzyści związanych z przedsiębiorczością, |
| --- | --- |

—

zrównoważenie czynników ryzyka i korzyści związanych z przedsiębiorczością,

| — | nakłanianie całego społeczeństwa do przyjęcia bardziej pozytywnej postawy wobec tworzenia nowych przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

—

nakłanianie całego społeczeństwa do przyjęcia bardziej pozytywnej postawy wobec tworzenia nowych przedsiębiorstw.

| 1.3 | Po odbyciu konsultacji z zainteresowanymi stronami w oparciu o zieloną księgę, w 2004 r. Komisja przedstawiła plan działania na rzecz przedsiębiorczości (3), który uwzględnia nowe informacje uzyskane w wyniku konsultacji i stanowi uzupełnienie wieloletniego programu na rzecz przedsiębiorstw i przedsiębiorczości. |
| --- | --- |

1.3

Po odbyciu konsultacji z zainteresowanymi stronami w oparciu o zieloną księgę, w 2004 r. Komisja przedstawiła plan działania na rzecz przedsiębiorczości (3), który uwzględnia nowe informacje uzyskane w wyniku konsultacji i stanowi uzupełnienie wieloletniego programu na rzecz przedsiębiorstw i przedsiębiorczości.

| 1.4 | Zarówno na szczeblu krajowym, jak i europejskim kluczowe kwestie, takie jak polityka przemysłowa, wsparcie dla usług oraz zatrudnienie jako siła napędowa wzrostu gospodarczego, wiążą się ściśle z priorytetami w zakresie zatrudnienia i spraw społecznych, które stanowią istotny cel decyzji politycznych Unii Europejskiej. Również w tej dziedzinie w ostatnich latach instytucje europejskie przedsięwzięły różne inicjatywy, między innymi przedstawienie przez państwa członkowskie planu rocznego. |
| --- | --- |

1.4

Zarówno na szczeblu krajowym, jak i europejskim kluczowe kwestie, takie jak polityka przemysłowa, wsparcie dla usług oraz zatrudnienie jako siła napędowa wzrostu gospodarczego, wiążą się ściśle z priorytetami w zakresie zatrudnienia i spraw społecznych, które stanowią istotny cel decyzji politycznych Unii Europejskiej. Również w tej dziedzinie w ostatnich latach instytucje europejskie przedsięwzięły różne inicjatywy, między innymi przedstawienie przez państwa członkowskie planu rocznego.

| 1.5 | Na szczycie w Luksemburgu w 1997 r. zapoczątkowano europejską strategię na rzecz zatrudnienia (EES), która została następnie uznana za kluczowy aspekt strategii lizbońskiej. To w istocie strategia lizbońska stawia sobie za cel unowocześnienie gospodarki europejskiej poprzez obniżenie wskaźnika bezrobocia i stworzenie miejsc pracy wymagających wysokich kwalifikacji. By osiągnąć te cele należy koniecznie zwrócić uwagę na obszary polityki społecznej i polityki równych szans na różnych szczeblach społecznych. Jest to swego rodzaju warunek wstępny osiągnięcia wyższej stopy wzrostu i „zdrowego” klimatu gospodarczego przed przeprowadzeniem poważnej restrukturyzacji systemu gospodarczego. |
| --- | --- |

1.5

Na szczycie w Luksemburgu w 1997 r. zapoczątkowano europejską strategię na rzecz zatrudnienia (EES), która została następnie uznana za kluczowy aspekt strategii lizbońskiej. To w istocie strategia lizbońska stawia sobie za cel unowocześnienie gospodarki europejskiej poprzez obniżenie wskaźnika bezrobocia i stworzenie miejsc pracy wymagających wysokich kwalifikacji. By osiągnąć te cele należy koniecznie zwrócić uwagę na obszary polityki społecznej i polityki równych szans na różnych szczeblach społecznych. Jest to swego rodzaju warunek wstępny osiągnięcia wyższej stopy wzrostu i „zdrowego” klimatu gospodarczego przed przeprowadzeniem poważnej restrukturyzacji systemu gospodarczego.

| 1.6 | Innymi elementami tego ambitnego projektu miały być Europejska Przestrzeń Badawcza, całkowita integracja rynków i stworzenie klimatu sprzyjającego małym i średnim przedsiębiorstwom. We wniosku dotyczącym programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji na lata 2007-2013 (4) sama Komisja stwierdza, że promowanie technologii i badań jest bezpośrednio związane z wykorzystaniem możliwości stwarzanych przez rynek dla nowych produktów, usług i procesów przedsiębiorstw. Ponadto należy wzbudzać chęć do podejmowania ryzyka i wypróbowywania na rynku nowych pomysłów. Niewystarczająco rozwinięta wynalazczość jest jedną z głównych przyczyn niezadowalającego wzrostu w Europie. |
| --- | --- |

1.6

Innymi elementami tego ambitnego projektu miały być Europejska Przestrzeń Badawcza, całkowita integracja rynków i stworzenie klimatu sprzyjającego małym i średnim przedsiębiorstwom. We wniosku dotyczącym programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji na lata 2007-2013 (4) sama Komisja stwierdza, że promowanie technologii i badań jest bezpośrednio związane z wykorzystaniem możliwości stwarzanych przez rynek dla nowych produktów, usług i procesów przedsiębiorstw. Ponadto należy wzbudzać chęć do podejmowania ryzyka i wypróbowywania na rynku nowych pomysłów. Niewystarczająco rozwinięta wynalazczość jest jedną z głównych przyczyn niezadowalającego wzrostu w Europie.

| 1.7 | Co się tyczy spójności społecznej, zaapelowano o bezpośrednie działania w dziedzinie kształcenia i zabezpieczenia społecznego. By zapewnić koordynację między państwami członkowskimi w zakresie opracowywania polityki przewidziano możliwość zastosowania mechanizmu otwartej koordynacji, który miałby udostępniać najlepsze rozwiązania i wyniki we wszystkich dziedzinach poprzez wymianę najlepszych wzorców (best practices). |
| --- | --- |

1.7

Co się tyczy spójności społecznej, zaapelowano o bezpośrednie działania w dziedzinie kształcenia i zabezpieczenia społecznego. By zapewnić koordynację między państwami członkowskimi w zakresie opracowywania polityki przewidziano możliwość zastosowania mechanizmu otwartej koordynacji, który miałby udostępniać najlepsze rozwiązania i wyniki we wszystkich dziedzinach poprzez wymianę najlepszych wzorców (best practices).

| 1.8 | Właśnie dzięki śródokresowej ocenie strategii lizbońskiej Komisja Europejska przedstawiła w 2005 r. komunikat w sprawie „wzrostu i zatrudnienia” (5), skupiając swą uwagę na dwóch istotnych zagadnieniach: na osiągnięciu stałego i trwałego wzrostu gospodarczego oraz na tworzeniu coraz lepszych i liczniejszych miejsc pracy. Cele te uznawano za możliwe do osiągnięcia dzięki synergii szczebla wspólnotowego i krajowego. |
| --- | --- |

1.8

Właśnie dzięki śródokresowej ocenie strategii lizbońskiej Komisja Europejska przedstawiła w 2005 r. komunikat w sprawie „wzrostu i zatrudnienia” (5), skupiając swą uwagę na dwóch istotnych zagadnieniach: na osiągnięciu stałego i trwałego wzrostu gospodarczego oraz na tworzeniu coraz lepszych i liczniejszych miejsc pracy. Cele te uznawano za możliwe do osiągnięcia dzięki synergii szczebla wspólnotowego i krajowego.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1 | Przeobrażenia świata gospodarczego i produkcyjnego są stałym i gwałtownym procesem: różne sektory przemysłowe i związane z nimi podmioty wprowadzają zmiany i innowacje, by dostosować się do zmian rynkowych, dążąc do zachowania konkurencyjności, jak też stworzenia coraz większych możliwości wzrostu i zysku. |
| --- | --- |

2.1

Przeobrażenia świata gospodarczego i produkcyjnego są stałym i gwałtownym procesem: różne sektory przemysłowe i związane z nimi podmioty wprowadzają zmiany i innowacje, by dostosować się do zmian rynkowych, dążąc do zachowania konkurencyjności, jak też stworzenia coraz większych możliwości wzrostu i zysku.

| 2.1.1 | Na takim rynku jak europejski, gdzie przedsiębiorstwa rozwijają się w zastraszająco szybkim tempie, a tradycyjne sektory wzajemnie się przenikają (produkcja, handel, dystrybucja itp.), linia podziału między różnymi rodzajami działalności może być trudna do wyznaczenia. Co więcej, coraz trudniej jest ustalić przeważający typ działalności (handlowy, rolniczy, wytwórczy, rzemieślniczy, usługowy itp.), dokonując oceny i klasyfikacji rodzajów przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

2.1.1

Na takim rynku jak europejski, gdzie przedsiębiorstwa rozwijają się w zastraszająco szybkim tempie, a tradycyjne sektory wzajemnie się przenikają (produkcja, handel, dystrybucja itp.), linia podziału między różnymi rodzajami działalności może być trudna do wyznaczenia. Co więcej, coraz trudniej jest ustalić przeważający typ działalności (handlowy, rolniczy, wytwórczy, rzemieślniczy, usługowy itp.), dokonując oceny i klasyfikacji rodzajów przedsiębiorstw.

| 2.1.2 | Zważywszy na zmiany zachodzące w dziedzinie gospodarki społecznej, która dotyczy znaczącej i rosnącej części rynku europejskiego, zestawienia statystyczne z trudem nadążają za ulegającą ciągłym zmianom i unowocześnieniu rzeczywistością. Przedstawiciele Eurostatu stwierdzają, że mieli trudności z określeniem tej dziedziny, ponieważ działania w zakresie gospodarki społecznej nie zawsze są rejestrowane jako działalność gospodarcza. Niemniej Komitet uważa, że nie należy szczędzić wysiłków, by określić rosnącą wagę sektora związanego z gospodarką społeczną, co jest rzeczą kluczową dla osiągnięcia celów strategii lizbońskiej. Brak takich danych jest przeszkodą w lepszym rozumieniu rozwoju świata gospodarki i rynku. |
| --- | --- |

2.1.2

Zważywszy na zmiany zachodzące w dziedzinie gospodarki społecznej, która dotyczy znaczącej i rosnącej części rynku europejskiego, zestawienia statystyczne z trudem nadążają za ulegającą ciągłym zmianom i unowocześnieniu rzeczywistością. Przedstawiciele Eurostatu stwierdzają, że mieli trudności z określeniem tej dziedziny, ponieważ działania w zakresie gospodarki społecznej nie zawsze są rejestrowane jako działalność gospodarcza. Niemniej Komitet uważa, że nie należy szczędzić wysiłków, by określić rosnącą wagę sektora związanego z gospodarką społeczną, co jest rzeczą kluczową dla osiągnięcia celów strategii lizbońskiej. Brak takich danych jest przeszkodą w lepszym rozumieniu rozwoju świata gospodarki i rynku.

| 2.1.3 | Istotnym celem okazało się zatem pozyskanie statystyk strukturalnych na temat europejskich przedsiębiorstw, które byłyby aktualizowane i które koncentrowałyby się przede wszystkim na ich działalności, konkurencyjności, wydajności i strukturze. Podkreślając wagę wsparcia statystycznego, nie należy zapominać, że gromadzenie danych, a następnie ich przetwarzanie wiąże się z wykorzystaniem częstokroć znacznych (szczególnie w wypadku małych przedsiębiorstw) zasobów ludzkich i finansowych. |
| --- | --- |

2.1.3

Istotnym celem okazało się zatem pozyskanie statystyk strukturalnych na temat europejskich przedsiębiorstw, które byłyby aktualizowane i które koncentrowałyby się przede wszystkim na ich działalności, konkurencyjności, wydajności i strukturze. Podkreślając wagę wsparcia statystycznego, nie należy zapominać, że gromadzenie danych, a następnie ich przetwarzanie wiąże się z wykorzystaniem częstokroć znacznych (szczególnie w wypadku małych przedsiębiorstw) zasobów ludzkich i finansowych.

| 2.1.4 | Wzrost gospodarczy jest absolutnym priorytetem dla wszystkich krajów Unii Europejskiej, jak przy niezliczonych okazjach powtarzały już Rada Europejska i inne instytucje europejskie. Wzrostowi temu musi koniecznie towarzyszyć tworzenie nowych i lepszych miejsc pracy. Proces ten musi zachodzić we wszystkich sektorach — lecz zwłaszcza w przemyśle wytwórczym i sektorze usługowym — w taki sposób, by pobudzić sam wzrost i umożliwić obywatelom europejskim czerpanie z niego korzyści. |
| --- | --- |

2.1.4

Wzrost gospodarczy jest absolutnym priorytetem dla wszystkich krajów Unii Europejskiej, jak przy niezliczonych okazjach powtarzały już Rada Europejska i inne instytucje europejskie. Wzrostowi temu musi koniecznie towarzyszyć tworzenie nowych i lepszych miejsc pracy. Proces ten musi zachodzić we wszystkich sektorach — lecz zwłaszcza w przemyśle wytwórczym i sektorze usługowym — w taki sposób, by pobudzić sam wzrost i umożliwić obywatelom europejskim czerpanie z niego korzyści.

| 2.2 | Europejski model rozwoju różni się od innych tym, że przywiązuje dużą wagę do aspektu społecznego i do pojęcia zrównoważenia wzrostu gospodarczego. Należy brać ten fakt pod uwagę za każdym razem, gdy instytucje europejskie zamierzają wydać przepisy w zakresie swych kompetencji. |
| --- | --- |

2.2

Europejski model rozwoju różni się od innych tym, że przywiązuje dużą wagę do aspektu społecznego i do pojęcia zrównoważenia wzrostu gospodarczego. Należy brać ten fakt pod uwagę za każdym razem, gdy instytucje europejskie zamierzają wydać przepisy w zakresie swych kompetencji.

| 2.3 | W konsekwencji, by opracować naprawdę skuteczne, przydatne i spójne przepisy należy mieć bardzo dokładny ogląd europejskiej rzeczywistości przemysłowej. Decyzje polityczne opierają się na analizie rzeczywistości i związanych z nią problemów poprzez proponowanie rozwiązań uwzględniających jak największą liczbę możliwych elementów oraz dążenie do antycypowania wpływu powziętych decyzji na tę rzeczywistość na płaszczyźnie politycznej, gospodarczej, prawnej, społecznej, krajowej i terytorialnej. |
| --- | --- |

2.3

W konsekwencji, by opracować naprawdę skuteczne, przydatne i spójne przepisy należy mieć bardzo dokładny ogląd europejskiej rzeczywistości przemysłowej. Decyzje polityczne opierają się na analizie rzeczywistości i związanych z nią problemów poprzez proponowanie rozwiązań uwzględniających jak największą liczbę możliwych elementów oraz dążenie do antycypowania wpływu powziętych decyzji na tę rzeczywistość na płaszczyźnie politycznej, gospodarczej, prawnej, społecznej, krajowej i terytorialnej.

| 2.4 | Dla przeprowadzenia pełnej i skutecznej analizy rzeczywistości fundamentalne znaczenie ma zapewne instrument statystyczny. Prace wykonane przez Eurostat od początku jego istnienia są źródłem cennego i niezbędnego wsparcia dla procesu decyzyjnego i politycznego Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

2.4

Dla przeprowadzenia pełnej i skutecznej analizy rzeczywistości fundamentalne znaczenie ma zapewne instrument statystyczny. Prace wykonane przez Eurostat od początku jego istnienia są źródłem cennego i niezbędnego wsparcia dla procesu decyzyjnego i politycznego Unii Europejskiej.

| 2.4.1 | Instrument statystyczny ma podstawowe znaczenie, gdyż jest w stanie zmierzyć, zbadać i opisać liczne i różnorodne aspekty rzeczywistej sytuacji. Dostępność informacji statystycznych ma fundamentalne znaczenie dla kształtowania i oceniania obszarów polityki, zarządzania usługami i funkcjami publicznymi, stanowienia lepszego prawa oraz stałego i okresowego monitorowania wyników i postępów poczynionych dzięki obranym kierunkom politycznym. |
| --- | --- |

2.4.1

Instrument statystyczny ma podstawowe znaczenie, gdyż jest w stanie zmierzyć, zbadać i opisać liczne i różnorodne aspekty rzeczywistej sytuacji. Dostępność informacji statystycznych ma fundamentalne znaczenie dla kształtowania i oceniania obszarów polityki, zarządzania usługami i funkcjami publicznymi, stanowienia lepszego prawa oraz stałego i okresowego monitorowania wyników i postępów poczynionych dzięki obranym kierunkom politycznym.

| 2.5 | Dotyczy to wszystkich obszarów kompetencji Unii Europejskiej i z tego też względu Eurostat, wspierany i wspomagany przez instytuty statystyczne państw członkowskich, ma za zadanie przetwarzanie oraz dostarczanie zaktualizowanych i wiarygodnych danych. W ostatnich latach fundamentalne znaczenie miały dane zebrane w dziedzinie gospodarki i finansów, rolnictwa, kierunków polityki demograficznej, opieki społecznej, handlu, badań naukowych, środowiska naturalnego, transportu i — co nie mniej istotne — świata przemysłu oraz właściwych dla niego wskaźników rynkowych. |
| --- | --- |

2.5

Dotyczy to wszystkich obszarów kompetencji Unii Europejskiej i z tego też względu Eurostat, wspierany i wspomagany przez instytuty statystyczne państw członkowskich, ma za zadanie przetwarzanie oraz dostarczanie zaktualizowanych i wiarygodnych danych. W ostatnich latach fundamentalne znaczenie miały dane zebrane w dziedzinie gospodarki i finansów, rolnictwa, kierunków polityki demograficznej, opieki społecznej, handlu, badań naukowych, środowiska naturalnego, transportu i — co nie mniej istotne — świata przemysłu oraz właściwych dla niego wskaźników rynkowych.

| 2.5.1 | By przekonać się o wadze przypisywanej europejskiemu światu przedsiębiorczości i jego rozwojowi, wystarczy przywołać inicjatywy przedsięwzięte w tym względzie w ostatnich latach przez Komisję i Radę. |
| --- | --- |

2.5.1

By przekonać się o wadze przypisywanej europejskiemu światu przedsiębiorczości i jego rozwojowi, wystarczy przywołać inicjatywy przedsięwzięte w tym względzie w ostatnich latach przez Komisję i Radę.

3.   Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie statystyk strukturalnych w dziedzinie przedsiębiorstw

| 3.1 | Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 58/97 przyjęte przez Radę dn. 20 grudnia 1996 r. zostało zmienione aż cztery razy w ciągu ostatnich 10 lat, a wniosek stanowi najnowszą propozycję zmiany, która umożliwiłaby uzyskanie większej spójności i zwiększenie możliwości zastosowania kierunków polityki i strategii mających na celu wsparcie europejskiego przemysłu i produkcji. |
| --- | --- |

3.1

Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 58/97 przyjęte przez Radę dn. 20 grudnia 1996 r. zostało zmienione aż cztery razy w ciągu ostatnich 10 lat, a wniosek stanowi najnowszą propozycję zmiany, która umożliwiłaby uzyskanie większej spójności i zwiększenie możliwości zastosowania kierunków polityki i strategii mających na celu wsparcie europejskiego przemysłu i produkcji.

| 3.1.1 | By zaspokoić coraz większą potrzebę statystyk, Komisja proponuje pewne ulepszenia ze szczególnym uwzględnieniem usług, które w ostatnich miesiącach znajdowały się w centrum szerokich dyskusji ze względu na swe — nie w pełni jeszcze odzwierciedlone na szczeblu europejskim — znaczenie gospodarcze i potencjał. Komisja dołącza również załącznik dotyczący demografii przedsiębiorstw i usług dla przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

3.1.1

By zaspokoić coraz większą potrzebę statystyk, Komisja proponuje pewne ulepszenia ze szczególnym uwzględnieniem usług, które w ostatnich miesiącach znajdowały się w centrum szerokich dyskusji ze względu na swe — nie w pełni jeszcze odzwierciedlone na szczeblu europejskim — znaczenie gospodarcze i potencjał. Komisja dołącza również załącznik dotyczący demografii przedsiębiorstw i usług dla przedsiębiorstw.

| 3.2 | Komisja stwierdziła, że w wypadku wielu obszarów działalności, związanych przede wszystkim z usługami dla przedsiębiorstw, brak szczegółowych, najnowszych danych statystycznych; nowy wniosek stwarza zatem możliwość dostosowania obowiązujących przepisów w taki sposób, by działalność gospodarczo-produkcyjna przedsiębiorstw była porównywalna do działalności usługowej. |
| --- | --- |

3.2

Komisja stwierdziła, że w wypadku wielu obszarów działalności, związanych przede wszystkim z usługami dla przedsiębiorstw, brak szczegółowych, najnowszych danych statystycznych; nowy wniosek stwarza zatem możliwość dostosowania obowiązujących przepisów w taki sposób, by działalność gospodarczo-produkcyjna przedsiębiorstw była porównywalna do działalności usługowej.

| 3.2.1 | Ponadto Komisja uznała, że dla poparcia zaleceń strategicznych w sprawie przedsiębiorczości konieczne są zharmonizowane dane dotyczące demografii przedsiębiorstw (tworzenia, działalności, likwidacji) i ich wpływu na zatrudnienie. Dane „demograficzne” przedsiębiorstw stanowią już część wskaźników strukturalnych wykorzystywanych do monitorowania celów wyznaczonych w ramach strategii lizbońskiej. To właśnie w tym kontekście należy analizować rewizję zaproponowaną przez Komisję. |
| --- | --- |

3.2.1

Ponadto Komisja uznała, że dla poparcia zaleceń strategicznych w sprawie przedsiębiorczości konieczne są zharmonizowane dane dotyczące demografii przedsiębiorstw (tworzenia, działalności, likwidacji) i ich wpływu na zatrudnienie. Dane „demograficzne” przedsiębiorstw stanowią już część wskaźników strukturalnych wykorzystywanych do monitorowania celów wyznaczonych w ramach strategii lizbońskiej. To właśnie w tym kontekście należy analizować rewizję zaproponowaną przez Komisję.

| 3.3 | Wniosek określa kod NACE (6) jako instrument odniesienia dla gromadzenia danych statystycznych. NACE jest zazwyczaj wykorzystywany przez służby Komisji w odniesieniu do wszystkich statystyk dotyczących działalności gospodarczej. Został on poddany rewizji i aktualizacji, by sprostać potrzebie lepszego zrozumienia zmian gospodarczo-produkcyjnych zachodzących w UE. |
| --- | --- |

3.3

Wniosek określa kod NACE (6) jako instrument odniesienia dla gromadzenia danych statystycznych. NACE jest zazwyczaj wykorzystywany przez służby Komisji w odniesieniu do wszystkich statystyk dotyczących działalności gospodarczej. Został on poddany rewizji i aktualizacji, by sprostać potrzebie lepszego zrozumienia zmian gospodarczo-produkcyjnych zachodzących w UE.

| 3.4 | NACE REV. 1.1, który jest wskaźnikiem odniesienia, stanowi prostą aktualizację NACE REV. 1 i nie wiąże się z jego znaczącym przekształceniem. Celem aktualizacji było odzwierciedlenie:






  — | nowych rodzajów działalności, które nie istniały jeszcze w chwili sporządzania NACE REV. 1, |
| --- | --- | --- |

3.4

NACE REV. 1.1, który jest wskaźnikiem odniesienia, stanowi prostą aktualizację NACE REV. 1 i nie wiąże się z jego znaczącym przekształceniem. Celem aktualizacji było odzwierciedlenie:

—

nowych rodzajów działalności, które nie istniały jeszcze w chwili sporządzania NACE REV. 1,

| — | rodzajów działalności, które zyskały na znaczeniu po sporządzeniu NACE REV. 1 w wyniku zmian technologicznych lub gospodarczych, |
| --- | --- |

—

rodzajów działalności, które zyskały na znaczeniu po sporządzeniu NACE REV. 1 w wyniku zmian technologicznych lub gospodarczych,

| — | korekty błędów występujących w pierwotnym NACE REV. 1, które były już wtedy zauważalne i nie wynikały ze zmian w filozofii prowadzenia działalności. |
| --- | --- |

—

korekty błędów występujących w pierwotnym NACE REV. 1, które były już wtedy zauważalne i nie wynikały ze zmian w filozofii prowadzenia działalności.

| 3.4.1 | W najbliższych miesiącach wydana zostanie dodatkowa rewizja NACE — obecnie znajdująca się podczas drugiego czytania w Parlamencie Europejskim — która wprowadzi nowe zmiany i aktualizacje. |
| --- | --- |

3.4.1

W najbliższych miesiącach wydana zostanie dodatkowa rewizja NACE — obecnie znajdująca się podczas drugiego czytania w Parlamencie Europejskim — która wprowadzi nowe zmiany i aktualizacje.

| 3.5 | Zestawienie statystyczne, określone przez zakres (art. 2), jest sporządzone w formie modułów wymienionych w art. 3 proponowanego rozporządzenia:






  — | wspólny moduł dla rocznych statystyk strukturalnych, |
| --- | --- | --- |

3.5

Zestawienie statystyczne, określone przez zakres (art. 2), jest sporządzone w formie modułów wymienionych w art. 3 proponowanego rozporządzenia:

—

wspólny moduł dla rocznych statystyk strukturalnych,

| — | moduł szczegółowy dla statystyk strukturalnych w przemyśle, |
| --- | --- |

—

moduł szczegółowy dla statystyk strukturalnych w przemyśle,

| — | moduł szczegółowy dla statystyk strukturalnych w handlu, |
| --- | --- |

—

moduł szczegółowy dla statystyk strukturalnych w handlu,

| — | moduł szczegółowy dla statystyk strukturalnych w budownictwie, |
| --- | --- |

—

moduł szczegółowy dla statystyk strukturalnych w budownictwie,

| — | moduł szczegółowy dla statystyk strukturalnych w ubezpieczeniach, |
| --- | --- |

—

moduł szczegółowy dla statystyk strukturalnych w ubezpieczeniach,

| — | moduł szczegółowy dla statystyk strukturalnych w instytucjach kredytowych, |
| --- | --- |

—

moduł szczegółowy dla statystyk strukturalnych w instytucjach kredytowych,

| — | moduł szczegółowy dla statystyk strukturalnych w funduszach emerytalnych, |
| --- | --- |

—

moduł szczegółowy dla statystyk strukturalnych w funduszach emerytalnych,

| — | moduł szczegółowy dla statystyk strukturalnych dotyczących usług dla przedsiębiorstw, |
| --- | --- |

—

moduł szczegółowy dla statystyk strukturalnych dotyczących usług dla przedsiębiorstw,

| — | moduł szczegółowy dla statystyk strukturalnych dotyczących demografii przedsiębiorstw, |
| --- | --- |

—

moduł szczegółowy dla statystyk strukturalnych dotyczących demografii przedsiębiorstw,

| — | elastyczny moduł wykorzystywany przy zbieraniu na małą skalę danych ad hoc dotyczących cech charakterystycznych przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

—

elastyczny moduł wykorzystywany przy zbieraniu na małą skalę danych ad hoc dotyczących cech charakterystycznych przedsiębiorstw.

| 3.5.1 | Ostatnie trzy moduły zostały wprowadzone przez omawiany wniosek dotyczący przekształconego rozporządzenia, a treść i zastosowanie każdego z nich zostały omówione w oddzielnych załącznikach. |
| --- | --- |

3.5.1

Ostatnie trzy moduły zostały wprowadzone przez omawiany wniosek dotyczący przekształconego rozporządzenia, a treść i zastosowanie każdego z nich zostały omówione w oddzielnych załącznikach.

| 3.6 | Przewidziano ponadto badania pilotażowe w wypadku jedynie niektórych modułów. Badania takie zawsze towarzyszyły zbieraniu danych statystycznych dla modułów; w tym wypadku należy podkreślić włączenie badań pilotażowych ad hoc dla sektorów służby zdrowia i edukacji. Chodzi o dobrowolne badania, które zdaniem Eurostatu służyłyby bardziej precyzyjnej ocenie wpływu działalności rynkowej w tychże sektorach. |
| --- | --- |

3.6

Przewidziano ponadto badania pilotażowe w wypadku jedynie niektórych modułów. Badania takie zawsze towarzyszyły zbieraniu danych statystycznych dla modułów; w tym wypadku należy podkreślić włączenie badań pilotażowych ad hoc dla sektorów służby zdrowia i edukacji. Chodzi o dobrowolne badania, które zdaniem Eurostatu służyłyby bardziej precyzyjnej ocenie wpływu działalności rynkowej w tychże sektorach.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1 | Komitet uznaje zasadniczy wkład instrumentu statystycznego w wyznaczenie priorytetów w dziedzinie polityki przemysłowej, w ramach strategii lizbońskiej. W programie ramowym na rzecz konkurencyjności i innowacji na lata 2007-2013 (7) Komisja popiera przydatność analiz porównawczych jako instrumentu służącego opracowywaniu kierunków polityki, a także badaniom i wymianie dobrych rozwiązań między władzami krajowymi i regionalnymi. |
| --- | --- |

4.1

Komitet uznaje zasadniczy wkład instrumentu statystycznego w wyznaczenie priorytetów w dziedzinie polityki przemysłowej, w ramach strategii lizbońskiej. W programie ramowym na rzecz konkurencyjności i innowacji na lata 2007-2013 (7) Komisja popiera przydatność analiz porównawczych jako instrumentu służącego opracowywaniu kierunków polityki, a także badaniom i wymianie dobrych rozwiązań między władzami krajowymi i regionalnymi.

| 4.2 | Z tegoż względu Komitet uważa, że istotna jest aktualizacja rozporządzenia (WE, Euratom) nr 58/97 i proponuje pewne zmiany. |
| --- | --- |

4.2

Z tegoż względu Komitet uważa, że istotna jest aktualizacja rozporządzenia (WE, Euratom) nr 58/97 i proponuje pewne zmiany.

| 4.3 | We wspólnym module (załącznik I) pozycja „koszty zabezpieczenia społecznego”, która występowała już w poprzednich wersjach, okazuje się być mało przejrzysta i trudna do zinterpretowania w świetle zmian zachodzących na rynku wewnętrznym. Sposób organizacji zabezpieczenia społecznego różni się w państwach członkowskich pod względem systemów i praktycznych rozwiązań: sama definicja „systemu zabezpieczenia społecznego” jest trudna dla 25 państw UE i powinna zostać prawdopodobnie rozwinięta oraz ponownie sformułowana. |
| --- | --- |

4.3

We wspólnym module (załącznik I) pozycja „koszty zabezpieczenia społecznego”, która występowała już w poprzednich wersjach, okazuje się być mało przejrzysta i trudna do zinterpretowania w świetle zmian zachodzących na rynku wewnętrznym. Sposób organizacji zabezpieczenia społecznego różni się w państwach członkowskich pod względem systemów i praktycznych rozwiązań: sama definicja „systemu zabezpieczenia społecznego” jest trudna dla 25 państw UE i powinna zostać prawdopodobnie rozwinięta oraz ponownie sformułowana.

| 4.4 | Dane dotyczące zatrudnienia zawarte w załączniku I, jak też w następnych załącznikach, są zbyt ograniczone i nie odzwierciedlają o wiele bardziej złożonego charakteru rynku pracy we wszystkich państwach UE. Są one w istocie ograniczone do zestawienia liczby pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze pracy i na pełnym etacie: stosunki pracy są o wiele bardziej zróżnicowane. Co więcej, brak zestawienia według płci, które znajduje się jedynie w module dotyczącym sektora bankowego (załącznik VI). |
| --- | --- |

4.4

Dane dotyczące zatrudnienia zawarte w załączniku I, jak też w następnych załącznikach, są zbyt ograniczone i nie odzwierciedlają o wiele bardziej złożonego charakteru rynku pracy we wszystkich państwach UE. Są one w istocie ograniczone do zestawienia liczby pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze pracy i na pełnym etacie: stosunki pracy są o wiele bardziej zróżnicowane. Co więcej, brak zestawienia według płci, które znajduje się jedynie w module dotyczącym sektora bankowego (załącznik VI).

| 4.4.1 | Zważywszy przede wszystkim, że w poprzednich wersjach rozporządzenia (WE, Euratom) nr 58/97 (art. 1) do celów zbierania statystyk zaliczono również analizę „polityki dotyczącej przedsiębiorczości”, przekształcenie to mogło być również okazją do bardziej uważnego i dogłębnego zbadania polityki zatrudnienia stosowanej w przedsiębiorstwach ze względu na znaczenie tego zagadnienia dla obszarów polityki Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

4.4.1

Zważywszy przede wszystkim, że w poprzednich wersjach rozporządzenia (WE, Euratom) nr 58/97 (art. 1) do celów zbierania statystyk zaliczono również analizę „polityki dotyczącej przedsiębiorczości”, przekształcenie to mogło być również okazją do bardziej uważnego i dogłębnego zbadania polityki zatrudnienia stosowanej w przedsiębiorstwach ze względu na znaczenie tego zagadnienia dla obszarów polityki Unii Europejskiej.

| 4.5 | Co się tyczy badań pilotażowych, niewłaściwa wydaje nam się metoda wybrana przez Komisję, która uważa, że należy przeprowadzić analizę takich sektorów, jak służba zdrowia i edukacja „w celu zbadania możliwości objęcia działalności rynkowych i nierynkowych wskazanych w tych sekcjach”. Biorąc zwłaszcza pod uwagę tymczasowe brzmienie dyrektywy w sprawie usług zaproponowane przez Komisję, które wyklucza je z zakresu zastosowania, Komitet uważa, że tak wrażliwe sektory nie powinny być przedmiotem statystyk strukturalnych dotyczących przedsiębiorstw. W świetle nowych propozycji przepisów w sprawie usług na rynku wewnętrznym Komitet uważa za użyteczne, by Komisja rozpoczęła gromadzenie danych statystycznych dotyczących tych sektorów w trybie ad-hoc. |
| --- | --- |

4.5

Co się tyczy badań pilotażowych, niewłaściwa wydaje nam się metoda wybrana przez Komisję, która uważa, że należy przeprowadzić analizę takich sektorów, jak służba zdrowia i edukacja „w celu zbadania możliwości objęcia działalności rynkowych i nierynkowych wskazanych w tych sekcjach”. Biorąc zwłaszcza pod uwagę tymczasowe brzmienie dyrektywy w sprawie usług zaproponowane przez Komisję, które wyklucza je z zakresu zastosowania, Komitet uważa, że tak wrażliwe sektory nie powinny być przedmiotem statystyk strukturalnych dotyczących przedsiębiorstw. W świetle nowych propozycji przepisów w sprawie usług na rynku wewnętrznym Komitet uważa za użyteczne, by Komisja rozpoczęła gromadzenie danych statystycznych dotyczących tych sektorów w trybie ad-hoc.

| 4.6 | W załączniku II (moduł dla statystyk strukturalnych w przemyśle) Komisja uznała za stosowne usunięcie danych dotyczących całkowitych wydatków i wydatków na personel, przeznaczonych na badania i rozwój. W świetle strategii lizbońskiej brak takich danych utrudnia lepsze zrozumienie rozwoju świata przedsiębiorczości oraz charakteru i celu inwestycji. |
| --- | --- |

4.6

W załączniku II (moduł dla statystyk strukturalnych w przemyśle) Komisja uznała za stosowne usunięcie danych dotyczących całkowitych wydatków i wydatków na personel, przeznaczonych na badania i rozwój. W świetle strategii lizbońskiej brak takich danych utrudnia lepsze zrozumienie rozwoju świata przedsiębiorczości oraz charakteru i celu inwestycji.

| 4.7 | Komisja postanowiła wykreślić zestawienie dotyczące zakupu produktów energetycznych. Zestawienie to ma natomiast duże znaczenie, gdyż daje ono ogólny obraz zużycia i wykorzystania energii przez przedsiębiorstwa; co więcej, art. 1 zaproponowanego rozporządzenia stwierdza, że przetwarzanie danych statystycznych dotyczy również „wykorzystywanych czynników produkcji”, do których energia niewątpliwie się zalicza. Przede wszystkim również w ostatnich deklaracjach Rady i Parlamentu Europejskiego wskaźniki te zostały uznane za priorytetowe — można przypomnieć na przykład niedawno przyjętą Zieloną księgę w sprawie europejskiej strategii na rzecz zrównoważonej, konkurencyjnej i bezpiecznej energii (8). |
| --- | --- |

4.7

Komisja postanowiła wykreślić zestawienie dotyczące zakupu produktów energetycznych. Zestawienie to ma natomiast duże znaczenie, gdyż daje ono ogólny obraz zużycia i wykorzystania energii przez przedsiębiorstwa; co więcej, art. 1 zaproponowanego rozporządzenia stwierdza, że przetwarzanie danych statystycznych dotyczy również „wykorzystywanych czynników produkcji”, do których energia niewątpliwie się zalicza. Przede wszystkim również w ostatnich deklaracjach Rady i Parlamentu Europejskiego wskaźniki te zostały uznane za priorytetowe — można przypomnieć na przykład niedawno przyjętą Zieloną księgę w sprawie europejskiej strategii na rzecz zrównoważonej, konkurencyjnej i bezpiecznej energii (8).

| 4.8 | Załącznik VIII jest nowy i dotyczy struktury, działalności oraz wydajności w sektorze usług dla przedsiębiorstw, natomiast przedmiotem załącznika 9 jest demografia przedsiębiorstw. Gromadzenie danych statystycznych w tych dwóch dziedzinach wymaga o wiele częstszego monitorowania. Ponadto danych nie podzielono pod względem rodzaju stosunku pracy czy płci również w module dotyczącym demografii przedsiębiorstw, chociaż bardzo przydatne byłoby poznanie rozwoju i struktury zatrudnienia w chwili powstania oraz likwidacji przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

4.8

Załącznik VIII jest nowy i dotyczy struktury, działalności oraz wydajności w sektorze usług dla przedsiębiorstw, natomiast przedmiotem załącznika 9 jest demografia przedsiębiorstw. Gromadzenie danych statystycznych w tych dwóch dziedzinach wymaga o wiele częstszego monitorowania. Ponadto danych nie podzielono pod względem rodzaju stosunku pracy czy płci również w module dotyczącym demografii przedsiębiorstw, chociaż bardzo przydatne byłoby poznanie rozwoju i struktury zatrudnienia w chwili powstania oraz likwidacji przedsiębiorstwa.

5.   Wnioski i zalecenia

| 5.1 | Unia Europejska potrzebuje lepszych danych statystycznych, które wsparłyby obecną sektorową politykę przemysłową. |
| --- | --- |

5.1

Unia Europejska potrzebuje lepszych danych statystycznych, które wsparłyby obecną sektorową politykę przemysłową.

| 5.2 | Z tejże przyczyny Komitet podkreśla zasadniczą rolę Eurostatu jako instrumentu monitorowania obszarów polityki Unii Europejskiej. EKES uważa zatem, że należy wzmocnić działalność Eurostatu, optymalnie wykorzystując i rozwijając sieciowy system gromadzenia danych statystycznych w poszczególnych państwach członkowskich. |
| --- | --- |

5.2

Z tejże przyczyny Komitet podkreśla zasadniczą rolę Eurostatu jako instrumentu monitorowania obszarów polityki Unii Europejskiej. EKES uważa zatem, że należy wzmocnić działalność Eurostatu, optymalnie wykorzystując i rozwijając sieciowy system gromadzenia danych statystycznych w poszczególnych państwach członkowskich.

| 5.3 | Komitet całkowicie popiera propozycję przekształcenia rozporządzenia (WE, Euratom) nr 58/97 w sprawie statystyk przemysłowych. |
| --- | --- |

5.3

Komitet całkowicie popiera propozycję przekształcenia rozporządzenia (WE, Euratom) nr 58/97 w sprawie statystyk przemysłowych.

| 5.4 | Zestawienia statystyczne są istotnym instrumentem zarówno na szczeblu wspólnotowym, jak i krajowym, należy zatem stworzyć narzędzia wsparcia, dzięki którym byłyby one coraz bardziej skuteczne i wiarygodne, a także coraz częściej sporządzane we właściwym czasie. |
| --- | --- |

5.4

Zestawienia statystyczne są istotnym instrumentem zarówno na szczeblu wspólnotowym, jak i krajowym, należy zatem stworzyć narzędzia wsparcia, dzięki którym byłyby one coraz bardziej skuteczne i wiarygodne, a także coraz częściej sporządzane we właściwym czasie.

| 5.4.1 | O ile to możliwe, zestawienia statystyczne powinny opierać się na zaktualizowanych danych, które są już przechowywane przez organy administracyjne lub inne upoważnione instytucje. Obciążenie administracyjne związane z gromadzeniem danych statystycznych musi być dostosowane do wielkości przedsiębiorstwa. W niektórych krajach gromadzenie danych statystycznych na temat MŚP zostało powierzone stowarzyszeniom branżowym posiadającym reprezentację na szczeblu lokalnym czy też regionalnym. Przydatna mogłaby być wymiana tego typu dobrych rozwiązań między państwami członkowskimi. |
| --- | --- |

5.4.1

O ile to możliwe, zestawienia statystyczne powinny opierać się na zaktualizowanych danych, które są już przechowywane przez organy administracyjne lub inne upoważnione instytucje. Obciążenie administracyjne związane z gromadzeniem danych statystycznych musi być dostosowane do wielkości przedsiębiorstwa. W niektórych krajach gromadzenie danych statystycznych na temat MŚP zostało powierzone stowarzyszeniom branżowym posiadającym reprezentację na szczeblu lokalnym czy też regionalnym. Przydatna mogłaby być wymiana tego typu dobrych rozwiązań między państwami członkowskimi.

| 5.5 | Potrzebne są coraz bardziej ukierunkowane i aktualne dane statystyczne na temat struktury przedsiębiorstw oraz ich działalności produkcyjnej, które uwzględniałyby różny wolumen i różne typy działalności mogące wystąpić wewnątrz tego samego przedsiębiorstwa (produkcja, handel, dystrybucja). |
| --- | --- |

5.5

Potrzebne są coraz bardziej ukierunkowane i aktualne dane statystyczne na temat struktury przedsiębiorstw oraz ich działalności produkcyjnej, które uwzględniałyby różny wolumen i różne typy działalności mogące wystąpić wewnątrz tego samego przedsiębiorstwa (produkcja, handel, dystrybucja).

| 5.6 | Komitet uważa, że istotne jest funkcjonowanie skutecznego systemu konsultacji i dialogu między Eurostatem, partnerami społecznymi, środowiskiem naukowym a stowarzyszeniami. Mechanizm ten należy udoskonalić i rozwinąć na forum CEIES-Eurostat, które skupia po jednym przedstawicielu użytkowników z każdego państwa członkowskiego. |
| --- | --- |

5.6

Komitet uważa, że istotne jest funkcjonowanie skutecznego systemu konsultacji i dialogu między Eurostatem, partnerami społecznymi, środowiskiem naukowym a stowarzyszeniami. Mechanizm ten należy udoskonalić i rozwinąć na forum CEIES-Eurostat, które skupia po jednym przedstawicielu użytkowników z każdego państwa członkowskiego.

| 5.7 | Co się tyczy — na przykład — kosztów opieki społecznej, pogłębiony dialog Eurostatu z partnerami społecznymi pozwoliłby lepiej zdefiniować zobowiązania finansowe przedsiębiorstw w tym sektorze, które różnią się w zależności od państwa członkowskiego, zamiast ujmować je pod tą samą pozycją. |
| --- | --- |

5.7

Co się tyczy — na przykład — kosztów opieki społecznej, pogłębiony dialog Eurostatu z partnerami społecznymi pozwoliłby lepiej zdefiniować zobowiązania finansowe przedsiębiorstw w tym sektorze, które różnią się w zależności od państwa członkowskiego, zamiast ujmować je pod tą samą pozycją.

| 5.8 | Chociaż dane na temat zatrudnienia są przedmiotem innych ukierunkowanych statystyk, dzięki ich uszczegółowieniu obraz działalności przedsiębiorstw byłby bardziej przejrzysty. Co się tyczy zestawień dotyczących zatrudnienia, Komitet odnotowuje, że statystyki strukturalne na temat przedsiębiorstw, w tym na temat demografii, nie mogą pomijać wnikliwej analizy w zakresie jakości zatrudnienia. Zatrudnienie jest podstawowym czynnikiem decydującym o sukcesie w zakresie działalności przedsiębiorstw, a zatem zestawienie dotyczące stosunku pracy, które czyni jedynie rozróżnienie między pełnym a niepełnym wymiarem pracy, okazuje się całkowicie niewystarczające szczególnie w świetle stałych zmian zachodzących na rynku pracy. Co więcej, Komitet uważa, że całkowite oddzielenie statystyk strukturalnych dotyczących przedsiębiorstw od zestawień na temat zatrudnienia nie jest przydatne, gdyż są to obszary zdecydowanie ze sobą powiązane. |
| --- | --- |

5.8

Chociaż dane na temat zatrudnienia są przedmiotem innych ukierunkowanych statystyk, dzięki ich uszczegółowieniu obraz działalności przedsiębiorstw byłby bardziej przejrzysty. Co się tyczy zestawień dotyczących zatrudnienia, Komitet odnotowuje, że statystyki strukturalne na temat przedsiębiorstw, w tym na temat demografii, nie mogą pomijać wnikliwej analizy w zakresie jakości zatrudnienia. Zatrudnienie jest podstawowym czynnikiem decydującym o sukcesie w zakresie działalności przedsiębiorstw, a zatem zestawienie dotyczące stosunku pracy, które czyni jedynie rozróżnienie między pełnym a niepełnym wymiarem pracy, okazuje się całkowicie niewystarczające szczególnie w świetle stałych zmian zachodzących na rynku pracy. Co więcej, Komitet uważa, że całkowite oddzielenie statystyk strukturalnych dotyczących przedsiębiorstw od zestawień na temat zatrudnienia nie jest przydatne, gdyż są to obszary zdecydowanie ze sobą powiązane.

| 5.9 | Każdego roku udział gospodarki społecznej w gospodarce europejskiej jest coraz większy. W świetle tego faktu Komitet uważa, że Komisja mogłaby za pośrednictwem Eurostatu ocenić ten sektor i jego wpływ na świat przedsiębiorstw, korzystając z instrumentu badań pilotażowych. |
| --- | --- |

5.9

Każdego roku udział gospodarki społecznej w gospodarce europejskiej jest coraz większy. W świetle tego faktu Komitet uważa, że Komisja mogłaby za pośrednictwem Eurostatu ocenić ten sektor i jego wpływ na świat przedsiębiorstw, korzystając z instrumentu badań pilotażowych.

| 5.10 | Komitet podkreśla wątpliwości co do stosowności dogłębnego zbadania sektorów służby zdrowia i edukacji przy pomocy metody badań pilotażowych. Wziąwszy pod uwagę delikatną naturę tych sektorów i ich fundamentalne znaczenie dla wszystkich obywateli europejskich, Komitet uważa, że ich objęcie statystykami strukturalnymi dotyczącymi przedsiębiorstw jest nie na miejscu. W świetle nowych propozycji przepisów w sprawie usług na rynku wewnętrznym Komitet uważa za użyteczne, by Komisja rozpoczęła gromadzenie danych statystycznych dotyczących tych sektorów w trybie ad-hoc. |
| --- | --- |

5.10

Komitet podkreśla wątpliwości co do stosowności dogłębnego zbadania sektorów służby zdrowia i edukacji przy pomocy metody badań pilotażowych. Wziąwszy pod uwagę delikatną naturę tych sektorów i ich fundamentalne znaczenie dla wszystkich obywateli europejskich, Komitet uważa, że ich objęcie statystykami strukturalnymi dotyczącymi przedsiębiorstw jest nie na miejscu. W świetle nowych propozycji przepisów w sprawie usług na rynku wewnętrznym Komitet uważa za użyteczne, by Komisja rozpoczęła gromadzenie danych statystycznych dotyczących tych sektorów w trybie ad-hoc.

| 5.11 | Co się tyczy zakupów energii i inwestycji w zasoby ludzkie w sektorze badań i rozwoju, zdaniem Komitetu istotne jest przeprowadzenie oceny jakościowej i ilościowej ich znaczenia dla działalności przedsiębiorstw, pomimo faktu, że przewidziano instrumenty statystyczne ad hoc i w świetle zarówno celów strategii lizbońskiej, jak i ostatnich obaw Unii Europejskiej oraz działań przez nią podjętych w dziedzinie polityki energetycznej. |
| --- | --- |

5.11

Co się tyczy zakupów energii i inwestycji w zasoby ludzkie w sektorze badań i rozwoju, zdaniem Komitetu istotne jest przeprowadzenie oceny jakościowej i ilościowej ich znaczenia dla działalności przedsiębiorstw, pomimo faktu, że przewidziano instrumenty statystyczne ad hoc i w świetle zarówno celów strategii lizbońskiej, jak i ostatnich obaw Unii Europejskiej oraz działań przez nią podjętych w dziedzinie polityki energetycznej.

| 5.12 | Co się tyczy zestawień związanych ze zmiennymi środowiskowymi, Komitet podkreśla wagę gromadzenia danych na temat usuwania odpadów przemysłowych oraz oczyszczania ścieków i obszarów zanieczyszczonych. Ponadto przydatne byłoby ustalenie — wziąwszy pod uwagę koszty tych operacji — czy odpady przemysłowe są usuwane poprzez wewnętrzne systemy przedsiębiorstwa czy też usuwanie ich jest zlecane podmiotom zewnętrznym. |
| --- | --- |

5.12

Co się tyczy zestawień związanych ze zmiennymi środowiskowymi, Komitet podkreśla wagę gromadzenia danych na temat usuwania odpadów przemysłowych oraz oczyszczania ścieków i obszarów zanieczyszczonych. Ponadto przydatne byłoby ustalenie — wziąwszy pod uwagę koszty tych operacji — czy odpady przemysłowe są usuwane poprzez wewnętrzne systemy przedsiębiorstwa czy też usuwanie ich jest zlecane podmiotom zewnętrznym.

| 5.13 | W załączniku IV, który dotyczy sektora budownictwa, przydatne byłoby wprowadzenie rozróżnienia między poszczególnymi rodzajami działalności: budownictwem mieszkaniowym, budownictwem publicznym, sieciami transportu i infrastrukturą. |
| --- | --- |

5.13

W załączniku IV, który dotyczy sektora budownictwa, przydatne byłoby wprowadzenie rozróżnienia między poszczególnymi rodzajami działalności: budownictwem mieszkaniowym, budownictwem publicznym, sieciami transportu i infrastrukturą.

| 5.14 | Należy położyć większy nacisk na regionalne dane statystyczne, które wskazywałyby, na jakich obszarach rozwinęły się działalność przemysłowa i przedsiębiorczość, jakie są dominujące rodzaje działalności, w jakich regionach koncentrują się inwestycje badawcze, a w jakich odnotowuje się największą liczbę tworzonych czy też likwidowanych przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

5.14

Należy położyć większy nacisk na regionalne dane statystyczne, które wskazywałyby, na jakich obszarach rozwinęły się działalność przemysłowa i przedsiębiorczość, jakie są dominujące rodzaje działalności, w jakich regionach koncentrują się inwestycje badawcze, a w jakich odnotowuje się największą liczbę tworzonych czy też likwidowanych przedsiębiorstw.

Bruksela, 14 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Decyzja 2000/819/WE.

1

(2)  COM(2003) 27 wersja ostateczna z 21.1.2003 r.

2

(3)  COM(2004) 70 końcowy z 11.2.2004 r.

3

(4)  COM(2005) 121 końcowy z 6.4.2005 r.

4

(5)  COM(2005) 330 końcowy z 20.7.2005.

5

(6)  NACE — ogólna klasyfikacja działalności gospodarczej we Wspólnocie Europejskiej.

6

(7)  Patrz: przypis nr 4.

7

(8)  COM(2006) 105 końcowy z 8.3.2006.

8

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/83 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/83

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 91/477/EWG w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni

COM(2006) 93 wersja ostateczna — 2006/0031 (COD)

(2006/C 318/14)

Dnia 7 lipca 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, uchwaliła swą opinię dnia 26 lipca 2006 r. Sprawozdawcą był Jorge PEGADO LIZ.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13 — 14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 13 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 186 do 7, 12 osób wstrzymało się od głosu, przyjął następującą opinię:

1.   Streszczenie dokumentu Komisji

| 1.1 | Niniejszy wniosek ma na celu aktualizację dyrektywy 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. (1), która po szczycie Rady Europejskiej w Fontainebleau w 1984 r. po raz pierwszy uznała potrzebę przyjęcia skutecznych zasad umożliwiających przeprowadzanie kontroli nabywania i posiadania broni palnej w państwach członkowskich oraz jej przewożenia do innego państwa członkowskiego w świetle kryteriów ustanowionych w Protokole z Palermo załączonym do Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej, do podpisania której Komisja została upoważniona w imieniu Wspólnoty Europejskiej (2). |
| --- | --- |

1.1

Niniejszy wniosek ma na celu aktualizację dyrektywy 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. (1), która po szczycie Rady Europejskiej w Fontainebleau w 1984 r. po raz pierwszy uznała potrzebę przyjęcia skutecznych zasad umożliwiających przeprowadzanie kontroli nabywania i posiadania broni palnej w państwach członkowskich oraz jej przewożenia do innego państwa członkowskiego w świetle kryteriów ustanowionych w Protokole z Palermo załączonym do Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej, do podpisania której Komisja została upoważniona w imieniu Wspólnoty Europejskiej (2).

| 1.2 | Wniosek ma zatem na celu zapewnienie prawnego egzekwowania wymienionego wyżej protokołu dodatkowego do międzynarodowej konwencji, którą Komisja podpisała w imieniu Unii. Innymi słowy, dzięki przyjęciu tego rodzaju modus operandi Unia zyskuje prawo zajmowania się przedmiotowym zagadnieniem, a zapisy protokołu stają się bezpośrednio wiążące dla państw członkowskich, tzn. nie ma potrzeby, by ubiegały się one o podpisanie wspomnianego protokołu lub o przyjęcie jakiegokolwiek zalecenia Wspólnoty w tej sprawie, gdyż obowiązek taki wynika z tytułu V Traktatu o Unii Europejskiej (3). |
| --- | --- |

1.2

Wniosek ma zatem na celu zapewnienie prawnego egzekwowania wymienionego wyżej protokołu dodatkowego do międzynarodowej konwencji, którą Komisja podpisała w imieniu Unii. Innymi słowy, dzięki przyjęciu tego rodzaju modus operandi Unia zyskuje prawo zajmowania się przedmiotowym zagadnieniem, a zapisy protokołu stają się bezpośrednio wiążące dla państw członkowskich, tzn. nie ma potrzeby, by ubiegały się one o podpisanie wspomnianego protokołu lub o przyjęcie jakiegokolwiek zalecenia Wspólnoty w tej sprawie, gdyż obowiązek taki wynika z tytułu V Traktatu o Unii Europejskiej (3).

| 1.3 | Określone zostały ogólne cele, w ramach których należy:






  — | ujednolicić odpowiednie prawodawstwo europejskie, |
| --- | --- | --- |

1.3

Określone zostały ogólne cele, w ramach których należy:

—

ujednolicić odpowiednie prawodawstwo europejskie,

| — | zwalczać nielegalny rynek broni przeznaczonej do użytku cywilnego, |
| --- | --- |

—

zwalczać nielegalny rynek broni przeznaczonej do użytku cywilnego,

| — | zwalczać przenikanie legalnej broni na nielegalny rynek. |
| --- | --- |

—

zwalczać przenikanie legalnej broni na nielegalny rynek.

| 1.4 | W konsekwencji rozpatrywany obecnie wniosek proponuje wprowadzenie mechanizmów obowiązujących państwa członkowskie w celu zwiększenia spójności, skuteczności i szybkości działania dyrektywy z 1991 r. w odniesieniu do wyznaczonych przez nią mechanizmów i celów. |
| --- | --- |

1.4

W konsekwencji rozpatrywany obecnie wniosek proponuje wprowadzenie mechanizmów obowiązujących państwa członkowskie w celu zwiększenia spójności, skuteczności i szybkości działania dyrektywy z 1991 r. w odniesieniu do wyznaczonych przez nią mechanizmów i celów.

| 1.5 | Wniosek w szczególności:






  a) | aktualizuje ogólne pojęcie nielegalnej produkcji, a następnie określa różne rodzaje przestępstw związane z nielegalnym wytwarzaniem, fałszowaniem i obrotem bronią, za które powinny grozić kary proporcjonalne do szkód wyrządzonych społeczeństwu; |
| --- | --- | --- |

1.5

Wniosek w szczególności:

a)

aktualizuje ogólne pojęcie nielegalnej produkcji, a następnie określa różne rodzaje przestępstw związane z nielegalnym wytwarzaniem, fałszowaniem i obrotem bronią, za które powinny grozić kary proporcjonalne do szkód wyrządzonych społeczeństwu;

| b) | zaleca instrumentalne środki monitorowania i śledzenia broni, najlepszym przykładem jest tutaj jej znakowanie, a także zasady jej neutralizacji/dezaktywacji; |
| --- | --- |

b)

zaleca instrumentalne środki monitorowania i śledzenia broni, najlepszym przykładem jest tutaj jej znakowanie, a także zasady jej neutralizacji/dezaktywacji;

| c) | ustanawia zasady i środki na rzecz zwiększonej kontroli pewnych rodzajów działalności związanej z handlem bronią. |
| --- | --- |

c)

ustanawia zasady i środki na rzecz zwiększonej kontroli pewnych rodzajów działalności związanej z handlem bronią.

2.   Ramy społeczno-polityczne proponowanego środka w obecnym kontekście międzynarodowym

| 2.1 | Międzynarodowa przestępczość charakteryzuje się wysokim stopniem zorganizowania oraz jest produktem ubocznym dzisiejszych, narażonych na znaczne niebezpieczeństwa społeczeństw opartych na globalizacji wiedzy, komunikacji i informacji. |
| --- | --- |

2.1

Międzynarodowa przestępczość charakteryzuje się wysokim stopniem zorganizowania oraz jest produktem ubocznym dzisiejszych, narażonych na znaczne niebezpieczeństwa społeczeństw opartych na globalizacji wiedzy, komunikacji i informacji.

| 2.1.1 | Przestępczość międzynarodowa stanowi także jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla integralności państw, zaś bardziej ogólnie, dla samej podstawy demokratycznej, która je charakteryzuje. W skrajnych przypadkach mogłaby ona nawet doprowadzić do powstania alternatywnych i nielegalnych form kontrolowania Wspólnoty. |
| --- | --- |

2.1.1

Przestępczość międzynarodowa stanowi także jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla integralności państw, zaś bardziej ogólnie, dla samej podstawy demokratycznej, która je charakteryzuje. W skrajnych przypadkach mogłaby ona nawet doprowadzić do powstania alternatywnych i nielegalnych form kontrolowania Wspólnoty.

| 2.2 | W przypadku tej formy przestępstwa i w wyniku wielowymiarowego i wysoce zróżnicowanego charakteru zagrożeń, różne rodzaje przestępczej działalności pokrywają się i zachodzą na siebie. Terroryzm i przestępczość zorganizowana są blisko ze sobą powiązane, zaś oba te zjawiska wiążą się ściśle z handlem bronią i amunicją (4). |
| --- | --- |

2.2

W przypadku tej formy przestępstwa i w wyniku wielowymiarowego i wysoce zróżnicowanego charakteru zagrożeń, różne rodzaje przestępczej działalności pokrywają się i zachodzą na siebie. Terroryzm i przestępczość zorganizowana są blisko ze sobą powiązane, zaś oba te zjawiska wiążą się ściśle z handlem bronią i amunicją (4).

| 2.3 | Według oficjalnych szacunków na świecie znajdują się obecnie w obiegu setki milionów sztuk nielegalnej lekkiej broni, odpowiedzialnej za śmierć setek tysięcy ludzi rocznie, z czego ponad połowa ofiar jest wynikiem wewnętrznych konfliktów w różnych krajach Azji i Afryki. W kategoriach finansowych jest to niewątpliwie bardzo dochodowy interes, jednak z humanitarnego punktu widzenia jego wpływ jest katastrofalny. |
| --- | --- |

2.3

Według oficjalnych szacunków na świecie znajdują się obecnie w obiegu setki milionów sztuk nielegalnej lekkiej broni, odpowiedzialnej za śmierć setek tysięcy ludzi rocznie, z czego ponad połowa ofiar jest wynikiem wewnętrznych konfliktów w różnych krajach Azji i Afryki. W kategoriach finansowych jest to niewątpliwie bardzo dochodowy interes, jednak z humanitarnego punktu widzenia jego wpływ jest katastrofalny.

| 2.4 | Państwa członkowskie Unii Europejskiej muszą odpowiedzieć na tę sytuację międzynarodową w sposób odpowiedni i konsekwentny. W tym celu rozwiązania legislacyjne, zarówno prewencyjne jak i represyjne, muszą być zharmonizowane i prowadzić do stosowania wspólnej i zintegrowanej polityki. |
| --- | --- |

2.4

Państwa członkowskie Unii Europejskiej muszą odpowiedzieć na tę sytuację międzynarodową w sposób odpowiedni i konsekwentny. W tym celu rozwiązania legislacyjne, zarówno prewencyjne jak i represyjne, muszą być zharmonizowane i prowadzić do stosowania wspólnej i zintegrowanej polityki.

| 2.5 | Temat niniejszego wniosku łączy w sobie zasady rynkowe z ważnymi kwestiami wewnątrzwspólnotowego bezpieczeństwa — zasadniczej wartości każdego społeczeństwa demokratycznego, od której Unia nie może odstąpić. Bezpieczeństwo jest w istocie podstawowym warunkiem korzystania z wszelkich wolności. |
| --- | --- |

2.5

Temat niniejszego wniosku łączy w sobie zasady rynkowe z ważnymi kwestiami wewnątrzwspólnotowego bezpieczeństwa — zasadniczej wartości każdego społeczeństwa demokratycznego, od której Unia nie może odstąpić. Bezpieczeństwo jest w istocie podstawowym warunkiem korzystania z wszelkich wolności.

| 2.6 | Ujmując rzecz prosto chodzi tutaj o określenie wymogów, jakie należy spełnić, by utworzyć europejską przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości dla wszystkich obywateli, która to kwestia jest ściśle związana z trzecim filarem integracji europejskiej. Poza tym, że handel bronią stwarza zagrożenie dla integralności państw członkowskich, jest on także ważnym czynnikiem ryzyka w dziedzinie spraw wewnętrznych UE. |
| --- | --- |

2.6

Ujmując rzecz prosto chodzi tutaj o określenie wymogów, jakie należy spełnić, by utworzyć europejską przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości dla wszystkich obywateli, która to kwestia jest ściśle związana z trzecim filarem integracji europejskiej. Poza tym, że handel bronią stwarza zagrożenie dla integralności państw członkowskich, jest on także ważnym czynnikiem ryzyka w dziedzinie spraw wewnętrznych UE.

| 2.7 | Wspólnota już wcześniej odczuła potrzebę stawienia czoła temu zagrożeniu na swoim terytorium, co zaowocowało przyjęciem dyrektywy Rady 91/477/EWG z dn. 18 czerwca 1991 r. Następnie wspólne działanie UE z dn. 17 grudnia 1998 r. (5) skłoniło poszczególne państwa członkowskie do wdrożenia środków zmierzających do poprawy i wzmocnienia kontroli broni i amunicji; podejście to znalazło swój oddźwięk w rozmaitych raportach rocznych, które opublikowano od tamtego czasu (6). |
| --- | --- |

2.7

Wspólnota już wcześniej odczuła potrzebę stawienia czoła temu zagrożeniu na swoim terytorium, co zaowocowało przyjęciem dyrektywy Rady 91/477/EWG z dn. 18 czerwca 1991 r. Następnie wspólne działanie UE z dn. 17 grudnia 1998 r. (5) skłoniło poszczególne państwa członkowskie do wdrożenia środków zmierzających do poprawy i wzmocnienia kontroli broni i amunicji; podejście to znalazło swój oddźwięk w rozmaitych raportach rocznych, które opublikowano od tamtego czasu (6).

| 2.8 | Później także Organizacja Narodów Zjednoczonych poświęciła uwagę tej kwestii, i nawet wsparła szereg działań w tym zakresie. W konsekwencji powołała specjalny komitet (7) mający za zadanie przygotowanie międzynarodowej konwencji przeciw zorganizowanej przestępczości transgranicznej, która została przyjęta dwa lata później w Palermo (8). Przyczyniła się ona w krótkim czasie do lepszego zrozumienia, jak duże znaczenie ma w tym kontekście handel bronią palną. |
| --- | --- |

2.8

Później także Organizacja Narodów Zjednoczonych poświęciła uwagę tej kwestii, i nawet wsparła szereg działań w tym zakresie. W konsekwencji powołała specjalny komitet (7) mający za zadanie przygotowanie międzynarodowej konwencji przeciw zorganizowanej przestępczości transgranicznej, która została przyjęta dwa lata później w Palermo (8). Przyczyniła się ona w krótkim czasie do lepszego zrozumienia, jak duże znaczenie ma w tym kontekście handel bronią palną.

| 2.9 | Następnie powstał protokół dodatkowy do wspomnianej wyżej konwencji dotyczący nielegalnego wytwarzania i obrotu bronią palną, jej częściami i komponentami oraz amunicją, który doprowadził do tzw. procesu wiedeńskiego; od 1 września 2001 r. mogą przystąpić do niego wszystkie zainteresowane strony, niemniej pojawiły się pewne opóźnienia w podpisywaniu i ratyfikacji owego protokołu przez państwa członkowskie UE. |
| --- | --- |

2.9

Następnie powstał protokół dodatkowy do wspomnianej wyżej konwencji dotyczący nielegalnego wytwarzania i obrotu bronią palną, jej częściami i komponentami oraz amunicją, który doprowadził do tzw. procesu wiedeńskiego; od 1 września 2001 r. mogą przystąpić do niego wszystkie zainteresowane strony, niemniej pojawiły się pewne opóźnienia w podpisywaniu i ratyfikacji owego protokołu przez państwa członkowskie UE.

3.   Uwagi ogólne

3.1   Podstawa prawna

| 3.1.1 | Artykuł 95 TWE stanowi wystarczającą podstawę włączenia przedmiotowej dyrektywy do wspólnotowego porządku prawnego, ponieważ jest ona środkiem dotyczącym działania rynku wewnętrznego i objętym procedurą określoną w art. 251. |
| --- | --- |

3.1.1

Artykuł 95 TWE stanowi wystarczającą podstawę włączenia przedmiotowej dyrektywy do wspólnotowego porządku prawnego, ponieważ jest ona środkiem dotyczącym działania rynku wewnętrznego i objętym procedurą określoną w art. 251.

| 3.1.2 | Zastosowanie dyrektywy jest w tym przypadku poprawne, zwłaszcza jeśli uwzględni się zasadę hierarchii aktów prawnych, a w szczególności rodzaj aktu prawnego, który ma zostać zmieniony. |
| --- | --- |

3.1.2

Zastosowanie dyrektywy jest w tym przypadku poprawne, zwłaszcza jeśli uwzględni się zasadę hierarchii aktów prawnych, a w szczególności rodzaj aktu prawnego, który ma zostać zmieniony.

| 3.1.3 | Komitet popiera zatem inicjatywę Komisji i uważa, że jej podstawa prawna jest zgodna z zamierzonymi celami (9). |
| --- | --- |

3.1.3

Komitet popiera zatem inicjatywę Komisji i uważa, że jej podstawa prawna jest zgodna z zamierzonymi celami (9).

3.2   Istota wniosku Komisji

| 3.2.1 | Przyjmując protokół dodatkowy do Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej, Komisja słusznie opiera swoje podejście na zapisanych w tymże protokole fundamentalnych zasadach głoszących, że konieczne jest zwalczanie i eliminowanie nielegalnego wytwarzania broni palnej, jej części, komponentów i amunicji oraz handlu nimi, jak również zapobieganie im, zważywszy na zagrożenie, jakie działalność ta stwarza dla dobra narodów i dla ich prawa do pokojowej egzystencji. |
| --- | --- |

3.2.1

Przyjmując protokół dodatkowy do Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej, Komisja słusznie opiera swoje podejście na zapisanych w tymże protokole fundamentalnych zasadach głoszących, że konieczne jest zwalczanie i eliminowanie nielegalnego wytwarzania broni palnej, jej części, komponentów i amunicji oraz handlu nimi, jak również zapobieganie im, zważywszy na zagrożenie, jakie działalność ta stwarza dla dobra narodów i dla ich prawa do pokojowej egzystencji.

| 3.2.2 | Komitet podziela tę troskę i w pełni popiera inicjatywę Komisji. |
| --- | --- |

3.2.2

Komitet podziela tę troskę i w pełni popiera inicjatywę Komisji.

| 3.2.3 | Komitet pragnie zwrócić uwagę, że kwestię tę podejmował kilkakrotnie Parlament Europejski i że była ona przedmiotem szeregu pisemnych zapytań skierowanych do Komisji (10). |
| --- | --- |

3.2.3

Komitet pragnie zwrócić uwagę, że kwestię tę podejmował kilkakrotnie Parlament Europejski i że była ona przedmiotem szeregu pisemnych zapytań skierowanych do Komisji (10).

| 3.2.4 | Ponadto w ramach swoich stosunków zewnętrznych Rada zwróciła szczególną uwagę na potrzebę pomocy państwom trzecim w opracowaniu stosownego ustawodawstwa i uregulowań w zakresie własności, posiadania, sprzedaży i przepływu broni oraz amunicji, jak też w zakresie korzystania z nich, gdyż stanowi to środek zapewnienia pokoju i bezpieczeństwa oraz przyczynienia się do zrównoważonego rozwoju (11). |
| --- | --- |

3.2.4

Ponadto w ramach swoich stosunków zewnętrznych Rada zwróciła szczególną uwagę na potrzebę pomocy państwom trzecim w opracowaniu stosownego ustawodawstwa i uregulowań w zakresie własności, posiadania, sprzedaży i przepływu broni oraz amunicji, jak też w zakresie korzystania z nich, gdyż stanowi to środek zapewnienia pokoju i bezpieczeństwa oraz przyczynienia się do zrównoważonego rozwoju (11).

| 3.2.5 | Kwestia ta wiąże się jednak wyraźnie także ze zwalczaniem terroryzmu (12), praniem brudnych pieniędzy, z identyfikacją, wykrywaniem, zamrożeniem, zajęciem i konfiskatą narzędzi przestępczości oraz zysków z niej pochodzących (13), z kontrolą materiałów wybuchowych do użytku cywilnego (14) oraz w ogólności ze wszystkimi środkami działania mającymi na celu zwalczania bandytyzmu i przestępczości zorganizowanej. |
| --- | --- |

3.2.5

Kwestia ta wiąże się jednak wyraźnie także ze zwalczaniem terroryzmu (12), praniem brudnych pieniędzy, z identyfikacją, wykrywaniem, zamrożeniem, zajęciem i konfiskatą narzędzi przestępczości oraz zysków z niej pochodzących (13), z kontrolą materiałów wybuchowych do użytku cywilnego (14) oraz w ogólności ze wszystkimi środkami działania mającymi na celu zwalczania bandytyzmu i przestępczości zorganizowanej.

| 3.2.6 | W tym względzie Komitet nie tylko z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji; ale nader gorąco ją popiera i wyraża nadzieję, że Parlament Europejski i Rada w pełni ją uwzględnią. |
| --- | --- |

3.2.6

W tym względzie Komitet nie tylko z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji; ale nader gorąco ją popiera i wyraża nadzieję, że Parlament Europejski i Rada w pełni ją uwzględnią.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1 | Artykuł 1 przedmiotowego wniosku zmienia następujące artykuły dyrektywy 91/477/EWG:






  — | 1 — dodanie dwóch nowych punktów, |
| --- | --- | --- |

4.1

Artykuł 1 przedmiotowego wniosku zmienia następujące artykuły dyrektywy 91/477/EWG:

—

1 — dodanie dwóch nowych punktów,

| — | 4 — nadanie nowego brzmienia, |
| --- | --- |

—

4 — nadanie nowego brzmienia,

| — | 16 — nadanie nowego brzmienia, |
| --- | --- |

—

16 — nadanie nowego brzmienia,

| — | załącznik I — nadanie nowego brzmienia poczynając od lit a) oraz dodanie nowego punktu. |
| --- | --- |

—

załącznik I — nadanie nowego brzmienia poczynając od lit a) oraz dodanie nowego punktu.

| 4.1.1 | Wszystkie zaproponowane zmiany zyskują aprobatę Komitetu w zakresie, w jakim odpowiednio odzwierciedlają one postanowienia protokołu, na którym się opierają. |
| --- | --- |

4.1.1

Wszystkie zaproponowane zmiany zyskują aprobatę Komitetu w zakresie, w jakim odpowiednio odzwierciedlają one postanowienia protokołu, na którym się opierają.

| 4.2 | W art. 2 zawarto ustalenia, które będą wiążące dla państw członkowskich, jeśli proponowana dyrektywa zostanie przyjęta; nie określono jednak czasu obowiązywania okresu przejściowego, pomimo bezpośredniego wejścia w życie dyrektywy (patrz. art. 3). |
| --- | --- |

4.2

W art. 2 zawarto ustalenia, które będą wiążące dla państw członkowskich, jeśli proponowana dyrektywa zostanie przyjęta; nie określono jednak czasu obowiązywania okresu przejściowego, pomimo bezpośredniego wejścia w życie dyrektywy (patrz. art. 3).

| 4.2.1 | Jeśli chodzi o wyżej wspomnianą kwestię, nie uważa się, by istniała jakakolwiek potrzeba większych opóźnień w transponowaniu dyrektywy po jej przyjęciu. W istocie skutki dyrektywy dla jej adresatów będą zasadniczo zależały od samego procesu legislacyjnego, zwłaszcza od stosowania prawa karnego, od przystosowania podmiotów gospodarczych do nowych zasad dostępu do zawodu wytwórcy lub sprzedawcy broni oraz od sposobu zorganizowania rejestrów przepływów handlowych. Uważa się, że okres 12 — 18 miesięcy powinien wystarczyć na zrealizowanie powyższych zadań. |
| --- | --- |

4.2.1

Jeśli chodzi o wyżej wspomnianą kwestię, nie uważa się, by istniała jakakolwiek potrzeba większych opóźnień w transponowaniu dyrektywy po jej przyjęciu. W istocie skutki dyrektywy dla jej adresatów będą zasadniczo zależały od samego procesu legislacyjnego, zwłaszcza od stosowania prawa karnego, od przystosowania podmiotów gospodarczych do nowych zasad dostępu do zawodu wytwórcy lub sprzedawcy broni oraz od sposobu zorganizowania rejestrów przepływów handlowych. Uważa się, że okres 12 — 18 miesięcy powinien wystarczyć na zrealizowanie powyższych zadań.

| 4.3 | Co się tyczy klasyfikacji omawianych rodzajów przestępstw, istniejące prawo porównawcze w państwach członkowskich (15) mogłoby stanowić przydatne uzupełnienie dorobku wspólnotowego, a stosowny system kar mógłby być poddany dyskusji w Radzie Europejskiej w najszybszym możliwym terminie. |
| --- | --- |

4.3

Co się tyczy klasyfikacji omawianych rodzajów przestępstw, istniejące prawo porównawcze w państwach członkowskich (15) mogłoby stanowić przydatne uzupełnienie dorobku wspólnotowego, a stosowny system kar mógłby być poddany dyskusji w Radzie Europejskiej w najszybszym możliwym terminie.

| 4.4 | Ponadto, być może warto by było sprecyzować, że zawarte w przedmiotowym wniosku pojęcie „nielegalnego handlu” powinno być rozpatrywane w kontekście walki ze zorganizowaną przestępczością międzynarodową, po to aby ograniczyć stosowanie sankcji karnych do przypadków odnoszących się wyłącznie do konkretnej sfery zagadnień określonej we wspomnianej powyżej konwencji ONZ. |
| --- | --- |

4.4

Ponadto, być może warto by było sprecyzować, że zawarte w przedmiotowym wniosku pojęcie „nielegalnego handlu” powinno być rozpatrywane w kontekście walki ze zorganizowaną przestępczością międzynarodową, po to aby ograniczyć stosowanie sankcji karnych do przypadków odnoszących się wyłącznie do konkretnej sfery zagadnień określonej we wspomnianej powyżej konwencji ONZ.

| 4.5 | Co się tyczy postanowienia zawartego w pkt. III lit. c) załącznika I do dyrektywy w sprawie broni zabytkowej lub reprodukcji takiej broni, EKES wzywa Komisję do zharmonizowania tych przepisów na szczeblu wspólnotowym. |
| --- | --- |

4.5

Co się tyczy postanowienia zawartego w pkt. III lit. c) załącznika I do dyrektywy w sprawie broni zabytkowej lub reprodukcji takiej broni, EKES wzywa Komisję do zharmonizowania tych przepisów na szczeblu wspólnotowym.

| 4.6 | Na koniec może warto by było odnieść się do przypadków korzystania z broni w trakcie polowań, w ramach aktywności sportowej lub do celów kolekcjonerskich, gdyż także w tych dziedzinach pierwszeństwo powinny mieć względy bezpieczeństwa, zważywszy na naturę, lub raczej śmiercionośny charakter, omawianych przedmiotów. W istocie określenie powodów posiadania broni zależy tak naprawdę od arbitralnej woli posiadacza udzielenia takiej informacji — istnieje tutaj szerokie pole do niewłaściwego jej wykorzystania lub nadużyć w tym zakresie, którym trzeba w jak największym stopniu zapobiec. W tym kontekście należy zalecić — zgodnie z ogólnymi założeniami omawianego wniosku — by państwa członkowskie miały obowiązek wymagania, by posiadacze broni dokonywali jej rejestracji, posiadali na nią licencję lub spełniali inne wymogi procedury administracyjnej upoważniającej do używania lub noszenia broni, w którą zaangażowane byłyby krajowe organy bezpieczeństwa odpowiedzialne za monitorowanie i kontrolę. |
| --- | --- |

4.6

Na koniec może warto by było odnieść się do przypadków korzystania z broni w trakcie polowań, w ramach aktywności sportowej lub do celów kolekcjonerskich, gdyż także w tych dziedzinach pierwszeństwo powinny mieć względy bezpieczeństwa, zważywszy na naturę, lub raczej śmiercionośny charakter, omawianych przedmiotów. W istocie określenie powodów posiadania broni zależy tak naprawdę od arbitralnej woli posiadacza udzielenia takiej informacji — istnieje tutaj szerokie pole do niewłaściwego jej wykorzystania lub nadużyć w tym zakresie, którym trzeba w jak największym stopniu zapobiec. W tym kontekście należy zalecić — zgodnie z ogólnymi założeniami omawianego wniosku — by państwa członkowskie miały obowiązek wymagania, by posiadacze broni dokonywali jej rejestracji, posiadali na nią licencję lub spełniali inne wymogi procedury administracyjnej upoważniającej do używania lub noszenia broni, w którą zaangażowane byłyby krajowe organy bezpieczeństwa odpowiedzialne za monitorowanie i kontrolę.

Bruksela 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Dyrektywa Rady 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (DzU L 256 z 13.9.1991, s .51). Opinia EKES-u: Komitet, dzięki pracom swojej ówczesnej Sekcji ds. Społecznych, Rodzinnych, Edukacyjnych i Kulturalnych (sprawozdawca: Gerrit Cornelis VAN DAM) wydał w dniu 17 grudnia 1987 r. opinię (Dz.U C 35 z 8.2.1988, s. 5), w której poddał surowej krytyce zbyt ograniczony zakres środków kontroli transferu broni pomiędzy państwami członkowskimi.

1

(2)  Decyzja Rady z 16 października 2001 r. (Dz U L 280 z 24.10.2001)

2

(3)  Innymi słowy, jako cześć wspólnej polityki zewnętrznej i bezpieczeństwa.

3

(4)  Problem ujawniania źródeł amunicji, choć leżący poza zakresem uwzględnionym we wniosku Komisji, był już poruszany w kontekście wprowadzania do obrotu i kontroli materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego — patrz dyrektywa 93/15/EWG z 5 kwietnia 1993 r. (DzU L 121 z 15.5.1993, s. 20, opinia EKES-u — DzU C 313 z 30.11.1992, s. 13), zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003 z 29 września 2003 r. (DzU L 284 z 31.10.2003, s. 1, opinia EKES-u — DzU C 241 z 7.10.2002, s. 128), dyrektywa 2004/57/WE z 23 kwietnia 2004 r. (DzU L 127 z 29.4.2004, s. 73), decyzja Komisji 2004/388/EC z 15 kwietnia 2004 r. (DzU L 120 z 24.4.2004, s. 43) i program przedstawiony w Komunikacie Komisji z 15 lipca 2005 r. w sprawie środków zmierzających do poprawy bezpieczeństwa materiałów wybuchowych, detonatorów, materiałów do produkcji bomb i broni.

4

(5)  Zostało ono później włączone do programu UE w sprawie zwalczania nielegalnego handlu bronią konwencjonalną z czerwca 1997 r.

5

(6)  Dla okresu 2001 — 2003 patrz odpowiednio: DzU C 216 z 1.8.2001, s. 1, Dz U C 330 z 31.12.2002 s. 1 i DzU C 312 z 22.12.2003 s. 1

6

(7)  Na mocy rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 53/111 z dnia 9 grudnia 1998 r.

7

(8)  Na mocy rezolucji nr 55/25 z dnia 15 listopada 2000 r.

8

(9)  Potrzebna jest jednak pogłębiona dyskusja na temat podstawy prawnej, która zdaniem Komisji upoważnia ją do regulowania kwestii związanych z prawem karnym w zaproponowanej przez siebie poprawce do art. 16 dyrektywy 91/477/EWG.

9

(10)  W tym zwłaszcza złożonych w formie pisemnej pytań posłów do Parlamentu Europejskiego: Marii Berger — P-4193/97 (DzU C 223/70 z 17.7.1998) Christophera Huhne — E-1135/01 (DzU C 350 E/78 z 11.12.2001) i Gehrarda Schmida — E-1359/02 (DzU C 229 E/209 z 26.9.2002).

10

(11)  Patrz decyzja Rady z dnia 15 listopada 1999 r. w sprawie Kambodży (DzU L 294 z 16.11.1999, s. 5)

11

(12)  Decyzja ramowa w sprawie zwalczania terroryzmu (COM(2001) 521 wersja ostateczna) z dnia 19.9.2001 i opinia EKES-u 1171/2006

12

(13)  Decyzja ramowa z dnia 6 lipca 2001 r. (DzU 182 z 5.7.2001)

13

(14)  Dyrektywa 93/15/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. (DzU L 121 z 15.5.1993) zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003 z dnia 29 września 2003 r. (Dz U L 284 z 31.10.2003)

14

(15)  Na przykład przyjęta ostatnio w Portugalii ustawa nr 5/2006 z dnia 23 lutego 2006 r. obejmuje już wszystkie proponowane obecnie środki.

15

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/86 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/86

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczącego strategii tematycznej w sprawie środowiska miejskiego

COM(2005) 718 wersja ostateczna — SEC(2006) 16

(2006/C 318/15)

Dnia 11 stycznia 2006 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 11 lipca 2006 r. Sprawozdawcą był Antonello PEZZINI.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 13 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 194 do 2, 6 osób wstrzymało się od głosu, przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Komitet ma świadomość, że w interesie zrównoważonego wzrostu oraz pobudzenia konkurencyjności i innowacji należy podjąć złożone problemy dotykające obecnie miasta, którymi są przykładowo: degradacja środowiska, duże natężenie ruchu, problemy mieszkaniowe, brak bezpieczeństwa, przestępczość, kryzys bezrobocia i restrukturyzacja przemysłu, zmiany demograficzne, wykluczenie społeczne — szczególnie osób młodych i w starszym wieku, oraz segregacja przestrzenna i etniczna. |
| --- | --- |

1.1

Komitet ma świadomość, że w interesie zrównoważonego wzrostu oraz pobudzenia konkurencyjności i innowacji należy podjąć złożone problemy dotykające obecnie miasta, którymi są przykładowo: degradacja środowiska, duże natężenie ruchu, problemy mieszkaniowe, brak bezpieczeństwa, przestępczość, kryzys bezrobocia i restrukturyzacja przemysłu, zmiany demograficzne, wykluczenie społeczne — szczególnie osób młodych i w starszym wieku, oraz segregacja przestrzenna i etniczna.

| 1.2 | Zanieczyszczenie powietrza w miastach stanowi od dawna zagrożenie dla zdrowia publicznego, związane z wysokimi kosztami społecznymi i zdrowotnymi. Międzynarodowa Organizacja Zdrowia wskazała na złą jakość powietrza w miastach jako główną przyczynę wzrostu zachorowań na wiele przewlekłych chorób, bardzo kosztownych dla systemów opieki zdrowotnej w związku z wydatkami na leczenie i hospitalizację, jak również dla działalności gospodarczej z powodu nieprzepracowanych dni roboczych. |
| --- | --- |

1.2

Zanieczyszczenie powietrza w miastach stanowi od dawna zagrożenie dla zdrowia publicznego, związane z wysokimi kosztami społecznymi i zdrowotnymi. Międzynarodowa Organizacja Zdrowia wskazała na złą jakość powietrza w miastach jako główną przyczynę wzrostu zachorowań na wiele przewlekłych chorób, bardzo kosztownych dla systemów opieki zdrowotnej w związku z wydatkami na leczenie i hospitalizację, jak również dla działalności gospodarczej z powodu nieprzepracowanych dni roboczych.

| 1.3 | Zapobieganie zanieczyszczeniom stało się koniecznością zarówno w sferze odpowiedzialności indywidualnej, poprzez ograniczenie korzystania z samochodów prywatnych, jak i zbiorowej — za pośrednictwem nowych strategii polityki transportowej. |
| --- | --- |

1.3

Zapobieganie zanieczyszczeniom stało się koniecznością zarówno w sferze odpowiedzialności indywidualnej, poprzez ograniczenie korzystania z samochodów prywatnych, jak i zbiorowej — za pośrednictwem nowych strategii polityki transportowej.

| 1.4 | Komitet uważa, że organy państw członkowskich powinny przestać już rozważać to zagadnienie, i zaleca im przyjęcie, również przy uwzględnieniu licznych wskazówek Komisji, konkretnych, nadających się do bezpośredniej realizacji planów działań w ramach zintegrowanego, opartego na uczestnictwie i odpowiedzialności podejścia, w celu znaczącej, trwałej i dającej się zweryfikować poprawy jakości życia i stanu środowiska naturalnego. |
| --- | --- |

1.4

Komitet uważa, że organy państw członkowskich powinny przestać już rozważać to zagadnienie, i zaleca im przyjęcie, również przy uwzględnieniu licznych wskazówek Komisji, konkretnych, nadających się do bezpośredniej realizacji planów działań w ramach zintegrowanego, opartego na uczestnictwie i odpowiedzialności podejścia, w celu znaczącej, trwałej i dającej się zweryfikować poprawy jakości życia i stanu środowiska naturalnego.

| 1.5 | Komitet jest także przekonany, że podejście przyjęte przez Komisję celem opracowania zintegrowanej strategii rozwoju środowiska miejskiego, ściśle powiązane z zasadami pomocniczości i bliskości, zostanie uwieńczone sukcesem, zwłaszcza jeśli będzie ono realizowane według wspólnej i partycypacyjnej metody, wpisującej się w ramy odnowionej agendy lizbońskiej i göteborskiej. |
| --- | --- |

1.5

Komitet jest także przekonany, że podejście przyjęte przez Komisję celem opracowania zintegrowanej strategii rozwoju środowiska miejskiego, ściśle powiązane z zasadami pomocniczości i bliskości, zostanie uwieńczone sukcesem, zwłaszcza jeśli będzie ono realizowane według wspólnej i partycypacyjnej metody, wpisującej się w ramy odnowionej agendy lizbońskiej i göteborskiej.

| 1.5.1 | Komitet uważa, że Unia Europejska powinna wprowadzić mechanizmy nagradzające, aby propagować najlepsze rozwiązania przyjęte przez organy krajowe, regionalne i lokalne celem wdrożenia wspomnianej strategii przy uwzględnieniu ich indywidualnych uwarunkowań. |
| --- | --- |

1.5.1

Komitet uważa, że Unia Europejska powinna wprowadzić mechanizmy nagradzające, aby propagować najlepsze rozwiązania przyjęte przez organy krajowe, regionalne i lokalne celem wdrożenia wspomnianej strategii przy uwzględnieniu ich indywidualnych uwarunkowań.

| 1.5.2 | Komitet podkreśla fakt, że jeżeli miasta chcą być nadal konkurencyjne, muszą rozwijać nowoczesne, skuteczne i dostępne przez internet usługi, przede wszystkim w sektorze ochrony zdrowia, usług socjalnych i administracji publicznej, w celu zapewnienia większej spójności społecznej i integracji osób młodych i starszych w ramach zacieśnienia więzi między centrami historycznymi a obszarami peryferyjnymi, między strefami zamożnymi a biednymi w obrębie miasta oraz między tym ostatnim a obszarami do niego przyległymi. |
| --- | --- |

1.5.2

Komitet podkreśla fakt, że jeżeli miasta chcą być nadal konkurencyjne, muszą rozwijać nowoczesne, skuteczne i dostępne przez internet usługi, przede wszystkim w sektorze ochrony zdrowia, usług socjalnych i administracji publicznej, w celu zapewnienia większej spójności społecznej i integracji osób młodych i starszych w ramach zacieśnienia więzi między centrami historycznymi a obszarami peryferyjnymi, między strefami zamożnymi a biednymi w obrębie miasta oraz między tym ostatnim a obszarami do niego przyległymi.

| 1.6 | Komitet zasadniczo uważa, że należy stosować — przede wszystkim w kontekście środowiska miejskiego — model „społecznie odpowiedzialnego terytorium”, tzn. regionu, którego rozwój ukierunkowany jest na zasady zrównoważenia i który uwzględnia w swojej dynamice wymiar gospodarczy, społeczny oraz środowiskowy, jak również skutki społeczno-gospodarcze starzenia się społeczeństw. |
| --- | --- |

1.6

Komitet zasadniczo uważa, że należy stosować — przede wszystkim w kontekście środowiska miejskiego — model „społecznie odpowiedzialnego terytorium”, tzn. regionu, którego rozwój ukierunkowany jest na zasady zrównoważenia i który uwzględnia w swojej dynamice wymiar gospodarczy, społeczny oraz środowiskowy, jak również skutki społeczno-gospodarcze starzenia się społeczeństw.

| 1.7 | Region można określić jako „odpowiedzialny społecznie”, jeżeli z powodzeniem łączy dostateczny poziom dobrobytu ze zobowiązaniami, które wynikają z odpowiedzialności społecznej. |
| --- | --- |

1.7

Region można określić jako „odpowiedzialny społecznie”, jeżeli z powodzeniem łączy dostateczny poziom dobrobytu ze zobowiązaniami, które wynikają z odpowiedzialności społecznej.

| 1.7.1 | Uczenie się przyjmowania na siebie obowiązków, obok praw, zaczyna się od ukształtowanej w zamierzony sposób świadomości w rodzinie; proces ten rozwija się przez cały okres kształcenia począwszy od przedszkola. |
| --- | --- |

1.7.1

Uczenie się przyjmowania na siebie obowiązków, obok praw, zaczyna się od ukształtowanej w zamierzony sposób świadomości w rodzinie; proces ten rozwija się przez cały okres kształcenia począwszy od przedszkola.

| 1.8 | Dzięki prognozowaniu (ang. forsight) obecny szósty program ramowy na rzecz badań i rozwoju pozwala włączyć podmioty społeczeństwa obywatelskiego we wspólne uzgadnianie kierunków, które należy obrać celem realizacji najlepszego modelu pozwalającego na ukształtowanie przyszłości charakteryzującej się większą świadomością terytorialnej odpowiedzialności społecznej. |
| --- | --- |

1.8

Dzięki prognozowaniu (ang. forsight) obecny szósty program ramowy na rzecz badań i rozwoju pozwala włączyć podmioty społeczeństwa obywatelskiego we wspólne uzgadnianie kierunków, które należy obrać celem realizacji najlepszego modelu pozwalającego na ukształtowanie przyszłości charakteryzującej się większą świadomością terytorialnej odpowiedzialności społecznej.

| 1.8.1 | Poza wspomnianym foresight propozycje siódmego programu ramowego badań i rozwoju przewidują, w odniesieniu do priorytetu tematycznego „zdrowie” (1), konkretne działania w zakresie rozwoju ludzkiego i starzenia się społeczeństw, w tym wzajemne oddziaływanie rożnych czynników, takich jak środowisko naturalne, zachowania jednostek oraz zagadnienia związane z płcią. |
| --- | --- |

1.8.1

Poza wspomnianym foresight propozycje siódmego programu ramowego badań i rozwoju przewidują, w odniesieniu do priorytetu tematycznego „zdrowie” (1), konkretne działania w zakresie rozwoju ludzkiego i starzenia się społeczeństw, w tym wzajemne oddziaływanie rożnych czynników, takich jak środowisko naturalne, zachowania jednostek oraz zagadnienia związane z płcią.

| 1.8.2 | Komitet kładzie akcent na podstawowe zadanie, do podjęcia którego powszechnie wzywa się szkoły, ośrodki edukacyjne i uniwersytety, mianowicie na ukierunkowanie młodzieży i obywateli na rozwój zrównoważony. |
| --- | --- |

1.8.2

Komitet kładzie akcent na podstawowe zadanie, do podjęcia którego powszechnie wzywa się szkoły, ośrodki edukacyjne i uniwersytety, mianowicie na ukierunkowanie młodzieży i obywateli na rozwój zrównoważony.

| 1.8.3 | Poprzez różne międzynarodowe inicjatywy próbowano określić najważniejsze wartości i podstawowe zasady, które stanowiłyby punkt odniesienia dla odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw. Do najważniejszych z nich należą:






  — | artykuł 37 Europejskiej karty praw podstawowych odnoszący się do ochrony środowiska naturalnego (2), |
| --- | --- | --- |

1.8.3

Poprzez różne międzynarodowe inicjatywy próbowano określić najważniejsze wartości i podstawowe zasady, które stanowiłyby punkt odniesienia dla odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw. Do najważniejszych z nich należą:

—

artykuł 37 Europejskiej karty praw podstawowych odnoszący się do ochrony środowiska naturalnego (2),

| — | inicjatywa ONZ o nazwie Global Compact
   (3), |
| --- | --- |

—

inicjatywa ONZ o nazwie Global Compact
   (3),

| — | wytyczne OECD (4), |
| --- | --- |

—

wytyczne OECD (4),

| — | Karta wartości przedsiębiorstw opracowana przez Istituto Europeo per il Bilancio Sociale (IBS — Europejski Instytut Rachunkowości Społecznej)
   (5). |
| --- | --- |

—

Karta wartości przedsiębiorstw opracowana przez Istituto Europeo per il Bilancio Sociale (IBS — Europejski Instytut Rachunkowości Społecznej)
   (5).

| 1.9 | Komitet twierdzi z naciskiem, że działania zmierzające do utrwalenia konkretnego stosowania tych podstawowych wartości i zasad należy traktować jako trafne inwestycje, jako że mają one na celu wzmocnienie aspektów związanych z zatrudnieniem oraz aspektów społeczno-gospodarczych tkanki miejskiej, jak również jej potencjału pod względem atrakcyjności i specyficzności. |
| --- | --- |

1.9

Komitet twierdzi z naciskiem, że działania zmierzające do utrwalenia konkretnego stosowania tych podstawowych wartości i zasad należy traktować jako trafne inwestycje, jako że mają one na celu wzmocnienie aspektów związanych z zatrudnieniem oraz aspektów społeczno-gospodarczych tkanki miejskiej, jak również jej potencjału pod względem atrakcyjności i specyficzności.

| 1.10 | Komitet gorąco popiera ustanowienie „europejskich nagród dla zielonych miast” celem zoptymalizowania działań i postaw społeczności lokalnych oraz podmiotów publicznych i prywatnych, które je tworzą. |
| --- | --- |

1.10

Komitet gorąco popiera ustanowienie „europejskich nagród dla zielonych miast” celem zoptymalizowania działań i postaw społeczności lokalnych oraz podmiotów publicznych i prywatnych, które je tworzą.

| 1.10.1 | Komitet uważa za istotne, by on sam, w porozumieniu z Komitetem Regionów, dał przykład poprzez zbadanie możliwości ustanowienia dorocznej nagrody społeczeństwa obywatelskiego „Eurogreen City” i zapewnienie monitorowania w ramach CMJR najlepszych rozwiązań w zakresie zrównoważonego rozwoju miast. |
| --- | --- |

1.10.1

Komitet uważa za istotne, by on sam, w porozumieniu z Komitetem Regionów, dał przykład poprzez zbadanie możliwości ustanowienia dorocznej nagrody społeczeństwa obywatelskiego „Eurogreen City” i zapewnienie monitorowania w ramach CMJR najlepszych rozwiązań w zakresie zrównoważonego rozwoju miast.

2.   Uzasadnienie

| 2.1 | Zdecydowana większość obywateli europejskich mieszka na obszarach miejskich (6), na których jakość życia często pogarsza się ze względu na dramatyczną degradację systemów transportu, warunków ekologicznych i społecznych oraz dostępu do podstawowych usług: te ostatnie wymagają poważniejszych działań innowacyjnych, inteligentniejszego korzystania z zasobów oraz postaw, zarówno indywidualnych, jak i zbiorowych, cechujących się większym szacunkiem względem środowiska naturalnego. |
| --- | --- |

2.1

Zdecydowana większość obywateli europejskich mieszka na obszarach miejskich (6), na których jakość życia często pogarsza się ze względu na dramatyczną degradację systemów transportu, warunków ekologicznych i społecznych oraz dostępu do podstawowych usług: te ostatnie wymagają poważniejszych działań innowacyjnych, inteligentniejszego korzystania z zasobów oraz postaw, zarówno indywidualnych, jak i zbiorowych, cechujących się większym szacunkiem względem środowiska naturalnego.

| 2.1.1 | Komitet miał często okazję wypowiadać się na ten temat. Podkreślał w szczególności, że „cały szereg czynników [...] wyjaśnia, dlaczego w miastach koncentrują się problemy ekologiczne, które mieszkańcy odczuwają bardzo dotkliwie. Dotyczy to przede wszystkim jakości powietrza, zanieczyszczenia hałasem, a na południu Unii — zasobów wodnych”. |
| --- | --- |

2.1.1

Komitet miał często okazję wypowiadać się na ten temat. Podkreślał w szczególności, że „cały szereg czynników [...] wyjaśnia, dlaczego w miastach koncentrują się problemy ekologiczne, które mieszkańcy odczuwają bardzo dotkliwie. Dotyczy to przede wszystkim jakości powietrza, zanieczyszczenia hałasem, a na południu Unii — zasobów wodnych”.

| 2.1.2 | Problematyka dotycząca uwzględnienia aspektów środowiska naturalnego w procesie rozwoju miast wpisuje się w ramy priorytetów wyznaczonych w szóstym wspólnotowym programie działania w dziedzinie środowiska (2002 — 2012) na rzecz zrównoważonego rozwoju w różnych priorytetowych obszarach, w którego sprawie Komitet miał już okazję zająć stanowisko. |
| --- | --- |

2.1.2

Problematyka dotycząca uwzględnienia aspektów środowiska naturalnego w procesie rozwoju miast wpisuje się w ramy priorytetów wyznaczonych w szóstym wspólnotowym programie działania w dziedzinie środowiska (2002 — 2012) na rzecz zrównoważonego rozwoju w różnych priorytetowych obszarach, w którego sprawie Komitet miał już okazję zająć stanowisko.

| 2.1.3 | Wspomniany w poprzednim punkcie program przewiduje opracowanie i wdrożenie siedmiu strategii tematycznych (7), mianowicie:






  — | * zanieczyszczenie powietrza, |
| --- | --- | --- |

2.1.3

Wspomniany w poprzednim punkcie program przewiduje opracowanie i wdrożenie siedmiu strategii tematycznych (7), mianowicie:

—

- zanieczyszczenie powietrza,

| — | * środowisko morskie, |
| --- | --- |

—

- środowisko morskie,

| — | * zrównoważone wykorzystywanie zasobów naturalnych, |
| --- | --- |

—

- zrównoważone wykorzystywanie zasobów naturalnych,

| — | * zapobieganie powstawaniu odpadów i ich recykling, |
| --- | --- |

—

- zapobieganie powstawaniu odpadów i ich recykling,

| — | ochrona gleby, |
| --- | --- |

—

ochrona gleby,

| — | stosowanie pestycydów, |
| --- | --- |

—

stosowanie pestycydów,

| — | * środowisko miejskie. |
| --- | --- |

—

- środowisko miejskie.

| 2.1.4 | Pięć z powyższych siedmiu strategii tematycznych zostało sformalizowanych przez Komisję w następujących dokumentach: w propozycji strategii tematycznej dotyczącej zanieczyszczenia powietrza, przyjętej przez Komisję w dniu 21 września 2005 r. (8), we wniosku dotyczącym dyrektywy w sprawie strategii morskiej, przyjętym w dniu 24 października 2005 r. (9), we wniosku dotyczącym dyrektywy w sprawie odpadów (nowa strategia tematyczna w sprawie zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu), przyjętym w dniu 21 grudnia 2005 r. (10), a także w propozycji strategii tematycznej w sprawie zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych, przedstawionej w dniu 21 grudnia 2005 r. (11). Ostatni wniosek dotyczący środowiska miejskiego, który jest przedmiotem niniejszej opinii, został przedstawiony w dniu 11 stycznia 2006 r. |
| --- | --- |

2.1.4

Pięć z powyższych siedmiu strategii tematycznych zostało sformalizowanych przez Komisję w następujących dokumentach: w propozycji strategii tematycznej dotyczącej zanieczyszczenia powietrza, przyjętej przez Komisję w dniu 21 września 2005 r. (8), we wniosku dotyczącym dyrektywy w sprawie strategii morskiej, przyjętym w dniu 24 października 2005 r. (9), we wniosku dotyczącym dyrektywy w sprawie odpadów (nowa strategia tematyczna w sprawie zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu), przyjętym w dniu 21 grudnia 2005 r. (10), a także w propozycji strategii tematycznej w sprawie zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych, przedstawionej w dniu 21 grudnia 2005 r. (11). Ostatni wniosek dotyczący środowiska miejskiego, który jest przedmiotem niniejszej opinii, został przedstawiony w dniu 11 stycznia 2006 r.

| 2.1.5 | Istnieje wyraźna interakcja między propozycjami zawartymi we wcześniejszych czterech strategiach tematycznych a strategią omawianą obecnie. W środowisku miejskim koncentrują się i ściśle ze sobą współdziałają:






  — | środki na rzecz zwalczania zanieczyszczenia powietrza, |
| --- | --- | --- |

2.1.5

Istnieje wyraźna interakcja między propozycjami zawartymi we wcześniejszych czterech strategiach tematycznych a strategią omawianą obecnie. W środowisku miejskim koncentrują się i ściśle ze sobą współdziałają:

—

środki na rzecz zwalczania zanieczyszczenia powietrza,

| — | środki na rzecz zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu, |
| --- | --- |

—

środki na rzecz zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu,

| — | inicjatywy prowadzące do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych wytwarzanych przez paliwa kopalne wykorzystywane w transporcie miejskim oraz w miejskich systemach ogrzewania i chłodzenia, |
| --- | --- |

—

inicjatywy prowadzące do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych wytwarzanych przez paliwa kopalne wykorzystywane w transporcie miejskim oraz w miejskich systemach ogrzewania i chłodzenia,

| — | ochrona warstwy wodonośnej oraz zasobów naturalnych fauny i flory w parkach miejskich, |
| --- | --- |

—

ochrona warstwy wodonośnej oraz zasobów naturalnych fauny i flory w parkach miejskich,

| — | ochrona środowiska morskiego (w przypadku portów i miast przybrzeżnych). |
| --- | --- |

—

ochrona środowiska morskiego (w przypadku portów i miast przybrzeżnych).

| 2.1.6 | Ponadto dla strategii tematycznej w sprawie środowiska miejskiego istotne są środki na rzecz zwalczania zanieczyszczenia hałasem, z którymi związany był zainicjowany w 2002 r. plan działania dla dużych aglomeracji (12) i niedawny wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie promowania ekologicznie czystych pojazdów w transporcie drogowym (w szczególności propozycje w zakresie zamówień publicznych) (13). |
| --- | --- |

2.1.6

Ponadto dla strategii tematycznej w sprawie środowiska miejskiego istotne są środki na rzecz zwalczania zanieczyszczenia hałasem, z którymi związany był zainicjowany w 2002 r. plan działania dla dużych aglomeracji (12) i niedawny wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie promowania ekologicznie czystych pojazdów w transporcie drogowym (w szczególności propozycje w zakresie zamówień publicznych) (13).

| 2.1.6.1 | Ściśle powiązane z omawianą tu propozycją strategii są również:






  — | działania wspólnotowe w zakresie polityki środowiskowej na rzecz zarządzania miastami przewidziane w programie LIFE-PLUS, |
| --- | --- | --- |

2.1.6.1

Ściśle powiązane z omawianą tu propozycją strategii są również:

—

działania wspólnotowe w zakresie polityki środowiskowej na rzecz zarządzania miastami przewidziane w programie LIFE-PLUS,

| — | działania wspólnotowe w zakresie polityki regionalnej i polityki spójności w ramach EFS, EFRR i Funduszu Spójności, a także inicjatywy wspólnotowe Urban II, Equal i Interreg, |
| --- | --- |

—

działania wspólnotowe w zakresie polityki regionalnej i polityki spójności w ramach EFS, EFRR i Funduszu Spójności, a także inicjatywy wspólnotowe Urban II, Equal i Interreg,

| — | działania wspólnotowe związane z racjonalnym wykorzystaniem energii, oszczędzaniem energii i wydajnością energetyczną w ramach programu „Inteligentna energia”, a w przyszłości — w zakresie programu ramowego w dziedzinie konkurencyjności i innowacji (CIP), |
| --- | --- |

—

działania wspólnotowe związane z racjonalnym wykorzystaniem energii, oszczędzaniem energii i wydajnością energetyczną w ramach programu „Inteligentna energia”, a w przyszłości — w zakresie programu ramowego w dziedzinie konkurencyjności i innowacji (CIP),

| — | działania w dziedzinie badań i rozwoju na szczeblu wspólnotowym, przewidziane w programach szczegółowych wieloletniego programu ramowego WE na rzecz badań, rozwoju technologicznego i demonstracji, które dotyczą w szczególności: środowiska naturalnego i zdrowia publicznego, transportu i energii, społeczeństwa informacyjnego jako sposobu osiągnięcia lepszej jakości życia, rozwoju nauki i kultury w społeczeństwie, nowych materiałów i nanotechnologii, radionawigacji i rozwoju satelitów za pomocą Galileo, GEO i GMES (14), |
| --- | --- |

—

działania w dziedzinie badań i rozwoju na szczeblu wspólnotowym, przewidziane w programach szczegółowych wieloletniego programu ramowego WE na rzecz badań, rozwoju technologicznego i demonstracji, które dotyczą w szczególności: środowiska naturalnego i zdrowia publicznego, transportu i energii, społeczeństwa informacyjnego jako sposobu osiągnięcia lepszej jakości życia, rozwoju nauki i kultury w społeczeństwie, nowych materiałów i nanotechnologii, radionawigacji i rozwoju satelitów za pomocą Galileo, GEO i GMES (14),

| — | działania zmierzające do zachowania dziedzictwa architektonicznego, zabytków oraz dziedzictwa kulturowego przewidziane w programach wspólnotowych np. Minerva, LIFE/Ricama, Kultura 2000, Media Plus i Contentplus, |
| --- | --- |

—

działania zmierzające do zachowania dziedzictwa architektonicznego, zabytków oraz dziedzictwa kulturowego przewidziane w programach wspólnotowych np. Minerva, LIFE/Ricama, Kultura 2000, Media Plus i Contentplus,

| — | działania wspólnotowe przewidziane dla krajów Basenu Morza Śródziemnego i Bałkanów (MEDA), a także krajów Wspólnoty Niezależnych Państw — WNP (TACIS), które zostaną w przyszłości objęte nowym instrumentem sąsiedztwa, |
| --- | --- |

—

działania wspólnotowe przewidziane dla krajów Basenu Morza Śródziemnego i Bałkanów (MEDA), a także krajów Wspólnoty Niezależnych Państw — WNP (TACIS), które zostaną w przyszłości objęte nowym instrumentem sąsiedztwa,

| — | działania wspólnotowe przewidziane we wspólnotowej polityce współpracy na rzecz rozwoju krajów AKP, Ameryki Łacińskiej (Mercociudades) i Azji, a także w polityce handlowej UE (EU Trade Sustainability Impact Assessment — SIA). |
| --- | --- |

—

działania wspólnotowe przewidziane we wspólnotowej polityce współpracy na rzecz rozwoju krajów AKP, Ameryki Łacińskiej (Mercociudades) i Azji, a także w polityce handlowej UE (EU Trade Sustainability Impact Assessment — SIA).

| 2.1.7 | Istotny wkład w przygotowanie strategii tematycznej w sprawie środowiska miejskiego wniosły: wyniki zorganizowanych przez Komisję konsultacji w sprawie komunikatu z 2004 r. (15), wstępna analiza ewentualnych strategii w tej dziedzinie, dobrowolne inicjatywy w ramach Agendy 21, karta z Aalborg (16), konkluzje Rady z 14 października 2004 r. w sprawie znaczenia tego tematu i wagi działania na wszystkich poziomach, i wreszcie konkluzje Rady Europejskiej z Bristolu opracowane w czasie sprawowania przewodnictwa UE przez Zjednoczone Królestwo (17). |
| --- | --- |

2.1.7

Istotny wkład w przygotowanie strategii tematycznej w sprawie środowiska miejskiego wniosły: wyniki zorganizowanych przez Komisję konsultacji w sprawie komunikatu z 2004 r. (15), wstępna analiza ewentualnych strategii w tej dziedzinie, dobrowolne inicjatywy w ramach Agendy 21, karta z Aalborg (16), konkluzje Rady z 14 października 2004 r. w sprawie znaczenia tego tematu i wagi działania na wszystkich poziomach, i wreszcie konkluzje Rady Europejskiej z Bristolu opracowane w czasie sprawowania przewodnictwa UE przez Zjednoczone Królestwo (17).

| 2.1.8 | Komisja opracowała ponadto dokument roboczy, który znajduje się w załączniku do omawianego komunikatu, zawierający ocenę oddziaływania różnych możliwych scenariuszy dotyczących stosowania strategii i ich kosztów. |
| --- | --- |

2.1.8

Komisja opracowała ponadto dokument roboczy, który znajduje się w załączniku do omawianego komunikatu, zawierający ocenę oddziaływania różnych możliwych scenariuszy dotyczących stosowania strategii i ich kosztów.

| 2.1.9 | W sprawozdaniu z 2005 r. w sprawie wymiaru miejskiego w kontekście rozszerzenia (18) Parlament Europejski uznał, że miasta i aglomeracje oraz obszary miejskie skupiają 78 % ogółu ludności Unii Europejskiej i stanowią miejsce, w którym koncentrują się jednocześnie najbardziej złożone i najbardziej rozpowszechnione trudności, lecz również miejsce, gdzie tworzy się przyszłość i gdzie pogłębia się i konsoliduje wiedza w jej wszelkich formach. Dlatego też miasta „powinny odegrać główną rolę w realizacji zrewidowanych celów lizbońskich i göteborskich”. Parlament zwrócił się do Komisji o „opracowanie i zaproponowanie modeli i narzędzi zrównoważonego rozwoju miejskiego dostępnych dla wszystkich miast i aglomeracji oraz obszarów miejskich”. |
| --- | --- |

2.1.9

W sprawozdaniu z 2005 r. w sprawie wymiaru miejskiego w kontekście rozszerzenia (18) Parlament Europejski uznał, że miasta i aglomeracje oraz obszary miejskie skupiają 78 % ogółu ludności Unii Europejskiej i stanowią miejsce, w którym koncentrują się jednocześnie najbardziej złożone i najbardziej rozpowszechnione trudności, lecz również miejsce, gdzie tworzy się przyszłość i gdzie pogłębia się i konsoliduje wiedza w jej wszelkich formach. Dlatego też miasta „powinny odegrać główną rolę w realizacji zrewidowanych celów lizbońskich i göteborskich”. Parlament zwrócił się do Komisji o „opracowanie i zaproponowanie modeli i narzędzi zrównoważonego rozwoju miejskiego dostępnych dla wszystkich miast i aglomeracji oraz obszarów miejskich”.

| 2.1.10 | Komitet uważa, że decydenci polityczni, w porozumieniu z partnerami społecznymi oraz ogólnie z całym społeczeństwem obywatelskim, powinni dążyć do zbudowania takiego środowiska miejskiego, które pozwoli na osiągnięcie dużych korzyści społecznych poprzez strategie polityczne na rzecz szkoleń. |
| --- | --- |

2.1.10

Komitet uważa, że decydenci polityczni, w porozumieniu z partnerami społecznymi oraz ogólnie z całym społeczeństwem obywatelskim, powinni dążyć do zbudowania takiego środowiska miejskiego, które pozwoli na osiągnięcie dużych korzyści społecznych poprzez strategie polityczne na rzecz szkoleń.

2.2   Wniosek Komisji

| 2.2.1 | Komisja zauważa we wniosku: „Zróżnicowanie pod względem historii, geografii, klimatu, warunków administracyjnych i prawnych wymaga opracowania lokalnych, dostosowanych do indywidualnych warunków rozwiązań dla środowiska miejskiego. Zastosowanie zasady pomocniczości, zgodnie z którą działania powinny być podjęte na najbardziej efektywnym poziomie, również przemawia za tym, aby działania prowadzone były na poziomie lokalnym.”. Ze względu na zróżnicowanie obszarów miejskich i istniejących zobowiązań krajowych, regionalnych i lokalnych oraz na trudności związane z ustanowieniem wspólnych norm „[...] zdecydowano, że prawodawstwo nie będzie najlepszą drogą do osiągnięcia celów niniejszej strategii”, co zostało potwierdzone przez większość państw członkowskich i organów lokalnych. |
| --- | --- |

2.2.1

Komisja zauważa we wniosku: „Zróżnicowanie pod względem historii, geografii, klimatu, warunków administracyjnych i prawnych wymaga opracowania lokalnych, dostosowanych do indywidualnych warunków rozwiązań dla środowiska miejskiego. Zastosowanie zasady pomocniczości, zgodnie z którą działania powinny być podjęte na najbardziej efektywnym poziomie, również przemawia za tym, aby działania prowadzone były na poziomie lokalnym.”. Ze względu na zróżnicowanie obszarów miejskich i istniejących zobowiązań krajowych, regionalnych i lokalnych oraz na trudności związane z ustanowieniem wspólnych norm „[...] zdecydowano, że prawodawstwo nie będzie najlepszą drogą do osiągnięcia celów niniejszej strategii”, co zostało potwierdzone przez większość państw członkowskich i organów lokalnych.

| 2.2.2 | Proponowana strategia tematyczna skupia się wokół następujących osi:






  — | wytyczne dotyczące zintegrowanego zarządzania środowiskiem, |
| --- | --- | --- |

2.2.2

Proponowana strategia tematyczna skupia się wokół następujących osi:

—

wytyczne dotyczące zintegrowanego zarządzania środowiskiem,

| — | wytyczne dotyczące opracowania planów zrównoważonego transportu miejskiego przez władze lokalne, m.in. wytyczne techniczne dotyczące głównych aspektów planów transportu, wraz z przykładami najlepszych rozwiązań, które zostaną opublikowane przez Komisję do końca 2006 r., |
| --- | --- |

—

wytyczne dotyczące opracowania planów zrównoważonego transportu miejskiego przez władze lokalne, m.in. wytyczne techniczne dotyczące głównych aspektów planów transportu, wraz z przykładami najlepszych rozwiązań, które zostaną opublikowane przez Komisję do końca 2006 r.,

| — | wspólnotowe działania wspierające wymianę dobrych praktyk w całej UE, |
| --- | --- |

—

wspólnotowe działania wspierające wymianę dobrych praktyk w całej UE,

| — | portal internetowy Komisji dla organów lokalnych mający na celu ułatwienie dostępu do wszystkich dokumentów opublikowanych na różnych stronach przeznaczonych dla władz lokalnych, w ramach planu działania na rzecz lepszej komunikacji na temat Europy, |
| --- | --- |

—

portal internetowy Komisji dla organów lokalnych mający na celu ułatwienie dostępu do wszystkich dokumentów opublikowanych na różnych stronach przeznaczonych dla władz lokalnych, w ramach planu działania na rzecz lepszej komunikacji na temat Europy,

| — | szkolenia pozwalające zdobyć konkretne kompetencje konieczne w przypadku zintegrowanego podejścia do zarządzania, m.in. poprzez programy wymiany dla urzędników organów lokalnych i inicjatywy EFS na rzecz wzmocnienia skuteczności administracji publicznej na poziomie regionalnym i lokalnym (19), |
| --- | --- |

—

szkolenia pozwalające zdobyć konkretne kompetencje konieczne w przypadku zintegrowanego podejścia do zarządzania, m.in. poprzez programy wymiany dla urzędników organów lokalnych i inicjatywy EFS na rzecz wzmocnienia skuteczności administracji publicznej na poziomie regionalnym i lokalnym (19),

| — | zastosowanie działań w innych obszarach polityki wspólnotowej: polityki spójności (20) i polityki na rzecz badań (21). |
| --- | --- |

—

zastosowanie działań w innych obszarach polityki wspólnotowej: polityki spójności (20) i polityki na rzecz badań (21).

| 2.2.3 | Ponieważ wniosek Komisji ma charakter przekrojowy, należy go rozpatrywać w powiązaniu z innymi strategiami tematycznymi, w szczególności ze strategiami dotyczącymi zanieczyszczenia atmosferycznego, stałych odpadów komunalnych, ze strategią mającą na celu ochronę miast przybrzeżnych przed zanieczyszczeniami morskimi oraz strategią dotyczącą ochrony gleb. |
| --- | --- |

2.2.3

Ponieważ wniosek Komisji ma charakter przekrojowy, należy go rozpatrywać w powiązaniu z innymi strategiami tematycznymi, w szczególności ze strategiami dotyczącymi zanieczyszczenia atmosferycznego, stałych odpadów komunalnych, ze strategią mającą na celu ochronę miast przybrzeżnych przed zanieczyszczeniami morskimi oraz strategią dotyczącą ochrony gleb.

| 2.2.4 | Byłoby właściwe, gdyby Komisja przedstawiła skonsolidowany tekst zawierający wszystkie przepisy dotyczące trwałego rozwoju miast i aglomeracji zawarte w różnych programach wspólnotowych w zakresie środowiska miejskiego, jak również strategiczne wytyczne z różnych względów istotne dla rozwoju miast. |
| --- | --- |

2.2.4

Byłoby właściwe, gdyby Komisja przedstawiła skonsolidowany tekst zawierający wszystkie przepisy dotyczące trwałego rozwoju miast i aglomeracji zawarte w różnych programach wspólnotowych w zakresie środowiska miejskiego, jak również strategiczne wytyczne z różnych względów istotne dla rozwoju miast.

2.3   Uwagi

| 2.3.1 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji, ponieważ porusza on temat mający niezwykle duże znaczenie dla obywatela europejskiego, dla jakości życia w miastach i na obszarach miejskich, a także dla ich zasadniczej roli w tworzeniu dobrobytu i pobudzaniu rozwoju gospodarczego, społecznego i kulturalnego. |
| --- | --- |

2.3.1

Komitet z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji, ponieważ porusza on temat mający niezwykle duże znaczenie dla obywatela europejskiego, dla jakości życia w miastach i na obszarach miejskich, a także dla ich zasadniczej roli w tworzeniu dobrobytu i pobudzaniu rozwoju gospodarczego, społecznego i kulturalnego.

| 2.3.2 | Należy położyć nacisk na warunki działania strategicznego, które zostały zdefiniowane w porozumieniu bristolskim z grudnia 2005 r. (22) w odniesieniu do utworzenia w Europie społeczności zdolnych do zrównoważonego rozwoju, mianowicie na:






  — | wzrost gospodarczy, bez którego nie można inwestować w tworzenie i zachowanie społeczności zdolnych do zrównoważonego rozwoju; |
| --- | --- | --- |

2.3.2

Należy położyć nacisk na warunki działania strategicznego, które zostały zdefiniowane w porozumieniu bristolskim z grudnia 2005 r. (22) w odniesieniu do utworzenia w Europie społeczności zdolnych do zrównoważonego rozwoju, mianowicie na:

—

wzrost gospodarczy, bez którego nie można inwestować w tworzenie i zachowanie społeczności zdolnych do zrównoważonego rozwoju;

| — | zdolność do przyjęcia zintegrowanego podejścia, które gwarantuje równowagę między rozwojem zrównoważonym a wyzwaniami gospodarczymi, społecznymi i ekologicznymi oraz integracją i sprawiedliwością społeczną, |
| --- | --- |

—

zdolność do przyjęcia zintegrowanego podejścia, które gwarantuje równowagę między rozwojem zrównoważonym a wyzwaniami gospodarczymi, społecznymi i ekologicznymi oraz integracją i sprawiedliwością społeczną,

| — | silną tożsamość kulturową, tak aby miasta mogły być międzynarodowymi ośrodkami doskonałości zgodnie z celami agendy lizbońskiej, |
| --- | --- |

—

silną tożsamość kulturową, tak aby miasta mogły być międzynarodowymi ośrodkami doskonałości zgodnie z celami agendy lizbońskiej,

| — | zdolność do podejmowania wyzwań wynikających z segregacji społecznej, |
| --- | --- |

—

zdolność do podejmowania wyzwań wynikających z segregacji społecznej,

| — | uznanie, że społeczności zdolne do zrównoważonego rozwoju mogą istnieć na różnych poziomach: lokalnym, miejskim i regionalnym. |
| --- | --- |

—

uznanie, że społeczności zdolne do zrównoważonego rozwoju mogą istnieć na różnych poziomach: lokalnym, miejskim i regionalnym.

| 2.3.3 | Zgodnie z wspólnotową zasadą: „mniej przepisów na rzecz lepszego stanowienia prawa”, Komitet uważa, że należy się oprzeć na:






  — | metodach koordynacji na zasadzie dobrowolności, które łączą nowe podejście do zintegrowanego zarządzania miastami z treścią dyrektyw dotyczących środowiska naturalnego (wody, powietrza, hałasu, odpadów, emisji gazów, zmian klimatu, przyrody i różnorodności biologicznej), a także z innymi strategiami tematycznymi przewidzianymi w szóstym programie działań na lata 2002 — 2012, |
| --- | --- | --- |

2.3.3

Zgodnie z wspólnotową zasadą: „mniej przepisów na rzecz lepszego stanowienia prawa”, Komitet uważa, że należy się oprzeć na:

—

metodach koordynacji na zasadzie dobrowolności, które łączą nowe podejście do zintegrowanego zarządzania miastami z treścią dyrektyw dotyczących środowiska naturalnego (wody, powietrza, hałasu, odpadów, emisji gazów, zmian klimatu, przyrody i różnorodności biologicznej), a także z innymi strategiami tematycznymi przewidzianymi w szóstym programie działań na lata 2002 — 2012,

| — | systemach prognoz (foresight) dotyczących rozwoju środowiska miejskiego, w których uczestniczyłyby wszystkie podmioty gospodarcze i społeczne, zainteresowane strony i grupy użytkowników końcowych, w tym najsłabszych i marginalizowanych, na których decydenci lokalni mogliby opierać swoje autonomiczne wybory, a których wyniki posłużyłyby do określenia wspólnych wskaźników na poziomie europejskim w zakresie monitoringu i benchmarkingu, |
| --- | --- |

—

systemach prognoz (foresight) dotyczących rozwoju środowiska miejskiego, w których uczestniczyłyby wszystkie podmioty gospodarcze i społeczne, zainteresowane strony i grupy użytkowników końcowych, w tym najsłabszych i marginalizowanych, na których decydenci lokalni mogliby opierać swoje autonomiczne wybory, a których wyniki posłużyłyby do określenia wspólnych wskaźników na poziomie europejskim w zakresie monitoringu i benchmarkingu,

| — | pogłębieniu współpracy między różnymi szczeblami rządów (lokalnym, regionalnym i krajowym) oraz między różnymi wydziałami administracji lokalnej, również w zakresie bezpieczeństwa publicznego i ochrony działalności gospodarczej przed przestępczością — także drobną w miastach, |
| --- | --- |

—

pogłębieniu współpracy między różnymi szczeblami rządów (lokalnym, regionalnym i krajowym) oraz między różnymi wydziałami administracji lokalnej, również w zakresie bezpieczeństwa publicznego i ochrony działalności gospodarczej przed przestępczością — także drobną w miastach,

| — | konkretnych działaniach w odpowiedzi na problemy wynikające ze starzenia się społeczeństwa w miastach, m.in. poprzez porównanie doświadczeń różnych miast europejskich, |
| --- | --- |

—

konkretnych działaniach w odpowiedzi na problemy wynikające ze starzenia się społeczeństwa w miastach, m.in. poprzez porównanie doświadczeń różnych miast europejskich,

| — | wsparciu UE dla inicjatyw rozwijających potencjał administracji lokalnych, organizacji podmiotów gospodarczych i społecznych, a także organizacji społeczeństwa obywatelskiego działających w danym regionie, |
| --- | --- |

—

wsparciu UE dla inicjatyw rozwijających potencjał administracji lokalnych, organizacji podmiotów gospodarczych i społecznych, a także organizacji społeczeństwa obywatelskiego działających w danym regionie,

| — | wsparciu UE dla szkoleń technicznych, wymiany dobrych praktyk oraz urzędników i ekspertów między administracjami lokalnymi różnych państw członkowskich, |
| --- | --- |

—

wsparciu UE dla szkoleń technicznych, wymiany dobrych praktyk oraz urzędników i ekspertów między administracjami lokalnymi różnych państw członkowskich,

| — | tworzeniu partnerstw publiczno-prywatnych, w szczególności w wypadku zarządzania zintegrowanymi programami rozwoju gospodarczego i promowania ekologicznej działalności gospodarczej, w ramach zrównoważonego planowania miejskiego i rehabilitacji obszarów zdegradowanych lub zaniedbanych, a także zrównoważonej rewitalizacji społeczno-gospodarczej małych i średnich ośrodków miejskich lub zdegradowanych dzielnic dużych miast (23), |
| --- | --- |

—

tworzeniu partnerstw publiczno-prywatnych, w szczególności w wypadku zarządzania zintegrowanymi programami rozwoju gospodarczego i promowania ekologicznej działalności gospodarczej, w ramach zrównoważonego planowania miejskiego i rehabilitacji obszarów zdegradowanych lub zaniedbanych, a także zrównoważonej rewitalizacji społeczno-gospodarczej małych i średnich ośrodków miejskich lub zdegradowanych dzielnic dużych miast (23),

| — | koordynacji i spójności kierunków działania między służbami Komisji odpowiedzialnymi za obszary polityki i programy ukierunkowane na różne aspekty gospodarcze, społeczne i środowiskowe związane z rozwojem miejskim, poprzez utworzenie międzywydziałowego punktu koordynacji (ang. focal point), dobrze zdefiniowanego i rozpoznawalnego przez różnych partnerów zewnętrznych, |
| --- | --- |

—

koordynacji i spójności kierunków działania między służbami Komisji odpowiedzialnymi za obszary polityki i programy ukierunkowane na różne aspekty gospodarcze, społeczne i środowiskowe związane z rozwojem miejskim, poprzez utworzenie międzywydziałowego punktu koordynacji (ang. focal point), dobrze zdefiniowanego i rozpoznawalnego przez różnych partnerów zewnętrznych,

| — | wsparciu UE dla studiów wykonalności celem zapewnienia jasnego i obiektywnego obrazu kosztów opracowania, przyjęcia, wdrożenia, certyfikacji, kontroli i monitoringu, oceny jakości i przeglądu zintegrowanych planów zarządzania środowiskiem (EMP), planów zrównoważonego transportu miejskiego (STUP), a także systemów zarządzania środowiskiem (EMS) (24) w miastach i aglomeracjach miejskich w zależności od ich rodzaju i cech, |
| --- | --- |

—

wsparciu UE dla studiów wykonalności celem zapewnienia jasnego i obiektywnego obrazu kosztów opracowania, przyjęcia, wdrożenia, certyfikacji, kontroli i monitoringu, oceny jakości i przeglądu zintegrowanych planów zarządzania środowiskiem (EMP), planów zrównoważonego transportu miejskiego (STUP), a także systemów zarządzania środowiskiem (EMS) (24) w miastach i aglomeracjach miejskich w zależności od ich rodzaju i cech,

| — | wzmocnieniu wsparcia wspólnotowego dla konkretnych projektów rozwoju, jak również dla sieci miast europejskich i pozaeuropejskich, na przykład Europejskiej Sieci Wiedzy o Miastach (EUKN), Eurocities, Mercociudades, Civitas-Mobilis, Urbact, |
| --- | --- |

—

wzmocnieniu wsparcia wspólnotowego dla konkretnych projektów rozwoju, jak również dla sieci miast europejskich i pozaeuropejskich, na przykład Europejskiej Sieci Wiedzy o Miastach (EUKN), Eurocities, Mercociudades, Civitas-Mobilis, Urbact,

| — | zwiększeniu potencjału technologicznego społeczeństwa informacyjnego, e-zarządzania, e-nauczania i telepracy w celu rozwoju środowiska miejskiego, |
| --- | --- |

—

zwiększeniu potencjału technologicznego społeczeństwa informacyjnego, e-zarządzania, e-nauczania i telepracy w celu rozwoju środowiska miejskiego,

| — | rozwoju programów szkoleń w szkołach i ośrodkach kształcenia na różnych poziomach, tak aby zwiększyć odpowiedzialność obywateli za kwestie środowiska i wyszkolić „pracowników wiedzy”, |
| --- | --- |

—

rozwoju programów szkoleń w szkołach i ośrodkach kształcenia na różnych poziomach, tak aby zwiększyć odpowiedzialność obywateli za kwestie środowiska i wyszkolić „pracowników wiedzy”,

| — | systemach oceny oddziaływania, dzięki którym można by uzyskać ujednolicone analizy dokonanych postępów w odniesieniu do stanu środowiska, gospodarki, spraw społecznych, kultury i technologii w miastach europejskich. W tym celu właściwe byłoby opracowanie wspólnych wytycznych oceny oddziaływania na wzór wytycznych w zakresie oceny oddziaływania na zrównoważony rozwój (EU Draft Handbook for Sustainability Impact Assessment). |
| --- | --- |

—

systemach oceny oddziaływania, dzięki którym można by uzyskać ujednolicone analizy dokonanych postępów w odniesieniu do stanu środowiska, gospodarki, spraw społecznych, kultury i technologii w miastach europejskich. W tym celu właściwe byłoby opracowanie wspólnych wytycznych oceny oddziaływania na wzór wytycznych w zakresie oceny oddziaływania na zrównoważony rozwój (EU Draft Handbook for Sustainability Impact Assessment).

| 2.3.4 | Komitet nadaje duże znaczenie procesowi, dzięki któremu regiony, a szczególnie miasta mogą określać się jako „terytorium odpowiedzialne społecznie” (25). Takim mianem można nazwać region lub miasto, które z powodzeniem uwzględni bądź osiągnie:






  — | aspekty społeczne i środowiskowe w decyzjach gospodarczych, |
| --- | --- | --- |

2.3.4

Komitet nadaje duże znaczenie procesowi, dzięki któremu regiony, a szczególnie miasta mogą określać się jako „terytorium odpowiedzialne społecznie” (25). Takim mianem można nazwać region lub miasto, które z powodzeniem uwzględni bądź osiągnie:

—

aspekty społeczne i środowiskowe w decyzjach gospodarczych,

| — | modele wartości w połączeniu z metodą partycypacyjną w procesach decyzyjnych, tak aby dodać bodźca konkurencyjności, np. poprzez inicjatywę wspólnotową JESSICA (26), |
| --- | --- |

—

modele wartości w połączeniu z metodą partycypacyjną w procesach decyzyjnych, tak aby dodać bodźca konkurencyjności, np. poprzez inicjatywę wspólnotową JESSICA (26),

| — | dobre praktyki i stałą interakcję między wszystkimi zainteresowanymi stronami celem zwiększenia innowacyjności i konkurencyjności, |
| --- | --- |

—

dobre praktyki i stałą interakcję między wszystkimi zainteresowanymi stronami celem zwiększenia innowacyjności i konkurencyjności,

| — | dobrobyt na właściwym poziomie z odpowiedzialnym podejściem do środowiska i zdrowia; |
| --- | --- |

—

dobrobyt na właściwym poziomie z odpowiedzialnym podejściem do środowiska i zdrowia;

| — | wyczulone i partycypacyjne podejście klasy politycznej do zrównoważonego rozwoju miast. |
| --- | --- |

—

wyczulone i partycypacyjne podejście klasy politycznej do zrównoważonego rozwoju miast.

| 2.3.4.1 | Komitet jest przekonany, że rozwój społeczny i kulturalny środowiska miejskiego ma zasadnicze znaczenie, między innymi ze względu na zmiany demograficzne i przepływy migracyjne. |
| --- | --- |

2.3.4.1

Komitet jest przekonany, że rozwój społeczny i kulturalny środowiska miejskiego ma zasadnicze znaczenie, między innymi ze względu na zmiany demograficzne i przepływy migracyjne.

| 2.3.4.2 | Komitet jest również przekonany, że każda skuteczna strategia zrównoważonego rozwoju miast opiera się na walce z ubóstwem w sensie ekonomicznym, społecznym i kulturalnym, z pogorszeniem zdrowia fizycznego i psychicznego, wykluczeniem społecznym oraz marginalizacją najsłabszych grup społeczności miejskiej, dążąc do zwiększenia integracji społecznej różnych grup etnicznych i kulturowych. |
| --- | --- |

2.3.4.2

Komitet jest również przekonany, że każda skuteczna strategia zrównoważonego rozwoju miast opiera się na walce z ubóstwem w sensie ekonomicznym, społecznym i kulturalnym, z pogorszeniem zdrowia fizycznego i psychicznego, wykluczeniem społecznym oraz marginalizacją najsłabszych grup społeczności miejskiej, dążąc do zwiększenia integracji społecznej różnych grup etnicznych i kulturowych.

| 2.3.5 | Taki proces musi przebiegać według ściśle określonych etapów, które obejmują:






  — | ustalenie wspólnych wartości społeczności lokalnej, |
| --- | --- | --- |

2.3.5

Taki proces musi przebiegać według ściśle określonych etapów, które obejmują:

—

ustalenie wspólnych wartości społeczności lokalnej,

| — | określenie zasobów i potrzeb, |
| --- | --- |

—

określenie zasobów i potrzeb,

| — | definicję celów poprawy oraz definicję ujednoliconych wskaźników oceny, |
| --- | --- |

—

definicję celów poprawy oraz definicję ujednoliconych wskaźników oceny,

| — | opracowanie planu operacyjnego i określenie narzędzi, |
| --- | --- |

—

opracowanie planu operacyjnego i określenie narzędzi,

| — | zarządzanie projektami dotyczącymi „terytorium odpowiedzialnego społecznie” oraz ich kontrolę przy zastosowaniu podejścia oddolnego, |
| --- | --- |

—

zarządzanie projektami dotyczącymi „terytorium odpowiedzialnego społecznie” oraz ich kontrolę przy zastosowaniu podejścia oddolnego,

| — | zdecydowane działanie w zakresie informacji i kształcenia ustawicznego na rzecz rozwoju kultury terytorialnej. |
| --- | --- |

—

zdecydowane działanie w zakresie informacji i kształcenia ustawicznego na rzecz rozwoju kultury terytorialnej.

| 2.3.5.1 | Organy lokalne już uwzględniły niektóre narzędzia, spośród których tytułem przykładu można wymienić:






  — | wykorzystanie elektrycznych minibusów jako alternatywy dla pojazdów osobowych w centrum miasta (Salzburg), |
| --- | --- | --- |

2.3.5.1

Organy lokalne już uwzględniły niektóre narzędzia, spośród których tytułem przykładu można wymienić:

—

wykorzystanie elektrycznych minibusów jako alternatywy dla pojazdów osobowych w centrum miasta (Salzburg),

| — | wykorzystanie autobusów zasilanych biopaliwem (Bolonia), |
| --- | --- |

—

wykorzystanie autobusów zasilanych biopaliwem (Bolonia),

| — | stosowanie rowerów ze wspomaganiem pedałowania (27), bardzo użytecznych dla osób starszych i w miastach pozbawionych dużych pochyłości terenu (Ferrara, Mediolan), |
| --- | --- |

—

stosowanie rowerów ze wspomaganiem pedałowania (27), bardzo użytecznych dla osób starszych i w miastach pozbawionych dużych pochyłości terenu (Ferrara, Mediolan),

| — | rozwój lekkiego metra łączącego lotniska i ośrodki intermodalne z centrum miast, |
| --- | --- |

—

rozwój lekkiego metra łączącego lotniska i ośrodki intermodalne z centrum miast,

| — | rozwój planów lokalnych zagospodarowania terenów miejskich celem sprzyjania odnowie miast i zachowania reprezentowanej przez nie jakości pod względem architektury oraz środowiska naturalnego, czego wzorowym przykładem jest Wersal (28). |
| --- | --- |

—

rozwój planów lokalnych zagospodarowania terenów miejskich celem sprzyjania odnowie miast i zachowania reprezentowanej przez nie jakości pod względem architektury oraz środowiska naturalnego, czego wzorowym przykładem jest Wersal (28).

| 2.3.5.2 | Komitet popiera propozycję Komisji polegającą na promowaniu „ekologicznie czystych pojazdów” w transporcie drogowym i opodatkowaniu pojazdów nie tylko na podstawie pojemności silnika, lecz również emisji CO2. |
| --- | --- |

2.3.5.2

Komitet popiera propozycję Komisji polegającą na promowaniu „ekologicznie czystych pojazdów” w transporcie drogowym i opodatkowaniu pojazdów nie tylko na podstawie pojemności silnika, lecz również emisji CO2.

| 2.3.6 | Komitet uważa, że należy zintensyfikować działania informacyjne w tych kwestiach na wszystkich poziomach, jednak głównie lokalnym, aby rozwijać (również poprzez prognozy typu foresight) wśród obywateli i przedsiębiorstw poczucie zaangażowania i odpowiedzialności w stosunku do pracy wykonanej w ostatnich latach w dziedzinie trwałego rozwoju oraz odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw przez organizacje międzynarodowe, w tym Komisję, ONZ, OECD i Europejski Instytut Rachunkowości Społecznej. |
| --- | --- |

2.3.6

Komitet uważa, że należy zintensyfikować działania informacyjne w tych kwestiach na wszystkich poziomach, jednak głównie lokalnym, aby rozwijać (również poprzez prognozy typu foresight) wśród obywateli i przedsiębiorstw poczucie zaangażowania i odpowiedzialności w stosunku do pracy wykonanej w ostatnich latach w dziedzinie trwałego rozwoju oraz odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw przez organizacje międzynarodowe, w tym Komisję, ONZ, OECD i Europejski Instytut Rachunkowości Społecznej.

| 2.3.6.1 | Procedury, które należy przyjąć, koncentrują się w dziedzinach badań i innowacji, polityki wsparcia renowacji urządzeń, kształcenia, rozpowszechniania systemów zarządzania środowiskiem oraz w dziedzinie kontroli. |
| --- | --- |

2.3.6.1

Procedury, które należy przyjąć, koncentrują się w dziedzinach badań i innowacji, polityki wsparcia renowacji urządzeń, kształcenia, rozpowszechniania systemów zarządzania środowiskiem oraz w dziedzinie kontroli.

| 2.3.6.2 | Oprócz informowania o kulturze odpowiedzialności i jej rozpowszechniania najbardziej adekwatnymi narzędziami są normy ISO 14001, EMAS (29), GHG (30), ulgi podatkowe i pomoc finansowa celem realizacji tych założeń, uproszczenie procedur i zwolnienie ze zobowiązań w zakresie ochrony środowiska dla wszystkich, którzy otrzymali właściwy certyfikat. |
| --- | --- |

2.3.6.2

Oprócz informowania o kulturze odpowiedzialności i jej rozpowszechniania najbardziej adekwatnymi narzędziami są normy ISO 14001, EMAS (29), GHG (30), ulgi podatkowe i pomoc finansowa celem realizacji tych założeń, uproszczenie procedur i zwolnienie ze zobowiązań w zakresie ochrony środowiska dla wszystkich, którzy otrzymali właściwy certyfikat.

| 2.3.6.3 | Komitet uważa, że pożyteczne byłoby ustanowienie „europejskich nagród dla zielonych miast”. Mogą być one dobrym bodźcem do zoptymalizowania działań społeczności lokalnych, jak i wchodzących w ich skład podmiotów publicznych i prywatnych, oraz do wypracowania zintegrowanego podejścia i postaw zgodnych z jego logiką. |
| --- | --- |

2.3.6.3

Komitet uważa, że pożyteczne byłoby ustanowienie „europejskich nagród dla zielonych miast”. Mogą być one dobrym bodźcem do zoptymalizowania działań społeczności lokalnych, jak i wchodzących w ich skład podmiotów publicznych i prywatnych, oraz do wypracowania zintegrowanego podejścia i postaw zgodnych z jego logiką.

| 2.3.6.4 | Komitet uważa, że ważne jest, by on sam dał przykład, w porozumieniu z Komitetem Regionów, poprzez zbadanie możliwości ustanowienia dorocznej nagrody społeczeństwa obywatelskiego — „Eurogreen City”, udziału w ocenie postępów odnotowywanych przez sieć monitorującą ORATE/ESPON (31), określenia przeszkód oraz monitorowania w ramach CMJR najlepszych praktyk w zakresie zrównoważonego rozwoju miast. |
| --- | --- |

2.3.6.4

Komitet uważa, że ważne jest, by on sam dał przykład, w porozumieniu z Komitetem Regionów, poprzez zbadanie możliwości ustanowienia dorocznej nagrody społeczeństwa obywatelskiego — „Eurogreen City”, udziału w ocenie postępów odnotowywanych przez sieć monitorującą ORATE/ESPON (31), określenia przeszkód oraz monitorowania w ramach CMJR najlepszych praktyk w zakresie zrównoważonego rozwoju miast.

| 2.3.7 | W opinii Komitetu podstawowym elementem skutecznej strategii rozwoju miejskiego jest przede wszystkim identyfikacja adekwatnych systemów zarządzania, aby następnie można było przystąpić do zintegrowanego zarządzania złożonymi sytuacjami, uwzględniającymi obecność wszystkich poniższych elementów:






  — | różne terytorialne szczeble działań i podejmowania decyzji, |
| --- | --- | --- |

2.3.7

W opinii Komitetu podstawowym elementem skutecznej strategii rozwoju miejskiego jest przede wszystkim identyfikacja adekwatnych systemów zarządzania, aby następnie można było przystąpić do zintegrowanego zarządzania złożonymi sytuacjami, uwzględniającymi obecność wszystkich poniższych elementów:

—

różne terytorialne szczeble działań i podejmowania decyzji,

| — | różne ośrodki decyzyjne o własnej specyfice i własnych priorytetowych celach, |
| --- | --- |

—

różne ośrodki decyzyjne o własnej specyfice i własnych priorytetowych celach,

| — | kalendarz określający cele krótko-, średnio- i długoterminowe. |
| --- | --- |

—

kalendarz określający cele krótko-, średnio- i długoterminowe.

| 2.3.8 | W opinii Komitetu główne elementy pozwalające poprawić system zintegrowanego zarządzania „terytorium odpowiedzialnym społecznie” muszą koniecznie obejmować następujące aspekty:






  — | poprawę procesu konsultacji w Komisji, |
| --- | --- | --- |

2.3.8

W opinii Komitetu główne elementy pozwalające poprawić system zintegrowanego zarządzania „terytorium odpowiedzialnym społecznie” muszą koniecznie obejmować następujące aspekty:

—

poprawę procesu konsultacji w Komisji,

| — | udział wszystkich stron, których dotyczy zrównoważony społeczno-gospodarczy i ekologiczny rozwój miast, w opracowywaniu propozycji działań, |
| --- | --- |

—

udział wszystkich stron, których dotyczy zrównoważony społeczno-gospodarczy i ekologiczny rozwój miast, w opracowywaniu propozycji działań,

| — | stały i zorganizowany dialog ze społeczeństwem obywatelskim w celu przejrzystego rozpowszechniania informacji o zagrożeniach dla środowiska naturalnego, wyborze czystych technologii i konieczności uatrakcyjnienia miast, |
| --- | --- |

—

stały i zorganizowany dialog ze społeczeństwem obywatelskim w celu przejrzystego rozpowszechniania informacji o zagrożeniach dla środowiska naturalnego, wyborze czystych technologii i konieczności uatrakcyjnienia miast,

| — | wspólną wizję perspektyw średnioterminowych dzięki partycypacyjnym prognozom typu foresight, w którym uczestniczą publiczne i prywatne ośrodki decyzyjne, |
| --- | --- |

—

wspólną wizję perspektyw średnioterminowych dzięki partycypacyjnym prognozom typu foresight, w którym uczestniczą publiczne i prywatne ośrodki decyzyjne,

| — | zastosowanie mechanizmów oceny oddziaływania opierających się na kryteriach i wskaźnikach uprzednio określonych na poziomie wspólnotowym, które odpowiadają zintegrowanemu podejściu terytorialnemu, |
| --- | --- |

—

zastosowanie mechanizmów oceny oddziaływania opierających się na kryteriach i wskaźnikach uprzednio określonych na poziomie wspólnotowym, które odpowiadają zintegrowanemu podejściu terytorialnemu,

| — | analizę najlepszych praktyk, zwłaszcza w zakresie integracji społecznej, bezpieczeństwa i współżycia społecznego, |
| --- | --- |

—

analizę najlepszych praktyk, zwłaszcza w zakresie integracji społecznej, bezpieczeństwa i współżycia społecznego,

| — | wzmocnienie edukacji szkolnej na temat ochrony środowiska oraz kształcenia pozaszkolnego dla osób dorosłych i starszych, |
| --- | --- |

—

wzmocnienie edukacji szkolnej na temat ochrony środowiska oraz kształcenia pozaszkolnego dla osób dorosłych i starszych,

| — | wspólne działania, m.in. przy wsparciu inicjatyw wspólnotowych JEREMIE i JESSICA, zmierzające do utworzenia systemu inżynierii finansowej umożliwiającego zwiększenie wzrostu, zatrudnienia, integracji społecznej w miastach, za pomocą środków z funduszy strukturalnych i funduszu spójności, EBI i EFI, a także przy udziale partnerstw publiczno-prywatnych, |
| --- | --- |

—

wspólne działania, m.in. przy wsparciu inicjatyw wspólnotowych JEREMIE i JESSICA, zmierzające do utworzenia systemu inżynierii finansowej umożliwiającego zwiększenie wzrostu, zatrudnienia, integracji społecznej w miastach, za pomocą środków z funduszy strukturalnych i funduszu spójności, EBI i EFI, a także przy udziale partnerstw publiczno-prywatnych,

| — | mechanizmy zachęcające oraz systemy certyfikacji nagradzające dobrowolne działania podmiotów publicznych i prywatnych na rzecz zrównoważonego rozwoju środowiska miejskiego i jego długoterminowej konkurencyjności. |
| --- | --- |

—

mechanizmy zachęcające oraz systemy certyfikacji nagradzające dobrowolne działania podmiotów publicznych i prywatnych na rzecz zrównoważonego rozwoju środowiska miejskiego i jego długoterminowej konkurencyjności.

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Dz.U. C 65/02/2006, pkt 5.2.2 (sprawozdawca: Renate Heinisch) (DzU C 65 z 17.3.2006 sprawozdawcy: Gerd Wolf i Antonello Pezzini),

1

(2)  Artykuł 37 —
  Ochrona środowiska
  : „Wysoki poziom ochrony środowiska i poprawa jego jakości muszą być zintegrowane z politykami Unii i zapewnione zgodnie z zasadą stałego rozwoju.”.

2

Ochrona środowiska

(3)  „Wybierzmy zjednoczenie potęgi rynku i autorytetu powszechnie uznanych ideałów. Pogódźmy twórcze siły prywatnej przedsiębiorczości z potrzebami osób w gorszym położeniu i wymaganiami przyszłych pokoleń” (Kofi Annan, Sekretarz Generalny ONZ). Inicjatywa Global Compact — ogłoszona przez Sekretarza Generalnego ONZ Kofiego Annana na Światowym Forum Gospodarczym w Davos (Szwajcaria) w styczniu 1999 r. i formalnie przedstawiona w ONZ w lipcu 2000 r. — wzywa przedsiębiorstwa do przyjęcia dziewięciu uniwersalnych zasad w dziedzinie praw człowieka, warunków pracy i środowiska naturalnego.

3

Global Compact

(4)  Wytyczne OECD zostały opublikowane w czerwcu 2000 r. i są skierowane do przedsiębiorstw międzynarodowych.

4

(5)  IEBS opracował „Kartę wartości przedsiębiorstw” (patrz załącznik II).

5

(6)  Liczących ponad 50 000 mieszkańców.

6

(7)  Priorytety oznaczone gwiazdką były przedmiotem dyrektywy.

7

(8)  COM(2005) 446 końcowy

8

(9)  COM(2005) 505 końcowy

9

(10)  COM(2005) 667 końcowy

10

(11)  COM(2005) 670 końcowy

11

(12)  Dyrektywa 2002/49/WE

12

(13)  COM(2005) 634 końcowy

13

(14)  System globalnego monitorowania środowiska i bezpieczeństwa.

14

(15)  COM(2004) 60 wersja ostateczna, „W kierunku strategii tematycznej w sprawie środowiska miejskiego” (brak wersji PL)

15

(16)  www.aalborgplus10.dk

16

(17)  Porozumienie bristolskie, grudzień 2005 r., www.odpm.gov.uk cod. prod. 05 EUPMI 03584. Porozumienie bristolskie określa osiem zasadniczych cech społeczności rozwijającej się w zrównoważony sposób: 1) aktywna, integrująca i bezpieczna; 2) dobrze zarządzana; 3) posiadająca dobre połączenia; 4) posiadająca dobrą infrastrukturę usług; 5) wrażliwa na środowisko; 6) atrakcyjna; 7) dobrze zaprojektowana i zbudowana; 8) otwarta dla wszystkich.

17

(18)  PE(2005)0272 z 21 września 2005 r.

18

(19)  Europejski Fundusz Społeczny (COM(2004) 493) może zapewnić pomoc w ramach szkolenia administracji publicznej na różnych szczeblach. Ważną rolę odgrywa również program LIFE+.

19

(20)  COM(2004) 494 i 495

20

(21)  COM (2005) 1

21

(22)  Por. przypis 18

22

(23)  Wkład Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) jest znaczny w tej dziedzinie.

23

(24)  Por. załącznik F dokumentu roboczego służb Komisji SEC(2006) 16

24

(25)  Por. na ten temat: Przegląd strategii UE dotyczącej trwałego rozwoju. Odnowiona strategia. Dokument Rady nr 10117/06 z 9.6.2006 pkt 29 i 30

25

(26)  JESSICA (Joint European Support for Sustainable Investment in City Areas — Wspólnotowe wsparcie dla zrównoważonych inwestycji na obszarach miejskich) ma na celu rozwiązanie problemów finansowania projektów zagospodarowania i rozbudowy miast oraz projektów w zakresie budownictwa mieszkaniowego o charakterze socjalnym dzięki połączeniu dotacji i kredytów.

26

Joint European Support for Sustainable Investment in City Areas

(27)  Wyposażonych w silnik elektryczny.

27

(28)  Grupa analityczna EKES-u, której pracami kierował p. Mendoza Castro, miała okazję prześledzić na miejscu, na zaproszenie członka Komitetu p. Buffetaut — zastępcy mera miasta, stworzenie koncepcji lokalnego planu rozwoju miasta Wersalu, jego sformułowanie i opracowanie w ramach Agendy 21 przyjętej przez Radę Miejską w 2003 r. (por. Załącznik 3).

28

(29)  EMAS, rozporządzenie 1836/93 zmienione rozporządzeniem 761/2001

29

(30)  Nowe normy ISO 14064: nowa norma dotycząca gazu cieplarnianego (GHG) i dyrektywa 2003/87/WE

30

(31)  ORATE (fr. Observatoire en réseau de l'aménagement du territoire européen) lub ESPON (ang. European Spactial Planning Observation Network) — Europejska Sieć Monitorowania Planowania Przestrzennego.

31

Observatoire en réseau de l'aménagement du territoire européen

European Spactial Planning Observation Network

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/93 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/93

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przyszłości rolnictwa na obszarach o niekorzystnych warunkach naturalnych (regiony górskie, wyspiarskie i ultraperyferyjne)

(2006/C 318/16)

Dnia 19 stycznia 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię sprawieprzyszłości rolnictwa na obszarach o niekorzystnych warunkach naturalnych (regiony górskie, wyspiarskie i ultraperyferyjne).

Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 11 lipca 2006 r. Współsprawozdawcami byli Gilbert BROS oraz Joan CABALL I SUBIRANA.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 13 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 173 do 6 — 16 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | EKES uważa za niezbędne uznanie istnienia obszarów o niekorzystnych warunkach naturalnych (regiony górskie, wyspiarskie i ultraperyferyjne) w kontekście zarówno publicznym jak i politycznym, co umożliwi opracowanie konkretnych strategii przynoszących efekty zgodne z rzeczywistymi potrzebami tych regionów. |
| --- | --- |

1.1

EKES uważa za niezbędne uznanie istnienia obszarów o niekorzystnych warunkach naturalnych (regiony górskie, wyspiarskie i ultraperyferyjne) w kontekście zarówno publicznym jak i politycznym, co umożliwi opracowanie konkretnych strategii przynoszących efekty zgodne z rzeczywistymi potrzebami tych regionów.

| 1.2 | W sytuacji, gdy toczą się negocjacje pomiędzy Komisja Europejską a europejskimi regionami lub państwami członkowskimi na temat programów rozwoju obszarów wiejskich i programów konkurencyjności regionalnej, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny pragnie podkreślić znaczenie i potrzeby rolnictwa na obszarach o niekorzystnych warunkach naturalnych (regiony górskie, wyspiarskie i ultraperyferyjne). |
| --- | --- |

1.2

W sytuacji, gdy toczą się negocjacje pomiędzy Komisja Europejską a europejskimi regionami lub państwami członkowskimi na temat programów rozwoju obszarów wiejskich i programów konkurencyjności regionalnej, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny pragnie podkreślić znaczenie i potrzeby rolnictwa na obszarach o niekorzystnych warunkach naturalnych (regiony górskie, wyspiarskie i ultraperyferyjne).

| 1.3 | Mając na uwadze te niekorzystne warunki, Komitet wzywa Komisję Europejską do zaproponowania polityki, która byłaby w sposób autentyczny właściwa dla tych obszarów, przez co można byłoby skoordynować różne stosowane obecnie strategie i doprowadzić do synergii pomiędzy istniejącymi działaniami. |
| --- | --- |

1.3

Mając na uwadze te niekorzystne warunki, Komitet wzywa Komisję Europejską do zaproponowania polityki, która byłaby w sposób autentyczny właściwa dla tych obszarów, przez co można byłoby skoordynować różne stosowane obecnie strategie i doprowadzić do synergii pomiędzy istniejącymi działaniami.

| 1.4 | Jakkolwiek drugi filar WPR, tzn. rozwój obszarów wiejskich, jest niezbędny, a zatem stanowi zasadniczy priorytet polityczny, należy stwierdzić, że był on jedną z głównych zmiennych, które można było dostosowywać z zamiarem osiągnięcia porozumienia w sprawie perspektywy finansowej. Z uwagi na ograniczenie środków budżetowych, Komitet wzywa Komisję oraz Radę do skierowania środków na rozwój obszarów wiejskich do obszarów najsłabszych, znajdujących się w największej potrzebie; innymi słowy, do obszarów dotkniętych trwałymi utrudnieniami naturalnymi. |
| --- | --- |

1.4

Jakkolwiek drugi filar WPR, tzn. rozwój obszarów wiejskich, jest niezbędny, a zatem stanowi zasadniczy priorytet polityczny, należy stwierdzić, że był on jedną z głównych zmiennych, które można było dostosowywać z zamiarem osiągnięcia porozumienia w sprawie perspektywy finansowej. Z uwagi na ograniczenie środków budżetowych, Komitet wzywa Komisję oraz Radę do skierowania środków na rozwój obszarów wiejskich do obszarów najsłabszych, znajdujących się w największej potrzebie; innymi słowy, do obszarów dotkniętych trwałymi utrudnieniami naturalnymi.

| 1.5 | Komitet wzywa Komisję i państwa członkowskie, do zapewnienia przy opracowywaniu programów rozwoju obszarów wiejskich i programów regionalnych w ramach funduszy strukturalnych, że programy te będą komplementarne i spójne w odniesieniu do obszarów o niekorzystnych warunkach naturalnych. |
| --- | --- |

1.5

Komitet wzywa Komisję i państwa członkowskie, do zapewnienia przy opracowywaniu programów rozwoju obszarów wiejskich i programów regionalnych w ramach funduszy strukturalnych, że programy te będą komplementarne i spójne w odniesieniu do obszarów o niekorzystnych warunkach naturalnych.

| 1.6 | EKES proponuje, aby w regionach wyspiarskich i ultraperyferyjnych popierać formy współpracy zbliżone do istniejących już platform, takich jak np. Euromontana, poświęconych promocji regionów górskich. Współpraca ta powinna dotyczyć zwłaszcza zagadnień polityki rolnej i odbywać się przy aktywnym udziale społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

1.6

EKES proponuje, aby w regionach wyspiarskich i ultraperyferyjnych popierać formy współpracy zbliżone do istniejących już platform, takich jak np. Euromontana, poświęconych promocji regionów górskich. Współpraca ta powinna dotyczyć zwłaszcza zagadnień polityki rolnej i odbywać się przy aktywnym udziale społeczeństwa obywatelskiego.

| 1.7 | Uwzględniając trudną sytuację rolnictwa w tych regionach oraz jego znaczenie, EKES uważa, że utworzenie europejskiego centrum monitorowania tych obszarów (górskich, wyspiarskich i ultraperyferyjnych) jest sprawą najwyższej wagi. Chodzi tutaj o opracowanie europejskiej wizji rolnictwa na tych obszarach jako punktu odniesienia dla śledzenia i analizowania stanu rolnictwa na tych obszarach oraz rozpowszechniania informacji na ten temat, a także o stworzenie miejsca spotkań, refleksji i dialogu pomiędzy władzami administracyjnymi, społeczeństwem obywatelskim a różnymi organizacjami europejskimi, w którym powstają inicjatywy europejskie mające na celu utrzymanie i rozwój rolnictwa na tych obszarach. |
| --- | --- |

1.7

Uwzględniając trudną sytuację rolnictwa w tych regionach oraz jego znaczenie, EKES uważa, że utworzenie europejskiego centrum monitorowania tych obszarów (górskich, wyspiarskich i ultraperyferyjnych) jest sprawą najwyższej wagi. Chodzi tutaj o opracowanie europejskiej wizji rolnictwa na tych obszarach jako punktu odniesienia dla śledzenia i analizowania stanu rolnictwa na tych obszarach oraz rozpowszechniania informacji na ten temat, a także o stworzenie miejsca spotkań, refleksji i dialogu pomiędzy władzami administracyjnymi, społeczeństwem obywatelskim a różnymi organizacjami europejskimi, w którym powstają inicjatywy europejskie mające na celu utrzymanie i rozwój rolnictwa na tych obszarach.

| 1.8 | EKES pragnie jednak podkreślić, że poza regionami górskimi, wyspiarskimi i ultraperyferyjnymi, o których mowa w niniejszej opinii, istnieje wiele innych regionów z niekorzystnymi warunkami dla rolnictwa — z podobnymi utrudnieniami w zakresie lokalizacji terenów uprawnych, kosztów produkcji i warunków klimatycznych. Dotyczy to zarówno tzw. „innych regionów o niekorzystnych warunkach”, jak i „regionów o specyficznych utrudnieniach”. Obszarów tych dotyczyć będzie kolejna opinia EKES-u. |
| --- | --- |

1.8

EKES pragnie jednak podkreślić, że poza regionami górskimi, wyspiarskimi i ultraperyferyjnymi, o których mowa w niniejszej opinii, istnieje wiele innych regionów z niekorzystnymi warunkami dla rolnictwa — z podobnymi utrudnieniami w zakresie lokalizacji terenów uprawnych, kosztów produkcji i warunków klimatycznych. Dotyczy to zarówno tzw. „innych regionów o niekorzystnych warunkach”, jak i „regionów o specyficznych utrudnieniach”. Obszarów tych dotyczyć będzie kolejna opinia EKES-u.

| 1.9 | Określenie innych regionów o niekorzystnych warunkach naturalnych powinno też zasadniczo opierać się na obiektywnych trudnościach, na jakie napotyka się podczas prowadzenia działalności rolniczej. Należy jednak w dostatecznym stopniu uwzględnić także specyfikę regionalną. |
| --- | --- |

1.9

Określenie innych regionów o niekorzystnych warunkach naturalnych powinno też zasadniczo opierać się na obiektywnych trudnościach, na jakie napotyka się podczas prowadzenia działalności rolniczej. Należy jednak w dostatecznym stopniu uwzględnić także specyfikę regionalną.

2.   Uzasadnienie

| 2.1 | Kontekst opinii






  — | Opinia EKES-u w sprawie przyszłości regionów górskich w UE (1); |
| --- | --- | --- |

2.1

Kontekst opinii

—

Opinia EKES-u w sprawie przyszłości regionów górskich w UE (1);

| — | Opinia EKES-u w sprawie rozwoju obszarów wiejskich (2); |
| --- | --- |

—

Opinia EKES-u w sprawie rozwoju obszarów wiejskich (2);

| — | Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 6 września 2001 r. w sprawie dwudziestopięciolecia stosowania wspólnotowego prawodawstwa w dziedzinie rolnictwa górskiego (3); |
| --- | --- |

—

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 6 września 2001 r. w sprawie dwudziestopięciolecia stosowania wspólnotowego prawodawstwa w dziedzinie rolnictwa górskiego (3);

| — | Opinia EKES-u w sprawie regionów peryferyjnych (4); |
| --- | --- |

—

Opinia EKES-u w sprawie regionów peryferyjnych (4);

| — | Opinia EKES-u w sprawie regionów peryferyjnych (5); |
| --- | --- |

—

Opinia EKES-u w sprawie regionów peryferyjnych (5);

| — | Opinia EKES-u w sprawie problemów rolnictwa w regionach i na wyspach peryferyjnych Unii Europejskiej (6). |
| --- | --- |

—

Opinia EKES-u w sprawie problemów rolnictwa w regionach i na wyspach peryferyjnych Unii Europejskiej (6).

3.   Część wspólna: obszary o niekorzystnych warunkach naturalnych

| 3.1 | Przepisy dotyczące rozwoju obszarów wiejskich i polityki regionalnej zostały już przyjęte. Podział środków nie był łatwym zadaniem ze względu na zmniejszenie puli środków przeznaczonych na realizację tej polityki. Porozumienie w sprawie perspektywy finansowej na lata 2007-2013 przyniosło zmniejszenie sum przeznaczonych na rozwój obszarów wiejskich w starych państwach członkowskich oraz większe rozproszenie środków przyznanych na politykę regionalną. |
| --- | --- |

3.1

Przepisy dotyczące rozwoju obszarów wiejskich i polityki regionalnej zostały już przyjęte. Podział środków nie był łatwym zadaniem ze względu na zmniejszenie puli środków przeznaczonych na realizację tej polityki. Porozumienie w sprawie perspektywy finansowej na lata 2007-2013 przyniosło zmniejszenie sum przeznaczonych na rozwój obszarów wiejskich w starych państwach członkowskich oraz większe rozproszenie środków przyznanych na politykę regionalną.

| 3.2 | Po wielu latach niektóre regiony górskie i ultraperyferyjne o stałych trudnościach wynikających z warunków naturalnych zostały uwzględnione we wspólnej polityce rolnej i w polityce regionalnej, nie dotyczy to jednak regionów wyspiarskich. |
| --- | --- |

3.2

Po wielu latach niektóre regiony górskie i ultraperyferyjne o stałych trudnościach wynikających z warunków naturalnych zostały uwzględnione we wspólnej polityce rolnej i w polityce regionalnej, nie dotyczy to jednak regionów wyspiarskich.

| 3.2.1 | Regiony górskie mają duże znaczenie w kontekście europejskim: zajmują 1/3 terytorium Europy i mieszka w nich około 18 % ludności 25 państw członkowskich UE. Wraz z przystąpieniem Rumunii i Bułgarii, w granicach UE znajdą się rozległe obszary górskie. Europejskie regiony górskie są niezwykle zróżnicowane, zarówno jeśli chodzi o ich cechy fizyczne, takie jak topografia i klimat, jak i zagadnienia społeczno-gospodarcze, np. demografia, dostępność czy połączenia z sąsiednimi obszarami. Różnią się one także pod względem sposobu użytkowania ziem, znaczenia rolnictwa, poziomu spójności społecznej oraz, co ważniejsze, poziomu rozwoju gospodarczego. |
| --- | --- |

3.2.1

Regiony górskie mają duże znaczenie w kontekście europejskim: zajmują 1/3 terytorium Europy i mieszka w nich około 18 % ludności 25 państw członkowskich UE. Wraz z przystąpieniem Rumunii i Bułgarii, w granicach UE znajdą się rozległe obszary górskie. Europejskie regiony górskie są niezwykle zróżnicowane, zarówno jeśli chodzi o ich cechy fizyczne, takie jak topografia i klimat, jak i zagadnienia społeczno-gospodarcze, np. demografia, dostępność czy połączenia z sąsiednimi obszarami. Różnią się one także pod względem sposobu użytkowania ziem, znaczenia rolnictwa, poziomu spójności społecznej oraz, co ważniejsze, poziomu rozwoju gospodarczego.

| 3.2.2 | Definiując wyspę EUROSTAT opiera się na następujących pięciu kryteriach: 1) wyspa musi mieć obszar przynajmniej 1 km2; 2) odległość między wyspą a kontynentem musi wynosić przynajmniej jeden kilometr; 3) na wyspie musi mieć stałe miejsce zamieszkania populacja złożona z co najmniej 50 mieszkańców; 4) wyspa nie może mieć stałego połączenia z kontynentem oraz 5) na wyspie nie może znajdować się żadna stolica państwa unijnego. |
| --- | --- |

3.2.2

Definiując wyspę EUROSTAT opiera się na następujących pięciu kryteriach: 1) wyspa musi mieć obszar przynajmniej 1 km2; 2) odległość między wyspą a kontynentem musi wynosić przynajmniej jeden kilometr; 3) na wyspie musi mieć stałe miejsce zamieszkania populacja złożona z co najmniej 50 mieszkańców; 4) wyspa nie może mieć stałego połączenia z kontynentem oraz 5) na wyspie nie może znajdować się żadna stolica państwa unijnego.

| 3.2.3 | Definicja „wyspy” w rozumieniu Eurostatu nie obejmuje żadnej wyspy, na której znajduje się stolica państwa UE. Przed rozszerzeniem Unii z definicji tej wyłączone były zatem Wielka Brytania i Irlandia. Tymczasem dwie stosunkowo małe wyspy — Cypr i Malta — stały się państwami członkowskimi od maja 2004 r. EKES proponuje zmianę tej definicji w taki sposób, aby obejmowała ona te dwa nowe państwa członkowskie. Fakt ten ujęto już we wniosku w sprawie nowych funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności, a także w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy, który zawiera zapis w tej sprawie. |
| --- | --- |

3.2.3

Definicja „wyspy” w rozumieniu Eurostatu nie obejmuje żadnej wyspy, na której znajduje się stolica państwa UE. Przed rozszerzeniem Unii z definicji tej wyłączone były zatem Wielka Brytania i Irlandia. Tymczasem dwie stosunkowo małe wyspy — Cypr i Malta — stały się państwami członkowskimi od maja 2004 r. EKES proponuje zmianę tej definicji w taki sposób, aby obejmowała ona te dwa nowe państwa członkowskie. Fakt ten ujęto już we wniosku w sprawie nowych funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności, a także w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy, który zawiera zapis w tej sprawie.

| 3.2.4 | Regiony ultraperyferyjne — tzn. francuskie departamenty zamorskie, Azory, Madera i Wyspy Kanaryjskie — są pełnoprawnymi członkami Unii Europejskiej, równocześnie jednak posiadają wyjątkowe i szczególne właściwości. Chociaż regiony te znajdują się w podobnej sytuacji, w każdym z nich występuje szereg czynników natury geograficznej, fizycznej i historycznej, które oddziałują w sposób znaczący na ich rozwój społeczno-gospodarczy. |
| --- | --- |

3.2.4

Regiony ultraperyferyjne — tzn. francuskie departamenty zamorskie, Azory, Madera i Wyspy Kanaryjskie — są pełnoprawnymi członkami Unii Europejskiej, równocześnie jednak posiadają wyjątkowe i szczególne właściwości. Chociaż regiony te znajdują się w podobnej sytuacji, w każdym z nich występuje szereg czynników natury geograficznej, fizycznej i historycznej, które oddziałują w sposób znaczący na ich rozwój społeczno-gospodarczy.

| 3.2.5 | Inne specyficzne obszary o mniejszej powierzchni, takie jak obszary podmiejskie (7) tereny podmokłe czy poldery, mogą stanąć w obliczu szczególnych utrudnień, którym należy poświęcić specjalną uwagę w ramach bardziej zdecentralizowanej realizacji strategii europejskich. Komitet mógłby zająć się tymi aspektami w jednej ze swoich późniejszych opinii. |
| --- | --- |

3.2.5

Inne specyficzne obszary o mniejszej powierzchni, takie jak obszary podmiejskie (7) tereny podmokłe czy poldery, mogą stanąć w obliczu szczególnych utrudnień, którym należy poświęcić specjalną uwagę w ramach bardziej zdecentralizowanej realizacji strategii europejskich. Komitet mógłby zająć się tymi aspektami w jednej ze swoich późniejszych opinii.

| 3.3 | Obszary, o których mowa w niniejszej opinii, dotknięte są trwałymi utrudnieniami wynikającymi z warunków naturalnych, jak izolacja, które zwiększają koszty wprowadzania produktów na rynek, koszty zaopatrzenia i usług oraz utrudniają dostęp do rynków. Ponadto powodują wyższe koszty infrastruktury, transportu i energii. |
| --- | --- |

3.3

Obszary, o których mowa w niniejszej opinii, dotknięte są trwałymi utrudnieniami wynikającymi z warunków naturalnych, jak izolacja, które zwiększają koszty wprowadzania produktów na rynek, koszty zaopatrzenia i usług oraz utrudniają dostęp do rynków. Ponadto powodują wyższe koszty infrastruktury, transportu i energii.

| 3.4 | Dlatego też szczególnie ważną kwestią jest utrzymanie działalności rolniczej na obszarach, gdzie występują utrudnienia, w trosce o rozwój gospodarczy, życie społeczne, dziedzictwo kulturowe (rolnicy stanowią znaczną część ludności na tych obszarach), równowagę rozwoju terytorialnego i środowisko naturalne. |
| --- | --- |

3.4

Dlatego też szczególnie ważną kwestią jest utrzymanie działalności rolniczej na obszarach, gdzie występują utrudnienia, w trosce o rozwój gospodarczy, życie społeczne, dziedzictwo kulturowe (rolnicy stanowią znaczną część ludności na tych obszarach), równowagę rozwoju terytorialnego i środowisko naturalne.

| 3.5 | Niedawne liczne i radykalne zmiany WPR z pewnością wpłyną na zrównoważony rozwój wszystkich regionów europejskich, a zwłaszcza obszarów o niekorzystnych warunkach naturalnych, w wyniku osłabienia drugiego filaru w odniesieniu do starych państw członkowskich. Zmiany można postrzegać jako odzwierciedlenie dwoistych tendencji: z jednej strony stanowią odpowiedź Europy na negocjacje prowadzone w ramach WTO (Światowej Organizacji Handlu) i dążenie do poprawy konkurencyjności na rynkach międzynarodowych. Z drugiej zaś strony stanowią przejaw niepopartej faktami chęci zwiększenia wsparcia na ochronę środowiska naturalnego, dobrostan zwierząt i obszary wiejskie. |
| --- | --- |

3.5

Niedawne liczne i radykalne zmiany WPR z pewnością wpłyną na zrównoważony rozwój wszystkich regionów europejskich, a zwłaszcza obszarów o niekorzystnych warunkach naturalnych, w wyniku osłabienia drugiego filaru w odniesieniu do starych państw członkowskich. Zmiany można postrzegać jako odzwierciedlenie dwoistych tendencji: z jednej strony stanowią odpowiedź Europy na negocjacje prowadzone w ramach WTO (Światowej Organizacji Handlu) i dążenie do poprawy konkurencyjności na rynkach międzynarodowych. Z drugiej zaś strony stanowią przejaw niepopartej faktami chęci zwiększenia wsparcia na ochronę środowiska naturalnego, dobrostan zwierząt i obszary wiejskie.

| 3.6 | Teoretycznie celem reformy WPR z 2003 r. była poprawa konkurencyjności oraz dostosowanie produkcji rolnej do potrzeb rynku. Jednakże kierowanie się jedynie logiką rynkową doprowadziłoby do likwidacji rolnictwa na obszarach dotkniętych utrudnieniami; stąd też konieczna jest aktywna polityka w celu utrzymania działalności rolniczej w takich regionach. |
| --- | --- |

3.6

Teoretycznie celem reformy WPR z 2003 r. była poprawa konkurencyjności oraz dostosowanie produkcji rolnej do potrzeb rynku. Jednakże kierowanie się jedynie logiką rynkową doprowadziłoby do likwidacji rolnictwa na obszarach dotkniętych utrudnieniami; stąd też konieczna jest aktywna polityka w celu utrzymania działalności rolniczej w takich regionach.

| 3.7 | Niełatwo jest oszacować wpływ reformy pierwszego filaru, przyjętej 29 września 2003 r., wraz z jej zasadami oddzielenia płatności od produkcji, spełniania połączonych warunków oraz modulacji, ponieważ państwa członkowskie i regiony podjęły różne decyzje strategiczne co do kierunku, który należy obrać. Wydaje się jednak, że reforma niesie ze sobą ryzyko, iż niektóre rodzaje produkcji zostaną zaniechane i/lub przeniesione (ponieważ produkcja nie jest wymogiem otrzymania pomocy bezpośredniej), np. w przypadku chowu i opasu zwierząt. |
| --- | --- |

3.7

Niełatwo jest oszacować wpływ reformy pierwszego filaru, przyjętej 29 września 2003 r., wraz z jej zasadami oddzielenia płatności od produkcji, spełniania połączonych warunków oraz modulacji, ponieważ państwa członkowskie i regiony podjęły różne decyzje strategiczne co do kierunku, który należy obrać. Wydaje się jednak, że reforma niesie ze sobą ryzyko, iż niektóre rodzaje produkcji zostaną zaniechane i/lub przeniesione (ponieważ produkcja nie jest wymogiem otrzymania pomocy bezpośredniej), np. w przypadku chowu i opasu zwierząt.

| 3.8 | W okresie, gdy Komisja prowadzi z europejskimi regionami i państwami członkowskimi negocjacje na temat programów rozwoju obszarów wiejskich i polityki regionalnej, szczególną uwagę należy poświęcić obszarom dotkniętym trwałymi utrudnieniami naturalnymi, w celu zapewnienia spójności terytorialnej mającej kluczowe znaczenie dla powodzenia strategii lizbońskiej. Polityka publiczna oparta wyłącznie na strategiach poprawy konkurencyjności byłaby zaprzeczeniem wyznaczonych celów. Wydaje się jednak, że niektóre spośród państw członkowskich zamierzają pójść w tym kierunku. |
| --- | --- |

3.8

W okresie, gdy Komisja prowadzi z europejskimi regionami i państwami członkowskimi negocjacje na temat programów rozwoju obszarów wiejskich i polityki regionalnej, szczególną uwagę należy poświęcić obszarom dotkniętym trwałymi utrudnieniami naturalnymi, w celu zapewnienia spójności terytorialnej mającej kluczowe znaczenie dla powodzenia strategii lizbońskiej. Polityka publiczna oparta wyłącznie na strategiach poprawy konkurencyjności byłaby zaprzeczeniem wyznaczonych celów. Wydaje się jednak, że niektóre spośród państw członkowskich zamierzają pójść w tym kierunku.

| 3.9 | Rolnictwo musi nadal stanowić gospodarczą działalność opartą na chęci prowadzenia interesów. Nie oznacza to przekształcenia obszarów o niekorzystnych warunkach w skanseny praktyk rolnych, lub w obszary, na których środowisko naturalne jest jedynym lub podstawowym priorytetem. Sektor rolniczy zdołał rozwinąć się i zmodernizować tak, aby sprostać oczekiwaniom konsumentów i społeczeństwa. Należy kontynuować to dynamiczne podejście w celu jak najlepszego wykorzystania zdolności rolników do innowacji i przedsiębiorczości. Aby zapewnić gospodarczą rentowność obszarów o niekorzystnych warunkach, rolnictwo na tych terenach musi pozostać wydajne i pozwolić sektorowi rolno-spożywczemu na rozwinięcie się w oparciu o miejscową produkcję. Pomoc publiczna dla regionów ma tu do spełnienia szczególną rolę. |
| --- | --- |

3.9

Rolnictwo musi nadal stanowić gospodarczą działalność opartą na chęci prowadzenia interesów. Nie oznacza to przekształcenia obszarów o niekorzystnych warunkach w skanseny praktyk rolnych, lub w obszary, na których środowisko naturalne jest jedynym lub podstawowym priorytetem. Sektor rolniczy zdołał rozwinąć się i zmodernizować tak, aby sprostać oczekiwaniom konsumentów i społeczeństwa. Należy kontynuować to dynamiczne podejście w celu jak najlepszego wykorzystania zdolności rolników do innowacji i przedsiębiorczości. Aby zapewnić gospodarczą rentowność obszarów o niekorzystnych warunkach, rolnictwo na tych terenach musi pozostać wydajne i pozwolić sektorowi rolno-spożywczemu na rozwinięcie się w oparciu o miejscową produkcję. Pomoc publiczna dla regionów ma tu do spełnienia szczególną rolę.

4.   Regiony górskie

| 4.1 | Wstęp: Specyfika rolnictwa na terenach górskich oraz wyzwania związane z rozwojem obszarów wiejskich |
| --- | --- |

4.1

Wstęp: Specyfika rolnictwa na terenach górskich oraz wyzwania związane z rozwojem obszarów wiejskich

| 4.1.1 | Europejskie rolnictwo na terenach górskich wyróżnia szereg specyficznych cech. Mimo iż regiony górskie w Europie nie są jednakowe ani pod względem środowiska naturalnego, gleby i klimatu, ani z perspektywy gospodarczo-społecznej, posiadają podobne ograniczenia (utrudnienia) dla rolnictwa w postaci stromych zbocz, nierówności terenu i surowego z reguły klimatu. Ograniczenia te zawężają zakres możliwej działalności produkcyjnej do pasterstwa i hodowli zwierząt. Czynniki te utrudniają także dostosowanie działalności rolniczej w tych regionach do warunków konkurencji oraz pociągają za sobą wzrost kosztów, co uniemożliwia uzyskiwanie w jej ramach konkurencyjnych produktów o niskich cenach. Jednakże z drugiej strony tego rodzaju rolnictwo jest w wielu aspektach korzystne dla zrównoważonego rozwoju obszarów górskich. |
| --- | --- |

4.1.1

Europejskie rolnictwo na terenach górskich wyróżnia szereg specyficznych cech. Mimo iż regiony górskie w Europie nie są jednakowe ani pod względem środowiska naturalnego, gleby i klimatu, ani z perspektywy gospodarczo-społecznej, posiadają podobne ograniczenia (utrudnienia) dla rolnictwa w postaci stromych zbocz, nierówności terenu i surowego z reguły klimatu. Ograniczenia te zawężają zakres możliwej działalności produkcyjnej do pasterstwa i hodowli zwierząt. Czynniki te utrudniają także dostosowanie działalności rolniczej w tych regionach do warunków konkurencji oraz pociągają za sobą wzrost kosztów, co uniemożliwia uzyskiwanie w jej ramach konkurencyjnych produktów o niskich cenach. Jednakże z drugiej strony tego rodzaju rolnictwo jest w wielu aspektach korzystne dla zrównoważonego rozwoju obszarów górskich.

| 4.1.2 | Problemy rozwoju obszarów wiejskich w regionach górskich dotyczą przede wszystkim niedostatku gruntów nadających się do uprawy, konkurencji z innymi rodzajami działalności, jak np. leśnictwem i urbanizacją, porzucania gruntów rolnych, zarastania krajobrazów, rozwoju turystyki, dostępności (lub izolacji), usług użyteczności publicznej oraz zarządzania zasobami wodnymi i naturalnymi, a w szczególności ochrony różnorodności biologicznej. Problemy te wynikają także z faktu, że gospodarka rolna i leśna odgrywają pozytywną rolę z punktu widzenia bezpieczeństwa dóbr i osób w walce z naturalnymi zagrożeniami, jak np. osunięcia gruntu, powodzie, lawiny lub pożary. |
| --- | --- |

4.1.2

Problemy rozwoju obszarów wiejskich w regionach górskich dotyczą przede wszystkim niedostatku gruntów nadających się do uprawy, konkurencji z innymi rodzajami działalności, jak np. leśnictwem i urbanizacją, porzucania gruntów rolnych, zarastania krajobrazów, rozwoju turystyki, dostępności (lub izolacji), usług użyteczności publicznej oraz zarządzania zasobami wodnymi i naturalnymi, a w szczególności ochrony różnorodności biologicznej. Problemy te wynikają także z faktu, że gospodarka rolna i leśna odgrywają pozytywną rolę z punktu widzenia bezpieczeństwa dóbr i osób w walce z naturalnymi zagrożeniami, jak np. osunięcia gruntu, powodzie, lawiny lub pożary.

4.2   Potrzeba zharmonizowanej unijnej definicji

Przypomnienie stanowiska zajętego w opinii EKES-u w sprawie przyszłości regionów górskich w UE (8):

Między państwami członkowskimi istnieją znaczne rozbieżności [w klasyfikowaniu terenów górskich]. Dlatego też zachowując w określonym zakresie zasadę pomocniczości przy ostatecznym wyznaczaniu tych obszarów, należałoby równocześnie ujednolicić pojęcie obszarów górskich poprzez dostosowanie obecnie obowiązującej unijnej definicji oraz wyznaczenie zakresu dla wszystkich trzech kryteriów (stopnia nachylenia wysokości i klimatu).

| 4.2.1 | Raport opracowany przez Europejski Trybunał Obrachunkowy i analiza zlecona przez Komisję Europejską, zatytułowana Mountain Areas in Europe: Analysis of mountain areas in EU member states, acceding and other European countries [Obszary górskie w Europie: analiza obszarów górskich w państwach członkowskich UE i pozostałych państwach europejskich], opublikowana w internecie w styczniu 2004 r. pod adresem: http://europa.eu.int/comm/regional_policy/sources/docgener/studies/study_en.htm. może pomóc Komisji w opracowaniu zharmonizowanej definicji obszarów górskich. |
| --- | --- |

4.2.1

Raport opracowany przez Europejski Trybunał Obrachunkowy i analiza zlecona przez Komisję Europejską, zatytułowana Mountain Areas in Europe: Analysis of mountain areas in EU member states, acceding and other European countries [Obszary górskie w Europie: analiza obszarów górskich w państwach członkowskich UE i pozostałych państwach europejskich], opublikowana w internecie w styczniu 2004 r. pod adresem: http://europa.eu.int/comm/regional_policy/sources/docgener/studies/study_en.htm. może pomóc Komisji w opracowaniu zharmonizowanej definicji obszarów górskich.

4.3   Unia Europejska powinna wypracować szczególną politykę na rzecz terenów górskich

| 4.3.1 | Rolnictwo na terenach górskich wywiera jedyny w swoim rodzaju wpływ na środowisko naturalne i same grunty górskie. Działalność rolników zapewnia istotne korzyści lokalnej gospodarce, środowisku naturalnemu i całemu społeczeństwu.
  Określane są one jako „pozytywne skutki uboczne” rolnictwa lub czynniki decydujące o jego „wielofunkcyjnym charakterze”. W rzeczywistości rolnictwo stanowi skuteczną formę zagospodarowania gruntów i zarządzania zasobami naturalnymi; jest ono także kluczowym elementem kształtowania krajobrazu. Aspekty te są szczególnie ważne w regionach górskich z powodu znacznych zasobów wody, specyficznej różnorodności biologicznej terenów górskich oraz zainteresowania turystów praktycznie wszystkimi obszarami górskimi. Co więcej, rolnictwo w regionach górskich przyczynia się do zachowania niektórych gatunków roślin i zwierząt albo dzięki ich bezpośredniemu wykorzystaniu (rasy bydła lub owiec eksportowane na cały świat ze względu na swój tradycyjny koloryt lokalny lub szczególne gatunki roślin, jak np. kwiaty służące do wyrobu perfum oraz niektóre zboża odkrywane na nowo przez konsumentów), albo poprzez działalność rolną (zachowanie hal itp.). Zapewnia także istnienie na rynku szerokiego wachlarza produktów rolnych i żywnościowych, dostarczając oryginalnych i dobrze znanych produktów regionalnych, które poddane są mniejszej konkurencji, co pozwala na zachowanie tradycyjnego know-how. Na koniec, przyczynia się do zwiększenia zatrudnienia na obszarach wiejskich oraz jest ściśle związane z działalnością pozarolniczą, gdyż w wielu regionach odsetek osób wykonujących więcej niż jedno zajęcie jest dość wysoki. |
| --- | --- |

4.3.1

Rolnictwo na terenach górskich wywiera jedyny w swoim rodzaju wpływ na środowisko naturalne i same grunty górskie. Działalność rolników zapewnia istotne korzyści lokalnej gospodarce, środowisku naturalnemu i całemu społeczeństwu.

Określane są one jako „pozytywne skutki uboczne” rolnictwa lub czynniki decydujące o jego „wielofunkcyjnym charakterze”. W rzeczywistości rolnictwo stanowi skuteczną formę zagospodarowania gruntów i zarządzania zasobami naturalnymi; jest ono także kluczowym elementem kształtowania krajobrazu. Aspekty te są szczególnie ważne w regionach górskich z powodu znacznych zasobów wody, specyficznej różnorodności biologicznej terenów górskich oraz zainteresowania turystów praktycznie wszystkimi obszarami górskimi. Co więcej, rolnictwo w regionach górskich przyczynia się do zachowania niektórych gatunków roślin i zwierząt albo dzięki ich bezpośredniemu wykorzystaniu (rasy bydła lub owiec eksportowane na cały świat ze względu na swój tradycyjny koloryt lokalny lub szczególne gatunki roślin, jak np. kwiaty służące do wyrobu perfum oraz niektóre zboża odkrywane na nowo przez konsumentów), albo poprzez działalność rolną (zachowanie hal itp.). Zapewnia także istnienie na rynku szerokiego wachlarza produktów rolnych i żywnościowych, dostarczając oryginalnych i dobrze znanych produktów regionalnych, które poddane są mniejszej konkurencji, co pozwala na zachowanie tradycyjnego know-how. Na koniec, przyczynia się do zwiększenia zatrudnienia na obszarach wiejskich oraz jest ściśle związane z działalnością pozarolniczą, gdyż w wielu regionach odsetek osób wykonujących więcej niż jedno zajęcie jest dość wysoki.

| 4.3.2 | O ile nie uświadomimy sobie, że te pozytywne skutki uboczne można obrócić w przychody ze świadczonych usług, co obecnie na ogół nie ma miejsca, zmniejszenie pomocy dla rolników gospodarujących w regionach górskich wywarłoby natychmiastowy wpływ na tychże rolników, przyspieszając porzucanie gospodarstw rolnych a tym samym ograniczając ich rolę w zakresie utrzymania krajobrazu. Kwestia ta jest przedmiotem ogólnego zainteresowania i dotyczy zarówno decydentów politycznych jak i całego społeczeństwa. Nie wolno jej ignorować, jeśli rozwój zrównoważony ma być rzeczywiście priorytetem. |
| --- | --- |

4.3.2

O ile nie uświadomimy sobie, że te pozytywne skutki uboczne można obrócić w przychody ze świadczonych usług, co obecnie na ogół nie ma miejsca, zmniejszenie pomocy dla rolników gospodarujących w regionach górskich wywarłoby natychmiastowy wpływ na tychże rolników, przyspieszając porzucanie gospodarstw rolnych a tym samym ograniczając ich rolę w zakresie utrzymania krajobrazu. Kwestia ta jest przedmiotem ogólnego zainteresowania i dotyczy zarówno decydentów politycznych jak i całego społeczeństwa. Nie wolno jej ignorować, jeśli rozwój zrównoważony ma być rzeczywiście priorytetem.

| 4.3.3 | Potrzeba zachowania wydajnej produkcji rolnej w regionach górskich jest szczególnie ważna dla gospodarki wiejskiej w celu umożliwienia przemian strukturalnych, i tym samym stworzenia na tych obszarach wartości dodanej, równoznacznej z zatrudnieniem, wzrostem itp. Co więcej, produkty pochodzące z obszarów górskich stanowią często integralną część bogatego dziedzictwa kulturowego, którego przetrwanie zależy od miejscowych produktów, jak w przypadku sera artisou z Margeride (9), który jest przyczyną święta artisous, sera z Mahon czy też anyżu w Rute itp. |
| --- | --- |

4.3.3

Potrzeba zachowania wydajnej produkcji rolnej w regionach górskich jest szczególnie ważna dla gospodarki wiejskiej w celu umożliwienia przemian strukturalnych, i tym samym stworzenia na tych obszarach wartości dodanej, równoznacznej z zatrudnieniem, wzrostem itp. Co więcej, produkty pochodzące z obszarów górskich stanowią często integralną część bogatego dziedzictwa kulturowego, którego przetrwanie zależy od miejscowych produktów, jak w przypadku sera artisou z Margeride (9), który jest przyczyną święta artisous, sera z Mahon czy też anyżu w Rute itp.

| 4.3.4 | Rolnictwo górskie napotyka szereg specyficznych i trwałych ograniczeń. Realizacja pierwszego filaru WPR, który tradycyjnie opierał się na poziomach produkcji rolnej oznaczała, iż obszary górskie otrzymywały w ten sposób mniej pomocy w ramach pierwszego filaru niż obszary nizinne. W praktyce pomoc w ramach drugiego filaru jest równorzędna pod względem wielkości z pomocą udzielaną tym obszarom w ramach pierwszego filaru. Szczególna polityka wobec obszarów wiejskich musi zapewnić branie pod uwagę w sposób całościowy i konsekwentny specyficznych problemów, przed jakimi stoją gospodarstwa górskie, odnoszących się zarówno do rolnictwa jak i do pasterstwa. Polityka ta wychodzi z założenia, że społeczeństwo musi zaopatrzyć się w środki na rzecz promocji dynamicznego rolnictwa górskiego, które byłoby przez to zdolne do realizacji zadań związanych z produkcją rolną i zachowania krajobrazu, które uważa się za niezbędne dla zagospodarowania przestrzennego i przyszłego rozwoju tych obszarów. |
| --- | --- |

4.3.4

Rolnictwo górskie napotyka szereg specyficznych i trwałych ograniczeń. Realizacja pierwszego filaru WPR, który tradycyjnie opierał się na poziomach produkcji rolnej oznaczała, iż obszary górskie otrzymywały w ten sposób mniej pomocy w ramach pierwszego filaru niż obszary nizinne. W praktyce pomoc w ramach drugiego filaru jest równorzędna pod względem wielkości z pomocą udzielaną tym obszarom w ramach pierwszego filaru. Szczególna polityka wobec obszarów wiejskich musi zapewnić branie pod uwagę w sposób całościowy i konsekwentny specyficznych problemów, przed jakimi stoją gospodarstwa górskie, odnoszących się zarówno do rolnictwa jak i do pasterstwa. Polityka ta wychodzi z założenia, że społeczeństwo musi zaopatrzyć się w środki na rzecz promocji dynamicznego rolnictwa górskiego, które byłoby przez to zdolne do realizacji zadań związanych z produkcją rolną i zachowania krajobrazu, które uważa się za niezbędne dla zagospodarowania przestrzennego i przyszłego rozwoju tych obszarów.

| 4.3.5 | W ramach europejskiej sieci rozwoju obszarów wiejskich, Komitet wzywa Komisję do ustanowienia tematycznej grupy roboczej do spraw związanych z obszarami górskimi. |
| --- | --- |

4.3.5

W ramach europejskiej sieci rozwoju obszarów wiejskich, Komitet wzywa Komisję do ustanowienia tematycznej grupy roboczej do spraw związanych z obszarami górskimi.

| 4.3.6 | Obszary górskie w basenie Morza Śródziemnego dotknięte są nie tylko typowymi niekorzystnymi warunkami naturalnymi, ale także wynikającymi z klimatu śródziemnomorskiego (takimi jak susze, pożary lasów, huragany, itp.). Te szczególne cechy charakterystyczne powinno się uwzględniać na szczeblu europejskim, tak aby można było dostosować odpowiednie środki na szczeblu regionalnym. |
| --- | --- |

4.3.6

Obszary górskie w basenie Morza Śródziemnego dotknięte są nie tylko typowymi niekorzystnymi warunkami naturalnymi, ale także wynikającymi z klimatu śródziemnomorskiego (takimi jak susze, pożary lasów, huragany, itp.). Te szczególne cechy charakterystyczne powinno się uwzględniać na szczeblu europejskim, tak aby można było dostosować odpowiednie środki na szczeblu regionalnym.

4.4   Priorytetowe traktowanie obszarów górskich przy rozdzielaniu środków w ramach drugiego filara

| 4.4.1 | Podczas gdy środki budżetowe przeznaczone na rozwój wiejski maleją lub pozostają na tym samym poziomie w starych państwach członkowskich, a nowe państwa członkowskie chciałyby skierować te środki do obszarów wykazujących największą rentowność w krótkim okresie, Komisja Europejska musi zapewnić, że unijne środki napłyną do obszarów dotkniętych trwałymi utrudnieniami naturalnymi czyli tam gdzie są one stale potrzebne. |
| --- | --- |

4.4.1

Podczas gdy środki budżetowe przeznaczone na rozwój wiejski maleją lub pozostają na tym samym poziomie w starych państwach członkowskich, a nowe państwa członkowskie chciałyby skierować te środki do obszarów wykazujących największą rentowność w krótkim okresie, Komisja Europejska musi zapewnić, że unijne środki napłyną do obszarów dotkniętych trwałymi utrudnieniami naturalnymi czyli tam gdzie są one stale potrzebne.

4.5   Pomoc dla rolnictwa na terenach górskich powinna ulec konsolidacji

| 4.5.1 | Rekompensaty z tytułu trudnych warunków naturalnych, a w konsekwencji także wyższych kosztów produkcji są najważniejszym sposobem wsparcia rolnictwa na obszarach górskich. Nikt nie kwestionuje dzisiaj ich znaczenia, nawet jeśli dostępne w ich ramach środki finansowe nie pozwalają na spełnienie zakładanych celów. |
| --- | --- |

4.5.1

Rekompensaty z tytułu trudnych warunków naturalnych, a w konsekwencji także wyższych kosztów produkcji są najważniejszym sposobem wsparcia rolnictwa na obszarach górskich. Nikt nie kwestionuje dzisiaj ich znaczenia, nawet jeśli dostępne w ich ramach środki finansowe nie pozwalają na spełnienie zakładanych celów.

| 4.5.2 | Warunki produkcji rolnej na obszarach górskich charakteryzują się zasadniczo poważnymi ograniczeniami związanymi z wysokością, nachyleniem terenu, opadami śniegu oraz problemami z komunikacją. Ograniczenia te wywołują dwojakie skutki w zależności od systemu produkcji i natężenia występujących trudności: z jednej strony wzrastają koszty wyposażenia (budynków i materiałów) i transportu, z drugiej zaś zmniejsza się wydajność niektórych czynników (ziemia, kapitał, praca). |
| --- | --- |

4.5.2

Warunki produkcji rolnej na obszarach górskich charakteryzują się zasadniczo poważnymi ograniczeniami związanymi z wysokością, nachyleniem terenu, opadami śniegu oraz problemami z komunikacją. Ograniczenia te wywołują dwojakie skutki w zależności od systemu produkcji i natężenia występujących trudności: z jednej strony wzrastają koszty wyposażenia (budynków i materiałów) i transportu, z drugiej zaś zmniejsza się wydajność niektórych czynników (ziemia, kapitał, praca).

| 4.5.3 | Niższa wydajność czynników produkcji rolnej w regionach górskich związana jest ze zmniejszeniem czasu wegetacji, który z 8 miesięcy na równinach skrócony zostaje do niecałych 6 miesięcy na wysokości 1000 metrów. Oznacza to, iż do nakarmienia zwierząt potrzeba co najmniej o 1/3 paszy więcej i to w dodatku na terenach, które i tak są mniej wydajne w przeliczeniu na jednostkę paszy. |
| --- | --- |

4.5.3

Niższa wydajność czynników produkcji rolnej w regionach górskich związana jest ze zmniejszeniem czasu wegetacji, który z 8 miesięcy na równinach skrócony zostaje do niecałych 6 miesięcy na wysokości 1000 metrów. Oznacza to, iż do nakarmienia zwierząt potrzeba co najmniej o 1/3 paszy więcej i to w dodatku na terenach, które i tak są mniej wydajne w przeliczeniu na jednostkę paszy.

| 4.5.4 | Głównym mechanizmem realizacji tych celów są dopłaty wyrównawcze dla obszarów o niekorzystnych warunkach. Pożądane byłoby wprowadzenie limitu wysokości dopłat ograniczającego dalszą rozbudowę gospodarstw, które osiągnęły już średnie lub duże rozmiary, w celu utrzymania wystarczającej liczby gospodarstw, co pozwoli uniknąć opuszczania tych terenów. |
| --- | --- |

4.5.4

Głównym mechanizmem realizacji tych celów są dopłaty wyrównawcze dla obszarów o niekorzystnych warunkach. Pożądane byłoby wprowadzenie limitu wysokości dopłat ograniczającego dalszą rozbudowę gospodarstw, które osiągnęły już średnie lub duże rozmiary, w celu utrzymania wystarczającej liczby gospodarstw, co pozwoli uniknąć opuszczania tych terenów.

4.6   Inne środki wspierające rolnictwo na terenach górskich

4.6.1   Polityka ekstensywnego wypasu

| 4.6.1.1 | W poprzednich okresach programowania środki rolno-środowiskowe pomagały realizować politykę wspierania wolnego wypasu na obszarach ekstensywnego rolnictwa. Należy kontynuować działania w tym kierunku przy pomocy prostych środków, które są jednocześnie dostępne dla dużej liczby hodowców, uzupełniając je środkami skierowanymi na tereny o określonych problemach z ochroną środowiska. |
| --- | --- |

4.6.1.1

W poprzednich okresach programowania środki rolno-środowiskowe pomagały realizować politykę wspierania wolnego wypasu na obszarach ekstensywnego rolnictwa. Należy kontynuować działania w tym kierunku przy pomocy prostych środków, które są jednocześnie dostępne dla dużej liczby hodowców, uzupełniając je środkami skierowanymi na tereny o określonych problemach z ochroną środowiska.

| 4.6.1.2 | Ograniczenie wsparcia rolno-środowiskowego dla tego typu obszarów miałoby w rzeczywistości efekt przeciwny do założonych celów w tym sensie, że w sposób niemal nieunikniony prowadziłoby do zaniku hodowli na tych terenach i ich przekształcaniu w nieużytki, co utrudniałoby zapobieganie zagrożeniom naturalnym, ograniczałoby wielofunkcyjną rolę tych terenów i niekorzystnie wpływałoby na różnorodność biologiczną. Należy jednocześnie zauważyć, że tak czy inaczej środki wsparcia rolno-środowiskowego jakie wejdą w życie w 2007 r. będą bardziej selektywne niż w przeszłości, ponieważ obecnie zawierać będą obowiązkową nierefundowaną sumę, związaną ze spełnianiem połączonych warunków (cross compliance). |
| --- | --- |

4.6.1.2

Ograniczenie wsparcia rolno-środowiskowego dla tego typu obszarów miałoby w rzeczywistości efekt przeciwny do założonych celów w tym sensie, że w sposób niemal nieunikniony prowadziłoby do zaniku hodowli na tych terenach i ich przekształcaniu w nieużytki, co utrudniałoby zapobieganie zagrożeniom naturalnym, ograniczałoby wielofunkcyjną rolę tych terenów i niekorzystnie wpływałoby na różnorodność biologiczną. Należy jednocześnie zauważyć, że tak czy inaczej środki wsparcia rolno-środowiskowego jakie wejdą w życie w 2007 r. będą bardziej selektywne niż w przeszłości, ponieważ obecnie zawierać będą obowiązkową nierefundowaną sumę, związaną ze spełnianiem połączonych warunków (cross compliance).

4.6.2   Wsparcie inwestycji

| 4.6.2.1 | Wyższe koszty budownictwa w regionach górskich łączą się z licznymi czynnikami, takimi jak: odporność na opady śniegu i potężne wiatry oraz dobra izolacja, znacznie większe roboty ziemne, konieczność utrzymywania zwierząt w stajniach przez dłuższy czas, co wymaga przechowywania większych ilości paszy i nawozu. Wyższe koszty mechanizacji spowodowane są specyfiką materiałów potrzebnych do pracy w stromym terenie oraz ich zużyciem w wyniku warunków klimatycznych. Podobnie jak w przypadku rekompensat za niekorzystne warunki naturalne wsparcie dla inwestycji jest podstawowym warunkiem dla przetrwania gospodarstw i powinno się ją zintensyfikować na obszarach górskich. |
| --- | --- |

4.6.2.1

Wyższe koszty budownictwa w regionach górskich łączą się z licznymi czynnikami, takimi jak: odporność na opady śniegu i potężne wiatry oraz dobra izolacja, znacznie większe roboty ziemne, konieczność utrzymywania zwierząt w stajniach przez dłuższy czas, co wymaga przechowywania większych ilości paszy i nawozu. Wyższe koszty mechanizacji spowodowane są specyfiką materiałów potrzebnych do pracy w stromym terenie oraz ich zużyciem w wyniku warunków klimatycznych. Podobnie jak w przypadku rekompensat za niekorzystne warunki naturalne wsparcie dla inwestycji jest podstawowym warunkiem dla przetrwania gospodarstw i powinno się ją zintensyfikować na obszarach górskich.

4.6.3   Zachęcanie młodych ludzi do działalności rolniczej oraz dopłaty do kredytów

| 4.6.3.1 | Zgodnie z powszechną tendencją panującą w całym rolnictwie, także w rolnictwie na terenach górskich zmniejsza się liczba osób podejmujących ten rodzaj działalności, z uwagi na jej uciążliwy charakter, brak perspektyw na przyszłość i wymóg dużych nakładów kapitałowych. W regionach górskich, tak jak na innych obszarach, na trzech rolników zaprzestających działalności tylko jeden znajduje następcę. |
| --- | --- |

4.6.3.1

Zgodnie z powszechną tendencją panującą w całym rolnictwie, także w rolnictwie na terenach górskich zmniejsza się liczba osób podejmujących ten rodzaj działalności, z uwagi na jej uciążliwy charakter, brak perspektyw na przyszłość i wymóg dużych nakładów kapitałowych. W regionach górskich, tak jak na innych obszarach, na trzech rolników zaprzestających działalności tylko jeden znajduje następcę.

| 4.6.3.2 | Tym niemniej na obszarach górskich, z uwagi na szczególną wrażliwość systemów rolnictwa na tych terenach oraz wyższy poziom niezbędnych inwestycji w porównaniu z obszarami nizinnymi, zachęcanie kolejnych pokoleń do zastępowania rolników odchodzących z zawodu i podejmowania działalności rolniczej ma większe znaczenie niż na innych obszarach. Kwestia te dotyczy bezpośrednio rolnictwa, jednak ma też bardzo duże znaczenie dla interesu ogólnego, co już powyżej podkreślono. |
| --- | --- |

4.6.3.2

Tym niemniej na obszarach górskich, z uwagi na szczególną wrażliwość systemów rolnictwa na tych terenach oraz wyższy poziom niezbędnych inwestycji w porównaniu z obszarami nizinnymi, zachęcanie kolejnych pokoleń do zastępowania rolników odchodzących z zawodu i podejmowania działalności rolniczej ma większe znaczenie niż na innych obszarach. Kwestia te dotyczy bezpośrednio rolnictwa, jednak ma też bardzo duże znaczenie dla interesu ogólnego, co już powyżej podkreślono.

4.6.4   Rekompensata z tytułu wyższych cen usług

| 4.6.4.1 | Wyższe koszty usług (sztuczne zapłodnienie, żniwa) wywołane są w dużym stopniu mniejszą gęstością kolonizacji obszarów górskich, co wydłuża czas transportu, oraz samymi warunkami transportu, które są trudniejsze niż na innych obszarach, powodując tym samym szybsze zużycie pojazdów. W celu zachowania rolnictwa na terenach górskich, należy wspierać te usługi, w szczególności skup mleka, którego koszty ponoszą obecnie rolnicy. W kontekście terenów górskich, argument, że tego typu wsparcie zniekształca konkurencję nie można uznać za uzasadniony, ponieważ reguł rynkowych nie stosuje się w każdym obszarze w ten sam, niezróżnicowany sposób. |
| --- | --- |

4.6.4.1

Wyższe koszty usług (sztuczne zapłodnienie, żniwa) wywołane są w dużym stopniu mniejszą gęstością kolonizacji obszarów górskich, co wydłuża czas transportu, oraz samymi warunkami transportu, które są trudniejsze niż na innych obszarach, powodując tym samym szybsze zużycie pojazdów. W celu zachowania rolnictwa na terenach górskich, należy wspierać te usługi, w szczególności skup mleka, którego koszty ponoszą obecnie rolnicy. W kontekście terenów górskich, argument, że tego typu wsparcie zniekształca konkurencję nie można uznać za uzasadniony, ponieważ reguł rynkowych nie stosuje się w każdym obszarze w ten sam, niezróżnicowany sposób.

4.6.5   Wsparcie dla przemysłu spożywczego

| 4.6.5.1 | W celu zagwarantowania jak największej opłacalności działalności rolniczej na terenach górskich, niezbędny jest dostęp w najbliższej okolicy do infrastruktury niezbędnej dla przetwórstwa przemysłowego i wprowadzania na rynek. Jednakże również przemysł spożywczy odczuwa negatywne skutki ograniczeń związanych z górskim położeniem: odległością od rynków, wyższymi kosztami transportu oraz wyższymi kosztami budownictwa i utrzymania. Polityka ta prowadziłaby też do tworzenia nowych miejsc pracy, co jest szczególnie ważne w regionach wiejskich. |
| --- | --- |

4.6.5.1

W celu zagwarantowania jak największej opłacalności działalności rolniczej na terenach górskich, niezbędny jest dostęp w najbliższej okolicy do infrastruktury niezbędnej dla przetwórstwa przemysłowego i wprowadzania na rynek. Jednakże również przemysł spożywczy odczuwa negatywne skutki ograniczeń związanych z górskim położeniem: odległością od rynków, wyższymi kosztami transportu oraz wyższymi kosztami budownictwa i utrzymania. Polityka ta prowadziłaby też do tworzenia nowych miejsc pracy, co jest szczególnie ważne w regionach wiejskich.

| 4.6.5.2 | Dlatego właściwe i niezbędne jest stałe wspieranie tych działań. Przemysł spożywczy musi zyskać szeroki dostęp do pomocy regionalnej. |
| --- | --- |

4.6.5.2

Dlatego właściwe i niezbędne jest stałe wspieranie tych działań. Przemysł spożywczy musi zyskać szeroki dostęp do pomocy regionalnej.

4.6.6   Wsparcia dla agroturystyki

| 4.6.6.1 | Agroturystyka jest wysoce rozwinięta w niektórych europejskich regionach górskich, np. w Austrii, i dostarcza dodatkowego źródła dochodów, przyczyniając się tym samym do przetrwania gospodarstw. Na odwrót, atrakcyjne krajobrazy i kultura, w dużym stopniu ukształtowane przez rolnictwo, są warunkiem rozwoju turystyki na tych obszarach (i to nie tylko w ramach gospodarstw rolnych). |
| --- | --- |

4.6.6.1

Agroturystyka jest wysoce rozwinięta w niektórych europejskich regionach górskich, np. w Austrii, i dostarcza dodatkowego źródła dochodów, przyczyniając się tym samym do przetrwania gospodarstw. Na odwrót, atrakcyjne krajobrazy i kultura, w dużym stopniu ukształtowane przez rolnictwo, są warunkiem rozwoju turystyki na tych obszarach (i to nie tylko w ramach gospodarstw rolnych).

4.6.7   Poparcie dla Europejskiej karty górskich produktów spożywczych wysokiej jakości (European Charter for Mountain Quality Food Products)

| 4.6.7.1 | Większość górskich gospodarstw rolnych nie może konkurować z gospodarstwami nizinnymi poprzez sprzedaż masowych, standardowych towarów po tej samej cenie (lub często po niższej cenie, ze względu na peryferyjne położenie). Dla zwiększenia dochodów rolników w regionach górskich, bardziej niż na innych obszarach, zasadnicze znaczenie ma dążenie do zapewnienia jakości, autentyczności i oryginalności produktów oraz ustanowienie mechanizmów udoskonalenia produkcji i struktur w sektorze rolno-spożywczym, osiągając tym samym większą wartość dodaną. Bardzo wiele oznaczeń pochodzenia wywodzi się z obszarów górskich. |
| --- | --- |

4.6.7.1

Większość górskich gospodarstw rolnych nie może konkurować z gospodarstwami nizinnymi poprzez sprzedaż masowych, standardowych towarów po tej samej cenie (lub często po niższej cenie, ze względu na peryferyjne położenie). Dla zwiększenia dochodów rolników w regionach górskich, bardziej niż na innych obszarach, zasadnicze znaczenie ma dążenie do zapewnienia jakości, autentyczności i oryginalności produktów oraz ustanowienie mechanizmów udoskonalenia produkcji i struktur w sektorze rolno-spożywczym, osiągając tym samym większą wartość dodaną. Bardzo wiele oznaczeń pochodzenia wywodzi się z obszarów górskich.

| 4.6.7.2 | Odpowiednia ochrona górskich produktów spożywczych wysokiej jakości, równoznaczna z poczuciem zaufania konsumentów i odpowiednim docenieniem pracy producentów, jest jednym z głównych zadań, jeśli chodzi o przyszłość rolnictwa górskiego. Komitet jest sygnatariuszem Europejskiej karty górskich produktów spożywczych wysokiej jakości (10) oraz wyraża nadzieję, że instytucje wspólnotowe poprą tę inicjatywę. |
| --- | --- |

4.6.7.2

Odpowiednia ochrona górskich produktów spożywczych wysokiej jakości, równoznaczna z poczuciem zaufania konsumentów i odpowiednim docenieniem pracy producentów, jest jednym z głównych zadań, jeśli chodzi o przyszłość rolnictwa górskiego. Komitet jest sygnatariuszem Europejskiej karty górskich produktów spożywczych wysokiej jakości (10) oraz wyraża nadzieję, że instytucje wspólnotowe poprą tę inicjatywę.

4.7   Integracja polityki rolnej i regionalnej w celu zagwarantowania ich większego oddziaływania na obszary górskie

| 4.7.1 | Europejska polityka regionalna ma dla przykładu wymiar wiejski, który może zostać rozbudowany, zawiera przy tym także cel spójności terytorialnej, o którym prawie nie wspomina WPR. Oba kierunki polityki, właściwie skoordynowane, mogą mieć istotny i pozytywny wpływ na zrównoważony rozwój regionów górskich. |
| --- | --- |

4.7.1

Europejska polityka regionalna ma dla przykładu wymiar wiejski, który może zostać rozbudowany, zawiera przy tym także cel spójności terytorialnej, o którym prawie nie wspomina WPR. Oba kierunki polityki, właściwie skoordynowane, mogą mieć istotny i pozytywny wpływ na zrównoważony rozwój regionów górskich.

4.8   Pozostałe kwestie do rozważenia

4.8.1   Należy przyjąć wspólną strategię postępowania z dużymi drapieżnikami

| 4.8.1.1 | Hodowla owiec na szeroką skalę w europejskich regionach górskich stała się możliwa dzięki usunięciu dużych drapieżników. Ich ponowne pojawienie się (wilków w Alpach czy niedźwiedzi w Pirenejach) prowadzi do konieczności przeanalizowania tej metody hodowli, w ramach której stada nie są wystarczająco pilnowane. |
| --- | --- |

4.8.1.1

Hodowla owiec na szeroką skalę w europejskich regionach górskich stała się możliwa dzięki usunięciu dużych drapieżników. Ich ponowne pojawienie się (wilków w Alpach czy niedźwiedzi w Pirenejach) prowadzi do konieczności przeanalizowania tej metody hodowli, w ramach której stada nie są wystarczająco pilnowane.

| 4.8.1.2 | W ramach wielorakich inicjatyw zaproponowano uczciwe rozwiązania, których celem jest pogodzenie praktyk pasterskich w regionach górskich z ochroną dużych drapieżników. Inicjatywy takie istnieją zwłaszcza we Włoszech i w Hiszpanii (skuteczne sposoby ochrony, kompensacje strat, kompensacje dodatkowej pracy wymuszonej wspólną egzystencją z drapieżnikami itp.); powinny one zostać rozwinięte a doświadczenia uzyskane na tej drodze należałoby wprowadzić w pozostałych regionach górskich. |
| --- | --- |

4.8.1.2

W ramach wielorakich inicjatyw zaproponowano uczciwe rozwiązania, których celem jest pogodzenie praktyk pasterskich w regionach górskich z ochroną dużych drapieżników. Inicjatywy takie istnieją zwłaszcza we Włoszech i w Hiszpanii (skuteczne sposoby ochrony, kompensacje strat, kompensacje dodatkowej pracy wymuszonej wspólną egzystencją z drapieżnikami itp.); powinny one zostać rozwinięte a doświadczenia uzyskane na tej drodze należałoby wprowadzić w pozostałych regionach górskich.

4.8.2   Gospodarka leśna stanowi niezbędne dopełnienie

| 4.8.2.1 | Całkowita powierzchnia lasów w regionach górskich szacowana jest na około 28 milionów hektarów w UE-15 oraz na 31 milionów w UE-25. Ich tempo wzrostu jest wyższe niż w przypadku reszty europejskich lasów; stanowią one także często źródło dodatkowego dochodu na obszarach górskich. W aktualnym kontekście starań o lepsze wykorzystanie biomasy, zwłaszcza dla produkcji energii, mogłaby pojawić się dodatkowa szansa rozwoju zrównoważonego obszarów górskich, pod warunkiem, że sadzenie nowych lasów będzie prowadzone w sposób racjonalny. Wybór gatunków i odmian posiadających odpowiednie właściwości mechaniczne także stworzyłoby szansę dla obszarów górskich i dla rynku produktów drzewnych, pomagając ograniczyć import z krajów trzecich, który może wywołać katastrofy ekologiczne. |
| --- | --- |

4.8.2.1

Całkowita powierzchnia lasów w regionach górskich szacowana jest na około 28 milionów hektarów w UE-15 oraz na 31 milionów w UE-25. Ich tempo wzrostu jest wyższe niż w przypadku reszty europejskich lasów; stanowią one także często źródło dodatkowego dochodu na obszarach górskich. W aktualnym kontekście starań o lepsze wykorzystanie biomasy, zwłaszcza dla produkcji energii, mogłaby pojawić się dodatkowa szansa rozwoju zrównoważonego obszarów górskich, pod warunkiem, że sadzenie nowych lasów będzie prowadzone w sposób racjonalny. Wybór gatunków i odmian posiadających odpowiednie właściwości mechaniczne także stworzyłoby szansę dla obszarów górskich i dla rynku produktów drzewnych, pomagając ograniczyć import z krajów trzecich, który może wywołać katastrofy ekologiczne.

| 4.8.2.2 | Z funkcjonalnego punktu widzenia ekosystemy leśne w regionach górskich mają własne cechy charakterystyczne. Co więcej, odgrywają one centralną rolę w regulowaniu wód powierzchniowych i głębinowych i są nadzwyczaj podatne na wpływy zewnętrzne (takie jak zanieczyszczenie, nadmierna populacja dzikich zwierząt, burze czy insekty) oraz pożary, którym ciężej zapobiegać, i które trudniej kontrolować na obszarach górskich (utrudniony dostęp i/lub szybkie rozprzestrzenianie się pożaru). |
| --- | --- |

4.8.2.2

Z funkcjonalnego punktu widzenia ekosystemy leśne w regionach górskich mają własne cechy charakterystyczne. Co więcej, odgrywają one centralną rolę w regulowaniu wód powierzchniowych i głębinowych i są nadzwyczaj podatne na wpływy zewnętrzne (takie jak zanieczyszczenie, nadmierna populacja dzikich zwierząt, burze czy insekty) oraz pożary, którym ciężej zapobiegać, i które trudniej kontrolować na obszarach górskich (utrudniony dostęp i/lub szybkie rozprzestrzenianie się pożaru).

| 4.8.2.3 | Równowaga ekologiczna ekosystemów górskich ma znaczenie nie tylko dla samych regionów górskich, lecz także dla obszarów położonych poniżej. |
| --- | --- |

4.8.2.3

Równowaga ekologiczna ekosystemów górskich ma znaczenie nie tylko dla samych regionów górskich, lecz także dla obszarów położonych poniżej.

| 4.8.3 | Komitet przyjmuje z zadowoleniem przyjęcie przez Wspólnotę Europejską protokołu rolnego do Konwencji Alpejskiej. W ramach tej inicjatywy Komisja Europejska powinna wspierać współpracę międzynarodową tego rodzaju w odniesieniu do wszystkich europejskich obszarów górskich. |
| --- | --- |

4.8.3

Komitet przyjmuje z zadowoleniem przyjęcie przez Wspólnotę Europejską protokołu rolnego do Konwencji Alpejskiej. W ramach tej inicjatywy Komisja Europejska powinna wspierać współpracę międzynarodową tego rodzaju w odniesieniu do wszystkich europejskich obszarów górskich.

5.   Wyspy

5.1   Definicja

| 5.1.1 | W Unii Europejskiej występuje 286 regionów wyspiarskich, zamieszkałych przez ponad 10 mln osób i obejmujących obszar 100 000 km2 (co odpowiada ok. 3 % ogółu ludności Unii Europejskiej oraz 3,2 % jej całkowitej powierzchni). Tych 286 wysp zgrupowanych jest w archipelagach, dlatego też można mówić o 30 regionach wyspiarskich. Przykładowo, zgodnie z unijną definicją, Baleary, składające się z czterech wysp, tworzą jeden region wyspiarski. Ogólnie rzecz ujmując, rolnictwo na tych 286 wyspach jest gorzej rozwinięte w kategoriach gospodarczych, niż w Europie kontynentalnej. Wytwarzają one łącznie 2,2 % PKB Unii Europejskiej), co wynosi jedynie 72 % średniej UE. |
| --- | --- |

5.1.1

W Unii Europejskiej występuje 286 regionów wyspiarskich, zamieszkałych przez ponad 10 mln osób i obejmujących obszar 100 000 km2 (co odpowiada ok. 3 % ogółu ludności Unii Europejskiej oraz 3,2 % jej całkowitej powierzchni). Tych 286 wysp zgrupowanych jest w archipelagach, dlatego też można mówić o 30 regionach wyspiarskich. Przykładowo, zgodnie z unijną definicją, Baleary, składające się z czterech wysp, tworzą jeden region wyspiarski. Ogólnie rzecz ujmując, rolnictwo na tych 286 wyspach jest gorzej rozwinięte w kategoriach gospodarczych, niż w Europie kontynentalnej. Wytwarzają one łącznie 2,2 % PKB Unii Europejskiej), co wynosi jedynie 72 % średniej UE.

| 5.1.1.1 | Omawiane tu wyspy leżą zasadniczo w basenie Morza Śródziemnego, ponieważ 95 % wyspiarskiej ludności Europy zamieszkuje te wyspy, zaś jedynie 5 % mieszka na wyspach Atlantyku i wyspach północnych. Jedynie pięć regionów wyspiarskich Morza Śródziemnego (Sycylia, Korsyka, Sardynia, Baleary i Kreta) stanowią dom dla 85 % ludności wyspiarskiej Europy. |
| --- | --- |

5.1.1.1

Omawiane tu wyspy leżą zasadniczo w basenie Morza Śródziemnego, ponieważ 95 % wyspiarskiej ludności Europy zamieszkuje te wyspy, zaś jedynie 5 % mieszka na wyspach Atlantyku i wyspach północnych. Jedynie pięć regionów wyspiarskich Morza Śródziemnego (Sycylia, Korsyka, Sardynia, Baleary i Kreta) stanowią dom dla 85 % ludności wyspiarskiej Europy.

| 5.1.1.2 | Mówi się często o kosztach życia wyspiarskiego, rozumianych jako wyższy koszt zamieszkiwania na wyspie. Ale czy aby rzeczywiście koszt taki istnieje? Czy faktycznie produkcja i konsumpcja na wyspie jest droższa od tej na stałym lądzie? Aby odpowiedzieć „tak” na to pytanie musielibyśmy przyjąć założenie, że środowisko naturalne ma wpływ na działalność człowieka a tym samym na rolnictwo. W takim razie mówienie o kosztach życia wyspiarskiego miałoby sens. |
| --- | --- |

5.1.1.2

Mówi się często o kosztach życia wyspiarskiego, rozumianych jako wyższy koszt zamieszkiwania na wyspie. Ale czy aby rzeczywiście koszt taki istnieje? Czy faktycznie produkcja i konsumpcja na wyspie jest droższa od tej na stałym lądzie? Aby odpowiedzieć „tak” na to pytanie musielibyśmy przyjąć założenie, że środowisko naturalne ma wpływ na działalność człowieka a tym samym na rolnictwo. W takim razie mówienie o kosztach życia wyspiarskiego miałoby sens.

5.2   Uwagi ogólne

| 5.2.1 | Jakkolwiek regiony różnią się od siebie pod wieloma szczegółowymi względami, rolnictwo w najbardziej odległych regionach ma dwie wspólne cechy: dualność i zależność. Nowoczesne, „proeksportowe” rolnictwo współistnieje z tradycyjnym rolnictwem niskotowarowym i utrzymuje się wysoki stopień zależności od rynków zewnętrznych, zarówno jeśli chodzi o dostawy materiałów do produkcji na rynek lokalny, jak i rynek zbytu dla lokalnych produktów. Bilans handlowy wyraźnie wskazuje na eksport jednego lub dwóch „specjalistycznych” produktów oraz import szerokiej gamy produktów rolnych do zaspokojenia krajowej konsumpcji. |
| --- | --- |

5.2.1

Jakkolwiek regiony różnią się od siebie pod wieloma szczegółowymi względami, rolnictwo w najbardziej odległych regionach ma dwie wspólne cechy: dualność i zależność. Nowoczesne, „proeksportowe” rolnictwo współistnieje z tradycyjnym rolnictwem niskotowarowym i utrzymuje się wysoki stopień zależności od rynków zewnętrznych, zarówno jeśli chodzi o dostawy materiałów do produkcji na rynek lokalny, jak i rynek zbytu dla lokalnych produktów. Bilans handlowy wyraźnie wskazuje na eksport jednego lub dwóch „specjalistycznych” produktów oraz import szerokiej gamy produktów rolnych do zaspokojenia krajowej konsumpcji.

| 5.2.2 | W każdym razie, rozwój obszarów wiejskich stoi w obliczu a szeregu trwałych wspólnych problemów wynikających w pierwszym rzędzie z geograficznej i gospodarczej izolacji tych regionów, na co nakładają się wspomniane już inne niekorzystne warunki naturalne. |
| --- | --- |

5.2.2

W każdym razie, rozwój obszarów wiejskich stoi w obliczu a szeregu trwałych wspólnych problemów wynikających w pierwszym rzędzie z geograficznej i gospodarczej izolacji tych regionów, na co nakładają się wspomniane już inne niekorzystne warunki naturalne.

5.3   Uwagi szczegółowe

Regiony te charakteryzują trwałe przeszkody, wyraźnie odróżniające je od regionów kontynentalnych i obejmujące:

| 5.3.1 | Przeszkody ogólne i dotyczące działalności rolniczej:






  — | odizolowanie od kontynentu, |
| --- | --- | --- |

5.3.1

Przeszkody ogólne i dotyczące działalności rolniczej:

—

odizolowanie od kontynentu,

| — | ograniczona powierzchnia terenów nadających się do wykorzystania, |
| --- | --- |

—

ograniczona powierzchnia terenów nadających się do wykorzystania,

| — | ograniczone zaopatrzenie w wodę, |
| --- | --- |

—

ograniczone zaopatrzenie w wodę,

| — | ograniczone źródła energii, |
| --- | --- |

—

ograniczone źródła energii,

| — | spadek liczby ludności, szczególnie osób młodych, |
| --- | --- |

—

spadek liczby ludności, szczególnie osób młodych,

| — | niedobór wykwalifikowanej siły roboczej, |
| --- | --- |

—

niedobór wykwalifikowanej siły roboczej,

| — | brak klimatu gospodarczego sprzyjającego przedsiębiorczości, |
| --- | --- |

—

brak klimatu gospodarczego sprzyjającego przedsiębiorczości,

| — | trudności w dostępie do wysokiej jakości szkolnictwa i służby zdrowia, |
| --- | --- |

—

trudności w dostępie do wysokiej jakości szkolnictwa i służby zdrowia,

| — | wyższe koszty transportu morskiego i lotniczego oraz infrastruktury, |
| --- | --- |

—

wyższe koszty transportu morskiego i lotniczego oraz infrastruktury,

| — | problemy z zarządzaniem odpadami. |
| --- | --- |

—

problemy z zarządzaniem odpadami.

| 5.3.2 | Przeszkody w działalności rolniczej:






  — | uzależnienie od jednego sektora gospodarczego oraz sezonowość lokalnych rynków, |
| --- | --- | --- |

5.3.2

Przeszkody w działalności rolniczej:

—

uzależnienie od jednego sektora gospodarczego oraz sezonowość lokalnych rynków,

| — | rozczłonkowanie terenu, utrudniające zarządzanie, administrację i rozwój gospodarczy na wyspach, |
| --- | --- |

—

rozczłonkowanie terenu, utrudniające zarządzanie, administrację i rozwój gospodarczy na wyspach,

| — | ograniczona wielkość rynku, |
| --- | --- |

—

ograniczona wielkość rynku,

| — | odizolowanie od głównych rynków, |
| --- | --- |

—

odizolowanie od głównych rynków,

| — | oligopole w zakresie dostawy surowców, |
| --- | --- |

—

oligopole w zakresie dostawy surowców,

| — | niedostateczna infrastruktura przetwórcza i marketingowa, |
| --- | --- |

—

niedostateczna infrastruktura przetwórcza i marketingowa,

| — | poważna konkurencja ze strony rozwijającej się turystyki jeśli chodzi o korzystanie z ziemi i wody, |
| --- | --- |

—

poważna konkurencja ze strony rozwijającej się turystyki jeśli chodzi o korzystanie z ziemi i wody,

| — | brak ubojni i przetwórni produktów lokalnych. |
| --- | --- |

—

brak ubojni i przetwórni produktów lokalnych.

6.   Regiony peryferyjne

6.1   Definicja

| 6.1.1 | Pewien czas temu Komisja Europejska zdecydowała o przyjęciu wobec tych regionów wspólnej strategii za pośrednictwem programów różnych opcji uwzględniających oddalenie i wyspiarski charakter regionów peryferyjnych (POSEI): POSEIDOM dla francuskich departamentów zamorskich (Martynika, Gwadelupa, Gujana Francuska i Réunion); POSEICAN dla Wysp Kanaryjskich oraz POSEIMA dla Madery i Azorów. |
| --- | --- |

6.1.1

Pewien czas temu Komisja Europejska zdecydowała o przyjęciu wobec tych regionów wspólnej strategii za pośrednictwem programów różnych opcji uwzględniających oddalenie i wyspiarski charakter regionów peryferyjnych (POSEI): POSEIDOM dla francuskich departamentów zamorskich (Martynika, Gwadelupa, Gujana Francuska i Réunion); POSEICAN dla Wysp Kanaryjskich oraz POSEIMA dla Madery i Azorów.

6.2   Uwagi ogólne

| 6.2.1 | Rolnictwo w najbardziej peryferyjnych regionach jest, niezależnie od jego względnego znaczenia dla PKB wytwarzanego w danym regionie (we wszystkich przypadkach przekraczającego średnia unijną), kluczowym sektorem gospodarki (wywierającym pośrednio poważny wpływ na transport i pokrewne rodzaje działalności) o zasadniczym znaczeniu dla równowagi społecznej, stabilności zatrudnienia, zagospodarowania przestrzennego, zachowania dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, a także dla zapewnienia strategicznie ważnych dostaw. |
| --- | --- |

6.2.1

Rolnictwo w najbardziej peryferyjnych regionach jest, niezależnie od jego względnego znaczenia dla PKB wytwarzanego w danym regionie (we wszystkich przypadkach przekraczającego średnia unijną), kluczowym sektorem gospodarki (wywierającym pośrednio poważny wpływ na transport i pokrewne rodzaje działalności) o zasadniczym znaczeniu dla równowagi społecznej, stabilności zatrudnienia, zagospodarowania przestrzennego, zachowania dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, a także dla zapewnienia strategicznie ważnych dostaw.

6.3   Uwagi szczegółowe

| 6.3.1 | Ograniczenia o charakterze naturalnym i trudności z zaopatrzeniem w dobra inwestycyjne oraz odpowiednia technologia są przyczyną wysokich kosztów produkcji. |
| --- | --- |

6.3.1

Ograniczenia o charakterze naturalnym i trudności z zaopatrzeniem w dobra inwestycyjne oraz odpowiednia technologia są przyczyną wysokich kosztów produkcji.

| 6.3.2 | Produkty pochodzące z tych regionów są droższe od wytwarzanych w Europie kontynentalnej i ponadto napotykają na wielkie trudności w konkurowaniu z importem na rynkach lokalnych, ponieważ wspomniane regiony są rozproszone, i nie posiadają odpowiednich możliwości jeśli chodzi o przetwórstwo i marketing. Rosnąca liczba hipermarketów i dużych sieci dystrybucji nie przyczynia się do poprawy tej sytuacji. |
| --- | --- |

6.3.2

Produkty pochodzące z tych regionów są droższe od wytwarzanych w Europie kontynentalnej i ponadto napotykają na wielkie trudności w konkurowaniu z importem na rynkach lokalnych, ponieważ wspomniane regiony są rozproszone, i nie posiadają odpowiednich możliwości jeśli chodzi o przetwórstwo i marketing. Rosnąca liczba hipermarketów i dużych sieci dystrybucji nie przyczynia się do poprawy tej sytuacji.

| 6.3.3 | Brak korzyści skali będący wynikiem małych i często rozdrobnionych rynków lokalnych, brak struktur partnerskich (spółdzielnie...), niewielka liczba lub wręcz brak ubojni i małych zakładów przetwórczych. |
| --- | --- |

6.3.3

Brak korzyści skali będący wynikiem małych i często rozdrobnionych rynków lokalnych, brak struktur partnerskich (spółdzielnie...), niewielka liczba lub wręcz brak ubojni i małych zakładów przetwórczych.

| 6.3.4 | Lokalny przemysł przetwórczy także napotyka podobne bariery rozwoju i nie dysponuje wystarczającą liczbą odbiorców, co sprawia, że wytworzenie wartości dodanej staje się bardzo trudne. |
| --- | --- |

6.3.4

Lokalny przemysł przetwórczy także napotyka podobne bariery rozwoju i nie dysponuje wystarczającą liczbą odbiorców, co sprawia, że wytworzenie wartości dodanej staje się bardzo trudne.

| 6.3.5 | Eksport napotyka podobne trudności: rozproszona i rozdrobniona struktura podaży, niedostatki systemu wprowadzania towarów na rynek oraz infrastruktury, trudności w uzyskaniu dostępu do sieci dystrybucji w miejscu przeznaczenia oraz brak możliwości odpowiednio wczesnego zareagowania na zmiany zachodzące na rynku. |
| --- | --- |

6.3.5

Eksport napotyka podobne trudności: rozproszona i rozdrobniona struktura podaży, niedostatki systemu wprowadzania towarów na rynek oraz infrastruktury, trudności w uzyskaniu dostępu do sieci dystrybucji w miejscu przeznaczenia oraz brak możliwości odpowiednio wczesnego zareagowania na zmiany zachodzące na rynku.

| 6.3.6 | Spadek liczby miejscowej ludności, dotyczący zwłaszcza młodzieży, spowodowany przepływem ludności do innych sektorów gospodarki, w tym zwłaszcza turystyki, lub też całkowitym opuszczeniem regionów wyspiarskich. |
| --- | --- |

6.3.6

Spadek liczby miejscowej ludności, dotyczący zwłaszcza młodzieży, spowodowany przepływem ludności do innych sektorów gospodarki, w tym zwłaszcza turystyki, lub też całkowitym opuszczeniem regionów wyspiarskich.

| 6.3.7 | Gospodarstwa rolne — w których kluczową rolę odgrywają kobiety — są w przeważającej części niewielkimi gospodarstwami rodzinnymi, polegającymi najczęściej na pracy w niepełnym wymiarze godzin; ekstensywne rolnictwo napotyka poważne przeszkody (nadmierne rozdrobnienie użytków rolnych i problemy z mechanizacją). |
| --- | --- |

6.3.7

Gospodarstwa rolne — w których kluczową rolę odgrywają kobiety — są w przeważającej części niewielkimi gospodarstwami rodzinnymi, polegającymi najczęściej na pracy w niepełnym wymiarze godzin; ekstensywne rolnictwo napotyka poważne przeszkody (nadmierne rozdrobnienie użytków rolnych i problemy z mechanizacją).

| 6.3.8 | Z uwagi na brak dużego sektora przemysłowego rozwój gospodarczy skłania się w kierunku turystyki. Pogarsza to dodatkowo stan środowiska naturalnego i zmusza rolnictwo do konkurowania — i to ze słabszej pozycji — o najlepsze ziemie, wodę i siłę roboczą. Przemieszczenia ludności w kierunku obszarów nadbrzeżnych stwarzają problemy erozji i pustynnienia gruntów. |
| --- | --- |

6.3.8

Z uwagi na brak dużego sektora przemysłowego rozwój gospodarczy skłania się w kierunku turystyki. Pogarsza to dodatkowo stan środowiska naturalnego i zmusza rolnictwo do konkurowania — i to ze słabszej pozycji — o najlepsze ziemie, wodę i siłę roboczą. Przemieszczenia ludności w kierunku obszarów nadbrzeżnych stwarzają problemy erozji i pustynnienia gruntów.

6.4   Przeszkody w działalności rolniczej

| 6.4.1 | Produkty rolne, takie jak pomidory, owoce tropikalne, rośliny i kwiaty, muszą konkurować na tym samych rynkach z podobnymi produktami z innych państw, które zawarły z UE umowy stowarzyszeniowe, takich jak państwa AKP, Maroko oraz państwa korzystające z warunków preferencyjnych. |
| --- | --- |

6.4.1

Produkty rolne, takie jak pomidory, owoce tropikalne, rośliny i kwiaty, muszą konkurować na tym samych rynkach z podobnymi produktami z innych państw, które zawarły z UE umowy stowarzyszeniowe, takich jak państwa AKP, Maroko oraz państwa korzystające z warunków preferencyjnych.

| 6.4.2 | Programy rolne POSEI nie były wykorzystywane w sposób optymalny, głównie z tego powodu, że niektóre przewidziane w nich środki dopiero niedawno weszły w życie — w związku z tym należy przestrzegać ustalonych pułapów, w ramach których na programy te przeznaczono środki odpowiednie do realizacji wyznaczonych celów. |
| --- | --- |

6.4.2

Programy rolne POSEI nie były wykorzystywane w sposób optymalny, głównie z tego powodu, że niektóre przewidziane w nich środki dopiero niedawno weszły w życie — w związku z tym należy przestrzegać ustalonych pułapów, w ramach których na programy te przeznaczono środki odpowiednie do realizacji wyznaczonych celów.

| 6.4.3 | Nowy system, który ma zacząć obowiązywać wskutek przyszłej reformy wspólnej organizacji rynku bananów i który służy utrzymaniu dochodów producentów wspólnotowych oraz zatrudnienia, w celu zagwarantowania przyszłości wspólnotowego sektora bananów. |
| --- | --- |

6.4.3

Nowy system, który ma zacząć obowiązywać wskutek przyszłej reformy wspólnej organizacji rynku bananów i który służy utrzymaniu dochodów producentów wspólnotowych oraz zatrudnienia, w celu zagwarantowania przyszłości wspólnotowego sektora bananów.

| 6.4.4 | Ostateczne rezultaty negocjacji na forum WTO (proponowane zmiany ceł); w razie potrzeby konieczne będzie podjęcie działań służących zapewnieniu rolnikom zatrudnienia i dochodów w przedmiotowych sektorach. |
| --- | --- |

6.4.4

Ostateczne rezultaty negocjacji na forum WTO (proponowane zmiany ceł); w razie potrzeby konieczne będzie podjęcie działań służących zapewnieniu rolnikom zatrudnienia i dochodów w przedmiotowych sektorach.

| 6.4.5 | Mając na uwadze środowisko, w jakim znajdują się te regiony, należałoby powołać i wzmocnić system kontroli fitosanitarnych i weterynaryjnych, angażując w nią wszelkie konieczne zasoby kadrowe i techniczne. |
| --- | --- |

6.4.5

Mając na uwadze środowisko, w jakim znajdują się te regiony, należałoby powołać i wzmocnić system kontroli fitosanitarnych i weterynaryjnych, angażując w nią wszelkie konieczne zasoby kadrowe i techniczne.

7.   Propozycje dla regionów wyspiarskich i ultraperyferyjnych

| 7.1 | Komitet docenia znaczenie strategicznego znaczenia rolnictwa w tych regionach, które jest czynnikiem zachowania równowagi społecznej, kulturowej, terytorialnej i ekologicznej oraz zrównoważenia krajobrazowego. |
| --- | --- |

7.1

Komitet docenia znaczenie strategicznego znaczenia rolnictwa w tych regionach, które jest czynnikiem zachowania równowagi społecznej, kulturowej, terytorialnej i ekologicznej oraz zrównoważenia krajobrazowego.

| 7.2 | Na podstawie analizy różnorodnych dokumentów wspomnianych powyżej, Komitet zauważa istnienie przeszkód natury strukturalnej dla rozwoju działalności rolniczej w regionach wyspiarskich oraz ultraperyferyjnych. |
| --- | --- |

7.2

Na podstawie analizy różnorodnych dokumentów wspomnianych powyżej, Komitet zauważa istnienie przeszkód natury strukturalnej dla rozwoju działalności rolniczej w regionach wyspiarskich oraz ultraperyferyjnych.

| 7.3 | Dlatego też Komitet uważa za konieczne przygotowanie szeregu zaleceń skierowanych do Komisji Europejskiej, wzywając ją do rozwinięcia konkretnych środków w celu przezwyciężenia trudności wynikających z wyspiarskiego lub peryferyjnego położenia, które dotykają 16 milionów obywateli europejskich, w szczególności zaś stoją na przeszkodzie rozwinięciu działalności rolniczej na tych obszarach. |
| --- | --- |

7.3

Dlatego też Komitet uważa za konieczne przygotowanie szeregu zaleceń skierowanych do Komisji Europejskiej, wzywając ją do rozwinięcia konkretnych środków w celu przezwyciężenia trudności wynikających z wyspiarskiego lub peryferyjnego położenia, które dotykają 16 milionów obywateli europejskich, w szczególności zaś stoją na przeszkodzie rozwinięciu działalności rolniczej na tych obszarach.

| 7.4 | W odniesieniu do regionów wyspiarskich i peryferyjnych Komitet wzywa Komisję do poczynienia następujących kroków: |
| --- | --- |

7.4

W odniesieniu do regionów wyspiarskich i peryferyjnych Komitet wzywa Komisję do poczynienia następujących kroków:

| 7.4.1 | Przyznanie statusu obszarów rolniczych o specjalnych potrzebach na całości wspomnianych obszarów. Specyficzne utrudnienia w przypadku rozwoju rolnictwa na wyspach Malta i Gozo (11) stanowią ważny precedens dla wprowadzenia proponowanego środka na obszarach wyspiarskich i ultraperyferyjnych. |
| --- | --- |

7.4.1

Przyznanie statusu obszarów rolniczych o specjalnych potrzebach na całości wspomnianych obszarów. Specyficzne utrudnienia w przypadku rozwoju rolnictwa na wyspach Malta i Gozo (11) stanowią ważny precedens dla wprowadzenia proponowanego środka na obszarach wyspiarskich i ultraperyferyjnych.

| 7.4.2 | Ustanowienie systemu pomocy dla transportu produktów rolnych ze wspomnianych obszarów do Europy kontynentalnej, a także w przypadku transportu między wyspami. Subwencjonowanie kosztów transportu ma za zadanie umożliwienie produktom rolnym z regionów wyspiarskich i ultraperyferyjnych konkurowania na rynkach europejskich na tych samych warunkach, które obowiązują dla pozostałych produktów rolnych UE. |
| --- | --- |

7.4.2

Ustanowienie systemu pomocy dla transportu produktów rolnych ze wspomnianych obszarów do Europy kontynentalnej, a także w przypadku transportu między wyspami. Subwencjonowanie kosztów transportu ma za zadanie umożliwienie produktom rolnym z regionów wyspiarskich i ultraperyferyjnych konkurowania na rynkach europejskich na tych samych warunkach, które obowiązują dla pozostałych produktów rolnych UE.

| 7.4.3 | Przygotowanie planu gwarantującego jednakowe ceny podstawowych nakładów rolnych (takich jak opał, karma, maszyny) na omawianych obszarach w celu rekompensaty wyższych kosztów produkcji rolnej na wyspach i w regionach ultraperyferyjnych. Należy dostosować środki do importowania podstawowych produktów karmy zwierzęcej. |
| --- | --- |

7.4.3

Przygotowanie planu gwarantującego jednakowe ceny podstawowych nakładów rolnych (takich jak opał, karma, maszyny) na omawianych obszarach w celu rekompensaty wyższych kosztów produkcji rolnej na wyspach i w regionach ultraperyferyjnych. Należy dostosować środki do importowania podstawowych produktów karmy zwierzęcej.

| 7.4.4 | Uwzględnienie i zwiększenie współfinansowania przez UE w planach rozwoju obszarów wiejskich, obejmujących budowę konkretnej infrastruktury, oraz inwestowanie w nią, w celu przezwyciężenia trudności wynikających z wyspiarskiego lub peryferyjnego położenia. Plany te obejmują między innymi nawadnianie przy użyciu oczyszczonej wody, infrastrukturę portową i składowanie towarów, pomoc w zakresie marketingu itp. |
| --- | --- |

7.4.4

Uwzględnienie i zwiększenie współfinansowania przez UE w planach rozwoju obszarów wiejskich, obejmujących budowę konkretnej infrastruktury, oraz inwestowanie w nią, w celu przezwyciężenia trudności wynikających z wyspiarskiego lub peryferyjnego położenia. Plany te obejmują między innymi nawadnianie przy użyciu oczyszczonej wody, infrastrukturę portową i składowanie towarów, pomoc w zakresie marketingu itp.

| 7.4.5 | Stworzenie specjalnych środków nadzoru i kontroli praktyk oligopolistycznych, do których dochodzi szczególnie na wyspach — niewielkie rozmiary miejscowego rynku sprzyjają pojawianiu się małej liczby firm dystrybucyjnych, które kontrolują czasami znaczną część handlu. Zwalczanie takich praktyk będzie sprzyjać rozwojowi wolnego rynku na zainteresowanych obszarach. |
| --- | --- |

7.4.5

Stworzenie specjalnych środków nadzoru i kontroli praktyk oligopolistycznych, do których dochodzi szczególnie na wyspach — niewielkie rozmiary miejscowego rynku sprzyjają pojawianiu się małej liczby firm dystrybucyjnych, które kontrolują czasami znaczną część handlu. Zwalczanie takich praktyk będzie sprzyjać rozwojowi wolnego rynku na zainteresowanych obszarach.

| 7.5 | Ponadto, w odniesieniu do środków skierowanych konkretnie do regionów wyspiarskich (nie będących regionami ultraperyferyjnymi) Komitet wzywa Komisję do poczynienia następujących kroków: |
| --- | --- |

7.5

Ponadto, w odniesieniu do środków skierowanych konkretnie do regionów wyspiarskich (nie będących regionami ultraperyferyjnymi) Komitet wzywa Komisję do poczynienia następujących kroków:

| 7.5.1 | Przyjęcie konkretnych programów działań na rzecz wyspiarskich regionów UE, nie będących regionami ultraperyferyjnymi. Programy te, podobnie jak programy przyjęte dla regionów ultraperyferyjnych (12), mają pozwolić regionom wyspiarskim na uzyskanie wyników zbliżonych do tych, które odnotowało siedem regionów ultraperyferyjnych: w latach 1994-1999 oraz 2000-2006 otrzymały one per capita 33 % więcej środków z funduszy strukturalnych niż pozostali mieszkańcy regionów należących do Celu 1. Pomoc ta ułatwiła wzrost gospodarczy oraz spadek odsetka bezrobotnych na większą skalę niż miało to miejsce w wielu innych regionach UE. |
| --- | --- |

7.5.1

Przyjęcie konkretnych programów działań na rzecz wyspiarskich regionów UE, nie będących regionami ultraperyferyjnymi. Programy te, podobnie jak programy przyjęte dla regionów ultraperyferyjnych (12), mają pozwolić regionom wyspiarskim na uzyskanie wyników zbliżonych do tych, które odnotowało siedem regionów ultraperyferyjnych: w latach 1994-1999 oraz 2000-2006 otrzymały one per capita 33 % więcej środków z funduszy strukturalnych niż pozostali mieszkańcy regionów należących do Celu 1. Pomoc ta ułatwiła wzrost gospodarczy oraz spadek odsetka bezrobotnych na większą skalę niż miało to miejsce w wielu innych regionach UE.

| 7.5.2 | Zwiększenie w nowym okresie planowania polityki regionalnej (2007-2013) wkładu funduszy strukturalnych w całkowite kwalifikowane koszty, tak aby odsetek ten pozostał na poziomie 85 %, jak ma to obecnie miejsce w przypadku regionów ultraperyferyjnych i najbardziej oddalonych wysp greckich (13). Nowy wniosek Komisji (14) dotyczący wysp (na lata 2007-2013) jest niewystarczający, gdyż ustala ten pułap na 60 %. |
| --- | --- |

7.5.2

Zwiększenie w nowym okresie planowania polityki regionalnej (2007-2013) wkładu funduszy strukturalnych w całkowite kwalifikowane koszty, tak aby odsetek ten pozostał na poziomie 85 %, jak ma to obecnie miejsce w przypadku regionów ultraperyferyjnych i najbardziej oddalonych wysp greckich (13). Nowy wniosek Komisji (14) dotyczący wysp (na lata 2007-2013) jest niewystarczający, gdyż ustala ten pułap na 60 %.

| 7.5.2.1 | Umożliwić samorządom terytorialnym uruchomienie programu JEREMIE (15) w formie funduszy inwestycyjnych, które mogłyby przyznawać środki finansowe młodym rolnikom pragnącym rozpocząć uprawy roślin jadalnych. |
| --- | --- |

7.5.2.1

Umożliwić samorządom terytorialnym uruchomienie programu JEREMIE (15) w formie funduszy inwestycyjnych, które mogłyby przyznawać środki finansowe młodym rolnikom pragnącym rozpocząć uprawy roślin jadalnych.

| 7.5.3 | Komitet proponuje, aby regiony wyspiarskie były traktowane osobno w ramach nowych funduszy strukturalnych. |
| --- | --- |

7.5.3

Komitet proponuje, aby regiony wyspiarskie były traktowane osobno w ramach nowych funduszy strukturalnych.

| 7.6 | Biorąc pod uwagę konsekwencje braku konkretnej strategii dotyczącej pokrywania kosztów życia na wyspach, Komitet wzywa zainteresowane podmioty, tj. rządy, społeczeństwo obywatelskie itd., do połączenia wysiłków w celu utworzenia platformy skupiającej i koordynującej wszystkie wnioski o rozwiązanie problemów, tak aby rolnicy obu płci w dalszym ciągu mieszkali i pracowali w regionach wyspiarskich. |
| --- | --- |

7.6

Biorąc pod uwagę konsekwencje braku konkretnej strategii dotyczącej pokrywania kosztów życia na wyspach, Komitet wzywa zainteresowane podmioty, tj. rządy, społeczeństwo obywatelskie itd., do połączenia wysiłków w celu utworzenia platformy skupiającej i koordynującej wszystkie wnioski o rozwiązanie problemów, tak aby rolnicy obu płci w dalszym ciągu mieszkali i pracowali w regionach wyspiarskich.

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  DzU C 302 z 14.3.2003, sprawozdawca: Jean-Paul Bastian

1

(2)  DzU C 302 z 7.12.2004 i CESE 251/2005, DzU C 234 z 22.9.2005, sprawozdawca: Gilbert Bros

2

(3)  INI2000/2222, DzU C 72 z 21.3.2001

3

(4)  DzU C 221 z 17.9.2002, sprawozdawca: Philippe Levaux

4

(5)  DzU C 24 z 31.1.2006, sprawozdawca: Margarita López Almendáriz

5

(6)  DzU C 30 z 30.1.1997, sprawozdawca: Leopoldo Quevedo Rojo

6

(7)  DzU C 74 z 23.3.2005

7

(8)  Patrz: przypis 1

8

(9)  Więcej informacji na temat tego sera można znaleźć na stronie: http://www.artisoudemargeride.com/

9

(10)  Patrz: strona internetowa: http://www.mountainproducts-europe.org/sites/euromontana/

10

(11)  Traktat akcesyjny pomiędzy Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzeczpospolitą Polską, Republiką Słowenii i Republiką Słowacką a Unią Europejską

11

(12)  Program POSEIDOM dla francuskich regionów ultraperyferyjnych; POSEICAN dla Wysp Kanaryjskich; oraz POSEIMA dla Azorów i Madery

12

(13)  Rozporządzenie nr 1260/1999

13

(14)  COM(2004) 492 końcowy

14

(15)  DzU C 110 z 9.5.2006, sprawozdawca: Antonello Pezzini

15

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/102 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/102

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Sprostać wyzwaniu zmian klimatu — rola społeczeństwa obywatelskiego”

(2006/C 318/17)

Dnia 19 stycznia 2006 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie: „Sprostać wyzwaniu zmian klimatu — rola społeczeństwa obywatelskiego”.

Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 11 lipca 2006 r. Sprawozdawcą był Ernst Erik EHNMARK.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 14 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 59 do 1 — 2 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

A.   Wnioski

| A.1 | Zmiany klimatu są procesem nie do powstrzymania, przynajmniej w perspektywie najbliższych 15-20 lat. W związku z tym musimy nauczyć się z nimi żyć oraz poszukiwać metod złagodzenia ich efektów i sposobów dostosowania się do nich. |
| --- | --- |

A.1

Zmiany klimatu są procesem nie do powstrzymania, przynajmniej w perspektywie najbliższych 15-20 lat. W związku z tym musimy nauczyć się z nimi żyć oraz poszukiwać metod złagodzenia ich efektów i sposobów dostosowania się do nich.

| A.2 | Dyskusja nad zmianami klimatu nadmiernie skupia się na poziomie ogólnym i wydarzeniach w dalekiej przyszłości. Istnieje wyraźna potrzebna podjęcia debaty nad tym, jak zmiany klimatu wpływają — i będą wpływać — na codzienne życie obywateli. Kwestiom zmian klimatu trzeba nadać nową strukturę tak, by były łatwiej zrozumiałe i bardziej konkretne. |
| --- | --- |

A.2

Dyskusja nad zmianami klimatu nadmiernie skupia się na poziomie ogólnym i wydarzeniach w dalekiej przyszłości. Istnieje wyraźna potrzebna podjęcia debaty nad tym, jak zmiany klimatu wpływają — i będą wpływać — na codzienne życie obywateli. Kwestiom zmian klimatu trzeba nadać nową strukturę tak, by były łatwiej zrozumiałe i bardziej konkretne.

| A.3 | Partnerzy społeczni oraz zorganizowane społeczeństwo obywatelskie mają do odegrania istotną rolę poprzez przybliżanie obywatelom kwestii zmian klimatu oraz promowanie dyskusji na szczeblu lokalnym, dotyczących tego, jak społeczności lokalne mogą opracować konkretne działania w celu dostosowania się do zmian klimatu. |
| --- | --- |

A.3

Partnerzy społeczni oraz zorganizowane społeczeństwo obywatelskie mają do odegrania istotną rolę poprzez przybliżanie obywatelom kwestii zmian klimatu oraz promowanie dyskusji na szczeblu lokalnym, dotyczących tego, jak społeczności lokalne mogą opracować konkretne działania w celu dostosowania się do zmian klimatu.

| A.4 | Zmiany klimatu będą miały wpływ na znaczną część społeczeństwa. EKES podawał już na to wiele przykładów. Ogólny wniosek jest taki, że społeczności w ramach UE, wraz z partnerami społecznymi i zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim, muszą wziąć na siebie większą odpowiedzialność za przygotowania i planowanie w kontekście konsekwencji zmian klimatu. |
| --- | --- |

A.4

Zmiany klimatu będą miały wpływ na znaczną część społeczeństwa. EKES podawał już na to wiele przykładów. Ogólny wniosek jest taki, że społeczności w ramach UE, wraz z partnerami społecznymi i zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim, muszą wziąć na siebie większą odpowiedzialność za przygotowania i planowanie w kontekście konsekwencji zmian klimatu.

| A.5 | EKES proponuje, by zorganizowane społeczeństwo obywatelskie i partnerzy społeczni wspólnie rozpoczęli ogólnounijny dialog publiczny w sprawie zmian klimatu, skupiający się na tym, jak zmiany te mogą wpłynąć na codzienne życie. Podstawowym celem dialogu byłoby zwiększenie świadomości tych kwestii oraz poczynienie przygotowań na okres najbliższych 15-20 lat, kiedy obecnie zachodzące zmiany klimatu zaostrzą się, niezależnie od tego, czego byśmy nie zrobili teraz. |
| --- | --- |

A.5

EKES proponuje, by zorganizowane społeczeństwo obywatelskie i partnerzy społeczni wspólnie rozpoczęli ogólnounijny dialog publiczny w sprawie zmian klimatu, skupiający się na tym, jak zmiany te mogą wpłynąć na codzienne życie. Podstawowym celem dialogu byłoby zwiększenie świadomości tych kwestii oraz poczynienie przygotowań na okres najbliższych 15-20 lat, kiedy obecnie zachodzące zmiany klimatu zaostrzą się, niezależnie od tego, czego byśmy nie zrobili teraz.

| A.6 | Komitet proponuje, by każde państwo członkowskie UE wyznaczyło lub ustanowiło biuro informacyjne i koordynacyjne ds. zmian klimatu w celu promowania powiązań pomiędzy szczeblem lokalnym, regionalnym i krajowym. |
| --- | --- |

A.6

Komitet proponuje, by każde państwo członkowskie UE wyznaczyło lub ustanowiło biuro informacyjne i koordynacyjne ds. zmian klimatu w celu promowania powiązań pomiędzy szczeblem lokalnym, regionalnym i krajowym.

| A.7 | Komitet ubolewa nad tym, że o zmianach klimatu najczęściej mówi się z perspektywy odległych w czasie scenariuszy wydarzeń. Zmiany klimatu przestały być głównie, czy wyłącznie, kwestią dalekiej przyszłości.
  Zmiany klimatu dotyczą nas tu i teraz. |
| --- | --- |

A.7

Komitet ubolewa nad tym, że o zmianach klimatu najczęściej mówi się z perspektywy odległych w czasie scenariuszy wydarzeń. Zmiany klimatu przestały być głównie, czy wyłącznie, kwestią dalekiej przyszłości.

Zmiany klimatu dotyczą nas tu i teraz.

1.   Wprowadzenie

| 1.1 | Powszechnie uznaje się fakt istnienia zmian klimatu — mniej powszechnie dostrzega się ich charakter oraz rozmiar ich konsekwencji. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy jest brak dostatecznej wiedzy pochodzącej z badań i analizy scenariuszy wydarzeń. Inna przyczyna wiąże się z właściwościami samych zmian klimatu: zazwyczaj są to zmiany postępujące powoli, chociaż coraz częściej towarzyszy im występowanie dramatycznych wydarzeń. Trzecią przyczyną jest fakt, że zmiany klimatu są w publicznej debacie traktowane jako problem, którym powinni zająć się inni, a nie my sami. Czwartą jest skupianie się na ogólnych trendach i wychodzących daleko w przyszłość scenariuszach, co wydaje się zamazywać obraz bardziej konkretnych kwestii dotyczących naszego codziennego życia. |
| --- | --- |

1.1

Powszechnie uznaje się fakt istnienia zmian klimatu — mniej powszechnie dostrzega się ich charakter oraz rozmiar ich konsekwencji. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy jest brak dostatecznej wiedzy pochodzącej z badań i analizy scenariuszy wydarzeń. Inna przyczyna wiąże się z właściwościami samych zmian klimatu: zazwyczaj są to zmiany postępujące powoli, chociaż coraz częściej towarzyszy im występowanie dramatycznych wydarzeń. Trzecią przyczyną jest fakt, że zmiany klimatu są w publicznej debacie traktowane jako problem, którym powinni zająć się inni, a nie my sami. Czwartą jest skupianie się na ogólnych trendach i wychodzących daleko w przyszłość scenariuszach, co wydaje się zamazywać obraz bardziej konkretnych kwestii dotyczących naszego codziennego życia.

| 1.2 | Za przykład może tu posłużyć topnienie lodów polarnych. W ostatnich miesiącach mass media fascynowały się wyliczeniami, że topnienie lodów może spowodować podniesienie się poziomu mórz i oceanów o nawet 13 metrów (szacunki Europejskiej Agencji Środowiska (EEA)). Inny przykład to Prąd Zatokowy: w przypadku zakłócenia mechanizmów wpływających na jego kierunek może dojść do gwałtownego obniżenia temperatury w północnej Europie. Historie te, choć ciekawe i ważne, nie motywują ludzi do zajęcia się problemem zmian klimatu w bardziej bezpośredni i konkretny sposób. |
| --- | --- |

1.2

Za przykład może tu posłużyć topnienie lodów polarnych. W ostatnich miesiącach mass media fascynowały się wyliczeniami, że topnienie lodów może spowodować podniesienie się poziomu mórz i oceanów o nawet 13 metrów (szacunki Europejskiej Agencji Środowiska (EEA)). Inny przykład to Prąd Zatokowy: w przypadku zakłócenia mechanizmów wpływających na jego kierunek może dojść do gwałtownego obniżenia temperatury w północnej Europie. Historie te, choć ciekawe i ważne, nie motywują ludzi do zajęcia się problemem zmian klimatu w bardziej bezpośredni i konkretny sposób.

| 1.3 | Należy podkreślić, że zmiany klimatu, które obecnie obserwujemy i którym próbujemy przeciwdziałać, stanowią jedynie początek długotrwałego procesu, który dopiero jest przed nami. W ciągu najbliższych 15-20 lat obecne zmiany klimatu pogłębią się z tej prostej przyczyny, że ludzkość dostarczyła — i nadal dostarcza — wystarczającego materiału w formie gazów cieplarnianych. Naszym zadaniem jest zatem przygotowanie i dostosowanie się do zmian klimatu. Jednakże za to, co się będzie działo po upływie najbliższych 15-20 lat, odpowiadają także dzisiejsze pokolenia pod tym względem, że podjęte dziś zdecydowane działania mogą złagodzić zmiany klimatu w odległej przyszłości. Dyskusje w ramach UNFCCC (Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu) oraz protokołu z Kioto dają możliwość określenia działań po roku 2012, którą trzeba wykorzystać. Jeżeli tego nie zrobimy, klimat dalej się pogorszy — i dla odwrócenia tego trendu konieczne będą bardziej drastyczne środki. Nie dziwi zatem, że coraz więcej rządów postrzega zmiany klimatu jako szczególny priorytet. Nie oznacza to jednak, że rządy przekuwają ten priorytet w działania. |
| --- | --- |

1.3

Należy podkreślić, że zmiany klimatu, które obecnie obserwujemy i którym próbujemy przeciwdziałać, stanowią jedynie początek długotrwałego procesu, który dopiero jest przed nami. W ciągu najbliższych 15-20 lat obecne zmiany klimatu pogłębią się z tej prostej przyczyny, że ludzkość dostarczyła — i nadal dostarcza — wystarczającego materiału w formie gazów cieplarnianych. Naszym zadaniem jest zatem przygotowanie i dostosowanie się do zmian klimatu. Jednakże za to, co się będzie działo po upływie najbliższych 15-20 lat, odpowiadają także dzisiejsze pokolenia pod tym względem, że podjęte dziś zdecydowane działania mogą złagodzić zmiany klimatu w odległej przyszłości. Dyskusje w ramach UNFCCC (Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu) oraz protokołu z Kioto dają możliwość określenia działań po roku 2012, którą trzeba wykorzystać. Jeżeli tego nie zrobimy, klimat dalej się pogorszy — i dla odwrócenia tego trendu konieczne będą bardziej drastyczne środki. Nie dziwi zatem, że coraz więcej rządów postrzega zmiany klimatu jako szczególny priorytet. Nie oznacza to jednak, że rządy przekuwają ten priorytet w działania.

| 1.4 | W debacie nad zmianami klimatu dominują przede wszystkim rządy i środowiska naukowe. Organizacje pozarządowe zajmujące się ochroną środowiska wykonują bardzo dobrą pracę, ale środki, jakimi dysponują, są mizerne. Duże i znaczące organizacje, takie jak związki zawodowe i organizacje pracodawców zasadniczo nie są aż tak aktywne w debacie nad tym, jak reagować na zmiany klimatu i jak je łagodzić. Zorganizowane społeczeństwo obywatelskie powinno odgrywać tu kluczową rolę, ale nie wydaje się ono chętne do podjęcia się jej. |
| --- | --- |

1.4

W debacie nad zmianami klimatu dominują przede wszystkim rządy i środowiska naukowe. Organizacje pozarządowe zajmujące się ochroną środowiska wykonują bardzo dobrą pracę, ale środki, jakimi dysponują, są mizerne. Duże i znaczące organizacje, takie jak związki zawodowe i organizacje pracodawców zasadniczo nie są aż tak aktywne w debacie nad tym, jak reagować na zmiany klimatu i jak je łagodzić. Zorganizowane społeczeństwo obywatelskie powinno odgrywać tu kluczową rolę, ale nie wydaje się ono chętne do podjęcia się jej.

| 1.5 | EKES jest przekonany, że przygotowania na zmiany klimatu oraz współodpowiedzialność za debatę nad nimi muszą zostać poszerzone tak, by aktywnie uczestniczyli w nich partnerzy społeczni i całe zorganizowane społeczeństwo obywatelskie. Zmiany klimatu osiągają etap, w którym łagodzenie ich i dostosowywanie się do nich stało się kwestią codziennego życia. Zmiany klimatu przestały być głównie, czy wyłącznie, kwestią dalekiej przyszłości. Zmiany klimatu dotyczą nas tu i teraz. I w związku z tym jest ogromnie ważne, by partnerzy społeczni i zorganizowane społeczeństwo obywatelskie zaznaczyli i przyjęli współodpowiedzialność za debatę nad zmianami klimatycznymi i za przygotowanie się do nich. |
| --- | --- |

1.5

EKES jest przekonany, że przygotowania na zmiany klimatu oraz współodpowiedzialność za debatę nad nimi muszą zostać poszerzone tak, by aktywnie uczestniczyli w nich partnerzy społeczni i całe zorganizowane społeczeństwo obywatelskie. Zmiany klimatu osiągają etap, w którym łagodzenie ich i dostosowywanie się do nich stało się kwestią codziennego życia. Zmiany klimatu przestały być głównie, czy wyłącznie, kwestią dalekiej przyszłości. Zmiany klimatu dotyczą nas tu i teraz. I w związku z tym jest ogromnie ważne, by partnerzy społeczni i zorganizowane społeczeństwo obywatelskie zaznaczyli i przyjęli współodpowiedzialność za debatę nad zmianami klimatycznymi i za przygotowanie się do nich.

| 1.6 | Jest niezbędne, by obecna debata na temat zmian klimatu w znacznie większym stopniu uwzględniała mikro-perspektywę, w oparciu o sytuację indywidualnych obywateli i lokalnych społeczności. Należy zastanowić się, w jaki sposób obywatele mogą przyczynić się do złagodzenia skutków obecnych zmian klimatu, czy to w zakresie kosztów (np. kosztów energii), ubezpieczeń, czy też preferencji konsumenckich, by wymienić tylko kilka przykładów. |
| --- | --- |

1.6

Jest niezbędne, by obecna debata na temat zmian klimatu w znacznie większym stopniu uwzględniała mikro-perspektywę, w oparciu o sytuację indywidualnych obywateli i lokalnych społeczności. Należy zastanowić się, w jaki sposób obywatele mogą przyczynić się do złagodzenia skutków obecnych zmian klimatu, czy to w zakresie kosztów (np. kosztów energii), ubezpieczeń, czy też preferencji konsumenckich, by wymienić tylko kilka przykładów.

| 1.7 | Podstawowym celem niniejszej opinii jest zbadanie roli, jaką partnerzy społeczni i zorganizowane społeczeństwo obywatelskie odgrywają w analizie, planowaniu i realizacji działań służących sprostaniu wyzwaniom związanym ze zmianami klimatu. Koncentruje się ona na środkach i metodach z perspektywy gospodarczej, społecznej i z perspektywy spójności, w ramach konkretnej, oddolnej strategii. |
| --- | --- |

1.7

Podstawowym celem niniejszej opinii jest zbadanie roli, jaką partnerzy społeczni i zorganizowane społeczeństwo obywatelskie odgrywają w analizie, planowaniu i realizacji działań służących sprostaniu wyzwaniom związanym ze zmianami klimatu. Koncentruje się ona na środkach i metodach z perspektywy gospodarczej, społecznej i z perspektywy spójności, w ramach konkretnej, oddolnej strategii.

| 1.8 | Skupianie się na najbliższych 15-20 latach jest umotywowane tym, że w tym okresie zmiany klimatu będą nadal następować z uwagi na dotychczasowy rozwój sytuacji. Podobnie jasne jest, że musimy już teraz dostosować się do początkowych efektów tego procesu, przygotowując się jednocześnie na jego przyszłe skutki. |
| --- | --- |

1.8

Skupianie się na najbliższych 15-20 latach jest umotywowane tym, że w tym okresie zmiany klimatu będą nadal następować z uwagi na dotychczasowy rozwój sytuacji. Podobnie jasne jest, że musimy już teraz dostosować się do początkowych efektów tego procesu, przygotowując się jednocześnie na jego przyszłe skutki.

| 1.9 | Często mówi się, że ilość raportów i informacji dotyczących zmian klimatu jest tak przytłaczająca, że obywatelom poszukującym odpowiedzi na pytanie, jak zmiany klimatu mogą wpłynąć i wpłyną na ich codzienne życie, trudno jest je ogarnąć. Ilość informacji o zmianach klimatu jest ogromna i stanowi wyzwanie w zakresie komunikacji. Jest to sytuacja, która wymagać będzie przywództwa politycznego, ponieważ niektóre konieczne działania z pewnością będą powodować pewne niedogodności w życiu codziennym. |
| --- | --- |

1.9

Często mówi się, że ilość raportów i informacji dotyczących zmian klimatu jest tak przytłaczająca, że obywatelom poszukującym odpowiedzi na pytanie, jak zmiany klimatu mogą wpłynąć i wpłyną na ich codzienne życie, trudno jest je ogarnąć. Ilość informacji o zmianach klimatu jest ogromna i stanowi wyzwanie w zakresie komunikacji. Jest to sytuacja, która wymagać będzie przywództwa politycznego, ponieważ niektóre konieczne działania z pewnością będą powodować pewne niedogodności w życiu codziennym.

| 1.10 | Trzeba podkreślić, że prowadzonych jest szereg cennych badań. Szczególnie ważny jest Europejski Program Zapobiegający Zmianom Klimatu, który wszedł obecnie w swój drugi etap. W ramach tego programu ustanowiono liczne grupy robocze, zajmujące się zagadnieniami takimi jak handel uprawnieniami do emisji, popyt i podaż w sektorze energetycznym, transport, przemysł oraz rolnictwo i leśnictwo, by wymienić tylko niektóre z nich. W ramach drugiego programu zapobiegania zmianom klimatu, który został uruchomiony przez Komisję Europejską w październiku 2005 r., powołano nowe grupy robocze: ds. adaptacji, wychwytywania i podziemnego magazynowania dwutlenku węgla, ds. lotnictwa oraz ds. zintegrowanej strategii w dziedzinie emisji dwutlenku węgla w lekkich pojazdach użytkowych, jak również szeregu grup odpowiedzialnych za przegląd wykonania uprzednio realizowanych działań. Ogólnie rzecz biorąc programy zapobiegania zmianom klimatu dostarczają licznych analiz i informacji i stanowią podstawę szeregu decyzji Rady. |
| --- | --- |

1.10

Trzeba podkreślić, że prowadzonych jest szereg cennych badań. Szczególnie ważny jest Europejski Program Zapobiegający Zmianom Klimatu, który wszedł obecnie w swój drugi etap. W ramach tego programu ustanowiono liczne grupy robocze, zajmujące się zagadnieniami takimi jak handel uprawnieniami do emisji, popyt i podaż w sektorze energetycznym, transport, przemysł oraz rolnictwo i leśnictwo, by wymienić tylko niektóre z nich. W ramach drugiego programu zapobiegania zmianom klimatu, który został uruchomiony przez Komisję Europejską w październiku 2005 r., powołano nowe grupy robocze: ds. adaptacji, wychwytywania i podziemnego magazynowania dwutlenku węgla, ds. lotnictwa oraz ds. zintegrowanej strategii w dziedzinie emisji dwutlenku węgla w lekkich pojazdach użytkowych, jak również szeregu grup odpowiedzialnych za przegląd wykonania uprzednio realizowanych działań. Ogólnie rzecz biorąc programy zapobiegania zmianom klimatu dostarczają licznych analiz i informacji i stanowią podstawę szeregu decyzji Rady.

| 1.11 | Czy zakres programu zapobiegania zmianom klimatycznym wymaga dalszego rozszerzenia? Odpowiedź na to pytanie jest pozytywna w tym sensie, że istnieje szerokie zapotrzebowanie na bardziej konkretne informacje, a zwłaszcza na przykłady inicjatyw zakończonych powodzeniem. Ponadto rozwiązywanie problemów związanych ze zmianami klimatycznymi wymaga aktywnego zaangażowania zainteresowanych stron i wreszcie samych obywateli. Komisja Europejska wyczuła tę potrzebę i rozpoczęła dużą kampanię informacyjną. Jest to bardzo pożądana inicjatywa. Jednakże istnieje potrzeba podjęcia dodatkowych działań informacyjnych obejmujących wszystkie państwa członkowskie, które koordynowałyby prace prowadzone na szczeblu UE, krajowym i lokalnym oraz, co najbardziej istotne, przybliżałyby te problemy społeczeństwu. |
| --- | --- |

1.11

Czy zakres programu zapobiegania zmianom klimatycznym wymaga dalszego rozszerzenia? Odpowiedź na to pytanie jest pozytywna w tym sensie, że istnieje szerokie zapotrzebowanie na bardziej konkretne informacje, a zwłaszcza na przykłady inicjatyw zakończonych powodzeniem. Ponadto rozwiązywanie problemów związanych ze zmianami klimatycznymi wymaga aktywnego zaangażowania zainteresowanych stron i wreszcie samych obywateli. Komisja Europejska wyczuła tę potrzebę i rozpoczęła dużą kampanię informacyjną. Jest to bardzo pożądana inicjatywa. Jednakże istnieje potrzeba podjęcia dodatkowych działań informacyjnych obejmujących wszystkie państwa członkowskie, które koordynowałyby prace prowadzone na szczeblu UE, krajowym i lokalnym oraz, co najbardziej istotne, przybliżałyby te problemy społeczeństwu.

2.   Zakres wyzwań związanych ze zmianami klimatu

| 2.1 | Zmiany klimatu będą miały głębokie konsekwencje dla wielu sektorów nowoczesnych społeczeństw. Ich efekty nie ograniczają się do ekstremalnych zjawisk meteorologicznych. Można do nich zaliczyć m.in. powodzie, pożary lasów, zniszczenia infrastruktury, restrukturyzacja rolnictwa, problemy z jakością powietrza, zwłaszcza w metropoliach, problemy z dostawą energii, ograniczenia w korzystaniu z wody oraz oddziaływanie na przemysł, szczególnie przemysł wytwórczy. Do tej listy można dodać także planowanie urbanistyczne oraz wprowadzenie nowych rozwiązań architektonicznych z myślą o oszczędności energii. |
| --- | --- |

2.1

Zmiany klimatu będą miały głębokie konsekwencje dla wielu sektorów nowoczesnych społeczeństw. Ich efekty nie ograniczają się do ekstremalnych zjawisk meteorologicznych. Można do nich zaliczyć m.in. powodzie, pożary lasów, zniszczenia infrastruktury, restrukturyzacja rolnictwa, problemy z jakością powietrza, zwłaszcza w metropoliach, problemy z dostawą energii, ograniczenia w korzystaniu z wody oraz oddziaływanie na przemysł, szczególnie przemysł wytwórczy. Do tej listy można dodać także planowanie urbanistyczne oraz wprowadzenie nowych rozwiązań architektonicznych z myślą o oszczędności energii.

| 2.2 | Opinia publiczna dopiero stopniowo zaczyna uświadamiać sobie fakt, że zmiany klimatu dotkną tak różnorodnych i przekrojowych sektorów. Społeczne poparcie, którego wymagają niezbędne działania, pojawia się powoli. |
| --- | --- |

2.2

Opinia publiczna dopiero stopniowo zaczyna uświadamiać sobie fakt, że zmiany klimatu dotkną tak różnorodnych i przekrojowych sektorów. Społeczne poparcie, którego wymagają niezbędne działania, pojawia się powoli.

| 2.3 | Przeciwdziałanie zmianom klimatu poprzez konkretne działania w wielu przypadkach będzie miało wyraźne i niekiedy nieprzyjemne konsekwencje dla codziennego życia obywateli. |
| --- | --- |

2.3

Przeciwdziałanie zmianom klimatu poprzez konkretne działania w wielu przypadkach będzie miało wyraźne i niekiedy nieprzyjemne konsekwencje dla codziennego życia obywateli.

| 2.4 | Nasuwa się tutaj analogia z toczącą się debatą na temat unijnej strategii na rzecz zrównoważonego rozwoju. Już na początku tej debaty stało się jasne, że opinia publiczna nie jest świadoma, jakie działania będą w rzeczywistości niezbędne, by poprawić szanse na zrównoważony rozwój w Unii Europejskiej, a także na świecie. Jak stwierdzono, wyzwania, przed którymi stoimy w dziedzinie zrównoważonego rozwoju, radykalnie zmieniają sposób funkcjonowania naszych społeczeństw (1). |
| --- | --- |

2.4

Nasuwa się tutaj analogia z toczącą się debatą na temat unijnej strategii na rzecz zrównoważonego rozwoju. Już na początku tej debaty stało się jasne, że opinia publiczna nie jest świadoma, jakie działania będą w rzeczywistości niezbędne, by poprawić szanse na zrównoważony rozwój w Unii Europejskiej, a także na świecie. Jak stwierdzono, wyzwania, przed którymi stoimy w dziedzinie zrównoważonego rozwoju, radykalnie zmieniają sposób funkcjonowania naszych społeczeństw (1).

| 2.5 | Walka ze zmianami klimatu stanowi oczywiście integralny element działań na rzecz zapewnienia zrównoważonego rozwoju. Podobnie jak wszystkie działania na rzecz zrównoważonego rozwoju musi ona być konkretna i pragmatyczna. |
| --- | --- |

2.5

Walka ze zmianami klimatu stanowi oczywiście integralny element działań na rzecz zapewnienia zrównoważonego rozwoju. Podobnie jak wszystkie działania na rzecz zrównoważonego rozwoju musi ona być konkretna i pragmatyczna.

| 2.6 | Strategia lizbońska określana jest niekiedy jako początkowy, dziesięcioletni etap realizacji wizji zrównoważonego rozwoju. Strategia koncentruje się na kwestiach gospodarczych, społecznych i ekologicznych. Często zapomina się jednak o tym, że od samego początku wyznaczono w niej także bardzo ambitne cele w zakresie środowiska naturalnego, zmian klimatycznych oraz ogólnie zrównoważonego rozwoju. Dlatego nie można rozpatrywać działań służących przeciwdziałaniu zmianom klimatu jako zupełnie odrębnego tematu. Problem zmian klimatu stanowi kluczowy element szerszego projektu oraz ma ścisły związek z ogólną potrzebą działania. |
| --- | --- |

2.6

Strategia lizbońska określana jest niekiedy jako początkowy, dziesięcioletni etap realizacji wizji zrównoważonego rozwoju. Strategia koncentruje się na kwestiach gospodarczych, społecznych i ekologicznych. Często zapomina się jednak o tym, że od samego początku wyznaczono w niej także bardzo ambitne cele w zakresie środowiska naturalnego, zmian klimatycznych oraz ogólnie zrównoważonego rozwoju. Dlatego nie można rozpatrywać działań służących przeciwdziałaniu zmianom klimatu jako zupełnie odrębnego tematu. Problem zmian klimatu stanowi kluczowy element szerszego projektu oraz ma ścisły związek z ogólną potrzebą działania.

| 2.7 | W odniesieniu do strategii lizbońskiej stale pojawia się wrażenie, że państwa członkowskie i ich rządy przyznały zbyt niski priorytet uzgodnionym działaniom i inwestycjom. Można tutaj argumentować, że strategia lizbońska nie ma rzeczywiście bezpośredniego i namacalnego wpływu na życie obywateli. Jednak skutki zmian klimatu — jak chociażby klęski żywiołowe — są często niezwykle wyraźnie odczuwalne. Obywatele muszą z wyprzedzeniem poczynić odpowiednie przygotowania, aby je złagodzić. |
| --- | --- |

2.7

W odniesieniu do strategii lizbońskiej stale pojawia się wrażenie, że państwa członkowskie i ich rządy przyznały zbyt niski priorytet uzgodnionym działaniom i inwestycjom. Można tutaj argumentować, że strategia lizbońska nie ma rzeczywiście bezpośredniego i namacalnego wpływu na życie obywateli. Jednak skutki zmian klimatu — jak chociażby klęski żywiołowe — są często niezwykle wyraźnie odczuwalne. Obywatele muszą z wyprzedzeniem poczynić odpowiednie przygotowania, aby je złagodzić.

| 2.8 | Zmiany klimatu rozpatrywane są często jedynie pod kątem powodowanych strat finansowych, co nie pozwala na uzyskanie pełnego obrazu sytuacji. Tymczasem na pełne uwzględnienie zasługują także społeczne aspekty takich zmian, przy czym nie chodzi tutaj wyłącznie o sytuację tych obywateli, którzy zostali pozbawieni domu lub pracy. W grę wchodzi również problem pokrycia wyższych kosztów energii oraz rozrywki i wypoczynku oraz tego, czy obywatele mają wystarczającą motywację do zmiany swoich zachowań konsumenckich. A ponadto jednym z aspektów tego zagadnienia jest także ryzyko, że dostosowywanie się do zmian klimatu pociągnie za sobą ukształtowanie się kolejnych, społeczno-gospodarczych nierówności, z negatywnymi skutkami dla mieszkańców oddalonych regionów i tych o niskich dochodach. |
| --- | --- |

2.8

Zmiany klimatu rozpatrywane są często jedynie pod kątem powodowanych strat finansowych, co nie pozwala na uzyskanie pełnego obrazu sytuacji. Tymczasem na pełne uwzględnienie zasługują także społeczne aspekty takich zmian, przy czym nie chodzi tutaj wyłącznie o sytuację tych obywateli, którzy zostali pozbawieni domu lub pracy. W grę wchodzi również problem pokrycia wyższych kosztów energii oraz rozrywki i wypoczynku oraz tego, czy obywatele mają wystarczającą motywację do zmiany swoich zachowań konsumenckich. A ponadto jednym z aspektów tego zagadnienia jest także ryzyko, że dostosowywanie się do zmian klimatu pociągnie za sobą ukształtowanie się kolejnych, społeczno-gospodarczych nierówności, z negatywnymi skutkami dla mieszkańców oddalonych regionów i tych o niskich dochodach.

| 2.9 | EKES podkreśla znaczenie spójności społecznej w walce ze zmianami klimatu. Należy znaleźć równowagę pomiędzy szerokim zastosowaniem czynników gospodarczych służących przekonaniu obywateli a ewentualnymi negatywnymi skutkami społecznymi. Przy wykorzystywaniu innych instrumentów radzenia sobie ze zmianami klimatu także trzeba uwzględniać ich wpływ na spójność społeczną. Uwydatnia to jedynie, jak ważne jest włączenie zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w cały proces walki ze zmianami klimatu. |
| --- | --- |

2.9

EKES podkreśla znaczenie spójności społecznej w walce ze zmianami klimatu. Należy znaleźć równowagę pomiędzy szerokim zastosowaniem czynników gospodarczych służących przekonaniu obywateli a ewentualnymi negatywnymi skutkami społecznymi. Przy wykorzystywaniu innych instrumentów radzenia sobie ze zmianami klimatu także trzeba uwzględniać ich wpływ na spójność społeczną. Uwydatnia to jedynie, jak ważne jest włączenie zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w cały proces walki ze zmianami klimatu.

| 2.10 | Należy bliżej zbadać oddziaływanie zmian klimatu na środowisko pracy. Konsekwencje tych zmian nie ograniczają się do procesu przechodzenia na energooszczędne metody produkcji, pozwalające oszczędzać surowce naturalne, ale obejmują także przenoszenia zakładów wytwórczych do lokalizacji zapewniających dostęp do tanich źródeł odnawialnej energii. W przypadku pracowników wprowadzanie nowych metod produkcji i nowych dziedzin usług podkreśli nowe wymagania związane z koniecznością dalszego ponoszenia kwalifikacji oraz kształcenia się przez całe życie. W ramach dialogu społecznego, w szczególności prowadzonego na szczeblu UE, należy uwydatnić kwestię oddziaływania zmian klimatu na społeczeństwo, a w szczególności ich wpływ na życie zawodowe. Partnerzy społeczni działający na szczeblu europejskim powinni uznać problem zmian klimatu za zagadnienie priorytetowe. W tym kontekście należy podkreślić, że łagodzenie skutków zmian klimatu samo w sobie nie stwarza ryzyka bezrobocia. Przeciwnie, skutki zmian klimatu mogą stwarzać nowe możliwości zatrudnienia (patrz pkt 2.13). |
| --- | --- |

2.10

Należy bliżej zbadać oddziaływanie zmian klimatu na środowisko pracy. Konsekwencje tych zmian nie ograniczają się do procesu przechodzenia na energooszczędne metody produkcji, pozwalające oszczędzać surowce naturalne, ale obejmują także przenoszenia zakładów wytwórczych do lokalizacji zapewniających dostęp do tanich źródeł odnawialnej energii. W przypadku pracowników wprowadzanie nowych metod produkcji i nowych dziedzin usług podkreśli nowe wymagania związane z koniecznością dalszego ponoszenia kwalifikacji oraz kształcenia się przez całe życie. W ramach dialogu społecznego, w szczególności prowadzonego na szczeblu UE, należy uwydatnić kwestię oddziaływania zmian klimatu na społeczeństwo, a w szczególności ich wpływ na życie zawodowe. Partnerzy społeczni działający na szczeblu europejskim powinni uznać problem zmian klimatu za zagadnienie priorytetowe. W tym kontekście należy podkreślić, że łagodzenie skutków zmian klimatu samo w sobie nie stwarza ryzyka bezrobocia. Przeciwnie, skutki zmian klimatu mogą stwarzać nowe możliwości zatrudnienia (patrz pkt 2.13).

| 2.11 | Konsumenci odczują wkrótce skutki zmian klimatu, ponieważ doprowadzą one nieuchronnie do zmian modeli konsumpcji, chociażby w takich dziedzinach jak żywność, transport, mieszkalnictwo czy wypoczynek. Z drugiej strony mogą się oni także przyczynić do łagodzenia skutków zmian klimatu, jak również do stworzenia fundamentu dla długofalowych działań na rzecz powstrzymania zmian klimatu. Najlepszą metodą na wprowadzenie zrównoważonych modeli produkcji jest niewątpliwie doprowadzenie do ukształtowania uznawanego i energicznego ruchu konsumenckiego, zdolnego dotrzeć do obywateli. Konsumenci powinni być postrzegani jako kluczowe podmioty, które odgrywają — lub mogą odgrywać — kluczową rolę w łagodzeniu konsekwencji zmian klimatu dla indywidualnych obywateli. |
| --- | --- |

2.11

Konsumenci odczują wkrótce skutki zmian klimatu, ponieważ doprowadzą one nieuchronnie do zmian modeli konsumpcji, chociażby w takich dziedzinach jak żywność, transport, mieszkalnictwo czy wypoczynek. Z drugiej strony mogą się oni także przyczynić do łagodzenia skutków zmian klimatu, jak również do stworzenia fundamentu dla długofalowych działań na rzecz powstrzymania zmian klimatu. Najlepszą metodą na wprowadzenie zrównoważonych modeli produkcji jest niewątpliwie doprowadzenie do ukształtowania uznawanego i energicznego ruchu konsumenckiego, zdolnego dotrzeć do obywateli. Konsumenci powinni być postrzegani jako kluczowe podmioty, które odgrywają — lub mogą odgrywać — kluczową rolę w łagodzeniu konsekwencji zmian klimatu dla indywidualnych obywateli.

| 2.12 | W wymiarze globalnym zmiany klimatu rozpatrywane są z perspektywy klęsk wywołanych przez zjawiska meteorologiczne w innych państwach, związanych z ogromnymi stratami ludzkimi i materialnymi. Choroby tropikalne mogą w wyniku zmian klimatu rozprzestrzenić się na nowe obszary i stać się kolejnym wyzwaniem na przyszłość. Zmiany klimatu stanowić będą próbę solidarności między ludźmi i narodami. Kraje uprzemysłowione będą musiały zwiększyć swój potencjał w zakresie udzielania wsparcia i pomocy. Należy pamiętać, że w szczególności w państwach rozwijających się ciężar skutków zmian klimatu ponoszą najczęściej ludzie ubodzy. Globalny, społeczny wymiar zmian klimatu ma zasadnicze znaczenie. Jest to dziedzina, w której istnieje spore pole do działań pozwalających zapobiegać problemom, które w innym wypadku łatwo mogłyby ulec zwielokrotnieniu. |
| --- | --- |

2.12

W wymiarze globalnym zmiany klimatu rozpatrywane są z perspektywy klęsk wywołanych przez zjawiska meteorologiczne w innych państwach, związanych z ogromnymi stratami ludzkimi i materialnymi. Choroby tropikalne mogą w wyniku zmian klimatu rozprzestrzenić się na nowe obszary i stać się kolejnym wyzwaniem na przyszłość. Zmiany klimatu stanowić będą próbę solidarności między ludźmi i narodami. Kraje uprzemysłowione będą musiały zwiększyć swój potencjał w zakresie udzielania wsparcia i pomocy. Należy pamiętać, że w szczególności w państwach rozwijających się ciężar skutków zmian klimatu ponoszą najczęściej ludzie ubodzy. Globalny, społeczny wymiar zmian klimatu ma zasadnicze znaczenie. Jest to dziedzina, w której istnieje spore pole do działań pozwalających zapobiegać problemom, które w innym wypadku łatwo mogłyby ulec zwielokrotnieniu.

| 2.13 | Zmiany klimatu omawiane są najczęściej z perspektywy zagrożeń i słabości. Jednakże działania na rzecz łagodzenia tych zmian otwierają przed nami również nowe możliwości. W związku z gwałtownie rosnącym zapotrzebowaniem na rozwiązania umożliwiające energooszczędną produkcję i transport pojawiły się szerokie perspektywy dla badań, opracowywania nowych technologii i wprowadzania na rynek nowych produktów. Powinny one stanowić istotny element działań podejmowanych w UE w odpowiedzi na wyzwania związane ze zmianami klimatycznymi. W ramach inicjatywy Komisji dotyczącej zintegrowanej polityki przemysłowej bardzo wysoki priorytet powinno się przyznać wspieraniu i planowaniu opracowywania technologii przyjaznych dla środowiska. Ważną rolę do odegrania mają tu także małe i średnie przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

2.13

Zmiany klimatu omawiane są najczęściej z perspektywy zagrożeń i słabości. Jednakże działania na rzecz łagodzenia tych zmian otwierają przed nami również nowe możliwości. W związku z gwałtownie rosnącym zapotrzebowaniem na rozwiązania umożliwiające energooszczędną produkcję i transport pojawiły się szerokie perspektywy dla badań, opracowywania nowych technologii i wprowadzania na rynek nowych produktów. Powinny one stanowić istotny element działań podejmowanych w UE w odpowiedzi na wyzwania związane ze zmianami klimatycznymi. W ramach inicjatywy Komisji dotyczącej zintegrowanej polityki przemysłowej bardzo wysoki priorytet powinno się przyznać wspieraniu i planowaniu opracowywania technologii przyjaznych dla środowiska. Ważną rolę do odegrania mają tu także małe i średnie przedsiębiorstwa.

| 2.14 | Przy okazji radzenia sobie ze zmianami klimatu i ich łagodzenia mogą pojawić się nieoczekiwane problemy. Na przykład: w niektórych państwach z powodzeniem kładzie się nacisk na wytwarzanie etanolu z produktów rolniczych. W rezultacie wykorzystanie niektórych upraw, takich jak kukurydza, w coraz większym stopniu wiąże się z produkcją etanolu. Jednakże te same uprawy są kluczowymi produktami, jeśli chodzi o pomoc żywnościową dla obszarów dotkniętych klęską głodu w krajach rozwijających się. Przykład ten pokazuje znaczenie unikania jednostronnych rozwiązań. |
| --- | --- |

2.14

Przy okazji radzenia sobie ze zmianami klimatu i ich łagodzenia mogą pojawić się nieoczekiwane problemy. Na przykład: w niektórych państwach z powodzeniem kładzie się nacisk na wytwarzanie etanolu z produktów rolniczych. W rezultacie wykorzystanie niektórych upraw, takich jak kukurydza, w coraz większym stopniu wiąże się z produkcją etanolu. Jednakże te same uprawy są kluczowymi produktami, jeśli chodzi o pomoc żywnościową dla obszarów dotkniętych klęską głodu w krajach rozwijających się. Przykład ten pokazuje znaczenie unikania jednostronnych rozwiązań.

| 2.15 | Zakres przyszłych wyzwań można zilustrować następującym cytatem: „Naukowcy twierdzą, że aby ograniczyć straty, powinniśmy próbować ograniczyć przyszły wzrost średniej temperatury na świecie do 2 °C ponad poziom sprzed rewolucji przemysłowej. Wyznaczony cel »2 °C« wymaga polityki zarówno w zakresie przystosowania się do zmian klimatycznych, jak i ograniczania tych zmian. Mimo wdrożenia już uzgodnionej polityki poziom światowej emisji będzie prawdopodobnie nadal wzrastał przez następne dwadzieścia lat. Do 2050 r. konieczne wydaje się globalne ograniczenie emisji o co najmniej 15 % względem poziomu z lat 90., co będzie wymagało poważnych wysiłków.” (komunikat Komisji: „Powstrzymywanie zmian klimatycznych na świecie” (2)). Ostatni fragment cytatu można uznać za stwierdzenie bardzo powściągliwe. Niemniej jednak powyższy fragment obrazuje znaczenie, jakie ma uzyskanie wsparcia dla procesu powstrzymywania zmian klimatu na szczeblu regionalnym i lokalnym oraz wśród obywateli. |
| --- | --- |

2.15

Zakres przyszłych wyzwań można zilustrować następującym cytatem: „Naukowcy twierdzą, że aby ograniczyć straty, powinniśmy próbować ograniczyć przyszły wzrost średniej temperatury na świecie do 2 °C ponad poziom sprzed rewolucji przemysłowej. Wyznaczony cel »2 °C« wymaga polityki zarówno w zakresie przystosowania się do zmian klimatycznych, jak i ograniczania tych zmian. Mimo wdrożenia już uzgodnionej polityki poziom światowej emisji będzie prawdopodobnie nadal wzrastał przez następne dwadzieścia lat. Do 2050 r. konieczne wydaje się globalne ograniczenie emisji o co najmniej 15 % względem poziomu z lat 90., co będzie wymagało poważnych wysiłków.” (komunikat Komisji: „Powstrzymywanie zmian klimatycznych na świecie” (2)). Ostatni fragment cytatu można uznać za stwierdzenie bardzo powściągliwe. Niemniej jednak powyższy fragment obrazuje znaczenie, jakie ma uzyskanie wsparcia dla procesu powstrzymywania zmian klimatu na szczeblu regionalnym i lokalnym oraz wśród obywateli.

3.   Dziesięć sektorów wymagających zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego

| 3.1 | Planowanie urbanistyczne i lokalne należą do tych dziedzin, w których można uzyskać znaczne efekty w zakresie łagodzenia skutków zmian klimatu oraz oszczędzania energii. Właściwe planowanie urbanistyczne powinno obejmować wprowadzanie w mieszkalnictwie i transporcie rozwiązań przyjaznych dla środowiska naturalnego. Przeprowadzone analizy potwierdziły, że odpowiednia lokalizacja budynków i sposób wpasowania ich w krajobraz lub lokalne otoczenie mogą prowadzić do obniżenia ilości zużywanej energii (3). Rozwiązania architektoniczne mają istotne znaczenie, ponieważ mogą umożliwić wykorzystanie w maksymalnym stopniu energii słonecznej oraz odpowiednią izolację cieplną budynków. Dodatkowym aspektem jest oczywiście znaczenie takich rozwiązań dla tworzenia przyjaznych dla użytkownika i dobrze funkcjonujących pod względem społecznym wsi, przedmieść i obszarów metropolitalnych. Jest niezbędne, by partnerzy społeczni i zorganizowane społeczeństwo obywatelskie zostały włączone na wczesnych etapach planowania urbanistycznego i lokalnego. |
| --- | --- |

3.1

Planowanie urbanistyczne i lokalne należą do tych dziedzin, w których można uzyskać znaczne efekty w zakresie łagodzenia skutków zmian klimatu oraz oszczędzania energii. Właściwe planowanie urbanistyczne powinno obejmować wprowadzanie w mieszkalnictwie i transporcie rozwiązań przyjaznych dla środowiska naturalnego. Przeprowadzone analizy potwierdziły, że odpowiednia lokalizacja budynków i sposób wpasowania ich w krajobraz lub lokalne otoczenie mogą prowadzić do obniżenia ilości zużywanej energii (3). Rozwiązania architektoniczne mają istotne znaczenie, ponieważ mogą umożliwić wykorzystanie w maksymalnym stopniu energii słonecznej oraz odpowiednią izolację cieplną budynków. Dodatkowym aspektem jest oczywiście znaczenie takich rozwiązań dla tworzenia przyjaznych dla użytkownika i dobrze funkcjonujących pod względem społecznym wsi, przedmieść i obszarów metropolitalnych. Jest niezbędne, by partnerzy społeczni i zorganizowane społeczeństwo obywatelskie zostały włączone na wczesnych etapach planowania urbanistycznego i lokalnego.

| 3.1.1 | Ze względu na przyśpieszanie zmian klimatu Komisja Europejska powinna rozpocząć konsultacje z władzami regionalnymi i lokalnymi oraz innymi zainteresowanymi stronami na temat opracowania wytycznych w dziedzinie planowania urbanistycznego. Komitet proponuje, by Komisja opracowała podstawowy dokument informacyjny dotyczący planowania urbanistycznego oraz wskazówki oparte na istniejących sprawdzonych rozwiązaniach. |
| --- | --- |

3.1.1

Ze względu na przyśpieszanie zmian klimatu Komisja Europejska powinna rozpocząć konsultacje z władzami regionalnymi i lokalnymi oraz innymi zainteresowanymi stronami na temat opracowania wytycznych w dziedzinie planowania urbanistycznego. Komitet proponuje, by Komisja opracowała podstawowy dokument informacyjny dotyczący planowania urbanistycznego oraz wskazówki oparte na istniejących sprawdzonych rozwiązaniach.

| 3.2 | Walka ze zmianami klimatu będzie podkreślać potrzebę modernizacji i izolacji istniejących i nowych budynków oraz stosowania wszystkich odpowiednich technik i materiałów energooszczędnych. Kolejną dziedziną wymagającą interwencji jest sektor materiałów budowlanych, w szczególności tych przeznaczonych do izolacji cieplnej. Nie jest to jedynie kwestia usprawnienia systemów grzewczych. Chodzi to także o lepsze izolowanie budynków od zarówno wysokich jak i niskich temperatur zewnętrznych. Doświadczenia bardzo upalnego lata odnotowanego kilka lat temu w Europie nie powinny ulec zapomnieniu. Celem skłonienia prywatnych właścicieli do wyposażenia posiadanych domów i mieszkań w lepszą izolację cieplną można by wykorzystać zachęty podatkowe. EKES zaleca wprowadzenie systemu certyfikatów wydajności energetycznej, jako metody zapewnienia konsumentom właściwych informacji na tematy związane z energią kosztów utrzymania w danym domu lub mieszkaniu. |
| --- | --- |

3.2

Walka ze zmianami klimatu będzie podkreślać potrzebę modernizacji i izolacji istniejących i nowych budynków oraz stosowania wszystkich odpowiednich technik i materiałów energooszczędnych. Kolejną dziedziną wymagającą interwencji jest sektor materiałów budowlanych, w szczególności tych przeznaczonych do izolacji cieplnej. Nie jest to jedynie kwestia usprawnienia systemów grzewczych. Chodzi to także o lepsze izolowanie budynków od zarówno wysokich jak i niskich temperatur zewnętrznych. Doświadczenia bardzo upalnego lata odnotowanego kilka lat temu w Europie nie powinny ulec zapomnieniu. Celem skłonienia prywatnych właścicieli do wyposażenia posiadanych domów i mieszkań w lepszą izolację cieplną można by wykorzystać zachęty podatkowe. EKES zaleca wprowadzenie systemu certyfikatów wydajności energetycznej, jako metody zapewnienia konsumentom właściwych informacji na tematy związane z energią kosztów utrzymania w danym domu lub mieszkaniu.

| 3.3 | W UE odnotowuje się szybki wzrost natężenia transportu drogowego. Kolejom trudno sprostać przewadze, jaką dysponuje transport drogowy, a jaką jest możliwość obsługi całej trasy przesyłki, od nadawcy po odbiorcę. Tendencja ta nie jest zgodna z zasadami rozwoju zrównoważonego ze względu na emisję dwutlenku węgla oraz rosnące ceny ropy naftowej. Jeżeli walka ze zmianami klimatu ma się powieść, konieczne jest uniezależnienie wzrostu PKB od zwiększenia transportu drogowego. Praktyczne działania, prowadzące do tego celu, nie zostały jeszcze ustalone. Logicznym rozwiązaniem byłoby zapewnienie szybkiego systemu kolejowego transportu towarowego, w szczególności w warunkach rozszerzonej Unii. Zwiększenie transportu towarów koleją będzie wymagać ogromnych inwestycji. Do pewnego stopnia można wykorzystać ceny jako zachętę do transportu towarów koleją. Dla konsumentów ważne jest, by dystrybucja produktów żywnościowych była szybka i wydajna. Dla przemysłu ważne są regularne, wydajne i punktualne dostawy. Jednocześnie zatłoczone drogi znacząco przyczyniają się do zanieczyszczenia środowiska. Sprawę pogarsza jeszcze wykorzystywanie nienowoczesnych samochodów ciężarowych. Z szerszej perspektywy zmian klimatu nie widać prostego rozwiązania tego problemu. Zamiast tego potrzebna jest strategia obejmująca różnorodne działania, łącznie ze środkami wsparcia dla opcji transportu kolejowego oraz dalszych działań badawczo-rozwojowych, m.in. opracowywania wydajnych i przyjaznych dla środowiska silników dla samochodów ciężarowych, które mogłyby funkcjonować przy wykorzystaniu paliw alternatywnych. Ważne będzie, by konsumenci byli świadomi rzeczywistych kosztów transportu poszczególnych artykułów. |
| --- | --- |

3.3

W UE odnotowuje się szybki wzrost natężenia transportu drogowego. Kolejom trudno sprostać przewadze, jaką dysponuje transport drogowy, a jaką jest możliwość obsługi całej trasy przesyłki, od nadawcy po odbiorcę. Tendencja ta nie jest zgodna z zasadami rozwoju zrównoważonego ze względu na emisję dwutlenku węgla oraz rosnące ceny ropy naftowej. Jeżeli walka ze zmianami klimatu ma się powieść, konieczne jest uniezależnienie wzrostu PKB od zwiększenia transportu drogowego. Praktyczne działania, prowadzące do tego celu, nie zostały jeszcze ustalone. Logicznym rozwiązaniem byłoby zapewnienie szybkiego systemu kolejowego transportu towarowego, w szczególności w warunkach rozszerzonej Unii. Zwiększenie transportu towarów koleją będzie wymagać ogromnych inwestycji. Do pewnego stopnia można wykorzystać ceny jako zachętę do transportu towarów koleją. Dla konsumentów ważne jest, by dystrybucja produktów żywnościowych była szybka i wydajna. Dla przemysłu ważne są regularne, wydajne i punktualne dostawy. Jednocześnie zatłoczone drogi znacząco przyczyniają się do zanieczyszczenia środowiska. Sprawę pogarsza jeszcze wykorzystywanie nienowoczesnych samochodów ciężarowych. Z szerszej perspektywy zmian klimatu nie widać prostego rozwiązania tego problemu. Zamiast tego potrzebna jest strategia obejmująca różnorodne działania, łącznie ze środkami wsparcia dla opcji transportu kolejowego oraz dalszych działań badawczo-rozwojowych, m.in. opracowywania wydajnych i przyjaznych dla środowiska silników dla samochodów ciężarowych, które mogłyby funkcjonować przy wykorzystaniu paliw alternatywnych. Ważne będzie, by konsumenci byli świadomi rzeczywistych kosztów transportu poszczególnych artykułów.

| 3.4 | Sektor turystyczny będzie musiał sprostać problemom związanym ze wzrostem cen energii, wpływających zarówno na transport drogowy, jak i powietrzny. Ceny benzyny gwałtownie wzrosły w ostatnich latach i stanowią już dla konsumentów bardzo przekonywujący argument za wybieraniem nowych rozwiązań. Bardzo obiecującym zjawiskiem jest szybko rosnące zainteresowanie kupnem mniejszych i bardziej wydajnych energetycznie samochodów. Faktycznie, w kontekście walki ze zmianami klimatu jest to jeden z najbardziej oczywistych wypadków, gdzie wszyscy zyskują: z jednej strony mamy do czynienia z mniejszymi i powodującymi mniejsze zanieczyszczenia samochodami a z drugiej strony z ogromnym potencjalnym światowym rynkiem na takie samochody i podobne rozwiązania. Jak pokazuje przykład niektórych państw, zachęty podatkowe dla korzystania z alternatywnych paliw także przynoszą obiecujące rezultaty. |
| --- | --- |

3.4

Sektor turystyczny będzie musiał sprostać problemom związanym ze wzrostem cen energii, wpływających zarówno na transport drogowy, jak i powietrzny. Ceny benzyny gwałtownie wzrosły w ostatnich latach i stanowią już dla konsumentów bardzo przekonywujący argument za wybieraniem nowych rozwiązań. Bardzo obiecującym zjawiskiem jest szybko rosnące zainteresowanie kupnem mniejszych i bardziej wydajnych energetycznie samochodów. Faktycznie, w kontekście walki ze zmianami klimatu jest to jeden z najbardziej oczywistych wypadków, gdzie wszyscy zyskują: z jednej strony mamy do czynienia z mniejszymi i powodującymi mniejsze zanieczyszczenia samochodami a z drugiej strony z ogromnym potencjalnym światowym rynkiem na takie samochody i podobne rozwiązania. Jak pokazuje przykład niektórych państw, zachęty podatkowe dla korzystania z alternatywnych paliw także przynoszą obiecujące rezultaty.

| 3.5 | W tym kontekście szczególnej uwagi będzie wymagać natężenie ruchu powodowane przez osoby dojeżdżające do pracy w metropoliach. Szybki rozwój obszarów metropolitalnych w UE oraz w innych częściach świata sprawia, że niezwykle paląca staje się konieczność wypróbowania nowych podejść do sposobów dojeżdżania do pracy oraz do transportu towarowego. Eksperymenty polegające na wprowadzeniu opłat za wjazd samochodem do centrum miasta przyniosły ogólnie pozytywne efekty, pod warunkiem, że towarzyszyły im znaczne inwestycje w szybki i wygodny transport publiczny. Próby realizacji działań służących ograniczeniu wykorzystania samochodów bez równoczesnego zapewnienia porównywalnej alternatywy mogą wywołać jedynie publiczne protesty. Mieszkańcy będą walczyć o prawo do korzystania z transportu samochodowego, jeżeli alternatywy dla niego nie są odpowiednie. Zasadnicze znaczenie w tej dziedzinie ma również stanowisko zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

3.5

W tym kontekście szczególnej uwagi będzie wymagać natężenie ruchu powodowane przez osoby dojeżdżające do pracy w metropoliach. Szybki rozwój obszarów metropolitalnych w UE oraz w innych częściach świata sprawia, że niezwykle paląca staje się konieczność wypróbowania nowych podejść do sposobów dojeżdżania do pracy oraz do transportu towarowego. Eksperymenty polegające na wprowadzeniu opłat za wjazd samochodem do centrum miasta przyniosły ogólnie pozytywne efekty, pod warunkiem, że towarzyszyły im znaczne inwestycje w szybki i wygodny transport publiczny. Próby realizacji działań służących ograniczeniu wykorzystania samochodów bez równoczesnego zapewnienia porównywalnej alternatywy mogą wywołać jedynie publiczne protesty. Mieszkańcy będą walczyć o prawo do korzystania z transportu samochodowego, jeżeli alternatywy dla niego nie są odpowiednie. Zasadnicze znaczenie w tej dziedzinie ma również stanowisko zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego.

| 3.6 | Powyższe wyzwania stanowią element szerszego problemu ograniczenia przywozu i wykorzystania paliw kopalnych w Unii Europejskiej. Niepewność dotycząca gwarancji bezpieczeństwa dostaw paliw kopalnych, jaka pojawiła się zimą na przełomie 2005 i 2006 r., sprawiła, że znalezienie nowych rozwiązań stało się tym bardziej naglące. Niektóre państwa członkowskie uruchamiają ambitne programy drastycznego ograniczania wykorzystania paliw kopalnych oraz dążą do uzyskania szerszego wyboru alternatywnych, odnawialnych źródeł energii, stosując równocześnie nowe strategie wspierania wykorzystania rozwiązań zapewniających większą wydajność energetyczną. W niektórych państwach, jak na przykład w Szwecji, rządy zapoczątkowały badania nad tym, jak drastycznie zmniejszyć import i wykorzystywanie paliw kopalnych. Komisja Europejska powinna rozpocząć konsultacje z zainteresowanymi stronami oraz rządami państw członkowskich na temat nowych działań pozwalających radykalnie ograniczyć ilość sprowadzanych przez UE paliw kopalnych. Do końca obecnej dekady wszystkie państwa członkowskie UE powinny wszcząć realizację inicjatyw służących ustaleniu metod i środków pozwalających na znaczne ograniczenie przywozu paliw kopalnych. Może to stanowić istotny wkład w realizację kolejnego programu z Kioto oraz prowadzić do powstrzymywania zmian klimatu w perspektywie długoterminowej. Działania te oznaczałyby również duże możliwości dla przemysłu i technologii w Unii Europejskiej. Przyniosłyby także znaczące korzyści zorganizowanemu społeczeństwu obywatelskiemu. |
| --- | --- |

3.6

Powyższe wyzwania stanowią element szerszego problemu ograniczenia przywozu i wykorzystania paliw kopalnych w Unii Europejskiej. Niepewność dotycząca gwarancji bezpieczeństwa dostaw paliw kopalnych, jaka pojawiła się zimą na przełomie 2005 i 2006 r., sprawiła, że znalezienie nowych rozwiązań stało się tym bardziej naglące. Niektóre państwa członkowskie uruchamiają ambitne programy drastycznego ograniczania wykorzystania paliw kopalnych oraz dążą do uzyskania szerszego wyboru alternatywnych, odnawialnych źródeł energii, stosując równocześnie nowe strategie wspierania wykorzystania rozwiązań zapewniających większą wydajność energetyczną. W niektórych państwach, jak na przykład w Szwecji, rządy zapoczątkowały badania nad tym, jak drastycznie zmniejszyć import i wykorzystywanie paliw kopalnych. Komisja Europejska powinna rozpocząć konsultacje z zainteresowanymi stronami oraz rządami państw członkowskich na temat nowych działań pozwalających radykalnie ograniczyć ilość sprowadzanych przez UE paliw kopalnych. Do końca obecnej dekady wszystkie państwa członkowskie UE powinny wszcząć realizację inicjatyw służących ustaleniu metod i środków pozwalających na znaczne ograniczenie przywozu paliw kopalnych. Może to stanowić istotny wkład w realizację kolejnego programu z Kioto oraz prowadzić do powstrzymywania zmian klimatu w perspektywie długoterminowej. Działania te oznaczałyby również duże możliwości dla przemysłu i technologii w Unii Europejskiej. Przyniosłyby także znaczące korzyści zorganizowanemu społeczeństwu obywatelskiemu.

| 3.7 | Zmiany klimatu oraz ich wpływ na poziom cen energii będą miały także bezpośredni wpływ na rolnictwo i ceny żywności. W kontekście UE, szczególnych działań pomocowych, zgodnych z zasadą solidarności w ramach WPR, potrzebować będą obszary południowe dotknięte pustynnieniem. Komisja powinna zainicjować analizy dotyczące wpływu zmian klimatu na rolnictwo w UE, w oparciu o krajowe raporty i analizy. Konieczne jest podkreślenie znaczenia badań dla zmniejszania nakładów stosowanych przy uprawie roli oraz opracowania substytutów dla produktów ropopochodnych przy wykorzystaniu surowców pochodzenia rolniczego. Jest możliwe, że znaczenie rolnictwa w dywersyfikacji dostaw energii będzie coraz większe. Wreszcie stosowne byłoby zachęcanie rolników do wytwarzania energii na własne potrzeby. |
| --- | --- |

3.7

Zmiany klimatu oraz ich wpływ na poziom cen energii będą miały także bezpośredni wpływ na rolnictwo i ceny żywności. W kontekście UE, szczególnych działań pomocowych, zgodnych z zasadą solidarności w ramach WPR, potrzebować będą obszary południowe dotknięte pustynnieniem. Komisja powinna zainicjować analizy dotyczące wpływu zmian klimatu na rolnictwo w UE, w oparciu o krajowe raporty i analizy. Konieczne jest podkreślenie znaczenia badań dla zmniejszania nakładów stosowanych przy uprawie roli oraz opracowania substytutów dla produktów ropopochodnych przy wykorzystaniu surowców pochodzenia rolniczego. Jest możliwe, że znaczenie rolnictwa w dywersyfikacji dostaw energii będzie coraz większe. Wreszcie stosowne byłoby zachęcanie rolników do wytwarzania energii na własne potrzeby.

| 3.8 | Kolejną dziedziną, w której zasadnicze znaczenie odgrywa proces planowania i adaptacji, są wyzwania stojące przed przemysłem. Nie dotyczy to wyłącznie przemysłu na obszarach nizinnych, gdzie istotnym problemem może być lub będzie zagrożenie powodziowe. W przypadku przemysłu konieczne są sprawne i skuteczne rozwiązania by sprostać zapotrzebowaniu na transport towarów. Zmiany klimatu mogą doprowadzić do ograniczenia dostaw surowców. Niezbędne są też dostawy energii po przystępnych cenach. W przypadku przemysłu zmiany klimatu oznaczają również nowe możliwości. Powstanie ogromny światowy rynek energooszczędnych technologii. Przed przedsiębiorstwami dysponującymi potencjałem pozwalającym zainwestować w rozwój takich technologii rysują się bardzo korzystne perspektywy. |
| --- | --- |

3.8

Kolejną dziedziną, w której zasadnicze znaczenie odgrywa proces planowania i adaptacji, są wyzwania stojące przed przemysłem. Nie dotyczy to wyłącznie przemysłu na obszarach nizinnych, gdzie istotnym problemem może być lub będzie zagrożenie powodziowe. W przypadku przemysłu konieczne są sprawne i skuteczne rozwiązania by sprostać zapotrzebowaniu na transport towarów. Zmiany klimatu mogą doprowadzić do ograniczenia dostaw surowców. Niezbędne są też dostawy energii po przystępnych cenach. W przypadku przemysłu zmiany klimatu oznaczają również nowe możliwości. Powstanie ogromny światowy rynek energooszczędnych technologii. Przed przedsiębiorstwami dysponującymi potencjałem pozwalającym zainwestować w rozwój takich technologii rysują się bardzo korzystne perspektywy.

| 3.9 | Kolejnym sektorem, w którym istotne znaczenie mają perspektywiczne plany przystosowania się do zmian klimatycznych jest środowisko pracy. Wraz z wprowadzeniem bardziej energooszczędnych technologii i metod wytwarzania towarów z zastosowaniem takich technologii pojawi się zapotrzebowanie na podnoszenie kwalifikacji i kompetencji. Stosowanie niektórych nowych technologii wykorzystywanych w przyszłej ekspansji będzie wiązało się z dużymi wyzwaniami dla siły roboczej. Przykładem mogą być tu nanotechnologie. Problemy dotyczące wyzwań związanych ze środowiskiem pracy potęgują rosnące ceny energii. Coraz większym zainteresowaniem cieszyć będzie się telepraca, wymagająca udoskonalonych technologii teleinformatycznych, w tym szerokopasmowych łączy internetowych. |
| --- | --- |

3.9

Kolejnym sektorem, w którym istotne znaczenie mają perspektywiczne plany przystosowania się do zmian klimatycznych jest środowisko pracy. Wraz z wprowadzeniem bardziej energooszczędnych technologii i metod wytwarzania towarów z zastosowaniem takich technologii pojawi się zapotrzebowanie na podnoszenie kwalifikacji i kompetencji. Stosowanie niektórych nowych technologii wykorzystywanych w przyszłej ekspansji będzie wiązało się z dużymi wyzwaniami dla siły roboczej. Przykładem mogą być tu nanotechnologie. Problemy dotyczące wyzwań związanych ze środowiskiem pracy potęgują rosnące ceny energii. Coraz większym zainteresowaniem cieszyć będzie się telepraca, wymagająca udoskonalonych technologii teleinformatycznych, w tym szerokopasmowych łączy internetowych.

| 3.10 | Kolejną dziedziną istotną w kontekście zmian klimatu jest zarządzanie kryzysowe. Klęski wywołane przez zjawiska meteorologiczne występują coraz częściej i mają bardziej dotkliwe niż niegdyś skutki. W ramach UE należy powołać jednostkę kryzysową zdolną do udzielenia szybkiej pomocy niezwłocznie po wystąpieniu klęski. W wielu państwach członkowskich takie jednostki już istnieją. Konieczne jest jednak ustanowienie podobnych organów we wszystkich państwach członkowskich oraz zapewnienie odpowiedniej koordynacji i współpracy. Dzięki temu UE mogłaby pomagać ofiarom klęsk wywołanych przez zjawiska meteorologiczne nie tylko na obszarze samej UE, lecz także w innych częściach świata. |
| --- | --- |

3.10

Kolejną dziedziną istotną w kontekście zmian klimatu jest zarządzanie kryzysowe. Klęski wywołane przez zjawiska meteorologiczne występują coraz częściej i mają bardziej dotkliwe niż niegdyś skutki. W ramach UE należy powołać jednostkę kryzysową zdolną do udzielenia szybkiej pomocy niezwłocznie po wystąpieniu klęski. W wielu państwach członkowskich takie jednostki już istnieją. Konieczne jest jednak ustanowienie podobnych organów we wszystkich państwach członkowskich oraz zapewnienie odpowiedniej koordynacji i współpracy. Dzięki temu UE mogłaby pomagać ofiarom klęsk wywołanych przez zjawiska meteorologiczne nie tylko na obszarze samej UE, lecz także w innych częściach świata.

| 3.11 | Klęski powodowane przez ekstremalne zjawiska meteorologiczne stwarzają także duże zapotrzebowanie na pomoc finansową, w szczególności ze strony firm ubezpieczeniowych. Zwiększona częstotliwość takich klęsk oznaczać będzie większe obciążenie dla sektora ubezpieczeniowego, co będzie miało wpływ na koszty ubezpieczenia dla klientów. Komisja Europejska powinna przeprowadzić analizę tych kwestii w celu zabezpieczenia właściwego funkcjonowania systemu ubezpieczeń w perspektywie długoterminowej. |
| --- | --- |

3.11

Klęski powodowane przez ekstremalne zjawiska meteorologiczne stwarzają także duże zapotrzebowanie na pomoc finansową, w szczególności ze strony firm ubezpieczeniowych. Zwiększona częstotliwość takich klęsk oznaczać będzie większe obciążenie dla sektora ubezpieczeniowego, co będzie miało wpływ na koszty ubezpieczenia dla klientów. Komisja Europejska powinna przeprowadzić analizę tych kwestii w celu zabezpieczenia właściwego funkcjonowania systemu ubezpieczeń w perspektywie długoterminowej.

4.   Dostosowanie do i łagodzenie skutków zmian — tak, ale kto i kiedy ma ich dokonać?

| 4.1 | Przekazanie społeczeństwu informacji na temat zmian klimatu będzie ogromnym zadaniem. Ważne jest przyjęcie wyważonej i raczej pragmatycznej strategii podnoszenia świadomości na temat tej kwestii. Celem nie ma być straszenie obywateli, lecz skoncentrowanie się na praktycznych zadaniach do wykonania, potrzebnych, aby zapobiec pogorszeniu jakości ich życia. |
| --- | --- |

4.1

Przekazanie społeczeństwu informacji na temat zmian klimatu będzie ogromnym zadaniem. Ważne jest przyjęcie wyważonej i raczej pragmatycznej strategii podnoszenia świadomości na temat tej kwestii. Celem nie ma być straszenie obywateli, lecz skoncentrowanie się na praktycznych zadaniach do wykonania, potrzebnych, aby zapobiec pogorszeniu jakości ich życia.

| 4.2 | EKES proponuje, by każde państwo członkowskie UE utworzyło biuro kontaktowe, informacyjne i koordynujące ds. zmian klimatu, zdolne świadczyć usługi konsultacyjne i przeprowadzać badania dotyczące dostosowania do i łagodzenia skutków zmian klimatu. Wymiana doświadczeń z innymi państwami członkowskimi oraz przekazywanie takich informacji społeczeństwu obywatelskiemu i gminom powinno stanowić ważną część tych prac. Szczególnie istotny będzie kontakt ze społecznościami lokalnymi, partnerami społecznymi i zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim, a także z przemysłem i przedsiębiorstwami. |
| --- | --- |

4.2

EKES proponuje, by każde państwo członkowskie UE utworzyło biuro kontaktowe, informacyjne i koordynujące ds. zmian klimatu, zdolne świadczyć usługi konsultacyjne i przeprowadzać badania dotyczące dostosowania do i łagodzenia skutków zmian klimatu. Wymiana doświadczeń z innymi państwami członkowskimi oraz przekazywanie takich informacji społeczeństwu obywatelskiemu i gminom powinno stanowić ważną część tych prac. Szczególnie istotny będzie kontakt ze społecznościami lokalnymi, partnerami społecznymi i zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim, a także z przemysłem i przedsiębiorstwami.

| 4.3 | EKES proponuje rozpoczęcie ogólnounijnego dialogu w sprawie zmian klimatu, poświęconego metodom i środkom przeciwdziałania dalszemu pogarszaniu się klimatu oraz podjęcie działań na rzecz dostosowania się do już zachodzących zmian. Instytucje Unii Europejskiej powinny wspierać ten dialog, jednak odpowiedzialność za praktyczne działania powinna spoczywać na władzach lokalnych, placówkach edukacyjnych, związkach zawodowych i organizacjach pracodawców, organizacjach rolniczych i konsumenckich oraz pozostałych kategoriach organizacji. Komitet pragnie aktywnie uczestniczyć w tym dialogu oraz pełnić funkcję forum wymiany i oceny. |
| --- | --- |

4.3

EKES proponuje rozpoczęcie ogólnounijnego dialogu w sprawie zmian klimatu, poświęconego metodom i środkom przeciwdziałania dalszemu pogarszaniu się klimatu oraz podjęcie działań na rzecz dostosowania się do już zachodzących zmian. Instytucje Unii Europejskiej powinny wspierać ten dialog, jednak odpowiedzialność za praktyczne działania powinna spoczywać na władzach lokalnych, placówkach edukacyjnych, związkach zawodowych i organizacjach pracodawców, organizacjach rolniczych i konsumenckich oraz pozostałych kategoriach organizacji. Komitet pragnie aktywnie uczestniczyć w tym dialogu oraz pełnić funkcję forum wymiany i oceny.

| 4.4 | EKES z zadowoleniem przyjmuje rozpoczęcie przez Komisję Europejską szeroko zakrojonego unijnego programu informowania na temat zmian klimatu. Znacznie przyczyni się to do zwiększenia powszechnej świadomości tej kwestii. Propozycja EKES-u dotycząca dialogu w sprawie zmian klimatu kierowana jest do społeczności lokalnych, regionów i narodów, przy czym szczególny nacisk kładzie się na udział partnerów społecznych i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego. Te dwa programy powinny się w konstruktywny sposób uzupełniać. |
| --- | --- |

4.4

EKES z zadowoleniem przyjmuje rozpoczęcie przez Komisję Europejską szeroko zakrojonego unijnego programu informowania na temat zmian klimatu. Znacznie przyczyni się to do zwiększenia powszechnej świadomości tej kwestii. Propozycja EKES-u dotycząca dialogu w sprawie zmian klimatu kierowana jest do społeczności lokalnych, regionów i narodów, przy czym szczególny nacisk kładzie się na udział partnerów społecznych i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego. Te dwa programy powinny się w konstruktywny sposób uzupełniać.

| 4.5 | Zasadniczym elementem dialogu w sprawie zmian klimatu byłoby upowszechnianie informacji na temat dobrych praktyk, pochodzących np. z państw dążących do opracowania planów działania na rzecz zmniejszenia zależności od paliw kopalnych. Innym przykładem dobrych praktyk mogą być stosowane w niektórych metropoliach (np. w Londynie i Sztokholmie) rozwiązania służące ograniczeniu liczby samochodów wjeżdżających do centrum miast. |
| --- | --- |

4.5

Zasadniczym elementem dialogu w sprawie zmian klimatu byłoby upowszechnianie informacji na temat dobrych praktyk, pochodzących np. z państw dążących do opracowania planów działania na rzecz zmniejszenia zależności od paliw kopalnych. Innym przykładem dobrych praktyk mogą być stosowane w niektórych metropoliach (np. w Londynie i Sztokholmie) rozwiązania służące ograniczeniu liczby samochodów wjeżdżających do centrum miast.

| 4.6 | Dialog powinien rozpocząć się zimą na przełomie 2006 i 2007 r. Nie ma natomiast potrzeby wyznaczania terminu, w którym powinien się zakończyć. Powinien być ściśle powiązany z działaniami na rzecz rozpowszechnienia wizji zrównoważonego rozwoju. Kwestie związane ze zmianami klimatu będą oczywiście stanowić okazję do bardziej wyrazistego przedstawienia problemów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

4.6

Dialog powinien rozpocząć się zimą na przełomie 2006 i 2007 r. Nie ma natomiast potrzeby wyznaczania terminu, w którym powinien się zakończyć. Powinien być ściśle powiązany z działaniami na rzecz rozpowszechnienia wizji zrównoważonego rozwoju. Kwestie związane ze zmianami klimatu będą oczywiście stanowić okazję do bardziej wyrazistego przedstawienia problemów zrównoważonego rozwoju.

| 4.7 | Należy przy tym zaznaczyć, że dialog z obywatelami na temat zmian klimatu wymaga wyraźnego i stałego zaangażowania zainteresowanych stron na szczeblu regionalnym i lokalnym. Należy również zapewnić wsparcie finansowe na potrzeby planowania i wymiany. Oczywiście rozbudowa odpowiedniego potencjału społeczności lokalnych, zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego oraz partnerów społecznych wymagała będzie pewnego czasu. |
| --- | --- |

4.7

Należy przy tym zaznaczyć, że dialog z obywatelami na temat zmian klimatu wymaga wyraźnego i stałego zaangażowania zainteresowanych stron na szczeblu regionalnym i lokalnym. Należy również zapewnić wsparcie finansowe na potrzeby planowania i wymiany. Oczywiście rozbudowa odpowiedniego potencjału społeczności lokalnych, zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego oraz partnerów społecznych wymagała będzie pewnego czasu.

| 4.8 | W 2012 roku zwołana zostanie kolejna konferencja ONZ w sprawie zrównoważonego rozwoju, stanowiąca kontynuację konferencji zorganizowanych w 1992 r. w Rio de Janeiro oraz w 2002 r. w Johannesburgu. EKES zdecydowanie zaleca, by podczas kolejnej konferencji w roku 2012 szczególny nacisk położono na kwestię zmian klimatu oraz ich globalne oddziaływanie. Współpraca zainicjowana między EKES-em a Międzynarodową Organizacją Pracy (MOP) jak również między EKES-em a Radą Gospodarczą i Społeczną ONZ-u umożliwi przeprowadzanie wspólnych badań w zakresie globalnych skutków zmian klimatu. Współpraca ta pomoże również określić w jaki sposób partnerzy społeczni i zorganizowane społeczeństwo obywatelskie mogą być aktywnymi podmiotami w walce ze zmianami klimatycznymi. |
| --- | --- |

4.8

W 2012 roku zwołana zostanie kolejna konferencja ONZ w sprawie zrównoważonego rozwoju, stanowiąca kontynuację konferencji zorganizowanych w 1992 r. w Rio de Janeiro oraz w 2002 r. w Johannesburgu. EKES zdecydowanie zaleca, by podczas kolejnej konferencji w roku 2012 szczególny nacisk położono na kwestię zmian klimatu oraz ich globalne oddziaływanie. Współpraca zainicjowana między EKES-em a Międzynarodową Organizacją Pracy (MOP) jak również między EKES-em a Radą Gospodarczą i Społeczną ONZ-u umożliwi przeprowadzanie wspólnych badań w zakresie globalnych skutków zmian klimatu. Współpraca ta pomoże również określić w jaki sposób partnerzy społeczni i zorganizowane społeczeństwo obywatelskie mogą być aktywnymi podmiotami w walce ze zmianami klimatycznymi.

5.   Instrumenty służące zwiększaniu świadomości i wsparcia

| 5.1 | Obowiązek prowadzenia działań służących kształtowaniu wśród obywateli świadomości w zakresie zmian klimatu oraz ich konsekwencji powinien spoczywać przede wszystkim na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym, przy czym powinno temu towarzyszyć wsparcie i inicjatywy podejmowane na szczeblu unijnym. Celem powinno być wykorzystanie oddolnej strategii, aby zachęcić obywateli do prezentowania preferowanych rozwiązań, a nie przedstawianie gotowych rozwiązań. |
| --- | --- |

5.1

Obowiązek prowadzenia działań służących kształtowaniu wśród obywateli świadomości w zakresie zmian klimatu oraz ich konsekwencji powinien spoczywać przede wszystkim na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym, przy czym powinno temu towarzyszyć wsparcie i inicjatywy podejmowane na szczeblu unijnym. Celem powinno być wykorzystanie oddolnej strategii, aby zachęcić obywateli do prezentowania preferowanych rozwiązań, a nie przedstawianie gotowych rozwiązań.

| 5.2 | Pośród organizacji społeczeństwa obywatelskiego to organizacjom konsumenckim przypadnie szczególnie istotna rola, polegająca na mobilizacji konsumentów oraz propagowaniu aktywnego zaangażowania. Konsumenci wywierają — lub mogą wywierać — znaczną presję na rynek poprzez odpowiedni dobór nabywanych towarów i usług. Będzie to prawdziwe wyzwanie dla europejskiego ruchu konsumenckiego. |
| --- | --- |

5.2

Pośród organizacji społeczeństwa obywatelskiego to organizacjom konsumenckim przypadnie szczególnie istotna rola, polegająca na mobilizacji konsumentów oraz propagowaniu aktywnego zaangażowania. Konsumenci wywierają — lub mogą wywierać — znaczną presję na rynek poprzez odpowiedni dobór nabywanych towarów i usług. Będzie to prawdziwe wyzwanie dla europejskiego ruchu konsumenckiego.

| 5.3 | Na partnerach społecznych ciążyć będzie szczególna odpowiedzialność za analizowanie wpływu zmian klimatu na środowisko pracy oraz proponowanie odpowiednich strategii na rzecz łagodzenia skutków tych zmian i dostosowywania się do nich. Wymiar społeczny walki ze zmianami klimatu stanowi zasadniczą część wszelkich działań w tym zakresie. |
| --- | --- |

5.3

Na partnerach społecznych ciążyć będzie szczególna odpowiedzialność za analizowanie wpływu zmian klimatu na środowisko pracy oraz proponowanie odpowiednich strategii na rzecz łagodzenia skutków tych zmian i dostosowywania się do nich. Wymiar społeczny walki ze zmianami klimatu stanowi zasadniczą część wszelkich działań w tym zakresie.

| 5.4 | Wygranie walki ze zmianami klimatu nie będzie możliwe bez aktywnego wsparcia i współpracy ze strony przemysłu i przedsiębiorstw. Przemysł może odgrywać kluczową rolę we włączaniu kwestii zmian klimatu do planowania, produkcji, marketingu i oceny. Przedsiębiorstwa mogłyby odnieść korzyść z wprowadzania większej ilości informacji o ich działaniach związanych ze zmianami klimatu do rocznych sprawozdań. Aktywność w zakresie problematyki zmian klimatu mogłaby okazać się udaną koncepcją marketingową. |
| --- | --- |

5.4

Wygranie walki ze zmianami klimatu nie będzie możliwe bez aktywnego wsparcia i współpracy ze strony przemysłu i przedsiębiorstw. Przemysł może odgrywać kluczową rolę we włączaniu kwestii zmian klimatu do planowania, produkcji, marketingu i oceny. Przedsiębiorstwa mogłyby odnieść korzyść z wprowadzania większej ilości informacji o ich działaniach związanych ze zmianami klimatu do rocznych sprawozdań. Aktywność w zakresie problematyki zmian klimatu mogłaby okazać się udaną koncepcją marketingową.

| 5.5 | W debatach poświęconych konsekwencjom zmian klimatu wielu obserwatorów opowiada się ze różnymi formami zachęt podatkowych lub innych zachęt finansowych. Podobne bodźce mogą niewątpliwie prowadzić do uzyskania bardzo wyraźnych rezultatów. Należy jednak stosować je z rozwagą. Przykładowo, opodatkowanie paliwa do samochodów będzie miało negatywne konsekwencje społeczne dla osób żyjących na obszarach o małej gęstości zaludnienia. Nałożenie opłat na osoby zmotoryzowane wjeżdżające do samych centrów miast samochodem ma pozytywny wpływ na ogólne natężenie ruchu, jednak wprowadzeniu takiego systemu muszą towarzyszyć nowe inwestycje w dziedzinie transportu publicznego. W przeciwnym wypadku opłaty takie doprowadzą do ukształtowania nowych społeczno-gospodarczych nierówności: osoby, które mogą sobie pozwolić na ich ponoszenie, będą w dalszym ciągu korzystać z samochodów, podczas gdy pozostałe osoby zostaną skazane na korzystanie z systemu transportu publicznego, który niekoniecznie musi działać naprawdę sprawnie. |
| --- | --- |

5.5

W debatach poświęconych konsekwencjom zmian klimatu wielu obserwatorów opowiada się ze różnymi formami zachęt podatkowych lub innych zachęt finansowych. Podobne bodźce mogą niewątpliwie prowadzić do uzyskania bardzo wyraźnych rezultatów. Należy jednak stosować je z rozwagą. Przykładowo, opodatkowanie paliwa do samochodów będzie miało negatywne konsekwencje społeczne dla osób żyjących na obszarach o małej gęstości zaludnienia. Nałożenie opłat na osoby zmotoryzowane wjeżdżające do samych centrów miast samochodem ma pozytywny wpływ na ogólne natężenie ruchu, jednak wprowadzeniu takiego systemu muszą towarzyszyć nowe inwestycje w dziedzinie transportu publicznego. W przeciwnym wypadku opłaty takie doprowadzą do ukształtowania nowych społeczno-gospodarczych nierówności: osoby, które mogą sobie pozwolić na ich ponoszenie, będą w dalszym ciągu korzystać z samochodów, podczas gdy pozostałe osoby zostaną skazane na korzystanie z systemu transportu publicznego, który niekoniecznie musi działać naprawdę sprawnie.

| 5.6 | Innym ważnym narzędziem zwiększania świadomości byłoby wprowadzenie procesów zarządzania kwestiami związanymi ze środowiskiem naturalnym, takich jak system zarządzania środowiskiem i audytu środowiskowego (EMAS), dobrowolny system ustanowiony na podstawie rozporządzenia Rady 761/01. Celem systemu EMAS jest docenianie i wynagradzanie organizacji, które wykraczając poza minimalne wymogi prawne, stale poprawiają swoje oddziaływanie na środowisko. |
| --- | --- |

5.6

Innym ważnym narzędziem zwiększania świadomości byłoby wprowadzenie procesów zarządzania kwestiami związanymi ze środowiskiem naturalnym, takich jak system zarządzania środowiskiem i audytu środowiskowego (EMAS), dobrowolny system ustanowiony na podstawie rozporządzenia Rady 761/01. Celem systemu EMAS jest docenianie i wynagradzanie organizacji, które wykraczając poza minimalne wymogi prawne, stale poprawiają swoje oddziaływanie na środowisko.

| 5.7 | Stosując EMAS poszczególne organizacje i instytucje mogą badać konkretne sposoby mierzenia i zmniejszania poziomu wpływu wywieranego na środowisko przez różne działania, jak na przykład wykorzystywanie energii i materiałów oraz podróż samochodem, pociągiem lub samolotem. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny mógłby rozważyć wprowadzenie EMAS, a w szczególności możliwość mierzenia poziomu emisji zanieczyszczeń powstających w wyniku podróży na posiedzenia — a następnie podejmowania działań kompensacyjnych (patrz Załącznik, w którym przedstawiono pewne wstępne wyliczenia). |
| --- | --- |

5.7

Stosując EMAS poszczególne organizacje i instytucje mogą badać konkretne sposoby mierzenia i zmniejszania poziomu wpływu wywieranego na środowisko przez różne działania, jak na przykład wykorzystywanie energii i materiałów oraz podróż samochodem, pociągiem lub samolotem. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny mógłby rozważyć wprowadzenie EMAS, a w szczególności możliwość mierzenia poziomu emisji zanieczyszczeń powstających w wyniku podróży na posiedzenia — a następnie podejmowania działań kompensacyjnych (patrz Załącznik, w którym przedstawiono pewne wstępne wyliczenia).

| 5.8 | Inną omawianą propozycją jest wyliczenie kosztów transportu jako części ogólnej ceny produktu. Zapewniłoby to konsumentom podstawowe informacje dla dokonania wyboru pomiędzy różnymi produktami. |
| --- | --- |

5.8

Inną omawianą propozycją jest wyliczenie kosztów transportu jako części ogólnej ceny produktu. Zapewniłoby to konsumentom podstawowe informacje dla dokonania wyboru pomiędzy różnymi produktami.

6.   Wyzwanie dla społeczeństwa obywatelskiego

| 6.1 | Od czasu konferencji w Rio de Janeiro i Johannesburgu zorganizowane społeczeństwo obywatelskie na szczeblu europejskim zajmuje się kwestiami zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

6.1

Od czasu konferencji w Rio de Janeiro i Johannesburgu zorganizowane społeczeństwo obywatelskie na szczeblu europejskim zajmuje się kwestiami zrównoważonego rozwoju.

| 6.2 | Obecnie stoi ono przed unikalną szansą na wniesienie cennego wkładu do proponowanego europejskiego dialogu w sprawie zmian klimatu. Wkład społeczeństwa obywatelskiego może dotyczyć przede wszystkim pięciu dziedzin:






  — | aktywny udział w kształtowaniu świadomości zmian klimatu i ich konsekwencji; |
| --- | --- | --- |

6.2

Obecnie stoi ono przed unikalną szansą na wniesienie cennego wkładu do proponowanego europejskiego dialogu w sprawie zmian klimatu. Wkład społeczeństwa obywatelskiego może dotyczyć przede wszystkim pięciu dziedzin:

—

aktywny udział w kształtowaniu świadomości zmian klimatu i ich konsekwencji;

| — | mobilizowanie konsumentów i innych podstawowych grup do przyjęcia w zakresie konsumpcji wyraźnych preferencji uwzględniających konsekwencje zmian klimatu; |
| --- | --- |

—

mobilizowanie konsumentów i innych podstawowych grup do przyjęcia w zakresie konsumpcji wyraźnych preferencji uwzględniających konsekwencje zmian klimatu;

| — | inicjowanie, ulepszanie i wspieranie nowych programów w zakresie planowania urbanistycznego, łącznie z mieszkalnictwem, transportem i dojazdami do pracy; |
| --- | --- |

—

inicjowanie, ulepszanie i wspieranie nowych programów w zakresie planowania urbanistycznego, łącznie z mieszkalnictwem, transportem i dojazdami do pracy;

| — | pełnienie funkcji pośrednika między obywatelami i rządem w sprawach związanych z łagodzeniem zmian klimatu oraz — w dłuższej perspektywie — powstrzymaniem zachodzących obecnie procesów; |
| --- | --- |

—

pełnienie funkcji pośrednika między obywatelami i rządem w sprawach związanych z łagodzeniem zmian klimatu oraz — w dłuższej perspektywie — powstrzymaniem zachodzących obecnie procesów;

| — | współpraca ze społeczeństwem obywatelskim w innych państwach i regionach służąca podejmowaniu konstruktywnych działań na rzecz ograniczenia efektów zmian klimatu. |
| --- | --- |

—

współpraca ze społeczeństwem obywatelskim w innych państwach i regionach służąca podejmowaniu konstruktywnych działań na rzecz ograniczenia efektów zmian klimatu.

| 6.3 | Zgodnie z zaleceniami Rady Europejskiej EKES ustanowił interaktywną sieć z udziałem rad społeczno-gospodarczych we wszystkich państwach członkowskich UE. Działalność sieci koncentruje się w sposób szczególny na strategii lizbońskiej. |
| --- | --- |

6.3

Zgodnie z zaleceniami Rady Europejskiej EKES ustanowił interaktywną sieć z udziałem rad społeczno-gospodarczych we wszystkich państwach członkowskich UE. Działalność sieci koncentruje się w sposób szczególny na strategii lizbońskiej.

| 6.4 | EKES jest gotowy rozważyć możliwość poszerzenia działalności sieci o kwestie związane ze zmianami klimatu oraz działaniami podejmowanymi przez UE w odpowiedzi na nie. |
| --- | --- |

6.4

EKES jest gotowy rozważyć możliwość poszerzenia działalności sieci o kwestie związane ze zmianami klimatu oraz działaniami podejmowanymi przez UE w odpowiedzi na nie.

Bruksela, 14 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Patrz wystąpienie Michela Rocarda podczas forum zainteresowanych stron zorganizowanego przez EKES w kwietniu 2001 r.

1

(2)  COM(2005) 35 końcowy, str. 9

2

(3)  Np. projekty budownictwa mieszkaniowego we Fryburgu

3

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/109 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/109

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie usuwania zwłok zwierzęcych i wykorzystania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego

(2006/C 318/18)

Dnia 19 stycznia 2006 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił sporządzić opinię w sprawie usuwania zwłok zwierzęcych i wykorzystania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego.

Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 11 lipca 2006 r. Sprawozdawcą była Maria Luísa SANTIAGO.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13 — 14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 14 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 115 do 32 — 16 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski

| 1.1 | Informacja odgrywa w społeczeństwie decydującą rolę i konsumenci mają prawo do tego, by na czas otrzymać właściwą informację na temat jakości spożywanych przez nich produktów. Zdaniem EKES-u istnieje potrzeba zorganizowania odpowiednich kampanii informacyjnych adresowanych do konsumentów. Komitet potwierdza, że ochrona zdrowia publicznego i gwarancje bezpieczeństwa żywności w produkcji europejskiej to jeden z jego zasadniczych priorytetów. |
| --- | --- |

1.1

Informacja odgrywa w społeczeństwie decydującą rolę i konsumenci mają prawo do tego, by na czas otrzymać właściwą informację na temat jakości spożywanych przez nich produktów. Zdaniem EKES-u istnieje potrzeba zorganizowania odpowiednich kampanii informacyjnych adresowanych do konsumentów. Komitet potwierdza, że ochrona zdrowia publicznego i gwarancje bezpieczeństwa żywności w produkcji europejskiej to jeden z jego zasadniczych priorytetów.

| 1.2 | Komitet zaleca Komisji Europejskiej jak najszybszą kontynuację i pogłębianie prowadzonych badań dowodzących bez żadnych wątpliwości, że mączki mięsne ze zwierząt nieprzeżuwających mogą być wykorzystywane do żywienia świń i drobiu, bez żadnego ryzyka dla zdrowia ludzkiego. |
| --- | --- |

1.2

Komitet zaleca Komisji Europejskiej jak najszybszą kontynuację i pogłębianie prowadzonych badań dowodzących bez żadnych wątpliwości, że mączki mięsne ze zwierząt nieprzeżuwających mogą być wykorzystywane do żywienia świń i drobiu, bez żadnego ryzyka dla zdrowia ludzkiego.

| 1.2.1 | Sposób, w jaki rozpoznaje się białka oraz metody wykorzystywane do identyfikacji mączek mięsnych, w których białka te się znajdują, muszą dawać konsumentowi żelazną gwarancję, że świnie karmione są mączką pochodzącą wyłącznie z produktów ubocznych drobiu, drób zaś mączką pochodzącą wyłącznie z produktów ubocznych świń. |
| --- | --- |

1.2.1

Sposób, w jaki rozpoznaje się białka oraz metody wykorzystywane do identyfikacji mączek mięsnych, w których białka te się znajdują, muszą dawać konsumentowi żelazną gwarancję, że świnie karmione są mączką pochodzącą wyłącznie z produktów ubocznych drobiu, drób zaś mączką pochodzącą wyłącznie z produktów ubocznych świń.

| 1.2.1.1 | Po zakończeniu prowadzonych badań produkty uboczne pochodzące od tych (zdrowych) zwierząt, poddanych ubojowi w oddzielnych ubojniach, mogą zostać wykorzystane przy produkcji mączek mięsnych, w których białko byłoby łatwe do rozpoznania i zidentyfikowania. |
| --- | --- |

1.2.1.1

Po zakończeniu prowadzonych badań produkty uboczne pochodzące od tych (zdrowych) zwierząt, poddanych ubojowi w oddzielnych ubojniach, mogą zostać wykorzystane przy produkcji mączek mięsnych, w których białko byłoby łatwe do rozpoznania i zidentyfikowania.

| 1.3 | Opracowanie programów badawczych pozwalających rozwinąć metody niszczenia zwłok zwierzęcych w gospodarstwach ma zasadnicze znaczenie dla zapobiegania ewentualnemu rozprzestrzenianiu się chorób wskutek transportu. |
| --- | --- |

1.3

Opracowanie programów badawczych pozwalających rozwinąć metody niszczenia zwłok zwierzęcych w gospodarstwach ma zasadnicze znaczenie dla zapobiegania ewentualnemu rozprzestrzenianiu się chorób wskutek transportu.

| 1.4 | Komitet zaleca promowanie badań nad systemami — jeśli to możliwe, nad systemami wytwarzania energii — które obejmują przetwarzanie wszystkich produktów ubocznych i odpadów powstałych w gospodarstwie, w celu zharmonizowania produkcji przy jednoczesnej ochronie środowiska naturalnego w perspektywie krótko- i średnioterminowej, zapewnieniu równowagi gospodarczej gospodarstw oraz zagwarantowaniu zarówno bezpieczeństwa sanitarnego zwierząt, jak i zdrowia samych rolników. |
| --- | --- |

1.4

Komitet zaleca promowanie badań nad systemami — jeśli to możliwe, nad systemami wytwarzania energii — które obejmują przetwarzanie wszystkich produktów ubocznych i odpadów powstałych w gospodarstwie, w celu zharmonizowania produkcji przy jednoczesnej ochronie środowiska naturalnego w perspektywie krótko- i średnioterminowej, zapewnieniu równowagi gospodarczej gospodarstw oraz zagwarantowaniu zarówno bezpieczeństwa sanitarnego zwierząt, jak i zdrowia samych rolników.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Sześć lat po kryzysie BSE Komitet uznał, że należy ponownie zbadać problem usuwania zwłok zwierzęcych i wykorzystywania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, z uwzględnieniem bezpieczeństwa żywności, ochrony zdrowia konsumentów i problemów ekonomicznych związanych z produkcją. |
| --- | --- |

2.1

Sześć lat po kryzysie BSE Komitet uznał, że należy ponownie zbadać problem usuwania zwłok zwierzęcych i wykorzystywania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, z uwzględnieniem bezpieczeństwa żywności, ochrony zdrowia konsumentów i problemów ekonomicznych związanych z produkcją.

| 2.1.1 | Normy bezpieczeństwa żywności w produkcji europejskiej są o wiele ostrzejsze niż podobne normy w krajach trzecich, ale za to gwarantują konsumentom nie tylko bezpieczeństwo produktów spożywczych, lecz także ochronę środowiska oraz zdrowie i dobrostan zwierząt. Niemniej utrzymanie tych standardów — oraz związanych z tym wyższych kosztów — będzie możliwe tylko wtedy, gdy utrzymana zostanie produkcja europejska. |
| --- | --- |

2.1.1

Normy bezpieczeństwa żywności w produkcji europejskiej są o wiele ostrzejsze niż podobne normy w krajach trzecich, ale za to gwarantują konsumentom nie tylko bezpieczeństwo produktów spożywczych, lecz także ochronę środowiska oraz zdrowie i dobrostan zwierząt. Niemniej utrzymanie tych standardów — oraz związanych z tym wyższych kosztów — będzie możliwe tylko wtedy, gdy utrzymana zostanie produkcja europejska.

| 2.2 | Przed kryzysem BSE niszczenie zwłok zwierzęcych w hodowlach świń nie stanowiło problemu dla producentów, gdyż zwłoki te mogły być wykorzystane do produkcji mączki mięsnej, która znajdowała z kolei zastosowanie w żywieniu zwierząt. Dlatego w wielu krajach przedsiębiorstwa, które produkowały mączkę, nieodpłatnie odbierały zwłoki zwierząt. |
| --- | --- |

2.2

Przed kryzysem BSE niszczenie zwłok zwierzęcych w hodowlach świń nie stanowiło problemu dla producentów, gdyż zwłoki te mogły być wykorzystane do produkcji mączki mięsnej, która znajdowała z kolei zastosowanie w żywieniu zwierząt. Dlatego w wielu krajach przedsiębiorstwa, które produkowały mączkę, nieodpłatnie odbierały zwłoki zwierząt.

| 2.3 | Wraz z nastaniem kryzysu BSE i po przyjęciu rozporządzenia 1174/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. stosowanie mączki mięsnej w żywieniu zwierząt zostało zabronione, a zwłoki zwierząt uznano za materiał ryzyka 2. kategorii, co oznacza, że przewóz i niszczenie przez spalanie mogą być przeprowadzane wyłącznie przez przedsiębiorstwa posiadające licencję na te dwie operacje. |
| --- | --- |

2.3

Wraz z nastaniem kryzysu BSE i po przyjęciu rozporządzenia 1174/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. stosowanie mączki mięsnej w żywieniu zwierząt zostało zabronione, a zwłoki zwierząt uznano za materiał ryzyka 2. kategorii, co oznacza, że przewóz i niszczenie przez spalanie mogą być przeprowadzane wyłącznie przez przedsiębiorstwa posiadające licencję na te dwie operacje.

| 2.4 | Jak należało się spodziewać, sytuacja ta zwiększyła koszty producentów i w konsekwencji przyczyniła się jedynie do zaostrzenia zakłóceń konkurencji w stosunku do krajów trzecich. W związku z tym producenci próbowali znaleźć rozwiązania mniej kosztowne dla branży, które byłyby jednocześnie skuteczne z punktu widzenia bezpieczeństwa biologicznego i środowiska naturalnego. |
| --- | --- |

2.4

Jak należało się spodziewać, sytuacja ta zwiększyła koszty producentów i w konsekwencji przyczyniła się jedynie do zaostrzenia zakłóceń konkurencji w stosunku do krajów trzecich. W związku z tym producenci próbowali znaleźć rozwiązania mniej kosztowne dla branży, które byłyby jednocześnie skuteczne z punktu widzenia bezpieczeństwa biologicznego i środowiska naturalnego.

| 2.5 | Obecnie handel przejawia tendencję do globalizacji rynków, a jedynym jego prawem jest prawo podaży i popytu. Jednakże my, Europejczycy, doświadczamy poważnych zakłóceń konkurencji, gdyż rozmaite decyzje przyjęte w kwestiach techniczno-naukowych doprowadziły do uzgodnienia stanowisk politycznych skutkujących znacznym wzrostem kosztów produkcji w stosunku do krajów trzecich. |
| --- | --- |

2.5

Obecnie handel przejawia tendencję do globalizacji rynków, a jedynym jego prawem jest prawo podaży i popytu. Jednakże my, Europejczycy, doświadczamy poważnych zakłóceń konkurencji, gdyż rozmaite decyzje przyjęte w kwestiach techniczno-naukowych doprowadziły do uzgodnienia stanowisk politycznych skutkujących znacznym wzrostem kosztów produkcji w stosunku do krajów trzecich.

| 2.6 | Dotyczy to decyzji Rady 2000/766/WE z dnia 4 grudnia 2000 r., a przede wszystkim jej art. 2 ust. 1, który zawiera zakaz stosowania białek zwierzęcych w żywieniu zwierząt we wszystkich państwach członkowskich. Decyzja dotyczyła wszystkich gatunków zwierząt. W art. 22 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. wspomniany zakaz został ujednolicony, a jego zasięg — rozszerzony. |
| --- | --- |

2.6

Dotyczy to decyzji Rady 2000/766/WE z dnia 4 grudnia 2000 r., a przede wszystkim jej art. 2 ust. 1, który zawiera zakaz stosowania białek zwierzęcych w żywieniu zwierząt we wszystkich państwach członkowskich. Decyzja dotyczyła wszystkich gatunków zwierząt. W art. 22 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. wspomniany zakaz został ujednolicony, a jego zasięg — rozszerzony.

| 2.7 | Jest zrozumiałe, że kryzys wywołany pojawieniem się BSE u bydła i jego związek z zakaźną encefalopatią gąbczastą objął sektory intensywnej produkcji (chów świń i drobiu), które nie otrzymały pomocy w żadnej formie ani premii do produkcji i zostały zmuszone do zredukowania marży do minimum; odnotowują też poważne trudności w rozwoju ze względu na prawodawstwo dotyczące środowiska naturalnego i dobrostanu zwierząt oraz na problemy sanitarne. |
| --- | --- |

2.7

Jest zrozumiałe, że kryzys wywołany pojawieniem się BSE u bydła i jego związek z zakaźną encefalopatią gąbczastą objął sektory intensywnej produkcji (chów świń i drobiu), które nie otrzymały pomocy w żadnej formie ani premii do produkcji i zostały zmuszone do zredukowania marży do minimum; odnotowują też poważne trudności w rozwoju ze względu na prawodawstwo dotyczące środowiska naturalnego i dobrostanu zwierząt oraz na problemy sanitarne.

| 2.8 | Zakaz stosowania mączki mięsnej wyrządził wiele szkód w sektorze, ponieważ utracono bardzo ważne źródło białka, a wzrost zapotrzebowania na białka roślinne doprowadził do wzrostu cen tychże białek i w konsekwencji odbił się na cenach środków żywienia zwierząt. Jednocześnie poubojowe produkty uboczne przestały być źródłem dodatkowego zysku, a przekształciły się w koszty, co wraz ze wzrostem cen mączki mięsnej nieuchronnie doprowadziło do skoku cen dla konsumenta. |
| --- | --- |

2.8

Zakaz stosowania mączki mięsnej wyrządził wiele szkód w sektorze, ponieważ utracono bardzo ważne źródło białka, a wzrost zapotrzebowania na białka roślinne doprowadził do wzrostu cen tychże białek i w konsekwencji odbił się na cenach środków żywienia zwierząt. Jednocześnie poubojowe produkty uboczne przestały być źródłem dodatkowego zysku, a przekształciły się w koszty, co wraz ze wzrostem cen mączki mięsnej nieuchronnie doprowadziło do skoku cen dla konsumenta.

3.   Uwagi ogólne

3.1   Aspekty prawne oraz rozbieżności techniczne i naukowe dotyczące usuwania zwłok świń

| 3.1.1 | Rozporządzenie 1774/2002, stanowiące, że zbiórka i niszczenie zwłok zwierzęcych muszą być przeprowadzane przez przedsiębiorstwa posiadające odpowiednią licencję, oraz zakazujące stosowania białek zwierzęcych nie tylko naraziły producentów na problemy finansowe w krajach, w których system ten był już stosowany, lecz przede wszystkim w krajach, w których takich systemów nie było i które musiały je wprowadzić po wyższych kosztach. W związku z tą sytuacją producenci w tych krajach zadawali sobie pytanie, czy celem wspomnianych przepisów rzeczywiście była kompensacja strat poniesionych przez producentów produktów ubocznych w wyniku zakazu sprzedaży mączki mięsnej. |
| --- | --- |

3.1.1

Rozporządzenie 1774/2002, stanowiące, że zbiórka i niszczenie zwłok zwierzęcych muszą być przeprowadzane przez przedsiębiorstwa posiadające odpowiednią licencję, oraz zakazujące stosowania białek zwierzęcych nie tylko naraziły producentów na problemy finansowe w krajach, w których system ten był już stosowany, lecz przede wszystkim w krajach, w których takich systemów nie było i które musiały je wprowadzić po wyższych kosztach. W związku z tą sytuacją producenci w tych krajach zadawali sobie pytanie, czy celem wspomnianych przepisów rzeczywiście była kompensacja strat poniesionych przez producentów produktów ubocznych w wyniku zakazu sprzedaży mączki mięsnej.

| 3.1.2 | Pytanie to ma tym większe znaczenie, że rozporządzenie przewiduje wyjątek w stosunku do obszarów oddalonych, o niewielkim zagęszczeniu zwierząt, na których nadal wolno stosować tradycyjne metody niszczenia zwłok zwierzęcych. Nie należy zapominać, że na takich obszarach koszty zbiórki zwłok zwierzęcych byłyby bardzo wysokie. Oprócz tego wyjątku stosuje się jeszcze dwa inne:






  — | martwe zwierzęta domowe mogą być usuwane bezpośrednio, tak jak odpady, przez zakopanie w ziemi; |
| --- | --- | --- |

3.1.2

Pytanie to ma tym większe znaczenie, że rozporządzenie przewiduje wyjątek w stosunku do obszarów oddalonych, o niewielkim zagęszczeniu zwierząt, na których nadal wolno stosować tradycyjne metody niszczenia zwłok zwierzęcych. Nie należy zapominać, że na takich obszarach koszty zbiórki zwłok zwierzęcych byłyby bardzo wysokie. Oprócz tego wyjątku stosuje się jeszcze dwa inne:

—

martwe zwierzęta domowe mogą być usuwane bezpośrednio, tak jak odpady, przez zakopanie w ziemi;

| — | produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego mogą być usuwane jak odpady przez spalenie i zakopanie w ziemi na terenie gospodarstwa w przypadku pojawienia się choroby, która jest wymieniona w wykazie A Międzynarodowego Biura Chorób Epizootycznych (OIE), jeżeli właściwy organ sanitarny uzna, że przewóz zwłok zwierząt stanowi ryzyko rozprzestrzenienia się choroby, lub ze względu na fakt, że moce przerobowe najbliższego zakładu przetwórczego zostały wyczerpane. |
| --- | --- |

—

produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego mogą być usuwane jak odpady przez spalenie i zakopanie w ziemi na terenie gospodarstwa w przypadku pojawienia się choroby, która jest wymieniona w wykazie A Międzynarodowego Biura Chorób Epizootycznych (OIE), jeżeli właściwy organ sanitarny uzna, że przewóz zwłok zwierząt stanowi ryzyko rozprzestrzenienia się choroby, lub ze względu na fakt, że moce przerobowe najbliższego zakładu przetwórczego zostały wyczerpane.

| 3.1.3 | Obecnie coraz bardziej odczuwana jest konieczność sytuowania gospodarstw — o ile to tylko możliwe — w jak największej odległości od osiedli ludzkich, z zachowaniem zarazem jak największej odległości między gospodarstwami. Poszukiwane są zatem obszary odległe, gdyż takie sytuowanie gospodarstw jest najmniej uciążliwe dla sąsiedztwa i zapewnia ochronę sanitarną stada. |
| --- | --- |

3.1.3

Obecnie coraz bardziej odczuwana jest konieczność sytuowania gospodarstw — o ile to tylko możliwe — w jak największej odległości od osiedli ludzkich, z zachowaniem zarazem jak największej odległości między gospodarstwami. Poszukiwane są zatem obszary odległe, gdyż takie sytuowanie gospodarstw jest najmniej uciążliwe dla sąsiedztwa i zapewnia ochronę sanitarną stada.

| 3.1.4 | Jak stwierdzono powyżej, zbiórka zwłok zwierzęcych jest bardzo kosztowna, należy zatem znaleźć rozwiązania, które wykraczałyby poza propozycje zawarte w rozporządzeniu i byłyby zgodne z rzeczywistością. Analizując różne możliwości, należy zawsze uwzględniać bezpieczeństwo i zdrowie człowieka, zdrowie i dobrostan zwierząt oraz ochronę środowiska naturalnego. |
| --- | --- |

3.1.4

Jak stwierdzono powyżej, zbiórka zwłok zwierzęcych jest bardzo kosztowna, należy zatem znaleźć rozwiązania, które wykraczałyby poza propozycje zawarte w rozporządzeniu i byłyby zgodne z rzeczywistością. Analizując różne możliwości, należy zawsze uwzględniać bezpieczeństwo i zdrowie człowieka, zdrowie i dobrostan zwierząt oraz ochronę środowiska naturalnego.

3.2   Aspekty prawne oraz techniczne i naukowe rozbieżności dotyczące stosowania mączki zwierzęcej

| 3.2.1 | Nie istnieje żaden dowód naukowy na potwierdzenie ryzyka zarażenia świń i drobiu BSE. W Wielkiej Brytanii nie ulega żadnej wątpliwości, że świnie i drób były narażone na czynnik zakaźny (prion) encefalopatii gąbczastej bydła. Nie odnotowano żadnych przypadków zarażenia u zwierząt z tych gatunków, nawet jeżeli podawano im do zjedzenia te same białka zwierzęce, które wywołały BSE u bydła. Badania przeprowadzone na kurczętach wykazują, że również ten gatunek jest odporny na zakażenie drogą pozajelitową lub pokarmową (1). |
| --- | --- |

3.2.1

Nie istnieje żaden dowód naukowy na potwierdzenie ryzyka zarażenia świń i drobiu BSE. W Wielkiej Brytanii nie ulega żadnej wątpliwości, że świnie i drób były narażone na czynnik zakaźny (prion) encefalopatii gąbczastej bydła. Nie odnotowano żadnych przypadków zarażenia u zwierząt z tych gatunków, nawet jeżeli podawano im do zjedzenia te same białka zwierzęce, które wywołały BSE u bydła. Badania przeprowadzone na kurczętach wykazują, że również ten gatunek jest odporny na zakażenie drogą pozajelitową lub pokarmową (1).

| 3.2.2 | Jeżeli chodzi o pytania związane z ochroną zdrowia i bezpieczeństwem konsumentów, Komisja przedsięwzięła środki mające na celu kontrolowanie ryzyka na podstawie najnowszych testów, którymi dysponuje, i wiarygodnych ocen naukowych, takich jak np. wskazówki wynikające z dyrektyw Naukowego Komitetu Sterującego (NKS). Komitetowi temu doradza natomiast grupa ad hoc, w skład której wchodzą europejscy naukowcy, powołana ds. zakaźnej gąbczastej encefalopatii lub encefalopatii gąbczastej bydła. |
| --- | --- |

3.2.2

Jeżeli chodzi o pytania związane z ochroną zdrowia i bezpieczeństwem konsumentów, Komisja przedsięwzięła środki mające na celu kontrolowanie ryzyka na podstawie najnowszych testów, którymi dysponuje, i wiarygodnych ocen naukowych, takich jak np. wskazówki wynikające z dyrektyw Naukowego Komitetu Sterującego (NKS). Komitetowi temu doradza natomiast grupa ad hoc, w skład której wchodzą europejscy naukowcy, powołana ds. zakaźnej gąbczastej encefalopatii lub encefalopatii gąbczastej bydła.

| 3.2.3 | Zakres wiedzy w dziedzinie TSE został przedstawiony w następujących pracach:






  — | opinia naukowa w sprawie pokarmowego narażenia ludzi na czynnik chorobotwórczy BSE (dawki zakaźne i bariery między gatunkami), przyjęta przez NKS na posiedzeniu w dn. 13 — 14 kwietnia 2000 r.; |
| --- | --- | --- |

3.2.3

Zakres wiedzy w dziedzinie TSE został przedstawiony w następujących pracach:

—

opinia naukowa w sprawie pokarmowego narażenia ludzi na czynnik chorobotwórczy BSE (dawki zakaźne i bariery między gatunkami), przyjęta przez NKS na posiedzeniu w dn. 13 — 14 kwietnia 2000 r.;

| — | raport naukowy NKS-u w sprawie nieszkodliwości mączki mięsno-kostnej pochodzącej od ssaków, wykorzystywanej jako środek do karmienia zwierząt nieprzeżuwających, z dnia 24 — 25 września 1998 r. |
| --- | --- |

—

raport naukowy NKS-u w sprawie nieszkodliwości mączki mięsno-kostnej pochodzącej od ssaków, wykorzystywanej jako środek do karmienia zwierząt nieprzeżuwających, z dnia 24 — 25 września 1998 r.

| 3.2.4 | Kwestia zarażenia trzody chlewnej przez TSE została poruszona przez NKS, który wydał w tej sprawie następujące opinie:






  — | opinię naukową w sprawie zwłok zwierząt, przyjętą przez NKS na posiedzeniu w dn. 24 — 25 czerwca 1999 r.; |
| --- | --- | --- |

3.2.4

Kwestia zarażenia trzody chlewnej przez TSE została poruszona przez NKS, który wydał w tej sprawie następujące opinie:

—

opinię naukową w sprawie zwłok zwierząt, przyjętą przez NKS na posiedzeniu w dn. 24 — 25 czerwca 1999 r.;

| — | opinię naukową w sprawie ryzyka rozprzestrzenienia się choroby na zwierzęta nieprzeżuwające w wyniku wykorzystywania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w żywności, wydaną przez NKS w dniu 17 września 1999 r.; |
| --- | --- |

—

opinię naukową w sprawie ryzyka rozprzestrzenienia się choroby na zwierzęta nieprzeżuwające w wyniku wykorzystywania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w żywności, wydaną przez NKS w dniu 17 września 1999 r.;

| — | opinię naukową w sprawie wykorzystania białek zwierzęcych w karmieniu wszystkich zwierząt, przyjętą przez NKS na posiedzeniu w dn. 27 — 28 listopada 2000 r. |
| --- | --- |

—

opinię naukową w sprawie wykorzystania białek zwierzęcych w karmieniu wszystkich zwierząt, przyjętą przez NKS na posiedzeniu w dn. 27 — 28 listopada 2000 r.

| 3.2.5 | Wniosek, który można wyciągnąć ze wszystkich opinii naukowych, jest taki, że nie istnieje żaden dowód epidemiologiczny potwierdzający podatność świń, drobiu i ryb na BSE lub występowanie tej choroby u wspomnianych gatunków. Dotychczas żadne testy naukowe nie wykazały rozwoju TSE u świń, drobiu lub ryb. |
| --- | --- |

3.2.5

Wniosek, który można wyciągnąć ze wszystkich opinii naukowych, jest taki, że nie istnieje żaden dowód epidemiologiczny potwierdzający podatność świń, drobiu i ryb na BSE lub występowanie tej choroby u wspomnianych gatunków. Dotychczas żadne testy naukowe nie wykazały rozwoju TSE u świń, drobiu lub ryb.

3.3   Analiza problemów i możliwości przetwarzania produktów ubocznych w gospodarstwach

| 3.3.1 | Należy przyjąć ogólne podejście do kwestii utylizacji odpadów w hodowlach zwierząt, które obejmie bezpieczeństwo żywności, stan sanitarny, dobrostan zwierząt i właściwe poszanowanie środowiska naturalnego. |
| --- | --- |

3.3.1

Należy przyjąć ogólne podejście do kwestii utylizacji odpadów w hodowlach zwierząt, które obejmie bezpieczeństwo żywności, stan sanitarny, dobrostan zwierząt i właściwe poszanowanie środowiska naturalnego.

| 3.3.2 | Co roku w UE powstaje ponad 170 milionów ton odpadów hodowlanych (2). Nowoczesne hodowle funkcjonują dziś na podstawie złożonego systemu zarządzania, który obejmuje m.in. sposób postępowania z odpadami. Jeśli chodzi o zarządzanie zwłokami zwierząt, należy znaleźć skuteczniejsze i wydajniejsze metody obchodzenia się z nimi. |
| --- | --- |

3.3.2

Co roku w UE powstaje ponad 170 milionów ton odpadów hodowlanych (2). Nowoczesne hodowle funkcjonują dziś na podstawie złożonego systemu zarządzania, który obejmuje m.in. sposób postępowania z odpadami. Jeśli chodzi o zarządzanie zwłokami zwierząt, należy znaleźć skuteczniejsze i wydajniejsze metody obchodzenia się z nimi.

| 3.3.3 | Problem zwłok zwierząt jest bardzo złożony, gdyż z jednej strony należy uwzględnić otoczenie, a z drugiej strony zbadać możliwość przeniesienia choroby podczas przewozu i uwzględnić kwestie higieny, bezpieczeństwa i zdrowia publicznego (3). |
| --- | --- |

3.3.3

Problem zwłok zwierząt jest bardzo złożony, gdyż z jednej strony należy uwzględnić otoczenie, a z drugiej strony zbadać możliwość przeniesienia choroby podczas przewozu i uwzględnić kwestie higieny, bezpieczeństwa i zdrowia publicznego (3).

| 3.3.4 | Niniejsza praca zmierza do rozszerzenia spektrum wariantów dostępnych dla producenta, z zachowaniem zasady ochrony zdrowia publicznego i środowiska. Proponujemy zatem hydrolizę, lecz należy uwzględnić również wszystkie inne metody (4), które spełniają określone powyżej warunki. |
| --- | --- |

3.3.4

Niniejsza praca zmierza do rozszerzenia spektrum wariantów dostępnych dla producenta, z zachowaniem zasady ochrony zdrowia publicznego i środowiska. Proponujemy zatem hydrolizę, lecz należy uwzględnić również wszystkie inne metody (4), które spełniają określone powyżej warunki.

| 3.3.5 | Hydroliza, jako główna metoda utylizacji zwłok zwierząt, nie różni się pod względem biologicznym od hydrolizy innych substancji organicznych, które mogą ulec samozniszczeniu w kontrolowanych warunkach. Cykl biochemiczny hydrolizy jest uzależniony od możliwości autolizy. Proces polega zasadniczo na rozkładzie białek, z którego powstają aminokwasy, podczas gdy węglowodany produkują cukry, a lipidy — kwasy tłuszczowe i alkohol. W przypadku świń estryfikacja tłuszczów sprawia, że w wyniku hydrolizy otrzymywana jest gęsta i lepka ciecz, która pod względem hydraulicznym zachowuje się jak ciecz wiskozowa, co stanowi jeszcze jedną korzyść przemawiającą za jej przetwarzaniem w warunkach kontrolowanych i co ułatwia ponadto jej hydrodynamiczne przenoszenie. Aby hydroliza była skuteczniejsza, należy kontrolować niektóre czynniki, na przykład wielkość cząsteczek (uprzednie sproszkowanie zwłok), temperaturę, czas i tlen atmosferyczny, aby uniknąć uwalniania nieprzyjemnych zapachów. Ciecz powstała w wyniku hydrolizy może być następnie przetwarzana wraz z gnojowicą, co daje następujące korzyści:






  — | bezpieczeństwo biologiczne (zwłoki zwierząt są utylizowane w gospodarstwie, w kontrolowanych warunkach, co ogranicza ryzyko przenoszenia chorób na inne gospodarstwa); |
| --- | --- | --- |

3.3.5

Hydroliza, jako główna metoda utylizacji zwłok zwierząt, nie różni się pod względem biologicznym od hydrolizy innych substancji organicznych, które mogą ulec samozniszczeniu w kontrolowanych warunkach. Cykl biochemiczny hydrolizy jest uzależniony od możliwości autolizy. Proces polega zasadniczo na rozkładzie białek, z którego powstają aminokwasy, podczas gdy węglowodany produkują cukry, a lipidy — kwasy tłuszczowe i alkohol. W przypadku świń estryfikacja tłuszczów sprawia, że w wyniku hydrolizy otrzymywana jest gęsta i lepka ciecz, która pod względem hydraulicznym zachowuje się jak ciecz wiskozowa, co stanowi jeszcze jedną korzyść przemawiającą za jej przetwarzaniem w warunkach kontrolowanych i co ułatwia ponadto jej hydrodynamiczne przenoszenie. Aby hydroliza była skuteczniejsza, należy kontrolować niektóre czynniki, na przykład wielkość cząsteczek (uprzednie sproszkowanie zwłok), temperaturę, czas i tlen atmosferyczny, aby uniknąć uwalniania nieprzyjemnych zapachów. Ciecz powstała w wyniku hydrolizy może być następnie przetwarzana wraz z gnojowicą, co daje następujące korzyści:

—

bezpieczeństwo biologiczne (zwłoki zwierząt są utylizowane w gospodarstwie, w kontrolowanych warunkach, co ogranicza ryzyko przenoszenia chorób na inne gospodarstwa);

| — | zwiększoną skuteczność tradycyjnej gospodarki gnojowicą; |
| --- | --- |

—

zwiększoną skuteczność tradycyjnej gospodarki gnojowicą;

| — | eliminację czynników chorobotwórczych; |
| --- | --- |

—

eliminację czynników chorobotwórczych;

| — | poprawę zarządzania gospodarstwem, utylizację zwłok i gnojowicy na miejscu i w czasie rzeczywistym (5). |
| --- | --- |

—

poprawę zarządzania gospodarstwem, utylizację zwłok i gnojowicy na miejscu i w czasie rzeczywistym (5).

| 3.3.6 | Wytwarzanie energii z biogazu jest istotne i można przy tym stosować połączone zbiorniki, zapobiegające odpływowi lub kontaktowi z atmosferą. Niemniej dużym zainteresowaniem cieszą się także prostsze procesy, możliwe do przeprowadzenia w mniejszych zakładach i również gwarantujące ochronę zdrowia publicznego, utrzymanie stanu sanitarnego gospodarstw oraz ochronę środowiska. |
| --- | --- |

3.3.6

Wytwarzanie energii z biogazu jest istotne i można przy tym stosować połączone zbiorniki, zapobiegające odpływowi lub kontaktowi z atmosferą. Niemniej dużym zainteresowaniem cieszą się także prostsze procesy, możliwe do przeprowadzenia w mniejszych zakładach i również gwarantujące ochronę zdrowia publicznego, utrzymanie stanu sanitarnego gospodarstw oraz ochronę środowiska.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1 | Informacja odgrywa zasadniczą rolę w dzisiejszym społeczeństwie. Konsument ma prawo uzyskiwać zgodne z rzeczywistością i wyczerpujące informacje, co rzadko ma miejsce, zważywszy na to, że prasa nieustannie skupia się na katastrofach i wypadkach, a mało mówi o tym, co pozytywne. W konsekwencji należałoby podjąć ogromny wysiłek rozpowszechnienia efektów pracy wykonywanej w dziedzinie zdrowia publicznego, aby konsument mógł z pełną świadomością wybrać to, co uważa za najlepsze. |
| --- | --- |

4.1

Informacja odgrywa zasadniczą rolę w dzisiejszym społeczeństwie. Konsument ma prawo uzyskiwać zgodne z rzeczywistością i wyczerpujące informacje, co rzadko ma miejsce, zważywszy na to, że prasa nieustannie skupia się na katastrofach i wypadkach, a mało mówi o tym, co pozytywne. W konsekwencji należałoby podjąć ogromny wysiłek rozpowszechnienia efektów pracy wykonywanej w dziedzinie zdrowia publicznego, aby konsument mógł z pełną świadomością wybrać to, co uważa za najlepsze.

4.2   Konsekwencje gospodarcze utylizacji zwłok zwierząt i odpadów pochodzenia zwierzęcego

| 4.2.1 | Utylizacja zwłok zwierzęcych przysparza szeregu problemów logistycznych (w krajach, w których nie istnieją systemy zbiórki), a w niektórych przypadkach zbiórka jest niezgodna z dobrymi praktykami w dziedzinie ochrony sanitarnej gospodarstw. |
| --- | --- |

4.2.1

Utylizacja zwłok zwierzęcych przysparza szeregu problemów logistycznych (w krajach, w których nie istnieją systemy zbiórki), a w niektórych przypadkach zbiórka jest niezgodna z dobrymi praktykami w dziedzinie ochrony sanitarnej gospodarstw.

| 4.2.2 | Skutki gospodarcze dyrektywy wspólnotowej należy zbadać w dwóch konkretnych przypadkach: |
| --- | --- |

4.2.2

Skutki gospodarcze dyrektywy wspólnotowej należy zbadać w dwóch konkretnych przypadkach:

| 4.2.2.1 | W krajach, które nie posiadają systemu zbiórki zwłok zwierzęcych i w których w konsekwencji niezbędne są inwestycje na poziomie gospodarstwa (urządzenia chłodnicze, sporządzenie bezpiecznych planów zbiórki zwłok zwierzęcych), na poziomie przedsiębiorstw transportowych (zakup odpowiednio wyposażonych samochodów ciężarowych) i na poziomie zakładów wytwarzających produkty uboczne (zmiany umożliwiające utylizację całych zwierząt) (6). |
| --- | --- |

4.2.2.1

W krajach, które nie posiadają systemu zbiórki zwłok zwierzęcych i w których w konsekwencji niezbędne są inwestycje na poziomie gospodarstwa (urządzenia chłodnicze, sporządzenie bezpiecznych planów zbiórki zwłok zwierzęcych), na poziomie przedsiębiorstw transportowych (zakup odpowiednio wyposażonych samochodów ciężarowych) i na poziomie zakładów wytwarzających produkty uboczne (zmiany umożliwiające utylizację całych zwierząt) (6).

| 4.2.2.2 | W krajach posiadających system zbiórki zwłok zwierząt nowe inwestycje nie są potrzebne. Niemniej jednak trzeba będzie pokryć koszty usunięcia i zniszczenia zwłok w przypadku, gdy niedozwolone będzie wykorzystanie mączki mięsnej (7). |
| --- | --- |

4.2.2.2

W krajach posiadających system zbiórki zwłok zwierząt nowe inwestycje nie są potrzebne. Niemniej jednak trzeba będzie pokryć koszty usunięcia i zniszczenia zwłok w przypadku, gdy niedozwolone będzie wykorzystanie mączki mięsnej (7).

4.3   Konsekwencje gospodarcze związane z wykorzystaniem produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego

Zakaz stosowania białek zwierzęcych w żywieniu świń, drobiu i ryb doprowadził do znacznego wzrostu kosztów produkcji w Europie i — w konsekwencji — do zaostrzenia problemów związanych z zakłóceniem konkurencji wobec innych krajów, na przykład Brazylii, Argentyny, Stanów Zjednoczonych, w których białka można stosować. Wzrost kosztów produkcji odbija się na różnych poziomach, gdyż poubojowe produkty uboczne przestały przynosić dodatkowe zyski, a stały się obciążeniem ze względu na koszty niszczenia tusz zwierząt i zwiększenie zapotrzebowania na białka roślinne, które doprowadziło do wzrostu cen tychże białek, a w konsekwencji do wzrostu cen środków żywienia zwierząt (8).

| 4.3.1 | Operując konkretnymi wielkościami, odnotowujemy następujący wzrost kosztów produkcji w stosunku do krajów trzecich:







  w przypadku niszczenia produktów ubocznych o | : | 6 EUR/100 kg tusz świń (9), |
| --- | --- | --- | --- |
| w przypadku niewykorzystania mączki zwierzęcej o | : | 0,75 EUR/100 kg (10), |
| w przypadku wzrostu ceny soi o | : | 1,5 EUR/100 kg (11). |

4.3.1

Operując konkretnymi wielkościami, odnotowujemy następujący wzrost kosztów produkcji w stosunku do krajów trzecich:

w przypadku niszczenia produktów ubocznych o

:

6 EUR/100 kg tusz świń (9),

w przypadku niewykorzystania mączki zwierzęcej o

:

0,75 EUR/100 kg (10),

w przypadku wzrostu ceny soi o

:

1,5 EUR/100 kg (11).

Dane te, pomnożone przez roczną wielkość produkcji świń, dają całkowitą stratę we Wspólnocie rzędu 173 milionów EUR. Do tego wzrostu kosztów dodać należy jeszcze szereg czynników produkcji, np. pasze, energię, siłę roboczą, normy ochrony zwierząt i środowiska itd. Skutkuje to tym, że koszty produkcji jednego kilograma mięsa wieprzowego w Brazylii (12) wynoszą 0,648 EUR, a w UE (13) 1,25 EUR.

| 4.3.2 | Na płaszczyźnie negocjacji prowadzonych w ramach WTO nigdy nie będzie możliwe poruszenie kwestii zakłócenia konkurencji, a nawet gdyby do tego doszło, teza taka zostałaby natychmiast odrzucona z powodu braku dowodów naukowych. Jeżeli sytuacja ta będzie trwać nadal, należy wprowadzić rekompensaty dla produkcji europejskiej — w przeciwnym razie jej ciągłość zostanie zagrożona. |
| --- | --- |

4.3.2

Na płaszczyźnie negocjacji prowadzonych w ramach WTO nigdy nie będzie możliwe poruszenie kwestii zakłócenia konkurencji, a nawet gdyby do tego doszło, teza taka zostałaby natychmiast odrzucona z powodu braku dowodów naukowych. Jeżeli sytuacja ta będzie trwać nadal, należy wprowadzić rekompensaty dla produkcji europejskiej — w przeciwnym razie jej ciągłość zostanie zagrożona.

4.4   Elementy, które należy rozważyć w razie ewentualnego zniesienia zakazu stosowania mączki mięsnej pochodzącej ze zwierząt nieprzeżuwających w karmieniu świń i drobiu

| 4.4.1 | Do głównych elementów należy zagwarantowanie, że nie dojdzie do zakażenia krzyżowego mączki mięsnej. Dlatego też zwrócono się do grupy badaczy pochodzących z różnych instytucji belgijskich o zbadanie i wdrożenie technik pozwalających określić obecność białek zwierzęcych pochodzących od przeżuwaczy w środkach żywienia zwierząt. Grupa zakończyła pracę z powodzeniem pod koniec pierwszego półrocza 2004 r. i przekazała DG SANCO swoje sprawozdanie końcowe z 24 września.2004 r., zatytułowane: Determination of Processed Animal Proteins Including Meat and Bone Meal in Feed, w którym przedstawiła metody gwarantujące możliwość wykrycia tego rodzaju białek w środkach żywienia zwierząt. Pozwoliłoby to utworzyć branże produkcji mączek mięsnych pochodzących od zwierząt nieprzeżuwających z gwarancją pełnej identyfikowalności i pełnego monitorowania (oznacza to, że pochodzenie białek byłoby łatwe do ustalenia). Pozwoliłoby to na powstanie pierwszych zakładów produkujących te składniki i wykorzystujących je w paszach, z całkowitą gwarancją braku mączki pochodzącej od przeżuwaczy (14). |
| --- | --- |

4.4.1

Do głównych elementów należy zagwarantowanie, że nie dojdzie do zakażenia krzyżowego mączki mięsnej. Dlatego też zwrócono się do grupy badaczy pochodzących z różnych instytucji belgijskich o zbadanie i wdrożenie technik pozwalających określić obecność białek zwierzęcych pochodzących od przeżuwaczy w środkach żywienia zwierząt. Grupa zakończyła pracę z powodzeniem pod koniec pierwszego półrocza 2004 r. i przekazała DG SANCO swoje sprawozdanie końcowe z 24 września.2004 r., zatytułowane: Determination of Processed Animal Proteins Including Meat and Bone Meal in Feed, w którym przedstawiła metody gwarantujące możliwość wykrycia tego rodzaju białek w środkach żywienia zwierząt. Pozwoliłoby to utworzyć branże produkcji mączek mięsnych pochodzących od zwierząt nieprzeżuwających z gwarancją pełnej identyfikowalności i pełnego monitorowania (oznacza to, że pochodzenie białek byłoby łatwe do ustalenia). Pozwoliłoby to na powstanie pierwszych zakładów produkujących te składniki i wykorzystujących je w paszach, z całkowitą gwarancją braku mączki pochodzącej od przeżuwaczy (14).

4.5   Ostatnia przeszkoda we włączeniu mączek mięsnych pochodzących od zwierząt nieprzeżuwających do środków żywienia świń i drobiu

| 4.5.1 | Na obecnym etapie należy jedynie opracować techniki pozwalające na rozróżnienie białek pochodzących od świń od białek pochodzących od drobiu, odpowiadając w ten sposób na wniosek Parlamentu Europejskiego, który postuluje, aby zagwarantować, że nie dojdzie do kanibalizmu. Jeżeli chodzi o mączkę mięsną, mówienie o kanibalizmie jest niewłaściwe. Kanibalizm oznacza bezpośrednie spożycie i może mieć miejsce tylko w niektórych gospodarstwach i w sposób przypadkowy — w przypadku aminokwasów i kwasów tłuszczowych termin kanibalizm jest bezpodstawny. |
| --- | --- |

4.5.1

Na obecnym etapie należy jedynie opracować techniki pozwalające na rozróżnienie białek pochodzących od świń od białek pochodzących od drobiu, odpowiadając w ten sposób na wniosek Parlamentu Europejskiego, który postuluje, aby zagwarantować, że nie dojdzie do kanibalizmu. Jeżeli chodzi o mączkę mięsną, mówienie o kanibalizmie jest niewłaściwe. Kanibalizm oznacza bezpośrednie spożycie i może mieć miejsce tylko w niektórych gospodarstwach i w sposób przypadkowy — w przypadku aminokwasów i kwasów tłuszczowych termin kanibalizm jest bezpodstawny.

| 4.5.2 | Niezależnie od wcześniejszych uwag istnieje obecnie realna możliwość wprowadzenia mechanizmu monitorowania branż dostarczających wyłącznie białka świń z przeznaczeniem do karmienia drobiu i odwrotnie, z następujących powodów:






  — | nie ma możliwości wyprodukowania mączki mięsnej ze świń i z drobiu w tej samej ubojni, gdyż obydwa gatunki wymagają innych urządzeń; |
| --- | --- | --- |

4.5.2

Niezależnie od wcześniejszych uwag istnieje obecnie realna możliwość wprowadzenia mechanizmu monitorowania branż dostarczających wyłącznie białka świń z przeznaczeniem do karmienia drobiu i odwrotnie, z następujących powodów:

—

nie ma możliwości wyprodukowania mączki mięsnej ze świń i z drobiu w tej samej ubojni, gdyż obydwa gatunki wymagają innych urządzeń;

| — | istnieją zakłady, które produkują wyłącznie środki żywienia drobiu, inne zaś wyłącznie środki żywienia świń, nie ma zatem możliwości pomylenia obu rodzajów żywności; |
| --- | --- |

—

istnieją zakłady, które produkują wyłącznie środki żywienia drobiu, inne zaś wyłącznie środki żywienia świń, nie ma zatem możliwości pomylenia obu rodzajów żywności;

| — | to samo dotyczy również zakładów, które posiadają oddzielne linie produkcyjne dla każdego gatunku. |
| --- | --- |

—

to samo dotyczy również zakładów, które posiadają oddzielne linie produkcyjne dla każdego gatunku.

Bruksela, 14 września 2006 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  D. Mattews i B.C. Cooke, Rev. Sci. Tecl. Int. Eprit. 2003, 22(1), s. 283-296. Inna kluczowa praca na ten temat to: Poultry, pig and the risk of BSE following the feed ban in France — a spatial analysis, Abrial D, Calavas D, Jarrige N, Ducrot C; Vet. Res. 36 (2005), s. 615-628

1

Poultry, pig and the risk of BSE following the feed ban in France

a spatial analysis,

(2)  Tabela nr 1 — inwentarz odpadów zootechnicznych (UE-15) (źródło EUROSTAT/MAPYA 2003)

2

(3)  Tabela nr 2 — ilościowy podział odpadów i produktów ubocznych pochodzących z hodowli (źródło EUROSTAT/MAPYA)

3

(4)

4

| — | Risk assessment: use of composting and biogas treatment to dispose of catering waste containing meat (Final report to the department for Environment, Food and Rural Affairs): Gale P. (2002); http://www.defra.gov.uk/animalh/by-prods/publicat/; |
| --- | --- |

—

Risk assessment: use of composting and biogas treatment to dispose of catering waste containing meat (Final report to the department for Environment, Food and Rural Affairs): Gale P. (2002); http://www.defra.gov.uk/animalh/by-prods/publicat/;

Risk assessment: use of composting and biogas treatment to dispose of catering waste containing meat

| — | Informe final relativo a los resultados obtenidos en los proyectos de estudio de alternativas a sistemas de cadáveres: Antonio Muñoz LunA, Guillermo Ramis Vidal, Francisco José Pallarés Martínez, Antonio Rouco Yáñez, Francisco Tristán Lozano, Jesús Martínez Almela, Jorge Barrera, Miriam Lorenzo Navarro, Juan José Quereda Torres, (2006) |
| --- | --- |

—

Informe final relativo a los resultados obtenidos en los proyectos de estudio de alternativas a sistemas de cadáveres: Antonio Muñoz LunA, Guillermo Ramis Vidal, Francisco José Pallarés Martínez, Antonio Rouco Yáñez, Francisco Tristán Lozano, Jesús Martínez Almela, Jorge Barrera, Miriam Lorenzo Navarro, Juan José Quereda Torres, (2006)

Informe final relativo a los resultados obtenidos en los proyectos de estudio de alternativas a sistemas de cadáveres

(5)  Badania w tym obszarze to m.in.:

5

| — | Informe final de resultados sobre la hidrolización de cadáveres animales no ruminantes: experiencia en ganado porcino: Lobera JB., González M., Sáez J., Montes A., Clemente P., Quiles A., Crespo F., Alonso F., Carrizosa J.A., Andujar M., Martínez D., Gutiérrez C.; |
| --- | --- |

—

Informe final de resultados sobre la hidrolización de cadáveres animales no ruminantes: experiencia en ganado porcino: Lobera JB., González M., Sáez J., Montes A., Clemente P., Quiles A., Crespo F., Alonso F., Carrizosa J.A., Andujar M., Martínez D., Gutiérrez C.;

Informe final de resultados sobre la hidrolización de cadáveres animales no ruminantes: experiencia en ganado porcino:

| — | Parámetros Físico-químicos y bacteriológicos de la hidrolización de cadáveres de animales no ruminantes con bioactivadore:. Gutiérres C., Fernández F., Andujar M., Martín J., Clemente P., Lobera J.B. CARM-IMIDA; http://wsiam.carm.es/imida/publicaciones %20pdf/Ganader %EDa/Gesti %F3n %20de %20Residuos %20Ganaderos/Hidrolizaci %F3n %20de %20Cad %E1veres/Resultados %20del %20Estudio %20Preliminar.pdf |
| --- | --- |

—

Parámetros Físico-químicos y bacteriológicos de la hidrolización de cadáveres de animales no ruminantes con bioactivadore:. Gutiérres C., Fernández F., Andujar M., Martín J., Clemente P., Lobera J.B. CARM-IMIDA; http://wsiam.carm.es/imida/publicaciones %20pdf/Ganader %EDa/Gesti %F3n %20de %20Residuos %20Ganaderos/Hidrolizaci %F3n %20de %20Cad %E1veres/Resultados %20del %20Estudio %20Preliminar.pdf

Parámetros Físico-químicos y bacteriológicos de la hidrolización de cadáveres de animales no ruminantes con bioactivadore:.

(6)  Według wykonanych obliczeń doprowadziłoby to do wzrostu kosztów produkcji z 0,36 do 0,96 EUR na każde zwierzę poddane utylizacji, niezależnie od lokalizacji i wielkości gospodarstwa, przy czym wiadomo, że zmiany takie zawsze najbardziej dotykają najmniejsze gospodarstwa.

6

(7)  Wynikające stąd dodatkowe koszty dla produktu wahają się między 0,3 a 0,5 EUR na każde zwierzę poddane utylizacji.

7

(8)  Badania przeprowadzone przez grupę roboczą Uniwersytetu w Murcii pod kierunkiem prof. dr. Antonia Munoiza Luny (doktor weterynarii, MBA).

8

(9)  Źródło INRA (Państwowy Instytut Badań Rolniczych — Institut national de recherche agricole)

9

Institut national de recherche agricole

(10)  Obliczono na podstawie średniej ceny surowców przed zakazem stosowania typowej metody żywienia tuczników i po wprowadzeniu zakazu.

10

(11)  Idem 10

11

(12)  Koszty produkcji zakładu w stanie Paraná, liczącego 1200 macior w obiegu zamkniętym, o wydajności 20,3 prosiaków rocznie na maciorę.

12

(13)  Zakład w Portugalii liczący 500 macior w obiegu zamkniętym, o wydajności 23 prosiaków rocznie na maciorę.

13

(14)  Pozostałe badania z tej dziedziny to m.in.:

14

| — | Effective PCR detection of animal species in highly processed animal byproducts and compound feeds: Fumière O., Dubois M., Baeten V., von Holst C., Berben G.; Anal Bioanal Chem (2006) 385, s. 1045-1054 |
| --- | --- |

—

Effective PCR detection of animal species in highly processed animal byproducts and compound feeds: Fumière O., Dubois M., Baeten V., von Holst C., Berben G.; Anal Bioanal Chem (2006) 385, s. 1045-1054

Effective PCR detection of animal species in highly processed animal byproducts and compound feeds:

| — | Identification of Species-specific DNA in feedstuffs. Krcmar P., Rencova E.; J. Agric. Food Chem. 2003, 51, 7655-7658 |
| --- | --- |

—

Identification of Species-specific DNA in feedstuffs. Krcmar P., Rencova E.; J. Agric. Food Chem. 2003, 51, 7655-7658

Identification of Species-specific DNA in feedstuffs.

| — | Species-specific PCR for the identification of ovine, porcine and chicken species in meat and boné meal (MBM). Lahiff S., Glennon M., O'Brien L., Lyng J., Smith T., Maher M., Shilton N.; Molecular and Cellular Probes (2001) 15, s. 27-35. |
| --- | --- |

—

Species-specific PCR for the identification of ovine, porcine and chicken species in meat and boné meal (MBM). Lahiff S., Glennon M., O'Brien L., Lyng J., Smith T., Maher M., Shilton N.; Molecular and Cellular Probes (2001) 15, s. 27-35.

Species-specific PCR for the identification of ovine, porcine and chicken species in meat and boné meal (MBM).

Molecular and Cellular Probes

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/114 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/114

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie specjalnych środków w celu wsparcia hodowli jedwabników

(wersja skodyfikowana)

COM(2006) 4 wersja ostateczna — 2006/0003 CNS

(2006/C 318/19)

Dnia 8 lutego 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Ochrony Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 11 lipca 2006 r. Sprawozdawcą była An Le Nouail Marlière.

Na 429. sesji plenarnej w dn. 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 13 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 168 do 7 — 17 osób wstrzymało się do głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wprowadzenie

| 1.1 | Wniosek Komisji polega na skodyfikowaniu rozporządzenia (EWG) nr 845/72 przewidującego specjalne środki w celu wsparcia hodowli jedwabników morwowych (Bombyx mori (Linnaeus, 1758)), zgodnie z procedurą przyspieszoną przewidzianą w porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 20 grudnia 1994 r. |
| --- | --- |

1.1

Wniosek Komisji polega na skodyfikowaniu rozporządzenia (EWG) nr 845/72 przewidującego specjalne środki w celu wsparcia hodowli jedwabników morwowych (Bombyx mori (Linnaeus, 1758)), zgodnie z procedurą przyspieszoną przewidzianą w porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 20 grudnia 1994 r.

| 1.2 | Kodyfikacja stosowana jest do aktów legislacyjnych, które z upływem czasu podlegają częstym zmianom i tym samym stają się mało czytelne. |
| --- | --- |

1.2

Kodyfikacja stosowana jest do aktów legislacyjnych, które z upływem czasu podlegają częstym zmianom i tym samym stają się mało czytelne.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1 | Wspomniane powyżej rozporządzenie weszło w życie ponad trzydzieści lat temu. Zostało ono wielokrotnie dogłębnie zmienione; adresatom tego aktu trudno więc zrozumieć jego treść i zasięg bez przeprowadzenia badań prawnych oraz rekonstrukcji brzmienia faktycznie obowiązującego tekstu. |
| --- | --- |

2.1

Wspomniane powyżej rozporządzenie weszło w życie ponad trzydzieści lat temu. Zostało ono wielokrotnie dogłębnie zmienione; adresatom tego aktu trudno więc zrozumieć jego treść i zasięg bez przeprowadzenia badań prawnych oraz rekonstrukcji brzmienia faktycznie obowiązującego tekstu.

| 2.2 | Komitet popiera zatem wniosek kodyfikacyjny, który ułatwia obywatelom europejskim dostęp do prawa i przyczynia się do lepszego prawodawstwa, czego Komitet pragnie i czemu dał wyraz we wcześniejszych opiniach (1). |
| --- | --- |

2.2

Komitet popiera zatem wniosek kodyfikacyjny, który ułatwia obywatelom europejskim dostęp do prawa i przyczynia się do lepszego prawodawstwa, czego Komitet pragnie i czemu dał wyraz we wcześniejszych opiniach (1).

3.   Uwagi szczegółowe

| 3.1 | Należy również zadać pytanie o zastosowanie innych procedur upraszczających, jak np. zniesienie bądź aktualizacja prawodawstwa, o którym mowa. |
| --- | --- |

3.1

Należy również zadać pytanie o zastosowanie innych procedur upraszczających, jak np. zniesienie bądź aktualizacja prawodawstwa, o którym mowa.

| 3.2 | Hodowla jedwabników, która od XIII wieku bardzo rozwinęła się na południu Europy, przeżywała rozkwit w XIX w. i załamała się w następstwie epidemii, która dotknęła jedwabnika morwowego (Bombyx mori), insekta, którego kokon składa się z pojedynczej nitki jedwabiu wykorzystywanej w przemyśle tekstylnym. Wprowadzenie zdrowej „greny” (2) nie pozwoliło jednakże na odrodzenie się hodowli jedwabników; wymaga ona wiele troski i uprawy morwy, której liście stanowią wyłączne pożywienie larw. Larwy spożywają znaczące ilości tych liści, które trzeba zbierać codziennie. Obecnie przemysł prawie całkowicie opiera się na imporcie, głównie z Chin i Wietnamu. |
| --- | --- |

3.2

Hodowla jedwabników, która od XIII wieku bardzo rozwinęła się na południu Europy, przeżywała rozkwit w XIX w. i załamała się w następstwie epidemii, która dotknęła jedwabnika morwowego (Bombyx mori), insekta, którego kokon składa się z pojedynczej nitki jedwabiu wykorzystywanej w przemyśle tekstylnym. Wprowadzenie zdrowej „greny” (2) nie pozwoliło jednakże na odrodzenie się hodowli jedwabników; wymaga ona wiele troski i uprawy morwy, której liście stanowią wyłączne pożywienie larw. Larwy spożywają znaczące ilości tych liści, które trzeba zbierać codziennie. Obecnie przemysł prawie całkowicie opiera się na imporcie, głównie z Chin i Wietnamu.

| 3.3 | W związku z różnorakim wykorzystaniem jedwabiu wymagającego różnych właściwości oraz nowymi zastosowaniami, które, dzięki badaniom, można sobie wyobrazić w przyszłości, Komitet uważa, że należy utrzymać ośrodki hodowli jedwabników w Europie. Działalność ta pozwala ponadto utrzymać miejsca pracy w regionach o trudnych warunkach gospodarowania lub regionach peryferyjnych (3). Pomoc liczona według pojemników jaj jedwabników, tak jak przewidziano w rozporządzeniu, jest niezbędna dla utrzymania tej działalności, poddanej silnej konkurencji ze strony potężnego importu z krajów trzecich o taniej sile roboczej. Ponadto europejski jedwab odpowiada obecnym sposobom wykorzystania i pozwoli na ewentualne przyszłe zastosowania, co uzasadnia utrzymanie produkcji wspólnotowej. |
| --- | --- |

3.3

W związku z różnorakim wykorzystaniem jedwabiu wymagającego różnych właściwości oraz nowymi zastosowaniami, które, dzięki badaniom, można sobie wyobrazić w przyszłości, Komitet uważa, że należy utrzymać ośrodki hodowli jedwabników w Europie. Działalność ta pozwala ponadto utrzymać miejsca pracy w regionach o trudnych warunkach gospodarowania lub regionach peryferyjnych (3). Pomoc liczona według pojemników jaj jedwabników, tak jak przewidziano w rozporządzeniu, jest niezbędna dla utrzymania tej działalności, poddanej silnej konkurencji ze strony potężnego importu z krajów trzecich o taniej sile roboczej. Ponadto europejski jedwab odpowiada obecnym sposobom wykorzystania i pozwoli na ewentualne przyszłe zastosowania, co uzasadnia utrzymanie produkcji wspólnotowej.

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Patrz m.in. opinia rozpoznawcza EKES-u w sprawie: Lepsze stanowienie prawa z roku 2005 (sprawozdawca: Daniel RETUREAU) INT/265 — DzU C 24 z 31.1.2006, s. 39

1

(2)  Jaja jedwabnika morwowego (Bombyx mori)

2

Bombyx mori

(3)  Połowa produkcji europejskiej pochodzi z Wysp Kanaryjskich.

3

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/115 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/115

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 76/769/EWG w odniesieniu do ograniczeń w zakresie wprowadzania do obrotu niektórych urządzeń pomiarowych zawierających rtęć

COM(2006) 69 wersja ostateczna — 2006/0018 (COD)

(2006/C 318/20)

Dnia 8 marca 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 11 lipca 2006 r. Sprawozdawcą była Giacomina CASSINA.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 13 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 181 do 5 — 8 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski

| 1.1 | Opierając się na uwagach zawartych w pkt 2 i 3, Komitet:






  a) | wyraża akceptację dla wniosku Komisji i dokonanego wyboru podstawy prawnej (art. 95 Traktatu) oraz popiera cel strategii dążącej do całkowitego wyeliminowania rtęci z urządzeń pomiarowych, o których mowa w pkt 2.2 poniżej; |
| --- | --- | --- |

1.1

Opierając się na uwagach zawartych w pkt 2 i 3, Komitet:

a)

wyraża akceptację dla wniosku Komisji i dokonanego wyboru podstawy prawnej (art. 95 Traktatu) oraz popiera cel strategii dążącej do całkowitego wyeliminowania rtęci z urządzeń pomiarowych, o których mowa w pkt 2.2 poniżej;

| b) | uważa, że omawiany wniosek jest spójny z innymi normami i działaniami Wspólnoty w dziedzinie środowiska naturalnego i zdrowia publicznego; |
| --- | --- |

b)

uważa, że omawiany wniosek jest spójny z innymi normami i działaniami Wspólnoty w dziedzinie środowiska naturalnego i zdrowia publicznego;

| c) | pragnie, by przyspieszono proces wymiany na produkty zastępcze nie zawierające rtęci (ewentualnie przy jednoczesnym zastosowaniu zachęt oraz prowadzeniu kampanii informacyjnych i uświadamiających, aby zapobiec dalszemu funkcjonowaniu w obiegu potencjalnie niebezpiecznych urządzeń zawierających rtęć) i by rozważono koszty tej wymiany również dla konsumentów; |
| --- | --- |

c)

pragnie, by przyspieszono proces wymiany na produkty zastępcze nie zawierające rtęci (ewentualnie przy jednoczesnym zastosowaniu zachęt oraz prowadzeniu kampanii informacyjnych i uświadamiających, aby zapobiec dalszemu funkcjonowaniu w obiegu potencjalnie niebezpiecznych urządzeń zawierających rtęć) i by rozważono koszty tej wymiany również dla konsumentów;

| d) | wnosi o zapewnienie możliwości zróżnicowanego składowania oraz nałożenie na sprzedawców obowiązku zbierania wyrzuconych urządzeń (jak jest to w przypadku urządzeń elektrycznych i elektronicznych); |
| --- | --- |

d)

wnosi o zapewnienie możliwości zróżnicowanego składowania oraz nałożenie na sprzedawców obowiązku zbierania wyrzuconych urządzeń (jak jest to w przypadku urządzeń elektrycznych i elektronicznych);

| e) | wnosi, by Komisja sprecyzowała zabezpieczenia, jakie wprowadzono celem zagwarantowania, że wyłączone sektory (chodzi o urządzenia stosowane dla celów profesjonalnych i przemysłowych) będą zobowiązane postępować zgodnie z celem zapobiegania uwalnianiu się rtęci do środowiska naturalnego; |
| --- | --- |

e)

wnosi, by Komisja sprecyzowała zabezpieczenia, jakie wprowadzono celem zagwarantowania, że wyłączone sektory (chodzi o urządzenia stosowane dla celów profesjonalnych i przemysłowych) będą zobowiązane postępować zgodnie z celem zapobiegania uwalnianiu się rtęci do środowiska naturalnego;

| f) | wzywa władze wspólnotowe oraz władze państw członkowskich do uważnego sprawdzenia, czy produkty importowane są zgodne z prawodawstwem UE. |
| --- | --- |

f)

wzywa władze wspólnotowe oraz władze państw członkowskich do uważnego sprawdzenia, czy produkty importowane są zgodne z prawodawstwem UE.

2.   Wstęp i treść wniosku

| 2.1 | Omawiany wniosek dotyczący dyrektywy idzie w kierunku wytyczonym w komunikacie Komisji z 28 stycznia 2005 r. dotyczącym wspólnotowej strategii w sprawie rtęci
   (1)
  . Przyjmując jako punkt wyjścia uznany na całym świecie fakt, że rtęć jest szkodliwa i że stanowi poważne zagrożenie dla ludzi, ekosystemów i środowiska naturalnego, strategia ta proponuje szereg działań mających na celu ochronę zdrowia ludzkiego i środowiska. Polegają one na zaprzestaniu stosowania rtęci we wszystkich rodzajach działalności, w odniesieniu do których już dziś możliwe jest jej zastąpienie substancjami i produktami alternatywnymi, które nie miałyby obecnych szkodliwych skutków na system nerwowy i immunologiczny oraz narządy rozrodcze. |
| --- | --- |

2.1

Omawiany wniosek dotyczący dyrektywy idzie w kierunku wytyczonym w komunikacie Komisji z 28 stycznia 2005 r. dotyczącym wspólnotowej strategii w sprawie rtęci
   (1)
  . Przyjmując jako punkt wyjścia uznany na całym świecie fakt, że rtęć jest szkodliwa i że stanowi poważne zagrożenie dla ludzi, ekosystemów i środowiska naturalnego, strategia ta proponuje szereg działań mających na celu ochronę zdrowia ludzkiego i środowiska. Polegają one na zaprzestaniu stosowania rtęci we wszystkich rodzajach działalności, w odniesieniu do których już dziś możliwe jest jej zastąpienie substancjami i produktami alternatywnymi, które nie miałyby obecnych szkodliwych skutków na system nerwowy i immunologiczny oraz narządy rozrodcze.

| 2.2 | W tymże kontekście Komisja proponuje zmianę (2) dyrektywy nr 76/769, traktując ją jako etap we wdrażaniu strategii ogólnej. W proponowanej dyrektywie przewiduje się zakaz wprowadzania do obrotu następujących urządzeń zawierających rtęć:






  a) | termometrów lekarskich (przeznaczonych do pomiaru temperatury ciała); |
| --- | --- | --- |

2.2

W tymże kontekście Komisja proponuje zmianę (2) dyrektywy nr 76/769, traktując ją jako etap we wdrażaniu strategii ogólnej. W proponowanej dyrektywie przewiduje się zakaz wprowadzania do obrotu następujących urządzeń zawierających rtęć:

a)

termometrów lekarskich (przeznaczonych do pomiaru temperatury ciała);

| b) | innych urządzeń pomiarowych przeznaczonych do otwartej sprzedaży konsumentom (np. manometrów, barometrów, sfigmomanometrów itd.). |
| --- | --- |

b)

innych urządzeń pomiarowych przeznaczonych do otwartej sprzedaży konsumentom (np. manometrów, barometrów, sfigmomanometrów itd.).

| 2.3 | Niemniej opierając się na zakazach bądź ograniczeniach obowiązujących w niektórych państwach członkowskich, a zatem w świetle zdobytych doświadczeń, wyłącza się z zakazu przyrządy i urządzenia wykorzystywane w nauce i przemyśle ze względu na ich stosunkowo ograniczoną liczbę oraz zastosowanie w wysoce specjalistycznych warunkach, które podlegają już normom i procedurom kontroli bezpieczeństwa w miejscu pracy oraz gospodarki odpadami niebezpiecznymi, lub też są objęte REACH. |
| --- | --- |

2.3

Niemniej opierając się na zakazach bądź ograniczeniach obowiązujących w niektórych państwach członkowskich, a zatem w świetle zdobytych doświadczeń, wyłącza się z zakazu przyrządy i urządzenia wykorzystywane w nauce i przemyśle ze względu na ich stosunkowo ograniczoną liczbę oraz zastosowanie w wysoce specjalistycznych warunkach, które podlegają już normom i procedurom kontroli bezpieczeństwa w miejscu pracy oraz gospodarki odpadami niebezpiecznymi, lub też są objęte REACH.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | Chociaż niektóre państwa członkowskie już rozpoczęły stopniowe usuwanie rtęci, zastępując ją produktami alternatywnymi, szacuje się (3), że na obszarze Europy w urządzeniach pomiarowo-kontrolnych nadal wykorzystuje się rocznie ok. 33 ton rtęci, z których ok. 25 — 30 ton trafia na rynek w postaci termometrów. |
| --- | --- |

3.1

Chociaż niektóre państwa członkowskie już rozpoczęły stopniowe usuwanie rtęci, zastępując ją produktami alternatywnymi, szacuje się (3), że na obszarze Europy w urządzeniach pomiarowo-kontrolnych nadal wykorzystuje się rocznie ok. 33 ton rtęci, z których ok. 25 — 30 ton trafia na rynek w postaci termometrów.

| 3.2 | W rezultacie rtęć i jej najbardziej toksyczne pochodne wnikają do obiegu odpadów domowych, ponieważ termometry i inne aparaty pomiarowe są przeważnie wyrzucane wraz z domowymi śmieciami w momencie, gdy przestają być używane lub gdy ulegają zniszczeniu. Składowanie odpadów i inne niewłaściwe formy gospodarowania odpadami umożliwiają przedostanie się resztkom rtęci do ścieków, a następnie do otoczenia. W ten sposób rtęć przechodzi do żywności i zagraża szczególnie łańcuchowi żywności pochodzącej z akwenów wodnych, narażając na ryzyko zwłaszcza konsumentów ryb i owoców morza (głównie na obszarach Morza Śródziemnego). |
| --- | --- |

3.2

W rezultacie rtęć i jej najbardziej toksyczne pochodne wnikają do obiegu odpadów domowych, ponieważ termometry i inne aparaty pomiarowe są przeważnie wyrzucane wraz z domowymi śmieciami w momencie, gdy przestają być używane lub gdy ulegają zniszczeniu. Składowanie odpadów i inne niewłaściwe formy gospodarowania odpadami umożliwiają przedostanie się resztkom rtęci do ścieków, a następnie do otoczenia. W ten sposób rtęć przechodzi do żywności i zagraża szczególnie łańcuchowi żywności pochodzącej z akwenów wodnych, narażając na ryzyko zwłaszcza konsumentów ryb i owoców morza (głównie na obszarach Morza Śródziemnego).

| 3.3 | Komitet zauważa, że już istnieją oraz są w sprzedaży urządzenia spełniające tę samą funkcję, co instrumenty wskazane w proponowanej dyrektywie, zawierające substancje alternatywne dla rtęci. Zatem od razu możliwe byłoby zastąpienie urządzeń zawierających rtęć, jak się zdaje bez dodatkowych kosztów [choć patrz również pkt 4.1 b), c) i e)]. Niemniej jednak ocena wpływu nie wspomina w ogóle kosztów wymiany, których ciężar spocznie na konsumentach — EKES wzywa, by je określić ilościowo i by zawrzeć środki wsparcia w mechanizmie wdrażania dyrektywy. |
| --- | --- |

3.3

Komitet zauważa, że już istnieją oraz są w sprzedaży urządzenia spełniające tę samą funkcję, co instrumenty wskazane w proponowanej dyrektywie, zawierające substancje alternatywne dla rtęci. Zatem od razu możliwe byłoby zastąpienie urządzeń zawierających rtęć, jak się zdaje bez dodatkowych kosztów [choć patrz również pkt 4.1 b), c) i e)]. Niemniej jednak ocena wpływu nie wspomina w ogóle kosztów wymiany, których ciężar spocznie na konsumentach — EKES wzywa, by je określić ilościowo i by zawrzeć środki wsparcia w mechanizmie wdrażania dyrektywy.

| 3.4 | Komitet zdecydowanie popiera cel Komisji dotyczący zakazu wprowadzania do obrotu urządzeń zawierających rtęć, o których mowa we wniosku. Nie trzeba udowadniać zagrożenia powodowanego przez rtęć ani jej trwałości, a wprowadzenie zakazu stosowania urządzeń zawierających rtęć przyczyniłoby się do osiągnięcia wysokiego poziomu ochrony środowiska naturalnego i zdrowia ludzkiego, na co wskazuje podstawa prawna działania (art. 95 Traktatu) i co Komitet uważa za absolutnie słuszne i właściwe. |
| --- | --- |

3.4

Komitet zdecydowanie popiera cel Komisji dotyczący zakazu wprowadzania do obrotu urządzeń zawierających rtęć, o których mowa we wniosku. Nie trzeba udowadniać zagrożenia powodowanego przez rtęć ani jej trwałości, a wprowadzenie zakazu stosowania urządzeń zawierających rtęć przyczyniłoby się do osiągnięcia wysokiego poziomu ochrony środowiska naturalnego i zdrowia ludzkiego, na co wskazuje podstawa prawna działania (art. 95 Traktatu) i co Komitet uważa za absolutnie słuszne i właściwe.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1 | Komitet stwierdza niemniej, że:






  a) | w przypadku wyłączenia urządzeń zawierających rtęć i wykorzystywanych dla celów profesjonalnych lub w przemyśle powinno się zagwarantować, że po wyrzuceniu takich instrumentów ich składowanie i recykling będzie obejmować przetwarzanie rtęci, w czasie którego nie będzie się ona dostawać do środowiska i powodować w związku z tym ryzyka dla zdrowia ludzkiego; należy zapewnić odpowiednią kontrolę, wsparcie szkoleniowe i doradztwo, szczególnie w wypadku zakładów rzemieślniczych bądź małych przedsiębiorstw w sektorze złotniczym, gdzie rtęć jest jeszcze w dużym stopniu wykorzystywana na konkretnych etapach przetwarzania; |
| --- | --- | --- |

4.1

Komitet stwierdza niemniej, że:

a)

w przypadku wyłączenia urządzeń zawierających rtęć i wykorzystywanych dla celów profesjonalnych lub w przemyśle powinno się zagwarantować, że po wyrzuceniu takich instrumentów ich składowanie i recykling będzie obejmować przetwarzanie rtęci, w czasie którego nie będzie się ona dostawać do środowiska i powodować w związku z tym ryzyka dla zdrowia ludzkiego; należy zapewnić odpowiednią kontrolę, wsparcie szkoleniowe i doradztwo, szczególnie w wypadku zakładów rzemieślniczych bądź małych przedsiębiorstw w sektorze złotniczym, gdzie rtęć jest jeszcze w dużym stopniu wykorzystywana na konkretnych etapach przetwarzania;

| b) | zarówno ocena oddziaływania, jak i sam wniosek zdają się lekceważyć problem wyrzucania do śmieci komunalnych nadal stosowanych urządzeń zawierających rtęć. Użyteczne byłoby zwrócenie uwagi państw członkowskich na potrzebę/potencjalne korzyści płynące z systemu zachęt (w odniesieniu do zużytych urządzeń), aby zapewnić, że urządzenia takie zostaną jak najszybciej wycofane; |
| --- | --- |

b)

zarówno ocena oddziaływania, jak i sam wniosek zdają się lekceważyć problem wyrzucania do śmieci komunalnych nadal stosowanych urządzeń zawierających rtęć. Użyteczne byłoby zwrócenie uwagi państw członkowskich na potrzebę/potencjalne korzyści płynące z systemu zachęt (w odniesieniu do zużytych urządzeń), aby zapewnić, że urządzenia takie zostaną jak najszybciej wycofane;

| c) | zachętą do wycofania znajdujących się jeszcze w obiegu urządzeń zawierających rtęć może być wsparcie finansowe, lecz przede wszystkim odpowiednie kampanie informacyjne adresowane do użytkowników w celu uświadomienia im istniejącego zagrożenia i zaszczepienia im w tym względzie poczucia odpowiedzialności, a także zachęcenia ich do niewyrzucania rtęci wraz z odpadami komunalnymi i — co bardziej istotne — do niezezwalania dzieciom na kontakt z rtęcią; jednocześnie należy przewidzieć odpowiednie bodźce dla konsumentów, którzy dokonają wymiany w trybie przyśpieszonym; |
| --- | --- |

c)

zachętą do wycofania znajdujących się jeszcze w obiegu urządzeń zawierających rtęć może być wsparcie finansowe, lecz przede wszystkim odpowiednie kampanie informacyjne adresowane do użytkowników w celu uświadomienia im istniejącego zagrożenia i zaszczepienia im w tym względzie poczucia odpowiedzialności, a także zachęcenia ich do niewyrzucania rtęci wraz z odpadami komunalnymi i — co bardziej istotne — do niezezwalania dzieciom na kontakt z rtęcią; jednocześnie należy przewidzieć odpowiednie bodźce dla konsumentów, którzy dokonają wymiany w trybie przyśpieszonym;

| d) | wycofanie omawianych urządzeń powinno następować poprzez ich zróżnicowane zbieranie przez sprzedawców urządzeń będących przedmiotem wniosku dotyczącego dyrektywy, w oparciu o postanowienia dyrektywy w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego; |
| --- | --- |

d)

wycofanie omawianych urządzeń powinno następować poprzez ich zróżnicowane zbieranie przez sprzedawców urządzeń będących przedmiotem wniosku dotyczącego dyrektywy, w oparciu o postanowienia dyrektywy w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego;

| e) | szczególną uwagę należy zwrócić również na zgodność produktów importowanych, tak by korzyści wynikające z restrykcyjnego prawodawstwa na szczeblu europejskim nie zostały zniweczone przez produkty z krajów trzecich, które nie biorą pod uwagę zagrożeń związanych z niewłaściwym wykorzystaniem rtęci. |
| --- | --- |

e)

szczególną uwagę należy zwrócić również na zgodność produktów importowanych, tak by korzyści wynikające z restrykcyjnego prawodawstwa na szczeblu europejskim nie zostały zniweczone przez produkty z krajów trzecich, które nie biorą pod uwagę zagrożeń związanych z niewłaściwym wykorzystaniem rtęci.

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  COM(2005) 20 końcowy.

1

(2)  Poprzez wprowadzenie konkretnego punktu 19a w załączniku I do dyrektywy 76/769/EWG.

2

(3)  W oparciu o informacje udostępnione przez Komisję.

3

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/117 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/117

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie poprawy sytuacji ekonomicznej w sektorze rybołówstwa

COM(2006) 103 wersja ostateczna

(2006/C 318/21)

Dnia 9 marca 2006 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 11 lipca 2006 r. Sprawozdawcą był Gabriel SARRÓ IPARRAGUIRRE.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 14 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 120 do 16 — 9 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | EKES, mając na uwadze znaczenie gospodarcze i społeczne sektora rybołówstwa w UE, które znacznie wykracza poza jego wkład do PKB (1), zgadza się ze stwierdzeniem przedstawionym przez Komisję w komunikacie (2), iż mamy do czynienia z kryzysem gospodarczym tego sektora, a także uważa za niezbędne podjęcie działań w celu jej poprawy. Komitet ocenia jednakże, że zaproponowane środki zażegnania kryzysu nie są ani realistyczne, ani wystarczające. Zdaniem Komitetu nie są one realistyczne, gdyż zdecydowana większość przedsiębiorstw to firmy rodzinne, posiadające jeden statek rybacki, działające na łowiskach o ograniczonych zasobach, przy pomocy niewielkiej załogi, podlegające rygorystycznym normom gospodarki połowowej oraz dysponujące minimalnym marginesem swobody w celu wdrożenia działań, które pozwolą na restrukturyzację i zapewnienie krótkoterminowej rentowności firm. |
| --- | --- |

1.1

EKES, mając na uwadze znaczenie gospodarcze i społeczne sektora rybołówstwa w UE, które znacznie wykracza poza jego wkład do PKB (1), zgadza się ze stwierdzeniem przedstawionym przez Komisję w komunikacie (2), iż mamy do czynienia z kryzysem gospodarczym tego sektora, a także uważa za niezbędne podjęcie działań w celu jej poprawy. Komitet ocenia jednakże, że zaproponowane środki zażegnania kryzysu nie są ani realistyczne, ani wystarczające. Zdaniem Komitetu nie są one realistyczne, gdyż zdecydowana większość przedsiębiorstw to firmy rodzinne, posiadające jeden statek rybacki, działające na łowiskach o ograniczonych zasobach, przy pomocy niewielkiej załogi, podlegające rygorystycznym normom gospodarki połowowej oraz dysponujące minimalnym marginesem swobody w celu wdrożenia działań, które pozwolą na restrukturyzację i zapewnienie krótkoterminowej rentowności firm.

| 1.2 | Z drugiej strony, ponieważ nie istnieje nowy budżet wspólnotowy, odrębny od budżetu przeznaczonego dla IFOR/EFR (3), możliwości zrealizowania w praktyce nowych środków są bardzo ograniczone. Dlatego też EKES uważa, że omawiany komunikat będzie miał niewielkie praktyczne znaczenie dla większości firm. |
| --- | --- |

1.2

Z drugiej strony, ponieważ nie istnieje nowy budżet wspólnotowy, odrębny od budżetu przeznaczonego dla IFOR/EFR (3), możliwości zrealizowania w praktyce nowych środków są bardzo ograniczone. Dlatego też EKES uważa, że omawiany komunikat będzie miał niewielkie praktyczne znaczenie dla większości firm.

| 1.3 | Jednakże dla tych przedsiębiorstw, które ze względu na swoje rozmiary będą mogły ubiegać się o pomoc na ratowanie i restrukturyzację, komunikat powinien, zdaniem EKES-u, oferować następujące możliwości:






  — | ustalić budżet niezależny od środków przeznaczonych w ramach IFOR/EFR, |
| --- | --- | --- |

1.3

Jednakże dla tych przedsiębiorstw, które ze względu na swoje rozmiary będą mogły ubiegać się o pomoc na ratowanie i restrukturyzację, komunikat powinien, zdaniem EKES-u, oferować następujące możliwości:

—

ustalić budżet niezależny od środków przeznaczonych w ramach IFOR/EFR,

| — | zapewnić, aby pomoc na ratowanie była bezzwrotna oraz realizowana w okresie dłuższym niż 6 miesięcy, |
| --- | --- |

—

zapewnić, aby pomoc na ratowanie była bezzwrotna oraz realizowana w okresie dłuższym niż 6 miesięcy,

| — | zapewnić, aby programy krajowe, które mają być przedstawione przez państwa członkowskie, były elastyczne i miały zdolność adaptacji, tak aby pozwolić firmom ubiegającym się o pomoc na szybki dostęp do przewidzianych środków. |
| --- | --- |

—

zapewnić, aby programy krajowe, które mają być przedstawione przez państwa członkowskie, były elastyczne i miały zdolność adaptacji, tak aby pozwolić firmom ubiegającym się o pomoc na szybki dostęp do przewidzianych środków.

| 1.4 | Zdaniem Komitetu, obok pomocy na ratowanie i restrukturyzację zagrożonych przedsiębiorstw należy podjąć inne kroki w celu złagodzenia poważnych konsekwencji wysokich cen paliwa dla przedsiębiorstw połowowych oraz ich załóg. EKES proponuje zwłaszcza Komisji i Radzie przyjęcie następujących środków:






  a) | zwiększenie progu pomocy de minimis do 100 000 EUR na przedsiębiorstwo; |
| --- | --- | --- |

1.4

Zdaniem Komitetu, obok pomocy na ratowanie i restrukturyzację zagrożonych przedsiębiorstw należy podjąć inne kroki w celu złagodzenia poważnych konsekwencji wysokich cen paliwa dla przedsiębiorstw połowowych oraz ich załóg. EKES proponuje zwłaszcza Komisji i Radzie przyjęcie następujących środków:

a)

zwiększenie progu pomocy de minimis do 100 000 EUR na przedsiębiorstwo;

| b) | czasowe zawieszenie działalności połowowej w przypadku nieprzewidzianych okoliczności, przez które należy również rozumieć kryzys spowodowany wzrostem cen ropy; |
| --- | --- |

b)

czasowe zawieszenie działalności połowowej w przypadku nieprzewidzianych okoliczności, przez które należy również rozumieć kryzys spowodowany wzrostem cen ropy;

| c) | zezwolenie na pomoc w celu sfinansowania premii za kontrakty ubezpieczeniowe, podobnie jak ma to miejsce w sektorze rolniczym; |
| --- | --- |

c)

zezwolenie na pomoc w celu sfinansowania premii za kontrakty ubezpieczeniowe, podobnie jak ma to miejsce w sektorze rolniczym;

| d) | utworzenie specjalnego wspólnotowego funduszu złomowania, dysponującego nadzwyczajnym budżetem, który dawałby pierwszeństwo tym segmentom floty, które mają najwięcej trudności oraz pozwoliłby na godne zakończenie działalności tym armatorom, którzy pragną to dobrowolnie uczynić; |
| --- | --- |

d)

utworzenie specjalnego wspólnotowego funduszu złomowania, dysponującego nadzwyczajnym budżetem, który dawałby pierwszeństwo tym segmentom floty, które mają najwięcej trudności oraz pozwoliłby na godne zakończenie działalności tym armatorom, którzy pragną to dobrowolnie uczynić;

| e) | udzielenie przez władze krajowe oraz wspólnotowe, za pośrednictwem pomocy R+D+I (4), jak najszerszego wsparcia projektom przedstawionym przez sektor rybołówstwa w celu zwiększenia efektywności energetycznej rybołówstwa, poszukiwania alternatywnych bądź uzupełniających źródeł energii, oraz stworzenia rybackich platform technologicznych; |
| --- | --- |

e)

udzielenie przez władze krajowe oraz wspólnotowe, za pośrednictwem pomocy R+D+I (4), jak najszerszego wsparcia projektom przedstawionym przez sektor rybołówstwa w celu zwiększenia efektywności energetycznej rybołówstwa, poszukiwania alternatywnych bądź uzupełniających źródeł energii, oraz stworzenia rybackich platform technologicznych;

| f) | skierowanie wysiłków na zmianę mentalności rybaków w celu zaangażowania ich w komercjalizację produktów rybołówstwa, próbując tym samym zwiększyć wartość dodaną tychże produktów; |
| --- | --- |

f)

skierowanie wysiłków na zmianę mentalności rybaków w celu zaangażowania ich w komercjalizację produktów rybołówstwa, próbując tym samym zwiększyć wartość dodaną tychże produktów;

| g) | korekta przepisów fiskalnych dotyczących rybołówstwa przybrzeżnego, w szczególności dzięki wprowadzeniu zwolnienia z podatku od osób prawnych dochodów uzyskanych przez rynkowe przedsiębiorstwa franszyzowe z tytułu ich interwencji przy pierwszej sprzedaży ryb, a także dzięki redukcji VAT w przypadku operacji pośrednictwa przeprowadzanych przez te przedsiębiorstwa; |
| --- | --- |

g)

korekta przepisów fiskalnych dotyczących rybołówstwa przybrzeżnego, w szczególności dzięki wprowadzeniu zwolnienia z podatku od osób prawnych dochodów uzyskanych przez rynkowe przedsiębiorstwa franszyzowe z tytułu ich interwencji przy pierwszej sprzedaży ryb, a także dzięki redukcji VAT w przypadku operacji pośrednictwa przeprowadzanych przez te przedsiębiorstwa;

| h) | włączenie floty dalekomorskiej działającej poza granicami wód wspólnotowych do drugiego rejestru, który istnieje w różnych państwach członkowskich UE na potrzeby floty handlowej, zmieniając wytyczne wspólnotowe w sprawie pomocy państwowej dla sektora rybołówstwa. |
| --- | --- |

h)

włączenie floty dalekomorskiej działającej poza granicami wód wspólnotowych do drugiego rejestru, który istnieje w różnych państwach członkowskich UE na potrzeby floty handlowej, zmieniając wytyczne wspólnotowe w sprawie pomocy państwowej dla sektora rybołówstwa.

2.   Uzasadnienie

| 2.1 | Sektor rybołówstwa nie tylko zapewnia znaczną część białka potrzebnego człowiekowi do spożycia, lecz stanowi również znaczącą społeczną i ekonomiczną podporę wielu przybrzeżnych społeczności na terenie UE. Według danych Komisji (5), rozszerzona UE (UE-25), przy 7 293 101 tonach ryb (połowów i akwakultury), stanowi 5 % całkowitej światowej produkcji w rybołówstwie, będąc drugim największym producentem po Chinach. Co więcej, posiada flotę dysponującą nieco mniej niż 90 000 statków, które zapewniają 229 702 miejsc pracy. |
| --- | --- |

2.1

Sektor rybołówstwa nie tylko zapewnia znaczną część białka potrzebnego człowiekowi do spożycia, lecz stanowi również znaczącą społeczną i ekonomiczną podporę wielu przybrzeżnych społeczności na terenie UE. Według danych Komisji (5), rozszerzona UE (UE-25), przy 7 293 101 tonach ryb (połowów i akwakultury), stanowi 5 % całkowitej światowej produkcji w rybołówstwie, będąc drugim największym producentem po Chinach. Co więcej, posiada flotę dysponującą nieco mniej niż 90 000 statków, które zapewniają 229 702 miejsc pracy.

| 2.2 | Sektor rybołówstwa staje przed koniecznością dokonania trudnych dostosowań, spowodowanych uszczupleniem oraz — w niektórych przypadkach — wyczerpaniem zasobów rybnych w większości jego obszarów połowowych, a także niesprzyjającymi warunkami rynkowymi. Według komunikatu Komisji kontyngenty przyznawane statkom poławiającym na zachód od Europy główne gatunki denne (dorsz, plamiak, witlinek, czarniak i morszczuk) i gatunki bentoniczne (gładzica, sola, żabnica i homarzec) zmniejszają się od połowy lat dziewięćdziesiątych. |
| --- | --- |

2.2

Sektor rybołówstwa staje przed koniecznością dokonania trudnych dostosowań, spowodowanych uszczupleniem oraz — w niektórych przypadkach — wyczerpaniem zasobów rybnych w większości jego obszarów połowowych, a także niesprzyjającymi warunkami rynkowymi. Według komunikatu Komisji kontyngenty przyznawane statkom poławiającym na zachód od Europy główne gatunki denne (dorsz, plamiak, witlinek, czarniak i morszczuk) i gatunki bentoniczne (gładzica, sola, żabnica i homarzec) zmniejszają się od połowy lat dziewięćdziesiątych.

| 2.3 | Mimo, że reforma WPRyb w 2002 r. uruchomiła proces modernizacji gospodarki połowowej w Unii Europejskiej i wprowadziła sektor na ścieżkę zrównoważonego rozwoju, jak również wdrożyła środki, takie jak plany odnowy zasobów, oznaczające ograniczenie połowów rybnych i tym sposobem drastyczne obniżenie zysków, sytuacja ta będzie nadal utrzymywać się w przyszłości. |
| --- | --- |

2.3

Mimo, że reforma WPRyb w 2002 r. uruchomiła proces modernizacji gospodarki połowowej w Unii Europejskiej i wprowadziła sektor na ścieżkę zrównoważonego rozwoju, jak również wdrożyła środki, takie jak plany odnowy zasobów, oznaczające ograniczenie połowów rybnych i tym sposobem drastyczne obniżenie zysków, sytuacja ta będzie nadal utrzymywać się w przyszłości.

| 2.4 | Sytuacja ta, w połączeniu ze stałym wzrostem kosztów operacyjnych oraz drastyczną zwyżką cen paliw sprawiła, że wiele statków rybackich prowadzi działalność ze znaczną stratą. |
| --- | --- |

2.4

Sytuacja ta, w połączeniu ze stałym wzrostem kosztów operacyjnych oraz drastyczną zwyżką cen paliw sprawiła, że wiele statków rybackich prowadzi działalność ze znaczną stratą.

| 2.5 | Komunikat Komisji wskazuje przyczyny odpowiedzialne za to, że duża część floty wspólnotowej znalazła się w tej sytuacji ekonomicznej, oraz sugeruje możliwe rozwiązania. |
| --- | --- |

2.5

Komunikat Komisji wskazuje przyczyny odpowiedzialne za to, że duża część floty wspólnotowej znalazła się w tej sytuacji ekonomicznej, oraz sugeruje możliwe rozwiązania.

3.   Tło

| 3.1 | Oprócz innych przyczyn w komunikacie Komisji wskazane są dwa oczywiste czynniki:






  — | zmniejszające się dochody, |
| --- | --- | --- |

3.1

Oprócz innych przyczyn w komunikacie Komisji wskazane są dwa oczywiste czynniki:

—

zmniejszające się dochody,

| — | wzrastające koszty. |
| --- | --- |

—

wzrastające koszty.

| 3.1.1 | Zmniejszające się dochody spowodowane są:






  — | niezmiennymi cenami rynkowymi:






  — | wzrastającym odsetkiem importowanych ryb, |
| --- | --- | --- | --- |

3.1.1

Zmniejszające się dochody spowodowane są:

—

niezmiennymi cenami rynkowymi:

—

wzrastającym odsetkiem importowanych ryb,

| — | rozwojem akwakultury, |
| --- | --- |

—

rozwojem akwakultury,

| — | koncentracją sprzedaży w dużych sieciach dystrybucji, |
| --- | --- |

—

koncentracją sprzedaży w dużych sieciach dystrybucji,

| — | mniejszym zbiorem ryb:






  — | intensywnym poławianiem pewnych populacji ryb, |
| --- | --- | --- |

—

mniejszym zbiorem ryb:

—

intensywnym poławianiem pewnych populacji ryb,

| — | niewystarczającym ograniczeniem potencjału floty. |
| --- | --- |

—

niewystarczającym ograniczeniem potencjału floty.

| 3.1.2 | Koszty operacyjne statków rybackich, które zazwyczaj rosną z roku na rok, uległy po 2003 r. drastycznemu wzrostowi spowodowanemu zwiększeniem cen paliwa. Trudności te dotyczą wszystkich sektorów floty rybackiej, ale w szczególności wpływają na trawlery denne, stanowiące największy segment wspólnotowej floty rybackiej, których wyniki operacyjne netto są ujemne. |
| --- | --- |

3.1.2

Koszty operacyjne statków rybackich, które zazwyczaj rosną z roku na rok, uległy po 2003 r. drastycznemu wzrostowi spowodowanemu zwiększeniem cen paliwa. Trudności te dotyczą wszystkich sektorów floty rybackiej, ale w szczególności wpływają na trawlery denne, stanowiące największy segment wspólnotowej floty rybackiej, których wyniki operacyjne netto są ujemne.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1 | Zaproponowane przez Komisję rozwiązania na rzecz złagodzenia obecnych trudności ekonomicznych w sektorze rybołówstwa obejmują:






  — | w perspektywie krótkoterminowej: środki na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw połowowych zdolnych do odzyskania opłacalności w drodze zmian strukturalnych; |
| --- | --- | --- |

4.1

Zaproponowane przez Komisję rozwiązania na rzecz złagodzenia obecnych trudności ekonomicznych w sektorze rybołówstwa obejmują:

—

w perspektywie krótkoterminowej: środki na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw połowowych zdolnych do odzyskania opłacalności w drodze zmian strukturalnych;

| — | w perspektywie długoterminowej: zagwarantowanie, że sektor rybołówstwa będzie w stanie dostosować się do nowej sytuacji charakteryzującej się wysokimi cenami paliwa. |
| --- | --- |

—

w perspektywie długoterminowej: zagwarantowanie, że sektor rybołówstwa będzie w stanie dostosować się do nowej sytuacji charakteryzującej się wysokimi cenami paliwa.

4.1.1   Krótkoterminowe ratowanie i restrukturyzacja przedsiębiorstw połowowych

| 4.1.1.1 | W celu ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw połowowych, które znajdują się na skraju bankructwa lub w trudnej sytuacji finansowej Komisja przewiduje wykorzystanie istniejących instrumentów oraz istniejących ram pomocy państwa, w oparciu o Wytyczne wspólnotowe dotyczące pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (6) oraz Wytyczne dla celów analizy pomocy państwa dla rybołówstwa i akwakultury (7). Poza tym, przewiduje pewne wyjątki idące dalej niż dyrektywy (patrz punkty 4.1.1.5 i 4.1.1.6). |
| --- | --- |

4.1.1.1

W celu ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw połowowych, które znajdują się na skraju bankructwa lub w trudnej sytuacji finansowej Komisja przewiduje wykorzystanie istniejących instrumentów oraz istniejących ram pomocy państwa, w oparciu o Wytyczne wspólnotowe dotyczące pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (6) oraz Wytyczne dla celów analizy pomocy państwa dla rybołówstwa i akwakultury (7). Poza tym, przewiduje pewne wyjątki idące dalej niż dyrektywy (patrz punkty 4.1.1.5 i 4.1.1.6).

| 4.1.1.2 | Taka pomoc na ratowanie może przyjąć postać pożyczki zwrotnej lub gwarancji, udzielonej na okres nie dłuższy niż sześć miesięcy. Celem takiej pomocy jest umożliwienie przedsiębiorstwom dostosowanie się do nowej sytuacji związanej z cenami paliwa, szczególnie w przypadku statków rybackich wykorzystujących narzędzia ciągnione i poławiających zasoby denne. W przypadku, gdy pomocy na ratowanie przedsiębiorstwa towarzyszy zatwierdzony plan restrukturyzacji, pomoc tę można spłacić środkami otrzymanymi przez przedsiębiorstwo w formie pomocy na restrukturyzację. |
| --- | --- |

4.1.1.2

Taka pomoc na ratowanie może przyjąć postać pożyczki zwrotnej lub gwarancji, udzielonej na okres nie dłuższy niż sześć miesięcy. Celem takiej pomocy jest umożliwienie przedsiębiorstwom dostosowanie się do nowej sytuacji związanej z cenami paliwa, szczególnie w przypadku statków rybackich wykorzystujących narzędzia ciągnione i poławiających zasoby denne. W przypadku, gdy pomocy na ratowanie przedsiębiorstwa towarzyszy zatwierdzony plan restrukturyzacji, pomoc tę można spłacić środkami otrzymanymi przez przedsiębiorstwo w formie pomocy na restrukturyzację.

| 4.1.1.3 | EKES uważa, że aby pomoc na ratowanie była naprawdę skuteczna, powinna być bezzwrotna, w przeciwieństwie do pożyczki zwrotnej. W ten sposób pomoc na ratowanie byłaby atrakcyjniejsza dla przedsiębiorstw, przedstawiając sobą wartość dodaną. W przeciwnym wypadku zwykłą pożyczkę zwrotną można by uzyskać od jakiejkolwiek instytucji finansowej, bez potrzeby autoryzacji ze strony Komisji Europejskiej. |
| --- | --- |

4.1.1.3

EKES uważa, że aby pomoc na ratowanie była naprawdę skuteczna, powinna być bezzwrotna, w przeciwieństwie do pożyczki zwrotnej. W ten sposób pomoc na ratowanie byłaby atrakcyjniejsza dla przedsiębiorstw, przedstawiając sobą wartość dodaną. W przeciwnym wypadku zwykłą pożyczkę zwrotną można by uzyskać od jakiejkolwiek instytucji finansowej, bez potrzeby autoryzacji ze strony Komisji Europejskiej.

| 4.1.1.4 | Pomoc na dalszą restrukturyzację przedsiębiorstw połowowych w celu przywrócenia rentowności będzie często oznaczać inwestycje na rzecz przystosowania statków rybackich. Wytyczne dotyczące pomocy państwa w sektorze rybołówstwa określają przepisy w sprawie pomocy na rzecz modernizacji i wyposażenia statków rybackich z zastrzeżeniem przepisów ustanowionych w rozporządzeniu o Instrumencie Finansowym Orientacji Rybołówstwa (IFOR (8)). Warunki przyznania pomocy krajowej na te cele są zatem takie same jak te stosowane względem pomocy Wspólnoty na mocy rozporządzenia IFOR (9). |
| --- | --- |

4.1.1.4

Pomoc na dalszą restrukturyzację przedsiębiorstw połowowych w celu przywrócenia rentowności będzie często oznaczać inwestycje na rzecz przystosowania statków rybackich. Wytyczne dotyczące pomocy państwa w sektorze rybołówstwa określają przepisy w sprawie pomocy na rzecz modernizacji i wyposażenia statków rybackich z zastrzeżeniem przepisów ustanowionych w rozporządzeniu o Instrumencie Finansowym Orientacji Rybołówstwa (IFOR (8)). Warunki przyznania pomocy krajowej na te cele są zatem takie same jak te stosowane względem pomocy Wspólnoty na mocy rozporządzenia IFOR (9).

| 4.1.1.5 | W wyjątkowych przypadkach Komisja może zatwierdzić pomoc krajową na rzecz niektórych rodzajów modernizacji, które nie są objęte przepisami ustanowionymi w rozporządzeniu IFOR, jeżeli jej celem jest restrukturyzacja przedsiębiorstw połowowych w ramach programów ratowania i restrukturyzacji. Przed wydaniem zatwierdzenia Komisja dokona oceny tychże programów w oparciu o wytyczne wspólnotowe pod warunkiem, że restrukturyzacja tychże przedsiębiorstw będzie oparta na realnych założeniach ekonomicznych w obecnym kontekście, przy uwzględnieniu stanu i potencjalnej ewolucji poławianych zasobów oraz z zapewnieniem opłacalności przedsiębiorstw poprzez ograniczenie kosztów operacyjnych bez zwiększania ogólnego bieżącego nakładu i potencjału połowowego. |
| --- | --- |

4.1.1.5

W wyjątkowych przypadkach Komisja może zatwierdzić pomoc krajową na rzecz niektórych rodzajów modernizacji, które nie są objęte przepisami ustanowionymi w rozporządzeniu IFOR, jeżeli jej celem jest restrukturyzacja przedsiębiorstw połowowych w ramach programów ratowania i restrukturyzacji. Przed wydaniem zatwierdzenia Komisja dokona oceny tychże programów w oparciu o wytyczne wspólnotowe pod warunkiem, że restrukturyzacja tychże przedsiębiorstw będzie oparta na realnych założeniach ekonomicznych w obecnym kontekście, przy uwzględnieniu stanu i potencjalnej ewolucji poławianych zasobów oraz z zapewnieniem opłacalności przedsiębiorstw poprzez ograniczenie kosztów operacyjnych bez zwiększania ogólnego bieżącego nakładu i potencjału połowowego.

| 4.1.1.6 | Wyjątkowe zatwierdzenie przez Komisję pomocy państwa w ramach krajowych programów ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw nastąpi w przypadku następujących inwestycji:






  a) | pierwsza zmiana narzędzi połowowych skutkująca zastosowaniem metody połowowej, charakteryzującej się mniejszym zużyciem paliwa, |
| --- | --- | --- |

4.1.1.6

Wyjątkowe zatwierdzenie przez Komisję pomocy państwa w ramach krajowych programów ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw nastąpi w przypadku następujących inwestycji:

a)

pierwsza zmiana narzędzi połowowych skutkująca zastosowaniem metody połowowej, charakteryzującej się mniejszym zużyciem paliwa,

| b) | zakup narzędzi w celu zwiększenia oszczędności paliwa (np. mierniki ekonomiczności), |
| --- | --- |

b)

zakup narzędzi w celu zwiększenia oszczędności paliwa (np. mierniki ekonomiczności),

| c) | jedna wymiana silnika w przypadku:






  1. | statków, których całkowita długość nie przekracza 12 m i które nie wykorzystują narzędzi ciągnionych, a ich nowy silnik posiada taką samą lub mniejszą moc niż stary silnik, |
| --- | --- | --- |

c)

jedna wymiana silnika w przypadku:

1.

statków, których całkowita długość nie przekracza 12 m i które nie wykorzystują narzędzi ciągnionych, a ich nowy silnik posiada taką samą lub mniejszą moc niż stary silnik,

| 2. | wszystkich innych statków, których całkowita długość nie przekracza 24 m, a ich nowy silnik posiada co najmniej o 20 % mocy mniej niż stary silnik, |
| --- | --- |

2.

wszystkich innych statków, których całkowita długość nie przekracza 24 m, a ich nowy silnik posiada co najmniej o 20 % mocy mniej niż stary silnik,

| 3. | trawlerów, których całkowita długość przekracza 24 m, a ich nowy silnik posiada co najmniej o 20 % mocy mniej aniżeli stary silnik, a statek zmienia metodę połowową na taką, przy której występuje mniejsze zużycie paliwa. |
| --- | --- |

3.

trawlerów, których całkowita długość przekracza 24 m, a ich nowy silnik posiada co najmniej o 20 % mocy mniej aniżeli stary silnik, a statek zmienia metodę połowową na taką, przy której występuje mniejsze zużycie paliwa.

| 4.1.1.7 | W przypadku krajowych programów dopuszczających plan restrukturyzacji dla przedsiębiorstw dysponujących statkami od długości całkowitej nieprzekraczającej 12 m, Komisja mogłaby przyjąć, że ograniczenie mocy silnika, o którym mowa w punkcie 4.1.1.6 c) 3), może być stosowane „globalnie” na poziomie przedsiębiorstwa oraz, że wycofanie statku z eksploatacji bez wykorzystania pomocy publicznej liczyłoby się również na poczet wymaganej stopy redukcji. |
| --- | --- |

4.1.1.7

W przypadku krajowych programów dopuszczających plan restrukturyzacji dla przedsiębiorstw dysponujących statkami od długości całkowitej nieprzekraczającej 12 m, Komisja mogłaby przyjąć, że ograniczenie mocy silnika, o którym mowa w punkcie 4.1.1.6 c) 3), może być stosowane „globalnie” na poziomie przedsiębiorstwa oraz, że wycofanie statku z eksploatacji bez wykorzystania pomocy publicznej liczyłoby się również na poczet wymaganej stopy redukcji.

| 4.1.1.8 | Zasada ta byłaby również do przyjęcia w formie krajowych programów dopuszczających plan restrukturyzacji przedstawiony przez grupę małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). W takich przypadkach można by zwiększyć opłacalność niektórych członków grupy poprzez działania podjęte przez innych, takie jak wycofanie z eksploatacji. |
| --- | --- |

4.1.1.8

Zasada ta byłaby również do przyjęcia w formie krajowych programów dopuszczających plan restrukturyzacji przedstawiony przez grupę małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). W takich przypadkach można by zwiększyć opłacalność niektórych członków grupy poprzez działania podjęte przez innych, takie jak wycofanie z eksploatacji.

| 4.1.1.9 | W trakcie tymczasowego zawieszenia działalności na czas potrzebny do przeprowadzenia zatwierdzonych inwestycji przedsiębiorstwa mogą ubiegać się o właściwą pomoc państwa pod warunkiem, że wniosek o taką pomoc zostanie złożony w ramach programów ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

4.1.1.9

W trakcie tymczasowego zawieszenia działalności na czas potrzebny do przeprowadzenia zatwierdzonych inwestycji przedsiębiorstwa mogą ubiegać się o właściwą pomoc państwa pod warunkiem, że wniosek o taką pomoc zostanie złożony w ramach programów ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw.

| 4.1.1.10 | Jakakolwiek inna pomoc publiczna, w tym pomoc wspólnotowa, przyznana przedsiębiorstwu znajdującemu się w trudnej sytuacji będzie musiała być uwzględniona w ogólnej ocenie planów restrukturyzacji i długoterminowej rentowności. |
| --- | --- |

4.1.1.10

Jakakolwiek inna pomoc publiczna, w tym pomoc wspólnotowa, przyznana przedsiębiorstwu znajdującemu się w trudnej sytuacji będzie musiała być uwzględniona w ogólnej ocenie planów restrukturyzacji i długoterminowej rentowności.

| 4.1.1.11 | Państwa członkowskie powinny zgłosić Komisji krajowe programy pomocy w celu ratowania i restrukturyzacji oraz, w przypadku większych przedsiębiorstw, indywidualne plany w ciągu dwóch lat od daty opublikowania niniejszego komunikatu. W ciągu dwóch lat od zatwierdzenia przez Komisję zgłoszonego planu państwa członkowskie powinny wydać decyzje administracyjne dotyczące planów restrukturyzacji. |
| --- | --- |

4.1.1.11

Państwa członkowskie powinny zgłosić Komisji krajowe programy pomocy w celu ratowania i restrukturyzacji oraz, w przypadku większych przedsiębiorstw, indywidualne plany w ciągu dwóch lat od daty opublikowania niniejszego komunikatu. W ciągu dwóch lat od zatwierdzenia przez Komisję zgłoszonego planu państwa członkowskie powinny wydać decyzje administracyjne dotyczące planów restrukturyzacji.

| 4.1.1.12 | Uwzględniając fakt, iż obecne trudności ekonomiczne dotknęły w szczególności statki wykorzystujące narzędzia ciągnione, Komisja uważa, że taka pomoc na restrukturyzację powinna przede wszystkim objąć trawlery. |
| --- | --- |

4.1.1.12

Uwzględniając fakt, iż obecne trudności ekonomiczne dotknęły w szczególności statki wykorzystujące narzędzia ciągnione, Komisja uważa, że taka pomoc na restrukturyzację powinna przede wszystkim objąć trawlery.

| 4.1.1.13 | Jeżeli chodzi o bezpośrednią pomoc operacyjną, w obecnej sytuacji charakteryzującej się wysokimi cenami paliwa Komisja odrzuca każdą interwencję publiczną na rzecz zrekompensowania tego nagłego wzrostu cen, gdyż byłoby to niezgodne z Traktatem. |
| --- | --- |

4.1.1.13

Jeżeli chodzi o bezpośrednią pomoc operacyjną, w obecnej sytuacji charakteryzującej się wysokimi cenami paliwa Komisja odrzuca każdą interwencję publiczną na rzecz zrekompensowania tego nagłego wzrostu cen, gdyż byłoby to niezgodne z Traktatem.

| 4.1.1.14 | W ramach rozwiązania alternatywnego Komisja mogłaby zatwierdzić system gwarancji, o który wnosi sektor rybołówstwa, w którym pieniądze wpłacane przez sektor w sprzyjających okolicznościach byłyby wypłacane w charakterze rekompensaty w przypadku nagłego wzrostu cen paliwa. Komisja mogłaby zatwierdzić taki system tylko wówczas, gdy gwarantowałby on zwrot całej pomocy publicznej na warunkach rynkowych. |
| --- | --- |

4.1.1.14

W ramach rozwiązania alternatywnego Komisja mogłaby zatwierdzić system gwarancji, o który wnosi sektor rybołówstwa, w którym pieniądze wpłacane przez sektor w sprzyjających okolicznościach byłyby wypłacane w charakterze rekompensaty w przypadku nagłego wzrostu cen paliwa. Komisja mogłaby zatwierdzić taki system tylko wówczas, gdy gwarantowałby on zwrot całej pomocy publicznej na warunkach rynkowych.

| 4.1.1.15 | EKES, zgadzając się z diagnozą wystawioną przez Komisję, że wspólnotowy sektor rybołówstwa znajduje się w stanie kryzysu ekonomicznego, uważa również, iż proponowane środki na ratowanie sektora nie są ani realistyczne, ani wystarczające. EKES uważa, że środki te są nierealistyczne, ponieważ ogromna większość przedsiębiorców to firmy rodzinne lub właściciele jednego statku rybackiego, którzy działają na obszarach połowowych mając do dyspozycji ograniczone zasoby i bardzo niewielkie załogi, podlegają surowym przepisom gospodarki połowowej i mają bardzo ograniczone możliwości podjęcia działań na rzecz restrukturyzacji i zapewnienia ich krótkoterminowej rentowności. Ponadto w sytuacji, w której nie istnieje nowy budżet, niezależny od ustaleń IFOR/EFR, szanse na praktyczne zastosowanie tych nowych środków są bardzo niewielkie. EKES uważa w związku z tym, że komunikat ten będzie miał bardzo niewielki faktyczny wpływ na większość przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

4.1.1.15

EKES, zgadzając się z diagnozą wystawioną przez Komisję, że wspólnotowy sektor rybołówstwa znajduje się w stanie kryzysu ekonomicznego, uważa również, iż proponowane środki na ratowanie sektora nie są ani realistyczne, ani wystarczające. EKES uważa, że środki te są nierealistyczne, ponieważ ogromna większość przedsiębiorców to firmy rodzinne lub właściciele jednego statku rybackiego, którzy działają na obszarach połowowych mając do dyspozycji ograniczone zasoby i bardzo niewielkie załogi, podlegają surowym przepisom gospodarki połowowej i mają bardzo ograniczone możliwości podjęcia działań na rzecz restrukturyzacji i zapewnienia ich krótkoterminowej rentowności. Ponadto w sytuacji, w której nie istnieje nowy budżet, niezależny od ustaleń IFOR/EFR, szanse na praktyczne zastosowanie tych nowych środków są bardzo niewielkie. EKES uważa w związku z tym, że komunikat ten będzie miał bardzo niewielki faktyczny wpływ na większość przedsiębiorstw.

| 4.1.1.16 | Jednakże dla tych przedsiębiorstw, które ze względu na swoje rozmiary będą mogły ubiegać się o pomoc na ratowanie i restrukturyzację, komunikat powinien, zdaniem EKES-u, oferować następujące możliwości:






  — | ustalić budżet niezależny od środków przeznaczonych w ramach IFOR/EFR, |
| --- | --- | --- |

4.1.1.16

Jednakże dla tych przedsiębiorstw, które ze względu na swoje rozmiary będą mogły ubiegać się o pomoc na ratowanie i restrukturyzację, komunikat powinien, zdaniem EKES-u, oferować następujące możliwości:

—

ustalić budżet niezależny od środków przeznaczonych w ramach IFOR/EFR,

| — | zapewnić, aby pomoc na ratowanie była bezzwrotna oraz realizowana w okresie dłuższym niż 6 miesięcy, |
| --- | --- |

—

zapewnić, aby pomoc na ratowanie była bezzwrotna oraz realizowana w okresie dłuższym niż 6 miesięcy,

| — | zapewnić, aby programy krajowe, które mają być przedstawione przez państwa członkowskie, były elastyczne i miały zdolność adaptacji, tak aby pozwolić firmom ubiegającym się o pomoc na szybki dostęp do przewidzianych środków. |
| --- | --- |

—

zapewnić, aby programy krajowe, które mają być przedstawione przez państwa członkowskie, były elastyczne i miały zdolność adaptacji, tak aby pozwolić firmom ubiegającym się o pomoc na szybki dostęp do przewidzianych środków.

| 4.1.1.17 | EKES przypomina Komisji, że zastosowanie zasady de minimis w odniesieniu do pomocy mogłoby stanowić efektywny środek krótkoterminowy. Mimo wszystko Komitet uważa, że pułap przewidziany w ramach obowiązującego prawodawstwa (3000 EUR dla przedsiębiorstwa na okres trzech lat) jest bardzo niski i niewłaściwy w bieżącej sytuacji, szczególnie przy uwzględnieniu, że dla innych sektorów w UE, za wyjątkiem rolnictwa, zatwierdzono pułap w wysokości 100 000 EUR. W związku z powyższym Komitet jest zdania, że istnieje pilna potrzeba dokonania przeglądu przepisów określających pomoc de minimis na rzecz rybołówstwa oraz podwyższenie pułapu pomocy do sumy 100 000 EUR, podobnie jak w przypadku innych sektorów. Propozycja ta została już przedstawiona przez EKES w opinii w sprawie planu działania w zakresie pomocy publicznej Mniejsza i lepiej ukierunkowana pomoc państwa: mapa drogowa reformy pomocy państwa na lata 2005 — 2009
   (10). |
| --- | --- |

4.1.1.17

EKES przypomina Komisji, że zastosowanie zasady de minimis w odniesieniu do pomocy mogłoby stanowić efektywny środek krótkoterminowy. Mimo wszystko Komitet uważa, że pułap przewidziany w ramach obowiązującego prawodawstwa (3000 EUR dla przedsiębiorstwa na okres trzech lat) jest bardzo niski i niewłaściwy w bieżącej sytuacji, szczególnie przy uwzględnieniu, że dla innych sektorów w UE, za wyjątkiem rolnictwa, zatwierdzono pułap w wysokości 100 000 EUR. W związku z powyższym Komitet jest zdania, że istnieje pilna potrzeba dokonania przeglądu przepisów określających pomoc de minimis na rzecz rybołówstwa oraz podwyższenie pułapu pomocy do sumy 100 000 EUR, podobnie jak w przypadku innych sektorów. Propozycja ta została już przedstawiona przez EKES w opinii w sprawie planu działania w zakresie pomocy publicznej Mniejsza i lepiej ukierunkowana pomoc państwa: mapa drogowa reformy pomocy państwa na lata 2005 — 2009
   (10).

| 4.1.1.18 | Innym środkiem, który mógłby okazać się pomocny dla przedsiębiorstw i załóg jest uznanie poważnej sytuacji gospodarczej sektora rybołówstwa za nieprzewidziane okoliczności, zgodnie z art. 16 rozporządzenia IFOR, który zezwala na udzielenie rekompensaty rybakom oraz właścicielom statków za tymczasowe przerwanie działalności w podobnej sytuacji. |
| --- | --- |

4.1.1.18

Innym środkiem, który mógłby okazać się pomocny dla przedsiębiorstw i załóg jest uznanie poważnej sytuacji gospodarczej sektora rybołówstwa za nieprzewidziane okoliczności, zgodnie z art. 16 rozporządzenia IFOR, który zezwala na udzielenie rekompensaty rybakom oraz właścicielom statków za tymczasowe przerwanie działalności w podobnej sytuacji.

| 4.1.1.19 | Mając na celu szybsze dostosowanie potencjału połowowego statków rybackich do stanu zasobów rybnych, Komitet sugeruje, aby w perspektywie krótkoterminowej Komisja utworzyła wspólnotowy fundusz złomowania, łącznie ze specjalnym budżetem, z którego korzystałyby w sposób obligatoryjny i na zasadzie wyłączności państwa członkowskie w imieniu przedsiębiorstw wnioskujących o zezłomowanie ich statków. Fundusz taki dawałby pierwszeństwo tym segmentom floty, które mają najwięcej trudności. |
| --- | --- |

4.1.1.19

Mając na celu szybsze dostosowanie potencjału połowowego statków rybackich do stanu zasobów rybnych, Komitet sugeruje, aby w perspektywie krótkoterminowej Komisja utworzyła wspólnotowy fundusz złomowania, łącznie ze specjalnym budżetem, z którego korzystałyby w sposób obligatoryjny i na zasadzie wyłączności państwa członkowskie w imieniu przedsiębiorstw wnioskujących o zezłomowanie ich statków. Fundusz taki dawałby pierwszeństwo tym segmentom floty, które mają najwięcej trudności.

| 4.1.1.20 | Komitet jest również zdania, że w perspektywie krótkoterminowej Komisja powinna dokonać przeglądu wytycznych dotyczących pomocy państwa dla sektora rybołówstwa, aby pozwolić na opracowanie w państwach członkowskich specjalnego rejestru statków rybackich, co umożliwiłoby poprawę konkurencyjności dalekomorskiej floty rybackiej prowadzącej połowy poza wodami terytorialnymi Wspólnoty, jak miało to miejsce w latach 90. w przypadku floty handlowej. |
| --- | --- |

4.1.1.20

Komitet jest również zdania, że w perspektywie krótkoterminowej Komisja powinna dokonać przeglądu wytycznych dotyczących pomocy państwa dla sektora rybołówstwa, aby pozwolić na opracowanie w państwach członkowskich specjalnego rejestru statków rybackich, co umożliwiłoby poprawę konkurencyjności dalekomorskiej floty rybackiej prowadzącej połowy poza wodami terytorialnymi Wspólnoty, jak miało to miejsce w latach 90. w przypadku floty handlowej.

| 4.1.1.21 | Jeżeli chodzi o system gwarancji w przypadku nagłego wzrostu cen paliwa, Komitet uważa go za kolejny rodzaj pomocy, który mógłby pomóc pozostawić statki rybackie w eksploatacji w obecnych trudnych warunkach. W związku z powyższym Komitet udziela temu systemowi poparcia, mimo iż w obecnej sytuacji gospodarczej zastosowanie go na warunkach wymaganych przez Komisję jest bardzo nieprawdopodobne. Dlatego też Komitet uważa, że Komisja powinna zezwolić państwom członkowskim na całkowite lub częściowe pokrycie kosztów premii za kontrakty ubezpieczeniowe zawarte w przyszłości przez organizacje w sektorze rybołówstwa w celu zagwarantowania maksymalnej ceny ropy w określonym czasie, tak jak ma to miejsce w sektorze rolniczym. |
| --- | --- |

4.1.1.21

Jeżeli chodzi o system gwarancji w przypadku nagłego wzrostu cen paliwa, Komitet uważa go za kolejny rodzaj pomocy, który mógłby pomóc pozostawić statki rybackie w eksploatacji w obecnych trudnych warunkach. W związku z powyższym Komitet udziela temu systemowi poparcia, mimo iż w obecnej sytuacji gospodarczej zastosowanie go na warunkach wymaganych przez Komisję jest bardzo nieprawdopodobne. Dlatego też Komitet uważa, że Komisja powinna zezwolić państwom członkowskim na całkowite lub częściowe pokrycie kosztów premii za kontrakty ubezpieczeniowe zawarte w przyszłości przez organizacje w sektorze rybołówstwa w celu zagwarantowania maksymalnej ceny ropy w określonym czasie, tak jak ma to miejsce w sektorze rolniczym.

| 4.1.1.22 | Z drugiej strony, Komitet uważa za wskazane skorygowanie przepisów fiskalnych dotyczących rybołówstwa przybrzeżnego; sądzi zwłaszcza, że można by wprowadzić zwolnienie z podatku od osób prawnych dochodów uzyskanych przez rynkowe przedsiębiorstwa franszyzowe z tytułu ich interwencji przy pierwszej sprzedaży ryb, a także zmniejszyć VAT w przypadku operacji pośrednictwa przeprowadzanych przez te przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

4.1.1.22

Z drugiej strony, Komitet uważa za wskazane skorygowanie przepisów fiskalnych dotyczących rybołówstwa przybrzeżnego; sądzi zwłaszcza, że można by wprowadzić zwolnienie z podatku od osób prawnych dochodów uzyskanych przez rynkowe przedsiębiorstwa franszyzowe z tytułu ich interwencji przy pierwszej sprzedaży ryb, a także zmniejszyć VAT w przypadku operacji pośrednictwa przeprowadzanych przez te przedsiębiorstwa.

4.1.2   Środki i inicjatywy długoterminowe

| 4.1.2.1 | W ujęciu długoterminowym perspektywy sektora rybołówstwa będą obiecujące jedynie w przypadku, gdy odnowione zostaną populacje ryb i prowadzone będą zrównoważone połowy. W tym kontekście w komunikacie zaproponowano następujące środki:






  a) | poprawa gospodarki rybackiej, |
| --- | --- | --- |

4.1.2.1

W ujęciu długoterminowym perspektywy sektora rybołówstwa będą obiecujące jedynie w przypadku, gdy odnowione zostaną populacje ryb i prowadzone będą zrównoważone połowy. W tym kontekście w komunikacie zaproponowano następujące środki:

a)

poprawa gospodarki rybackiej,

| b) | lepsze przestrzeganie przepisów gospodarki rybackiej, |
| --- | --- |

b)

lepsze przestrzeganie przepisów gospodarki rybackiej,

| c) | organizacja i zarządzanie rynkami rybnymi, |
| --- | --- |

c)

organizacja i zarządzanie rynkami rybnymi,

| d) | propagowanie badań nad metodami połowowymi bardziej przyjaznymi środowisku i zmierzającymi do uzyskania większej oszczędności paliwa. |
| --- | --- |

d)

propagowanie badań nad metodami połowowymi bardziej przyjaznymi środowisku i zmierzającymi do uzyskania większej oszczędności paliwa.

| 4.1.2.2 | Komitet uważa, że wszystkie te długoterminowe środki zostały już przewidziane w nowej WPRyb. Niemniej jednak pragnie wezwać Komisję, aby ta zwróciła uwagę, iż w celu osiągnięcia systemu gospodarki rybackiej zapewniającego maksymalny podtrzymywalny odłów, niezbędne są nowe praktyczne koncepcje, gdy plany ponownego utworzenia i zarządzania najbardziej zagrożonymi zasobami zostaną już zrealizowane. |
| --- | --- |

4.1.2.2

Komitet uważa, że wszystkie te długoterminowe środki zostały już przewidziane w nowej WPRyb. Niemniej jednak pragnie wezwać Komisję, aby ta zwróciła uwagę, iż w celu osiągnięcia systemu gospodarki rybackiej zapewniającego maksymalny podtrzymywalny odłów, niezbędne są nowe praktyczne koncepcje, gdy plany ponownego utworzenia i zarządzania najbardziej zagrożonymi zasobami zostaną już zrealizowane.

| 4.1.2.3 | EKES w pełni popiera dążenia Komisji do zagwarantowania, że przepisy Wspólnej Polityki Rybołówstwa są we właściwy sposób stosowane na terytorium Unii. Komitet przypomina, że Komisja jest zobowiązana do ścisłej współpracy z Europejską Agencją Kontroli Rybołówstwa (EFCA), zgodnie ze swoim celem określonym w komunikacie, oraz że jest zobowiązana do udostępnienia agencji personelu w wystarczającej ilości, jak również finansowania w celu realizacji powierzonego jej kluczowego zadania. |
| --- | --- |

4.1.2.3

EKES w pełni popiera dążenia Komisji do zagwarantowania, że przepisy Wspólnej Polityki Rybołówstwa są we właściwy sposób stosowane na terytorium Unii. Komitet przypomina, że Komisja jest zobowiązana do ścisłej współpracy z Europejską Agencją Kontroli Rybołówstwa (EFCA), zgodnie ze swoim celem określonym w komunikacie, oraz że jest zobowiązana do udostępnienia agencji personelu w wystarczającej ilości, jak również finansowania w celu realizacji powierzonego jej kluczowego zadania.

| 4.1.2.4 | EKES nalega, aby Komisja wzmogła swoje działania zmierzające do zwalczania nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów; jednym z rozstrzygających środków zapobiegawczych jest zamknięcie dla takich połowów wspólnotowego rynku, na który trafia główna część nielegalnych połowów. Komitet uważa, że kolejnym skutecznym środkiem wymierzonym w tego rodzaju połowy jest zakaz przeładunku na pełnym morzu. |
| --- | --- |

4.1.2.4

EKES nalega, aby Komisja wzmogła swoje działania zmierzające do zwalczania nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów; jednym z rozstrzygających środków zapobiegawczych jest zamknięcie dla takich połowów wspólnotowego rynku, na który trafia główna część nielegalnych połowów. Komitet uważa, że kolejnym skutecznym środkiem wymierzonym w tego rodzaju połowy jest zakaz przeładunku na pełnym morzu.

| 4.1.2.5 | Komitet uważa, że niezbędne jest przeprowadzenie oceny organizacji rynku rybnego zgodnie z propozycją Komisji, mając na względzie zwiększenie zwrotów finansowych, wykorzystanie nowych instrumentów, poprawę wprowadzania do obrotu ryb i produktów rybołówstwa, a także umożliwienie producentom zwiększenia wartości dodanej tych produktów w sprzedaży pierwotnej oraz uczestniczenia w procesie wprowadzania do obrotu. Komitet uważa, że organizacje producenckie mają w tym miejscu do odegrania znaczącą rolę, i że w związku z tym należy udzielić im poparcia. W tym celu EKES sądzi, że wysiłki Komisji i państw członkowskich powinny zostać skierowane na zmianę mentalności rybaków odnośnie powyższych zagadnień. |
| --- | --- |

4.1.2.5

Komitet uważa, że niezbędne jest przeprowadzenie oceny organizacji rynku rybnego zgodnie z propozycją Komisji, mając na względzie zwiększenie zwrotów finansowych, wykorzystanie nowych instrumentów, poprawę wprowadzania do obrotu ryb i produktów rybołówstwa, a także umożliwienie producentom zwiększenia wartości dodanej tych produktów w sprzedaży pierwotnej oraz uczestniczenia w procesie wprowadzania do obrotu. Komitet uważa, że organizacje producenckie mają w tym miejscu do odegrania znaczącą rolę, i że w związku z tym należy udzielić im poparcia. W tym celu EKES sądzi, że wysiłki Komisji i państw członkowskich powinny zostać skierowane na zmianę mentalności rybaków odnośnie powyższych zagadnień.

| 4.1.2.6 | EKES udziela poparcia przedstawionej przez Komisję koncepcji sporządzenia kodeksu postępowania dotyczącego branży rybnej w Unii Europejskiej, jak również propagowania oznakowania ekologicznego, jak tylko debata w tej sprawie — w której Komitet wydał ostatnio opinię — zostanie zakończona. |
| --- | --- |

4.1.2.6

EKES udziela poparcia przedstawionej przez Komisję koncepcji sporządzenia kodeksu postępowania dotyczącego branży rybnej w Unii Europejskiej, jak również propagowania oznakowania ekologicznego, jak tylko debata w tej sprawie — w której Komitet wydał ostatnio opinię — zostanie zakończona.

| 4.1.2.7 | Komitet uważa ostatni długoterminowy środek zaproponowany w komunikacie (propagowanie badań nad metodami połowowymi bardziej przyjaznymi środowisku i zmierzającymi do uzyskania większej oszczędności paliwa) za decydujący. Wyraża też nadzieję, że określone przez Komisję zobowiązania finansowe zostaną zrealizowane, i że udzieli się maksymalnego wsparcia projektom przedstawionym przez organizacje reprezentujące sektor rybołówstwa, a także stworzone zostaną rybackie platformy technologiczne. |
| --- | --- |

4.1.2.7

Komitet uważa ostatni długoterminowy środek zaproponowany w komunikacie (propagowanie badań nad metodami połowowymi bardziej przyjaznymi środowisku i zmierzającymi do uzyskania większej oszczędności paliwa) za decydujący. Wyraża też nadzieję, że określone przez Komisję zobowiązania finansowe zostaną zrealizowane, i że udzieli się maksymalnego wsparcia projektom przedstawionym przez organizacje reprezentujące sektor rybołówstwa, a także stworzone zostaną rybackie platformy technologiczne.

| 4.1.2.8 | EKES uważa, że w świetle obecnej sytuacji związanej z ceną paliw, która wydaje się nieodwracalna, największe znaczenie ma przeprowadzenie badań we wszystkich obszarach proponowanych w komunikacie. W szczególności Komitet uważa, że niezbędne są badania nad produkcją energii odnawialnej, przede wszystkim opracowanie i praktyczne zastosowanie nowych rodzajów biopaliw oraz poprawa efektywności energetycznej. Komitet wzywa Komisję Europejską i państwa członkowskie do wsparcia finansowego projektów przedstawionych przez organizacje sektora rybołówstwa. |
| --- | --- |

4.1.2.8

EKES uważa, że w świetle obecnej sytuacji związanej z ceną paliw, która wydaje się nieodwracalna, największe znaczenie ma przeprowadzenie badań we wszystkich obszarach proponowanych w komunikacie. W szczególności Komitet uważa, że niezbędne są badania nad produkcją energii odnawialnej, przede wszystkim opracowanie i praktyczne zastosowanie nowych rodzajów biopaliw oraz poprawa efektywności energetycznej. Komitet wzywa Komisję Europejską i państwa członkowskie do wsparcia finansowego projektów przedstawionych przez organizacje sektora rybołówstwa.

Bruksela, 14 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Produkt krajowy brutto

1

(2)  COM(2006) 103 wersja ostateczna, z 09.03.2006 r.

2

(3)  Instrument Finansowy Orientacji Rybołówstwa/Europejski Fundusz Rybołówstwa

3

(4)  Badania, rozwój i innowacje

4

(5)  Fakty i liczby dotyczące WPRyb, podstawowe dane na temat Wspólnej Polityki Rybnej, wydanie 2006, Komisja Europejska

5

(6)  DzU C 244 z 01.10.2004

6

(7)  DzU C 229 z 14.09.2004

7

(8)  Rozporządzenie WE nr 1263/1999 z 12.06.1999 r.

8

(9)  Rozporządzenie WE nr 2792/1999 z 17.12.1999 r.

9

(10)  DzU C 65 z 17.03.2006

10

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/122 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/122

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie glukozy i laktozy (wersja skodyfikowana)

COM(2006) 116 wersja ostateczna — 2006/0038 CNS

(2006/C 318/22)

Dnia 2 maja 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 308 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 11 lipca 2006 r. Sprawozdawcą był John Donnelly.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z 13 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 187 do 1 — 7 osób wstrzymało się od głosu, przyjął następującą opinię:

1.   Wstęp

| 1.1 | Celem opiniowanego wniosku jest skodyfikowanie rozporządzenia Rady (EWG) nr 2730/75 z dnia 29 października 1975 r. w sprawie glukozy i laktozy. Nowe rozporządzenie zastąpi włączone do niego akty; opiniowany wniosek całkowicie zachowuje treść kodyfikowanych aktów, zbiera je więc jedynie razem, dokonując tylko takich formalnych zmian, jakie wynikają z samego zadania kodyfikacji. |
| --- | --- |

1.1

Celem opiniowanego wniosku jest skodyfikowanie rozporządzenia Rady (EWG) nr 2730/75 z dnia 29 października 1975 r. w sprawie glukozy i laktozy. Nowe rozporządzenie zastąpi włączone do niego akty; opiniowany wniosek całkowicie zachowuje treść kodyfikowanych aktów, zbiera je więc jedynie razem, dokonując tylko takich formalnych zmian, jakie wynikają z samego zadania kodyfikacji.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1 | W kontekście Europy obywateli, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny popiera Komisję podejmującą się upraszczania i precyzowania prawa wspólnotowego, tak aby uczynić je bardziej przejrzystym i dostępniejszym dla zwykłych obywateli, dając im tym samym nowe możliwości i szansę wykorzystania szczególnych uprawnień, jakie prawo to im przyznaje. |
| --- | --- |

2.1

W kontekście Europy obywateli, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny popiera Komisję podejmującą się upraszczania i precyzowania prawa wspólnotowego, tak aby uczynić je bardziej przejrzystym i dostępniejszym dla zwykłych obywateli, dając im tym samym nowe możliwości i szansę wykorzystania szczególnych uprawnień, jakie prawo to im przyznaje.

| 2.2 | Zdaniem Komitetu kodyfikacja musi być podejmowana w pełnej zgodności z normalną wspólnotową procedurą legislacyjną. |
| --- | --- |

2.2

Zdaniem Komitetu kodyfikacja musi być podejmowana w pełnej zgodności z normalną wspólnotową procedurą legislacyjną.

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/123 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/123

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego

(2006/C 318/23)

Dnia 14 lipca 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego

Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 19 lipca 2006 r. Sprawozdawcą był David STULIK.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 14 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 146 do 2, 5 osób wstrzymało się od głosu, przyjął następującą opinię:

1.   Streszczenie opinii

| 1.1 | W niniejszej opinii z inicjatywy własnej Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny pragnie wyrazić wsparcie, solidarność i sympatię wobec wszystkich organizacji społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi, które usiłują wprowadzić w tym kraju demokrację, prawa człowieka, państwo prawa, wolność stowarzyszania się i wolność słowa czyli wartości, na jakich opiera się Unia Europejska. |
| --- | --- |

1.1

W niniejszej opinii z inicjatywy własnej Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny pragnie wyrazić wsparcie, solidarność i sympatię wobec wszystkich organizacji społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi, które usiłują wprowadzić w tym kraju demokrację, prawa człowieka, państwo prawa, wolność stowarzyszania się i wolność słowa czyli wartości, na jakich opiera się Unia Europejska.

| 1.2 | EKES wyraża szczególnie swoje wsparcie moralne dla takich organizacji społeczeństwa obywatelskiego, jak organizacje pozarządowe broniące praw człowieka, dążące do wprowadzenia demokracji i państwa prawa, jak niezależne organizacje młodzieżowe, fundacje i stowarzyszenia pracowników i pracodawców oraz niezależne związki zawodowe, działające na rzecz demokracji, praw człowieka, państwa prawa oraz wartości europejskich na Białorusi. |
| --- | --- |

1.2

EKES wyraża szczególnie swoje wsparcie moralne dla takich organizacji społeczeństwa obywatelskiego, jak organizacje pozarządowe broniące praw człowieka, dążące do wprowadzenia demokracji i państwa prawa, jak niezależne organizacje młodzieżowe, fundacje i stowarzyszenia pracowników i pracodawców oraz niezależne związki zawodowe, działające na rzecz demokracji, praw człowieka, państwa prawa oraz wartości europejskich na Białorusi.

| 1.3 | Bezpośrednie kontakty międzyludzkie, np. w formie wymian, w tym przede wszystkim wymian młodzieży, odgrywają pierwszorzędną rolę, jeśli chodzi o relacje ze społeczeństwem obywatelskim Białorusi. Aby podtrzymywać i wzmacniać te relacje, niezbędne jest wprowadzenie otwartej polityki wizowej ze strony UE i jej państw członkowskich w odniesieniu do obywateli Białorusi. |
| --- | --- |

1.3

Bezpośrednie kontakty międzyludzkie, np. w formie wymian, w tym przede wszystkim wymian młodzieży, odgrywają pierwszorzędną rolę, jeśli chodzi o relacje ze społeczeństwem obywatelskim Białorusi. Aby podtrzymywać i wzmacniać te relacje, niezbędne jest wprowadzenie otwartej polityki wizowej ze strony UE i jej państw członkowskich w odniesieniu do obywateli Białorusi.

| 1.4 | Unia Europejska jako całość powinna realizować odpowiednią, zrozumiałą i ukierunkowaną politykę informowania oraz opracować strategię, która przybliżyłaby obywatelom Białorusi podstawowe wartości i zasady funkcjonowania UE. |
| --- | --- |

1.4

Unia Europejska jako całość powinna realizować odpowiednią, zrozumiałą i ukierunkowaną politykę informowania oraz opracować strategię, która przybliżyłaby obywatelom Białorusi podstawowe wartości i zasady funkcjonowania UE.

| 1.5 | Absolutnie niezbędnym warunkiem dla udzielania finansowego wsparcia społeczeństwu obywatelskiemu Białorusi jest wybranie właściwych i elastycznych form, aby pomoc ta faktycznie docierała do tych, którzy jej potrzebują. |
| --- | --- |

1.5

Absolutnie niezbędnym warunkiem dla udzielania finansowego wsparcia społeczeństwu obywatelskiemu Białorusi jest wybranie właściwych i elastycznych form, aby pomoc ta faktycznie docierała do tych, którzy jej potrzebują.

| 1.6 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny apeluje do instytucji unijnych, aby opracowując strategię wsparcia dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi, skorzystały z doświadczeń i wiedzy na temat transformacji, którymi dysponują organizacje społeczeństwa obywatelskiego z nowych państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.6

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny apeluje do instytucji unijnych, aby opracowując strategię wsparcia dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi, skorzystały z doświadczeń i wiedzy na temat transformacji, którymi dysponują organizacje społeczeństwa obywatelskiego z nowych państw członkowskich.

2.   Ogólne tło

| 2.1 | W niniejszej opinii z inicjatywy własnej Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) pragnie wyrazić wsparcie, solidarność i sympatię wobec wszystkich organizacji społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi, które usiłują wprowadzić w tym kraju demokrację, prawa człowieka, państwo prawa, wolność stowarzyszania się i wolność słowa czyli wartości, na jakich opiera się Unia Europejska. |
| --- | --- |

2.1

W niniejszej opinii z inicjatywy własnej Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) pragnie wyrazić wsparcie, solidarność i sympatię wobec wszystkich organizacji społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi, które usiłują wprowadzić w tym kraju demokrację, prawa człowieka, państwo prawa, wolność stowarzyszania się i wolność słowa czyli wartości, na jakich opiera się Unia Europejska.

| 2.2 | Komitet przywiązuje wielką wagę do istnienia na Białorusi prawdziwego i nie kontrolowanego przez nikogo społeczeństwa obywatelskiego, które jest warunkiem długotrwałej stabilizacji i rozwoju demokracji w tym kraju. |
| --- | --- |

2.2

Komitet przywiązuje wielką wagę do istnienia na Białorusi prawdziwego i nie kontrolowanego przez nikogo społeczeństwa obywatelskiego, które jest warunkiem długotrwałej stabilizacji i rozwoju demokracji w tym kraju.

| 2.3 | EKES okazuje zdecydowany sprzeciw wobec postępowania białoruskich urzędów oraz administracji publicznej i państwowej, którego kulminację stanowiły nieprzejrzyste i przeprowadzone niezgodnie z procedurami wybory prezydenckie z 19 marca 2006 r. Jednocześnie Komitet sprzeciwia się politycznym procesom przeciw działaczom na rzecz demokracji i przeciw członkom organizacji pozarządowych, chcącym jedynie skorzystać ze swoich praw obywatelskich i kontrolować przebieg wyborów prezydenckich. W procesach tych zapadły pokazowo niesprawiedliwe wyroki (przypadek członków organizacji pozarządowej „Partnerstwo”). |
| --- | --- |

2.3

EKES okazuje zdecydowany sprzeciw wobec postępowania białoruskich urzędów oraz administracji publicznej i państwowej, którego kulminację stanowiły nieprzejrzyste i przeprowadzone niezgodnie z procedurami wybory prezydenckie z 19 marca 2006 r. Jednocześnie Komitet sprzeciwia się politycznym procesom przeciw działaczom na rzecz demokracji i przeciw członkom organizacji pozarządowych, chcącym jedynie skorzystać ze swoich praw obywatelskich i kontrolować przebieg wyborów prezydenckich. W procesach tych zapadły pokazowo niesprawiedliwe wyroki (przypadek członków organizacji pozarządowej „Partnerstwo”).

| 2.4 | Komitet zauważa, że na Białorusi, w kraju bezpośrednio sąsiadującym z UE, dochodzi z powodów politycznych do przemocy politycznych wobec własnych obywateli, naruszania podstawowych praw człowieka oraz łamania międzynarodowych porozumień i umów dotyczących praw człowieka. Dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego z 25 państw członkowskich UE jest to sytuacja nie do przyjęcia. |
| --- | --- |

2.4

Komitet zauważa, że na Białorusi, w kraju bezpośrednio sąsiadującym z UE, dochodzi z powodów politycznych do przemocy politycznych wobec własnych obywateli, naruszania podstawowych praw człowieka oraz łamania międzynarodowych porozumień i umów dotyczących praw człowieka. Dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego z 25 państw członkowskich UE jest to sytuacja nie do przyjęcia.

| 2.5 | EKES protestuje przeciwko prześladowaniu i następnie kryminalizacji tych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, które sprzeciwiły się na Białorusi samowoli organów państwowych. |
| --- | --- |

2.5

EKES protestuje przeciwko prześladowaniu i następnie kryminalizacji tych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, które sprzeciwiły się na Białorusi samowoli organów państwowych.

| 2.6 | Celem niniejszej opinii z inicjatywy własnej jest zaproponowanie instytucjom UE sposobu dalszego postępowania w odniesieniu do Białorusi oraz wspierania społeczeństwa obywatelskiego w tym kraju. Strategia UE w zakresie poparcia białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego musi być strategią średniookresową, wykonalną i stabilną i powinna być taka przede wszystkim teraz, już po wyborach prezydenckich, kiedy społeczność międzynarodowa przestaje tak bacznie śledzić rozwój wydarzeń na Białorusi. |
| --- | --- |

2.6

Celem niniejszej opinii z inicjatywy własnej jest zaproponowanie instytucjom UE sposobu dalszego postępowania w odniesieniu do Białorusi oraz wspierania społeczeństwa obywatelskiego w tym kraju. Strategia UE w zakresie poparcia białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego musi być strategią średniookresową, wykonalną i stabilną i powinna być taka przede wszystkim teraz, już po wyborach prezydenckich, kiedy społeczność międzynarodowa przestaje tak bacznie śledzić rozwój wydarzeń na Białorusi.

| 2.7 | Poprzez niniejszą opinię EKES pragnie także bliżej zapoznać europejskie organizacje społeczeństwa obywatelskiego z sytuacją na Białorusi, zwiększyć ich zainteresowanie losem i problemami ich białoruskich partnerów, wezwać do wzajemnej współpracy i otworzyć do niej drogę. |
| --- | --- |

2.7

Poprzez niniejszą opinię EKES pragnie także bliżej zapoznać europejskie organizacje społeczeństwa obywatelskiego z sytuacją na Białorusi, zwiększyć ich zainteresowanie losem i problemami ich białoruskich partnerów, wezwać do wzajemnej współpracy i otworzyć do niej drogę.

3.   Sytuacja społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi

| 3.1 | Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że ramy prawne niezbędne dla formalnego istnienia organizacji społeczeństwa obywatelskiego są wystarczające i odpowiadają standardom nowoczesnego społeczeństwa. Niemniej problem białoruskich ram prawnych leży w ich szczegółowej interpretacji oraz sztucznie tworzonych przeszkodach dla działania i rejestracji organizacji społeczeństwa obywatelskiego. W praktyce sytuacja przedstawia się tak, że bazując na tych ramach prawnych znajduje się preteksty dla odmowy rejestracji organizacji obywatelskich, które są dla rządzącego reżimu niewygodne. |
| --- | --- |

3.1

Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że ramy prawne niezbędne dla formalnego istnienia organizacji społeczeństwa obywatelskiego są wystarczające i odpowiadają standardom nowoczesnego społeczeństwa. Niemniej problem białoruskich ram prawnych leży w ich szczegółowej interpretacji oraz sztucznie tworzonych przeszkodach dla działania i rejestracji organizacji społeczeństwa obywatelskiego. W praktyce sytuacja przedstawia się tak, że bazując na tych ramach prawnych znajduje się preteksty dla odmowy rejestracji organizacji obywatelskich, które są dla rządzącego reżimu niewygodne.

| 3.2 | Społeczeństwo obywatelskie na Białorusi, podobnie jak w każdym państwie autorytarnym czy totalitarnym, charakteryzuje podział na część oficjalną oraz tę, która wprawdzie działa legalnie, ale napotyka na trudności, lub też działa na wpół legalnie czy wręcz nielegalnie. Białoruskie urzędy upolityczniają te organizacje i wiążą ich działalność z opozycją polityczną. Jednakże należy tutaj wspomnieć, że do podstawowych praw i europejskich wartości należy prawo obywateli do swobodnego zrzeszania się tak, by mogli bronić swoich partykularnych i publicznych interesów. Zatem sytuacje, gdy dochodzi do „konfliktów” pomiędzy społeczeństwem obywatelskim a oficjalnymi władzami politycznymi są powszechne i normalne także w państwach Unii Europejskiej. W klasycznych demokracjach podobne „konflikty” nie oznaczają osłabienia legalności tych organizacji, ale stanowią metodę kontroli i sposób włączenia społeczeństwa w sprawowanie rządów. |
| --- | --- |

3.2

Społeczeństwo obywatelskie na Białorusi, podobnie jak w każdym państwie autorytarnym czy totalitarnym, charakteryzuje podział na część oficjalną oraz tę, która wprawdzie działa legalnie, ale napotyka na trudności, lub też działa na wpół legalnie czy wręcz nielegalnie. Białoruskie urzędy upolityczniają te organizacje i wiążą ich działalność z opozycją polityczną. Jednakże należy tutaj wspomnieć, że do podstawowych praw i europejskich wartości należy prawo obywateli do swobodnego zrzeszania się tak, by mogli bronić swoich partykularnych i publicznych interesów. Zatem sytuacje, gdy dochodzi do „konfliktów” pomiędzy społeczeństwem obywatelskim a oficjalnymi władzami politycznymi są powszechne i normalne także w państwach Unii Europejskiej. W klasycznych demokracjach podobne „konflikty” nie oznaczają osłabienia legalności tych organizacji, ale stanowią metodę kontroli i sposób włączenia społeczeństwa w sprawowanie rządów.

| 3.3 | Na Białorusi funkcjonuje szereg organizacji oficjalnych, lojalnych wobec reżimu lub bezpośrednio ustanowionych czy kontrolowanych przez organy państwa. Organizacje te są przedstawiane przez władze państwowe jako „białoruskie społeczeństwo obywatelskie” (1) Z drugiej strony istnieją organizacje społeczeństwa obywatelskiego krytyczne wobec reżimu, które są w związku z tym kryminalizowane i często delegalizowane. |
| --- | --- |

3.3

Na Białorusi funkcjonuje szereg organizacji oficjalnych, lojalnych wobec reżimu lub bezpośrednio ustanowionych czy kontrolowanych przez organy państwa. Organizacje te są przedstawiane przez władze państwowe jako „białoruskie społeczeństwo obywatelskie” (1) Z drugiej strony istnieją organizacje społeczeństwa obywatelskiego krytyczne wobec reżimu, które są w związku z tym kryminalizowane i często delegalizowane.

| 3.4 | Na Białorusi działają także nieformalne organizacje czy stowarzyszenia obywateli, które również trzeba zaliczyć do społeczeństwa obywatelskiego. Ze względu na charakter ich działalności takie grupy aktywnych i świadomych obywateli nie mają jednak szans na uzyskanie statusu organizacji oficjalnych i jako takie mogą istnieć jedynie nieformalnie. Ludzie, którzy się sami w ten sposób organizują, stają wobec groźby prześladowań, procesów sądowych, utraty zatrudnienia czy miejsca na studiach. Ważną kwestią jest to, jak pomóc takim nieformalnym grupom, które jednak często stanowią rdzeń niezależnego białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

3.4

Na Białorusi działają także nieformalne organizacje czy stowarzyszenia obywateli, które również trzeba zaliczyć do społeczeństwa obywatelskiego. Ze względu na charakter ich działalności takie grupy aktywnych i świadomych obywateli nie mają jednak szans na uzyskanie statusu organizacji oficjalnych i jako takie mogą istnieć jedynie nieformalnie. Ludzie, którzy się sami w ten sposób organizują, stają wobec groźby prześladowań, procesów sądowych, utraty zatrudnienia czy miejsca na studiach. Ważną kwestią jest to, jak pomóc takim nieformalnym grupom, które jednak często stanowią rdzeń niezależnego białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego.

| 3.5 | W podobny sposób kontynuuje działalność szereg organizacji społeczeństwa obywatelskiego, którym odmówiono rejestracji z różnych powodów i pod różnymi błahymi, formalistycznymi i niedorzecznymi pretekstami, które białoruskie urzędy traktują jako sposób na formalną likwidację niewygodnych organizacji. Chodzi przede wszystkim o organizacje pozarządowe zajmujące się promowaniem i ochroną praw człowieka oraz monitorowaniem stanu demokracji i państwa prawa, niezależne organizacje młodzieżowe, niezależne fundacje, niezależne stowarzyszenia pracodawców i przedsiębiorców oraz niezależne związki zawodowe. Organizacje te nie mogą dalej działać jako legalne i formalnie istniejące podmioty. |
| --- | --- |

3.5

W podobny sposób kontynuuje działalność szereg organizacji społeczeństwa obywatelskiego, którym odmówiono rejestracji z różnych powodów i pod różnymi błahymi, formalistycznymi i niedorzecznymi pretekstami, które białoruskie urzędy traktują jako sposób na formalną likwidację niewygodnych organizacji. Chodzi przede wszystkim o organizacje pozarządowe zajmujące się promowaniem i ochroną praw człowieka oraz monitorowaniem stanu demokracji i państwa prawa, niezależne organizacje młodzieżowe, niezależne fundacje, niezależne stowarzyszenia pracodawców i przedsiębiorców oraz niezależne związki zawodowe. Organizacje te nie mogą dalej działać jako legalne i formalnie istniejące podmioty.

| 3.6 | Mimo że ogólna liczba organizacji pozarządowych na Białorusi przekracza 2 500 (2), w wyniku represji, ingerencji urzędowych i konieczności spełniania nowych wymagań co do przerejestrowania maleje liczba organizacji niezależnych, które choćby tylko na marginesie działalności zajmują się sprawami społecznymi. Na przykład w dziedzinie praw człowieka jedną z ostatnich działających legalnie organizacji jest Komitet Helsiński, na który instytucje państwowe obecnie także wywierają coraz silniejszy nacisk. |
| --- | --- |

3.6

Mimo że ogólna liczba organizacji pozarządowych na Białorusi przekracza 2 500 (2), w wyniku represji, ingerencji urzędowych i konieczności spełniania nowych wymagań co do przerejestrowania maleje liczba organizacji niezależnych, które choćby tylko na marginesie działalności zajmują się sprawami społecznymi. Na przykład w dziedzinie praw człowieka jedną z ostatnich działających legalnie organizacji jest Komitet Helsiński, na który instytucje państwowe obecnie także wywierają coraz silniejszy nacisk.

| 3.7 | W sektorze niezależnych stowarzyszeń i zgrupowań przedsiębiorców, przemysłowców oraz pracodawców istnieje jedynie kilka małych organizacji (np. „Perspektywa”), których członkowie jednak często padają ofiarą aresztowań i sfingowanych procesów. |
| --- | --- |

3.7

W sektorze niezależnych stowarzyszeń i zgrupowań przedsiębiorców, przemysłowców oraz pracodawców istnieje jedynie kilka małych organizacji (np. „Perspektywa”), których członkowie jednak często padają ofiarą aresztowań i sfingowanych procesów.

| 3.8 | Wśród organizacji związkowych działają zarówno oficjalne centrale związkowe (należące do Federacji Związków Zawodowych Białorusi FTUB), jak i niezależny ruch związkowy pod nazwą Białoruski Kongres Demokratycznych Związków Zawodowych. Niemniej wolność stowarzyszania się i prawa członków niezależnych związków zawodowych są systematycznie naruszane. Niedawny apel (3) Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych (ETUC), Międzynarodowej Konfederacji Wolnych Związków Zawodowych (ICFTU) oraz Światowej Konfederacji Pracy (WCL), skierowany do Komisji Europejskiej, zwracał uwagę właśnie na łamanie praw związkowych na Białorusi. |
| --- | --- |

3.8

Wśród organizacji związkowych działają zarówno oficjalne centrale związkowe (należące do Federacji Związków Zawodowych Białorusi FTUB), jak i niezależny ruch związkowy pod nazwą Białoruski Kongres Demokratycznych Związków Zawodowych. Niemniej wolność stowarzyszania się i prawa członków niezależnych związków zawodowych są systematycznie naruszane. Niedawny apel (3) Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych (ETUC), Międzynarodowej Konfederacji Wolnych Związków Zawodowych (ICFTU) oraz Światowej Konfederacji Pracy (WCL), skierowany do Komisji Europejskiej, zwracał uwagę właśnie na łamanie praw związkowych na Białorusi.

| 3.8.1 | Od wielu lat Międzynarodowa Organizacja Pracy (MOP) krytykuje i piętnuje poważne i powtarzające pogwałcenia praw pracowniczych i związkowych w odniesieniu do wolności związkowej i prawa do rokowań zbiorowych (konwencje nr 87 i 98). Powołana w 2003 r. komisja śledcza Rady Administracyjnej MOP w 2004 r. wydała raport zarzucający Białorusi ingerowanie państwa w wewnętrzne sprawy związków zawodowych oraz antyzwiązkowe przepisy i prawo. Od chwili przyjęcia raportu, MOP stanowczo krytykuje rząd za ignorowanie zaleceń komisji śledczej lub za jedynie częściowe ich realizowanie. W czerwcu 2006 r. odbyła się sesja MOP, podczas której zażądano od rządu Białorusi, aby podjął konkretne kroki na rzecz realizacji tych zaleceń, tak by na kolejnej sesji Rady Administracyjnej w listopadzie 2006 r. można było stwierdzić faktyczne i namacalne efekty. W przypadku ich braku przewiduje się, że Rada Administracyjna MOP rozważy podjęcie dodatkowych działań, zgodnie z konstytucją MOP. Działania te mogą objąć także zalecenia Międzynarodowej Konferencji Pracy dla państw członkowskich, federacji pracodawców i związków zawodowych, aby dokonały rewizji swoich stosunków z Białorusią. |
| --- | --- |

3.8.1

Od wielu lat Międzynarodowa Organizacja Pracy (MOP) krytykuje i piętnuje poważne i powtarzające pogwałcenia praw pracowniczych i związkowych w odniesieniu do wolności związkowej i prawa do rokowań zbiorowych (konwencje nr 87 i 98). Powołana w 2003 r. komisja śledcza Rady Administracyjnej MOP w 2004 r. wydała raport zarzucający Białorusi ingerowanie państwa w wewnętrzne sprawy związków zawodowych oraz antyzwiązkowe przepisy i prawo. Od chwili przyjęcia raportu, MOP stanowczo krytykuje rząd za ignorowanie zaleceń komisji śledczej lub za jedynie częściowe ich realizowanie. W czerwcu 2006 r. odbyła się sesja MOP, podczas której zażądano od rządu Białorusi, aby podjął konkretne kroki na rzecz realizacji tych zaleceń, tak by na kolejnej sesji Rady Administracyjnej w listopadzie 2006 r. można było stwierdzić faktyczne i namacalne efekty. W przypadku ich braku przewiduje się, że Rada Administracyjna MOP rozważy podjęcie dodatkowych działań, zgodnie z konstytucją MOP. Działania te mogą objąć także zalecenia Międzynarodowej Konferencji Pracy dla państw członkowskich, federacji pracodawców i związków zawodowych, aby dokonały rewizji swoich stosunków z Białorusią.

| 3.9 | Komitet w pełni popiera te białoruskie organizacje społeczeństwa obywatelskiego, które stają po stronie europejskich wartości i które poprzez swoje działania nie sankcjonują ani nie wspierają autorytarnego reżimu, ani też nie są z nim w inny sposób związane. EKES wzywa instytucje UE i organizacje społeczeństwa obywatelskiego w państwach członkowskich UE do udzielania podobnego wsparcia (także finansowego). |
| --- | --- |

3.9

Komitet w pełni popiera te białoruskie organizacje społeczeństwa obywatelskiego, które stają po stronie europejskich wartości i które poprzez swoje działania nie sankcjonują ani nie wspierają autorytarnego reżimu, ani też nie są z nim w inny sposób związane. EKES wzywa instytucje UE i organizacje społeczeństwa obywatelskiego w państwach członkowskich UE do udzielania podobnego wsparcia (także finansowego).

| 3.10 | Z drugiej strony Komitet jest świadom tego, że konieczne jest prowadzenie dialogu i dyskusji także z tymi organizacjami, które swoją działalnością czy sposobem postępowania legitymizują obecną autorytarną władzę państwową i w ten sposób poddają w wątpliwość podstawowe europejskie wartości. |
| --- | --- |

3.10

Z drugiej strony Komitet jest świadom tego, że konieczne jest prowadzenie dialogu i dyskusji także z tymi organizacjami, które swoją działalnością czy sposobem postępowania legitymizują obecną autorytarną władzę państwową i w ten sposób poddają w wątpliwość podstawowe europejskie wartości.

| 3.11 | Ogólnie rzecz biorąc białoruskie organizacje społeczeństwa obywatelskiego (także we współpracy z zagranicznymi partnerami) muszą czynić starania o przełamanie swojej izolacji w społeczeństwie i zyskanie jego zaufania dzięki temu, że będą w stanie przedstawić rezultaty i znaczenie społeczne swojej działalności. |
| --- | --- |

3.11

Ogólnie rzecz biorąc białoruskie organizacje społeczeństwa obywatelskiego (także we współpracy z zagranicznymi partnerami) muszą czynić starania o przełamanie swojej izolacji w społeczeństwie i zyskanie jego zaufania dzięki temu, że będą w stanie przedstawić rezultaty i znaczenie społeczne swojej działalności.

| 3.12 | Położenie i rola społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi są niełatwe także dlatego, że znacząca część Białorusinów uznaje legitymację władzy obecnego rządu i popiera go. Poza tym organizacje społeczeństwa obywatelskiego nie cieszą się dużym poparciem opinii publicznej, a reżimowi udaje się, głównie dzięki polityce informacyjnej, przedstawiać je szaremu obywatelowi Białorusi w negatywnym świetle. |
| --- | --- |

3.12

Położenie i rola społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi są niełatwe także dlatego, że znacząca część Białorusinów uznaje legitymację władzy obecnego rządu i popiera go. Poza tym organizacje społeczeństwa obywatelskiego nie cieszą się dużym poparciem opinii publicznej, a reżimowi udaje się, głównie dzięki polityce informacyjnej, przedstawiać je szaremu obywatelowi Białorusi w negatywnym świetle.

4.   Ogólne zalecenia dotyczące strategii UE wobec Białorusi

| 4.1 | EKES zasadniczo zgadza się z Komisją Europejską i popiera uchwalony przez nią 28 maja 2004 r. dokument Country Strategy Paper: National Indicative Programme Belarus, 2005-2006 [„Krajowy dokument strategiczny: Krajowy Program Indykatywny Białoruś 2005-2006”]. Zainteresowanie i wsparcie Komitetu dotyczy przede wszystkim tych punktów tego programu, które mówią o wsparciu UE dla białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego. Komitet proponuje, że aktywnie włączy się do konsultacji na temat najwłaściwszej formy tego wsparcia. |
| --- | --- |

4.1

EKES zasadniczo zgadza się z Komisją Europejską i popiera uchwalony przez nią 28 maja 2004 r. dokument Country Strategy Paper: National Indicative Programme Belarus, 2005-2006 [„Krajowy dokument strategiczny: Krajowy Program Indykatywny Białoruś 2005-2006”]. Zainteresowanie i wsparcie Komitetu dotyczy przede wszystkim tych punktów tego programu, które mówią o wsparciu UE dla białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego. Komitet proponuje, że aktywnie włączy się do konsultacji na temat najwłaściwszej formy tego wsparcia.

| 4.2 | EKES ma ponadto nadzieję, że Komisja Europejska przedstawi podobny program także na kolejne lata, ponieważ szereg białoruskich organizacji oczekuje od UE większego zaangażowania na rzecz praw człowieka i demokracji w ich kraju. Podobne plany i programy są dla białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego motywujące i pobudzają do działania. |
| --- | --- |

4.2

EKES ma ponadto nadzieję, że Komisja Europejska przedstawi podobny program także na kolejne lata, ponieważ szereg białoruskich organizacji oczekuje od UE większego zaangażowania na rzecz praw człowieka i demokracji w ich kraju. Podobne plany i programy są dla białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego motywujące i pobudzają do działania.

| 4.3 | EKES zauważa także, że aby przyczynić się do zmiany autorytarnego reżimu, który stara się sprawiać wrażenie, że kontroluje sytuację w kraju, konieczne będzie podejmowanie codziennych działań i to często za pośrednictwem strategii „małych kroków”. Dotyczy to przede wszystkim białoruskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego. W sytuacji, gdy także niepolityczne organizacje obywatelskie stają się przedmiotem restrykcji, również ich działalność nabiera cech działalności politycznej. |
| --- | --- |

4.3

EKES zauważa także, że aby przyczynić się do zmiany autorytarnego reżimu, który stara się sprawiać wrażenie, że kontroluje sytuację w kraju, konieczne będzie podejmowanie codziennych działań i to często za pośrednictwem strategii „małych kroków”. Dotyczy to przede wszystkim białoruskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego. W sytuacji, gdy także niepolityczne organizacje obywatelskie stają się przedmiotem restrykcji, również ich działalność nabiera cech działalności politycznej.

| 4.4 | Instytucje i państwa członkowskie UE powinny reagować na sytuację na Białorusi, a wspierając społeczeństwo obywatelski muszą koordynować i harmonizować przyjmowane strategie między sobą, i z innymi międzynarodowymi darczyńcami (fundacjami, rządami innych państw). |
| --- | --- |

4.4

Instytucje i państwa członkowskie UE powinny reagować na sytuację na Białorusi, a wspierając społeczeństwo obywatelski muszą koordynować i harmonizować przyjmowane strategie między sobą, i z innymi międzynarodowymi darczyńcami (fundacjami, rządami innych państw).

| 4.5 | Wprowadzenie ewentualnych sankcji gospodarczych czy sankcji innego rodzaju musi być przedmiotem dogłębnej analizy zysków i strat. W sytuacji, gdy reżim prezydenta Łukaszenki kontroluje praktycznie wszystkie środki przekazu, nie będzie dla niego trudnym zadaniem przedstawienie białoruskim obywatelom (przede wszystkim żyjących poza Mińskiem) UE jako instytucji nieprzyjaznej i tym samym zmniejszenie atrakcyjności „europejskiego” kierunku przyszłego rozwoju polityczno-gospodarczego Białorusi. |
| --- | --- |

4.5

Wprowadzenie ewentualnych sankcji gospodarczych czy sankcji innego rodzaju musi być przedmiotem dogłębnej analizy zysków i strat. W sytuacji, gdy reżim prezydenta Łukaszenki kontroluje praktycznie wszystkie środki przekazu, nie będzie dla niego trudnym zadaniem przedstawienie białoruskim obywatelom (przede wszystkim żyjących poza Mińskiem) UE jako instytucji nieprzyjaznej i tym samym zmniejszenie atrakcyjności „europejskiego” kierunku przyszłego rozwoju polityczno-gospodarczego Białorusi.

| 4.6 | Konieczne jest rozróżnienie sankcji, które wpływają bezpośrednio na życie obywateli, i sankcji, które dotykają tylko przedstawicieli władzy państwowej. Taki podział, w przypadku zastosowania sankcji, trzeba uwzględniać już przy ich formułowaniu. Nie powinny one godzić bezpośrednio w obywateli Białorusi. Sankcje te w żadnym wypadku nie mogą polegać na wykluczeniu Białorusi z ogólnego systemu preferencji (GSP), ponieważ chodzi tu o ułatwiony warunkowy dostęp do rynku UE, uzależniony od poszanowania podstawowych zasad. Poza tym rząd Białorusi ma dość czasu i możliwości, by naprawić najważniejsze braki związane z naruszaniem praw związkowych w tym kraju. |
| --- | --- |

4.6

Konieczne jest rozróżnienie sankcji, które wpływają bezpośrednio na życie obywateli, i sankcji, które dotykają tylko przedstawicieli władzy państwowej. Taki podział, w przypadku zastosowania sankcji, trzeba uwzględniać już przy ich formułowaniu. Nie powinny one godzić bezpośrednio w obywateli Białorusi. Sankcje te w żadnym wypadku nie mogą polegać na wykluczeniu Białorusi z ogólnego systemu preferencji (GSP), ponieważ chodzi tu o ułatwiony warunkowy dostęp do rynku UE, uzależniony od poszanowania podstawowych zasad. Poza tym rząd Białorusi ma dość czasu i możliwości, by naprawić najważniejsze braki związane z naruszaniem praw związkowych w tym kraju.

| 4.7 | Mimo że Białoruś jest oficjalnie objęta europejską polityką sąsiedztwa, nie jest obecnie możliwe, aby w tej sytuacji w pełni cieszyła się korzyściami wynikającymi z tej polityki. EKES podziela zdanie Komisji i Rady, że warunkiem udziału w tym programie musi być wykazanie przez władze Białorusi woli poszanowania wartości demokratycznych i zasad funkcjonowania państwa prawa. Niemniej byłoby właściwe, aby Komisja Europejska pracowała także nad jednostronnym (lub wypracowanym we współpracy z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego) scenariuszem szybkiego włączenia Białorusi do tej polityki, gdyby doszło do zasadniczej zmiany sytuacji polityczno-gospodarczej w tym kraju. Nasuwa się tu porównanie z sytuacją Słowacji jako kraju kandydującego w latach dziewięćdziesiątych za rządów Vladimira Mečiara (4). Podobne elastyczne podejście UE w stosunku do Białorusi stale mobilizowałoby białoruskie społeczeństwo obywatelskie i oferowało mu atrakcyjny alternatywny „europejski” scenariusz. |
| --- | --- |

4.7

Mimo że Białoruś jest oficjalnie objęta europejską polityką sąsiedztwa, nie jest obecnie możliwe, aby w tej sytuacji w pełni cieszyła się korzyściami wynikającymi z tej polityki. EKES podziela zdanie Komisji i Rady, że warunkiem udziału w tym programie musi być wykazanie przez władze Białorusi woli poszanowania wartości demokratycznych i zasad funkcjonowania państwa prawa. Niemniej byłoby właściwe, aby Komisja Europejska pracowała także nad jednostronnym (lub wypracowanym we współpracy z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego) scenariuszem szybkiego włączenia Białorusi do tej polityki, gdyby doszło do zasadniczej zmiany sytuacji polityczno-gospodarczej w tym kraju. Nasuwa się tu porównanie z sytuacją Słowacji jako kraju kandydującego w latach dziewięćdziesiątych za rządów Vladimira Mečiara (4). Podobne elastyczne podejście UE w stosunku do Białorusi stale mobilizowałoby białoruskie społeczeństwo obywatelskie i oferowało mu atrakcyjny alternatywny „europejski” scenariusz.

| 4.8 | Jednym z głównych podmiotów interesujących się rozwojem Białorusi i wpływających na jej rozwój była, jest i będzie Rosja. Ponieważ deklaruje się, że Rosja jest strategicznym partnerem Unii Europejskiej, konieczne jest prowadzenie z Rosją, z rosyjskimi politykami oraz przedstawicielami rosyjskiego społeczeństwa obywatelskiego dialogu na temat sytuacji na Białorusi. |
| --- | --- |

4.8

Jednym z głównych podmiotów interesujących się rozwojem Białorusi i wpływających na jej rozwój była, jest i będzie Rosja. Ponieważ deklaruje się, że Rosja jest strategicznym partnerem Unii Europejskiej, konieczne jest prowadzenie z Rosją, z rosyjskimi politykami oraz przedstawicielami rosyjskiego społeczeństwa obywatelskiego dialogu na temat sytuacji na Białorusi.

5.   Konkretne problemy białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego i proponowane praktyczne środki

| 5.1 | Wolne media i dostęp do obiektywnych i bezstronnych informacji. W chwili obecnej reżim posiada właściwie monopol informacyjny. Społeczeństwo obywatelskie nie ma dostępu do mediów i oficjalnych kanałów informacyjnych. Z najróżniejszych powodów pozamykano większość niezależnych gazet, a te, które jeszcze pozostały, nie mają praktycznie dostępu do państwowej sieci dystrybucji. Ograniczony jest również dostęp do internetu, z wyjątkiem Mińska i większych miast, a i tam cena dostępu utrzymuje się na wysokim poziomie. Priorytetem dla UE powinno być zatem zapewnienie, wspieranie i wzmacnianie stałych niezależnych źródeł informacji dla obywateli Białorusi, a także zapewnienie niecenzurowanych serwerów internetowych. Na wsparcie zasługują niezależne oddolne inicjatywy internetowe. |
| --- | --- |

5.1

Wolne media i dostęp do obiektywnych i bezstronnych informacji. W chwili obecnej reżim posiada właściwie monopol informacyjny. Społeczeństwo obywatelskie nie ma dostępu do mediów i oficjalnych kanałów informacyjnych. Z najróżniejszych powodów pozamykano większość niezależnych gazet, a te, które jeszcze pozostały, nie mają praktycznie dostępu do państwowej sieci dystrybucji. Ograniczony jest również dostęp do internetu, z wyjątkiem Mińska i większych miast, a i tam cena dostępu utrzymuje się na wysokim poziomie. Priorytetem dla UE powinno być zatem zapewnienie, wspieranie i wzmacnianie stałych niezależnych źródeł informacji dla obywateli Białorusi, a także zapewnienie niecenzurowanych serwerów internetowych. Na wsparcie zasługują niezależne oddolne inicjatywy internetowe.

| 5.2 | Wspieranie białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego przez UE. Mimo deklarowania UE, że wspieranie społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi stanowi dla niej priorytet, istnieje szereg praktycznych i formalnych barier dla faktycznego dotarcia z pomocą bezpośrednio do jej adresatów. Unijne procedury finansowania są teraz niezmiernie skomplikowane, długotrwałe i kosztowne. Trzeba tak dostosować obecne rozporządzenie finansowe, aby wydatkowanie środków było bardziej elastyczne i ukierunkowane na odbiorców wsparcia — nie tylko dla zarejestrowanych organizacji pozarządowych, ale także dla nieoficjalnych inicjatyw obywatelskich, zwłaszcza w krajach wrogich takim przedsięwzięciom. EKES apeluje do Komisji, Parlamentu Europejskiego i Rady o uelastycznienie obecnych procedur finansowania społeczeństwa obywatelskiego poprzez przyjęcie nowych zmian dotyczących rozporządzenia finansowego i jego stosowania. Dobrym sposobem dotarcia z potrzebną pomocą mogłoby być wykorzystanie istniejących europejskich sieci organizacji obywatelskich i reprezentowanie białoruskich organizacji (także tych niezarejestrowanych) za pośrednictwem tych sieci europejskich. |
| --- | --- |

5.2

Wspieranie białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego przez UE. Mimo deklarowania UE, że wspieranie społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi stanowi dla niej priorytet, istnieje szereg praktycznych i formalnych barier dla faktycznego dotarcia z pomocą bezpośrednio do jej adresatów. Unijne procedury finansowania są teraz niezmiernie skomplikowane, długotrwałe i kosztowne. Trzeba tak dostosować obecne rozporządzenie finansowe, aby wydatkowanie środków było bardziej elastyczne i ukierunkowane na odbiorców wsparcia — nie tylko dla zarejestrowanych organizacji pozarządowych, ale także dla nieoficjalnych inicjatyw obywatelskich, zwłaszcza w krajach wrogich takim przedsięwzięciom. EKES apeluje do Komisji, Parlamentu Europejskiego i Rady o uelastycznienie obecnych procedur finansowania społeczeństwa obywatelskiego poprzez przyjęcie nowych zmian dotyczących rozporządzenia finansowego i jego stosowania. Dobrym sposobem dotarcia z potrzebną pomocą mogłoby być wykorzystanie istniejących europejskich sieci organizacji obywatelskich i reprezentowanie białoruskich organizacji (także tych niezarejestrowanych) za pośrednictwem tych sieci europejskich.

| 5.3 | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący stworzenia odrębnego instrumentu finansowego służącego krzewieniu demokracji i praw człowieka na świecie, a szczególnie w krajach, gdzie podstawowe wolności są najbardziej zagrożone. Komitet wyraża nadzieję, że będzie miał możliwość wypowiedzenia się na temat tego projektu i że podstawową zasadą w nim zawartą będzie dostępność tego instrumentu dla wszystkich potrzebujących oraz elastyczność w jego wykorzystaniu ze strony organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

5.3

EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący stworzenia odrębnego instrumentu finansowego służącego krzewieniu demokracji i praw człowieka na świecie, a szczególnie w krajach, gdzie podstawowe wolności są najbardziej zagrożone. Komitet wyraża nadzieję, że będzie miał możliwość wypowiedzenia się na temat tego projektu i że podstawową zasadą w nim zawartą będzie dostępność tego instrumentu dla wszystkich potrzebujących oraz elastyczność w jego wykorzystaniu ze strony organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

| 5.4 | Komitet popiera także niedawne inicjatywy, omawiane w Parlamencie Europejskim oraz w środowisku europejskich organizacji nienastawionych na zysk, których celem jest utworzenie nowego finansowego instrumentu wsparcia (europejska fundacja/agencja na rzecz demokracji) demokratycznych sił w państwach takich jak Białoruś. Dzięki takiej agencji możliwe byłoby świadczenie koniecznej pomocy finansowej także tym organizacjom, które nie mają statusu formalnego i którym organy państwowe odmawiają rejestracji. |
| --- | --- |

5.4

Komitet popiera także niedawne inicjatywy, omawiane w Parlamencie Europejskim oraz w środowisku europejskich organizacji nienastawionych na zysk, których celem jest utworzenie nowego finansowego instrumentu wsparcia (europejska fundacja/agencja na rzecz demokracji) demokratycznych sił w państwach takich jak Białoruś. Dzięki takiej agencji możliwe byłoby świadczenie koniecznej pomocy finansowej także tym organizacjom, które nie mają statusu formalnego i którym organy państwowe odmawiają rejestracji.

| 5.5 | Dla przyszłości demokratycznej Białorusi kluczowe znaczenie ma konsolidacja sił demokratycznych i niezależnego społeczeństwa obywatelskiego oraz wyznaczenie strategicznego kierunku dalszego rozwoju w okresie następującym po wyborach. UE powinna skoncentrować się przede wszystkim na wspieraniu ich we współpracy z innymi darczyńcami i państwami, które mają podobne cele i interesy na Białorusi. |
| --- | --- |

5.5

Dla przyszłości demokratycznej Białorusi kluczowe znaczenie ma konsolidacja sił demokratycznych i niezależnego społeczeństwa obywatelskiego oraz wyznaczenie strategicznego kierunku dalszego rozwoju w okresie następującym po wyborach. UE powinna skoncentrować się przede wszystkim na wspieraniu ich we współpracy z innymi darczyńcami i państwami, które mają podobne cele i interesy na Białorusi.

| 5.6 | Równy dostęp do wsparcia ze strony UE (nie tylko finansowego) oraz do kontaktów z europejskimi instytucjami powinien być zapewniony zarówno dla „starych” demokratycznych i znanych białoruskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego, jak i dla nowo pojawiających się organizacji i inicjatyw. |
| --- | --- |

5.6

Równy dostęp do wsparcia ze strony UE (nie tylko finansowego) oraz do kontaktów z europejskimi instytucjami powinien być zapewniony zarówno dla „starych” demokratycznych i znanych białoruskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego, jak i dla nowo pojawiających się organizacji i inicjatyw.

| 5.7 | Wymiana informacji. Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej nie działa na Białorusi tak, jak w innych państwach, mimo oficjalnych próśb kierowanych do UE, aby je w Mińsku utworzyć. Brakuje tam także europejskich ośrodków dokumentacji. Dostęp do podstawowych i obiektywnych informacji o UE, sposobie jej funkcjonowania, jej wartościach i politykach jest niemal niemożliwy. Dlatego też warto byłoby rozważyć sposoby lepszego informowania obywateli Białorusi o UE, co w rezultacie zwiększyłoby także atrakcyjność „europejskiej” drogi rozwoju kraju (5). |
| --- | --- |

5.7

Wymiana informacji. Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej nie działa na Białorusi tak, jak w innych państwach, mimo oficjalnych próśb kierowanych do UE, aby je w Mińsku utworzyć. Brakuje tam także europejskich ośrodków dokumentacji. Dostęp do podstawowych i obiektywnych informacji o UE, sposobie jej funkcjonowania, jej wartościach i politykach jest niemal niemożliwy. Dlatego też warto byłoby rozważyć sposoby lepszego informowania obywateli Białorusi o UE, co w rezultacie zwiększyłoby także atrakcyjność „europejskiej” drogi rozwoju kraju (5).

| 5.8 | UE powinna podjąć starania w kierunku opracowania ogólnej strategii informacyjnej, dzięki której udałoby się przedstawić białoruskim obywatelom podstawowe europejskie wartości. W sytuacji, gdy na Białorusi z winy UE nie ma przedstawicielstwa Komisji Europejskiej, byłoby właściwe, by przedstawicielstwa poszczególnych państw członkowskich UE wspólnie działały na rzecz propagowania wartości europejskich, na przykład poprzez utworzenie wspólnego Domu Europejskiego w Mińsku. |
| --- | --- |

5.8

UE powinna podjąć starania w kierunku opracowania ogólnej strategii informacyjnej, dzięki której udałoby się przedstawić białoruskim obywatelom podstawowe europejskie wartości. W sytuacji, gdy na Białorusi z winy UE nie ma przedstawicielstwa Komisji Europejskiej, byłoby właściwe, by przedstawicielstwa poszczególnych państw członkowskich UE wspólnie działały na rzecz propagowania wartości europejskich, na przykład poprzez utworzenie wspólnego Domu Europejskiego w Mińsku.

| 5.9 | EKES uważa, że właściwe byłoby utworzenie stanowiska specjalnego przedstawiciela UE ds. Białorusi, tak jak ma to miejsce w przypadku innych regionów (6). Taki przedstawiciel, mianowany przez państwa członkowskie UE, na bieżąco informowałby instytucje unijne o sytuacji na Białorusi oraz o rozwoju stosunków UE z Białorusią. Byłby on odpowiedzialny za koordynację polityki zagranicznej poszczególnych państw członkowskich wobec Białorusi i opracowywania działań i wspólnego stanowiska Unii wobec Mińska. Ponadto czuwałby nad utrzymywaniem kontaktów z przedstawicielami białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego oraz z opozycją demokratyczną, jak również z oficjalnymi organami i instytucjami Białorusi. |
| --- | --- |

5.9

EKES uważa, że właściwe byłoby utworzenie stanowiska specjalnego przedstawiciela UE ds. Białorusi, tak jak ma to miejsce w przypadku innych regionów (6). Taki przedstawiciel, mianowany przez państwa członkowskie UE, na bieżąco informowałby instytucje unijne o sytuacji na Białorusi oraz o rozwoju stosunków UE z Białorusią. Byłby on odpowiedzialny za koordynację polityki zagranicznej poszczególnych państw członkowskich wobec Białorusi i opracowywania działań i wspólnego stanowiska Unii wobec Mińska. Ponadto czuwałby nad utrzymywaniem kontaktów z przedstawicielami białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego oraz z opozycją demokratyczną, jak również z oficjalnymi organami i instytucjami Białorusi.

| 5.10 | Jednocześnie trzeba stwierdzić, że świadomość ciężkiej sytuacji organizacji obywatelskich na Białorusi jest w państwach UE niedostateczna i znacznie zróżnicowana. |
| --- | --- |

5.10

Jednocześnie trzeba stwierdzić, że świadomość ciężkiej sytuacji organizacji obywatelskich na Białorusi jest w państwach UE niedostateczna i znacznie zróżnicowana.

| 5.11 | Utrzymywanie kontaktów pomiędzy organizacjami społeczeństwa obywatelskiego w UE i na Białorusi. Białoruskie urzędy skutecznie uniemożliwiają członkom organizacji społeczeństwa obywatelskiego spotykanie się z partnerami z UE i podróżowanie poza granice kraju lub starają się, by było to doświadczenie nieprzyjemne. Szczególnie utrudniane są spotkania młodych ludzi. Reżim często uniemożliwia białoruskim studentom studiowanie za granicami kraju i poświęcanie się działalności w organizacjach pozarządowych. Osobiste kontakty pomiędzy członkami organizacji białoruskiego i europejskiego społeczeństwa obywatelskiego powinny być zatem jednym z priorytetów polityki UE wobec Białorusi. Istnienie osobistych kontaktów jest niezastąpione, zwłaszcza jeśli chodzi o przekazywanie informacji, doświadczeń i udzielania moralnego wsparcia. Aby sprzyjać podejmowaniu wspólnych działań grup społeczeństwa obywatelskiego, UE powinna ponadto finansować wymiany młodzieży i studentów, zapewniać stypendia oraz staże i konsekwentnie wspierać środowiska opiniotwórcze. |
| --- | --- |

5.11

Utrzymywanie kontaktów pomiędzy organizacjami społeczeństwa obywatelskiego w UE i na Białorusi. Białoruskie urzędy skutecznie uniemożliwiają członkom organizacji społeczeństwa obywatelskiego spotykanie się z partnerami z UE i podróżowanie poza granice kraju lub starają się, by było to doświadczenie nieprzyjemne. Szczególnie utrudniane są spotkania młodych ludzi. Reżim często uniemożliwia białoruskim studentom studiowanie za granicami kraju i poświęcanie się działalności w organizacjach pozarządowych. Osobiste kontakty pomiędzy członkami organizacji białoruskiego i europejskiego społeczeństwa obywatelskiego powinny być zatem jednym z priorytetów polityki UE wobec Białorusi. Istnienie osobistych kontaktów jest niezastąpione, zwłaszcza jeśli chodzi o przekazywanie informacji, doświadczeń i udzielania moralnego wsparcia. Aby sprzyjać podejmowaniu wspólnych działań grup społeczeństwa obywatelskiego, UE powinna ponadto finansować wymiany młodzieży i studentów, zapewniać stypendia oraz staże i konsekwentnie wspierać środowiska opiniotwórcze.

| 5.12 | EKES jest bardzo zaniepokojony obecną polityką wizową poszczególnych państw członkowskich UE wobec obywateli Białorusi. Chociaż UE z jednej strony deklaruje starania o uproszczenie procedury wizowej dla wybranych grup obywateli (włącznie z przedstawicielami organizacji społeczeństwa obywatelskiego), w praktyce dochodzi do jaskrawego naruszania ludzkiej godności i poniżania białoruskich obywateli starających się o wizę do krajów UE. Ponieważ procedury wizowe są nazbyt długie, a często także poniżające (7) dla osób ubiegających się o wizę i uwłaczające ich godności, poddaje to w oczach obywateli Białorusi w wątpliwość wartości, które UE propaguje i na których się opiera. Ten stan rzeczy wraz z niedawnym podniesieniem opłat administracyjnych za wydanie wizy znacznie ograniczają kontakty międzyludzkie, łącznie z kontaktami pomiędzy przedstawicielami organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

5.12

EKES jest bardzo zaniepokojony obecną polityką wizową poszczególnych państw członkowskich UE wobec obywateli Białorusi. Chociaż UE z jednej strony deklaruje starania o uproszczenie procedury wizowej dla wybranych grup obywateli (włącznie z przedstawicielami organizacji społeczeństwa obywatelskiego), w praktyce dochodzi do jaskrawego naruszania ludzkiej godności i poniżania białoruskich obywateli starających się o wizę do krajów UE. Ponieważ procedury wizowe są nazbyt długie, a często także poniżające (7) dla osób ubiegających się o wizę i uwłaczające ich godności, poddaje to w oczach obywateli Białorusi w wątpliwość wartości, które UE propaguje i na których się opiera. Ten stan rzeczy wraz z niedawnym podniesieniem opłat administracyjnych za wydanie wizy znacznie ograniczają kontakty międzyludzkie, łącznie z kontaktami pomiędzy przedstawicielami organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

| 5.13 | Komitet wzywa zatem instytucje UE i poszczególne państwa członkowskie UE, aby maksymalnie zmniejszyły biurokratyczne, formalne i nieformalne utrudnienia dla uzyskiwania wiz wjazdowych dla respektujących prawo obywateli Białorusi udających się do państw UE i obniżyły także opłaty za ich wydanie. Państwa członkowskie powinny rozważyć ułatwienie przyznawania wiz ze względów humanitarnych, dla celów naukowych oraz dla studentów. Opłaty wizowe należy dostosować proporcjonalnie do siły nabywczej kraju, w którym składane są wnioski o wizy. Ponadto trzeba zadbać o to, by osoby składające wniosek wizowy były traktowane z szacunkiem. Choćby w ten sposób UE może wysłać wiarygodny sygnał społeczeństwu białoruskiemu, że naprawdę zależy jej na bliskich kontaktach międzyludzkich obywateli Unii i Białorusi. |
| --- | --- |

5.13

Komitet wzywa zatem instytucje UE i poszczególne państwa członkowskie UE, aby maksymalnie zmniejszyły biurokratyczne, formalne i nieformalne utrudnienia dla uzyskiwania wiz wjazdowych dla respektujących prawo obywateli Białorusi udających się do państw UE i obniżyły także opłaty za ich wydanie. Państwa członkowskie powinny rozważyć ułatwienie przyznawania wiz ze względów humanitarnych, dla celów naukowych oraz dla studentów. Opłaty wizowe należy dostosować proporcjonalnie do siły nabywczej kraju, w którym składane są wnioski o wizy. Ponadto trzeba zadbać o to, by osoby składające wniosek wizowy były traktowane z szacunkiem. Choćby w ten sposób UE może wysłać wiarygodny sygnał społeczeństwu białoruskiemu, że naprawdę zależy jej na bliskich kontaktach międzyludzkich obywateli Unii i Białorusi.

| 5.14 | Dla białoruskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego ich partnerzy z nowych państw członkowskich są nieocenionym źródłem wiedzy i doświadczenia. Szczególnie cenne są ich informacje i przeżycia (nawet negatywne) związane z transformacją od systemu totalitarnego ku demokracji pod kątem przejściowych regulacji prawnych, tworzenia podstawowych instytucji demokratycznych i zasad funkcjonowania państwa prawa, wolnego i otwartego społeczeństwa obywatelskiego, niezależnych mediów, wprowadzenia równowagi pomiędzy sektorem publicznym, prywatnym a społeczeństwem obywatelskim, wdrożenia reform społeczno-ekonomicznych i reform aparatu państwa (w tym armii, policji i sądownictwa). UE jako całość powinna wspierać przekazywanie białoruskim organizacjom tej wiedzy z zakresu transformacji. |
| --- | --- |

5.14

Dla białoruskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego ich partnerzy z nowych państw członkowskich są nieocenionym źródłem wiedzy i doświadczenia. Szczególnie cenne są ich informacje i przeżycia (nawet negatywne) związane z transformacją od systemu totalitarnego ku demokracji pod kątem przejściowych regulacji prawnych, tworzenia podstawowych instytucji demokratycznych i zasad funkcjonowania państwa prawa, wolnego i otwartego społeczeństwa obywatelskiego, niezależnych mediów, wprowadzenia równowagi pomiędzy sektorem publicznym, prywatnym a społeczeństwem obywatelskim, wdrożenia reform społeczno-ekonomicznych i reform aparatu państwa (w tym armii, policji i sądownictwa). UE jako całość powinna wspierać przekazywanie białoruskim organizacjom tej wiedzy z zakresu transformacji.

| 5.15 | Przekazywanie doświadczeń i umiejętności nie powinno się odbywać wyłącznie za pośrednictwem działań odbywających się poza granicami Białorusi. Konieczne jest także zagwarantowanie wizyt i organizacja różnego rodzaju działań, seminariów, konferencji i debat okrągłego stołu, w których braliby udział partnerzy z UE, bezpośrednio na Białorusi. Prywatnym fundacjom wdrażającym i finansującym tego typu projekty należy udostępnić wystarczającą przestrzeń i środki na działalność. Jako przykład do naśladowania mogą służyć udane doświadczenia i podobne projekty zakończone sukcesem realizowane wraz z organizacjami ukraińskiego społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

5.15

Przekazywanie doświadczeń i umiejętności nie powinno się odbywać wyłącznie za pośrednictwem działań odbywających się poza granicami Białorusi. Konieczne jest także zagwarantowanie wizyt i organizacja różnego rodzaju działań, seminariów, konferencji i debat okrągłego stołu, w których braliby udział partnerzy z UE, bezpośrednio na Białorusi. Prywatnym fundacjom wdrażającym i finansującym tego typu projekty należy udostępnić wystarczającą przestrzeń i środki na działalność. Jako przykład do naśladowania mogą służyć udane doświadczenia i podobne projekty zakończone sukcesem realizowane wraz z organizacjami ukraińskiego społeczeństwa obywatelskiego.

Bruksela, 15 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  W wystąpieniu z 26 maja 2006 r. prezydent Łukaszenko wezwał Białoruś do „budowania własnego modelu społeczeństwa obywatelskiego”.

1

(2)  Komisja Europejska: Country Strategy Paper, National Indicative Programme, s. 22. Około 10 % tych organizacji zajmuje się działalnością czysto polityczną.

2

Country Strategy Paper, National Indicative Programme

(3)  Agencja Belapan, 30 maja 2006 r.

3

(4)  Strategia przedakcesyjna UE umożliwiła Słowacji bardzo szybkie „dogonienie” sąsiednich krajów, za którymi pozostawała w tyle przez szereg lat.

4

(5)  Zgodnie z przeprowadzonym ostatnio badaniem opinii publicznej jedynie 1,1 % Białorusinów łączy poprawę sytuacji w przyszłości z Unią Europejską a aż 77,7 % z osobą prezydenta Łukaszenki!

5

(6)  Np. specjalny przedstawiciel UE ds. Mołdawii, Sudanu czy południowego Kaukazu. Więcej informacji na temat znaczenia specjalnych przedstawicieli UE można znaleźć na stronie:

6

http://www.consilium.europa.eu/cms3_fo/showpage.asp?id=263&lang=en&mode=g

(7)  Patrz: raport Fundacji Batorego „Monitoring polityki wizowej krajów Unii Europejskiej”, Warszawa, czerwiec 2006 r.: http://www.batory.org.pl/doc/monitoring-polityki-wizowej-ue-raport.pdf. Zawiera szczegółowy opis upokarzających praktyk stosowanych przez organy reprezentujące państwa członkowskie UE wobec Białorusinów ubiegających się o wizę (dosłowne cytaty i szczegółowe opisy doświadczeń osób starających się o wizę).

7

Oto przykładowe fragmenty: „Niemal w żadnym z badanych wydziałów konsularnych osobom oczekującym przed budynkami konsulatów nie zapewniono dogodnych warunków, w których mogłyby się one schronić przed opadami deszczu czy śniegu [...] albo zająć miejsca siedzące. Ten na pozór błahy problem nabiera zupełnie innego znaczenia, gdy uświadomimy sobie, iż czas oczekiwania na zewnątrz, przed budynkiem konsulatu, może trwać nawet całą noc.” (s. 24).

Niemal w żadnym z badanych wydziałów konsularnych osobom oczekującym przed budynkami konsulatów nie zapewniono dogodnych warunków, w których mogłyby się one schronić przed opadami deszczu czy śniegu [...] albo zająć miejsca siedzące. Ten na pozór błahy problem nabiera zupełnie innego znaczenia, gdy uświadomimy sobie, iż czas oczekiwania na zewnątrz, przed budynkiem konsulatu, może trwać nawet całą noc.”

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/128 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/128

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Imigracja w UE a polityka integracji — współpraca między władzami regionalnymi i lokalnymi a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego”

(2006/C 318/24)

Dnia 14 lipca 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił sporządzić opinię w sprawie: „Imigracja w UE a polityka integracji — współpraca między władzami regionalnymi i lokalnymi a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego”.

Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 13 lipca 2006 r. Sprawozdawcą był Luis Miguel Pariza Castaños.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 13 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 181 do 7 — 8 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wprowadzenie

| 1.1 | W 2002 r. EKES sporządził opinię z inicjatywy własnej w sprawie: „Imigracja, integracja a rola społeczeństwa obywatelskiego” (1), w celu pobudzenia debaty politycznej i społecznej na szczeblu wspólnotowym i uczynienia z polityki integracyjnej jednego z podstawowych elementów polityki w dziedzinie imigracji i azylu. |
| --- | --- |

1.1

W 2002 r. EKES sporządził opinię z inicjatywy własnej w sprawie: „Imigracja, integracja a rola społeczeństwa obywatelskiego” (1), w celu pobudzenia debaty politycznej i społecznej na szczeblu wspólnotowym i uczynienia z polityki integracyjnej jednego z podstawowych elementów polityki w dziedzinie imigracji i azylu.

| 1.2 | Jedna z propozycji zawartych w opinii dotyczyła opracowania przez Unię Europejską wspólnotowego programu na rzecz wspierania integracji społecznej imigrantów. EKES uważa za konieczne opracowanie programów wspierających integrację nowo przybyłych imigrantów oraz osób przyjeżdżających w ramach łączenia rodzin. Odnosi się to również do osób ubiegających się o azyl i uchodźców, którzy oprócz tego, że posiadają ogólnoeuropejski status, są chronieni prawem międzynarodowym. |
| --- | --- |

1.2

Jedna z propozycji zawartych w opinii dotyczyła opracowania przez Unię Europejską wspólnotowego programu na rzecz wspierania integracji społecznej imigrantów. EKES uważa za konieczne opracowanie programów wspierających integrację nowo przybyłych imigrantów oraz osób przyjeżdżających w ramach łączenia rodzin. Odnosi się to również do osób ubiegających się o azyl i uchodźców, którzy oprócz tego, że posiadają ogólnoeuropejski status, są chronieni prawem międzynarodowym.

| 1.3 | W dniach 9-10 września 2002 r. EKES, we współpracy z Komisją, zorganizował konferencję poświęconą tym zagadnieniom. Wzięło w niej udział ponad 200 przedstawicieli partnerów społecznych i najbardziej reprezentatywnych organizacji pozarządowych spośród sieci europejskich oraz z 25 państw członkowskich. Celem konferencji było włączenie społeczeństwa obywatelskiego we wspieranie europejskich strategii integracyjnych. |
| --- | --- |

1.3

W dniach 9-10 września 2002 r. EKES, we współpracy z Komisją, zorganizował konferencję poświęconą tym zagadnieniom. Wzięło w niej udział ponad 200 przedstawicieli partnerów społecznych i najbardziej reprezentatywnych organizacji pozarządowych spośród sieci europejskich oraz z 25 państw członkowskich. Celem konferencji było włączenie społeczeństwa obywatelskiego we wspieranie europejskich strategii integracyjnych.

| 1.4 | W podsumowaniu wyników konferencji stwierdzono, że partnerom społecznym i organizacjom społeczeństwa obywatelskiego przypada kluczowa rola w procesie integracji oraz że „Unia Europejska i jej państwa członkowskie powinny promować integrację imigrantów, uchodźców oraz mniejszości, zwłaszcza na szczeblu regionalnym i lokalnym. Dlatego niezbędne jest ustanowienie europejskiego programu na rzecz integracji” (2). |
| --- | --- |

1.4

W podsumowaniu wyników konferencji stwierdzono, że partnerom społecznym i organizacjom społeczeństwa obywatelskiego przypada kluczowa rola w procesie integracji oraz że „Unia Europejska i jej państwa członkowskie powinny promować integrację imigrantów, uchodźców oraz mniejszości, zwłaszcza na szczeblu regionalnym i lokalnym. Dlatego niezbędne jest ustanowienie europejskiego programu na rzecz integracji” (2).

| 1.5 | W 2003 r. Rada Europejska ustanowiła krajowe punkty kontaktowe ds. integracji oraz zwróciła się do Komisji o przedstawienie rocznego sprawozdania w sprawie migracji i integracji (3). Komisja sporządziła również komunikat w sprawie imigracji, integracji i zatrudnienia
   (4), w którym przyjęła podejście całościowe do kwestii integracji, poparte w opinii wydanej przez EKES (5). W listopadzie 2004 r. Komisja opublikowała dokument pt. „Podręcznik integracji dla osób odpowiedzialnych za kształtowanie i wdrażanie polityki” (Handbook on Integration for policy-makers and practitioners) (6). |
| --- | --- |

1.5

W 2003 r. Rada Europejska ustanowiła krajowe punkty kontaktowe ds. integracji oraz zwróciła się do Komisji o przedstawienie rocznego sprawozdania w sprawie migracji i integracji (3). Komisja sporządziła również komunikat w sprawie imigracji, integracji i zatrudnienia
   (4), w którym przyjęła podejście całościowe do kwestii integracji, poparte w opinii wydanej przez EKES (5). W listopadzie 2004 r. Komisja opublikowała dokument pt. „Podręcznik integracji dla osób odpowiedzialnych za kształtowanie i wdrażanie polityki” (Handbook on Integration for policy-makers and practitioners) (6).

| 1.6 | Rada przyjęła w dniach 4-5 listopada 2004 r. program haski, w którym podkreślono potrzebę zapewnienia lepszej koordynacji krajowych strategii integracyjnych oraz inicjatyw UE w tej dziedzinie, a także stwierdzono, że strategie UE powinny opierać się na wspólnych zasadach oraz jasnych metodach dokonywania ocen. |
| --- | --- |

1.6

Rada przyjęła w dniach 4-5 listopada 2004 r. program haski, w którym podkreślono potrzebę zapewnienia lepszej koordynacji krajowych strategii integracyjnych oraz inicjatyw UE w tej dziedzinie, a także stwierdzono, że strategie UE powinny opierać się na wspólnych zasadach oraz jasnych metodach dokonywania ocen.

| 1.7 | Obecnie mamy do czynienia z bardziej rozbudowanymi ramami politycznymi i legislacyjnymi w zakresie polityki imigracyjnej. Niniejsza opinia stanowi nowy wkład EKES-u w tej dziedzinie, przy czym Komitet koncentruje się na podmiotach społecznych i politycznych na szczeblu regionalnym i lokalnym, ponieważ to właśnie w tym obszarze można najskuteczniej sprostać wyzwaniom oraz uzyskać najlepsze rezultaty wprowadzanych strategii. |
| --- | --- |

1.7

Obecnie mamy do czynienia z bardziej rozbudowanymi ramami politycznymi i legislacyjnymi w zakresie polityki imigracyjnej. Niniejsza opinia stanowi nowy wkład EKES-u w tej dziedzinie, przy czym Komitet koncentruje się na podmiotach społecznych i politycznych na szczeblu regionalnym i lokalnym, ponieważ to właśnie w tym obszarze można najskuteczniej sprostać wyzwaniom oraz uzyskać najlepsze rezultaty wprowadzanych strategii.

| 1.8 | Jako uzupełnienie prac nad niniejszą opinią EKES zorganizował w Barcelonie przesłuchanie, którego celem była wymiana najlepszych praktyk stosowanych przez władze regionalne i lokalne (sprawozdanie z przesłuchania znajduje się w załączniku II), a także — przy współudziale MOP oraz Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy — przesłuchanie w Dublinie w celu przestudiowania najlepszych praktyk w zakresie integracji i walki z dyskryminacją w miejscu pracy (sprawozdanie z przesłuchania jest przedstawione w załączniku III). |
| --- | --- |

1.8

Jako uzupełnienie prac nad niniejszą opinią EKES zorganizował w Barcelonie przesłuchanie, którego celem była wymiana najlepszych praktyk stosowanych przez władze regionalne i lokalne (sprawozdanie z przesłuchania znajduje się w załączniku II), a także — przy współudziale MOP oraz Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy — przesłuchanie w Dublinie w celu przestudiowania najlepszych praktyk w zakresie integracji i walki z dyskryminacją w miejscu pracy (sprawozdanie z przesłuchania jest przedstawione w załączniku III).

2.   Wspólna agenda na rzecz integracji

| 2.1 | W dniu 1 września 2005 r. Komisja opublikowała komunikat w sprawie:„Wspólna agenda na rzecz integracji. Ramy integracji obywateli państw trzecich w Unii Europejskiej” (7). EKES z zadowoleniem przyjął ten dokument i poparł propozycję zrealizowania sugestii Komitetu zawartej w opinii oraz wysuniętej podczas konferencji z 2002 r. |
| --- | --- |

2.1

W dniu 1 września 2005 r. Komisja opublikowała komunikat w sprawie:„Wspólna agenda na rzecz integracji. Ramy integracji obywateli państw trzecich w Unii Europejskiej” (7). EKES z zadowoleniem przyjął ten dokument i poparł propozycję zrealizowania sugestii Komitetu zawartej w opinii oraz wysuniętej podczas konferencji z 2002 r.

| 2.2 | W komunikacie wezwano państwa członkowskie do intensyfikacji działań w dziedzinie krajowych strategii na rzecz integracji imigrantów oraz dążenia do zapewnienia większej spójności tych strategii z działaniami podejmowanymi na szczeblu UE. |
| --- | --- |

2.2

W komunikacie wezwano państwa członkowskie do intensyfikacji działań w dziedzinie krajowych strategii na rzecz integracji imigrantów oraz dążenia do zapewnienia większej spójności tych strategii z działaniami podejmowanymi na szczeblu UE.

| 2.3 | Niniejsza opinia została sporządzona z inicjatywy własnej i nie jest opinią w sprawie komunikatu Komisji, niemniej jednak omawia także stanowisko EKES-u wobec dokumentu COM(2005) 389 końcowy. |
| --- | --- |

2.3

Niniejsza opinia została sporządzona z inicjatywy własnej i nie jest opinią w sprawie komunikatu Komisji, niemniej jednak omawia także stanowisko EKES-u wobec dokumentu COM(2005) 389 końcowy.

| 2.4 | Rada Ministrów ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, obradująca w dniu 19 listopada 2004 r., przyjęła wspólne podstawowe zasady na rzecz spójnych europejskich ram polityki integracyjnej. Komisja realizuje powyższe zasady w praktyce poprzez działania, które „powinny [...] być postrzegane jako główne elementy wszystkich krajowych i unijnych polityk integracyjnych” (8). Podstawę działań stanowi jedenaście zasad (9). EKES uważa te zasady, opracowane w ramach wspólnego programu, za odpowiednią podstawę wyważonej i spójnej polityki integracyjnej na szczeblu krajowym i wspólnotowym. |
| --- | --- |

2.4

Rada Ministrów ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, obradująca w dniu 19 listopada 2004 r., przyjęła wspólne podstawowe zasady na rzecz spójnych europejskich ram polityki integracyjnej. Komisja realizuje powyższe zasady w praktyce poprzez działania, które „powinny [...] być postrzegane jako główne elementy wszystkich krajowych i unijnych polityk integracyjnych” (8). Podstawę działań stanowi jedenaście zasad (9). EKES uważa te zasady, opracowane w ramach wspólnego programu, za odpowiednią podstawę wyważonej i spójnej polityki integracyjnej na szczeblu krajowym i wspólnotowym.

| 2.5 | Proponuje się ustanowienie w ramach perspektyw finansowych na lata 2007-2013 Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich
   (10) opartego na wspomnianych wspólnych zasadach. EKES popiera tę propozycję (11) oraz wyraża nadzieję, że zostanie ona uwzględniona w przyszłym budżecie UE. |
| --- | --- |

2.5

Proponuje się ustanowienie w ramach perspektyw finansowych na lata 2007-2013 Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich
   (10) opartego na wspomnianych wspólnych zasadach. EKES popiera tę propozycję (11) oraz wyraża nadzieję, że zostanie ona uwzględniona w przyszłym budżecie UE.

| 2.6 | Agenda sugeruje, że część zadań zostanie zrealizowana na szczeblu krajowym, a pozostałe na szczeblu wspólnotowym. Komisja pragnie przeprowadzać ciągłą ocenę programów. |
| --- | --- |

2.6

Agenda sugeruje, że część zadań zostanie zrealizowana na szczeblu krajowym, a pozostałe na szczeblu wspólnotowym. Komisja pragnie przeprowadzać ciągłą ocenę programów.

| 2.7 | Komisja potwierdza, że „istotne znaczenie ma promowanie spójniejszego podejścia do integracji, uwzględniającego kompetencje państw członkowskich oraz ich władz lokalnych i regionalnych w tym zakresie” (12). |
| --- | --- |

2.7

Komisja potwierdza, że „istotne znaczenie ma promowanie spójniejszego podejścia do integracji, uwzględniającego kompetencje państw członkowskich oraz ich władz lokalnych i regionalnych w tym zakresie” (12).

| 2.8 | Komisja zaproponowała stosowanie w dziedzinie polityki imigracyjnej otwartej metody koordynacji (13), jednak Rada nie zgodziła się na takie rozwiązanie. EKES (14), który popierał propozycję Komisji, ocenia, że ustanowienie sieci krajowych punktów kontaktowych, wspólnych zasad i procedury oceny polityki integracyjnej stanowi krok w kierunku koordynacji strategii krajowych w ramach wspólnego podejścia. EKES proponuje Komisji i Radzie przyjęcie otwartej metody koordynacji na podstawie tych pozytywnych doświadczeń. |
| --- | --- |

2.8

Komisja zaproponowała stosowanie w dziedzinie polityki imigracyjnej otwartej metody koordynacji (13), jednak Rada nie zgodziła się na takie rozwiązanie. EKES (14), który popierał propozycję Komisji, ocenia, że ustanowienie sieci krajowych punktów kontaktowych, wspólnych zasad i procedury oceny polityki integracyjnej stanowi krok w kierunku koordynacji strategii krajowych w ramach wspólnego podejścia. EKES proponuje Komisji i Radzie przyjęcie otwartej metody koordynacji na podstawie tych pozytywnych doświadczeń.

| 2.9 | Należy rozwijać ramy prawne (wspólną politykę) regulujące warunki przyjmowania i pobytu obywateli państw trzecich. Państwa członkowskie powinny we właściwy sposób transponować przyjęte w 2003 r. dyrektywy dotyczące rezydentów długoterminowych oraz łączenia rodzin (15). |
| --- | --- |

2.9

Należy rozwijać ramy prawne (wspólną politykę) regulujące warunki przyjmowania i pobytu obywateli państw trzecich. Państwa członkowskie powinny we właściwy sposób transponować przyjęte w 2003 r. dyrektywy dotyczące rezydentów długoterminowych oraz łączenia rodzin (15).

| 2.10 | Komisja podkreśla, że wspólna polityka „imigracyjna” oraz wspólna strategia integracji są ze sobą blisko powiązane. Jednakże nie doszło jeszcze do przyjęcia dyrektywy w sprawie przyjmowania imigrantów zarobkowych. EKES (16) podziela stanowisko Komisji, która stwierdziła, że „wszelkie przyjmowane w przyszłości instrumenty polityki migracyjnej powinny uwzględniać zasadę równości traktowania oraz prawa migrantów” (17). Komisja zapowiedziała drugie wydanie podręcznika w sprawie integracji, stworzenie strony internetowej dotyczącej integracji oraz europejskiego forum integracji, a także udoskonalenie corocznych sprawozdań w sprawie migracji i integracji. EKES popiera te zamierzenia i wyraża chęć współpracy z Komisją. |
| --- | --- |

2.10

Komisja podkreśla, że wspólna polityka „imigracyjna” oraz wspólna strategia integracji są ze sobą blisko powiązane. Jednakże nie doszło jeszcze do przyjęcia dyrektywy w sprawie przyjmowania imigrantów zarobkowych. EKES (16) podziela stanowisko Komisji, która stwierdziła, że „wszelkie przyjmowane w przyszłości instrumenty polityki migracyjnej powinny uwzględniać zasadę równości traktowania oraz prawa migrantów” (17). Komisja zapowiedziała drugie wydanie podręcznika w sprawie integracji, stworzenie strony internetowej dotyczącej integracji oraz europejskiego forum integracji, a także udoskonalenie corocznych sprawozdań w sprawie migracji i integracji. EKES popiera te zamierzenia i wyraża chęć współpracy z Komisją.

| 2.11 | EKES wyraża zdecydowane poparcie dla realizacji agendy oraz przypomina o stanowisku przedstawionym w poprzedniej opinii: „EKES proponuje, aby Komisji zostało powierzone zarządzanie europejskim programem integracji, na który przeznaczone zostaną dostateczne zasoby gospodarcze w ramach koordynacji polityk krajowych, oraz podkreśla wagę przyznania Komisji przez Radę środków politycznych, legislacyjnych i budżetowych niezbędnych do wspierania integracji imigrantów. EKES podkreśla znaczenie ustanowienia pozytywnych i efektywnych programów opieki nad przybywającymi imigrantami, we współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego” (18). |
| --- | --- |

2.11

EKES wyraża zdecydowane poparcie dla realizacji agendy oraz przypomina o stanowisku przedstawionym w poprzedniej opinii: „EKES proponuje, aby Komisji zostało powierzone zarządzanie europejskim programem integracji, na który przeznaczone zostaną dostateczne zasoby gospodarcze w ramach koordynacji polityk krajowych, oraz podkreśla wagę przyznania Komisji przez Radę środków politycznych, legislacyjnych i budżetowych niezbędnych do wspierania integracji imigrantów. EKES podkreśla znaczenie ustanowienia pozytywnych i efektywnych programów opieki nad przybywającymi imigrantami, we współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego” (18).

| 2.12 | Ponadto EKES proponuje, by UE przeznaczyła wystarczające środki na opiekę humanitarną nad licznymi imigrantami nieposiadającymi dokumentów, którzy przybywają do krajów południowej Europy. Państwa członkowskie UE powinny wykazać się solidarnością i odpowiedzialnością, aby Europa działała w tym względzie według wspólnych zasad. |
| --- | --- |

2.12

Ponadto EKES proponuje, by UE przeznaczyła wystarczające środki na opiekę humanitarną nad licznymi imigrantami nieposiadającymi dokumentów, którzy przybywają do krajów południowej Europy. Państwa członkowskie UE powinny wykazać się solidarnością i odpowiedzialnością, aby Europa działała w tym względzie według wspólnych zasad.

3.   Polityka integracyjna

| 3.1 | Integracja jest procesem dwukierunkowym, opartym na prawach i obowiązkach obywateli państw trzecich oraz społeczeństwa przyjmującego, umożliwiającym pełne włączenie imigrantów w życie kraju. W jednej ze swych opinii EKES określił integrację jako „proces stopniowego zrównywania imigrantów z resztą społeczeństwa, pod względem praw i obowiązków, jak również w zakresie dostępu do towarów, usług i instrumentów udziału w życiu obywatelskim, na zasadach równości szans i równego traktowania” (19). |
| --- | --- |

3.1

Integracja jest procesem dwukierunkowym, opartym na prawach i obowiązkach obywateli państw trzecich oraz społeczeństwa przyjmującego, umożliwiającym pełne włączenie imigrantów w życie kraju. W jednej ze swych opinii EKES określił integrację jako „proces stopniowego zrównywania imigrantów z resztą społeczeństwa, pod względem praw i obowiązków, jak również w zakresie dostępu do towarów, usług i instrumentów udziału w życiu obywatelskim, na zasadach równości szans i równego traktowania” (19).

| 3.2 | Powyższe dwukierunkowe podejście oznacza, że integracja dotyczy nie tylko imigrantów, lecz także społeczeństwa przyjmującego. Celem jest zatem nie tyle integracja imigrantów w społeczeństwie, co raczej ich wzajemna integracja ze społeczeństwem przyjmującym — innymi słowy obie strony powinny się integrować. Działania polityki integracyjnej muszą dotyczyć obu stron, w celu zbudowania społeczeństwa, w którym wszyscy obywatele mają te same prawa i obowiązki oraz podzielają wartości demokratycznego, otwartego i pluralistycznego społeczeństwa. |
| --- | --- |

3.2

Powyższe dwukierunkowe podejście oznacza, że integracja dotyczy nie tylko imigrantów, lecz także społeczeństwa przyjmującego. Celem jest zatem nie tyle integracja imigrantów w społeczeństwie, co raczej ich wzajemna integracja ze społeczeństwem przyjmującym — innymi słowy obie strony powinny się integrować. Działania polityki integracyjnej muszą dotyczyć obu stron, w celu zbudowania społeczeństwa, w którym wszyscy obywatele mają te same prawa i obowiązki oraz podzielają wartości demokratycznego, otwartego i pluralistycznego społeczeństwa.

| 3.3 | Zarówno imigranci, jak i społeczeństwo przyjmujące muszą rozumieć i szanować wartości kulturowe drugiej strony. Kwestie kulturowe są niejednokrotnie wykorzystywane w charakterze dyskryminacyjnym, tymczasem integracja nie polega na kulturowym dostosowaniu się imigrantów do społeczeństwa przyjmującego. Takie błędne założenie bywało powodem różnych niepowodzeń. Europejskie społeczności mają charakter pluralistyczny w sferze kultury — tendencja ta ma w przyszłości ulec dalszemu wzmocnieniu wraz z procesem rozszerzenia oraz wzrostem imigracji. |
| --- | --- |

3.3

Zarówno imigranci, jak i społeczeństwo przyjmujące muszą rozumieć i szanować wartości kulturowe drugiej strony. Kwestie kulturowe są niejednokrotnie wykorzystywane w charakterze dyskryminacyjnym, tymczasem integracja nie polega na kulturowym dostosowaniu się imigrantów do społeczeństwa przyjmującego. Takie błędne założenie bywało powodem różnych niepowodzeń. Europejskie społeczności mają charakter pluralistyczny w sferze kultury — tendencja ta ma w przyszłości ulec dalszemu wzmocnieniu wraz z procesem rozszerzenia oraz wzrostem imigracji.

| 3.4 | Nie należy zapominać, że w wielu państwach członkowskich zamieszkują liczne grupy mniejszości o różnorodnych korzeniach narodowych i kulturowych, których prawa należy chronić i gwarantować. |
| --- | --- |

3.4

Nie należy zapominać, że w wielu państwach członkowskich zamieszkują liczne grupy mniejszości o różnorodnych korzeniach narodowych i kulturowych, których prawa należy chronić i gwarantować.

| 3.5 | EKES wyraża przekonanie, że różnorodność kulturowa jest jedną z właściwości pluralistycznej i demokratycznej Europy, tak jak jest nią również zasada neutralności wyznaniowej państwa. Imigracja z państw trzecich wnosi nowe elementy do naszej różnorodności oraz wzbogaca nasze społeczeństwa w wymiarze społecznym i kulturowym. Kultura społeczności ludzkich nie może być postrzegana jako niezmienny wzorzec, lecz raczej jako ciągły proces, wzbogacany o najróżniejsze elementy. Zasady niezależności i neutralności instytucji wobec wyznań przyczyniają się do ustanowienia dobrych stosunków między imigrantami a społeczeństwem, które ich przyjmuje. Europejskie społeczności muszą wspierać międzykulturowe programy kształcenia. Konwencja UNESCO (20) w sprawie różnorodności kulturowej stanowi instrument o zasadniczym znaczeniu dla europejskich działań w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

3.5

EKES wyraża przekonanie, że różnorodność kulturowa jest jedną z właściwości pluralistycznej i demokratycznej Europy, tak jak jest nią również zasada neutralności wyznaniowej państwa. Imigracja z państw trzecich wnosi nowe elementy do naszej różnorodności oraz wzbogaca nasze społeczeństwa w wymiarze społecznym i kulturowym. Kultura społeczności ludzkich nie może być postrzegana jako niezmienny wzorzec, lecz raczej jako ciągły proces, wzbogacany o najróżniejsze elementy. Zasady niezależności i neutralności instytucji wobec wyznań przyczyniają się do ustanowienia dobrych stosunków między imigrantami a społeczeństwem, które ich przyjmuje. Europejskie społeczności muszą wspierać międzykulturowe programy kształcenia. Konwencja UNESCO (20) w sprawie różnorodności kulturowej stanowi instrument o zasadniczym znaczeniu dla europejskich działań w tej dziedzinie.

| 3.6 | Społeczna integracja imigrantów oznacza również konieczność zrównywania ich praw i obowiązków oraz jest ściśle powiązana z przeciwdziałaniem dyskryminacji. Dyskryminacja jest nielegalną metodą podważającą prawa osobiste. Niektóre państwa członkowskie nie gwarantują w dostatecznym zakresie prawa do życia rodzinnego, ponieważ obowiązują w nich bardzo rygorystyczne przepisy w sprawie łączenia rodzin. Odpowiednich rozwiązań brakuje również w dyrektywie przyjętej przez Radę (21). |
| --- | --- |

3.6

Społeczna integracja imigrantów oznacza również konieczność zrównywania ich praw i obowiązków oraz jest ściśle powiązana z przeciwdziałaniem dyskryminacji. Dyskryminacja jest nielegalną metodą podważającą prawa osobiste. Niektóre państwa członkowskie nie gwarantują w dostatecznym zakresie prawa do życia rodzinnego, ponieważ obowiązują w nich bardzo rygorystyczne przepisy w sprawie łączenia rodzin. Odpowiednich rozwiązań brakuje również w dyrektywie przyjętej przez Radę (21).

| 3.7 | Zgodnie z zasadą pomocniczości, strategie integracji, realizowane w spójnych ramach europejskich, nie leżą w wyłącznej gestii rządów państw członkowskich. Warunkiem większej efektywności tych polityk jest zaangażowanie w ich realizację władz regionalnych i lokalnych oraz współpraca organizacji społeczeństwa obywatelskiego. EKES proponuje, aby władze regionalne i lokalne ze zwiększonym wysiłkiem propagowały nowe strategie integracji. |
| --- | --- |

3.7

Zgodnie z zasadą pomocniczości, strategie integracji, realizowane w spójnych ramach europejskich, nie leżą w wyłącznej gestii rządów państw członkowskich. Warunkiem większej efektywności tych polityk jest zaangażowanie w ich realizację władz regionalnych i lokalnych oraz współpraca organizacji społeczeństwa obywatelskiego. EKES proponuje, aby władze regionalne i lokalne ze zwiększonym wysiłkiem propagowały nowe strategie integracji.

| 3.8 | Władze regionalne i lokalne, w ramach kompetencji przyznanych im w poszczególnych państwach członkowskich, dysponują instrumentami politycznymi, legislacyjnymi i budżetowymi, które powinny być odpowiednio wykorzystywane w działaniach integracyjnych. |
| --- | --- |

3.8

Władze regionalne i lokalne, w ramach kompetencji przyznanych im w poszczególnych państwach członkowskich, dysponują instrumentami politycznymi, legislacyjnymi i budżetowymi, które powinny być odpowiednio wykorzystywane w działaniach integracyjnych.

| 3.9 | Zarówno imigranci, jak i społeczeństwa przyjmujące, powinny przyjąć postawę sprzyjającą integracji. Partnerzy społeczni i organizacje społeczeństwa obywatelskiego muszą brać aktywny udział w realizacji strategii integracyjnych oraz środków służących przeciwdziałaniu dyskryminacji. |
| --- | --- |

3.9

Zarówno imigranci, jak i społeczeństwa przyjmujące, powinny przyjąć postawę sprzyjającą integracji. Partnerzy społeczni i organizacje społeczeństwa obywatelskiego muszą brać aktywny udział w realizacji strategii integracyjnych oraz środków służących przeciwdziałaniu dyskryminacji.

| 3.10 | Organizacje społeczeństwa obywatelskiego stają przed fundamentalnym wyzwaniem, jakim jest wspieranie postaw sprzyjających integracji w europejskich społeczeństwach przyjmujących. Partnerzy społeczni, organizacje ochrony praw człowieka, stowarzyszenia sportowe i kulturalne, związki wyznaniowe, organizacje sąsiedzkie, towarzystwa edukacyjne, media i inne podobne instytucje muszą pełnić wiodącą rolę w działaniach na rzecz integracji. W tym celu powinny one otworzyć drzwi imigrantom i dążyć do zapewnienia ich udziału w podejmowanych inicjatywach. |
| --- | --- |

3.10

Organizacje społeczeństwa obywatelskiego stają przed fundamentalnym wyzwaniem, jakim jest wspieranie postaw sprzyjających integracji w europejskich społeczeństwach przyjmujących. Partnerzy społeczni, organizacje ochrony praw człowieka, stowarzyszenia sportowe i kulturalne, związki wyznaniowe, organizacje sąsiedzkie, towarzystwa edukacyjne, media i inne podobne instytucje muszą pełnić wiodącą rolę w działaniach na rzecz integracji. W tym celu powinny one otworzyć drzwi imigrantom i dążyć do zapewnienia ich udziału w podejmowanych inicjatywach.

| 3.11 | W niektórych marginalnych grupach społeczeństw europejskich narasta dyskryminacja, rasizm i ksenofobia. Postawom tym sprzyjają niektórzy nieodpowiedzialni politycy, a treści pojawiające się w mediach nadają im rozgłos w społeczeństwie. Jednakże wiele organizacji społeczeństwa obywatelskiego w Europie zwalcza takie postawy na poziomie społecznym i politycznym. |
| --- | --- |

3.11

W niektórych marginalnych grupach społeczeństw europejskich narasta dyskryminacja, rasizm i ksenofobia. Postawom tym sprzyjają niektórzy nieodpowiedzialni politycy, a treści pojawiające się w mediach nadają im rozgłos w społeczeństwie. Jednakże wiele organizacji społeczeństwa obywatelskiego w Europie zwalcza takie postawy na poziomie społecznym i politycznym.

| 3.12 | Na władzach regionalnych i lokalnych, działających we współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, spoczywa odpowiedzialność za informowanie imigrantów i społeczeństwa przyjmującego o przysługujących im prawach i obowiązkach. |
| --- | --- |

3.12

Na władzach regionalnych i lokalnych, działających we współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, spoczywa odpowiedzialność za informowanie imigrantów i społeczeństwa przyjmującego o przysługujących im prawach i obowiązkach.

| 3.13 | Organizacje i wspólnoty imigrantów odgrywają zasadniczą rolę w procesie przyjmowania oraz integracji. Także one powinny propagować wśród swoich członków postawy sprzyjające integracji i wzmacniać więzi z organizacjami społeczeństwa przyjmującego. |
| --- | --- |

3.13

Organizacje i wspólnoty imigrantów odgrywają zasadniczą rolę w procesie przyjmowania oraz integracji. Także one powinny propagować wśród swoich członków postawy sprzyjające integracji i wzmacniać więzi z organizacjami społeczeństwa przyjmującego.

| 3.14 | Władze regionalne i lokalne muszą wspierać działania takich organizacji oraz zasięgać ich opinii przed podejmowaniem decyzji politycznych. |
| --- | --- |

3.14

Władze regionalne i lokalne muszą wspierać działania takich organizacji oraz zasięgać ich opinii przed podejmowaniem decyzji politycznych.

| 3.15 | Dyrektywy o przeciwdziałaniu dyskryminacji (22) zostały już przyjęte i przetransponowane do prawa krajowego. Komitet czeka na wyniki sprawozdań oceniających ich wpływ i rezultaty. |
| --- | --- |

3.15

Dyrektywy o przeciwdziałaniu dyskryminacji (22) zostały już przyjęte i przetransponowane do prawa krajowego. Komitet czeka na wyniki sprawozdań oceniających ich wpływ i rezultaty.

| 3.16 | Wielu imigrantów i ich potomków oraz członków mniejszości etnicznych lub kulturowych jest jednak dyskryminowanych w zakładach pracy (mimo takich samych kwalifikacji zawodowych): ma większe trudności w zdobyciu zatrudnienia, wykonuje gorszą pracę oraz jest częściej zwalnianych. |
| --- | --- |

3.16

Wielu imigrantów i ich potomków oraz członków mniejszości etnicznych lub kulturowych jest jednak dyskryminowanych w zakładach pracy (mimo takich samych kwalifikacji zawodowych): ma większe trudności w zdobyciu zatrudnienia, wykonuje gorszą pracę oraz jest częściej zwalnianych.

| 3.17 | Istotne jest, by partnerzy społeczni na szczeblu regionalnym i lokalnym przeciwdziałali tym dyskryminacyjnym praktykom, stanowiącym naruszenie europejskich przepisów oraz barierę w procesie integracji. Dyskryminacja w miejscu pracy utrudnia także pomyślne funkcjonowanie przedsiębiorstw. Integracja w miejscu pracy i zagwarantowanie równego traktowania — bez dyskryminacji własnych obywateli — stanowią warunek udanej działalności gospodarczej oraz integracji społecznej (23). Załącznik III zawiera sprawozdanie z przesłuchania zorganizowanego w Dublinie w celu przeanalizowania najlepszych rozwiązań w zakresie integracji w miejscu pracy. |
| --- | --- |

3.17

Istotne jest, by partnerzy społeczni na szczeblu regionalnym i lokalnym przeciwdziałali tym dyskryminacyjnym praktykom, stanowiącym naruszenie europejskich przepisów oraz barierę w procesie integracji. Dyskryminacja w miejscu pracy utrudnia także pomyślne funkcjonowanie przedsiębiorstw. Integracja w miejscu pracy i zagwarantowanie równego traktowania — bez dyskryminacji własnych obywateli — stanowią warunek udanej działalności gospodarczej oraz integracji społecznej (23). Załącznik III zawiera sprawozdanie z przesłuchania zorganizowanego w Dublinie w celu przeanalizowania najlepszych rozwiązań w zakresie integracji w miejscu pracy.

4.   Regionalne i lokalne programy integracyjne

| 4.1 | W przeszłości w niektórych państwach członkowskich uważano, że nie ma potrzeby prowadzenia polityki integracyjnej, ponieważ imigranci uznawani byli jedynie za gości, którzy powrócą do swoich krajów pochodzenia po zakończeniu działalności zawodowej. To błędne podejście spowodowało liczne problemy związane z segregacją i marginalizacją społeczną, które próbuje się rozwiązać w ramach prowadzonych obecnie działań. |
| --- | --- |

4.1

W przeszłości w niektórych państwach członkowskich uważano, że nie ma potrzeby prowadzenia polityki integracyjnej, ponieważ imigranci uznawani byli jedynie za gości, którzy powrócą do swoich krajów pochodzenia po zakończeniu działalności zawodowej. To błędne podejście spowodowało liczne problemy związane z segregacją i marginalizacją społeczną, które próbuje się rozwiązać w ramach prowadzonych obecnie działań.

| 4.2 | Z kolei w innych państwach członkowskich przez wiele lat uważano, że integracja imigrantów zostanie osiągnięta łatwo i automatycznie, bez potrzeby prowadzenia aktywnej polityki. Jednakże zjawiska segregacji i marginalizacji uległy z czasem utrwaleniu, stając się przyczyną poważnych konfliktów społecznych. Obecnie wprowadzane nowe strategie mają naprawić błędy popełnione w przeszłości. |
| --- | --- |

4.2

Z kolei w innych państwach członkowskich przez wiele lat uważano, że integracja imigrantów zostanie osiągnięta łatwo i automatycznie, bez potrzeby prowadzenia aktywnej polityki. Jednakże zjawiska segregacji i marginalizacji uległy z czasem utrwaleniu, stając się przyczyną poważnych konfliktów społecznych. Obecnie wprowadzane nowe strategie mają naprawić błędy popełnione w przeszłości.

| 4.3 | Należy pamiętać, że nieuregulowana imigracja stanowi przeszkodę w realizacji strategii integracyjnych, ponieważ niezarejestrowani imigranci znajdują się w niepewnym i bardzo trudnym położeniu. W niektórych państwach członkowskich wprowadzono procedury służące zalegalizowaniu pobytu takich osób, sprzyjając tym samym ich integracji. |
| --- | --- |

4.3

Należy pamiętać, że nieuregulowana imigracja stanowi przeszkodę w realizacji strategii integracyjnych, ponieważ niezarejestrowani imigranci znajdują się w niepewnym i bardzo trudnym położeniu. W niektórych państwach członkowskich wprowadzono procedury służące zalegalizowaniu pobytu takich osób, sprzyjając tym samym ich integracji.

| 4.4 | Choć w Radzie Unii Europejskiej nadal istnieją wątpliwości co do stosowania w tym zakresie zasady pomocniczości, większość przywódców państw uważa, że spójne strategie integracyjne powinny być wspierane na wszystkich szczeblach: wspólnotowym, krajowym, regionalnym i lokalnym. |
| --- | --- |

4.4

Choć w Radzie Unii Europejskiej nadal istnieją wątpliwości co do stosowania w tym zakresie zasady pomocniczości, większość przywódców państw uważa, że spójne strategie integracyjne powinny być wspierane na wszystkich szczeblach: wspólnotowym, krajowym, regionalnym i lokalnym.

| 4.5 | EKES uważa, że warunkiem efektywności takich strategii jest ich aktywna realizacja w ramach spójnego i całościowego podejścia. Tymczasem władze ograniczają się często do działań a posteriori, gdy problemy już się ujawniły i stały się trudne do rozwiązania. |
| --- | --- |

4.5

EKES uważa, że warunkiem efektywności takich strategii jest ich aktywna realizacja w ramach spójnego i całościowego podejścia. Tymczasem władze ograniczają się często do działań a posteriori, gdy problemy już się ujawniły i stały się trudne do rozwiązania.

| 4.6 | Proces integracji ma wiele wymiarów i należy w niego zaangażować różnorodne organy władzy publicznej oraz podmioty społeczne. Władze europejskie, krajowe, regionalne i lokalne powinny opracować programy odpowiadające zakresowi posiadanych kompetencji. W celu zagwarantowania skuteczności i ogólnej spójności programów i działań, należy je odpowiednio uzupełniać i koordynować. |
| --- | --- |

4.6

Proces integracji ma wiele wymiarów i należy w niego zaangażować różnorodne organy władzy publicznej oraz podmioty społeczne. Władze europejskie, krajowe, regionalne i lokalne powinny opracować programy odpowiadające zakresowi posiadanych kompetencji. W celu zagwarantowania skuteczności i ogólnej spójności programów i działań, należy je odpowiednio uzupełniać i koordynować.

| 4.7 | Obywatele oraz władze lokalne –w pierwszej kolejności władze miast — ponoszą negatywne konsekwencje chybionej polityki rządu centralnego, stąd też władze regionalne i lokalne od pewnego czasu realizują własne strategie w dziedzinie przyjmowania i integracji imigrantów. Doświadczenia są zróżnicowane: niektóre mogą służyć za przykład najlepszych praktyk, inne zakończyły się niepowodzeniem. |
| --- | --- |

4.7

Obywatele oraz władze lokalne –w pierwszej kolejności władze miast — ponoszą negatywne konsekwencje chybionej polityki rządu centralnego, stąd też władze regionalne i lokalne od pewnego czasu realizują własne strategie w dziedzinie przyjmowania i integracji imigrantów. Doświadczenia są zróżnicowane: niektóre mogą służyć za przykład najlepszych praktyk, inne zakończyły się niepowodzeniem.

| 4.8 | Obecna i przyszła skala zjawiska migracji wskazuje na to, że wobec ogromu wyzwań zarówno środki ekonomiczne, jak i działania polityczne władz regionalnych i lokalnych są niewystarczające. |
| --- | --- |

4.8

Obecna i przyszła skala zjawiska migracji wskazuje na to, że wobec ogromu wyzwań zarówno środki ekonomiczne, jak i działania polityczne władz regionalnych i lokalnych są niewystarczające.

| 4.9 | EKES uważa, że władze regionalne i lokalne powinny, we współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, opracować plany i programy integracji posiadające określone cele i niezbędne środki. Polityki uprawiane na papierze, czyli programy, na które nie zapewniono środków, są nieskuteczne. |
| --- | --- |

4.9

EKES uważa, że władze regionalne i lokalne powinny, we współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, opracować plany i programy integracji posiadające określone cele i niezbędne środki. Polityki uprawiane na papierze, czyli programy, na które nie zapewniono środków, są nieskuteczne.

| 4.10 | EKES uważa za rozsądne przeznaczenie części zysków ekonomicznych uzyskiwanych dzięki imigracji na strategie przyjmowania i integracji. |
| --- | --- |

4.10

EKES uważa za rozsądne przeznaczenie części zysków ekonomicznych uzyskiwanych dzięki imigracji na strategie przyjmowania i integracji.

| 4.11 | Niezwykle istotne jest, aby przy opracowywaniu programów i planów integracji konsultowano najbardziej reprezentatywne stowarzyszenia imigrantów. |
| --- | --- |

4.11

Niezwykle istotne jest, aby przy opracowywaniu programów i planów integracji konsultowano najbardziej reprezentatywne stowarzyszenia imigrantów.

| 4.12 | W wielu gminach i regionach w Europie funkcjonują systemy i organa przedstawicielskie i doradcze, w których organizacje społeczeństwa obywatelskiego współpracują z władzami przy opracowywaniu i realizacji strategii integracyjnych. |
| --- | --- |

4.12

W wielu gminach i regionach w Europie funkcjonują systemy i organa przedstawicielskie i doradcze, w których organizacje społeczeństwa obywatelskiego współpracują z władzami przy opracowywaniu i realizacji strategii integracyjnych.

5.   Instrumenty, środki finansowe i ocena

| 5.1 | Na realizację regionalnych i lokalnych planów i programów integracyjnych należy przeznaczyć odpowiednie środki finansowe, jak również ustanowić właściwe instrumenty zarządzania nimi i oceniania ich. |
| --- | --- |

5.1

Na realizację regionalnych i lokalnych planów i programów integracyjnych należy przeznaczyć odpowiednie środki finansowe, jak również ustanowić właściwe instrumenty zarządzania nimi i oceniania ich.

| 5.2 | Jako przykład może posłużyć wiele europejskich regionów i miast, w których funkcjonują specjalne instytucje i służby o szerokim politycznym i technicznym zakresie działań. |
| --- | --- |

5.2

Jako przykład może posłużyć wiele europejskich regionów i miast, w których funkcjonują specjalne instytucje i służby o szerokim politycznym i technicznym zakresie działań.

| 5.3 | W wielu miastach i regionach funkcjonują również organy doradcze i przedstawicielskie wyznaczone do organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Utworzone zostały także różnorodne fora i rady konsultacyjne, w których biorą udział organizacje społeczeństwa obywatelskiego oraz stowarzyszenia imigrantów. |
| --- | --- |

5.3

W wielu miastach i regionach funkcjonują również organy doradcze i przedstawicielskie wyznaczone do organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Utworzone zostały także różnorodne fora i rady konsultacyjne, w których biorą udział organizacje społeczeństwa obywatelskiego oraz stowarzyszenia imigrantów.

| 5.4 | EKES uważa, że są one przykładami wzorcowych rozwiązań, które powinny zostać wykorzystane na terytorium całej UE. |
| --- | --- |

5.4

EKES uważa, że są one przykładami wzorcowych rozwiązań, które powinny zostać wykorzystane na terytorium całej UE.

| 5.5 | W niektórych miastach istnieją także specjalne wydziały zajmujące się problemami imigrantów oraz wdrażaniem konkretnych części planów integracji. |
| --- | --- |

5.5

W niektórych miastach istnieją także specjalne wydziały zajmujące się problemami imigrantów oraz wdrażaniem konkretnych części planów integracji.

| 5.6 | Obecnie toczy się debata na temat ryzyka segregacji związanego z ustanowieniem wyspecjalizowanych służb do obsługi imigrantów. EKES uważa, że należy unikać segregacji w korzystaniu z usług publicznych, czasami jednak konieczne może okazać się ustanowienie specjalnych wydziałów, zwłaszcza dla potrzeb przyjmowania przybywających imigrantów. |
| --- | --- |

5.6

Obecnie toczy się debata na temat ryzyka segregacji związanego z ustanowieniem wyspecjalizowanych służb do obsługi imigrantów. EKES uważa, że należy unikać segregacji w korzystaniu z usług publicznych, czasami jednak konieczne może okazać się ustanowienie specjalnych wydziałów, zwłaszcza dla potrzeb przyjmowania przybywających imigrantów.

| 5.7 | EKES jest przekonany o potrzebie zaangażowania partnerów społecznych i pozostałych organizacji społeczeństwa obywatelskiego w opracowywanie regionalnych i lokalnych planów i programów oraz zarządzanie nimi. |
| --- | --- |

5.7

EKES jest przekonany o potrzebie zaangażowania partnerów społecznych i pozostałych organizacji społeczeństwa obywatelskiego w opracowywanie regionalnych i lokalnych planów i programów oraz zarządzanie nimi.

| 5.8 | Pomocne jest także propagowanie współpracy między władzami regionalnymi i lokalnymi przyjmujących społeczeństw europejskich oraz ich odpowiednikami w krajach pochodzenia imigrantów. Istnieją w tym zakresie dobre praktyki, które należałoby rozpowszechnić. |
| --- | --- |

5.8

Pomocne jest także propagowanie współpracy między władzami regionalnymi i lokalnymi przyjmujących społeczeństw europejskich oraz ich odpowiednikami w krajach pochodzenia imigrantów. Istnieją w tym zakresie dobre praktyki, które należałoby rozpowszechnić.

| 5.9 | Niektóre władze decydują się na przydział środków dopiero w wypadku wybuchu konfliktu, w celu jego złagodzenia. Tymczasem warunkiem efektywności strategii integracyjnych jest prowadzenie ich w sposób proaktywny. |
| --- | --- |

5.9

Niektóre władze decydują się na przydział środków dopiero w wypadku wybuchu konfliktu, w celu jego złagodzenia. Tymczasem warunkiem efektywności strategii integracyjnych jest prowadzenie ich w sposób proaktywny.

| 5.10 | Integracja jest wyzwaniem dla europejskich społeczeństw. Niedawne wydarzenia w wielu krajach dowodzą, że cele w dziedzinie integracji nie są osiągane. Chociaż sytuacja przedstawia się różnorodnie w poszczególnych państwach członkowskich i niektóre problemy są dość specyficzne, w całej Europie należałoby ulepszyć działania w zakresie równego traktowania, integracji i zwalczania dyskryminacji. |
| --- | --- |

5.10

Integracja jest wyzwaniem dla europejskich społeczeństw. Niedawne wydarzenia w wielu krajach dowodzą, że cele w dziedzinie integracji nie są osiągane. Chociaż sytuacja przedstawia się różnorodnie w poszczególnych państwach członkowskich i niektóre problemy są dość specyficzne, w całej Europie należałoby ulepszyć działania w zakresie równego traktowania, integracji i zwalczania dyskryminacji.

| 5.11 | Dlatego EKES proponuje, by różnorodne ośrodki władzy publicznej — na szczeblu europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym — przygotowały, zgodnie z praktykami obowiązującymi w poszczególnych państwach, programy integracyjne i przeznaczyły odpowiednie środki na ich realizację oraz przyjęły postawę proaktywną. |
| --- | --- |

5.11

Dlatego EKES proponuje, by różnorodne ośrodki władzy publicznej — na szczeblu europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym — przygotowały, zgodnie z praktykami obowiązującymi w poszczególnych państwach, programy integracyjne i przeznaczyły odpowiednie środki na ich realizację oraz przyjęły postawę proaktywną.

| 5.12 | Konieczne jest, aby programy te zawierały systemy oceny, z użyciem dokładnych wskaźników i przejrzystych procedur. Społeczeństwo obywatelskie powinno wziąć udział w procedurach oceny. |
| --- | --- |

5.12

Konieczne jest, aby programy te zawierały systemy oceny, z użyciem dokładnych wskaźników i przejrzystych procedur. Społeczeństwo obywatelskie powinno wziąć udział w procedurach oceny.

6.   Cele

| 6.1 | Zagadnienia i sprawy, które należy uwzględnić w regionalnych i lokalnych programach integracji, są bardzo zróżnicowane. Najważniejsze z nich przedstawiają się następująco: |
| --- | --- |

6.1

Zagadnienia i sprawy, które należy uwzględnić w regionalnych i lokalnych programach integracji, są bardzo zróżnicowane. Najważniejsze z nich przedstawiają się następująco:

| 6.2 | Obserwacja aktualnej sytuacji. Instytucje muszą dokładnie analizować rzeczywistość imigracyjną oraz sytuację mniejszości na danym terytorium w celu opracowania odpowiednich działań. |
| --- | --- |

6.2

Obserwacja aktualnej sytuacji. Instytucje muszą dokładnie analizować rzeczywistość imigracyjną oraz sytuację mniejszości na danym terytorium w celu opracowania odpowiednich działań.

| 6.3 | Pierwsze przyjęcie. Chodzi tu o: utworzenie ośrodków przyjęć; zapewnienie opieki zdrowotnej i prawnej oraz przejściowego zakwaterowania w określonych przypadkach; prowadzenie wprowadzających kursów językowych; udzielanie informacji na temat praw i zwyczajów społeczeństwa przyjmującego; pomoc w zdobyciu początkowego zatrudnienia itd. Szczególną uwagę w takich działaniach należy zwrócić na nieletnich oraz pozostałe osoby wymagające szczególnego traktowania. |
| --- | --- |

6.3

Pierwsze przyjęcie. Chodzi tu o: utworzenie ośrodków przyjęć; zapewnienie opieki zdrowotnej i prawnej oraz przejściowego zakwaterowania w określonych przypadkach; prowadzenie wprowadzających kursów językowych; udzielanie informacji na temat praw i zwyczajów społeczeństwa przyjmującego; pomoc w zdobyciu początkowego zatrudnienia itd. Szczególną uwagę w takich działaniach należy zwrócić na nieletnich oraz pozostałe osoby wymagające szczególnego traktowania.

| 6.4 | Nauczanie języka. Władze regionalne i lokalne muszą realizować aktywne strategie nauczania języka, gdyż odpowiednia znajomość języka społeczeństwa przyjmującego jest istotnym warunkiem integracji. Kursy językowe powinny odbywać się w ośrodkach położonych w pobliżu miejsca zamieszkania i oferować bardzo elastyczny rozkład zajęć. Na władzach spoczywa obowiązek zapewnienia wszystkim imigrantom możliwości uczestnictwa w kursach. |
| --- | --- |

6.4

Nauczanie języka. Władze regionalne i lokalne muszą realizować aktywne strategie nauczania języka, gdyż odpowiednia znajomość języka społeczeństwa przyjmującego jest istotnym warunkiem integracji. Kursy językowe powinny odbywać się w ośrodkach położonych w pobliżu miejsca zamieszkania i oferować bardzo elastyczny rozkład zajęć. Na władzach spoczywa obowiązek zapewnienia wszystkim imigrantom możliwości uczestnictwa w kursach.

| 6.5 | Dostęp do zatrudnienia. Zatrudnienie należy niewątpliwie do priorytetowych aspektów integracji. Publiczne służby ds. zatrudnienia powinny prowadzić odpowiednie programy: szkolenia zawodowe, doradztwo zawodowe itd. |
| --- | --- |

6.5

Dostęp do zatrudnienia. Zatrudnienie należy niewątpliwie do priorytetowych aspektów integracji. Publiczne służby ds. zatrudnienia powinny prowadzić odpowiednie programy: szkolenia zawodowe, doradztwo zawodowe itd.

| 6.6 | Dyskryminacja w miejscu pracy stanowi niezwykle istotną przeszkodę na drodze do integracji. Partnerzy na szczeblu regionalnym i lokalnym powinni jej aktywnie przeciwdziałać. |
| --- | --- |

6.6

Dyskryminacja w miejscu pracy stanowi niezwykle istotną przeszkodę na drodze do integracji. Partnerzy na szczeblu regionalnym i lokalnym powinni jej aktywnie przeciwdziałać.

| 6.7 | Dostęp do zakwaterowania. Jednym z największych wyzwań w regionalnej i lokalnej polityce jest zapewnienie dostępu do wysokiej jakości zakwaterowania, bez stosowania praktyk dyskryminacyjnych. Władze muszą przeciwdziałać tworzeniu się zdewastowanych miejskich gett, w których skoncentrowane są duże skupiska imigrantów. W tym celu konieczna jest zmiana, z odpowiednim wyprzedzeniem, polityki urbanistycznej. Priorytetem musi być poprawa jakości życia w takich miejscach. |
| --- | --- |

6.7

Dostęp do zakwaterowania. Jednym z największych wyzwań w regionalnej i lokalnej polityce jest zapewnienie dostępu do wysokiej jakości zakwaterowania, bez stosowania praktyk dyskryminacyjnych. Władze muszą przeciwdziałać tworzeniu się zdewastowanych miejskich gett, w których skoncentrowane są duże skupiska imigrantów. W tym celu konieczna jest zmiana, z odpowiednim wyprzedzeniem, polityki urbanistycznej. Priorytetem musi być poprawa jakości życia w takich miejscach.

| 6.8 | Edukacja. Systemy edukacyjne powinny zapewniać dzieciom imigrantów dostęp do szkół na wysokim poziomie. Należy zapobiegać częstemu zjawisku nadmiernej koncentracji tych uczniów w szkołach-gettach o niskim poziomie nauczania. Edukacja dzieci jest na każdym etapie podstawą integracji nowych pokoleń. |
| --- | --- |

6.8

Edukacja. Systemy edukacyjne powinny zapewniać dzieciom imigrantów dostęp do szkół na wysokim poziomie. Należy zapobiegać częstemu zjawisku nadmiernej koncentracji tych uczniów w szkołach-gettach o niskim poziomie nauczania. Edukacja dzieci jest na każdym etapie podstawą integracji nowych pokoleń.

| 6.9 | Edukacja powinna uwzględniać różnorodność społeczeństw europejskich. Należy zapewnić pomoc międzykulturowych mediatorów oraz zwiększyć potencjał w zakresie nauczania w celu przezwyciężenia trudności językowych i kulturowych. |
| --- | --- |

6.9

Edukacja powinna uwzględniać różnorodność społeczeństw europejskich. Należy zapewnić pomoc międzykulturowych mediatorów oraz zwiększyć potencjał w zakresie nauczania w celu przezwyciężenia trudności językowych i kulturowych.

| 6.10 | Programy edukacji osób dorosłych powinny obejmować imigrantów, w szczególności zaś kobiety. Kształcenie zawodowe ma fundamentalne znaczenie dla ułatwiania dostępu imigrantów do zatrudnienia. |
| --- | --- |

6.10

Programy edukacji osób dorosłych powinny obejmować imigrantów, w szczególności zaś kobiety. Kształcenie zawodowe ma fundamentalne znaczenie dla ułatwiania dostępu imigrantów do zatrudnienia.

| 6.11 | Dostęp do usług zdrowotnych. Należy wspierać dostęp imigrantów do usług zdrowotnych i opieki zdrowotnej. W niektórych sytuacjach konieczna może okazać się pomoc międzykulturowych mediatorów. |
| --- | --- |

6.11

Dostęp do usług zdrowotnych. Należy wspierać dostęp imigrantów do usług zdrowotnych i opieki zdrowotnej. W niektórych sytuacjach konieczna może okazać się pomoc międzykulturowych mediatorów.

| 6.12 | Dostosowanie usług socjalnych. Imigracja wiąże się często z potrzebami, na których zaspokojenie służby socjalne nie są przygotowane. Dlatego niezbędne jest, aby dostosowały się do nowej sytuacji, wymagającej działania w warunkach różnorodności. |
| --- | --- |

6.12

Dostosowanie usług socjalnych. Imigracja wiąże się często z potrzebami, na których zaspokojenie służby socjalne nie są przygotowane. Dlatego niezbędne jest, aby dostosowały się do nowej sytuacji, wymagającej działania w warunkach różnorodności.

| 6.13 | Szkolenia specjalistów. Osoby zatrudnione w służbach pomocy socjalnej, edukacji, policji, służbie zdrowia oraz wszystkich pozostałych służbach publicznych powinny odbyć nowe kursy szkoleniowe, na których poznałyby odpowiednie metody postępowania w stosunku do grup imigrantów i mniejszości. |
| --- | --- |

6.13

Szkolenia specjalistów. Osoby zatrudnione w służbach pomocy socjalnej, edukacji, policji, służbie zdrowia oraz wszystkich pozostałych służbach publicznych powinny odbyć nowe kursy szkoleniowe, na których poznałyby odpowiednie metody postępowania w stosunku do grup imigrantów i mniejszości.

| 6.14 | Różnorodność jest zjawiskiem pozytywnym. Programy kulturowe muszą uwzględniać różnorodność kulturową. Różnorodność jest typową cechą dzisiejszych europejskich miast — dotyczy to także wyznań religijnych. |
| --- | --- |

6.14

Różnorodność jest zjawiskiem pozytywnym. Programy kulturowe muszą uwzględniać różnorodność kulturową. Różnorodność jest typową cechą dzisiejszych europejskich miast — dotyczy to także wyznań religijnych.

| 6.15 | Władze lokalne muszą także krzewić nauczanie współistnienia oraz sprzyjać dostosowaniu wszystkich osób, bez względu na ich pochodzenie, do stylu życia danego miasta. W nauczaniu współistnienia powinny uczestniczyć zarówno społeczności imigrantów, jak i społeczeństwo przyjmujące, aby można było zwiększyć porozumienie między kulturami oraz wspierać integrację społeczną. |
| --- | --- |

6.15

Władze lokalne muszą także krzewić nauczanie współistnienia oraz sprzyjać dostosowaniu wszystkich osób, bez względu na ich pochodzenie, do stylu życia danego miasta. W nauczaniu współistnienia powinny uczestniczyć zarówno społeczności imigrantów, jak i społeczeństwo przyjmujące, aby można było zwiększyć porozumienie między kulturami oraz wspierać integrację społeczną.

| 6.16 | Wszystkie osoby powinny korzystać z prawa do życia w rodzinie, które stanowi jedno z praw podstawowych uznanych w międzynarodowych konwencjach praw człowieka. Jednakże w wielu wypadkach ani prawodawstwo krajowe, ani też europejska dyrektywa w sprawie łączenia rodzin (24) nie gwarantują w wystarczającym stopniu wielu imigrantom korzystania z tego prawa, a jego zapewnienie stanowi niezwykle pozytywny element polityki integracji. |
| --- | --- |

6.16

Wszystkie osoby powinny korzystać z prawa do życia w rodzinie, które stanowi jedno z praw podstawowych uznanych w międzynarodowych konwencjach praw człowieka. Jednakże w wielu wypadkach ani prawodawstwo krajowe, ani też europejska dyrektywa w sprawie łączenia rodzin (24) nie gwarantują w wystarczającym stopniu wielu imigrantom korzystania z tego prawa, a jego zapewnienie stanowi niezwykle pozytywny element polityki integracji.

| 6.17 | Perspektywa równouprawnienia płci. Zagadnienia związane z równouprawnieniem płci należy włączyć do wszystkich strategii integracyjnych. Szczególne znaczenie ma polityka prowadzenia szkoleń zawodowych, służących ułatwieniu dostępu do zatrudnienia. |
| --- | --- |

6.17

Perspektywa równouprawnienia płci. Zagadnienia związane z równouprawnieniem płci należy włączyć do wszystkich strategii integracyjnych. Szczególne znaczenie ma polityka prowadzenia szkoleń zawodowych, służących ułatwieniu dostępu do zatrudnienia.

| 6.18 | Zaangażowanie obywatelskie. Jednym z najważniejszych elementów integracji jest zapewnienie dostępu do instrumentów zaangażowania obywatelskiego. Obywatelom państw trzecich zamieszkałym na stałe lub od długiego czasu należy zapewnić prawa obywatelskie oraz prawo do głosowania w wyborach lokalnych, co proponował już EKES w różnych opiniach (25). |
| --- | --- |

6.18

Zaangażowanie obywatelskie. Jednym z najważniejszych elementów integracji jest zapewnienie dostępu do instrumentów zaangażowania obywatelskiego. Obywatelom państw trzecich zamieszkałym na stałe lub od długiego czasu należy zapewnić prawa obywatelskie oraz prawo do głosowania w wyborach lokalnych, co proponował już EKES w różnych opiniach (25).

7.   Nowe strategie dla władz regionalnych i lokalnych (niektóre z wniosków przesłuchania w Barcelonie)

7.1   Potrzeba wspólnych działań i współpracy pomiędzy różnymi instytucjami

| 7.1.1 | Wspólne działania oraz współpraca międzyinstytucjonalna — dwa kluczowe elementy — przejawiają się w dwóch postaciach: horyzontalnej, tj. między władzami lokalnymi oraz wertykalnej, tj. pomiędzy administracją lokalną, regionalną i państwową. Poszczególne władze nie są w stanie same sprostać wyzwaniom stawianym przez imigrację oraz integrację. EKES proponuje, aby władze publiczne ulepszyły systemy koordynacji oraz opracowały procedury oceny współpracy. Komitet pragnie ściślej współpracować z Komitetem Regionów w celu promowania polityki integracji. |
| --- | --- |

7.1.1

Wspólne działania oraz współpraca międzyinstytucjonalna — dwa kluczowe elementy — przejawiają się w dwóch postaciach: horyzontalnej, tj. między władzami lokalnymi oraz wertykalnej, tj. pomiędzy administracją lokalną, regionalną i państwową. Poszczególne władze nie są w stanie same sprostać wyzwaniom stawianym przez imigrację oraz integrację. EKES proponuje, aby władze publiczne ulepszyły systemy koordynacji oraz opracowały procedury oceny współpracy. Komitet pragnie ściślej współpracować z Komitetem Regionów w celu promowania polityki integracji.

| 7.1.2 | Niektóre regiony, jak np. Katalonia czy Szlezwik-Holsztyn, wskazały, że jednym z ich głównych zadań było włączenie rad miejskich w planowanie działań. Również region Campania wspierał wspólne działania ze związkami zawodowymi, jednostkami kościelnymi itp. Władze lokalne, ze swojej strony, podkreślały konieczność wspólnych działań ze służbami wyspecjalizowanymi w takich dziedzinach, jak np. przyjmowanie imigrantów. |
| --- | --- |

7.1.2

Niektóre regiony, jak np. Katalonia czy Szlezwik-Holsztyn, wskazały, że jednym z ich głównych zadań było włączenie rad miejskich w planowanie działań. Również region Campania wspierał wspólne działania ze związkami zawodowymi, jednostkami kościelnymi itp. Władze lokalne, ze swojej strony, podkreślały konieczność wspólnych działań ze służbami wyspecjalizowanymi w takich dziedzinach, jak np. przyjmowanie imigrantów.

| 7.1.3 | Doświadczenia wspólnych działań pomiędzy władzami lokalnymi na szczeblu europejskim stają się coraz liczniejsze; przykładem jest Eurocities — organizacja utworzona w 1986 r., do której należą już 123 miasta. Dzieli się ona na grupy robocze, z których jedna zajmuje się imigracją oraz integracją, działają w niej aktywnie niektóre z miast uczestniczących w przesłuchaniu, np. Rotterdam i Leeds. Obok wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk, wspierane są projekty europejskie, w których udział biorą różne miasta. |
| --- | --- |

7.1.3

Doświadczenia wspólnych działań pomiędzy władzami lokalnymi na szczeblu europejskim stają się coraz liczniejsze; przykładem jest Eurocities — organizacja utworzona w 1986 r., do której należą już 123 miasta. Dzieli się ona na grupy robocze, z których jedna zajmuje się imigracją oraz integracją, działają w niej aktywnie niektóre z miast uczestniczących w przesłuchaniu, np. Rotterdam i Leeds. Obok wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk, wspierane są projekty europejskie, w których udział biorą różne miasta.

| 7.1.4 | Inna utworzona niedawno sieć, której konkretnym celem jest polityka imigracja i polityka integracji, to ERLAI (European Regional and Local Authorities on Asylum and Immigration). Skupia ona 26 władz regionalnych i lokalnych, a jej celem jest również wymiana informacji i doświadczeń oraz opracowywanie wspólnych działań i projektów. |
| --- | --- |

7.1.4

Inna utworzona niedawno sieć, której konkretnym celem jest polityka imigracja i polityka integracji, to ERLAI (European Regional and Local Authorities on Asylum and Immigration). Skupia ona 26 władz regionalnych i lokalnych, a jej celem jest również wymiana informacji i doświadczeń oraz opracowywanie wspólnych działań i projektów.

| 7.1.5 | Oprócz tego istnieją inne projekty wspierane przez różnorodne instytucje. Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy współpracuje, na zasadach sieci, z miastami w celu koordynowania działań integracyjnych. |
| --- | --- |

7.1.5

Oprócz tego istnieją inne projekty wspierane przez różnorodne instytucje. Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy współpracuje, na zasadach sieci, z miastami w celu koordynowania działań integracyjnych.

| 7.1.6 | Na szczeblu europejskim koordynowana przez Komisję sieć krajowych punktów kontaktowych na rzecz integracji ma za zadanie wymianę praktyk zdobytych w tej dziedzinie. Przedstawiciele sieci wnieśli swój wkład w opracowanie podręcznika integracji (26) oraz sprawozdanie roczne na temat migracji i integracji (27). |
| --- | --- |

7.1.6

Na szczeblu europejskim koordynowana przez Komisję sieć krajowych punktów kontaktowych na rzecz integracji ma za zadanie wymianę praktyk zdobytych w tej dziedzinie. Przedstawiciele sieci wnieśli swój wkład w opracowanie podręcznika integracji (26) oraz sprawozdanie roczne na temat migracji i integracji (27).

7.2   Plany na rzecz integracji i uczestnictwa społeczeństwa obywatelskiego

| 7.2.1 | Władze regionalne i lokalne, które dysponują w zakresie integracji planami i odpowiednimi wydziałami, uzyskują lepsze rezultaty niż władze, które podejmują jedynie rozproszone wysiłki. Planowanie, przyznawanie środków oraz tworzenie instrumentów zarządzania stanowią niezbędne elementy podejścia do zagadnień imigracji i integracji. |
| --- | --- |

7.2.1

Władze regionalne i lokalne, które dysponują w zakresie integracji planami i odpowiednimi wydziałami, uzyskują lepsze rezultaty niż władze, które podejmują jedynie rozproszone wysiłki. Planowanie, przyznawanie środków oraz tworzenie instrumentów zarządzania stanowią niezbędne elementy podejścia do zagadnień imigracji i integracji.

| 7.2.2 | EKES uważa za bardzo ważne uczestnictwo organizacji społeczeństwa obywatelskiego w opracowywaniu polityki oraz przeprowadzaniu działań. Powodzenie planów na rzecz integracji zależy od zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego. W taki też sposób postąpił Szlezwik-Holsztyn, angażując przed zatwierdzeniem swojego projektu podmioty społeczne i różnorodne organizacje w zakrojoną na szeroką skalę debatę na temat integracji, dzięki czemu społeczeństwo miało świadomość potrzeby polityki integracyjnej. Także inne miasta i regiony dały przykład uczestnictwa społeczeństwa obywatelskiego (Kopenhaga, Barcelona, Helsinki itd.). |
| --- | --- |

7.2.2

EKES uważa za bardzo ważne uczestnictwo organizacji społeczeństwa obywatelskiego w opracowywaniu polityki oraz przeprowadzaniu działań. Powodzenie planów na rzecz integracji zależy od zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego. W taki też sposób postąpił Szlezwik-Holsztyn, angażując przed zatwierdzeniem swojego projektu podmioty społeczne i różnorodne organizacje w zakrojoną na szeroką skalę debatę na temat integracji, dzięki czemu społeczeństwo miało świadomość potrzeby polityki integracyjnej. Także inne miasta i regiony dały przykład uczestnictwa społeczeństwa obywatelskiego (Kopenhaga, Barcelona, Helsinki itd.).

7.3   Europejski fundusz na rzecz integracji

| 7.3.1 | Władze regionalne i lokalne działają skuteczniej, jeśli mają wsparcie finansowe ze strony władzy centralnej. Strategie na rzecz integracji wymagają sporych środków, dlatego też państwa członkowskie powinny zaangażować się w większym stopniu w tę politykę. Szlezwik-Holsztyn, osiągnąwszy pozytywne wyniki w tej dziedzinie, postawił rząd niemiecki przed koniecznością sprostania wspomnianym wymaganiom. |
| --- | --- |

7.3.1

Władze regionalne i lokalne działają skuteczniej, jeśli mają wsparcie finansowe ze strony władzy centralnej. Strategie na rzecz integracji wymagają sporych środków, dlatego też państwa członkowskie powinny zaangażować się w większym stopniu w tę politykę. Szlezwik-Holsztyn, osiągnąwszy pozytywne wyniki w tej dziedzinie, postawił rząd niemiecki przed koniecznością sprostania wspomnianym wymaganiom.

| 7.3.2 | Inne władze lokalne, na przykład władze Lublany i Brescii, stwierdziły, że z powodu niewielkiego wsparcia ze strony rządów nie są w stanie opracować szerzej zakrojonej polityki integracyjnej. Problem ten zaostrza się, jeśli władze regionalne mają niewiele środków własnych. Kwestię tę podniósł francuski region Midi-Pyrénées. |
| --- | --- |

7.3.2

Inne władze lokalne, na przykład władze Lublany i Brescii, stwierdziły, że z powodu niewielkiego wsparcia ze strony rządów nie są w stanie opracować szerzej zakrojonej polityki integracyjnej. Problem ten zaostrza się, jeśli władze regionalne mają niewiele środków własnych. Kwestię tę podniósł francuski region Midi-Pyrénées.

| 7.3.3 | Europejski fundusz na rzecz integracji, zatwierdzony przez Radę i Parlament na okres 2007-2013, ma fundamentalne znaczenie, gdyż dzięki niemu zgromadzone zostaną znaczne środki finansowe na rzecz strategii integracyjnych; pozwoli on także na realizację tychże strategii w spójnym i całościowym kontekście wspólnotowym, z poszanowaniem zasady pomocniczości. Nowe państwa członkowskie wyraziły szczególne zainteresowanie tym funduszem. EKES ponownie wyraża poparcie dla jego utworzenia i wzywa Komisję do konsultowania się z Komitetem w fazie opracowywania rozporządzenia. |
| --- | --- |

7.3.3

Europejski fundusz na rzecz integracji, zatwierdzony przez Radę i Parlament na okres 2007-2013, ma fundamentalne znaczenie, gdyż dzięki niemu zgromadzone zostaną znaczne środki finansowe na rzecz strategii integracyjnych; pozwoli on także na realizację tychże strategii w spójnym i całościowym kontekście wspólnotowym, z poszanowaniem zasady pomocniczości. Nowe państwa członkowskie wyraziły szczególne zainteresowanie tym funduszem. EKES ponownie wyraża poparcie dla jego utworzenia i wzywa Komisję do konsultowania się z Komitetem w fazie opracowywania rozporządzenia.

7.4   Wyspecjalizowane służby nie mogą prowadzić do segregacji

| 7.4.1 | Należy unikać sytuacji, w której utworzenie wyspecjalizowanych służb dla potrzeb imigrantów sprzyjałoby segregacji. Przedstawiciel Budapesztu zwrócił uwagę, że na Węgrzech przy władzach miejskich znajdują się komórki ds. rodziny, dzieci, zatrudnienia itp., i to właśnie do nich muszą kierować się imigranci, podobnie jak reszta społeczeństwa. Jednakże, ogólnie rzecz biorąc, wszystkie miasta i regiony, które przygotowały strategie integracji, uczyniły to poprzez opracowanie konkretnych planów, przyznanie specjalnych środków i powołanie wyspecjalizowanych służb. Przedstawiciel Helsinek zwrócił uwagę, że nie powinny istnieć specjalne służby dla imigrantów, ale istnieje takie zapotrzebowanie. Spojrzenie to uzmysławia nam, że działania ogólnych służb nie rozwiązują specyficznych sytuacji, trudności, potrzeb i problemów imigrantów. |
| --- | --- |

7.4.1

Należy unikać sytuacji, w której utworzenie wyspecjalizowanych służb dla potrzeb imigrantów sprzyjałoby segregacji. Przedstawiciel Budapesztu zwrócił uwagę, że na Węgrzech przy władzach miejskich znajdują się komórki ds. rodziny, dzieci, zatrudnienia itp., i to właśnie do nich muszą kierować się imigranci, podobnie jak reszta społeczeństwa. Jednakże, ogólnie rzecz biorąc, wszystkie miasta i regiony, które przygotowały strategie integracji, uczyniły to poprzez opracowanie konkretnych planów, przyznanie specjalnych środków i powołanie wyspecjalizowanych służb. Przedstawiciel Helsinek zwrócił uwagę, że nie powinny istnieć specjalne służby dla imigrantów, ale istnieje takie zapotrzebowanie. Spojrzenie to uzmysławia nam, że działania ogólnych służb nie rozwiązują specyficznych sytuacji, trudności, potrzeb i problemów imigrantów.

| 7.4.2 | Dziedzina imigracji i integracji wymaga konkretnych planów, projektów i środków. Pozostaje jednak niepokój co do kwestii unormowania sytuacji, tj. pytanie, jak zapobiec przekształceniu się specyficznych warunków w segregację. Przedstawiciel Brescii wskazał, że służby stworzone na potrzeby imigrantów nie działają obok zwyczajowych urzędów, tylko je uzupełniają. Nie zastępują one normalnych służb, do których muszą się zwracać imigranci we wszystkich sprawach, za które służby te są odpowiedzialne. |
| --- | --- |

7.4.2

Dziedzina imigracji i integracji wymaga konkretnych planów, projektów i środków. Pozostaje jednak niepokój co do kwestii unormowania sytuacji, tj. pytanie, jak zapobiec przekształceniu się specyficznych warunków w segregację. Przedstawiciel Brescii wskazał, że służby stworzone na potrzeby imigrantów nie działają obok zwyczajowych urzędów, tylko je uzupełniają. Nie zastępują one normalnych służb, do których muszą się zwracać imigranci we wszystkich sprawach, za które służby te są odpowiedzialne.

| 7.4.3 | Kopenhaga podkreśliła również, że jedną z obaw Rady ds. Integracji jest to, aby jej działania nie usprawiedliwiały jakiejkolwiek segregacji społeczności imigrantów lub mniejszości. Działania mają mieć charakter integracyjny i muszą prowadzić do zbliżenia oraz integracji pomiędzy wszystkimi sektorami społeczeństwa. |
| --- | --- |

7.4.3

Kopenhaga podkreśliła również, że jedną z obaw Rady ds. Integracji jest to, aby jej działania nie usprawiedliwiały jakiejkolwiek segregacji społeczności imigrantów lub mniejszości. Działania mają mieć charakter integracyjny i muszą prowadzić do zbliżenia oraz integracji pomiędzy wszystkimi sektorami społeczeństwa.

| 7.4.4 | W tym kontekście ważne jest, aby lokalna społeczność nie postrzegała działań na rzecz imigrantów jako przywilejów, gdyż mogłoby to zaostrzyć uprzedzenia i tym samym sprzyjać segregacji. Takiego zdania jest Katalonia, zwracając uwagę, iż podczas przeprowadzania działań nakierowanych na potrzeby imigrantów należy liczyć się z uczuciem odrzucenia, które mogą one rozbudzić wśród społeczności lokalnej. Dlatego też należy dogłębnie objaśniać kroki na rzecz imigracji podejmowane przez władze regionalne i lokalne. |
| --- | --- |

7.4.4

W tym kontekście ważne jest, aby lokalna społeczność nie postrzegała działań na rzecz imigrantów jako przywilejów, gdyż mogłoby to zaostrzyć uprzedzenia i tym samym sprzyjać segregacji. Takiego zdania jest Katalonia, zwracając uwagę, iż podczas przeprowadzania działań nakierowanych na potrzeby imigrantów należy liczyć się z uczuciem odrzucenia, które mogą one rozbudzić wśród społeczności lokalnej. Dlatego też należy dogłębnie objaśniać kroki na rzecz imigracji podejmowane przez władze regionalne i lokalne.

7.5   Cele integracji

| 7.5.1 | Różne miasta i regiony wniosły wiele pomysłów do koncepcji integracji, co pokazuje, że debata ta nie jest jeszcze zakończona w Europie, gdyż istnieją wielorakie kultury polityczne i prawne oraz zróżnicowane modele integracji. |
| --- | --- |

7.5.1

Różne miasta i regiony wniosły wiele pomysłów do koncepcji integracji, co pokazuje, że debata ta nie jest jeszcze zakończona w Europie, gdyż istnieją wielorakie kultury polityczne i prawne oraz zróżnicowane modele integracji.

| 7.5.2 | Na zakończenie szeroko zakrojonej debaty Szlezwik-Holsztyn stwierdził, że integracja powinna skupić się na trzech aspektach: jednakowe uczestnictwo, równe prawa i obowiązki oraz opracowanie środków integracyjnych i antydyskryminacyjnych, do których włączeni zostaną zarówno imigranci, jak i społeczeństwo przyjmujące. |
| --- | --- |

7.5.2

Na zakończenie szeroko zakrojonej debaty Szlezwik-Holsztyn stwierdził, że integracja powinna skupić się na trzech aspektach: jednakowe uczestnictwo, równe prawa i obowiązki oraz opracowanie środków integracyjnych i antydyskryminacyjnych, do których włączeni zostaną zarówno imigranci, jak i społeczeństwo przyjmujące.

| 7.5.3 | Takie podejście integracyjne realizuje portugalska organizacja Misericordia i wokół niego koncentruje się polityka integracyjna w Portugalii. Nacisk kładzie się przede wszystkim na politykę równości oraz na ułatwienie uzyskania obywatelstwa. |
| --- | --- |

7.5.3

Takie podejście integracyjne realizuje portugalska organizacja Misericordia i wokół niego koncentruje się polityka integracyjna w Portugalii. Nacisk kładzie się przede wszystkim na politykę równości oraz na ułatwienie uzyskania obywatelstwa.

| 7.5.4 | Barcelona zidentyfikowała trzy osie: wspieranie równości (uznanie praw, wspieranie równości szans i równego traktowania), uznanie różnorodności kulturowej oraz krzewienie koegzystencji (poprzez sprzyjanie działaniom na rzecz spójności społecznej i unikanie tworzenia się odrębnych światów: społeczności lokalnej i grup imigrantów). |
| --- | --- |

7.5.4

Barcelona zidentyfikowała trzy osie: wspieranie równości (uznanie praw, wspieranie równości szans i równego traktowania), uznanie różnorodności kulturowej oraz krzewienie koegzystencji (poprzez sprzyjanie działaniom na rzecz spójności społecznej i unikanie tworzenia się odrębnych światów: społeczności lokalnej i grup imigrantów).

| 7.5.5 | Rotterdam zainicjował w 2004 r. ważną debatę, która kwestionowała panujący dotychczas model integracji. Wynikła ona z faktu, iż pomimo prowadzenia na przestrzeni lat aktywnej polityki integracji, w społeczeństwie dochodziło do podziałów oraz zaostrzania się procesów segregacji (zwłaszcza w odniesieniu do społeczności muzułmańskiej). Najwięcej dyskusji wzbudziło podejście „my przeciw nim”, które rozprzestrzeniło się wśród społeczeństwa. |
| --- | --- |

7.5.5

Rotterdam zainicjował w 2004 r. ważną debatę, która kwestionowała panujący dotychczas model integracji. Wynikła ona z faktu, iż pomimo prowadzenia na przestrzeni lat aktywnej polityki integracji, w społeczeństwie dochodziło do podziałów oraz zaostrzania się procesów segregacji (zwłaszcza w odniesieniu do społeczności muzułmańskiej). Najwięcej dyskusji wzbudziło podejście „my przeciw nim”, które rozprzestrzeniło się wśród społeczeństwa.

| 7.5.6 | Według Europejskiego Komitetu Koordynacji Budownictwa Społecznego punktem ciężkości debaty na temat integracji jest zagadnienie zniesienia nierówności i zapewnienia równości szans. Zajmuje się on głównie kwestiami mieszkaniowymi i pokazuje, że dyskryminacja w tej dziedzinie jest jedną z najważniejszych przyczyn segregacji społeczności imigrantów. |
| --- | --- |

7.5.6

Według Europejskiego Komitetu Koordynacji Budownictwa Społecznego punktem ciężkości debaty na temat integracji jest zagadnienie zniesienia nierówności i zapewnienia równości szans. Zajmuje się on głównie kwestiami mieszkaniowymi i pokazuje, że dyskryminacja w tej dziedzinie jest jedną z najważniejszych przyczyn segregacji społeczności imigrantów.

| 7.5.7 | EKES sądzi, że 11 wspólnych podstawowych zasad (patrz załącznik 1), leżących u podstaw europejskiego programu na rzecz integracji, jest odpowiednią i wyważoną koncepcją. Większość uczestników przesłuchania w Barcelonie była tego samego zdania. |
| --- | --- |

7.5.7

EKES sądzi, że 11 wspólnych podstawowych zasad (patrz załącznik 1), leżących u podstaw europejskiego programu na rzecz integracji, jest odpowiednią i wyważoną koncepcją. Większość uczestników przesłuchania w Barcelonie była tego samego zdania.

8.   Nowe wyzwania dla integracji zawodowej (niektóre z wniosków przesłuchania w Dublinie)

| 8.1 | Poprzez wykonywaną pracę imigranci wnoszą pozytywny wkład w rozwój gospodarczy i dobrobyt społeczny w Europie. EKES sądzi, że imigracja w Europie może być nową szansą dla konkurencyjności przedsiębiorstw oraz warunków pracy i dobrobytu społecznego. |
| --- | --- |

8.1

Poprzez wykonywaną pracę imigranci wnoszą pozytywny wkład w rozwój gospodarczy i dobrobyt społeczny w Europie. EKES sądzi, że imigracja w Europie może być nową szansą dla konkurencyjności przedsiębiorstw oraz warunków pracy i dobrobytu społecznego.

| 8.2 | Zatrudnienie stanowi zasadniczy komponent procesu integracji, ponieważ praca w godnych warunkach jest kluczem do ekonomicznej samodzielności imigrantów oraz sprzyja stosunkom społecznym i wzajemnemu poznaniu między imigrantami a społeczeństwem przyjmującym. EKES proponuje, aby integracja zawodowa realizowana była w warunkach równego traktowania, bez dyskryminacji pomiędzy pracownikami z kraju goszczącego a imigrantami, przy uwzględnieniu niezbędnych wymagań zawodowych. |
| --- | --- |

8.2

Zatrudnienie stanowi zasadniczy komponent procesu integracji, ponieważ praca w godnych warunkach jest kluczem do ekonomicznej samodzielności imigrantów oraz sprzyja stosunkom społecznym i wzajemnemu poznaniu między imigrantami a społeczeństwem przyjmującym. EKES proponuje, aby integracja zawodowa realizowana była w warunkach równego traktowania, bez dyskryminacji pomiędzy pracownikami z kraju goszczącego a imigrantami, przy uwzględnieniu niezbędnych wymagań zawodowych.

| 8.3 | Przybyłych do Europy pracowników należy traktować sprawiedliwie, ponieważ chronią ich międzynarodowe konwencje praw człowieka oraz zasady i prawa zawarte w konwencjach MOP. EKES powtarza swoje zalecenie, aby państwa członkowskie UE przystąpiły do konwencji ONZ z 1990 r. w sprawie ochrony praw wszystkich pracowników migrujących i członków ich rodzin. |
| --- | --- |

8.3

Przybyłych do Europy pracowników należy traktować sprawiedliwie, ponieważ chronią ich międzynarodowe konwencje praw człowieka oraz zasady i prawa zawarte w konwencjach MOP. EKES powtarza swoje zalecenie, aby państwa członkowskie UE przystąpiły do konwencji ONZ z 1990 r. w sprawie ochrony praw wszystkich pracowników migrujących i członków ich rodzin.

| 8.4 | Dyrektywy UE w sprawie równego traktowania w miejscu pracy oraz równego traktowania bez względu na rasę lub pochodzenie etniczne stanowią podstawowe instrumenty prawne, niezbędne do ustanawiania prawodawstwa i praktyk stosowanych w państwach członkowskich w celu zwalczania dyskryminacji oraz promowania integracji zawodowej. |
| --- | --- |

8.4

Dyrektywy UE w sprawie równego traktowania w miejscu pracy oraz równego traktowania bez względu na rasę lub pochodzenie etniczne stanowią podstawowe instrumenty prawne, niezbędne do ustanawiania prawodawstwa i praktyk stosowanych w państwach członkowskich w celu zwalczania dyskryminacji oraz promowania integracji zawodowej.

| 8.5 | W obszarze zawodowym prawodawstwo i strategie publiczne muszą zostać uzupełnione przez współpracę partnerów społecznych, gdyż integracja zawodowa zależy również od działań społecznych oraz zaangażowania związków zawodowych i pracodawców. |
| --- | --- |

8.5

W obszarze zawodowym prawodawstwo i strategie publiczne muszą zostać uzupełnione przez współpracę partnerów społecznych, gdyż integracja zawodowa zależy również od działań społecznych oraz zaangażowania związków zawodowych i pracodawców.

| 8.6 | Państwowe urzędy pracy powinny wspierać programy poprawy dostępu imigrantów do zatrudnienia, co obejmuje usprawnienie uznawania kwalifikacji zawodowych, poprawę nauczania języków obcych oraz szkolenia zawodowego, a także odpowiednie informowanie na temat systemów zatrudnienia państwa przyjmującego. |
| --- | --- |

8.6

Państwowe urzędy pracy powinny wspierać programy poprawy dostępu imigrantów do zatrudnienia, co obejmuje usprawnienie uznawania kwalifikacji zawodowych, poprawę nauczania języków obcych oraz szkolenia zawodowego, a także odpowiednie informowanie na temat systemów zatrudnienia państwa przyjmującego.

| 8.7 | Na szczeblu lokalnym bardzo ważną rolę w dziedzinie rozpowszechniania informacji oraz ułatwiania imigrantom dostępu do zatrudnienia odgrywają związki zawodowe, organizacje pracodawców, stowarzyszenia imigrantów oraz pozostałe organizacje społeczeństwa obywatelskiego. W Europie działają organizacje społeczne aktywnie propagujące włączenie imigrantów i ich dzieci do świata pracy, m.in. poprzez programy szkoleń, doradztwo zawodowe, pomoc w zakładaniu drobnych przedsiębiorstw itp. |
| --- | --- |

8.7

Na szczeblu lokalnym bardzo ważną rolę w dziedzinie rozpowszechniania informacji oraz ułatwiania imigrantom dostępu do zatrudnienia odgrywają związki zawodowe, organizacje pracodawców, stowarzyszenia imigrantów oraz pozostałe organizacje społeczeństwa obywatelskiego. W Europie działają organizacje społeczne aktywnie propagujące włączenie imigrantów i ich dzieci do świata pracy, m.in. poprzez programy szkoleń, doradztwo zawodowe, pomoc w zakładaniu drobnych przedsiębiorstw itp.

| 8.8 | Coraz więcej przedsiębiorstw wykorzystuje szanse, które daje integracja zawodowa imigrantów i wzrastająca różnorodność. EKES uważa, że przedsiębiorstwa mogą przyczynić się do większego uwrażliwienia społeczeństwa przyjmującego na zagadnienie dyskryminacji poprzez odrzucenie postaw ksenofobicznych i wykluczających przy zawieraniu umów o pracę. |
| --- | --- |

8.8

Coraz więcej przedsiębiorstw wykorzystuje szanse, które daje integracja zawodowa imigrantów i wzrastająca różnorodność. EKES uważa, że przedsiębiorstwa mogą przyczynić się do większego uwrażliwienia społeczeństwa przyjmującego na zagadnienie dyskryminacji poprzez odrzucenie postaw ksenofobicznych i wykluczających przy zawieraniu umów o pracę.

| 8.9 | Niezbędne jest ustanowienie zarządzania przepływami migracyjnymi realizowanego przez kraje pochodzenia oraz opartego na rzeczywistych możliwościach zawodowej — i tym samym społecznej — integracji. |
| --- | --- |

8.9

Niezbędne jest ustanowienie zarządzania przepływami migracyjnymi realizowanego przez kraje pochodzenia oraz opartego na rzeczywistych możliwościach zawodowej — i tym samym społecznej — integracji.

| 8.10 | Niska jakość miejsc pracy jest również czynnikiem dyskryminacji, jeśli wykorzystuje się trudniejszą sytuację imigranckiej siły roboczej. |
| --- | --- |

8.10

Niska jakość miejsc pracy jest również czynnikiem dyskryminacji, jeśli wykorzystuje się trudniejszą sytuację imigranckiej siły roboczej.

| 8.11 | W ramach związków zawodowych pojawiają się czasami tendencje do korporacjonizmu, broniące jedynie partykularnych interesów i wykluczające imigrantów. EKES sądzi, że związki zawodowe powinny włączyć pracowników-imigrantów w swoje szeregi oraz ułatwić im dostęp do stanowisk przedstawicielskich i kierowniczych. Wiele związków zawodowych stosuje wzorcowe rozwiązania zapewniające równość praw pracowników niezależnie od ich pochodzenia i narodowości. |
| --- | --- |

8.11

W ramach związków zawodowych pojawiają się czasami tendencje do korporacjonizmu, broniące jedynie partykularnych interesów i wykluczające imigrantów. EKES sądzi, że związki zawodowe powinny włączyć pracowników-imigrantów w swoje szeregi oraz ułatwić im dostęp do stanowisk przedstawicielskich i kierowniczych. Wiele związków zawodowych stosuje wzorcowe rozwiązania zapewniające równość praw pracowników niezależnie od ich pochodzenia i narodowości.

| 8.12 | Związki pracowników stoją przed ważnym wyzwaniem zagwarantowania przejrzystości na rynku pracy. EKES jest zdania, że wraz ze związkami zawodowymi powinny one współpracować z władzami regionalnymi i lokalnymi w celu zapobiegania dyskryminacji i wspierania postaw integracyjnych. |
| --- | --- |

8.12

Związki pracowników stoją przed ważnym wyzwaniem zagwarantowania przejrzystości na rynku pracy. EKES jest zdania, że wraz ze związkami zawodowymi powinny one współpracować z władzami regionalnymi i lokalnymi w celu zapobiegania dyskryminacji i wspierania postaw integracyjnych.

| 8.13 | Partnerzy społeczni, którzy są głównymi podmiotami, jeśli chodzi o funkcjonowanie rynków pracy, i podstawowymi filarami życia gospodarczego i społecznego w Europie, mają do odegrania znaczącą rolę w dziedzinie integracji. W kontekście negocjacji w sprawie umów zbiorowych muszą sprostać spoczywającemu na nich obowiązkowi integracji imigrantów i wykorzenić z umów zbiorowych oraz przepisów i praktyk w miejscu pracy wszelkie bezpośrednie czy pośrednie przejawy dyskryminacji. |
| --- | --- |

8.13

Partnerzy społeczni, którzy są głównymi podmiotami, jeśli chodzi o funkcjonowanie rynków pracy, i podstawowymi filarami życia gospodarczego i społecznego w Europie, mają do odegrania znaczącą rolę w dziedzinie integracji. W kontekście negocjacji w sprawie umów zbiorowych muszą sprostać spoczywającemu na nich obowiązkowi integracji imigrantów i wykorzenić z umów zbiorowych oraz przepisów i praktyk w miejscu pracy wszelkie bezpośrednie czy pośrednie przejawy dyskryminacji.

| 8.14 | W Europie istnieją liczne przykłady najlepszych praktyk partnerów społecznych oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego, które zdaniem Komitetu powinny zostać rozpowszechnione. Podczas przesłuchania w Dublinie przeanalizowano pozytywne doświadczenia w przedsiębiorstwach, związkach zawodowych, organizacjach pracodawców i organizacjach społecznych. Spośród nich Komitet pragnie wymienić dwa przykłady: zaangażowanie partnerów społecznych w Irlandii na rzecz zarządzania różnorodnością w przedsiębiorstwach oraz zwalczania dyskryminacji, a także porozumienie partnerów społecznych w Hiszpanii na rzecz legalizacji nieuregulowanej imigracji i zatrudnienia oraz zarządzania imigracją zarobkową poprzez współpracę i dialog społeczny. |
| --- | --- |

8.14

W Europie istnieją liczne przykłady najlepszych praktyk partnerów społecznych oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego, które zdaniem Komitetu powinny zostać rozpowszechnione. Podczas przesłuchania w Dublinie przeanalizowano pozytywne doświadczenia w przedsiębiorstwach, związkach zawodowych, organizacjach pracodawców i organizacjach społecznych. Spośród nich Komitet pragnie wymienić dwa przykłady: zaangażowanie partnerów społecznych w Irlandii na rzecz zarządzania różnorodnością w przedsiębiorstwach oraz zwalczania dyskryminacji, a także porozumienie partnerów społecznych w Hiszpanii na rzecz legalizacji nieuregulowanej imigracji i zatrudnienia oraz zarządzania imigracją zarobkową poprzez współpracę i dialog społeczny.

| 8.15 | EKES jest zdania, iż potrzebne są aktywne strategie i nowe zobowiązania ze strony partnerów społecznych na rzecz wspierania społecznych postaw integracyjnych i równego traktowania oraz zwalczania dyskryminacji w miejscu pracy. Europejski dialog społeczny mógłby stanowić właściwe ramy dla podjęcia nowych zobowiązań przez partnerów społecznych na szczeblu, który uznają za właściwy. |
| --- | --- |

8.15

EKES jest zdania, iż potrzebne są aktywne strategie i nowe zobowiązania ze strony partnerów społecznych na rzecz wspierania społecznych postaw integracyjnych i równego traktowania oraz zwalczania dyskryminacji w miejscu pracy. Europejski dialog społeczny mógłby stanowić właściwe ramy dla podjęcia nowych zobowiązań przez partnerów społecznych na szczeblu, który uznają za właściwy.

| 8.16 | Europejski dialog społeczny stanowi wyłączną odpowiedzialność partnerów społecznych. ETUC (Europejska Konfederacja Związków Zawodowych) oraz UNICE (Europejska Unia Konfederacji Przemysłowych i Pracodawców) opracowały program na rzecz tego dialogu. EKES wyraża nadzieję, że osiągną one zaplanowane cele. |
| --- | --- |

8.16

Europejski dialog społeczny stanowi wyłączną odpowiedzialność partnerów społecznych. ETUC (Europejska Konfederacja Związków Zawodowych) oraz UNICE (Europejska Unia Konfederacji Przemysłowych i Pracodawców) opracowały program na rzecz tego dialogu. EKES wyraża nadzieję, że osiągną one zaplanowane cele.

| 8.17 | EKES może być stałym forum dialogu dotyczącego najlepszych praktyk w dziedzinie integracji i imigracji. W związku z tym Komitet będzie nadal pracował wspólnie z Fundacją Dublińską i MOP nad tym, aby w Europie rozwinięto integracyjne strategie i praktyki. Komitet zorganizuje nowe spotkania i fora, w których udział wezmą partnerzy społeczni i pozostałe organizacje społeczeństwa obywatelskiego w celu omówienia i wymiany najlepszych praktyk integracyjnych w Europie. |
| --- | --- |

8.17

EKES może być stałym forum dialogu dotyczącego najlepszych praktyk w dziedzinie integracji i imigracji. W związku z tym Komitet będzie nadal pracował wspólnie z Fundacją Dublińską i MOP nad tym, aby w Europie rozwinięto integracyjne strategie i praktyki. Komitet zorganizuje nowe spotkania i fora, w których udział wezmą partnerzy społeczni i pozostałe organizacje społeczeństwa obywatelskiego w celu omówienia i wymiany najlepszych praktyk integracyjnych w Europie.

Bruksela, 13 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  DzU C 125 z 27.5.2002 r. (sprawozdawca: Luis Miguel Pariza Castaños; współsprawozdwaca: Vitor Melícias)

1

(2)  Zob. ogólne wnioski z konferencji

2

(3)  COM(2004) 508 końcowy

3

(4)  COM(2003) 336 końcowy

4

(5)  DzU C 80 z 30.3.2004 (sprawozdawca: Luis Miguel Pariza Castaños)

5

(6)  http://europa.eu.int/comm/justice_home/doc_centre/immigration/integration/doc/handbook_en.pdf

6

(7)  COM(2005) 389 końcowy

7

(8)  Zob. COM(2005) 389 końcowy, pkt 2

8

(9)  Załącznik 1

9

(10)  Zob. COM(2005) 123 końcowy

10

(11)  Opinia w sprawie zarządzania przepływami migracyjnymi, DzU C 88 z 11.4.2006 (sprawozdawca: An LE NOUAIL MARLIÈRE)

11

(12)  Zob. COM(2005) 389 końcowy, pkt 3

12

(13)  COM(2001) 387 końcowy

13

(14)  Dz.U. C 221 z 17.9.2002 (sprawozdawca: hr. Soscha zu Eulenburg)

14

(15)  Dyrektywy 2003/109/WE oraz 2003/86/WE

15

(16)  Opinia w sprawie Zielonej księgi w sprawie podejścia UE do zarządzania migracją ekonomiczną (sprawozdawca: Luis Miguel Pariza Castaños), DzU C 286 z 17.11.2005

16

(17)  Zob. COM(2005) 389 końcowy, pkt 3.2

17

(18)  DzU C 80 z 30.3.2004, pkt 1.10 (sprawozdawca: Luis Miguel Pariza Castaños)

18

(19)  DzU C 125 z 27.5.2002, pkt 1.4 (sprawozdawca: Luis Miguel Pariza Castaños)

19

(20)  Konwencja w sprawie ochrony i szerzenia różnorodności kulturowej form wyrazu, zob.:

20

http://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=11281&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html

(21)  Zob.: dyrektywa 2003/86/WE oraz opinie EKES-u w DzU C 204 z 18.7.2000 (sprawozdawca: Giacomina Cassina) oraz DzU C 241 z 7.10.2002 (sprawozdawca: Dario Mengozzi)

21

(22)  Dyrektywy 2000/43/WE i 2000/78/WE

22

(23)  Przykładem są pozytywne wyniki działań partnerów społecznych w Irlandii, o których mowa w załączniku III.

23

(24)  Zob. dyrektywa 2003/86/WE oraz opinie EKES-u: DzU C 204 z 18.7.2000 (sprawozdawca: Giacomina Cassina) oraz DzU C 241 z 7.10.2002 (sprawozdawca: Dario Mengozzi)

24

(25)  Zob. opinia EKES-u w sprawie dostępu do obywatelstwa Unii Europejskiej, DzU C 208 z 3.9.2003 (sprawozdawca: Luis Miguel Pariza Castaños)

25

(26)  http://europa.eu.int/comm/justice_home/doc_centre/immigration/integration/doc/handbook_en.pdf

26

(27)  COM(2004) 508 końcowy

27

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/137 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/137

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie nowej roli europejskich rad zakładowych w promowaniu integracji europejskiej

(2006/C 318/25)

Dnia 12 lipca 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 swego regulaminu wewnętrznego, postanowił przygotować opinię w sprawie nowej roli europejskich rad zakładowych w promowaniu integracji europejskiej.

Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 6 września 2006 r. Sprawozdawcą był Edgardo Maria IOZIA.

Na 429. sesji plenarnej w dniu 13 września 2006 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 144 do 76 — 15 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię.

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uznaje niezbędną rolę europejskich rad zakładowych, które stymulują i wspierają spójność społeczną oraz są instrumentem integracji pracowników europejskich, ułatwiającym percepcję europejskiego obywatelstwa poprzez wzajemne poznanie i zrozumienie. Ponad 10 tys. delegatów europejskich rad zakładowych działających w Europie to podmioty bezpośrednio i aktywnie zaangażowane w budowanie nowego społeczeństwa. |
| --- | --- |

1.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uznaje niezbędną rolę europejskich rad zakładowych, które stymulują i wspierają spójność społeczną oraz są instrumentem integracji pracowników europejskich, ułatwiającym percepcję europejskiego obywatelstwa poprzez wzajemne poznanie i zrozumienie. Ponad 10 tys. delegatów europejskich rad zakładowych działających w Europie to podmioty bezpośrednio i aktywnie zaangażowane w budowanie nowego społeczeństwa.

| 1.2 | Europejski model społeczny — oparty na poszukiwaniu konsensusu i dialogu społecznego, poszanowaniu tożsamości i godności ludzkiej oraz godzeniu różnych interesów i na zdolności łączenia rozwoju z dbałością o człowieka i środowisko — wymaga wyznaczenia forum spotkań i debaty dla przedsiębiorstw transnarodowych. EKES uważa, że dyrektywa 94/45/WE odegrała istotną rolę w osiąganiu tych celów. |
| --- | --- |

1.2

Europejski model społeczny — oparty na poszukiwaniu konsensusu i dialogu społecznego, poszanowaniu tożsamości i godności ludzkiej oraz godzeniu różnych interesów i na zdolności łączenia rozwoju z dbałością o człowieka i środowisko — wymaga wyznaczenia forum spotkań i debaty dla przedsiębiorstw transnarodowych. EKES uważa, że dyrektywa 94/45/WE odegrała istotną rolę w osiąganiu tych celów.

| 1.3 | Komisja była zobowiązana — „w porozumieniu z państwami członkowskimi oraz z pracodawcami i pracownikami na szczeblu europejskim” — ponownie rozpatrzyć w terminie do dnia 22 września 1999 r. sposoby jej stosowania, by przedłożyć Radzie „propozycje koniecznych zmian”. |
| --- | --- |

1.3

Komisja była zobowiązana — „w porozumieniu z państwami członkowskimi oraz z pracodawcami i pracownikami na szczeblu europejskim” — ponownie rozpatrzyć w terminie do dnia 22 września 1999 r. sposoby jej stosowania, by przedłożyć Radzie „propozycje koniecznych zmian”.

| 1.4 | Komisja zapoczątkowała konsultacje z partnerami społecznymi. Europejska Unia Konfederacji Przemysłowych i Pracodawców (UNICE) oraz Europejskie Centrum Przedsiębiorstw Publicznych (CEEP) wypowiedziały się przeciwko rewizji dyrektywy, natomiast Europejska Konfederacja Związków Zawodowych (ETUC) wielokrotnie domagała się jej pilnej rewizji. |
| --- | --- |

1.4

Komisja zapoczątkowała konsultacje z partnerami społecznymi. Europejska Unia Konfederacji Przemysłowych i Pracodawców (UNICE) oraz Europejskie Centrum Przedsiębiorstw Publicznych (CEEP) wypowiedziały się przeciwko rewizji dyrektywy, natomiast Europejska Konfederacja Związków Zawodowych (ETUC) wielokrotnie domagała się jej pilnej rewizji.

| 1.5 | EKES przeprowadził dogłębną analizę obecnej sytuacji, m.in. poprzez szeroko zakrojone wysłuchanie przedstawicieli świata pracy, przedsiębiorstw oraz społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

1.5

EKES przeprowadził dogłębną analizę obecnej sytuacji, m.in. poprzez szeroko zakrojone wysłuchanie przedstawicieli świata pracy, przedsiębiorstw oraz społeczeństwa obywatelskiego.

| 1.6 | Nabyte dotychczas doświadczenia mają liczne aspekty pozytywne. Jak wskazują różne badania w tej dziedzinie, jak podkreślali partnerzy społeczni podczas kilku wspólnych seminariów oraz jak przypomina EKES, na zasadzie dobrowolności i na podstawie partnerstwa na rzecz zmiany zawarto porozumienia w sprawie organizacji pracy, zatrudnienia, warunków pracy i doskonalenia zawodowego. Ich odpowiednie wdrożenie również zależy tylko od dobrej woli stron. |
| --- | --- |

1.6

Nabyte dotychczas doświadczenia mają liczne aspekty pozytywne. Jak wskazują różne badania w tej dziedzinie, jak podkreślali partnerzy społeczni podczas kilku wspólnych seminariów oraz jak przypomina EKES, na zasadzie dobrowolności i na podstawie partnerstwa na rzecz zmiany zawarto porozumienia w sprawie organizacji pracy, zatrudnienia, warunków pracy i doskonalenia zawodowego. Ich odpowiednie wdrożenie również zależy tylko od dobrej woli stron.

| 1.7 | Doświadczenie nabyte w zakresie europejskich rad zakładowych wskazuje także na aspekty problemowe: najbardziej oczywisty jest wciąż bardzo niski odsetek utworzonych europejskich rad zakładowych w porównaniu z liczbą przedsiębiorstw zobowiązanych do tego na mocy dyrektywy, która przewiduje możliwość utworzenia europejskiej rady zakładowej z inicjatywy przedsiębiorstw lub pracowników przynajmniej z dwóch państw członkowskich. Wśród przyczyn niekompletnego wdrożenia dyrektywy znajduje się również brak inicjatywy ze strony pracowników, co w niektórych krajach może wynikać jednakże z braku ustawodawstwa w zakresie ochrony praw związkowych w przedsiębiorstwach. |
| --- | --- |

1.7

Doświadczenie nabyte w zakresie europejskich rad zakładowych wskazuje także na aspekty problemowe: najbardziej oczywisty jest wciąż bardzo niski odsetek utworzonych europejskich rad zakładowych w porównaniu z liczbą przedsiębiorstw zobowiązanych do tego na mocy dyrektywy, która przewiduje możliwość utworzenia europejskiej rady zakładowej z inicjatywy przedsiębiorstw lub pracowników przynajmniej z dwóch państw członkowskich. Wśród przyczyn niekompletnego wdrożenia dyrektywy znajduje się również brak inicjatywy ze strony pracowników, co w niektórych krajach może wynikać jednakże z braku ustawodawstwa w zakresie ochrony praw związkowych w przedsiębiorstwach.

| 1.8 | W latach, które nastąpiły po wydaniu dyrektywy 94/45/WE, uległy wzmocnieniu wspólnotowe ramy prawne w zakresie praw do informacji i konsultacji, szczególnie w dyrektywach 2001/86/WE, 2002/14/WE i 2003/72/WE, które proponują bardziej postępowe koncepcje informowania i konsultacji od tych zawartych w dyrektywie 94/45/WE oraz procedury angażowania pracowników ukierunkowane na przeprowadzenie konsultacji przed podjęciem decyzji. Procedury te przyczyniają się do podniesienia konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw w skali globalnej. |
| --- | --- |

1.8

W latach, które nastąpiły po wydaniu dyrektywy 94/45/WE, uległy wzmocnieniu wspólnotowe ramy prawne w zakresie praw do informacji i konsultacji, szczególnie w dyrektywach 2001/86/WE, 2002/14/WE i 2003/72/WE, które proponują bardziej postępowe koncepcje informowania i konsultacji od tych zawartych w dyrektywie 94/45/WE oraz procedury angażowania pracowników ukierunkowane na przeprowadzenie konsultacji przed podjęciem decyzji. Procedury te przyczyniają się do podniesienia konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw w skali globalnej.

| 1.9 | EKES wyłonił trzy główne punkty, które jego zdaniem powinny zostać uwzględnione w celu szybkiej aktualizacji dyrektywy 94/45/WE:






  — | koordynacja postanowień w zakresie informowania i konsultacji zawartych w dyrektywie 94/45/WE z postanowieniami dotyczącymi tego samego zagadnienia zawartymi w przywołanych powyżej dyrektywach, |
| --- | --- | --- |

1.9

EKES wyłonił trzy główne punkty, które jego zdaniem powinny zostać uwzględnione w celu szybkiej aktualizacji dyrektywy 94/45/WE:

—

koordynacja postanowień w zakresie informowania i konsultacji zawartych w dyrektywie 94/45/WE z postanowieniami dotyczącymi tego samego zagadnienia zawartymi w przywołanych powyżej dyrektywach,

| — | zmiana liczby przedstawicieli pracowników w specjalnym zespole negocjacyjnym i w europejskich radach zakładowych z uwzględnieniem rozszerzenia Unii i prawa przedstawicieli każdego zainteresowanego kraju do przynależności do tego zespołu (w dyrektywie maksymalna liczba przedstawicieli pracowników wynosi 17, co odpowiada ówczesnej liczbie krajów objętych dyrektywą), |
| --- | --- |

—

zmiana liczby przedstawicieli pracowników w specjalnym zespole negocjacyjnym i w europejskich radach zakładowych z uwzględnieniem rozszerzenia Unii i prawa przedstawicieli każdego zainteresowanego kraju do przynależności do tego zespołu (w dyrektywie maksymalna liczba przedstawicieli pracowników wynosi 17, co odpowiada ówczesnej liczbie krajów objętych dyrektywą),

| — | uznanie prawa krajowych i europejskich związków zawodowych do przynależności do specjalnego zespołu negocjacyjnego i do europejskich rad zakładowych oraz do skorzystania z pomocy swych własnych ekspertów, także poza zaplanowanymi spotkaniami. |
| --- | --- |

—

uznanie prawa krajowych i europejskich związków zawodowych do przynależności do specjalnego zespołu negocjacyjnego i do europejskich rad zakładowych oraz do skorzystania z pomocy swych własnych ekspertów, także poza zaplanowanymi spotkaniami.

| 1.10 | EKES proponuje, by — po upływie odpowiednio długiego okresu integracji nowych państw członkowskich i na podstawie wskazań partnerów społecznych płynących z doświadczeń na temat europejskich rad zakładowych, omawianych obecnie na specjalnych seminariach — dokonać przeglądu dyrektywy uwzględniającej te właśnie doświadczenia oraz już dostępne wskazówki. |
| --- | --- |

1.10

EKES proponuje, by — po upływie odpowiednio długiego okresu integracji nowych państw członkowskich i na podstawie wskazań partnerów społecznych płynących z doświadczeń na temat europejskich rad zakładowych, omawianych obecnie na specjalnych seminariach — dokonać przeglądu dyrektywy uwzględniającej te właśnie doświadczenia oraz już dostępne wskazówki.

| 1.11 | EKES wspiera społeczny wymiar przedsiębiorstwa w Unii Europejskiej oraz rolę europejskich rad zakładowych. Europejska debata zogniskowała specyfikę Unii na rozwoju zrównoważonym i na europejskim modelu społecznym. Odpowiedzialność Społeczna Przedsiębiorstw (CSR/OSP) w globalnej gospodarce jest jedną z europejskich odpowiedzi na problemy powstałe w wyniku globalizacji, której negatywne skutki mogłyby być złagodzone dzięki przestrzeganiu podstawowych norm MOP przez wszystkie państwa należące do Światowej Organizacji Handlu. Przedsiębiorstwo jest uznawane za istotny podmiot kontekstu społecznego, który może wnieść kluczowy wkład w podniesienie jakości życia wszystkich bezpośrednio zainteresowanych stron i regionów. Należy tu zauważyć, że — tak jak w przypadku europejskich rad zakładowych, szczególnie na szczeblu ponadnarodowym — postępy dialogu społecznego są większe, jeżeli nadaje się im rangę przepisów. |
| --- | --- |

1.11

EKES wspiera społeczny wymiar przedsiębiorstwa w Unii Europejskiej oraz rolę europejskich rad zakładowych. Europejska debata zogniskowała specyfikę Unii na rozwoju zrównoważonym i na europejskim modelu społecznym. Odpowiedzialność Społeczna Przedsiębiorstw (CSR/OSP) w globalnej gospodarce jest jedną z europejskich odpowiedzi na problemy powstałe w wyniku globalizacji, której negatywne skutki mogłyby być złagodzone dzięki przestrzeganiu podstawowych norm MOP przez wszystkie państwa należące do Światowej Organizacji Handlu. Przedsiębiorstwo jest uznawane za istotny podmiot kontekstu społecznego, który może wnieść kluczowy wkład w podniesienie jakości życia wszystkich bezpośrednio zainteresowanych stron i regionów. Należy tu zauważyć, że — tak jak w przypadku europejskich rad zakładowych, szczególnie na szczeblu ponadnarodowym — postępy dialogu społecznego są większe, jeżeli nadaje się im rangę przepisów.

| 1.12 | EKES przyjmuje do wiadomości stwierdzenie Komisji Europejskiej zawarte w komunikacie w sprawie CSR dotyczącym znaczenia roli pracowników i ich związków zawodowych we wprowadzaniu w życie praktyk odpowiedzialności społecznej (1). W komunikacie Komisja utrzymuje że: „Dialog społeczny, zwłaszcza na poziomie sektorowym, stanowił skuteczny sposób wspierania inicjatyw w zakresie CSR. Również europejskie rady zakładowe wniosły konstruktywny wkład w rozwój najlepszych praktyk w zakresie CSR. Niemniej jednak przejmowanie, wdrażanie i strategiczna integracja CSR w europejskich przedsiębiorstwach powinny być dalej rozwijane. Przy rozwijaniu i wdrażaniu praktyk w zakresie CSR wzmocnić należy rolę pracowników, ich przedstawicieli i związków zawodowych. Zewnętrzne zainteresowane strony, w tym organizacje pozarządowe, konsumenci i inwestorzy, powinny odgrywać większą rolę przy zachęcaniu przedsiębiorstw do odpowiedzialnego działania i wynagradzaniu takiego postępowania”. |
| --- | --- |

1.12

EKES przyjmuje do wiadomości stwierdzenie Komisji Europejskiej zawarte w komunikacie w sprawie CSR dotyczącym znaczenia roli pracowników i ich związków zawodowych we wprowadzaniu w życie praktyk odpowiedzialności społecznej (1). W komunikacie Komisja utrzymuje że: „Dialog społeczny, zwłaszcza na poziomie sektorowym, stanowił skuteczny sposób wspierania inicjatyw w zakresie CSR. Również europejskie rady zakładowe wniosły konstruktywny wkład w rozwój najlepszych praktyk w zakresie CSR. Niemniej jednak przejmowanie, wdrażanie i strategiczna integracja CSR w europejskich przedsiębiorstwach powinny być dalej rozwijane. Przy rozwijaniu i wdrażaniu praktyk w zakresie CSR wzmocnić należy rolę pracowników, ich przedstawicieli i związków zawodowych. Zewnętrzne zainteresowane strony, w tym organizacje pozarządowe, konsumenci i inwestorzy, powinny odgrywać większą rolę przy zachęcaniu przedsiębiorstw do odpowiedzialnego działania i wynagradzaniu takiego postępowania”.

| 1.13 | Europejski model społeczny, oprócz opieki nad najsłabszymi poprzez system opieki społecznej, charakteryzuje się poszanowaniem praw leżących u podstaw godności ludzkiej w każdym możliwym miejscu i we wszystkich okolicznościach. Prawa obywatelskie we współczesnej Europie powinno się móc realizować wszędzie, także w miejscu pracy, a w szczególności w przedsiębiorstwach transnarodowych. EKES uprasza Komisję o uwzględnienie nowych pozytywnych elementów, które pojawiły się od czasu przyjęcia dyrektywy 94/45/WE i o określenie środków w jak największym stopniu służących wzmocnieniu poczucia przynależności do Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

1.13

Europejski model społeczny, oprócz opieki nad najsłabszymi poprzez system opieki społecznej, charakteryzuje się poszanowaniem praw leżących u podstaw godności ludzkiej w każdym możliwym miejscu i we wszystkich okolicznościach. Prawa obywatelskie we współczesnej Europie powinno się móc realizować wszędzie, także w miejscu pracy, a w szczególności w przedsiębiorstwach transnarodowych. EKES uprasza Komisję o uwzględnienie nowych pozytywnych elementów, które pojawiły się od czasu przyjęcia dyrektywy 94/45/WE i o określenie środków w jak największym stopniu służących wzmocnieniu poczucia przynależności do Unii Europejskiej.

2.   Kontekst społeczno-gospodarczy i prawny działalności europejskich rad zakładowych

| 2.1 | EKES zamierza przede wszystkim zaakcentować rozmaite pozytywne aspekty wypływające z dziesięcioletniego doświadczenia we wdrażaniu dyrektywy 94/45/WE, jakkolwiek nie pomijając przy tym trudności ani krytycznych aspektów cechujących doświadczenia związane z europejskimi radami zakładowymi. W tym celu Komitet ma zamiar nakłonić wszystkie zainteresowane podmioty — zarówno instytucje i organy wspólnotowe, jak i partnerów społecznych na różnych szczeblach organizacyjnych — do podjęcia współpracy w celu udoskonalenia tego demokratycznego instrumentu reprezentacji, który okazuje się obecnie niezbędny do konsolidacji europejskiego modelu społecznego i którego stabilny rozwój oraz wzmocnienie EKES popiera. |
| --- | --- |

2.1

EKES zamierza przede wszystkim zaakcentować rozmaite pozytywne aspekty wypływające z dziesięcioletniego doświadczenia we wdrażaniu dyrektywy 94/45/WE, jakkolwiek nie pomijając przy tym trudności ani krytycznych aspektów cechujących doświadczenia związane z europejskimi radami zakładowymi. W tym celu Komitet ma zamiar nakłonić wszystkie zainteresowane podmioty — zarówno instytucje i organy wspólnotowe, jak i partnerów społecznych na różnych szczeblach organizacyjnych — do podjęcia współpracy w celu udoskonalenia tego demokratycznego instrumentu reprezentacji, który okazuje się obecnie niezbędny do konsolidacji europejskiego modelu społecznego i którego stabilny rozwój oraz wzmocnienie EKES popiera.

| 2.2 | EKES zamierza przyczynić się niniejszą opinią z inicjatywy własnej do wzmocnienia roli europejskich rad zakładowych poprzez aktualizację dyrektywy 94/45/WE, by wesprzeć integrację i spójność społeczną. Jest to cel o coraz większym znaczeniu politycznym zwłaszcza na obecnym etapie, który charakteryzuje się osłabieniem dążeń do budowania silniejszej i bardziej zjednoczonej społecznie Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

2.2

EKES zamierza przyczynić się niniejszą opinią z inicjatywy własnej do wzmocnienia roli europejskich rad zakładowych poprzez aktualizację dyrektywy 94/45/WE, by wesprzeć integrację i spójność społeczną. Jest to cel o coraz większym znaczeniu politycznym zwłaszcza na obecnym etapie, który charakteryzuje się osłabieniem dążeń do budowania silniejszej i bardziej zjednoczonej społecznie Unii Europejskiej.

| 2.3 | Po upływie dwunastu lat od czasu przyjęcia dyrektywy w Unii zaszło wiele zmian. Wspierany przez EKES proces rozszerzenia uwieńczony został przystąpieniem dziesięciu krajów w maju 2004 r.; dwa inne kraje — Bułgaria i Rumunia — wkrótce przystąpią do Unii. Nie ma wątpliwości, że pomimo znacznych wysiłków ukierunkowanych na harmonizację przepisów krajowych ze wspólnotowym dorobkiem prawnym i mimo istotnych postępów w dziedzinie ochrony warunków pracy, w niektórych z tych krajów organizacje pracowników i przedsiębiorstw mają jeszcze trudności ze podniesieniem poziomu swego przedstawicielstwa. |
| --- | --- |

2.3

Po upływie dwunastu lat od czasu przyjęcia dyrektywy w Unii zaszło wiele zmian. Wspierany przez EKES proces rozszerzenia uwieńczony został przystąpieniem dziesięciu krajów w maju 2004 r.; dwa inne kraje — Bułgaria i Rumunia — wkrótce przystąpią do Unii. Nie ma wątpliwości, że pomimo znacznych wysiłków ukierunkowanych na harmonizację przepisów krajowych ze wspólnotowym dorobkiem prawnym i mimo istotnych postępów w dziedzinie ochrony warunków pracy, w niektórych z tych krajów organizacje pracowników i przedsiębiorstw mają jeszcze trudności ze podniesieniem poziomu swego przedstawicielstwa.

| 2.4 | EKES ma nadzieję, że nastąpi wzmocnienie dialogu społecznego i uważa, że europejskie rady zakładowe są instrumentem niezbędnym do osiągnięcia tego celu, ponieważ wprowadzają one systemy kontaktów i wzajemnej wymiany myśli, które mogą propagować w państwach członkowskich kulturę dialogu społecznego. |
| --- | --- |

2.4

EKES ma nadzieję, że nastąpi wzmocnienie dialogu społecznego i uważa, że europejskie rady zakładowe są instrumentem niezbędnym do osiągnięcia tego celu, ponieważ wprowadzają one systemy kontaktów i wzajemnej wymiany myśli, które mogą propagować w państwach członkowskich kulturę dialogu społecznego.

| 2.5 | Przyjęcie przez Radę w dn. 22 września 1994 r. dyrektywy 94/45/WE w sprawie ustanowienia Europejskiej Rady Zakładowej lub trybu informowania i konsultowania pracowników w przedsiębiorstwach lub w grupach przedsiębiorstw o zasięgu wspólnotowym, która rozszerzona została na Zjednoczone Królestwo poprzez dyrektywę Rady nr 97/74/WE z dn. 17 listopada 1997 r., stanowi decydujący postęp na drodze rozwoju europejskiego dialogu społecznego na szczeblu przedsiębiorstwa, zgodnie z transnarodową strukturą przedsiębiorstw i grup przedsiębiorstw. Ten nowy instrument — o transnarodowym charakterze — znacznie przyczynił się do stworzenia europejskiego wymiaru zbiorowych stosunków pracy (2). |
| --- | --- |

2.5

Przyjęcie przez Radę w dn. 22 września 1994 r. dyrektywy 94/45/WE w sprawie ustanowienia Europejskiej Rady Zakładowej lub trybu informowania i konsultowania pracowników w przedsiębiorstwach lub w grupach przedsiębiorstw o zasięgu wspólnotowym, która rozszerzona została na Zjednoczone Królestwo poprzez dyrektywę Rady nr 97/74/WE z dn. 17 listopada 1997 r., stanowi decydujący postęp na drodze rozwoju europejskiego dialogu społecznego na szczeblu przedsiębiorstwa, zgodnie z transnarodową strukturą przedsiębiorstw i grup przedsiębiorstw. Ten nowy instrument — o transnarodowym charakterze — znacznie przyczynił się do stworzenia europejskiego wymiaru zbiorowych stosunków pracy (2).

| 2.6 | W rozumieniu art. 15 dyrektywy 94/45/WE Komisja zobowiązana była, „w porozumieniu z państwami członkowskimi oraz z pracodawcami i pracownikami na szczeblu europejskim”, ponownie rozpatrzyć w terminie do dnia 22 września 1999 r. sposoby jej wdrażania, by przedłożyć Radzie „propozycje koniecznych zmian”. Przegląd miał dotyczyć sposobów wdrażania dyrektywy, a zatem wszystkich aspektów odnoszących się do tworzenia i funkcjonowania europejskich rad zakładowych, w szczególności do zasadności limitów liczbowych personelu. |
| --- | --- |

2.6

W rozumieniu art. 15 dyrektywy 94/45/WE Komisja zobowiązana była, „w porozumieniu z państwami członkowskimi oraz z pracodawcami i pracownikami na szczeblu europejskim”, ponownie rozpatrzyć w terminie do dnia 22 września 1999 r. sposoby jej wdrażania, by przedłożyć Radzie „propozycje koniecznych zmian”. Przegląd miał dotyczyć sposobów wdrażania dyrektywy, a zatem wszystkich aspektów odnoszących się do tworzenia i funkcjonowania europejskich rad zakładowych, w szczególności do zasadności limitów liczbowych personelu.

| 2.7 | Chociaż mając na uwadze niewątpliwie innowacyjny charakter tego procesu, Komisja uznała, że negocjacje i działania podjęte w europejskich radach zakładowych do dnia 22 września 1999 r. dostarczą konkretnych informacji i doświadczeń wystarczających, by umożliwić przegląd dyrektywy. |
| --- | --- |

2.7

Chociaż mając na uwadze niewątpliwie innowacyjny charakter tego procesu, Komisja uznała, że negocjacje i działania podjęte w europejskich radach zakładowych do dnia 22 września 1999 r. dostarczą konkretnych informacji i doświadczeń wystarczających, by umożliwić przegląd dyrektywy.

| 2.8 | Dnia 4 kwietnia 2000 r. Komisja przedstawiła Parlamentowi i Radzie sprawozdanie na temat stanu wdrażania dyrektywy. Chociaż dotyczyło ono zasadniczo oceny środków transpozycji przyjętych przez państwa członkowskie, zawierało ono również analizę stanu wdrażania samej dyrektywy. Komisja podkreślała, że — niezależnie od jakości środków transpozycji — niektóre kwestie w niej zawarte wymagają wciąż interpretacji i wskazywała ponadto, że zazwyczaj to zainteresowane strony czy organy sądowe rozstrzygają te problemy. Komisja nie uważała zatem, że na ówczesnym etapie konieczne byłoby zaproponowanie zmian do dyrektywy. |
| --- | --- |

2.8

Dnia 4 kwietnia 2000 r. Komisja przedstawiła Parlamentowi i Radzie sprawozdanie na temat stanu wdrażania dyrektywy. Chociaż dotyczyło ono zasadniczo oceny środków transpozycji przyjętych przez państwa członkowskie, zawierało ono również analizę stanu wdrażania samej dyrektywy. Komisja podkreślała, że — niezależnie od jakości środków transpozycji — niektóre kwestie w niej zawarte wymagają wciąż interpretacji i wskazywała ponadto, że zazwyczaj to zainteresowane strony czy organy sądowe rozstrzygają te problemy. Komisja nie uważała zatem, że na ówczesnym etapie konieczne byłoby zaproponowanie zmian do dyrektywy.

| 2.9 | Przeglądem dyrektywy interesował się Parlament Europejski. W swej rezolucji w sprawie stanu wdrażania dyrektywy i konieczności dokonania jej rewizji, przyjętej dnia 4 września 2001 r., Parlament Europejski podkreślił rolę transnarodowych organów reprezentujących pracowników i przeprowadził ocenę ograniczeń oraz możliwości wynikających z wykorzystywania praw do informacji i konsultacji (3). PE wezwał zatem Komisję do przedstawienia w krótkim terminie propozycji zmian dyrektywy, która zawierałaby szereg ulepszeń: oprócz możliwości wywierania przez pracowników wpływu na proces decyzyjny dyrekcji przedsiębiorstwa i odpowiednich sankcji, PE za słuszne uważał dokonanie przeglądu samego pojęcia „przedsiębiorstwa o zasięgu wspólnotowym” w odniesieniu do limitów liczbowych. Zdaniem PE próg zastosowania dyrektywy powinien obniżyć się z 1000 do 500 pracowników oraz ze 150 do 100 pracowników w wypadku przedsiębiorstw działających w co najmniej dwóch państwach członkowskich (jak wiadomo, także w trakcie procedury zatwierdzania dyrektywy propozycje Parlamentu i Komisji wskazywały niższy próg liczbowy od tego, który został później przewidziany w dyrektywie 94/45/WE) (4). |
| --- | --- |

2.9

Przeglądem dyrektywy interesował się Parlament Europejski. W swej rezolucji w sprawie stanu wdrażania dyrektywy i konieczności dokonania jej rewizji, przyjętej dnia 4 września 2001 r., Parlament Europejski podkreślił rolę transnarodowych organów reprezentujących pracowników i przeprowadził ocenę ograniczeń oraz możliwości wynikających z wykorzystywania praw do informacji i konsultacji (3). PE wezwał zatem Komisję do przedstawienia w krótkim terminie propozycji zmian dyrektywy, która zawierałaby szereg ulepszeń: oprócz możliwości wywierania przez pracowników wpływu na proces decyzyjny dyrekcji przedsiębiorstwa i odpowiednich sankcji, PE za słuszne uważał dokonanie przeglądu samego pojęcia „przedsiębiorstwa o zasięgu wspólnotowym” w odniesieniu do limitów liczbowych. Zdaniem PE próg zastosowania dyrektywy powinien obniżyć się z 1000 do 500 pracowników oraz ze 150 do 100 pracowników w wypadku przedsiębiorstw działających w co najmniej dwóch państwach członkowskich (jak wiadomo, także w trakcie procedury zatwierdzania dyrektywy propozycje Parlamentu i Komisji wskazywały niższy próg liczbowy od tego, który został później przewidziany w dyrektywie 94/45/WE) (4).

| 2.10 | W 2004 r., pod koniec długiego okresu wdrażania dyrektywy 94/45/WE, Komisja uznała za stosowne dokonanie dalszej analizy stanu jej wdrażania, tym bardziej że kwestia ta zawarta została w agendzie społecznej przyjętej w Nicei w grudniu 2000 r. |
| --- | --- |

2.10

W 2004 r., pod koniec długiego okresu wdrażania dyrektywy 94/45/WE, Komisja uznała za stosowne dokonanie dalszej analizy stanu jej wdrażania, tym bardziej że kwestia ta zawarta została w agendzie społecznej przyjętej w Nicei w grudniu 2000 r.

3.   Proces przeglądu dyrektywy 94/45/WE

| 3.1 | Dnia 20 kwietnia 2004 r. Komisja zainicjowała pierwszy etap konsultacji z partnerami społecznymi w sprawie przeglądu dyrektywy 94/45/WE, zwracając się do nich z prośbą o opinie na temat:






  — | najlepszego sposobu zagwarantowania, że zdolności i możliwości europejskich rad zakładowych w zakresie promowania konstruktywnego i owocnego transnarodowego dialogu społecznego na poziomie przedsiębiorstw będą w nadchodzących latach w pełni wykorzystane; |
| --- | --- | --- |

3.1

Dnia 20 kwietnia 2004 r. Komisja zainicjowała pierwszy etap konsultacji z partnerami społecznymi w sprawie przeglądu dyrektywy 94/45/WE, zwracając się do nich z prośbą o opinie na temat:

—

najlepszego sposobu zagwarantowania, że zdolności i możliwości europejskich rad zakładowych w zakresie promowania konstruktywnego i owocnego transnarodowego dialogu społecznego na poziomie przedsiębiorstw będą w nadchodzących latach w pełni wykorzystane;

| — | potencjalnego kierunku działań Wspólnoty w tym kontekście, w tym przeglądu dyrektywy w sprawie europejskich rad zakładowych; |
| --- | --- |

—

potencjalnego kierunku działań Wspólnoty w tym kontekście, w tym przeglądu dyrektywy w sprawie europejskich rad zakładowych;

| — | roli, którą zamierzają odgrywać partnerzy społeczni w podejściu do kwestii związanych z zarządzaniem sytuacją ulegającą szybkim i głębokim zmianom oraz konsekwencjami społecznymi tych zmian. |
| --- | --- |

—

roli, którą zamierzają odgrywać partnerzy społeczni w podejściu do kwestii związanych z zarządzaniem sytuacją ulegającą szybkim i głębokim zmianom oraz konsekwencjami społecznymi tych zmian.

| 3.2 | Inicjując konsultacje, Komisja stwierdziła, że instytucjonalne ramy odniesienia znacznie się zmieniły w porównaniu z tymi, które poddane zostały analizie w jej sprawozdaniu z 4 kwietnia 2000 r. W istocie sprawozdanie nie uwzględniało nowych elementów, takich jak agenda lizbońska czy rozszerzenie Unii. Odnosząc się konkretnie do tego drugiego aspektu, Komisja podkreśliła, że „rozszerzenie działań na nowe państwa członkowskie zwiększy liczbę przedsiębiorstw, które wchodzić będą w zakres zastosowania dyrektywy” i że „w wypadku, gdy przedsiębiorstwa bądź grupy posiadające spółki zależne w nowych państwach członkowskich mają już europejskie rady zakładowe, będą one musiały zostać poszerzone, by zagwarantować reprezentację nowo przyłączonych spółek zależnych”. W rezultacie po 1 maja 2004 r. wdrożenie dyrektywy w sprawie europejskich rad zakładowych oznacza większą liczbę przedstawicieli obejmującą nowych przedstawicieli z nowych państw członkowskich, charakteryzujących się zróżnicowanymi warunkami gospodarczymi, tradycjami społecznymi, językiem i kulturą, do czego dochodzą jeszcze większa złożoność sytuacji i wzrost kosztów. |
| --- | --- |

3.2

Inicjując konsultacje, Komisja stwierdziła, że instytucjonalne ramy odniesienia znacznie się zmieniły w porównaniu z tymi, które poddane zostały analizie w jej sprawozdaniu z 4 kwietnia 2000 r. W istocie sprawozdanie nie uwzględniało nowych elementów, takich jak agenda lizbońska czy rozszerzenie Unii. Odnosząc się konkretnie do tego drugiego aspektu, Komisja podkreśliła, że „rozszerzenie działań na nowe państwa członkowskie zwiększy liczbę przedsiębiorstw, które wchodzić będą w zakres zastosowania dyrektywy” i że „w wypadku, gdy przedsiębiorstwa bądź grupy posiadające spółki zależne w nowych państwach członkowskich mają już europejskie rady zakładowe, będą one musiały zostać poszerzone, by zagwarantować reprezentację nowo przyłączonych spółek zależnych”. W rezultacie po 1 maja 2004 r. wdrożenie dyrektywy w sprawie europejskich rad zakładowych oznacza większą liczbę przedstawicieli obejmującą nowych przedstawicieli z nowych państw członkowskich, charakteryzujących się zróżnicowanymi warunkami gospodarczymi, tradycjami społecznymi, językiem i kulturą, do czego dochodzą jeszcze większa złożoność sytuacji i wzrost kosztów.

| 3.3 | 24 września 2003 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął opinię, w której zwrócił uwagę Komisji na pewne aspekty, które muszą zostać uwzględnione w przypadku ewentualnej rewizji dyrektywy (5). |
| --- | --- |

3.3

24 września 2003 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął opinię, w której zwrócił uwagę Komisji na pewne aspekty, które muszą zostać uwzględnione w przypadku ewentualnej rewizji dyrektywy (5).

| 3.4 | UNICE odpowiedziała Komisji, że zdecydowanie sprzeciwia się rewizji dyrektywy w sprawie europejskich rad zakładowych (6). Najlepszym sposobem prowadzenia działań z zakresu informacji i konsultacji z pracownikami w przedsiębiorstwach wspólnotowych jest dialog na szczeblu przedsiębiorstw, których ta dyrektywa dotyczy. Interwencja prawodawcy UE przyniosłaby odwrotny skutek, jako że mogłaby osłabić dynamikę stopniowych postępów w funkcjonowaniu europejskich rad zakładowych. Ze swej strony CEEP opowiedziało się przeciwko rewizji dyrektywy na tym etapie. CEEP nie zgadza się z dokonaniem rewizji dyrektywy 94/45/WE, lecz wzywa do lepszego wykorzystania istniejących instrumentów, zwłaszcza procedury informacji i konsultacji. Europejscy partnerzy społeczni mogą odgrywać kluczową rolę w tym procesie, szczególnie odnośnie do nowych państw członkowskich. Co więcej, analiza wybranych przypadków, która stworzyła podstawy ukierunkowujące zarządzanie zmianą i jej społecznymi konsekwencjami, podkreśla znaczenie skutecznej informacji i konsultacji oraz inspiruje dalsze działania partnerów społecznych, szczególnie w nowych państwach członkowskich (7). |
| --- | --- |

3.4

UNICE odpowiedziała Komisji, że zdecydowanie sprzeciwia się rewizji dyrektywy w sprawie europejskich rad zakładowych (6). Najlepszym sposobem prowadzenia działań z zakresu informacji i konsultacji z pracownikami w przedsiębiorstwach wspólnotowych jest dialog na szczeblu przedsiębiorstw, których ta dyrektywa dotyczy. Interwencja prawodawcy UE przyniosłaby odwrotny skutek, jako że mogłaby osłabić dynamikę stopniowych postępów w funkcjonowaniu europejskich rad zakładowych. Ze swej strony CEEP opowiedziało się przeciwko rewizji dyrektywy na tym etapie. CEEP nie zgadza się z dokonaniem rewizji dyrektywy 94/45/WE, lecz wzywa do lepszego wykorzystania istniejących instrumentów, zwłaszcza procedury informacji i konsultacji. Europejscy partnerzy społeczni mogą odgrywać kluczową rolę w tym procesie, szczególnie odnośnie do nowych państw członkowskich. Co więcej, analiza wybranych przypadków, która stworzyła podstawy ukierunkowujące zarządzanie zmianą i jej społecznymi konsekwencjami, podkreśla znaczenie skutecznej informacji i konsultacji oraz inspiruje dalsze działania partnerów społecznych, szczególnie w nowych państwach członkowskich (7).

| 3.4.1 | ETUC odpowiedziała natomiast pozytywnie, potwierdzając niektóre ze spostrzeżeń przedstawionych już w swej poprzedniej rezolucji z 1999 r. (8) Opierając swe rozumowanie na dotychczasowych porozumieniach i praktykach, ETUC jest zdania, że ograniczenia i niedociągnięcia przypisywane prawodawstwu nie mogą zostać skorygowane jedynie poprzez negocjacje i w drodze dobrowolności — z ewentualnym dalszym monitorowaniem pozytywnych doświadczeń wynikających z dobrych praktyk — lecz absolutnie „pilna i konieczna” (9) jest rewizja samej dyrektywy. |
| --- | --- |

3.4.1

ETUC odpowiedziała natomiast pozytywnie, potwierdzając niektóre ze spostrzeżeń przedstawionych już w swej poprzedniej rezolucji z 1999 r. (8) Opierając swe rozumowanie na dotychczasowych porozumieniach i praktykach, ETUC jest zdania, że ograniczenia i niedociągnięcia przypisywane prawodawstwu nie mogą zostać skorygowane jedynie poprzez negocjacje i w drodze dobrowolności — z ewentualnym dalszym monitorowaniem pozytywnych doświadczeń wynikających z dobrych praktyk — lecz absolutnie „pilna i konieczna” (9) jest rewizja samej dyrektywy.

| 3.5 | Komisja przeszła do drugiego etapu konsultacji z europejskimi partnerami społecznymi w sprawie przeglądu dyrektywy dotyczącej europejskich rad zakładowych, lecz był on połączony z konsultacjami w sprawie restrukturyzacji. Inicjując drugi etap konsultacji w sprawie przeglądu dyrektywy 94/45/WE, EKES wyraził zarówno swe zadowolenie, jak i zastrzeżenia wobec faktu, że odnośna procedura przeprowadzona została równocześnie — i w połączeniu — z inną tematyką: „dyrektywa w sprawie europejskich rad zakładowych już od dawna powinna być poprawiona, niezależnie od faktu, że rady te odgrywają istotną rolę przy restrukturyzacji”
   (10). |
| --- | --- |

3.5

Komisja przeszła do drugiego etapu konsultacji z europejskimi partnerami społecznymi w sprawie przeglądu dyrektywy dotyczącej europejskich rad zakładowych, lecz był on połączony z konsultacjami w sprawie restrukturyzacji. Inicjując drugi etap konsultacji w sprawie przeglądu dyrektywy 94/45/WE, EKES wyraził zarówno swe zadowolenie, jak i zastrzeżenia wobec faktu, że odnośna procedura przeprowadzona została równocześnie — i w połączeniu — z inną tematyką: „dyrektywa w sprawie europejskich rad zakładowych już od dawna powinna być poprawiona, niezależnie od faktu, że rady te odgrywają istotną rolę przy restrukturyzacji”
   (10).

4.   Doświadczenie europejskich rad zakładowych. Kwestia metody: podkreślenie pozytywnych aspektów i refleksja nad negatywnymi rezultatami

| 4.1 | Odnotowane dotychczas doświadczenia mają liczne aspekty pozytywne. Badania pokazują, że europejskie rady zakładowe, których liczba rośnie, działają skutecznie również w nowych warunkach. Jak zaakcentowali partnerzy społeczni w swej wspólnej deklaracji z kwietnia 2005 r. pt. „Nauka o europejskich radach zakładowych”, europejskie rady zakładowe przyczyniły się m.in. do pogłębienia zrozumienia rynku wewnętrznego i kultury przedsiębiorstwa transnarodowego w gospodarce rynkowej wśród przedstawicieli pracowników i samych pracowników. Badania pokazują także, że rosnąca liczba europejskich rad zakładowych działa skutecznie, uczestnicząc również w doskonaleniu dialogu społecznego na szczeblu sektorowym. Jak wynika z różnych badań w tej dziedzinie i jak podkreślali partnerzy społeczni podczas kilku wspólnych seminariów, a także jak przypomina EKES, na zasadzie dobrowolności i na podstawie partnerstwa na rzecz zmiany zawarto porozumienia w sprawie organizacji pracy, zatrudnienia, warunków pracy i doskonalenia zawodowego (11). |
| --- | --- |

4.1

Odnotowane dotychczas doświadczenia mają liczne aspekty pozytywne. Badania pokazują, że europejskie rady zakładowe, których liczba rośnie, działają skutecznie również w nowych warunkach. Jak zaakcentowali partnerzy społeczni w swej wspólnej deklaracji z kwietnia 2005 r. pt. „Nauka o europejskich radach zakładowych”, europejskie rady zakładowe przyczyniły się m.in. do pogłębienia zrozumienia rynku wewnętrznego i kultury przedsiębiorstwa transnarodowego w gospodarce rynkowej wśród przedstawicieli pracowników i samych pracowników. Badania pokazują także, że rosnąca liczba europejskich rad zakładowych działa skutecznie, uczestnicząc również w doskonaleniu dialogu społecznego na szczeblu sektorowym. Jak wynika z różnych badań w tej dziedzinie i jak podkreślali partnerzy społeczni podczas kilku wspólnych seminariów, a także jak przypomina EKES, na zasadzie dobrowolności i na podstawie partnerstwa na rzecz zmiany zawarto porozumienia w sprawie organizacji pracy, zatrudnienia, warunków pracy i doskonalenia zawodowego (11).

| 4.1.1 | Wszystkie propozycje przeglądu podejmują analizę głównych problemów powstałych w czasie przeprowadzanego kilkakrotnie monitoringu działalności europejskich rad zakładowych. Jedno z najnowszych badań (12) wykazało, że prawie 75 % europejskich rad zakładowych nie przestrzega obecnie postanowień dyrektywy w zakresie terminowego dostarczania informacji w wypadku restrukturyzacji. Z analizy odpowiedzi 409 delegatów należących do 196 europejskich rad zakładowych wyniknął jeszcze jeden bardzo istotny fakt: 104 delegatów zasygnalizowało, że w ich europejskich radach zakładowych wynegocjowano i sfinalizowano wspólne brzmienie tekstu. Jeżeli weźmiemy pod uwagę, że w 2001 r., według liczących się badań przeprowadzonych przez Europejską Fundację na Rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy (13), europejskie rady zakładowe podpisały bezpośrednio lub pośrednio 22 porozumienia, otrzymamy jasny, aczkolwiek częściowy obraz stałej ewolucji roli europejskich rad zakładowych, w których następuje rozwój prawdziwej zdolności negocjacyjnej. |
| --- | --- |

4.1.1

Wszystkie propozycje przeglądu podejmują analizę głównych problemów powstałych w czasie przeprowadzanego kilkakrotnie monitoringu działalności europejskich rad zakładowych. Jedno z najnowszych badań (12) wykazało, że prawie 75 % europejskich rad zakładowych nie przestrzega obecnie postanowień dyrektywy w zakresie terminowego dostarczania informacji w wypadku restrukturyzacji. Z analizy odpowiedzi 409 delegatów należących do 196 europejskich rad zakładowych wyniknął jeszcze jeden bardzo istotny fakt: 104 delegatów zasygnalizowało, że w ich europejskich radach zakładowych wynegocjowano i sfinalizowano wspólne brzmienie tekstu. Jeżeli weźmiemy pod uwagę, że w 2001 r., według liczących się badań przeprowadzonych przez Europejską Fundację na Rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy (13), europejskie rady zakładowe podpisały bezpośrednio lub pośrednio 22 porozumienia, otrzymamy jasny, aczkolwiek częściowy obraz stałej ewolucji roli europejskich rad zakładowych, w których następuje rozwój prawdziwej zdolności negocjacyjnej.

| 4.2 | Doświadczenie europejskich rad zakładowych ukazuje także aspekty krytyczne, wymagające uważnej refleksji w celu ulepszenia tego demokratycznego instrumentu reprezentacji i zaangażowania pracowników, który stał się obecnie niezbędnym elementem europejskiego modelu społecznego. Najbardziej oczywistym aspektem krytycznym jest bardzo niski odsetek europejskich rad zakładowych w porównaniu z liczbą przedsiębiorstw zobowiązanych na mocy dyrektywy do ich utworzenia na wniosek pracowników. W grudniu 2004 r. w ponad 2000 przedsiębiorstw objętych dyrektywą ustanowiono ok. 800 europejskich rad zakładowych (14), reprezentujących ok. 70 % siły roboczej przedsiębiorstw objętych dyrektywą. Wśród przyczyn niekompletnego wdrożenia dyrektywy znajduje się również brak inicjatywy ze strony pracowników, co w niektórych krajach wynika jednakże ze słabości reprezentacji pracowników w miejscu pracy i co może być spowodowane m.in. faktem, że ustawodawstwo krajowe nie oferuje wystarczającej ochrony. Aspekt ten zasługuje na szczegółowe zbadanie w celu opracowania możliwych rozwiązań. |
| --- | --- |

4.2

Doświadczenie europejskich rad zakładowych ukazuje także aspekty krytyczne, wymagające uważnej refleksji w celu ulepszenia tego demokratycznego instrumentu reprezentacji i zaangażowania pracowników, który stał się obecnie niezbędnym elementem europejskiego modelu społecznego. Najbardziej oczywistym aspektem krytycznym jest bardzo niski odsetek europejskich rad zakładowych w porównaniu z liczbą przedsiębiorstw zobowiązanych na mocy dyrektywy do ich utworzenia na wniosek pracowników. W grudniu 2004 r. w ponad 2000 przedsiębiorstw objętych dyrektywą ustanowiono ok. 800 europejskich rad zakładowych (14), reprezentujących ok. 70 % siły roboczej przedsiębiorstw objętych dyrektywą. Wśród przyczyn niekompletnego wdrożenia dyrektywy znajduje się również brak inicjatywy ze strony pracowników, co w niektórych krajach wynika jednakże ze słabości reprezentacji pracowników w miejscu pracy i co może być spowodowane m.in. faktem, że ustawodawstwo krajowe nie oferuje wystarczającej ochrony. Aspekt ten zasługuje na szczegółowe zbadanie w celu opracowania możliwych rozwiązań.

| 4.3 | Nowy, szerszy zakres terytorialny zastosowania dyrektywy 94/45/WE każe bez wątpienia uznać za konieczny proces refleksji i badań, który umożliwia wszystkim zainteresowanym stronom, zarówno z krajów dłużej, jak i krócej należących do UE, przyswojenie elementów i danych należących do odmiennych kultur, praktyk i realiów oraz pokonanie przeszkód związanych z różnicami społecznymi, gospodarczymi i kulturowymi, tak by wzmocnić cały system europejskich zbiorowych stosunków pracy. |
| --- | --- |

4.3

Nowy, szerszy zakres terytorialny zastosowania dyrektywy 94/45/WE każe bez wątpienia uznać za konieczny proces refleksji i badań, który umożliwia wszystkim zainteresowanym stronom, zarówno z krajów dłużej, jak i krócej należących do UE, przyswojenie elementów i danych należących do odmiennych kultur, praktyk i realiów oraz pokonanie przeszkód związanych z różnicami społecznymi, gospodarczymi i kulturowymi, tak by wzmocnić cały system europejskich zbiorowych stosunków pracy.

| 4.3.1 | Kwestie związane z rozszerzeniem Unii są jednak tylko jednym z aspektów bardziej rozległych i ogólnych przemian rynku pracy oraz przedsiębiorstw UE. Przyspieszenie transnarodowych restrukturyzacji, które stały się obecnie stałym aspektem funkcjonowania przedsiębiorstw, oraz ich nowy charakter stanowią dla europejskich rad zakładowych z pewnością większe wyzwania od tych, które prawodawca wspólnotowy brał pod uwagę w dyrektywie 94/45/WE — o czym świadczy późniejsze prawodawstwo w dziedzinie zaangażowania pracowników. |
| --- | --- |

4.3.1

Kwestie związane z rozszerzeniem Unii są jednak tylko jednym z aspektów bardziej rozległych i ogólnych przemian rynku pracy oraz przedsiębiorstw UE. Przyspieszenie transnarodowych restrukturyzacji, które stały się obecnie stałym aspektem funkcjonowania przedsiębiorstw, oraz ich nowy charakter stanowią dla europejskich rad zakładowych z pewnością większe wyzwania od tych, które prawodawca wspólnotowy brał pod uwagę w dyrektywie 94/45/WE — o czym świadczy późniejsze prawodawstwo w dziedzinie zaangażowania pracowników.

| 4.4 | Otoczenie prawne uległo w istocie poważnym zmianom. Wydano nowe przepisy wspólnotowe w dziedzinie informowania i przeprowadzania konsultacji z pracownikami: zarówno przepisy odnoszące się do ram transgranicznych, takie jak dyrektywa 2001/86/WE z 8 października 2001 r. w sprawie zaangażowania pracowników w spółkę europejską (SE), dyrektywa w sprawie spółdzielni europejskiej (SCE) i dyrektywa w sprawie fuzji, jak i dyrektywy odnoszące się do ram krajowych: dyrektywa 2002/14/WE z 11 marca 2002 r., która ustanawia ogólne ramowe warunki informowania i przeprowadzania konsultacji z pracownikami we Wspólnocie Europejskiej. |
| --- | --- |

4.4

Otoczenie prawne uległo w istocie poważnym zmianom. Wydano nowe przepisy wspólnotowe w dziedzinie informowania i przeprowadzania konsultacji z pracownikami: zarówno przepisy odnoszące się do ram transgranicznych, takie jak dyrektywa 2001/86/WE z 8 października 2001 r. w sprawie zaangażowania pracowników w spółkę europejską (SE), dyrektywa w sprawie spółdzielni europejskiej (SCE) i dyrektywa w sprawie fuzji, jak i dyrektywy odnoszące się do ram krajowych: dyrektywa 2002/14/WE z 11 marca 2002 r., która ustanawia ogólne ramowe warunki informowania i przeprowadzania konsultacji z pracownikami we Wspólnocie Europejskiej.

| 4.5 | Nowa i bardziej zobowiązująca rola, jaką powinny odgrywać europejskie rady zakładowe, została również przedstawiona w komunikacie Komisji w sprawie restrukturyzacji przedsiębiorstw transgranicznych (15). |
| --- | --- |

4.5

Nowa i bardziej zobowiązująca rola, jaką powinny odgrywać europejskie rady zakładowe, została również przedstawiona w komunikacie Komisji w sprawie restrukturyzacji przedsiębiorstw transgranicznych (15).

| 4.6 | W wielu swych opiniach EKES wyrażał pozytywną ocenę i poparcie dla rozwoju oraz wzmocnienia europejskich rad zakładowych (16), omawiając ich istotną rolę w restrukturyzacjach transgranicznych. W sektorze metalurgiczno-mechanicznym rola europejskich rad zakładowych miała wielkie znaczenie w wypadku wielu sporów związanych z restrukturyzacją i przyczyniła się do zawarcia porozumień mających na celu zachowanie zakładów produkcji i ochronę miejsc pracy. |
| --- | --- |

4.6

W wielu swych opiniach EKES wyrażał pozytywną ocenę i poparcie dla rozwoju oraz wzmocnienia europejskich rad zakładowych (16), omawiając ich istotną rolę w restrukturyzacjach transgranicznych. W sektorze metalurgiczno-mechanicznym rola europejskich rad zakładowych miała wielkie znaczenie w wypadku wielu sporów związanych z restrukturyzacją i przyczyniła się do zawarcia porozumień mających na celu zachowanie zakładów produkcji i ochronę miejsc pracy.

5.   Rola dyrektywy 94/45/WE w rozwoju europejskich zbiorowych stosunków pracy

| 5.1 | Dyrektywa 94/45/WE jest jednym z najważniejszych przykładów legislacji w zakresie zbiorowych stosunków pracy przyjętą na szczeblu europejskim. Pomimo sygnalizowanych z wielu stron pewnych luk i ograniczeń dyrektywa ta niewątpliwie w znacznym stopniu przyczyniła się do zapoczątkowania procesu kształtowania „nowych transnarodowych praktyk zbiorowych stosunków pracy”, łącząc ze sobą nowe modele solidarności pracowników z różnych krajów oraz konstruktywnego dialogu między przedstawicielami pracowników a przedsiębiorstwami transnarodowymi, a także przewidując po raz pierwszy wspólne formy reprezentacji i niezależnej od granic ochrony niektórych praw podstawowych pracowników. |
| --- | --- |

5.1

Dyrektywa 94/45/WE jest jednym z najważniejszych przykładów legislacji w zakresie zbiorowych stosunków pracy przyjętą na szczeblu europejskim. Pomimo sygnalizowanych z wielu stron pewnych luk i ograniczeń dyrektywa ta niewątpliwie w znacznym stopniu przyczyniła się do zapoczątkowania procesu kształtowania „nowych transnarodowych praktyk zbiorowych stosunków pracy”, łącząc ze sobą nowe modele solidarności pracowników z różnych krajów oraz konstruktywnego dialogu między przedstawicielami pracowników a przedsiębiorstwami transnarodowymi, a także przewidując po raz pierwszy wspólne formy reprezentacji i niezależnej od granic ochrony niektórych praw podstawowych pracowników.

| 5.2 | Niemniej jednak, jak pokazują dane dotyczące wdrażania dyrektywy, jej dynamiczny wkład w budowę zintegrowanego modelu zbiorowych stosunków pracy i konsolidację europejskiego modelu społecznego wydaje się mniejszy. Różne elementy strukturalne związane z przekształceniami rynku pracy i sektora przedsiębiorstw przyczyniają się do tego osłabienia. EKES omawiał je już w opiniach na temat agendy społecznej Komisji i na temat restrukturyzacji. Inne aspekty osłabiające wpływ działań europejskich rad zakładowych związane są z faktem, że prawa do informacji i konsultacji, którymi dysponują europejskie rady zakładowe, nie „umożliwiają im podjęcia odpowiednich działań” w zakresie określania i realizacji polityki zbiorowych stosunków pracy przedsiębiorstw. W innych wypadkach uznano rolę przysługującą europejskim radom zakładowym. |
| --- | --- |

5.2

Niemniej jednak, jak pokazują dane dotyczące wdrażania dyrektywy, jej dynamiczny wkład w budowę zintegrowanego modelu zbiorowych stosunków pracy i konsolidację europejskiego modelu społecznego wydaje się mniejszy. Różne elementy strukturalne związane z przekształceniami rynku pracy i sektora przedsiębiorstw przyczyniają się do tego osłabienia. EKES omawiał je już w opiniach na temat agendy społecznej Komisji i na temat restrukturyzacji. Inne aspekty osłabiające wpływ działań europejskich rad zakładowych związane są z faktem, że prawa do informacji i konsultacji, którymi dysponują europejskie rady zakładowe, nie „umożliwiają im podjęcia odpowiednich działań” w zakresie określania i realizacji polityki zbiorowych stosunków pracy przedsiębiorstw. W innych wypadkach uznano rolę przysługującą europejskim radom zakładowym.

| 5.3 | Jak w swej niedawnej opinii podkreślił EKES: „Europejska polityka zbiorowych stosunków pracy musi być określona na płaszczyźnie przedsiębiorstw, sektorowej oraz międzyzawodowej i wdrażana z pomocą głównych partnerów społecznych, których wiedza fachowa jest niezmiernie istotna. Wymaga to od przedsiębiorstw jasnego określenia swoich planów na tyle wcześnie, by umożliwić działania pozostałym zainteresowanym stronom” (17). |
| --- | --- |

5.3

Jak w swej niedawnej opinii podkreślił EKES: „Europejska polityka zbiorowych stosunków pracy musi być określona na płaszczyźnie przedsiębiorstw, sektorowej oraz międzyzawodowej i wdrażana z pomocą głównych partnerów społecznych, których wiedza fachowa jest niezmiernie istotna. Wymaga to od przedsiębiorstw jasnego określenia swoich planów na tyle wcześnie, by umożliwić działania pozostałym zainteresowanym stronom” (17).

| 5.4 | Jednym z czynników osłabiających działania europejskich rad zakładowych może być fakt, że sposoby informowania i przeprowadzania konsultacji, które są przedmiotem przeglądu dyrektywy 94/45/WE, nie wydają się spójne ani z nowymi ramami gospodarczo-strukturalnymi, ani z nowymi ramach legislacyjnymi UE stworzonymi przez dyrektywy 2001/86/WE i 2003/72/WE oraz dyrektywę 2002/14/WE. W dyrektywach tych procedury informowania i konsultacji nie mają jedynie formalnego charakteru: nie chodzi o rutynowe zobowiązania, które przedsiębiorstwo może wypełnić jedynie z formalnym poszanowaniem przepisów prawnych na etapie następującym po procesie decyzyjnym, ale o procedury wykonywane na etapie go poprzedzającym. |
| --- | --- |

5.4

Jednym z czynników osłabiających działania europejskich rad zakładowych może być fakt, że sposoby informowania i przeprowadzania konsultacji, które są przedmiotem przeglądu dyrektywy 94/45/WE, nie wydają się spójne ani z nowymi ramami gospodarczo-strukturalnymi, ani z nowymi ramach legislacyjnymi UE stworzonymi przez dyrektywy 2001/86/WE i 2003/72/WE oraz dyrektywę 2002/14/WE. W dyrektywach tych procedury informowania i konsultacji nie mają jedynie formalnego charakteru: nie chodzi o rutynowe zobowiązania, które przedsiębiorstwo może wypełnić jedynie z formalnym poszanowaniem przepisów prawnych na etapie następującym po procesie decyzyjnym, ale o procedury wykonywane na etapie go poprzedzającym.

| 5.5 | W dyrektywach stanowiących uzupełnienie przepisów wspólnotowych odnoszących się do statutu europejskich spółek (SE) i spółdzielni europejskiej (SCE), procedury informacyjno-konsultacyjne mają na celu nie tylko informowanie przedstawicieli pracowników o ostatecznych decyzjach przedsiębiorstwa odnośnie do istotnych procesów, takich jak przekształcenia i reorganizacje spółek w skali transnarodowej, ale przede wszystkim ukierunkowane są na uprawnienie przedstawicieli pracowników do „wywierania wpływu” na takie decyzje. |
| --- | --- |

5.5

W dyrektywach stanowiących uzupełnienie przepisów wspólnotowych odnoszących się do statutu europejskich spółek (SE) i spółdzielni europejskiej (SCE), procedury informacyjno-konsultacyjne mają na celu nie tylko informowanie przedstawicieli pracowników o ostatecznych decyzjach przedsiębiorstwa odnośnie do istotnych procesów, takich jak przekształcenia i reorganizacje spółek w skali transnarodowej, ale przede wszystkim ukierunkowane są na uprawnienie przedstawicieli pracowników do „wywierania wpływu” na takie decyzje.

6.   Informowanie i przeprowadzanie konsultacji z pracownikami — niezbędny element europejskiego modelu społecznego

| 6.1 | Procedury informowania i konsultowania się z pracownikami (a także procedury udziału w ścisłym tego słowa znaczeniu, w rozumieniu dyrektyw 2001/86/WE i 2003/72/WE) stanowią niezbędne elementy nie tylko systemu zbiorowych stosunków pracy w Unii Europejskiej, ale także samego europejskiego modelu społecznego, jak można wywnioskować ze sposobu ujęcia tych praw w pierwotnych źródłach UE (18) i z ich stałej ewolucji we wspólnotowym prawie wtórnym. Omawiane prawa zostały w istocie uznane i objęte ochroną przez wiele dyrektyw (19). Zwieńczeniem tego procesu było podpisanie Karty praw podstawowych w grudniu 2000 r., a następnie jej wcielenie do Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy (20). |
| --- | --- |

6.1

Procedury informowania i konsultowania się z pracownikami (a także procedury udziału w ścisłym tego słowa znaczeniu, w rozumieniu dyrektyw 2001/86/WE i 2003/72/WE) stanowią niezbędne elementy nie tylko systemu zbiorowych stosunków pracy w Unii Europejskiej, ale także samego europejskiego modelu społecznego, jak można wywnioskować ze sposobu ujęcia tych praw w pierwotnych źródłach UE (18) i z ich stałej ewolucji we wspólnotowym prawie wtórnym. Omawiane prawa zostały w istocie uznane i objęte ochroną przez wiele dyrektyw (19). Zwieńczeniem tego procesu było podpisanie Karty praw podstawowych w grudniu 2000 r., a następnie jej wcielenie do Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy (20).

| 6.1.1 | W Karcie praw podstawowych szczególnego znaczenia nabiera uściślenie, że omawiane prawa są wykorzystywane „w odpowiednim terminie”: w tenże sposób preferowana byłaby interpretacja ukierunkowana na zdecydowanie antycypacyjny charakter tych praw, zgodnie z niedawnymi zmianami legislacyjnymi (por. powyższe dyrektywy) i zmianami dotyczącymi prawa precedensowego (21). |
| --- | --- |

6.1.1

W Karcie praw podstawowych szczególnego znaczenia nabiera uściślenie, że omawiane prawa są wykorzystywane „w odpowiednim terminie”: w tenże sposób preferowana byłaby interpretacja ukierunkowana na zdecydowanie antycypacyjny charakter tych praw, zgodnie z niedawnymi zmianami legislacyjnymi (por. powyższe dyrektywy) i zmianami dotyczącymi prawa precedensowego (21).

| 6.1.2 | Stopniową i stałą ewolucję przepisów dotyczących praw do informacji i konsultacji, zachodzącą od połowy lat 70. zarówno w odniesieniu do krajowych, jak i transnarodowych ram prawnych, można wyjaśnić pragnieniem prawodawcy wspólnotowego, by omawiane procedury nie zostały po prostu zredukowane do ich formalnego i rutynowego wykonania. Wydarzenia związane z zamknięciem fabryki Renault w Vilvoorde (luty 1997 r.) dostarczyły, jak wiadomo, decydującego bodźca dla wzmocnienia omawianych praw i miały również istotne następstwa prawne. |
| --- | --- |

6.1.2

Stopniową i stałą ewolucję przepisów dotyczących praw do informacji i konsultacji, zachodzącą od połowy lat 70. zarówno w odniesieniu do krajowych, jak i transnarodowych ram prawnych, można wyjaśnić pragnieniem prawodawcy wspólnotowego, by omawiane procedury nie zostały po prostu zredukowane do ich formalnego i rutynowego wykonania. Wydarzenia związane z zamknięciem fabryki Renault w Vilvoorde (luty 1997 r.) dostarczyły, jak wiadomo, decydującego bodźca dla wzmocnienia omawianych praw i miały również istotne następstwa prawne.

| 6.2 | Sprawozdanie sporządzone przez grupę ekspertów, tzw. Gyllenhammar Group, na polecenie Rady Europejskiej w Luksemburgu (listopad 1997 r.) podkreślono, że nowe ramy legislacyjne Wspólnoty muszą określać minimalne normy, które nie tylko ustalą zasady, reguły i metody wspólne dla państw członkowskich w zakresie informacji i konsultacji, ale także będą spójne ze wspólnotową strategią na rzecz zatrudnienia w UE. Strategia ta, oparta na koncepcjach „antycypacji”, „prewencji” i „zdolności zatrudnienia”, które stały się następnie elementami europejskiej strategii zatrudnienia, musi zostać zintegrowana z kierunkami polityki publicznej państw członkowskich, by wywrzeć pozytywny wpływ na zatrudnienie poprzez intensyfikację dialogu społecznego również na poziomie przedsiębiorstw i by ułatwić dokonywanie zmian zgodnych z priorytetowym celem, jakim jest zatrudnienie. |
| --- | --- |

6.2

Sprawozdanie sporządzone przez grupę ekspertów, tzw. Gyllenhammar Group, na polecenie Rady Europejskiej w Luksemburgu (listopad 1997 r.) podkreślono, że nowe ramy legislacyjne Wspólnoty muszą określać minimalne normy, które nie tylko ustalą zasady, reguły i metody wspólne dla państw członkowskich w zakresie informacji i konsultacji, ale także będą spójne ze wspólnotową strategią na rzecz zatrudnienia w UE. Strategia ta, oparta na koncepcjach „antycypacji”, „prewencji” i „zdolności zatrudnienia”, które stały się następnie elementami europejskiej strategii zatrudnienia, musi zostać zintegrowana z kierunkami polityki publicznej państw członkowskich, by wywrzeć pozytywny wpływ na zatrudnienie poprzez intensyfikację dialogu społecznego również na poziomie przedsiębiorstw i by ułatwić dokonywanie zmian zgodnych z priorytetowym celem, jakim jest zatrudnienie.

| 6.3 | W te ramy wpisuje się i nabiera swego pełnego znaczenia „zaangażowanie pracowników w działalność i przyszłość przedsiębiorstwa”, także w celu „podniesienia jego konkurencyjności” (22). Zaangażowanie to, jak precyzuje prawodawca, stanowi „warunek wstępny powodzenia restrukturyzacji i przystosowania przedsiębiorstw do nowych warunków stworzonych przez globalizację gospodarki” (23). |
| --- | --- |

6.3

W te ramy wpisuje się i nabiera swego pełnego znaczenia „zaangażowanie pracowników w działalność i przyszłość przedsiębiorstwa”, także w celu „podniesienia jego konkurencyjności” (22). Zaangażowanie to, jak precyzuje prawodawca, stanowi „warunek wstępny powodzenia restrukturyzacji i przystosowania przedsiębiorstw do nowych warunków stworzonych przez globalizację gospodarki” (23).

| 6.4 | To ostatnie postanowienie ma szczególne znaczenie dla skuteczności procedur informowania i konsultacji, a zatem także dla efektywnego i znacznego zaangażowania pracowników — dotyczy to przede wszystkim właściwych dodatkowych zasad standardowych, w których stwierdza się (24), że jeżeli spółka „decyduje się nie postępować zgodnie z opinią wyrażoną przez organ przedstawicielski, organ ten ma prawo do ponownego spotkania z właściwym organem [SE (lub SCE)] w celu osiągnięcia porozumienia”. |
| --- | --- |

6.4

To ostatnie postanowienie ma szczególne znaczenie dla skuteczności procedur informowania i konsultacji, a zatem także dla efektywnego i znacznego zaangażowania pracowników — dotyczy to przede wszystkim właściwych dodatkowych zasad standardowych, w których stwierdza się (24), że jeżeli spółka „decyduje się nie postępować zgodnie z opinią wyrażoną przez organ przedstawicielski, organ ten ma prawo do ponownego spotkania z właściwym organem [SE (lub SCE)] w celu osiągnięcia porozumienia”.

| 6.5 | Europejskie przedsiębiorstwa, w szczególności przedsiębiorstwa zorganizowane w duże grupy, są zaangażowane w coraz bardziej radykalne i gwałtowne procesy restrukturyzacji. W swej ostatniej opinii EKES podkreślił w istocie, że: „Restrukturyzacja przynosi zazwyczaj z opóźnieniem bolesne następstwa, przede wszystkim w zakresie zatrudnienia i warunków pracy”, i stwierdził, że: „Zaangażowanie i współdziałanie pracowników (jak również zakładowych przedstawicieli pracowników i związków zawodowych) jest istotnym wkładem w kształtowanie przemian z uwzględnieniem kwestii społecznych na poziomie przedsiębiorstwa”, a także że „Europejskie rady zakładowe mają tu do odegrania szczególną rolę. Należy wyjść z założenia, że ponadnarodowy dialog społeczny na szczeblu przedsiębiorstw nadal będzie się rozwijał, o czym świadczą przykłady porozumień dotyczących restrukturyzacji zawarte przez przedsiębiorstwa z europejskimi radami zakładowymi lub z europejskimi konfederacjami związkowymi” (25). |
| --- | --- |

6.5

Europejskie przedsiębiorstwa, w szczególności przedsiębiorstwa zorganizowane w duże grupy, są zaangażowane w coraz bardziej radykalne i gwałtowne procesy restrukturyzacji. W swej ostatniej opinii EKES podkreślił w istocie, że: „Restrukturyzacja przynosi zazwyczaj z opóźnieniem bolesne następstwa, przede wszystkim w zakresie zatrudnienia i warunków pracy”, i stwierdził, że: „Zaangażowanie i współdziałanie pracowników (jak również zakładowych przedstawicieli pracowników i związków zawodowych) jest istotnym wkładem w kształtowanie przemian z uwzględnieniem kwestii społecznych na poziomie przedsiębiorstwa”, a także że „Europejskie rady zakładowe mają tu do odegrania szczególną rolę. Należy wyjść z założenia, że ponadnarodowy dialog społeczny na szczeblu przedsiębiorstw nadal będzie się rozwijał, o czym świadczą przykłady porozumień dotyczących restrukturyzacji zawarte przez przedsiębiorstwa z europejskimi radami zakładowymi lub z europejskimi konfederacjami związkowymi” (25).

| 6.6 | Charakter i intensywność tych procesów restrukturyzacji uwydatniły niewystarczalność instrumentów legislacyjnych i negocjacyjnych, którymi dysponują obecnie przedstawiciele pracowników i partnerzy społeczni na różnych szczeblach, a zatem także konieczność szerszego i głębszego zaangażowania organizacji związkowych na różnych szczeblach. Nie chodzi zatem jedynie o zakończenie etapu formalnego wdrażania dyrektywy w sprawie europejskich rad zakładowych, lecz przede wszystkim o zagwarantowanie pełnej skuteczności porozumień i krajowych przepisów dokonujących transpozycji, a także o dostosowanie procedur informowania i konsultacji oraz praw europejskich rad zakładowych do zmienionych warunków rynkowych i do bardziej aktywnej polityki zarządzania. |
| --- | --- |

6.6

Charakter i intensywność tych procesów restrukturyzacji uwydatniły niewystarczalność instrumentów legislacyjnych i negocjacyjnych, którymi dysponują obecnie przedstawiciele pracowników i partnerzy społeczni na różnych szczeblach, a zatem także konieczność szerszego i głębszego zaangażowania organizacji związkowych na różnych szczeblach. Nie chodzi zatem jedynie o zakończenie etapu formalnego wdrażania dyrektywy w sprawie europejskich rad zakładowych, lecz przede wszystkim o zagwarantowanie pełnej skuteczności porozumień i krajowych przepisów dokonujących transpozycji, a także o dostosowanie procedur informowania i konsultacji oraz praw europejskich rad zakładowych do zmienionych warunków rynkowych i do bardziej aktywnej polityki zarządzania.

| 6.7 | Bardziej uważna i otwarta postawa negocjacyjna — do której należy zachęcać — zdaje się jednak nie wystarczać dla osiągnięcia tego celu: konieczne są również odpowiednie zmiany tych części dyrektywy, które w niezmienionej formie mogą pomniejszyć znaczenie europejskich rad zakładowych, pomimo dotychczas odnotowanych dobrych praktyk. Istnieje wręcz ryzyko, że upowszechnienie procedur o zasadniczo rutynowym charakterze na szczeblu ponadnarodowym — poziomie kluczowym dla wielu decyzji dotyczących przedsiębiorstw, które w przeciwnym razie nie byłyby wcale poddawane pod dyskusję z organizacjami związkowymi — bądź przewaga „złych praktyk” w stosunku do dotychczas odnotowanych „dobrych praktyk” w zakresie informowania i konsultacji, może wpłynąć negatywnie na efektywność praw do informacji i konsultacji na szczeblu krajowym. Wywarłoby to również niepożądany skutek, pod względem legitymizacji i autorytetu, w stosunkach między pracownikami a dyrekcją lokalnych spółek i wpłynęłoby negatywnie na kulturę wiążących praw do informowania i konsultacji, która została ostatnio ujęta w Karcie nicejskiej i w dyrektywach 2001/86/WE, 2003/72/WE oraz 2002/14/WE (parafrazując prawo Greshama, można powiedzieć: „złe informacje wypierają dobre”). |
| --- | --- |

6.7

Bardziej uważna i otwarta postawa negocjacyjna — do której należy zachęcać — zdaje się jednak nie wystarczać dla osiągnięcia tego celu: konieczne są również odpowiednie zmiany tych części dyrektywy, które w niezmienionej formie mogą pomniejszyć znaczenie europejskich rad zakładowych, pomimo dotychczas odnotowanych dobrych praktyk. Istnieje wręcz ryzyko, że upowszechnienie procedur o zasadniczo rutynowym charakterze na szczeblu ponadnarodowym — poziomie kluczowym dla wielu decyzji dotyczących przedsiębiorstw, które w przeciwnym razie nie byłyby wcale poddawane pod dyskusję z organizacjami związkowymi — bądź przewaga „złych praktyk” w stosunku do dotychczas odnotowanych „dobrych praktyk” w zakresie informowania i konsultacji, może wpłynąć negatywnie na efektywność praw do informacji i konsultacji na szczeblu krajowym. Wywarłoby to również niepożądany skutek, pod względem legitymizacji i autorytetu, w stosunkach między pracownikami a dyrekcją lokalnych spółek i wpłynęłoby negatywnie na kulturę wiążących praw do informowania i konsultacji, która została ostatnio ujęta w Karcie nicejskiej i w dyrektywach 2001/86/WE, 2003/72/WE oraz 2002/14/WE (parafrazując prawo Greshama, można powiedzieć: „złe informacje wypierają dobre”).

| 6.8 | Fundamentalne znaczenie ma formalne uznanie organizacji związkowych. W dyrektywach w sprawie zaangażowania pracowników w SE i SCE po raz pierwszy mówi się o organizacjach pracowników jako o podmiotach mogących uczestniczyć w specjalnym zespole negocjacyjnym. W poprzednich dyrektywach (w zakresie praw do informacji i konsultacji) nigdy nie uznano bezpośredniej (lub pomocniczej) roli organizacji związkowych jako takich w czasie negocjacji. Elementy te wraz z charakterystycznymi aspektami krajowymi muszą zostać uwzględnione w celu dokonania ewentualnego przeglądu tej dyrektywy wraz z innymi, które zostaną wskazane poniżej. |
| --- | --- |

6.8

Fundamentalne znaczenie ma formalne uznanie organizacji związkowych. W dyrektywach w sprawie zaangażowania pracowników w SE i SCE po raz pierwszy mówi się o organizacjach pracowników jako o podmiotach mogących uczestniczyć w specjalnym zespole negocjacyjnym. W poprzednich dyrektywach (w zakresie praw do informacji i konsultacji) nigdy nie uznano bezpośredniej (lub pomocniczej) roli organizacji związkowych jako takich w czasie negocjacji. Elementy te wraz z charakterystycznymi aspektami krajowymi muszą zostać uwzględnione w celu dokonania ewentualnego przeglądu tej dyrektywy wraz z innymi, które zostaną wskazane poniżej.

7.   Dlaczego należy dokonać przeglądu dyrektywy przed wynegocjowaniem jej rewizji?

| 7.1 | Zgodnie z powszechną opinią za przeglądem omawianej dyrektywy przemawiają trzy główne przyczyny. |
| --- | --- |

7.1

Zgodnie z powszechną opinią za przeglądem omawianej dyrektywy przemawiają trzy główne przyczyny.

| 7.1.1 | Pierwsza dotyczy zmian, które zaszły w wypadku dyrektyw związanych z tym zagadnieniem i które wymagają dostosowania dyrektywy z 1994 r. Chodzi o uproszczenie i koordynację w celu wyeliminowania rozbieżnych definicji informacji i konsultacji, zawartych w różnych dyrektywach. |
| --- | --- |

7.1.1

Pierwsza dotyczy zmian, które zaszły w wypadku dyrektyw związanych z tym zagadnieniem i które wymagają dostosowania dyrektywy z 1994 r. Chodzi o uproszczenie i koordynację w celu wyeliminowania rozbieżnych definicji informacji i konsultacji, zawartych w różnych dyrektywach.

| 7.1.2 | Druga przyczyna związana jest z rozszerzeniem Unii, co w logiczny sposób wymaga zmiany liczby przedstawicieli w specjalnych zespołach negocjacyjnych i europejskich radach zakładowych poprzez jej proporcjonalne zwiększenie. |
| --- | --- |

7.1.2

Druga przyczyna związana jest z rozszerzeniem Unii, co w logiczny sposób wymaga zmiany liczby przedstawicieli w specjalnych zespołach negocjacyjnych i europejskich radach zakładowych poprzez jej proporcjonalne zwiększenie.

| 7.1.3 | Trzecia przyczyna leży w uznaniu prawa krajowych i europejskich związków zawodowych do udziału w negocjacjach oraz do członkostwa w europejskich radach zakładowych (analogicznie do prawa przewidzianego przez dyrektywy w sprawie zaangażowania pracowników w SE i SCE), wraz z możliwością skorzystania z pomocy własnych ekspertów, także poza zaplanowanymi spotkaniami. |
| --- | --- |

7.1.3

Trzecia przyczyna leży w uznaniu prawa krajowych i europejskich związków zawodowych do udziału w negocjacjach oraz do członkostwa w europejskich radach zakładowych (analogicznie do prawa przewidzianego przez dyrektywy w sprawie zaangażowania pracowników w SE i SCE), wraz z możliwością skorzystania z pomocy własnych ekspertów, także poza zaplanowanymi spotkaniami.

| 7.1.4 | Ponadto, gdy dokonuje się oceny praktyk obowiązujących w europejskich radach zakładowych, przegląd dyrektywy 94/45/WE wydaje się stosowny również w świetle perspektyw, jakie mogą się otworzyć w dziedzinie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw i nowej roli, jaką organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą odgrywać w przedsiębiorstwach o zasięgu europejskim i globalnym, a także działań na rzecz poszanowania podstawowych praw społecznych i związkowych, jakie powinny prowadzić wewnętrznie same przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

7.1.4

Ponadto, gdy dokonuje się oceny praktyk obowiązujących w europejskich radach zakładowych, przegląd dyrektywy 94/45/WE wydaje się stosowny również w świetle perspektyw, jakie mogą się otworzyć w dziedzinie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw i nowej roli, jaką organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą odgrywać w przedsiębiorstwach o zasięgu europejskim i globalnym, a także działań na rzecz poszanowania podstawowych praw społecznych i związkowych, jakie powinny prowadzić wewnętrznie same przedsiębiorstwa.

| 7.2 | Wiedza o europejskich radach zakładowych zdobyta przez partnerów społecznych (26) zasługuje na dogłębne zbadanie i powinna doprowadzić do udoskonalenia rozwiązań stosowanych przez europejskie rady zakładowe oraz do dalszego rozwoju i ciągłej poprawy porozumień. Nie może to jednak zablokować rozpoczęcia prac nakierowanych na ożywienie sposobu działania europejskich rad zakładowych, służących zdefiniowaniu podstawy przeprowadzenia rewizji po upływie niezbędnego czasu na włączenie nowych państw członkowskich do procesu europejskich rad zakładowych. Podczas przyszłych dyskusji i negocjacji należy uwzględnić następujące elementy:






  a) | Zwiększenie przejrzystości obecnego tekstu pod względem metod i jakości informacji oraz konsultacji: należy jednoznacznie stwierdzić uprzedni (lub antycypacyjny) charakter procedur informowania i przeprowadzania konsultacji, szczególnie w kwestiach będących „na agendzie” lub w kwestiach podniesionych przez przedstawicieli pracowników. Nieuznanie uprzedniego charakteru tych procedur przewidzianego w prawodawstwie wspólnotowym dotyczącym europejskich rad zakładowych spowodowałoby poważny brak równowagi między procedurami ujętymi w dyrektywie 94/45/WE z jednej strony, a procedurami angażowania pracowników (w dyrektywach w sprawie europejskich spółek i w sprawie spółdzielni europejskich) z drugiej strony, a jednocześnie groziłoby osłabieniem tych drugich. Co więcej, rozpowszechnienie mało skutecznych procedur informowania i konsultacji w przedsiębiorstwach o zasięgu wspólnotowym (procedury te obowiązują na mocy dyrektywy 94/45/WE) może wywołać negatywne „efekty naśladowcze” w wypadku procedur informowania i konsultacji, do których zobowiązane są przedsiębiorstwa krajowe na mocy różnych dyrektyw wspólnotowych (27). |
| --- | --- | --- |

7.2

Wiedza o europejskich radach zakładowych zdobyta przez partnerów społecznych (26) zasługuje na dogłębne zbadanie i powinna doprowadzić do udoskonalenia rozwiązań stosowanych przez europejskie rady zakładowe oraz do dalszego rozwoju i ciągłej poprawy porozumień. Nie może to jednak zablokować rozpoczęcia prac nakierowanych na ożywienie sposobu działania europejskich rad zakładowych, służących zdefiniowaniu podstawy przeprowadzenia rewizji po upływie niezbędnego czasu na włączenie nowych państw członkowskich do procesu europejskich rad zakładowych. Podczas przyszłych dyskusji i negocjacji należy uwzględnić następujące elementy:

a)

Zwiększenie przejrzystości obecnego tekstu pod względem metod i jakości informacji oraz konsultacji: należy jednoznacznie stwierdzić uprzedni (lub antycypacyjny) charakter procedur informowania i przeprowadzania konsultacji, szczególnie w kwestiach będących „na agendzie” lub w kwestiach podniesionych przez przedstawicieli pracowników. Nieuznanie uprzedniego charakteru tych procedur przewidzianego w prawodawstwie wspólnotowym dotyczącym europejskich rad zakładowych spowodowałoby poważny brak równowagi między procedurami ujętymi w dyrektywie 94/45/WE z jednej strony, a procedurami angażowania pracowników (w dyrektywach w sprawie europejskich spółek i w sprawie spółdzielni europejskich) z drugiej strony, a jednocześnie groziłoby osłabieniem tych drugich. Co więcej, rozpowszechnienie mało skutecznych procedur informowania i konsultacji w przedsiębiorstwach o zasięgu wspólnotowym (procedury te obowiązują na mocy dyrektywy 94/45/WE) może wywołać negatywne „efekty naśladowcze” w wypadku procedur informowania i konsultacji, do których zobowiązane są przedsiębiorstwa krajowe na mocy różnych dyrektyw wspólnotowych (27).

| b) | Zapewnienie — w wypadku bardzo licznych rad bądź ze względu na funkcje, które muszą one pełnić — struktury stałego sekretariatu oraz mniejszego organu gwarantującego przygotowanie spotkań oraz dokumentacji dotyczącej porządku obrad, uprzednie rozprowadzenie porządku obrad i odpowiednich dokumentów w różnych językach, a następnie również materiałów i dokumentów odnoszących się do powziętych decyzji (28). Równie istotny wymóg związany jest z koniecznością koordynacji różnych doświadczeń, na przykład między sektorem przemysłu i usług. |
| --- | --- |

b)

Zapewnienie — w wypadku bardzo licznych rad bądź ze względu na funkcje, które muszą one pełnić — struktury stałego sekretariatu oraz mniejszego organu gwarantującego przygotowanie spotkań oraz dokumentacji dotyczącej porządku obrad, uprzednie rozprowadzenie porządku obrad i odpowiednich dokumentów w różnych językach, a następnie również materiałów i dokumentów odnoszących się do powziętych decyzji (28). Równie istotny wymóg związany jest z koniecznością koordynacji różnych doświadczeń, na przykład między sektorem przemysłu i usług.

| c) | Gwarancja regularnej, ułatwionej komunikacji między członkami specjalnego zespołu negocjacyjnego na etapach poprzedzających utworzenie europejskiej rady zakładowej, a następnie między członkami europejskiej rady zakładowej, między kolejnymi jej posiedzeniami. |
| --- | --- |

c)

Gwarancja regularnej, ułatwionej komunikacji między członkami specjalnego zespołu negocjacyjnego na etapach poprzedzających utworzenie europejskiej rady zakładowej, a następnie między członkami europejskiej rady zakładowej, między kolejnymi jej posiedzeniami.

| d) | Zagwarantowanie odpowiednio długich i odpowiednio zorganizowanych zebrań członków europejskiej rady zakładowej przed spotkaniami z przedstawicielami dyrekcji. |
| --- | --- |

d)

Zagwarantowanie odpowiednio długich i odpowiednio zorganizowanych zebrań członków europejskiej rady zakładowej przed spotkaniami z przedstawicielami dyrekcji.

| e) | Uznanie prawa krajowych i europejskich związków zawodowych, które — według dokonanego przeglądu dyrektywy — są członkami specjalnego zespołu negocjacyjnego i europejskich rad zakładowych, do skorzystania z pomocy wybranych przez nich ekspertów, także poza spotkaniami. |
| --- | --- |

e)

Uznanie prawa krajowych i europejskich związków zawodowych, które — według dokonanego przeglądu dyrektywy — są członkami specjalnego zespołu negocjacyjnego i europejskich rad zakładowych, do skorzystania z pomocy wybranych przez nich ekspertów, także poza spotkaniami.

| f) | Dostosowanie istniejących porozumień do zmian „skali” grup przedsiębiorstw. W szczególności należy jednoznacznie przewidzieć konkretny etap dodatkowych negocjacji w wypadku konsolidacji bądź fuzji transgranicznych i skorelować go z dyrektywami istniejącymi już w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

f)

Dostosowanie istniejących porozumień do zmian „skali” grup przedsiębiorstw. W szczególności należy jednoznacznie przewidzieć konkretny etap dodatkowych negocjacji w wypadku konsolidacji bądź fuzji transgranicznych i skorelować go z dyrektywami istniejącymi już w tej dziedzinie.

| g) | Zaoferowanie wsparcia dla wstępnego — a następnie okresowego — szkolenia członków europejskich rad zakładowych. |
| --- | --- |

g)

Zaoferowanie wsparcia dla wstępnego — a następnie okresowego — szkolenia członków europejskich rad zakładowych.

| h) | Włączenie do kwestii będących przedmiotem informowania i przeprowadzania konsultacji również kwestii związanej z OSP (jak przewiduje dyrektywa w sprawie SCE), przy zaangażowaniu organizacji na szczeblu europejskim zainteresowanych działalnością przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

h)

Włączenie do kwestii będących przedmiotem informowania i przeprowadzania konsultacji również kwestii związanej z OSP (jak przewiduje dyrektywa w sprawie SCE), przy zaangażowaniu organizacji na szczeblu europejskim zainteresowanych działalnością przedsiębiorstw.

| i) | Zwrócenie uwagi na znaczenie wpływu i rozpropagowania informacji związanych z funkcjonowaniem, działalnością i stanowiskami europejskiej rady zakładowej w odniesieniu do przedstawicieli i pracowników poszczególnych zakładów należących do grup przedsiębiorstw w każdym z krajów, w którym siedzibę mają filie przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

i)

Zwrócenie uwagi na znaczenie wpływu i rozpropagowania informacji związanych z funkcjonowaniem, działalnością i stanowiskami europejskiej rady zakładowej w odniesieniu do przedstawicieli i pracowników poszczególnych zakładów należących do grup przedsiębiorstw w każdym z krajów, w którym siedzibę mają filie przedsiębiorstwa.

| j) | Zapewnienie odpowiedniego przedstawicielstwa osób niepełnosprawnych oraz rzeczywistej równowagi płci w europejskich radach zakładowych (jak stanowi dyrektywa 2003/72/WE). |
| --- | --- |

j)

Zapewnienie odpowiedniego przedstawicielstwa osób niepełnosprawnych oraz rzeczywistej równowagi płci w europejskich radach zakładowych (jak stanowi dyrektywa 2003/72/WE).

| k) | Zaplanowanie zachęt dla przedsiębiorstw gwarantujących pełne wdrożenie dyrektywy i środków odstraszających dla przedsiębiorstw hamujących jej wdrożenie. |
| --- | --- |

k)

Zaplanowanie zachęt dla przedsiębiorstw gwarantujących pełne wdrożenie dyrektywy i środków odstraszających dla przedsiębiorstw hamujących jej wdrożenie.

| l) | Promowanie — poprzez odpowiednie zmiany stosownych procedur — udziału pracowników wszystkich kategorii, w tym kadry zarządzającej i kierowniczej, w europejskich radach zakładowych. |
| --- | --- |

l)

Promowanie — poprzez odpowiednie zmiany stosownych procedur — udziału pracowników wszystkich kategorii, w tym kadry zarządzającej i kierowniczej, w europejskich radach zakładowych.

8.   Działalność europejskich rad zakładowych w powiększonej Unii Europejskiej: ich wkład we wzmocnienie europejskiej spójności społecznej

| 8.1 | Jedno z zagadnień wymagających szczególnej uwagi wiąże się zapewne ze zmianą, jaką rynek pracy i realia społeczne przeszły od czasu rozszerzenia. |
| --- | --- |

8.1

Jedno z zagadnień wymagających szczególnej uwagi wiąże się zapewne ze zmianą, jaką rynek pracy i realia społeczne przeszły od czasu rozszerzenia.

| 8.2 | Fakt, że w samej Polsce 425 przedsiębiorstw ma europejskie rady zakładowe, które skupiają obecnie, na podstawie dobrowolnych porozumień (29), ponad 100 delegatów, uzmysławia, że europejskie rady zakładowe mogłyby stać się istotnym narzędziem integracji i rozwoju europejskiego modelu społecznego, który określałby minimalne standardy odniesienia. W UE-15, a w jeszcze większym stopniu w rozszerzonej Unii, europejskie rady zakładowe przyczyniają się w praktyczny sposób do budowania europejskiej świadomości dzięki wiedzy i uznaniu wynikającemu z różnorodności systemów krajowych. |
| --- | --- |

8.2

Fakt, że w samej Polsce 425 przedsiębiorstw ma europejskie rady zakładowe, które skupiają obecnie, na podstawie dobrowolnych porozumień (29), ponad 100 delegatów, uzmysławia, że europejskie rady zakładowe mogłyby stać się istotnym narzędziem integracji i rozwoju europejskiego modelu społecznego, który określałby minimalne standardy odniesienia. W UE-15, a w jeszcze większym stopniu w rozszerzonej Unii, europejskie rady zakładowe przyczyniają się w praktyczny sposób do budowania europejskiej świadomości dzięki wiedzy i uznaniu wynikającemu z różnorodności systemów krajowych.

| 8.3 | Liczne przeszkody stoją na drodze do ustanowienia europejskich rad zakładowych zarówno w krajach Piętnastki, jak i w nowych 10 państwach członkowskich. W niektórych z tych ostatnich krajów dialog społeczny jest słabo rozwinięty. Przepisy transponujące dyrektywę w tych krajach są odpowiednie pod względem formalnym, ale w rzeczywistości nieskuteczne. Komisja powinna określić przeszkody niepozwalające na faktyczne wdrożenie dyrektywy. |
| --- | --- |

8.3

Liczne przeszkody stoją na drodze do ustanowienia europejskich rad zakładowych zarówno w krajach Piętnastki, jak i w nowych 10 państwach członkowskich. W niektórych z tych ostatnich krajów dialog społeczny jest słabo rozwinięty. Przepisy transponujące dyrektywę w tych krajach są odpowiednie pod względem formalnym, ale w rzeczywistości nieskuteczne. Komisja powinna określić przeszkody niepozwalające na faktyczne wdrożenie dyrektywy.

| 8.4 | Europejskie rady zakładowe są obecnie dla pracowników istotnym instrumentem, który umożliwia im spojrzenie z perspektywy transnarodowej na funkcjonowanie przedsiębiorstwa, od którego są zależni. Proces europejskiej integracji w systemie produkcyjnym zależy także od uznania nowej roli europejskich rad zakładowych, szczególnie na takim etapie gospodarczym, który charakteryzuje się stałym wzrostem liczby fuzji transgranicznych i spółek europejskich. |
| --- | --- |

8.4

Europejskie rady zakładowe są obecnie dla pracowników istotnym instrumentem, który umożliwia im spojrzenie z perspektywy transnarodowej na funkcjonowanie przedsiębiorstwa, od którego są zależni. Proces europejskiej integracji w systemie produkcyjnym zależy także od uznania nowej roli europejskich rad zakładowych, szczególnie na takim etapie gospodarczym, który charakteryzuje się stałym wzrostem liczby fuzji transgranicznych i spółek europejskich.

| 8.5 | Obecność europejskich rad zakładowych w nowych państwach członkowskich


















  Kraje | MT | CY | LV | LT | BG | SI | EE | TR | RO | SK | CZ | HU | PL |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Potencjalna liczba europejskich rad zakładowych (przedsiębiorstwa objęte dyrektywą 94/45/WE) | 56 | 65 | 155 | 162 | 163 | 185 | 181 | 256 | 263 | 340 | 636 | 662 | 819 |
| Liczba ustanowionych europejskich rad zakładowych | 29 | 33 | 84 | 87 | 89 | 108 | 101 | 136 | 140 | 199 | 333 | 334 | 425 |
| Obserwatorzy | | | | | | 3 | | 3 | 2 | 2 | 8 | 2 | 5 |
| Delegaci | 5 | 2 | 8 | 9 | 5 | 13 | 10 | 5 | 5 | 24 | 73 | 58 | 80 |

8.5

Obecność europejskich rad zakładowych w nowych państwach członkowskich

Kraje

MT

CY

LV

LT

BG

SI

EE

TR

RO

SK

CZ

HU

PL

Potencjalna liczba europejskich rad zakładowych (przedsiębiorstwa objęte dyrektywą 94/45/WE)

56

65

155

162

163

185

181

256

263

340

636

662

819

Liczba ustanowionych europejskich rad zakładowych

29

33

84

87

89

108

101

136

140

199

333

334

425

Obserwatorzy

3

3

2

2

8

2

5

Delegaci

5

2

8

9

5

13

10

5

5

24

73

58

80

W pierwszym wierszu podano potencjalną liczbę europejskich rad zakładowych na podstawie obecnego rozmieszczenia pracowników, w drugim — liczbę ustanowionych europejskich rad zakładowych, w trzecim — liczbę obserwatorów zaproszonych do udziału w europejskich radach zakładowych, a w czwartym — liczbę pełnoprawnych delegatów do nich mianowanych.

Gdyby ustanowione zostały wszystkie europejskie rady zakładowe, liczba delegatów wynosiłaby 3943, a gdyby zagwarantowano obecność delegatów z nowych państw członkowskich w już ustanowionych europejskich radach zakładowych — 2098. Niemniej jednak wybrano tylko 322 delegatów, co stanowi 8,17 % ich całkowitej możliwej liczby i 15,35 % ich możliwej liczby w ramach już ustanowionych europejskich rad zakładowych (źródło: ETUI, op. cit.).

9.   Wymiar społeczny przedsiębiorstwa w UE i nowa rola europejskich rad zakładowych — odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstw w globalnej gospodarce

| 9.1 | EKES omówił niedawno w swej wartej uwagi opinii rolę europejskich rad zakładowych także w dziedzinie strategii związanej z odpowiedzialnością społeczną przedsiębiorstw (30). Opinia ta uwidoczniła w istocie znaczenie dialogu z zainteresowanymi stronami, najważniejszymi dla osiągnięcia celów przedsiębiorstwa: z pracownikami, klientami, dostawcami, przedstawicielami lokalnymi i regionalnymi, organizacjami konsumentów i organizacjami ekologicznymi — „Dobrowolne zaangażowanie [w OSP] i dojrzały dialog z zainteresowanymi stronami są zjawiskami nierozłącznymi” oraz „Dialog ten jest szczególnie istotny dla zainteresowanych stron uczestniczących w łańcuchu wartości dodanej”. |
| --- | --- |

9.1

EKES omówił niedawno w swej wartej uwagi opinii rolę europejskich rad zakładowych także w dziedzinie strategii związanej z odpowiedzialnością społeczną przedsiębiorstw (30). Opinia ta uwidoczniła w istocie znaczenie dialogu z zainteresowanymi stronami, najważniejszymi dla osiągnięcia celów przedsiębiorstwa: z pracownikami, klientami, dostawcami, przedstawicielami lokalnymi i regionalnymi, organizacjami konsumentów i organizacjami ekologicznymi — „Dobrowolne zaangażowanie [w OSP] i dojrzały dialog z zainteresowanymi stronami są zjawiskami nierozłącznymi” oraz „Dialog ten jest szczególnie istotny dla zainteresowanych stron uczestniczących w łańcuchu wartości dodanej”.

| 9.2 | To w tym kontekście EKES stwierdza: „Na szczeblu europejskim, decydującym etapem jest podjęcie dobrowolnych lub wynegocjowanych działań dotyczących OSP we wszystkich przedsiębiorstwach wielonarodowych, w których funkcjonuje europejski komitet pracowniczy. Pozwoli to również na włączenie się do tej dynamiki nowych państw członkowskich. Europejskie komitety pracownicze powinny odgrywać rolę we włączaniu OSP do polityki przedsiębiorstwa. Stanowią one uprzywilejowane miejsce działania dla wewnętrznych stron zainteresowanych; należy jednak pamiętać, iż polityka zgodna z zasadami OSP musi obejmować również zainteresowane strony spoza przedsiębiorstwa, w szczególności wszystkie osoby w nim zatrudnione (pracowników czasowych, podwykonawców świadczących pracę na terenie przedsiębiorstwa, rzemieślników i innych pracowników samozatrudniających się pracujących na jego rzecz), jak również jak największą część uczestników łańcucha wartości dodanej (dostawców, podwykonawców)”. |
| --- | --- |

9.2

To w tym kontekście EKES stwierdza: „Na szczeblu europejskim, decydującym etapem jest podjęcie dobrowolnych lub wynegocjowanych działań dotyczących OSP we wszystkich przedsiębiorstwach wielonarodowych, w których funkcjonuje europejski komitet pracowniczy. Pozwoli to również na włączenie się do tej dynamiki nowych państw członkowskich. Europejskie komitety pracownicze powinny odgrywać rolę we włączaniu OSP do polityki przedsiębiorstwa. Stanowią one uprzywilejowane miejsce działania dla wewnętrznych stron zainteresowanych; należy jednak pamiętać, iż polityka zgodna z zasadami OSP musi obejmować również zainteresowane strony spoza przedsiębiorstwa, w szczególności wszystkie osoby w nim zatrudnione (pracowników czasowych, podwykonawców świadczących pracę na terenie przedsiębiorstwa, rzemieślników i innych pracowników samozatrudniających się pracujących na jego rzecz), jak również jak największą część uczestników łańcucha wartości dodanej (dostawców, podwykonawców)”.

| 9.3 | W swym komunikacie w sprawie strategii rozwoju zrównoważonego (31) Komisja wezwała spółki notowane na giełdzie do opublikowania w swych raportach rocznych potrójnego wyniku końcowego (

  bottom line

  ), który mierzyłby ich wyniki za pomocą kryteriów ekonomicznych, społecznych i ekologicznych. Te informacje należy przekazać również europejskim radom zakładowym. |
| --- | --- |

9.3

W swym komunikacie w sprawie strategii rozwoju zrównoważonego (31) Komisja wezwała spółki notowane na giełdzie do opublikowania w swych raportach rocznych potrójnego wyniku końcowego (

  bottom line

  ), który mierzyłby ich wyniki za pomocą kryteriów ekonomicznych, społecznych i ekologicznych. Te informacje należy przekazać również europejskim radom zakładowym.

| 9.3.1 | W części 2 lit. b) standardowych zasad niedawnej dyrektywy w sprawie spółdzielni europejskiej odpowiedzialność społeczną włączono do kwestii będących przedmiotem konsultacji przedsiębiorstwa z pracownikami. |
| --- | --- |

9.3.1

W części 2 lit. b) standardowych zasad niedawnej dyrektywy w sprawie spółdzielni europejskiej odpowiedzialność społeczną włączono do kwestii będących przedmiotem konsultacji przedsiębiorstwa z pracownikami.

| 9.4 | EKES przyjmuje z zadowoleniem fakt, że zgodnie z tym podejściem przedsiębiorstwo nie jest już jedynie zwykłym podmiotem gospodarczym, lecz jest również uznawane za znaczący podmiot w kontekście społecznym, który może wnieść istotny wkład w podniesienie jakości życia wszystkich bezpośrednio zainteresowanych stron i w poprawę sytuacji regionów. |
| --- | --- |

9.4

EKES przyjmuje z zadowoleniem fakt, że zgodnie z tym podejściem przedsiębiorstwo nie jest już jedynie zwykłym podmiotem gospodarczym, lecz jest również uznawane za znaczący podmiot w kontekście społecznym, który może wnieść istotny wkład w podniesienie jakości życia wszystkich bezpośrednio zainteresowanych stron i w poprawę sytuacji regionów.

| 9.5 | EKES przyjmuje do wiadomości zdanie Komisji Europejskiej na temat odpowiedzialności społecznej przedstawione w niedawnym komunikacie z dn. 22 marca 2006 r., w którym akcentuje ona znaczenie roli pracowników i ich związków zawodowych we wprowadzaniu w życie rozwiązań w zakresie odpowiedzialności społecznej (32):
  „Świadomość i zrozumienie CSR oraz przejmowanie praktyk związanych z CSR zwiększyły się na przestrzeni ostatnich kilku lat, na co częściowo wpływ miało forum na temat CSR oraz inne działania wspierane przez Komisję. Jednocześnie inicjatywy przedsiębiorstw oraz innych zainteresowanych stron przyczyniły się do dalszego rozwoju CSR w Europie i na świecie. Dialog społeczny, zwłaszcza na poziomie sektorowym, stanowił skuteczny sposób wspierania inicjatyw w zakresie CSR. Również europejskie rady zakładowe wniosły konstruktywny wkład w rozwój najlepszych praktyk w zakresie CSR. Niemniej jednak przejmowanie, wdrażanie i strategiczna integracja CSR w europejskich przedsiębiorstwach powinny być dalej rozwijane. Rozwijając i wdrażając praktyki w zakresie CSR, należy wzmocnić rolę pracowników, ich przedstawicieli i związków zawodowych. Zewnętrzne zainteresowane strony, w tym organizacje pozarządowe, konsumenci i inwestorzy, powinny odgrywać większą rolę w zachęcaniu przedsiębiorstw do odpowiedzialnego działania i wynagradzania takiego postępowania. Władze państwowe na wszystkich szczeblach powinny w jeszcze większym stopniu uwzględnić w swoich działaniach zrównoważony rozwój, wzrost gospodarczy i tworzenie nowych miejsc pracy. Długofalowa wizja UE dotycząca dobrobytu, solidarności i bezpieczeństwa rozciąga się również na sferę międzynarodową. Komisja ma świadomość powiązań między wprowadzaniem CSR w UE i na poziomie międzynarodowym oraz uważa, że europejskie przedsiębiorstwa powinny postępować w odpowiedzialny sposób i zgodnie z europejskimi wartościami i ustalonymi międzynarodowymi normami niezależnie od miejsca, w którym prowadzą działalność”. |
| --- | --- |

9.5

EKES przyjmuje do wiadomości zdanie Komisji Europejskiej na temat odpowiedzialności społecznej przedstawione w niedawnym komunikacie z dn. 22 marca 2006 r., w którym akcentuje ona znaczenie roli pracowników i ich związków zawodowych we wprowadzaniu w życie rozwiązań w zakresie odpowiedzialności społecznej (32):

„Świadomość i zrozumienie CSR oraz przejmowanie praktyk związanych z CSR zwiększyły się na przestrzeni ostatnich kilku lat, na co częściowo wpływ miało forum na temat CSR oraz inne działania wspierane przez Komisję. Jednocześnie inicjatywy przedsiębiorstw oraz innych zainteresowanych stron przyczyniły się do dalszego rozwoju CSR w Europie i na świecie. Dialog społeczny, zwłaszcza na poziomie sektorowym, stanowił skuteczny sposób wspierania inicjatyw w zakresie CSR. Również europejskie rady zakładowe wniosły konstruktywny wkład w rozwój najlepszych praktyk w zakresie CSR. Niemniej jednak przejmowanie, wdrażanie i strategiczna integracja CSR w europejskich przedsiębiorstwach powinny być dalej rozwijane. Rozwijając i wdrażając praktyki w zakresie CSR, należy wzmocnić rolę pracowników, ich przedstawicieli i związków zawodowych. Zewnętrzne zainteresowane strony, w tym organizacje pozarządowe, konsumenci i inwestorzy, powinny odgrywać większą rolę w zachęcaniu przedsiębiorstw do odpowiedzialnego działania i wynagradzania takiego postępowania. Władze państwowe na wszystkich szczeblach powinny w jeszcze większym stopniu uwzględnić w swoich działaniach zrównoważony rozwój, wzrost gospodarczy i tworzenie nowych miejsc pracy. Długofalowa wizja UE dotycząca dobrobytu, solidarności i bezpieczeństwa rozciąga się również na sferę międzynarodową. Komisja ma świadomość powiązań między wprowadzaniem CSR w UE i na poziomie międzynarodowym oraz uważa, że europejskie przedsiębiorstwa powinny postępować w odpowiedzialny sposób i zgodnie z europejskimi wartościami i ustalonymi międzynarodowymi normami niezależnie od miejsca, w którym prowadzą działalność”.

| 9.6 | W dyrektywie 2003/5/WE zmieniającej dyrektywy w sprawie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych Unia Europejska apeluje wyraźnie– jeżeli jest to konieczne dla zrozumienia zmian zachodzących w operacjach przedsiębiorstwa — by analiza mogła zawierać pozafinansowe wskaźniki wyników działalności, zwłaszcza informacje na temat środowiska i pracowników. W takich przypadkach rady zakładowe powinny otrzymywać informacje finansowe oraz pozafinansowe, które obejmowałyby obszar odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstwa. Dyrektywa uznaje, że zagadnienia ekologiczne i społeczne mają znaczenie w kontekście zarządzania przedsiębiorstwem. |
| --- | --- |

9.6

W dyrektywie 2003/5/WE zmieniającej dyrektywy w sprawie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych Unia Europejska apeluje wyraźnie– jeżeli jest to konieczne dla zrozumienia zmian zachodzących w operacjach przedsiębiorstwa — by analiza mogła zawierać pozafinansowe wskaźniki wyników działalności, zwłaszcza informacje na temat środowiska i pracowników. W takich przypadkach rady zakładowe powinny otrzymywać informacje finansowe oraz pozafinansowe, które obejmowałyby obszar odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstwa. Dyrektywa uznaje, że zagadnienia ekologiczne i społeczne mają znaczenie w kontekście zarządzania przedsiębiorstwem.

| 9.7 | W opinii w sprawie „Odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstw” (33) EKES opowiedział się za wykorzystaniem systemu współregulacji na szczeblu europejskim: „odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstw właściwa dla specyficznego kontekstu UE mogłaby zostać rozwinięta w ramach wspólnych inicjatyw i dobrowolnych działań ze strony partnerów społecznych”. |
| --- | --- |

9.7

W opinii w sprawie „Odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstw” (33) EKES opowiedział się za wykorzystaniem systemu współregulacji na szczeblu europejskim: „odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstw właściwa dla specyficznego kontekstu UE mogłaby zostać rozwinięta w ramach wspólnych inicjatyw i dobrowolnych działań ze strony partnerów społecznych”.

| 9.8 | W ramach dialogu i współpracy zorganizowane społeczeństwo obywatelskie może wnieść w to duży wkład, uczestnicząc w określaniu celów (prawa człowieka, normy społeczne, priorytety polityki w zakresie zdrowia i środowiska itp.) oraz czyniąc starania, by działalność przedsiębiorstw była bardziej jawna i przejrzysta. Nie proponuje się z pewnością pomieszania ról między przedsiębiorcami, związkami zawodowymi i organizacjami pozarządowymi, ale wzbogacenie wszystkich zainteresowanych podmiotów poprzez praktyki mające na celu dyskusję i refleksję na temat wspólnych zagadnień. Takie podejście może tylko wzmocnić ich tradycyjną rolę i wnieść nową wartość do istniejących rozwiązań formalnych, nie stojąc na przeszkodzie ich dalszemu rozwojowi. |
| --- | --- |

9.8

W ramach dialogu i współpracy zorganizowane społeczeństwo obywatelskie może wnieść w to duży wkład, uczestnicząc w określaniu celów (prawa człowieka, normy społeczne, priorytety polityki w zakresie zdrowia i środowiska itp.) oraz czyniąc starania, by działalność przedsiębiorstw była bardziej jawna i przejrzysta. Nie proponuje się z pewnością pomieszania ról między przedsiębiorcami, związkami zawodowymi i organizacjami pozarządowymi, ale wzbogacenie wszystkich zainteresowanych podmiotów poprzez praktyki mające na celu dyskusję i refleksję na temat wspólnych zagadnień. Takie podejście może tylko wzmocnić ich tradycyjną rolę i wnieść nową wartość do istniejących rozwiązań formalnych, nie stojąc na przeszkodzie ich dalszemu rozwojowi.

| 9.9 | Europejski model społeczny, oprócz troski o najsłabszych poprzez system opieki społecznej, charakteryzuje się poszanowaniem godności ludzkiej w każdym możliwym miejscu i we wszystkich okolicznościach. Prawa obywatelskie we współczesnej Europie powinno się realizować wszędzie, także w miejscu pracy. Wielkim osiągnięciem wspomnianych wyżej dyrektyw dotyczących praw i dyrektywy w sprawie europejskich rad zakładowych jest harmonizacja tych praw, z uznaniem — przynajmniej formalnie — godności pracowników we wszystkich państwach członkowskich Unii. Proces ten nie został jeszcze zakończony — musi zostać wzmocniony i ożywiony. Uprasza się Komisję o uznanie nowych elementów, które pojawiły się na przestrzeni ostatnich 12 lat i o dokonanie wyborów w jak największym stopniu służących wzmocnieniu w państwach członkowskich poczucia przynależności do Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

9.9

Europejski model społeczny, oprócz troski o najsłabszych poprzez system opieki społecznej, charakteryzuje się poszanowaniem godności ludzkiej w każdym możliwym miejscu i we wszystkich okolicznościach. Prawa obywatelskie we współczesnej Europie powinno się realizować wszędzie, także w miejscu pracy. Wielkim osiągnięciem wspomnianych wyżej dyrektyw dotyczących praw i dyrektywy w sprawie europejskich rad zakładowych jest harmonizacja tych praw, z uznaniem — przynajmniej formalnie — godności pracowników we wszystkich państwach członkowskich Unii. Proces ten nie został jeszcze zakończony — musi zostać wzmocniony i ożywiony. Uprasza się Komisję o uznanie nowych elementów, które pojawiły się na przestrzeni ostatnich 12 lat i o dokonanie wyborów w jak największym stopniu służących wzmocnieniu w państwach członkowskich poczucia przynależności do Unii Europejskiej.

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  COM(2006) 136 wersja ostateczna

1

(2)  Opinia EKES-u w sprawie: Practical application of the European Works Council Directive (94/45/WE/EC) and on any aspects of the directive that might be revised („Praktyczne zastosowanie dyrektywy 94/45/WE o europejskich radach zakładowych oraz ewentualne aspekty wymagające przeglądu” ), sprawozdawca: PIETTE, DzU C 10 z 14.1.2004, s. 11

2

Practical application of the European Works Council Directive (94/45/WE/EC) and on any aspects of the directive that might be revised

(3)  Dok. PE (A5 028/2001)

3

(4)  Sprawozdanie końcowe Parlamentu Europejskiego A5-0282/2001 z 4 września 2001 r. w sprawie komunikatu Komisji w sprawie stanu wdrażania dyrektywy Rady 94/45/WE

4

(5)  Por. przypis 2

5

(6)  Por. dokument z 1.6.2004 r.

6

(7)  Por. dokument CEEP z 18.6.2004 r.: Answer to the first-stage consultation of the European Social Partners on the review of the European Work Councils Directive („Odpowiedź na pierwszy etap konsultacji z europejskimi partnerami społecznymi dotyczących rewizji dyrektywy w sprawie europejskich rad zakładowych”).

7

Answer to the first-stage consultation of the European Social Partners on the review of the European Work Councils Directive

(8)  Por. dokument z 1.6.2004 r.

8

(9)  Memorandum związków zawodowych do luksemburskiej prezydencji UE — ETUC marzec 2005 r.

9

(10)  Opinia EKES-u w sprawie komunikatu Komisji w sprawie agendy społecznej, sprawozdawca: ENGELEN-KEFER, DzU C 294 z 25.11.2005, s.14

10

(11)  Ibidem

11

(12)  Jeremy Waddington, University of Manchester: „Poglądy przedstawicieli europejskiej rady zakładowej”, dla ETUI, listopad 2005 r.

12

(13)  Mark Carley: „Negocjacje na szczeblu europejskim. Wspólne brzmienie tekstu wynegocjowane przez europejskie rady zakładowe”, Dublin 2001 r.

13

(14)  Baza danych EWC, Kerckhofs and Pas, ETUI, grudzień 2004 r.

14

(15)  COM(2005) 120 końcowy

15

(16)  Opinia EKES-u w sprawie: „Dialog społeczny i zaangażowanie pracowników kluczem do antycypowania i kontrolowania przemian w przemyśle” z 29.9.2005 r., sprawozdawca: Gustav Zöhrer, DzU C 24 z 31.1.2006, s. 90

16

(17)  Opinia EKES-u w sprawie zakresu i skutków delokalizacji przedsiębiorstw, sprawozdawca: RODRIGUEZ GARCIA CARO, DzU C 294 z 25.11.2005, s. 9, pkt 4.5.10

17

(18)  Patrz art. 137 TWE, obecnie art. III-210 nowego traktatu rzymskiego

18

(19)  W tym dyrektywy w sprawie ochrony pracowników w wypadku zwolnień grupowych i w wypadku przeniesienia własności przedsiębiorstw (dyrektywy 98/59 oraz 2001/23), dyrektywę w sprawie bezpieczeństwa i zdrowia w miejscu pracy (dyrektywa 89/391 i poszczególne dyrektywy) oraz ogólnego zaangażowania pracowników (dyrektywa 2002/14) i zaangażowania pracowników w konkretne sprawy spółki (dyrektywa 2001/86/WE w sprawie zaangażowania pracowników w spółkę europejską oraz dyrektywa 2003/72 w sprawie zaangażowania pracowników w spółdzielnię europejską).

19

(20)  Art. II-87 „Prawo pracowników do informacji i konsultacji”, którego treść odpowiada art. 21 Europejskiej karty społecznej Rady Europy, zrewidowanej w 1996 r., a także punktom 17 i 18 Karty wspólnotowej z 1989 r.

20

(21)  Trybunał Sprawiedliwości, orzeczenie z 29.3.2001 r., sprawa 62/99, Bofrost, a także orzeczenie z 11.7.2002 r., sprawa 440/2000, Kuehne

21

(22)  Por. motyw 7 dyrektywy 2002/14/WE

22

(23)  Por. motyw 9 dyrektywy 2002/14/WE

23

(24)  Por. dyrektywę 2001/86/WE, jak i dyrektywę 2003/72/WE — druga część standardowych zasad

24

(25)  Opinia EKES-u w sprawie: „Dialog społeczny i zaangażowanie pracowników kluczem do antycypowania i kontrolowania przemian w przemyśle” z 29.9.2005 r. (sprawozdawca: Gustav ZÖEHRER), DzU C 24 z 31.1.2006, s. 90

25

(26)  Nauka o europejskich radach zakładowych, 7 kwiecień 2005 r., ETUC, UNICE, UEAPME i CEEP

26

(27)  Np. dyrektywy w sprawie ochrony pracowników na wypadek zwolnień grupowych i w sprawie przeniesienia własności przedsiębiorstw, a także dyrektywa 2002/14

27

(28)  Analiza porozumień przeprowadzona w kwietniu 2004 r. przez Infopoint mówi, że jedynie w 51 % europejskich radach zakładowych utworzono mniejszy organ koordynacji. Może to stanowić problem, jako że większość europejskich rad zakładowych (ok. 70 %) przewiduje tylko jedno spotkanie w roku. Brak mniejszego organu, który mógłby zagwarantować ciągłość kontaktów między przedstawicielami pracowników w poszczególnych zakładach i krajach, dyrekcją przedsiębiorstwa i europejskimi federacjami, może stanowić poważną przeszkodę w funkcjonowaniu i skuteczności samej rady zakładowej

28

(29)  Badania na temat NSZZ Solidarność, A. Matla, 2004 r.

29

(30)  Opinia EKES-u w sprawie instrumentów pomiaru i informacji na temat Odpowiedzialności Społecznej Przedsiębiorstw w zglobalizowanej gospodarce, sprawozdawca: PICHENOT, DzU C 286 z 17.11.2005, s. 12

30

(31)  COM(2001) 264 końcowy

31

(32)  COM(2006) 136 wersja ostateczna

32

(33)  Opinia EKES-u w sprawie „Odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstw”, sprawozdawca: HORNUNG-DRAUS, DzU 125 z 27.5.2002

33

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/147 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/147

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie udziału społeczeństwa obywatelskiego w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem

(2006/C 318/26)

Dnia 28 października 2005 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii w sprawie udziału społeczeństwa obywatelskiego w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem

Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 13 lipca 2006 r. Sprawozdawcami byli José Isaías RODRÍGUEZ GARCÍA-CARO, Luis Miguel PARIZA CASTAÑOS oraz Miguel CABRA de LUNA.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13 –14 września 2006 r. (posiedzenie z 13 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 182 do 6 — 11 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wstęp

| 1.1 | Margot Wallström, Wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej, zwróciła się do EKES-u z prośbą o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie warunków i priorytetów udziału społeczeństwa obywatelskiego oraz roli współpracy publiczno-prywatnej w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem. Zagadnienie to ma kluczowe znaczenie polityczne i społeczne w Europie a Komitet uważany jest za podmiot odgrywający podstawową rolę w tej dziedzinie. Pomimo iż terroryzm i przestępczość zorganizowana są problemami o różnym charakterze, opinia dotyczy ich obu, tak jak zażyczyła sobie Komisja. |
| --- | --- |

1.1

Margot Wallström, Wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej, zwróciła się do EKES-u z prośbą o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie warunków i priorytetów udziału społeczeństwa obywatelskiego oraz roli współpracy publiczno-prywatnej w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem. Zagadnienie to ma kluczowe znaczenie polityczne i społeczne w Europie a Komitet uważany jest za podmiot odgrywający podstawową rolę w tej dziedzinie. Pomimo iż terroryzm i przestępczość zorganizowana są problemami o różnym charakterze, opinia dotyczy ich obu, tak jak zażyczyła sobie Komisja.

| 1.2 | Program haski ustanawia ogólne ramy polityczne określające politykę UE w obszarze wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. EKES przyjął opinię (1), w której stwierdza, że „pragnie, aby polityka bezpieczeństwa była skuteczna i chroniła obywateli żyjących w społeczeństwie wolnym i otwartym, pod ochroną sprawiedliwości, w ramach Państwa prawa”. W opinii tej EKES podkreśla, że europejskie obszary polityki bezpieczeństwa powinny być wyważone w odniesieniu do kwestii wolności i ochrony praw podstawowych. |
| --- | --- |

1.2

Program haski ustanawia ogólne ramy polityczne określające politykę UE w obszarze wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. EKES przyjął opinię (1), w której stwierdza, że „pragnie, aby polityka bezpieczeństwa była skuteczna i chroniła obywateli żyjących w społeczeństwie wolnym i otwartym, pod ochroną sprawiedliwości, w ramach Państwa prawa”. W opinii tej EKES podkreśla, że europejskie obszary polityki bezpieczeństwa powinny być wyważone w odniesieniu do kwestii wolności i ochrony praw podstawowych.

| 1.3 | Perspektywy finansowe przewidują opracowanie ważnych programów w walce z terroryzmem i przestępczością. W jednej ze swych opinii (2) EKES stwierdza, że „ochrona praw podstawowych, wolności i bezpieczeństwa stanowi wspólną odpowiedzialność”. |
| --- | --- |

1.3

Perspektywy finansowe przewidują opracowanie ważnych programów w walce z terroryzmem i przestępczością. W jednej ze swych opinii (2) EKES stwierdza, że „ochrona praw podstawowych, wolności i bezpieczeństwa stanowi wspólną odpowiedzialność”.

| 1.4 | Komisja opublikowała niedawno komunikat w sprawie: Rekrutacja terrorystów: analiza czynników wpływających na gwałtowną radykalizację postaw
   (3), który zawiera stosowne cele w zakresie zapobiegania werbowaniu nowych członków przez grupy terrorystyczne. |
| --- | --- |

1.4

Komisja opublikowała niedawno komunikat w sprawie: Rekrutacja terrorystów: analiza czynników wpływających na gwałtowną radykalizację postaw
   (3), który zawiera stosowne cele w zakresie zapobiegania werbowaniu nowych członków przez grupy terrorystyczne.

| 1.5 | W niniejszej opinii, zgodnie z wnioskiem Margot Wallström, rozważa się bezpieczeństwo z perspektywy udziału społeczeństwa obywatelskiego i współpracy publiczno-prywatnej, choć termin ten może być nieprecyzyjny. Termin „społeczeństwo obywatelskie” odnosi się do organizacji społecznych posiadających inne cechy niż przedsiębiorstwa prywatne. Współpraca pomiędzy przedsiębiorstwami i podmiotami prywatnymi a władzami publicznymi ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia funkcjonalności i bezpieczeństwa. Z kolei społeczeństwo obywatelskie odgrywa zasadniczą rolę w szerzeniu wartości państwa prawa i aktywnym uczestniczeniu w życiu demokratycznym. |
| --- | --- |

1.5

W niniejszej opinii, zgodnie z wnioskiem Margot Wallström, rozważa się bezpieczeństwo z perspektywy udziału społeczeństwa obywatelskiego i współpracy publiczno-prywatnej, choć termin ten może być nieprecyzyjny. Termin „społeczeństwo obywatelskie” odnosi się do organizacji społecznych posiadających inne cechy niż przedsiębiorstwa prywatne. Współpraca pomiędzy przedsiębiorstwami i podmiotami prywatnymi a władzami publicznymi ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia funkcjonalności i bezpieczeństwa. Z kolei społeczeństwo obywatelskie odgrywa zasadniczą rolę w szerzeniu wartości państwa prawa i aktywnym uczestniczeniu w życiu demokratycznym.

2.   Wnioski

| 2.1 | Społeczeństwo obywatelskie odgrywa zasadniczą rolę w szerzeniu wartości państwa prawa i aktywnym uczestniczeniu w życiu demokratycznym. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego w Europie prowadzą bardzo pozytywne działania społeczne oraz wspierają aktywne obywatelstwo europejskie i demokrację uczestniczącą. Nie mogą ani nie powinny one jednak zastąpić władz krajowych i europejskich we wdrażaniu konkretnej polityki. |
| --- | --- |

2.1

Społeczeństwo obywatelskie odgrywa zasadniczą rolę w szerzeniu wartości państwa prawa i aktywnym uczestniczeniu w życiu demokratycznym. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego w Europie prowadzą bardzo pozytywne działania społeczne oraz wspierają aktywne obywatelstwo europejskie i demokrację uczestniczącą. Nie mogą ani nie powinny one jednak zastąpić władz krajowych i europejskich we wdrażaniu konkretnej polityki.

| 2.2 | EKES nie może zaakceptować sytuacji, w której terroryści czy przestępcy mogą uniknąć sprawiedliwości tylko dlatego, że granice wewnętrzne Unii Europejskiej hamują działalność organów policyjnych i sądowych. EKES nalega, by instytucje unijne i państwa członkowskie opracowały i wdrożyły wspólną strategię walki z terroryzmem, przezwyciężając obecną sytuację, w której decyzje podejmuje się „na gorąco”. |
| --- | --- |

2.2

EKES nie może zaakceptować sytuacji, w której terroryści czy przestępcy mogą uniknąć sprawiedliwości tylko dlatego, że granice wewnętrzne Unii Europejskiej hamują działalność organów policyjnych i sądowych. EKES nalega, by instytucje unijne i państwa członkowskie opracowały i wdrożyły wspólną strategię walki z terroryzmem, przezwyciężając obecną sytuację, w której decyzje podejmuje się „na gorąco”.

| 2.3 | EKES uważa, że obecnie praktykowana zwykła współpraca międzyrządowa jest w dużym stopniu niewystarczająca i często nieefektywna i dlatego popiera rezolucję Parlamentu Europejskiego, postulującą stosowanie zasady większości kwalifikowanej zamiast zasady jednomyślności w dziedzinie polityki bezpieczeństwa oraz metody wspólnotowej przy podejmowaniu decyzji. W kwestii bezpieczeństwa niezbędna jest większa obecność Europy. |
| --- | --- |

2.3

EKES uważa, że obecnie praktykowana zwykła współpraca międzyrządowa jest w dużym stopniu niewystarczająca i często nieefektywna i dlatego popiera rezolucję Parlamentu Europejskiego, postulującą stosowanie zasady większości kwalifikowanej zamiast zasady jednomyślności w dziedzinie polityki bezpieczeństwa oraz metody wspólnotowej przy podejmowaniu decyzji. W kwestii bezpieczeństwa niezbędna jest większa obecność Europy.

| 2.4 | EKES proponuje przekształcenie Europolu w agencję europejską podlegającą władzy politycznej lub sądowej na szczeblu europejskim, której rola wykraczałaby poza aktualną rolę koordynatora i która jak najszybciej powinna osiągnąć zdolność operacyjną do prowadzenia dochodzeń na całym terytorium Unii Europejskiej, we współpracy ze służbami policyjnymi państw członkowskich. |
| --- | --- |

2.4

EKES proponuje przekształcenie Europolu w agencję europejską podlegającą władzy politycznej lub sądowej na szczeblu europejskim, której rola wykraczałaby poza aktualną rolę koordynatora i która jak najszybciej powinna osiągnąć zdolność operacyjną do prowadzenia dochodzeń na całym terytorium Unii Europejskiej, we współpracy ze służbami policyjnymi państw członkowskich.

| 2.5 | EKES popiera inicjatywę Parlamentu Europejskiego, w której zaleca się państwom członkowskim modyfikację ich przepisów karnych tak, aby czyny terrorystyczne wskazane w decyzji ramowej były uznawane za nieulegające przedawnieniu. EKES popiera pomysł, aby sprawy o przestępstwa terrorystyczne należały do jurysdykcji Międzynarodowego Trybunału Karnego. |
| --- | --- |

2.5

EKES popiera inicjatywę Parlamentu Europejskiego, w której zaleca się państwom członkowskim modyfikację ich przepisów karnych tak, aby czyny terrorystyczne wskazane w decyzji ramowej były uznawane za nieulegające przedawnieniu. EKES popiera pomysł, aby sprawy o przestępstwa terrorystyczne należały do jurysdykcji Międzynarodowego Trybunału Karnego.

| 2.6 | EKES proponuje, by promować programy szkolne na szczeblu europejskim i działania edukacyjne dla młodzieży, tak aby posiadła ona edukację obywatelską, która sprzyja krzewieniu wartości demokratycznych, idei równości, tolerancji oraz zrozumienia różnorodności kulturowej. Chodzi o to, by wyposażyć młodych w bagaż, który pozwoli im uniknąć popadnięcia w sieci tych, którzy szerzą idee radykalne i oparte na przemocy. |
| --- | --- |

2.6

EKES proponuje, by promować programy szkolne na szczeblu europejskim i działania edukacyjne dla młodzieży, tak aby posiadła ona edukację obywatelską, która sprzyja krzewieniu wartości demokratycznych, idei równości, tolerancji oraz zrozumienia różnorodności kulturowej. Chodzi o to, by wyposażyć młodych w bagaż, który pozwoli im uniknąć popadnięcia w sieci tych, którzy szerzą idee radykalne i oparte na przemocy.

| 2.7 | W walce z agresywną radykalizacją konieczne jest, aby władze unijne i państwowe konsultowały się z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, które krzewią dialog pomiędzy religiami i kulturami oraz walczą z rasizmem, ksenofobią, nietolerancją i agresywnym ekstremizmem, w celu zmniejszenia napięć sprzyjających radykalizacji i przemocy. Utworzenie platform współpracy publiczno-prywatnej na poziomie lokalnym mogłoby stanowić pozytywne narzędzie do rozwiązywania między innymi tych właśnie kwestii. Unia Europejska i państwa członkowskie powinny popierać ten pomysł i zachęcać do tworzenia takich platform. |
| --- | --- |

2.7

W walce z agresywną radykalizacją konieczne jest, aby władze unijne i państwowe konsultowały się z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, które krzewią dialog pomiędzy religiami i kulturami oraz walczą z rasizmem, ksenofobią, nietolerancją i agresywnym ekstremizmem, w celu zmniejszenia napięć sprzyjających radykalizacji i przemocy. Utworzenie platform współpracy publiczno-prywatnej na poziomie lokalnym mogłoby stanowić pozytywne narzędzie do rozwiązywania między innymi tych właśnie kwestii. Unia Europejska i państwa członkowskie powinny popierać ten pomysł i zachęcać do tworzenia takich platform.

| 2.8 | EKES wnosi do instytucji unijnych o opracowanie ram legislacyjnych dla minimalnych norm gwarantujących uznanie i ochronę ofiar terroryzmu. Proponuje również rozwinięcie standardów, zaleceń, dobrych praktyk i dyrektyw w celu ochrony ofiar terroryzmu, określających działalność państw członkowskich oraz kierujących nią w tym obszarze. |
| --- | --- |

2.8

EKES wnosi do instytucji unijnych o opracowanie ram legislacyjnych dla minimalnych norm gwarantujących uznanie i ochronę ofiar terroryzmu. Proponuje również rozwinięcie standardów, zaleceń, dobrych praktyk i dyrektyw w celu ochrony ofiar terroryzmu, określających działalność państw członkowskich oraz kierujących nią w tym obszarze.

| 2.9 | EKES podkreśla jeszcze raz konieczność posiadania przez UE wspólnej legislacji w celu wypłacania odszkodowań ofiarom przestępstw. |
| --- | --- |

2.9

EKES podkreśla jeszcze raz konieczność posiadania przez UE wspólnej legislacji w celu wypłacania odszkodowań ofiarom przestępstw.

| 2.10 | EKES żąda, by bezzwłocznie zastosować zalecenia Grupy Specjalnej ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (GAFI) w sprawie finansowania terroryzmu i prania pieniędzy. W związku z tym nalega, by państwa członkowskie zadbały o realizację rzeczonych zaleceń poprzez przyjęcie odpowiednich instrumentów prawnych. |
| --- | --- |

2.10

EKES żąda, by bezzwłocznie zastosować zalecenia Grupy Specjalnej ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (GAFI) w sprawie finansowania terroryzmu i prania pieniędzy. W związku z tym nalega, by państwa członkowskie zadbały o realizację rzeczonych zaleceń poprzez przyjęcie odpowiednich instrumentów prawnych.

| 2.11 | EKES wzywa środki przekazu, zwłaszcza publiczne, do ustanowienia właściwych kodeksów postępowania i współpracy z władzami w celu poszanowania prawa do prywatności i godności ofiar oraz unikania podejścia, które mogłoby sprzyjać propagandzie grup terrorystycznych, przy jednoczesnym poszanowaniu wolności prasy. |
| --- | --- |

2.11

EKES wzywa środki przekazu, zwłaszcza publiczne, do ustanowienia właściwych kodeksów postępowania i współpracy z władzami w celu poszanowania prawa do prywatności i godności ofiar oraz unikania podejścia, które mogłoby sprzyjać propagandzie grup terrorystycznych, przy jednoczesnym poszanowaniu wolności prasy.

| 2.12 | EKES popiera utworzenie europejskiej platformy współpracy publiczno-prywatnej, zaproponowanej przez Komisję, i uznaje, że konieczne jest wyciągnięcie w pełni wszelkich korzyści, jakie daje współpraca publiczno-prywatna pomiędzy państwami członkowskimi oraz między państwami członkowskimi i Unią Europejską. W tym kontekście uważa za konieczne utworzenie szerokiego scenariusza współpracy, by wykorzystać mogące pojawić się synergie w zwalczaniu przestępczości zorganizowanej i terroryzmu, jednakże bez naruszania zakresu kompetencji EKES-u, którego główną rolą jest rola konsultacyjna. W punkcie 13.4.2 niniejszej opinii wymieniono najważniejsze cele, jakie zdaniem EKES-u powinny przyświecać współpracy publiczno-prywatnej. |
| --- | --- |

2.12

EKES popiera utworzenie europejskiej platformy współpracy publiczno-prywatnej, zaproponowanej przez Komisję, i uznaje, że konieczne jest wyciągnięcie w pełni wszelkich korzyści, jakie daje współpraca publiczno-prywatna pomiędzy państwami członkowskimi oraz między państwami członkowskimi i Unią Europejską. W tym kontekście uważa za konieczne utworzenie szerokiego scenariusza współpracy, by wykorzystać mogące pojawić się synergie w zwalczaniu przestępczości zorganizowanej i terroryzmu, jednakże bez naruszania zakresu kompetencji EKES-u, którego główną rolą jest rola konsultacyjna. W punkcie 13.4.2 niniejszej opinii wymieniono najważniejsze cele, jakie zdaniem EKES-u powinny przyświecać współpracy publiczno-prywatnej.

3.   Wartości i zasady Unii Europejskiej

| 3.1 | Projekt traktatu konstytucyjnego definiuje wartości, zasady i cele Unii Europejskiej. Karta Praw Podstawowych potwierdza równowagę pomiędzy bezpieczeństwem a wolnością i prawami wszystkich ludzi, w tym prawem do ochrony danych o charakterze osobistym. |
| --- | --- |

3.1

Projekt traktatu konstytucyjnego definiuje wartości, zasady i cele Unii Europejskiej. Karta Praw Podstawowych potwierdza równowagę pomiędzy bezpieczeństwem a wolnością i prawami wszystkich ludzi, w tym prawem do ochrony danych o charakterze osobistym.

| 3.2 | Źródłem największego zagrożenia dla systemów demokratycznych, ich stabilności i rozwoju nie są ataki zewnętrzne, lecz utrata witalności, dynamiki i poparcia społecznego samych instytucji. |
| --- | --- |

3.2

Źródłem największego zagrożenia dla systemów demokratycznych, ich stabilności i rozwoju nie są ataki zewnętrzne, lecz utrata witalności, dynamiki i poparcia społecznego samych instytucji.

| 3.3 | Wielkim osiągnięciem Europy jest ustanowienie państwa prawa — najlepszej formy demokratycznej organizacji władzy. |
| --- | --- |

3.3

Wielkim osiągnięciem Europy jest ustanowienie państwa prawa — najlepszej formy demokratycznej organizacji władzy.

| 3.4 | Socjalne państwo prawa oznacza z jednej strony sprawowanie władzy w zgodzie z prawem, rządy prawa oraz wzrastającą potrzebą legitymizacji demokratycznej, z drugiej zaś dostęp wszystkich obywateli do dóbr i usług na zasadzie równych szans i traktowania. |
| --- | --- |

3.4

Socjalne państwo prawa oznacza z jednej strony sprawowanie władzy w zgodzie z prawem, rządy prawa oraz wzrastającą potrzebą legitymizacji demokratycznej, z drugiej zaś dostęp wszystkich obywateli do dóbr i usług na zasadzie równych szans i traktowania.

4.   Terroryzm i przestępczość zorganizowana stanowią zamach na państwo prawa

| 4.1 | Terroryzm jest jednym z głównych problemów na świecie. Obecnie jest to kluczowy problem Europy. Jako Europejczycy stanowimy cel terroryzmu o różnym podłożu ideologicznym. W ostatnich latach pojawił się szczególnie niebezpieczny międzynarodowy terroryzm radykalnej ideologii islamskiej. Bardzo trudno zdefiniować terroryzm w sposób uniwersalny, dlatego też opinia bazuje na definicji przyjętej przez Radę w dniu 13 czerwca 2002 r (4). |
| --- | --- |

4.1

Terroryzm jest jednym z głównych problemów na świecie. Obecnie jest to kluczowy problem Europy. Jako Europejczycy stanowimy cel terroryzmu o różnym podłożu ideologicznym. W ostatnich latach pojawił się szczególnie niebezpieczny międzynarodowy terroryzm radykalnej ideologii islamskiej. Bardzo trudno zdefiniować terroryzm w sposób uniwersalny, dlatego też opinia bazuje na definicji przyjętej przez Radę w dniu 13 czerwca 2002 r (4).

| 4.2 | W Europie działają również liczne potężne sieci przestępcze (5). Niektóre są aktywne na szczeblu krajowym, lecz najgroźniejsze z nich mają zasięg europejski lub międzynarodowy. ONZ przyjęło międzynarodową konwencję w tej sprawie (6) w Palermo w roku 2002. |
| --- | --- |

4.2

W Europie działają również liczne potężne sieci przestępcze (5). Niektóre są aktywne na szczeblu krajowym, lecz najgroźniejsze z nich mają zasięg europejski lub międzynarodowy. ONZ przyjęło międzynarodową konwencję w tej sprawie (6) w Palermo w roku 2002.

| 4.3 | Terroryzm i zorganizowana przestępczość zagrażają i osłabiają podstawową cechę państwa, a mianowicie uprawniony monopol użycia siły. My, Europejczycy, wiemy, że terroryzm stanowi rzeczywiste zagrożenie, które musimy zwalczyć. Jednakże obywatele mają mniejszą świadomość zagrożeń ze strony przestępczości zorganizowanej, która przenika do instytucji i do społeczeństwa i ma wielką zdolność korumpowania i wywierania wpływu o niszczycielskich skutkach tak z punktu widzenia gospodarczego, jak i społecznego. |
| --- | --- |

4.3

Terroryzm i zorganizowana przestępczość zagrażają i osłabiają podstawową cechę państwa, a mianowicie uprawniony monopol użycia siły. My, Europejczycy, wiemy, że terroryzm stanowi rzeczywiste zagrożenie, które musimy zwalczyć. Jednakże obywatele mają mniejszą świadomość zagrożeń ze strony przestępczości zorganizowanej, która przenika do instytucji i do społeczeństwa i ma wielką zdolność korumpowania i wywierania wpływu o niszczycielskich skutkach tak z punktu widzenia gospodarczego, jak i społecznego.

| 4.4 | Zarówno organizacje terrorystyczne, jak i przestępczość zorganizowana wykorzystują podobne procedury prania pieniędzy, między innymi poprzez system finansowy i sektor nieruchomości. Przestępczość zorganizowana posiada duży potencjał korupcyjny i usiłuje wykorzystywać go w stosunku do organów politycznych i administracyjnych, a w niektórych przypadkach także w stosunku do organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

4.4

Zarówno organizacje terrorystyczne, jak i przestępczość zorganizowana wykorzystują podobne procedury prania pieniędzy, między innymi poprzez system finansowy i sektor nieruchomości. Przestępczość zorganizowana posiada duży potencjał korupcyjny i usiłuje wykorzystywać go w stosunku do organów politycznych i administracyjnych, a w niektórych przypadkach także w stosunku do organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

| 4.5 | Terroryzm i przestępczość zorganizowana mają też wspólne obszary działania — nielegalny przemyt broni i narkotyków. Przykładem zbieżności pomiędzy obydwiema kategoriami jest zjawisko wymuszeń. W wielu przypadkach grupy terrorystyczne działają jako organizacje mafijne, finansując swoje okrutne czyny za pośrednictwem działalności przestępczej, takiej jak: przemyt narkotyków, broni i ludzi, oszustwa związane z kartami kredytowymi, napady, kradzieże i wymuszenia w stosunku do pracowników i przedsiębiorców, nielegalne gry oraz inne akty kryminalne. |
| --- | --- |

4.5

Terroryzm i przestępczość zorganizowana mają też wspólne obszary działania — nielegalny przemyt broni i narkotyków. Przykładem zbieżności pomiędzy obydwiema kategoriami jest zjawisko wymuszeń. W wielu przypadkach grupy terrorystyczne działają jako organizacje mafijne, finansując swoje okrutne czyny za pośrednictwem działalności przestępczej, takiej jak: przemyt narkotyków, broni i ludzi, oszustwa związane z kartami kredytowymi, napady, kradzieże i wymuszenia w stosunku do pracowników i przedsiębiorców, nielegalne gry oraz inne akty kryminalne.

| 4.6 | Terroryzm i przestępczość zorganizowana mają różne podłoża — terroryzm stawia sobie cele polityczne i dotyka społeczeństw europejskich w niektórych momentach ich historii, podczas gdy przestępczość zorganizowana jest problemem dla porządku publicznego, stale dotykającym społeczeństwa. |
| --- | --- |

4.6

Terroryzm i przestępczość zorganizowana mają różne podłoża — terroryzm stawia sobie cele polityczne i dotyka społeczeństw europejskich w niektórych momentach ich historii, podczas gdy przestępczość zorganizowana jest problemem dla porządku publicznego, stale dotykającym społeczeństwa.

| 4.7 | Pomimo iż obie kategorie mają różne przyczyny i cele, łączy je wspólny interes: zniszczenie lub osłabienie państwa prawa w celu zrealizowania swoich zamiarów. |
| --- | --- |

4.7

Pomimo iż obie kategorie mają różne przyczyny i cele, łączy je wspólny interes: zniszczenie lub osłabienie państwa prawa w celu zrealizowania swoich zamiarów.

| 4.7.1 | Organizacje terrorystyczne działające w niektórych krajach europejskich, próbują osiągnąć swoje cele polityczne za pomocą terroru, przestępstw, zastraszania i wymuszania. Wiedzą jednakże, że ich totalitarne zamiary mogą się powieść jedynie wówczas, kiedy zniszczą lub osłabią państwo prawa oraz rządy prawa. |
| --- | --- |

4.7.1

Organizacje terrorystyczne działające w niektórych krajach europejskich, próbują osiągnąć swoje cele polityczne za pomocą terroru, przestępstw, zastraszania i wymuszania. Wiedzą jednakże, że ich totalitarne zamiary mogą się powieść jedynie wówczas, kiedy zniszczą lub osłabią państwo prawa oraz rządy prawa.

| 4.7.2 | Przestępczość zorganizowana usiłuje zmniejszyć i ograniczyć przestrzeń państwa prawa, poszerzając obszar bezkarności i braku prawa. Dąży do stworzenia równoległego społeczeństwa, na marginesie prawa i sprawiedliwości, pod rządami mafii oraz siatek przestępczych. |
| --- | --- |

4.7.2

Przestępczość zorganizowana usiłuje zmniejszyć i ograniczyć przestrzeń państwa prawa, poszerzając obszar bezkarności i braku prawa. Dąży do stworzenia równoległego społeczeństwa, na marginesie prawa i sprawiedliwości, pod rządami mafii oraz siatek przestępczych.

| 4.7.3 | W niektórych przypadkach granice między państwem prawa a bezkarnością są rozmyte. Gdzieniegdzie w Europie zarówno terroryzm i jego siatka społeczna, jak i przestępczość zorganizowana zdołały osłabić państwo za pomocą terroru oraz korupcji obecnej w systemie politycznym. |
| --- | --- |

4.7.3

W niektórych przypadkach granice między państwem prawa a bezkarnością są rozmyte. Gdzieniegdzie w Europie zarówno terroryzm i jego siatka społeczna, jak i przestępczość zorganizowana zdołały osłabić państwo za pomocą terroru oraz korupcji obecnej w systemie politycznym.

| 4.7.4 | Państwo prawa jest odpowiedzią na problemy, które tworzy terroryzm i przestępczość zorganizowana, zapewniając równowagę między wolnością i bezpieczeństwem, wspólne działania ze strony policji i sądów, europejską i międzynarodową współpracę oraz aktywne zaangażowanie obywateli i społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

4.7.4

Państwo prawa jest odpowiedzią na problemy, które tworzy terroryzm i przestępczość zorganizowana, zapewniając równowagę między wolnością i bezpieczeństwem, wspólne działania ze strony policji i sądów, europejską i międzynarodową współpracę oraz aktywne zaangażowanie obywateli i społeczeństwa obywatelskiego.

| 4.7.5 | Istotne jest, aby społeczeństwo oraz władze pozostały nieugięte i nie zaprzestały walki z terrorystami i przestępczością zorganizowaną. Możliwość osiągnięcia celów sprzyja ciągłości organizacji terrorystycznych — dlatego też społeczeństwo i władze powinny podjąć stanowcze kroki, aby zamiary tych grup nie powiodły się. |
| --- | --- |

4.7.5

Istotne jest, aby społeczeństwo oraz władze pozostały nieugięte i nie zaprzestały walki z terrorystami i przestępczością zorganizowaną. Możliwość osiągnięcia celów sprzyja ciągłości organizacji terrorystycznych — dlatego też społeczeństwo i władze powinny podjąć stanowcze kroki, aby zamiary tych grup nie powiodły się.

5.   Społeczeństwo obywatelskie w obliczu terroryzmu i przestępczości zorganizowanej

| 5.1 | Terroryzm stanowi poważne pogwałcenie praw człowieka, gdyż godzi bezpośrednio w życie i wolność. |
| --- | --- |

5.1

Terroryzm stanowi poważne pogwałcenie praw człowieka, gdyż godzi bezpośrednio w życie i wolność.

| 5.2 | Walka operacyjna z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną jest obowiązkiem państwa, które powinno zagwarantować obywatelom wolność i bezpieczeństwo. Należy to szczególnie do zakresu odpowiedzialności policji i sędziów. Działania państwa powinny uwzględniać stosowną równowagę między wolnością a bezpieczeństwem, gwarantować poszanowanie podstawowych wartości (prawa człowieka i swobody obywatelskie) i wartości demokratycznych (państwo prawa), gdyż — jak wskazał na to EKES w innej opinii (7) — „historia wykazuje, że społeczeństwa otwarte i wolne z większym powodzeniem bronią swego bezpieczeństwa”. |
| --- | --- |

5.2

Walka operacyjna z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną jest obowiązkiem państwa, które powinno zagwarantować obywatelom wolność i bezpieczeństwo. Należy to szczególnie do zakresu odpowiedzialności policji i sędziów. Działania państwa powinny uwzględniać stosowną równowagę między wolnością a bezpieczeństwem, gwarantować poszanowanie podstawowych wartości (prawa człowieka i swobody obywatelskie) i wartości demokratycznych (państwo prawa), gdyż — jak wskazał na to EKES w innej opinii (7) — „historia wykazuje, że społeczeństwa otwarte i wolne z większym powodzeniem bronią swego bezpieczeństwa”.

| 5.3 | Społeczeństwo obywatelskie trwale wzmacnia demokrację i wartości państwa prawa i tym samym walczy z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną wewnątrz społeczeństwa, mając na celu unikanie ich dalszego rozwoju, zapobieganie mu oraz zmniejszanie jego następstw. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego nie mogą i nie powinny jednak zastąpić władz krajowych i europejskich we wdrażaniu odpowiedniej polityki. |
| --- | --- |

5.3

Społeczeństwo obywatelskie trwale wzmacnia demokrację i wartości państwa prawa i tym samym walczy z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną wewnątrz społeczeństwa, mając na celu unikanie ich dalszego rozwoju, zapobieganie mu oraz zmniejszanie jego następstw. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego nie mogą i nie powinny jednak zastąpić władz krajowych i europejskich we wdrażaniu odpowiedniej polityki.

| 5.4 | Żadna ideologia czy cel nie usprawiedliwiają przestępstw, terroru i wymuszeń. Użycie terroru dla osiągnięcia celów politycznych jest bezprawne; nic nie uzasadnia terroryzmu — nie ma on żadnych racji bytu. Należy prowadzić nieustanną walkę z legitymizacją polityczną i społeczną terroryzmu, z radykalnymi opiniami politycznymi, zgodnie z którymi terroryzm jest dodatkowym instrumentem działania politycznego. |
| --- | --- |

5.4

Żadna ideologia czy cel nie usprawiedliwiają przestępstw, terroru i wymuszeń. Użycie terroru dla osiągnięcia celów politycznych jest bezprawne; nic nie uzasadnia terroryzmu — nie ma on żadnych racji bytu. Należy prowadzić nieustanną walkę z legitymizacją polityczną i społeczną terroryzmu, z radykalnymi opiniami politycznymi, zgodnie z którymi terroryzm jest dodatkowym instrumentem działania politycznego.

| 5.5 | Wielu obywateli europejskich nie dostrzega wagi zagrożenia terroryzmem; niektóre grupy nawet wątpią w jego istnienie. Obywatele mają prawo do odpowiedniej informacji na temat zagrożenia bezpieczeństwa oraz do wywierania nacisku na władze publiczne, by były one skuteczniejsze w walce z terroryzmem i zorganizowaną przestępczością. |
| --- | --- |

5.5

Wielu obywateli europejskich nie dostrzega wagi zagrożenia terroryzmem; niektóre grupy nawet wątpią w jego istnienie. Obywatele mają prawo do odpowiedniej informacji na temat zagrożenia bezpieczeństwa oraz do wywierania nacisku na władze publiczne, by były one skuteczniejsze w walce z terroryzmem i zorganizowaną przestępczością.

| 5.6 | Organizacje społeczeństwa obywatelskiego w Europie prowadzą bardzo pozytywne działania społeczne oraz wspierają aktywne obywatelstwo europejskie i demokrację uczestniczącą. |
| --- | --- |

5.6

Organizacje społeczeństwa obywatelskiego w Europie prowadzą bardzo pozytywne działania społeczne oraz wspierają aktywne obywatelstwo europejskie i demokrację uczestniczącą.

| 5.7 | Systemy polityczne zależą od własnej wewnętrznej witalności. Witalnością Europy jest kultura demokratyczna społeczeństwa. Instytucje i systemy polityczne ciągle potrzebują w tej dziedzinie bodźców ze strony społeczeństwa. Obywatele i społeczeństwo obywatelskie utrzymują i wspierają socjalne państwo prawa, które powinno zapewniać im wolność i dobrobyt socjalny. |
| --- | --- |

5.7

Systemy polityczne zależą od własnej wewnętrznej witalności. Witalnością Europy jest kultura demokratyczna społeczeństwa. Instytucje i systemy polityczne ciągle potrzebują w tej dziedzinie bodźców ze strony społeczeństwa. Obywatele i społeczeństwo obywatelskie utrzymują i wspierają socjalne państwo prawa, które powinno zapewniać im wolność i dobrobyt socjalny.

| 5.8 | Historia Europy XX wieku pokazuje nam jednak, iż wartości polityczne demokracji są bardzo wrażliwe. Obywatele i organizacje społeczeństwa obywatelskiego powinni bronić tych zasad i wartości, na których opiera się demokratyczna Europa. |
| --- | --- |

5.8

Historia Europy XX wieku pokazuje nam jednak, iż wartości polityczne demokracji są bardzo wrażliwe. Obywatele i organizacje społeczeństwa obywatelskiego powinni bronić tych zasad i wartości, na których opiera się demokratyczna Europa.

| 5.9 | Demokracja uczestnicząca oraz państwo prawa nie są w stanie utrzymać się i przekształcać bez pobudzania ze strony obywateli i ich organizacji. Dzięki działaniom swych organizacji społeczeństwo obywatelskie stale dostarcza nowej energii społecznemu i demokratycznemu państwu prawa stojącemu wobec relatywizmu i radykalizacji. |
| --- | --- |

5.9

Demokracja uczestnicząca oraz państwo prawa nie są w stanie utrzymać się i przekształcać bez pobudzania ze strony obywateli i ich organizacji. Dzięki działaniom swych organizacji społeczeństwo obywatelskie stale dostarcza nowej energii społecznemu i demokratycznemu państwu prawa stojącemu wobec relatywizmu i radykalizacji.

| 5.10 | Niektóre grupy obywateli nie są wystarczająco zaangażowane — istnieje pewien stopień nieświadomości społecznej w obliczu prostytucji, przemytu narkotyków, prania pieniędzy, piractwa produktów itp. |
| --- | --- |

5.10

Niektóre grupy obywateli nie są wystarczająco zaangażowane — istnieje pewien stopień nieświadomości społecznej w obliczu prostytucji, przemytu narkotyków, prania pieniędzy, piractwa produktów itp.

| 5.11 | Obywatele i organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą aktywniej walczyć z przestępczością zorganizowaną, gdyż ma ona duży potencjał korupcyjny w odniesieniu do systemów politycznych. |
| --- | --- |

5.11

Obywatele i organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą aktywniej walczyć z przestępczością zorganizowaną, gdyż ma ona duży potencjał korupcyjny w odniesieniu do systemów politycznych.

6.   Europa jako przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości

| 6.1 | Program haski definiuje cele Unii Europejskiej, których osiągnięcie ma pozwolić na stworzenie wspólnej przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości; jednak wiele nas jeszcze od nich dzieli. |
| --- | --- |

6.1

Program haski definiuje cele Unii Europejskiej, których osiągnięcie ma pozwolić na stworzenie wspólnej przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości; jednak wiele nas jeszcze od nich dzieli.

| 6.2 | Tymczasem przestępcy i terroryści wykorzystują tę słabość Europy, wymykając się wymiarowi sprawiedliwości. Swobodny przepływ osób, kapitału i towarów pozwala przestępcom na korzystanie z nieszczelnych granic, a jednocześnie nadal istnieją granice dla działalności policyjnej i sądowniczej. |
| --- | --- |

6.2

Tymczasem przestępcy i terroryści wykorzystują tę słabość Europy, wymykając się wymiarowi sprawiedliwości. Swobodny przepływ osób, kapitału i towarów pozwala przestępcom na korzystanie z nieszczelnych granic, a jednocześnie nadal istnieją granice dla działalności policyjnej i sądowniczej.

| 6.3 | EKES nie może zaakceptować sytuacji, w której terroryści czy przestępcy mogą uniknąć sprawiedliwości tylko dlatego, że istnieją stare granice wewnętrzne hamujące działalność organów policyjnych i sądowych. |
| --- | --- |

6.3

EKES nie może zaakceptować sytuacji, w której terroryści czy przestępcy mogą uniknąć sprawiedliwości tylko dlatego, że istnieją stare granice wewnętrzne hamujące działalność organów policyjnych i sądowych.

| 6.4 | UE powinna opracować wspólną strategię walki z terroryzmem. Komisja i Rada powinny wywierać stały nacisk polityczny i przezwyciężyć obecną sytuację, w której decyzje podejmuje się „na gorąco”. Współpraca policyjna i sądownicza w Europie jest niewielka, gdyż dostępne instrumenty prawne i operacyjne w walce z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną są niewystarczające. Przeważająca część instrumentów znajduje się w gestii państw członkowskich, a w Traktacie zapisane są w trzecim filarze UE, co oznacza, że podlegają współpracy międzyrządowej. |
| --- | --- |

6.4

UE powinna opracować wspólną strategię walki z terroryzmem. Komisja i Rada powinny wywierać stały nacisk polityczny i przezwyciężyć obecną sytuację, w której decyzje podejmuje się „na gorąco”. Współpraca policyjna i sądownicza w Europie jest niewielka, gdyż dostępne instrumenty prawne i operacyjne w walce z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną są niewystarczające. Przeważająca część instrumentów znajduje się w gestii państw członkowskich, a w Traktacie zapisane są w trzecim filarze UE, co oznacza, że podlegają współpracy międzyrządowej.

| 6.5 | Europejska strategia bezpieczeństwa musi rozwinąć się na szczeblu wspólnotowym, wychodząc poza dotychczasową współpracę międzyrządową. Pozostawienie tych zagadnień w trzecim filarze osłabia ich skuteczność i globalny zasięg. EKES wzywa Radę do stworzenia wspólnych, pełnych i spójnych ram prawnych w obszarze polityki bezpieczeństwa. Można przy tym wykorzystać art. 42 Traktatu UE, według propozycji Parlamentu Europejskiego (8), zastępując zasadę jednomyślności zasadą większości kwalifikowanej. |
| --- | --- |

6.5

Europejska strategia bezpieczeństwa musi rozwinąć się na szczeblu wspólnotowym, wychodząc poza dotychczasową współpracę międzyrządową. Pozostawienie tych zagadnień w trzecim filarze osłabia ich skuteczność i globalny zasięg. EKES wzywa Radę do stworzenia wspólnych, pełnych i spójnych ram prawnych w obszarze polityki bezpieczeństwa. Można przy tym wykorzystać art. 42 Traktatu UE, według propozycji Parlamentu Europejskiego (8), zastępując zasadę jednomyślności zasadą większości kwalifikowanej.

| 6.6 | Zewnętrzne granice Europy są permanentnie wykorzystywane przez organizacje przestępcze dla celów działalności kryminalnej. Kodeks celny UE powinien być efektywniej wykorzystywany przez służby kontrolne, a w pierwszej kolejności przez służby celne i ich wydziały do spraw międzynarodowej wzajemnej pomocy administracyjnej. Powinien on przewidywać harmonizację zarzutów i kar na całym wspólnotowym obszarze celnym, upowszechnienie prawa do ścigania (eksterytorialna ciągłość ścigania na obszarze UE), a także wzajemne uznawanie orzeczeń. EKES sugerował w innych opiniach, że niezbędne jest utworzenie europejskiej straży granicznej (9). |
| --- | --- |

6.6

Zewnętrzne granice Europy są permanentnie wykorzystywane przez organizacje przestępcze dla celów działalności kryminalnej. Kodeks celny UE powinien być efektywniej wykorzystywany przez służby kontrolne, a w pierwszej kolejności przez służby celne i ich wydziały do spraw międzynarodowej wzajemnej pomocy administracyjnej. Powinien on przewidywać harmonizację zarzutów i kar na całym wspólnotowym obszarze celnym, upowszechnienie prawa do ścigania (eksterytorialna ciągłość ścigania na obszarze UE), a także wzajemne uznawanie orzeczeń. EKES sugerował w innych opiniach, że niezbędne jest utworzenie europejskiej straży granicznej (9).

| 6.7 | Państwa członkowskie powinny zwiększyć wymianę informacji o istniejących zagrożeniach bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego UE pomiędzy służbami wywiadowczymi i służbami bezpieczeństwa. Powinny również opracowywać wspólne analizy strategiczne na temat zagrożenia terrorystycznego oraz wspólne plany ochrony podstawowej infrastruktury. |
| --- | --- |

6.7

Państwa członkowskie powinny zwiększyć wymianę informacji o istniejących zagrożeniach bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego UE pomiędzy służbami wywiadowczymi i służbami bezpieczeństwa. Powinny również opracowywać wspólne analizy strategiczne na temat zagrożenia terrorystycznego oraz wspólne plany ochrony podstawowej infrastruktury.

| 6.8 | Dysponowanie informacjami jest bardzo ważne dla poprawy skuteczności policyjnej. Na zasadzie tej opiera się nowa koncepcja poprawiania transgranicznej wymiany informacji policyjnej w UE, umożliwiająca funkcjonariuszowi policji jednego państwa członkowskiego otrzymanie z innego państwa członkowskiego wszelkich informacji koniecznych do przeprowadzenia danego śledztwa (10). Aby zasada ta dobrze funkcjonowała, konieczny będzie wysoki stopień zaufania między organami policji z różnych państw członkowskich. Brak tego zaufania, którego przyczyny należałoby przeanalizować i przedstawić społeczeństwu obywatelskiemu, był dotychczas jedną z głównych przeszkód we współpracy na szczeblu europejskim. |
| --- | --- |

6.8

Dysponowanie informacjami jest bardzo ważne dla poprawy skuteczności policyjnej. Na zasadzie tej opiera się nowa koncepcja poprawiania transgranicznej wymiany informacji policyjnej w UE, umożliwiająca funkcjonariuszowi policji jednego państwa członkowskiego otrzymanie z innego państwa członkowskiego wszelkich informacji koniecznych do przeprowadzenia danego śledztwa (10). Aby zasada ta dobrze funkcjonowała, konieczny będzie wysoki stopień zaufania między organami policji z różnych państw członkowskich. Brak tego zaufania, którego przyczyny należałoby przeanalizować i przedstawić społeczeństwu obywatelskiemu, był dotychczas jedną z głównych przeszkód we współpracy na szczeblu europejskim.

| 6.9 | Należy wzmocnić rolę UE oraz rozwinąć europejską strategię bezpieczeństwa w ramach Wspólnoty, mając na celu poprawę jej skuteczności i przejrzystości. W dziedzinie bezpieczeństwa niezbędna jest większa obecność Europy. EKES proponował (11), aby w kwestii bezpieczeństwa przyjąć metodę wspólnotową, przyznając Komisji prawo inicjatywy a Parlamentowi możliwość współdecydowania. Konieczne jest także, aby Rada zrezygnowała z zasady jednomyślności i przyjmowała decyzje większością głosów; Trybunał Sprawiedliwości zaś powinien posiadać w tym obszarze kompetencje. |
| --- | --- |

6.9

Należy wzmocnić rolę UE oraz rozwinąć europejską strategię bezpieczeństwa w ramach Wspólnoty, mając na celu poprawę jej skuteczności i przejrzystości. W dziedzinie bezpieczeństwa niezbędna jest większa obecność Europy. EKES proponował (11), aby w kwestii bezpieczeństwa przyjąć metodę wspólnotową, przyznając Komisji prawo inicjatywy a Parlamentowi możliwość współdecydowania. Konieczne jest także, aby Rada zrezygnowała z zasady jednomyślności i przyjmowała decyzje większością głosów; Trybunał Sprawiedliwości zaś powinien posiadać w tym obszarze kompetencje.

| 6.10 | Europol powinien odgrywać nie tylko zwyczajną rolę koordynacyjną i uzyskać zdolność operacyjną. EKES proponuje, by przekształcił się on w agencję o zdolnościach operacyjnych, z możliwością prowadzenia dochodzeń na całym obszarze UE (12). Program haski wzywa do zwiększenia współpracy i praktycznej koordynacji między organami policyjnymi, sądowniczymi i celnymi na szczeblu krajowym, i jednocześnie ich współpracy z Europolem. Państwa członkowskie powinny wspierać Europol w jego roli agencji europejskiej i umożliwić mu granie decydującej roli, razem z Eurojustem, w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem. Nie do zaakceptowania jest fakt, że protokoły zmieniające konwencję o Europolu nie zostały jeszcze ratyfikowane i zastosowane we wszystkich państwach członkowskich. Jest to szczególnie ważne, jeśli faktycznie pragnie się przyznać Europolowi wsparcie i środki konieczne do skutecznego funkcjonowania i do stanowienia podstawy współpracy policyjnej w Europie. Ponadto od 1 stycznia 2006 r. Europol zastąpi swoje sprawozdania roczne na temat przestępczości w Unii Europejskiej „ocenami zagrożenia”, odnoszącymi się do poważnych form przestępczości zorganizowanej. |
| --- | --- |

6.10

Europol powinien odgrywać nie tylko zwyczajną rolę koordynacyjną i uzyskać zdolność operacyjną. EKES proponuje, by przekształcił się on w agencję o zdolnościach operacyjnych, z możliwością prowadzenia dochodzeń na całym obszarze UE (12). Program haski wzywa do zwiększenia współpracy i praktycznej koordynacji między organami policyjnymi, sądowniczymi i celnymi na szczeblu krajowym, i jednocześnie ich współpracy z Europolem. Państwa członkowskie powinny wspierać Europol w jego roli agencji europejskiej i umożliwić mu granie decydującej roli, razem z Eurojustem, w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem. Nie do zaakceptowania jest fakt, że protokoły zmieniające konwencję o Europolu nie zostały jeszcze ratyfikowane i zastosowane we wszystkich państwach członkowskich. Jest to szczególnie ważne, jeśli faktycznie pragnie się przyznać Europolowi wsparcie i środki konieczne do skutecznego funkcjonowania i do stanowienia podstawy współpracy policyjnej w Europie. Ponadto od 1 stycznia 2006 r. Europol zastąpi swoje sprawozdania roczne na temat przestępczości w Unii Europejskiej „ocenami zagrożenia”, odnoszącymi się do poważnych form przestępczości zorganizowanej.

| 6.11 | Celem Eurojustu jest koordynacja między krajowymi organami wymiaru sprawiedliwości w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem. Jednakże pomimo postępów osiągniętych od jego utworzenia, daleko jest jeszcze do zakładanych celów. Środki prawne i zasoby finansowe, którymi dysponuje Eurojust są ograniczone. Niejednolite są też zobowiązania państw członkowskich; w niektórych z nich przepisy nie ułatwiają w wystarczającym stopniu współpracy w zakresie wymiaru sprawiedliwości. |
| --- | --- |

6.11

Celem Eurojustu jest koordynacja między krajowymi organami wymiaru sprawiedliwości w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem. Jednakże pomimo postępów osiągniętych od jego utworzenia, daleko jest jeszcze do zakładanych celów. Środki prawne i zasoby finansowe, którymi dysponuje Eurojust są ograniczone. Niejednolite są też zobowiązania państw członkowskich; w niektórych z nich przepisy nie ułatwiają w wystarczającym stopniu współpracy w zakresie wymiaru sprawiedliwości.

| 6.12 | EKES proponuje, by za pośrednictwem Eurojustu rozwijać skutecznie wspólne działania śledcze sędziów i służb skarbowych w UE w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem. Informacje uzyskane w dochodzeniach krajowych powinny być przekazywane Eurojustowi, który powinien stworzyć dobrą europejską bazę danych. |
| --- | --- |

6.12

EKES proponuje, by za pośrednictwem Eurojustu rozwijać skutecznie wspólne działania śledcze sędziów i służb skarbowych w UE w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem. Informacje uzyskane w dochodzeniach krajowych powinny być przekazywane Eurojustowi, który powinien stworzyć dobrą europejską bazę danych.

| 6.13 | Współpraca sądownicza w sprawach karnych jest niezbędna; w rzeczywistości jednak stosunki między organami sądowniczymi cechuje brak zaufania. Nie istnieje ani europejska kultura sądownicza, ani minimalne wspólne normy w sprawach karnych. My, obywatele, musimy być bardzo wymagający w stosunku do instytucji europejskich i państw członkowskich, żądając jak najszerszej współpracy sądowniczej pomiędzy wszystkimi państwami. Domagamy się, aby żaden terrorysta ani przestępca nie uniknął sprawiedliwości z powodu problemów wynikających z braku porozumienia lub nieistnienia procedur współpracy. |
| --- | --- |

6.13

Współpraca sądownicza w sprawach karnych jest niezbędna; w rzeczywistości jednak stosunki między organami sądowniczymi cechuje brak zaufania. Nie istnieje ani europejska kultura sądownicza, ani minimalne wspólne normy w sprawach karnych. My, obywatele, musimy być bardzo wymagający w stosunku do instytucji europejskich i państw członkowskich, żądając jak najszerszej współpracy sądowniczej pomiędzy wszystkimi państwami. Domagamy się, aby żaden terrorysta ani przestępca nie uniknął sprawiedliwości z powodu problemów wynikających z braku porozumienia lub nieistnienia procedur współpracy.

| 6.14 | EKES popiera inicjatywę Parlamentu Europejskiego, w której zaleca się państwom członkowskim modyfikację ich przepisów karnych tak, aby czyny terrorystyczne zebrane w decyzji ramowej były uznawane za nie ulegające przedawnieniu. W tym kontekście EKES (13) zdecydowanie wspiera pomysł, aby Międzynarodowy Trybunał Karny miał uprawnienia do stanowienia w sprawach przestępstw terrorystycznych. |
| --- | --- |

6.14

EKES popiera inicjatywę Parlamentu Europejskiego, w której zaleca się państwom członkowskim modyfikację ich przepisów karnych tak, aby czyny terrorystyczne zebrane w decyzji ramowej były uznawane za nie ulegające przedawnieniu. W tym kontekście EKES (13) zdecydowanie wspiera pomysł, aby Międzynarodowy Trybunał Karny miał uprawnienia do stanowienia w sprawach przestępstw terrorystycznych.

| 6.15 | Obecna sytuacja jest niezrozumiała i nie do zaakceptowania dla obywateli. Ludzie nie rozumieją, jak to się dzieje, że inicjatywy blokowane są tylko dlatego, że państwa członkowskie przedkładają prerogatywy państwowe nad priorytety wynikające ze wspólnej walki z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną. Nie rozumieją także, dlaczego instrumenty wykorzystywane w tym celu w Unii Europejskiej są rozproszone. Koordynator Rady ds. walki z terroryzmem, komisarz ds. sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa, Europol, Eurojust itp. stanowią wielorakie, nieskoordynowane elementy służące temu samemu celowi. |
| --- | --- |

6.15

Obecna sytuacja jest niezrozumiała i nie do zaakceptowania dla obywateli. Ludzie nie rozumieją, jak to się dzieje, że inicjatywy blokowane są tylko dlatego, że państwa członkowskie przedkładają prerogatywy państwowe nad priorytety wynikające ze wspólnej walki z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną. Nie rozumieją także, dlaczego instrumenty wykorzystywane w tym celu w Unii Europejskiej są rozproszone. Koordynator Rady ds. walki z terroryzmem, komisarz ds. sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa, Europol, Eurojust itp. stanowią wielorakie, nieskoordynowane elementy służące temu samemu celowi.

| 6.16 | Rozproszenie zasobów nie jest raczej najlepszą receptą na skuteczność. Eurojust i Europol powinny przezwyciężyć obecne problemy we współpracy i wzmocnić wspólne zespoły śledcze. Służby informacyjne powinny ulepszyć procedury przekazywania informacji w ramach Europolu. OLAF powinien współpracować z Europolem i Eurojustem w ściganiu przestępstw. Istotne jest, by poszczególne agencje i służby wymieniały dane i informacje o dochodzeniach, co uczyni ich działalność skuteczniejszą w walce z przestępcami. |
| --- | --- |

6.16

Rozproszenie zasobów nie jest raczej najlepszą receptą na skuteczność. Eurojust i Europol powinny przezwyciężyć obecne problemy we współpracy i wzmocnić wspólne zespoły śledcze. Służby informacyjne powinny ulepszyć procedury przekazywania informacji w ramach Europolu. OLAF powinien współpracować z Europolem i Eurojustem w ściganiu przestępstw. Istotne jest, by poszczególne agencje i służby wymieniały dane i informacje o dochodzeniach, co uczyni ich działalność skuteczniejszą w walce z przestępcami.

| 6.17 | Jako że terroryzm stanowi zagrożenie na skalę światową, walka z nim dotyczy także polityki zewnętrznej i polityki bezpieczeństwa UE. Zasadniczymi zagadnieniami są współpraca międzynarodowa i multilateralizm. EKES uważa za niezbędne, aby wysiłki UE na rzecz walki z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną uzupełniały na zasadzie wzajemności wysiłki podejmowane przez organizacje regionalne podzielające te same wartości oraz interesy co Unia Europejska. Dlatego też należy poszukiwać zbieżności oraz form wzmocnienia współpracy z takimi organizacjami jak ONZ, OECD i Rada Europy w obszarach, w których każda z nich wnosi wartość dodaną do celów zdefiniowanych w polityce zwalczania terroryzmu i przestępczości zorganizowanej w UE. |
| --- | --- |

6.17

Jako że terroryzm stanowi zagrożenie na skalę światową, walka z nim dotyczy także polityki zewnętrznej i polityki bezpieczeństwa UE. Zasadniczymi zagadnieniami są współpraca międzynarodowa i multilateralizm. EKES uważa za niezbędne, aby wysiłki UE na rzecz walki z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną uzupełniały na zasadzie wzajemności wysiłki podejmowane przez organizacje regionalne podzielające te same wartości oraz interesy co Unia Europejska. Dlatego też należy poszukiwać zbieżności oraz form wzmocnienia współpracy z takimi organizacjami jak ONZ, OECD i Rada Europy w obszarach, w których każda z nich wnosi wartość dodaną do celów zdefiniowanych w polityce zwalczania terroryzmu i przestępczości zorganizowanej w UE.

| 6.18 | Aby zmniejszyć niektóre z zagrożeń radykalizacji, Europa musi pobudzić politykę zewnętrzną, która pozwoli krzewić demokrację, pokój, dialog pomiędzy różnymi kulturami, walkę z ubóstwem i korupcją, upowszechnianie praw człowieka na całym świecie oraz międzynarodową współpracę w ramach systemu Narodów Zjednoczonych. |
| --- | --- |

6.18

Aby zmniejszyć niektóre z zagrożeń radykalizacji, Europa musi pobudzić politykę zewnętrzną, która pozwoli krzewić demokrację, pokój, dialog pomiędzy różnymi kulturami, walkę z ubóstwem i korupcją, upowszechnianie praw człowieka na całym świecie oraz międzynarodową współpracę w ramach systemu Narodów Zjednoczonych.

7.   Rola społeczeństwa obywatelskiego w zapobieganiu gwałtownej radykalizacji

| 7.1 | Organizacje społeczeństwa obywatelskiego są przejawem demokratycznych praw obywateli do zrzeszania się i angażowania się w życie społeczne, polityczne czy kulturalne. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą, w ramach swej działalności, odgrywać bardzo ważną rolę w zapobieganiu terroryzmowi, wspieraniu spójności społecznej oraz w zwalczaniu czynników wpływających na gwałtowną radykalizację. Muszą one uzyskać środki wystarczające na prowadzenie swej działalności na rzecz szerzenia wartości europejskich. |
| --- | --- |

7.1

Organizacje społeczeństwa obywatelskiego są przejawem demokratycznych praw obywateli do zrzeszania się i angażowania się w życie społeczne, polityczne czy kulturalne. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą, w ramach swej działalności, odgrywać bardzo ważną rolę w zapobieganiu terroryzmowi, wspieraniu spójności społecznej oraz w zwalczaniu czynników wpływających na gwałtowną radykalizację. Muszą one uzyskać środki wystarczające na prowadzenie swej działalności na rzecz szerzenia wartości europejskich.

| 7.2 | Terroryści nie rekrutują się z określonej grupy wiekowej czy warstwy społecznej, jednak niektóre segmenty społeczeństwa mogą przekształcić się w grupy narażone na niebezpieczeństwo. Ubóstwo, niepowodzenia w szkole, brak perspektyw zawodowych, dyskryminacja, brak wartości obywatelskich, konflikt tożsamości, wykluczenie społeczne itp. są pożywką dla nastrojów frustracji. Sekty, fundamentaliści religijni, grupy terrorystyczne oraz organizacje przestępcze zarzucają sieci właśnie w tych wodach, w celu rekrutacji adeptów. |
| --- | --- |

7.2

Terroryści nie rekrutują się z określonej grupy wiekowej czy warstwy społecznej, jednak niektóre segmenty społeczeństwa mogą przekształcić się w grupy narażone na niebezpieczeństwo. Ubóstwo, niepowodzenia w szkole, brak perspektyw zawodowych, dyskryminacja, brak wartości obywatelskich, konflikt tożsamości, wykluczenie społeczne itp. są pożywką dla nastrojów frustracji. Sekty, fundamentaliści religijni, grupy terrorystyczne oraz organizacje przestępcze zarzucają sieci właśnie w tych wodach, w celu rekrutacji adeptów.

| 7.3 | EKES zgadza się ogólnie z komunikatem Komisji (14) w sprawie: „Rekrutacja terrorystów: analiza czynników wpływających na gwałtowną radykalizację postaw”. W zakresie tego zagadnienia działają i pracują organizacje społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

7.3

EKES zgadza się ogólnie z komunikatem Komisji (14) w sprawie: „Rekrutacja terrorystów: analiza czynników wpływających na gwałtowną radykalizację postaw”. W zakresie tego zagadnienia działają i pracują organizacje społeczeństwa obywatelskiego.

7.4   EKES pragnie podkreślić najważniejsze aspekty.

| 7.4.1 | Najistotniejsze są programy skierowane do młodzieży w wieku szkolnym, w celu uniknięcia znalezienia się młodych ludzi pod wpływem radykalnych i pełnych przemocy ideologii. Należy wzmocnić programy szkolne na szczeblu europejskim i działania o charakterze kształceniowym, tak aby młodzież dysponowała edukacją obywatelską służącą promowaniu wartości demokratycznych, równości, tolerancji i zrozumienia różnorodności kulturowej. |
| --- | --- |

7.4.1

Najistotniejsze są programy skierowane do młodzieży w wieku szkolnym, w celu uniknięcia znalezienia się młodych ludzi pod wpływem radykalnych i pełnych przemocy ideologii. Należy wzmocnić programy szkolne na szczeblu europejskim i działania o charakterze kształceniowym, tak aby młodzież dysponowała edukacją obywatelską służącą promowaniu wartości demokratycznych, równości, tolerancji i zrozumienia różnorodności kulturowej.

| 7.4.2 | Europejska strategia zatrudnienia oraz cele z Lizbony powinny wzmocnić te obszary polityki, które sprzyjają integracji zawodowej najbardziej narażonych na niebezpieczeństwo osób i mniejszości. |
| --- | --- |

7.4.2

Europejska strategia zatrudnienia oraz cele z Lizbony powinny wzmocnić te obszary polityki, które sprzyjają integracji zawodowej najbardziej narażonych na niebezpieczeństwo osób i mniejszości.

| 7.4.3 | Społeczeństwo obywatelskie i władze państwowe powinny podejmować działania pedagogiczne, tak aby wszystkie osoby, bez względu na pochodzenie, dysponowały odpowiednimi informacjami i zasobem wiedzy odnośnie do takich wartości jak pluralizm, wolność sumienia i wyznania, równość płci, tolerancja, państwo świeckie itp. Wartości te stanowią podstawę demokracji i państwa prawa w Europie. |
| --- | --- |

7.4.3

Społeczeństwo obywatelskie i władze państwowe powinny podejmować działania pedagogiczne, tak aby wszystkie osoby, bez względu na pochodzenie, dysponowały odpowiednimi informacjami i zasobem wiedzy odnośnie do takich wartości jak pluralizm, wolność sumienia i wyznania, równość płci, tolerancja, państwo świeckie itp. Wartości te stanowią podstawę demokracji i państwa prawa w Europie.

| 7.4.4 | EKES opracował liczne propozycje mające na celu zapewnienie, iż integracja będzie priorytetowym celem wspólnotowej polityki imigracyjnej (15). |
| --- | --- |

7.4.4

EKES opracował liczne propozycje mające na celu zapewnienie, iż integracja będzie priorytetowym celem wspólnotowej polityki imigracyjnej (15).

| 7.4.5 | Kręgi opiniotwórcze oraz środki masowego przekazu mogą wnieść pozytywny wkład w proces integracji dzięki wyważonemu podejściu do informacji. |
| --- | --- |

7.4.5

Kręgi opiniotwórcze oraz środki masowego przekazu mogą wnieść pozytywny wkład w proces integracji dzięki wyważonemu podejściu do informacji.

| 7.4.6 | Dzisiejsze społeczności europejskie są wielokulturowe i pluralistyczne. Jednakże istnieją liczne problemy związane z rasizmem, ksenofobią i dyskryminacją, które dotykają mniejszości narodowych, etnicznych czy religijnych. |
| --- | --- |

7.4.6

Dzisiejsze społeczności europejskie są wielokulturowe i pluralistyczne. Jednakże istnieją liczne problemy związane z rasizmem, ksenofobią i dyskryminacją, które dotykają mniejszości narodowych, etnicznych czy religijnych.

| 7.4.7 | W Europie działają bardzo aktywne organizacje społeczne, które krzewią dialog pomiędzy religiami i kulturami oraz walczą z nietolerancją, rasizmem, ksenofobią i z ekstremizmem stosującym przemoc. |
| --- | --- |

7.4.7

W Europie działają bardzo aktywne organizacje społeczne, które krzewią dialog pomiędzy religiami i kulturami oraz walczą z nietolerancją, rasizmem, ksenofobią i z ekstremizmem stosującym przemoc.

| 7.4.8 | Władze powinny konsultować się z tymi organizacjami oraz ustanowić systemy współpracy w celu zmniejszenia napięć sprzyjających radykalizacji i przemocy. Przedsiębiorstwa, związki zawodowe i wszystkie organizacje społeczeństwa obywatelskiego odgrywają podstawową rolę w procesie kształcenia, integracji i walki z dyskryminacją. |
| --- | --- |

7.4.8

Władze powinny konsultować się z tymi organizacjami oraz ustanowić systemy współpracy w celu zmniejszenia napięć sprzyjających radykalizacji i przemocy. Przedsiębiorstwa, związki zawodowe i wszystkie organizacje społeczeństwa obywatelskiego odgrywają podstawową rolę w procesie kształcenia, integracji i walki z dyskryminacją.

| 7.5 | EKES z zadowoleniem przyjmuje opracowanie programów badań i analiz społecznych dotyczących procesów silnej radykalizacji oraz zjawiska terroryzmu i przestępczości zorganizowanej. Komitet proponuje Komisji udostępnienie funduszy wsparcia dla zespołów doradców (ang. think-tanks), uniwersytetów i ośrodków badawczych. |
| --- | --- |

7.5

EKES z zadowoleniem przyjmuje opracowanie programów badań i analiz społecznych dotyczących procesów silnej radykalizacji oraz zjawiska terroryzmu i przestępczości zorganizowanej. Komitet proponuje Komisji udostępnienie funduszy wsparcia dla zespołów doradców (ang. think-tanks), uniwersytetów i ośrodków badawczych.

8.   Wzgląd na ofiary

| 8.1 | Ofiary osobiście doświadczają przemocy, zwróconej przeciwko całemu społeczeństwu i reprezentowanym przez nie wartościom. Ofiary unaoczniają rzeczywistość terroryzmu, są głosem społeczeństwa i stoją na pierwszej linii walki prowadzonej z terroryzmem. Stanowią podstawowy bodziec do niezbędnego zaangażowania społeczeństwa oraz do wyartykułowania obywatelskiej reakcji w obliczu terroryzmu. Są także podstawowym elementem dyskredytacji oraz politycznego i moralnego wyizolowania terroryzmu. |
| --- | --- |

8.1

Ofiary osobiście doświadczają przemocy, zwróconej przeciwko całemu społeczeństwu i reprezentowanym przez nie wartościom. Ofiary unaoczniają rzeczywistość terroryzmu, są głosem społeczeństwa i stoją na pierwszej linii walki prowadzonej z terroryzmem. Stanowią podstawowy bodziec do niezbędnego zaangażowania społeczeństwa oraz do wyartykułowania obywatelskiej reakcji w obliczu terroryzmu. Są także podstawowym elementem dyskredytacji oraz politycznego i moralnego wyizolowania terroryzmu.

| 8.2 | Najlepszym uczczeniem pamięci ofiar jest obrona demokracji i państwa prawa, aby Europa mogła być społecznością wolną i otwartą. |
| --- | --- |

8.2

Najlepszym uczczeniem pamięci ofiar jest obrona demokracji i państwa prawa, aby Europa mogła być społecznością wolną i otwartą.

| 8.3 | Ofiary reprezentują, w ten czy inny sposób, to, czego nie może zaakceptować terroryzm i przestępczość zorganizowana — legalną i demokratyczną władzę podlegającą rządom prawa. Społeczeństwo obywatelskie powinno przekazywać to przesłanie społeczne i polityczne, tak aby obywatele przyznali ofiarom niezbędną rangę społeczną i polityczną związaną z ciągłym ożywianiem demokracji i państwa prawa. |
| --- | --- |

8.3

Ofiary reprezentują, w ten czy inny sposób, to, czego nie może zaakceptować terroryzm i przestępczość zorganizowana — legalną i demokratyczną władzę podlegającą rządom prawa. Społeczeństwo obywatelskie powinno przekazywać to przesłanie społeczne i polityczne, tak aby obywatele przyznali ofiarom niezbędną rangę społeczną i polityczną związaną z ciągłym ożywianiem demokracji i państwa prawa.

| 8.4 | Ochrona ofiar jest skuteczną metodą zapobiegawczą. Ofiary terroryzmu zasługują na szacunek, wsparcie i pomoc ze strony obywateli oraz instytucji. Niesprawiedliwość sytuacji oraz następstwa przeżytego ataku powinny być złagodzone zdecydowanym działaniem ze strony społeczeństwa obywatelskiego, władz państwowych oraz Unii Europejskiej w celu sprostania potrzebom ofiar oraz ograniczenia ich cierpienia do minimum. |
| --- | --- |

8.4

Ochrona ofiar jest skuteczną metodą zapobiegawczą. Ofiary terroryzmu zasługują na szacunek, wsparcie i pomoc ze strony obywateli oraz instytucji. Niesprawiedliwość sytuacji oraz następstwa przeżytego ataku powinny być złagodzone zdecydowanym działaniem ze strony społeczeństwa obywatelskiego, władz państwowych oraz Unii Europejskiej w celu sprostania potrzebom ofiar oraz ograniczenia ich cierpienia do minimum.

| 8.5 | EKES proponuje UE następujące środki ochrony i uznania ofiar terroryzmu oraz ich rodzin: |
| --- | --- |

8.5

EKES proponuje UE następujące środki ochrony i uznania ofiar terroryzmu oraz ich rodzin:

| 8.5.1 | Opracowanie ram legislacyjnych i minimalnych norm, gwarantujących prawo do godności; poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, kompensacji ekonomicznej, opieki medycznej, psychologicznej i socjalnej, skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości i do ochrony, którą zapewnia, włączenia do życia zawodowego i społecznego oraz prawo do kształcenia zawodowego i akademickiego, które zapewni równe umiejętności w obliczu zatrudnienia. |
| --- | --- |

8.5.1

Opracowanie ram legislacyjnych i minimalnych norm, gwarantujących prawo do godności; poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, kompensacji ekonomicznej, opieki medycznej, psychologicznej i socjalnej, skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości i do ochrony, którą zapewnia, włączenia do życia zawodowego i społecznego oraz prawo do kształcenia zawodowego i akademickiego, które zapewni równe umiejętności w obliczu zatrudnienia.

| 8.5.2 | Rozwinięcie standardów, zaleceń, dobrych praktyk i dyrektyw dla ochrony ofiar terroryzmu określających działalność państw członkowskich oraz kierujących nią w tym obszarze. Komisja powinna dysponować funduszami umożliwiającymi stowarzyszeniom ofiar terroryzmu tworzenie sieci na szczeblu europejskim. |
| --- | --- |

8.5.2

Rozwinięcie standardów, zaleceń, dobrych praktyk i dyrektyw dla ochrony ofiar terroryzmu określających działalność państw członkowskich oraz kierujących nią w tym obszarze. Komisja powinna dysponować funduszami umożliwiającymi stowarzyszeniom ofiar terroryzmu tworzenie sieci na szczeblu europejskim.

| 8.6 | Nie możemy również zapomnieć o pozostałych ofiarach, o których mniej się mówi ze względu na mniejsze zainteresowanie ich sytuacją ze strony środków masowego przekazu. Chodzi tu o ofiary organizacji przestępczych naruszających prawa człowieka w takim samym stopniu jak i organizacje terrorystyczne. Są to ofiary wymuszeń, kradzieży, narkotyków, handlu żywym towarem, prostytucji i handlu kobietami czy też ofiary nielegalnej eksploatacji w pracy. |
| --- | --- |

8.6

Nie możemy również zapomnieć o pozostałych ofiarach, o których mniej się mówi ze względu na mniejsze zainteresowanie ich sytuacją ze strony środków masowego przekazu. Chodzi tu o ofiary organizacji przestępczych naruszających prawa człowieka w takim samym stopniu jak i organizacje terrorystyczne. Są to ofiary wymuszeń, kradzieży, narkotyków, handlu żywym towarem, prostytucji i handlu kobietami czy też ofiary nielegalnej eksploatacji w pracy.

| 8.7 | Wszystkie ofiary przestępstw powinny być przedmiotem specjalnej uwagi ze strony władz i społeczeństwa obywatelskiego. EKES wspierał w swoich opiniach (16) pomysł, aby UE posiadała wspólną legislację w celu wypłacania odszkodowań ofiarom przestępstw. Ubezpieczalnie i towarzystwa świadczeń wzajemnych muszą na nowo zaangażować się i włączyć do swych polis odpowiednie formuły w celu lepszego pokrycia roszczeń ofiar. |
| --- | --- |

8.7

Wszystkie ofiary przestępstw powinny być przedmiotem specjalnej uwagi ze strony władz i społeczeństwa obywatelskiego. EKES wspierał w swoich opiniach (16) pomysł, aby UE posiadała wspólną legislację w celu wypłacania odszkodowań ofiarom przestępstw. Ubezpieczalnie i towarzystwa świadczeń wzajemnych muszą na nowo zaangażować się i włączyć do swych polis odpowiednie formuły w celu lepszego pokrycia roszczeń ofiar.

9.   Finansowanie terroryzmu i przestępczości zorganizowanej

| 9.1 | Komitet wydał różnorodne opinie (17) zawierające propozycje mające na celu poprawę współpracy publiczno-prywatnej w walce z finansowaniem terroryzmu i organizacji przestępczych. To organizacje finansowe muszą przyjąć na siebie najtrudniejsze zobowiązania. |
| --- | --- |

9.1

Komitet wydał różnorodne opinie (17) zawierające propozycje mające na celu poprawę współpracy publiczno-prywatnej w walce z finansowaniem terroryzmu i organizacji przestępczych. To organizacje finansowe muszą przyjąć na siebie najtrudniejsze zobowiązania.

| 9.2 | EKES wydał ostatnio dwie opinie (18) w sprawie zobowiązań organizacji finansowych co do zapewnienia większej przejrzystości transakcji finansowych w celu utrudnienia prowadzenia nielegalnej działalności. EKES nalega, by państwa członkowskie, poprzez przyjęcie odpowiednich instrumentów prawnych sprawiły, aby przedsiębiorstwa prywatne i organizacje nie nastawione na zysk podatne na kontakt z obiegiem pieniędzy służących finansowaniu działalności terrorystycznej, stosowały zalecenia GAFI (19) (Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy) oraz zalecenia w sprawie zapobiegania finansowaniu terroryzmu i praniu pieniędzy. Nie może to jednak doprowadzić do tego, by udział obywateli w stowarzyszeniach i związkach wywoływał powszechną podejrzliwość. |
| --- | --- |

9.2

EKES wydał ostatnio dwie opinie (18) w sprawie zobowiązań organizacji finansowych co do zapewnienia większej przejrzystości transakcji finansowych w celu utrudnienia prowadzenia nielegalnej działalności. EKES nalega, by państwa członkowskie, poprzez przyjęcie odpowiednich instrumentów prawnych sprawiły, aby przedsiębiorstwa prywatne i organizacje nie nastawione na zysk podatne na kontakt z obiegiem pieniędzy służących finansowaniu działalności terrorystycznej, stosowały zalecenia GAFI (19) (Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy) oraz zalecenia w sprawie zapobiegania finansowaniu terroryzmu i praniu pieniędzy. Nie może to jednak doprowadzić do tego, by udział obywateli w stowarzyszeniach i związkach wywoływał powszechną podejrzliwość.

| 9.3 | Sektor nieruchomości przekształca się coraz bardziej w schronienie dla dużej ilości funduszy pochodzących z działalności terrorystycznej oraz z siatek przestępczości zorganizowanej. W niektórych przypadkach również władze lokalne są skorumpowane przez te grupy. Firmy nieruchomości, wielkie firmy budowlane oraz inne podmioty w tym sektorze muszą współpracować z władzami krajowymi w celu zapobiegania jego wykorzystywania do ukrywania nielegalnych dochodów oraz do prania brudnych pieniędzy pochodzących z terroryzmu i przestępczości zorganizowanej. |
| --- | --- |

9.3

Sektor nieruchomości przekształca się coraz bardziej w schronienie dla dużej ilości funduszy pochodzących z działalności terrorystycznej oraz z siatek przestępczości zorganizowanej. W niektórych przypadkach również władze lokalne są skorumpowane przez te grupy. Firmy nieruchomości, wielkie firmy budowlane oraz inne podmioty w tym sektorze muszą współpracować z władzami krajowymi w celu zapobiegania jego wykorzystywania do ukrywania nielegalnych dochodów oraz do prania brudnych pieniędzy pochodzących z terroryzmu i przestępczości zorganizowanej.

| 9.4 | Międzynarodowy rynek dzieł sztuki, filatelistyki i antyków wykorzystywany jest w coraz większym stopniu do ukrycia pieniędzy pochodzących z działalności przestępczej. Przedsiębiorstwa, które działają w tym obszarze powinny aktywniej współpracować z władzami w celu nadania temu rynkowi większej przejrzystości. |
| --- | --- |

9.4

Międzynarodowy rynek dzieł sztuki, filatelistyki i antyków wykorzystywany jest w coraz większym stopniu do ukrycia pieniędzy pochodzących z działalności przestępczej. Przedsiębiorstwa, które działają w tym obszarze powinny aktywniej współpracować z władzami w celu nadania temu rynkowi większej przejrzystości.

| 9.5 | Unia Europejska powinna dysponować wspólnymi instrumentami prawnymi i administracyjnymi dla potrzeb współpracy z państwami członkowskimi w zwalczaniu tych nielegalnych działań. Rada Unii powinna czuwać nad tym, aby każde państwo członkowskie posiadało odpowiednie prawodawstwo karne, w ramach minimalnych norm wspólnotowych, w celu ścigania finansowania terroryzmu i przestępczości zorganizowanej. |
| --- | --- |

9.5

Unia Europejska powinna dysponować wspólnymi instrumentami prawnymi i administracyjnymi dla potrzeb współpracy z państwami członkowskimi w zwalczaniu tych nielegalnych działań. Rada Unii powinna czuwać nad tym, aby każde państwo członkowskie posiadało odpowiednie prawodawstwo karne, w ramach minimalnych norm wspólnotowych, w celu ścigania finansowania terroryzmu i przestępczości zorganizowanej.

| 9.6 | Plan działania UE na rzecz zwalczania terroryzmu (20) zawiera środki na rzecz koordynacji skarbowych i finansowych jednostek wywiadowczych, które powinny zostać wzmocnione. Wszystkie państwa członkowskie mają obowiązek sprawnego działania oraz osiągnięcia odpowiedniego stopnia koordynacji w ramach Rady. |
| --- | --- |

9.6

Plan działania UE na rzecz zwalczania terroryzmu (20) zawiera środki na rzecz koordynacji skarbowych i finansowych jednostek wywiadowczych, które powinny zostać wzmocnione. Wszystkie państwa członkowskie mają obowiązek sprawnego działania oraz osiągnięcia odpowiedniego stopnia koordynacji w ramach Rady.

10.   Internet i telefonia komórkowa

| 10.1 | Operatorzy internetu i telefonii komórkowej powinni współpracować z władzami na rzecz stosowania przepisów zobowiązujących do zbierania danych o ruchu połączeń internetowych (lecz nie o zawartości wiadomości). |
| --- | --- |

10.1

Operatorzy internetu i telefonii komórkowej powinni współpracować z władzami na rzecz stosowania przepisów zobowiązujących do zbierania danych o ruchu połączeń internetowych (lecz nie o zawartości wiadomości).

| 10.2 | Współpraca niezbędna jest także w przypadkach uzyskiwania danych osobowych przy zakupie kart do telefonu komórkowego, gdyż grupy terrorystyczne i siatki przestępcze chowają się za fasadą anonimowości niektórych usług poczty elektronicznej lub kart prepaid, wykorzystując je do komunikacji, a nawet do detonowania ładunków wybuchowych na odległość, przy czym same pozostają niezauważone. EKES wydał już opinie (21) w tej kwestii. Również Parlament Europejski przyjął raport (22), z którym Komitet całkowicie się zgadza. |
| --- | --- |

10.2

Współpraca niezbędna jest także w przypadkach uzyskiwania danych osobowych przy zakupie kart do telefonu komórkowego, gdyż grupy terrorystyczne i siatki przestępcze chowają się za fasadą anonimowości niektórych usług poczty elektronicznej lub kart prepaid, wykorzystując je do komunikacji, a nawet do detonowania ładunków wybuchowych na odległość, przy czym same pozostają niezauważone. EKES wydał już opinie (21) w tej kwestii. Również Parlament Europejski przyjął raport (22), z którym Komitet całkowicie się zgadza.

| 10.3 | Społeczeństwo europejskie jest narażone na przestępstwa dokonywane za pomocą elektroniki (ang. cybercrime). Coraz częściej organizacje przestępcze wykorzystują sieć elektroniczną do swoich nielegalnych działań. |
| --- | --- |

10.3

Społeczeństwo europejskie jest narażone na przestępstwa dokonywane za pomocą elektroniki (ang. cybercrime). Coraz częściej organizacje przestępcze wykorzystują sieć elektroniczną do swoich nielegalnych działań.

| 10.4 | Internet staje się z każdym dniem coraz bardziej niezbędny dla właściwego funkcjonowania społeczeństw europejskich, przedsiębiorstw i osób prywatnych, dostawców podstawowych usług, administracji publicznej oraz dla policji i sędziów. Europa stoi przed nowym zagrożeniem — cyberterroryzmem, który może sparaliżować społeczeństwo. |
| --- | --- |

10.4

Internet staje się z każdym dniem coraz bardziej niezbędny dla właściwego funkcjonowania społeczeństw europejskich, przedsiębiorstw i osób prywatnych, dostawców podstawowych usług, administracji publicznej oraz dla policji i sędziów. Europa stoi przed nowym zagrożeniem — cyberterroryzmem, który może sparaliżować społeczeństwo.

| 10.5 | Operatorzy internetu muszą poprawić systemy zabezpieczeń oraz współpracować z organami policyjnymi i sądowniczymi w walce z tym nowym rodzajem przestępstw. |
| --- | --- |

10.5

Operatorzy internetu muszą poprawić systemy zabezpieczeń oraz współpracować z organami policyjnymi i sądowniczymi w walce z tym nowym rodzajem przestępstw.

11.   Środki przekazu

| 11.1 | Środki przekazu mają prawo i obowiązek rzetelnego informowania oraz unikania podejścia, które mogłoby sprzyjać organizacjom terrorystycznym. Powinny także unikać obrazów oraz informacji mogących pogwałcić prywatność i godność ofiar. Specjalnie chronieni być powinni przed tymi zagrożeniami ludzie młodzi. Pod tym względem publiczne środki przekazu powinny stanowić przykład. |
| --- | --- |

11.1

Środki przekazu mają prawo i obowiązek rzetelnego informowania oraz unikania podejścia, które mogłoby sprzyjać organizacjom terrorystycznym. Powinny także unikać obrazów oraz informacji mogących pogwałcić prywatność i godność ofiar. Specjalnie chronieni być powinni przed tymi zagrożeniami ludzie młodzi. Pod tym względem publiczne środki przekazu powinny stanowić przykład.

| 11.2 | Środki przekazu mogłyby ustanowić właściwe kodeksy postępowania oraz współpracować z władzami w celu poszanowania prywatności i godności ofiar oraz unikania podejścia, które mogłoby sprzyjać propagandzie grup terrorystycznych. |
| --- | --- |

11.2

Środki przekazu mogłyby ustanowić właściwe kodeksy postępowania oraz współpracować z władzami w celu poszanowania prywatności i godności ofiar oraz unikania podejścia, które mogłoby sprzyjać propagandzie grup terrorystycznych.

| 11.3 | Komisja organizuje europejską konferencję, w której udział wezmą najważniejsze środki przekazu. EKES uważa, że stanowi to doskonałą okazję do wymiany dobrych praktyk, ustanowienia systemu samoregulacji, przyłączenia się do kształtowania opinii publicznej w Europie i przedstawienia konstruktywnej wizji Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

11.3

Komisja organizuje europejską konferencję, w której udział wezmą najważniejsze środki przekazu. EKES uważa, że stanowi to doskonałą okazję do wymiany dobrych praktyk, ustanowienia systemu samoregulacji, przyłączenia się do kształtowania opinii publicznej w Europie i przedstawienia konstruktywnej wizji Unii Europejskiej.

12.   Infrastruktura krytyczna

| 12.1 | Terroryści także próbują osiągać swoje przestępcze cele poprzez dokonywanie ataków na infrastrukturę krytyczną i kluczowe usługi publiczne. Ich cele obejmują środki i sieci transportu, sieci i przedsiębiorstwa energetyczne, dostawy wody, przedsiębiorstwa telefoniczne i komunikacyjne, miejsca gromadzenia się ludności itd. |
| --- | --- |

12.1

Terroryści także próbują osiągać swoje przestępcze cele poprzez dokonywanie ataków na infrastrukturę krytyczną i kluczowe usługi publiczne. Ich cele obejmują środki i sieci transportu, sieci i przedsiębiorstwa energetyczne, dostawy wody, przedsiębiorstwa telefoniczne i komunikacyjne, miejsca gromadzenia się ludności itd.

| 12.2 | Pojawiły się nowe zagrożenia terrorystyczne dla europejskiego społeczeństwa: większość ekspertów zgadza się co do tego, że istnieje prawdziwe i aktualne ryzyko ataku radiologicznego, nuklearnego, chemicznego, biologicznego czy bakteriologicznego. Sektory wykorzystujące tego rodzaju produkty powinny zatem poprawić swoje systemy ochronne i skutecznie współpracować z organami ścigania. |
| --- | --- |

12.2

Pojawiły się nowe zagrożenia terrorystyczne dla europejskiego społeczeństwa: większość ekspertów zgadza się co do tego, że istnieje prawdziwe i aktualne ryzyko ataku radiologicznego, nuklearnego, chemicznego, biologicznego czy bakteriologicznego. Sektory wykorzystujące tego rodzaju produkty powinny zatem poprawić swoje systemy ochronne i skutecznie współpracować z organami ścigania.

| 12.3 | EKES gratuluje Komisji doskonałej inicjatywy opracowania programu badań nad bezpieczeństwem (SRC 06) i wyraża nadzieję, że będzie ona nadal finansować wspólne publiczno-prywatne projekty badawcze w celu poprawy bezpieczeństwa w UE. |
| --- | --- |

12.3

EKES gratuluje Komisji doskonałej inicjatywy opracowania programu badań nad bezpieczeństwem (SRC 06) i wyraża nadzieję, że będzie ona nadal finansować wspólne publiczno-prywatne projekty badawcze w celu poprawy bezpieczeństwa w UE.

| 12.4 | Program ten powinien jednak zostać rozszerzony o partnerów UE zza jej wschodnich i południowych granic (basen Morza Śródziemnego) w kontekście europejskiej polityki sąsiedztwa. |
| --- | --- |

12.4

Program ten powinien jednak zostać rozszerzony o partnerów UE zza jej wschodnich i południowych granic (basen Morza Śródziemnego) w kontekście europejskiej polityki sąsiedztwa.

| 12.5 | Sektor prywatny powinien być gotowy do udostępnienia władzom swoich zasobów w przypadku wystąpienia kryzysu, aby pomóc w opanowaniu potencjalnie katastrofalnych skutków ataków terrorystycznych. Konieczne byłoby zatem zidentyfikowanie dziedzin, w których zorganizowane społeczeństwo obywatelskie mogłoby w sytuacji kryzysowej wnieść dodatkowy wkład oraz sporządzenie porozumień i konwencji w celu stworzenia wydajnej wspólnej sieci zarządzania kryzysowego. |
| --- | --- |

12.5

Sektor prywatny powinien być gotowy do udostępnienia władzom swoich zasobów w przypadku wystąpienia kryzysu, aby pomóc w opanowaniu potencjalnie katastrofalnych skutków ataków terrorystycznych. Konieczne byłoby zatem zidentyfikowanie dziedzin, w których zorganizowane społeczeństwo obywatelskie mogłoby w sytuacji kryzysowej wnieść dodatkowy wkład oraz sporządzenie porozumień i konwencji w celu stworzenia wydajnej wspólnej sieci zarządzania kryzysowego.

| 12.6 | Możliwości zapobiegania i reagowania zależą od informacji i od skutecznego zarządzania wiedzą oraz od zdolności przewidywania przyszłych wydarzeń. Wszyscy powinni odgrywać aktywną rolę w stawianiu czoła wyzwaniom terroryzmu i przestępczości zorganizowanej i w związku z tym informacje muszą być odpowiednio rozpowszechniane pomiędzy zaangażowanymi stronami. |
| --- | --- |

12.6

Możliwości zapobiegania i reagowania zależą od informacji i od skutecznego zarządzania wiedzą oraz od zdolności przewidywania przyszłych wydarzeń. Wszyscy powinni odgrywać aktywną rolę w stawianiu czoła wyzwaniom terroryzmu i przestępczości zorganizowanej i w związku z tym informacje muszą być odpowiednio rozpowszechniane pomiędzy zaangażowanymi stronami.

| 12.7 | Właściwi kierownicy przedsiębiorstw i organizacji społeczeństwa obywatelskiego (przede wszystkim w obszarach strategicznych) powinni otrzymywać dostępne informacje dotyczące tych aspektów terroryzmu i przestępczości zorganizowanej, które wchodzą w zakres ich kompetencji czy odpowiedzialności, tak by mogli się przygotować i przewidywać możliwe zagrożenia. |
| --- | --- |

12.7

Właściwi kierownicy przedsiębiorstw i organizacji społeczeństwa obywatelskiego (przede wszystkim w obszarach strategicznych) powinni otrzymywać dostępne informacje dotyczące tych aspektów terroryzmu i przestępczości zorganizowanej, które wchodzą w zakres ich kompetencji czy odpowiedzialności, tak by mogli się przygotować i przewidywać możliwe zagrożenia.

13.   Europejska platforma dla partnerstwa publiczno-prywatnego

| 13.1 | Komisja sporządza obecnie komunikat nt. partnerstw publiczno-prywatnych w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem, który obejmuje plan działania dotyczący partnerstwa publiczno-prywatnego. Kluczowym aspektem tej współpracy, w ujęciu Komisji, jest tzw. platforma dla partnerstw publiczno-prywatnych w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem. Należy określić skład, sposoby postępowania i zasady funkcjonowania tej platformy, która ma powstać pod koniec roku. Jej członkowie będą się regularnie spotykać, aby omawiać interesujące ich zagadnienia, identyfikować dziedziny, w których wymagane jest podjęcie działań politycznych i prawodawczych, opracowywać strategie prewencji, wymieniać przykłady dobrych praktyk czy inne informacje itp. |
| --- | --- |

13.1

Komisja sporządza obecnie komunikat nt. partnerstw publiczno-prywatnych w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem, który obejmuje plan działania dotyczący partnerstwa publiczno-prywatnego. Kluczowym aspektem tej współpracy, w ujęciu Komisji, jest tzw. platforma dla partnerstw publiczno-prywatnych w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem. Należy określić skład, sposoby postępowania i zasady funkcjonowania tej platformy, która ma powstać pod koniec roku. Jej członkowie będą się regularnie spotykać, aby omawiać interesujące ich zagadnienia, identyfikować dziedziny, w których wymagane jest podjęcie działań politycznych i prawodawczych, opracowywać strategie prewencji, wymieniać przykłady dobrych praktyk czy inne informacje itp.

| 13.2 | W skład platformy wchodzić będą przedstawiciele państw członkowskich oraz, na zasadzie dobrowolności, reprezentatywnych europejskich organizacji pracodawców, związków zawodowych, organizacji pozarządowych zaangażowanych w walkę ze zorganizowaną przestępczością i terroryzmem itp. Zadaniem platformy będzie wykorzystanie korzyści i synergii, jakie może wytworzyć taka współpraca. Ostatecznym celem tej inicjatywy jest zmniejszenie skutków przestępczości zorganizowanej i terroryzmu w Europie oraz uczynienie jej miejscem bezpieczniejszym dla działań publicznych, obywateli i działalności gospodarczej. |
| --- | --- |

13.2

W skład platformy wchodzić będą przedstawiciele państw członkowskich oraz, na zasadzie dobrowolności, reprezentatywnych europejskich organizacji pracodawców, związków zawodowych, organizacji pozarządowych zaangażowanych w walkę ze zorganizowaną przestępczością i terroryzmem itp. Zadaniem platformy będzie wykorzystanie korzyści i synergii, jakie może wytworzyć taka współpraca. Ostatecznym celem tej inicjatywy jest zmniejszenie skutków przestępczości zorganizowanej i terroryzmu w Europie oraz uczynienie jej miejscem bezpieczniejszym dla działań publicznych, obywateli i działalności gospodarczej.

13.3   Warunki udziału społeczeństwa obywatelskiego

| 13.3.1 | Społeczeństwo obywatelskie oczekuje, że instytucje UE i państwa członkowskie wezmą pod uwagę obawy zgłaszane przez obywateli, którzy wzywają do skutecznej walki z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną. Obywatele nie chcą słyszeć narodowych, politycznych czy prawnych wymówek dla uchylania się od rozwiązywania problemów związanych z walką z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem; chcą rozwiązań, a to forum powinno dostarczyć im odpowiedzi na ich obawy. |
| --- | --- |

13.3.1

Społeczeństwo obywatelskie oczekuje, że instytucje UE i państwa członkowskie wezmą pod uwagę obawy zgłaszane przez obywateli, którzy wzywają do skutecznej walki z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną. Obywatele nie chcą słyszeć narodowych, politycznych czy prawnych wymówek dla uchylania się od rozwiązywania problemów związanych z walką z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem; chcą rozwiązań, a to forum powinno dostarczyć im odpowiedzi na ich obawy.

| 13.3.2 | EKES jest zdania, że poczyniona przez Komisję propozycja stworzenia platformy publiczno-prywatnej jest wprawdzie krokiem naprzód, ale nie dość dużym. |
| --- | --- |

13.3.2

EKES jest zdania, że poczyniona przez Komisję propozycja stworzenia platformy publiczno-prywatnej jest wprawdzie krokiem naprzód, ale nie dość dużym.

| 13.3.3 | EKES powinien zostać zaangażowany w tworzenie i ocenę tej platformy. |
| --- | --- |

13.3.3

EKES powinien zostać zaangażowany w tworzenie i ocenę tej platformy.

| 13.3.4 | Zgodnie z Traktatem, zorganizowane społeczeństwo obywatelskie jest w UE reprezentowane przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny. Oczywiste jest, że inne podmioty odzwierciedlające specyficzne interesy również powinny uczestniczyć w platformie, ale EKES, jako przedstawiciel interesu ogólnego, powinien posiadać w niej trzech swoich przedstawicieli (po jednym z każdej grupy). |
| --- | --- |

13.3.4

Zgodnie z Traktatem, zorganizowane społeczeństwo obywatelskie jest w UE reprezentowane przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny. Oczywiste jest, że inne podmioty odzwierciedlające specyficzne interesy również powinny uczestniczyć w platformie, ale EKES, jako przedstawiciel interesu ogólnego, powinien posiadać w niej trzech swoich przedstawicieli (po jednym z każdej grupy).

| 13.3.5 | EKES nalega, by państwa członkowskie wspierały tworzenie platform publiczno-prywatnych na poziomie lokalnym i gminnym w takim samym celu, jaki towarzyszy tworzeniu platformy na poziomie europejskim — inspirowania do udziału i współpracy. |
| --- | --- |

13.3.5

EKES nalega, by państwa członkowskie wspierały tworzenie platform publiczno-prywatnych na poziomie lokalnym i gminnym w takim samym celu, jaki towarzyszy tworzeniu platformy na poziomie europejskim — inspirowania do udziału i współpracy.

13.4   Partnerstwa publiczno-prywatne w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem

| 13.4.1 | EKES jest zdania, że istnieje wiele możliwości dla partnerstwa pomiędzy sektorem publicznym i prywatnym, którego celem jest zwiększenie i wzmocnienie synergii, jakie mogą zostać osiągnięte w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem. |
| --- | --- |

13.4.1

EKES jest zdania, że istnieje wiele możliwości dla partnerstwa pomiędzy sektorem publicznym i prywatnym, którego celem jest zwiększenie i wzmocnienie synergii, jakie mogą zostać osiągnięte w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem.

| 13.4.2 | Kluczowe cele tego partnerstwa są następujące:






  a) | pierwszym celem społeczeństwa obywatelskiego jest nie tylko zapobieganie bezprawnym aktom terroryzmu i przestępczości zorganizowanej, ale także zapobieganie uwikłaniu się szczególnie podatnych osób i grup w sieci terrorystyczne i przestępcze; |
| --- | --- | --- |

13.4.2

Kluczowe cele tego partnerstwa są następujące:

a)

pierwszym celem społeczeństwa obywatelskiego jest nie tylko zapobieganie bezprawnym aktom terroryzmu i przestępczości zorganizowanej, ale także zapobieganie uwikłaniu się szczególnie podatnych osób i grup w sieci terrorystyczne i przestępcze;

| b) | zidentyfikowanie dziedzin najbardziej narażonych na działanie grup przestępczych, promowanie stosowania własnych środków ochronnych oraz powiązań z siłami zwalczającymi przestępczość zorganizowaną i terroryzm; |
| --- | --- |

b)

zidentyfikowanie dziedzin najbardziej narażonych na działanie grup przestępczych, promowanie stosowania własnych środków ochronnych oraz powiązań z siłami zwalczającymi przestępczość zorganizowaną i terroryzm;

| c) | zwiększenie wymiany informacji i doświadczeń w celu zredukowania możliwości dokonywania przestępstw; |
| --- | --- |

c)

zwiększenie wymiany informacji i doświadczeń w celu zredukowania możliwości dokonywania przestępstw;

| d) | przekazanie instytucjom unijnym i krajowym obaw różnorodnych sektorów społeczeństwa obywatelskiego, tak by instytucje te mogły skupić się na tych obszarach zapobiegania przestępczości i terroryzmowi oraz ich kontroli, które mają dla obywateli największe znaczenie; |
| --- | --- |

d)

przekazanie instytucjom unijnym i krajowym obaw różnorodnych sektorów społeczeństwa obywatelskiego, tak by instytucje te mogły skupić się na tych obszarach zapobiegania przestępczości i terroryzmowi oraz ich kontroli, które mają dla obywateli największe znaczenie;

| e) | przekazanie instytucjom unijnym i krajowym głównych potrzeb przedsiębiorstw i organizacji w UE w zakresie ochrony przed przestępczością zorganizowaną; przedyskutowanie z tymi instytucjami najlepszych sposobów zapewnienia ochrony przed atakami przestępczymi i zwalczania przestępczości; |
| --- | --- |

e)

przekazanie instytucjom unijnym i krajowym głównych potrzeb przedsiębiorstw i organizacji w UE w zakresie ochrony przed przestępczością zorganizowaną; przedyskutowanie z tymi instytucjami najlepszych sposobów zapewnienia ochrony przed atakami przestępczymi i zwalczania przestępczości;

| f) | określenie dziedzin wymiany doświadczeń w poszczególnych sektorach oraz w szczególności w tych delikatnych sferach, gdzie szerzy się przestępczość zorganizowana; priorytetami są tu: sektor finansowy, transport, komunikacja i energia; |
| --- | --- |

f)

określenie dziedzin wymiany doświadczeń w poszczególnych sektorach oraz w szczególności w tych delikatnych sferach, gdzie szerzy się przestępczość zorganizowana; priorytetami są tu: sektor finansowy, transport, komunikacja i energia;

| g) | pobudzanie tworzenia europejskich platform prewencji; |
| --- | --- |

g)

pobudzanie tworzenia europejskich platform prewencji;

| h) | pełnienie roli forum dyskusyjnego celem analizy stopnia uwzględnienia potrzeb i roszczeń ofiar terroryzmu i przestępczości zorganizowanej; |
| --- | --- |

h)

pełnienie roli forum dyskusyjnego celem analizy stopnia uwzględnienia potrzeb i roszczeń ofiar terroryzmu i przestępczości zorganizowanej;

| i) | określenie strategii i polityki Wspólnoty dotyczącej terroryzmu i przestępczości zorganizowanej z punktu widzenia zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego; |
| --- | --- |

i)

określenie strategii i polityki Wspólnoty dotyczącej terroryzmu i przestępczości zorganizowanej z punktu widzenia zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego;

| j) | utworzenie sieci kontaktów między czołowymi ekspertami w obu sektorach w celu najlepszego wykorzystania wiedzy i doświadczenia w zakresie ochrony przed przestępczością zorganizowaną i terroryzmem oraz walki z nimi; |
| --- | --- |

j)

utworzenie sieci kontaktów między czołowymi ekspertami w obu sektorach w celu najlepszego wykorzystania wiedzy i doświadczenia w zakresie ochrony przed przestępczością zorganizowaną i terroryzmem oraz walki z nimi;

| k) | udział w tworzeniu i ocenie platformy. |
| --- | --- |

k)

udział w tworzeniu i ocenie platformy.

13.5   Systemy partnerstwa

| 13.5.1 | System partnerstwa pomiędzy sektorem publicznym i prywatnym, oparty na instrumentach podobnych do tych zaproponowanych przez Komisję, mógłby być idealnym sposobem tworzenia powiązań pomiędzy tymi dwoma sektorami. Przy wysokim poziomie reprezentacji w platformie partnerstwo publiczno-prywatne będzie miało większy wpływ i wypływające z niego środki zwalczania terroryzmu i przestępczości zorganizowanej będą skuteczniejsze. |
| --- | --- |

13.5.1

System partnerstwa pomiędzy sektorem publicznym i prywatnym, oparty na instrumentach podobnych do tych zaproponowanych przez Komisję, mógłby być idealnym sposobem tworzenia powiązań pomiędzy tymi dwoma sektorami. Przy wysokim poziomie reprezentacji w platformie partnerstwo publiczno-prywatne będzie miało większy wpływ i wypływające z niego środki zwalczania terroryzmu i przestępczości zorganizowanej będą skuteczniejsze.

| 13.5.2 | System partnerstwa musi pozwalać na tworzenie sektorowych lub tematycznych grup roboczych adekwatnych do poszczególnych zagadnień i powiązanych ze strukturą utworzoną dla partnerstwa publiczno-prywatnego. |
| --- | --- |

13.5.2

System partnerstwa musi pozwalać na tworzenie sektorowych lub tematycznych grup roboczych adekwatnych do poszczególnych zagadnień i powiązanych ze strukturą utworzoną dla partnerstwa publiczno-prywatnego.

| 13.5.3 | Platforma partnerstwa mogłaby zapraszać na posiedzenia przedstawicieli organizacji, przedsiębiorstw, władz unijnych i krajowych, ekspertów oraz wszelkie inne osoby, które mogłyby podzielić się informacjami lub doświadczeniem czy wnieść wkład w walkę z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną. |
| --- | --- |

13.5.3

Platforma partnerstwa mogłaby zapraszać na posiedzenia przedstawicieli organizacji, przedsiębiorstw, władz unijnych i krajowych, ekspertów oraz wszelkie inne osoby, które mogłyby podzielić się informacjami lub doświadczeniem czy wnieść wkład w walkę z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną.

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego KomitetuEkonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Opinia EKES-u z 15.12.2005 r. w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego — Program haski: dziesięć priorytetów na najbliższe pięć lat — Partnerstwo na rzecz odnowy europejskiej w dziedzinie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości; sprawozdawca: Luis Miguel Pariza Castańos (DzU C 65 z 17.03.2006)

1

(2)  Opinia EKES-u z 14.12.2005 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady ustanawiającej program szczegółowy „Zapobieganie aktom terrorystycznym, gotowość i zarządzanie skutkami” na okres 2007-2013 — Program ogólny „Bezpieczeństwo i ochrona wolności”; sprawozdawca: Miguel Cabra de Luna (DzU C 65 z 17.03.2006)

2

(3)  COM (2005) 313 wersja ostateczna z dn. 21.09.2005 r.

3

(4)  Patrz przypis 1 w COM(2005) 313 końcowy, gdzie mówi się o tym, iż „każde Państwo Członkowskie podejmuje niezbędne środki zapewniające, że są uważane za przestępstwa terrorystyczne zamierzone czyny odnoszące się do dziewięciu wyraźnie określonych w prawie krajowym wykroczeń, które ze względu na swój charakter i kontekst mogą wyrządzić poważne szkody krajowi lub organizacji międzynarodowej, jeżeli są popełniane w celu poważnego zastraszenia ludności, bezprawnego zmuszenia rządu lub organizacji międzynarodowej do podjęcia lub zaniechania działania, bądź poważnej destabilizacji lub zniszczenia podstawowych struktur politycznych, konstytucyjnych, gospodarczych lub społecznych kraju lub organizacji międzynarodowej”.

4

„każde Państwo Członkowskie podejmuje niezbędne środki zapewniające, że są uważane za przestępstwa terrorystyczne zamierzone czyny odnoszące się do dziewięciu wyraźnie określonych w prawie krajowym wykroczeń, które ze względu na swój charakter i kontekst mogą wyrządzić poważne szkody krajowi lub organizacji międzynarodowej, jeżeli są popełniane w celu poważnego zastraszenia ludności, bezprawnego zmuszenia rządu lub organizacji międzynarodowej do podjęcia lub zaniechania działania, bądź poważnej destabilizacji lub zniszczenia podstawowych struktur politycznych, konstytucyjnych, gospodarczych lub społecznych kraju lub organizacji międzynarodowej”.

(5)  Prowadzą one działania w obszarze przemytu narkotyków, broni i ludzi oraz handlu nimi, kradzieży; prostytucji; nielegalnych gier; komercyjnego piractwa itp.

5

(6)  Konwencja Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej; patrz strona internetowa:

6

http://www.uncjin.org/Documents/Conventions/dcatoc/final_documents_2/convention_spa.pdf

(7)  Opinia EKES-u z 15.12.2005 r. w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego — „Program haski: dziesięć priorytetów na najbliższe pięć lat. Partnerstwo na rzecz odnowy europejskiej w dziedzinie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości”; sprawozdawca: Luis Miguel PARIZA CASTAÑOS (DzU C 65 z 17.03.2006)

7

(8)  Rezolucja PE w sprawie postępów poczynionych w 2004 r. w zakresie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. P6_TA(2005)0227, z 08.06.2005

8

(9)  Zob. szczególnie opinia EKES-u z 27.10.2004 r. w sprawie propozycji decyzji Rady zmieniającej decyzję nr 2002/463/WE w sprawie przyjęcia programu działania na rzecz współpracy administracyjnej w dziedzinie granic zewnętrznych, wiz, azylu i imigracji (program ARGO); sprawozdawca: Luis Miguel PARIZA CASTAÑOS (DzU C 120 z 20.05.2005)

9

(10)  Komisja Europejska przedstawiła w dn. 12.10.2005 r. wniosek w sprawie decyzji ramowej w sprawie wymiany informacji w ramach zasady dostępności, COM(2005) 490 końcowy

10

(11)  Opinia EKES-u z 14.12.2005 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady ustanawiającej program szczegółowy „Zapobieganie aktom terrorystycznym, gotowość i zarządzanie skutkami” na okres 2007-2013 — Program ogólny „Bezpieczeństwo i ochrona wolności”; sprawozdawca: Miguel Cabra de Luna (DzU C 65 z 17.03.2006)

11

(12)  Państwami, które ich nie ratyfikowały są Irlandia i Niderlandy.

12

(13)  Opinia EKES-u z 15.12.2005 r. w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego: „Program haski: dziesięć priorytetów na najbliższe pięć lat. Partnerstwo na rzecz odnowy europejskiej w dziedzinie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości”; sprawozdawca: Luis Miguel PARIZA CASTAÑOS (DzU C 65 z 17.03.2006)

13

(14)  COM(2005) 313 końcowy

14

(15)  Patrz: opinia EKES-u z 21.03.2002 r. w sprawie imigracji, integracji i roli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, sprawozdawca: Luis Miguel PARIZA CASTAÑOS (DzU C 125 z 27.05.2002); opinia EKES-u z 10.12.2003 r. w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie imigracji, integracji i zatrudnienia, sprawozdawca: Luis Miguel PARIZA CASTAÑOS (DzU C 80 z 30.03.2004; opinia EKES-u z 13.09.2006 w sprawie „Imigracja w UE a polityki integracji — współpraca między samorządami regionalnymi i lokalnymi a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego”, sprawozdawca: Luis Miguel PARIZA CASTAÑOS.

15

(16)  Opinia EKES-u z 20.03.2002 r. w sprawie Zielonej księgi na temat odszkodowań dla ofiar przestępstw; sprawozdawca p. Melícias (DzU C 125 z 27.05.2002 r.);

16

Opinia EKES-u z 26.02.2003 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie odszkodowań dla ofiar przestępstw; sprawozdawca p. Koryfídis (DzU C 95 z 23.04.2003 r.)

(17)  Patrz zwłaszcza opinia EKES-u z 11.05.2005 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uniemożliwienia korzystania z systemu finansowego w celu prania pieniędzy, włącznie z finansowaniem terrorystów; sprawozdawca: p. Simpson (DzU C 267 z 27.10.2005)

17

(18)  Opinia EKES-u z 21.04.2006 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie informacji o zleceniodawcach, które towarzyszą przekazom pieniężnym; sprawozdawca: p. Burani (DzU C 185 z 08.08.2006);

18

Opinia EKES-u z 11.05.2005 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uniemożliwienia korzystania z systemu finansowego w celu prania pieniędzy, włącznie z finansowaniem terrorystów; sprawozdawca: p. Simpson (DzU C 267 z 27.10.2005)

(19)  Grupa utworzona przez państwa G-8

19

(20)  Patrz plan przyjęty przez Radę 13.02.2006 r.

20

(21)  Patrz zwłaszcza opinia EKES-u z 19.01.2006 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zatrzymywania przetwarzanych danych w związku ze świadczeniem publicznych usług łączności elektronicznej, zmieniającej dyrektywę 2002/58/WE; sprawozdawca: p. Hernández Bataller, DzU C 69 z 21.03.2006

21

(22)  Patrz raport Parlamentu A6(2005) 365 z 28.11.2005

22

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/157 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/157

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie jakości życia zawodowego, wydajności oraz zatrudnienia w kontekście globalizacji i przemian demograficznych

(2006/C 318/27)

Dnia 17 listopada 2005 r. rząd Finlandii, sprawujący przewodnictwo w Radzie UE, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowił zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie jakości życia zawodowego, wydajności oraz zatrudnienia w kontekście globalizacji i przemian demograficznych

Sekcja, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 13 lipca 2006 r. Sprawozdawcą była Ursula ENGELEN-KEFER.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 13 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 116 do 3 — 8 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Program lizboński jest odpowiedzią Europy na wyzwania globalizacji. Należy poprawić międzynarodową konkurencyjność Europy twórczo koordynując politykę gospodarczą, społeczną, politykę zatrudnienia i ochrony środowiska. Dlatego też dla gospodarki europejskiej ważne jest wykorzystanie szans wynikających z globalizacji poprzez zdobywane nowych obszarów zatrudnienia w perspektywicznych dziedzinach gospodarki oraz szybszy wzrost napędzany innowacjami. Europa musi pamiętać o swoich mocnych stronach, czyli wysokiej jakości swych produktów i usług, świetnie wyszkolonej sile roboczej i swoim modelu społecznym. Europa powinna konkurować ze swymi globalnymi rywalami jakością, zamiast stawać do wyścigu o obniżanie płac i standardów społecznych, w którym może tylko przegrać. Zaś konkurowanie jakością wymaga kompleksowej polityki na rzecz innowacji, obejmującej także wymiar mikroekonomiczny, czyli struktury przedsiębiorstw i jakość życia zawodowego. |
| --- | --- |

1.1

Program lizboński jest odpowiedzią Europy na wyzwania globalizacji. Należy poprawić międzynarodową konkurencyjność Europy twórczo koordynując politykę gospodarczą, społeczną, politykę zatrudnienia i ochrony środowiska. Dlatego też dla gospodarki europejskiej ważne jest wykorzystanie szans wynikających z globalizacji poprzez zdobywane nowych obszarów zatrudnienia w perspektywicznych dziedzinach gospodarki oraz szybszy wzrost napędzany innowacjami. Europa musi pamiętać o swoich mocnych stronach, czyli wysokiej jakości swych produktów i usług, świetnie wyszkolonej sile roboczej i swoim modelu społecznym. Europa powinna konkurować ze swymi globalnymi rywalami jakością, zamiast stawać do wyścigu o obniżanie płac i standardów społecznych, w którym może tylko przegrać. Zaś konkurowanie jakością wymaga kompleksowej polityki na rzecz innowacji, obejmującej także wymiar mikroekonomiczny, czyli struktury przedsiębiorstw i jakość życia zawodowego.

| 1.2 | Choć programowym celem strategii lizbońskiej jest nie tylko zwiększenie zatrudnienia, ale i poprawa miejsc pracy, to jednak aspekt jakości był dotąd pomijany w debacie o realizacji celów lizbońskich. Poza zwiększeniem inwestycji — także inwestycji w badania i rozwój oraz w edukację i kształcenie zawodowe z myślą o wymogach społeczeństwa wiedzy i informacji — kluczem do szybszego wzrostu produktywności i innowacyjności przedsiębiorstw jest również poprawa jakości życia zawodowego. Potwierdzają to analizy naukowe poświęcone zależności pomiędzy jakością życia zawodowego i produktywnością oraz znaczeniu „dobrej pracy” dla motywacji i woli działania wśród pracowników. |
| --- | --- |

1.2

Choć programowym celem strategii lizbońskiej jest nie tylko zwiększenie zatrudnienia, ale i poprawa miejsc pracy, to jednak aspekt jakości był dotąd pomijany w debacie o realizacji celów lizbońskich. Poza zwiększeniem inwestycji — także inwestycji w badania i rozwój oraz w edukację i kształcenie zawodowe z myślą o wymogach społeczeństwa wiedzy i informacji — kluczem do szybszego wzrostu produktywności i innowacyjności przedsiębiorstw jest również poprawa jakości życia zawodowego. Potwierdzają to analizy naukowe poświęcone zależności pomiędzy jakością życia zawodowego i produktywnością oraz znaczeniu „dobrej pracy” dla motywacji i woli działania wśród pracowników.

| 1.3 | Jakość życia zawodowego obejmuje różne aspekty, takie jak zapobieganie ryzyku dla zdrowia i zmniejszanie tego ryzyka, organizacja zadań w miejscu pracy, zabezpieczenie społeczne, w tym i odpowiednie zarobki, możliwość pogłębiania wiedzy i umiejętności oraz lepsze godzenie pracy z życiem rodzinnym. Jak pokazują przedstawione EKES-owi badania Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy z siedzibą w Dublinie, poprawa każdego z tych elementów pozytywnie oddziałuje na wydajność pracy. Przy tym szczególne znaczenie ma wspieranie dobrowolnych zakładowych programów promocji zdrowia. Bezpieczne i zdrowe miejsca pracy oraz organizacja pracy, dająca pracownikom więcej autonomii w wykonywaniu ich zadań, stanowią istotny czynnik zwiększający produktywność oraz innowacyjność, wynikającą także z warunków społecznych. Zdaniem EKES-u, struktury i kultura przedsiębiorstw powinny to uwzględnić. Strategia lizbońska powinna być więc realizowana także na poziomie przedsiębiorstw, aby połączyć cele ekonomiczne ze społecznymi. W tej dziedzinie ważną rolę do odegrania ma dialog społeczny. |
| --- | --- |

1.3

Jakość życia zawodowego obejmuje różne aspekty, takie jak zapobieganie ryzyku dla zdrowia i zmniejszanie tego ryzyka, organizacja zadań w miejscu pracy, zabezpieczenie społeczne, w tym i odpowiednie zarobki, możliwość pogłębiania wiedzy i umiejętności oraz lepsze godzenie pracy z życiem rodzinnym. Jak pokazują przedstawione EKES-owi badania Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy z siedzibą w Dublinie, poprawa każdego z tych elementów pozytywnie oddziałuje na wydajność pracy. Przy tym szczególne znaczenie ma wspieranie dobrowolnych zakładowych programów promocji zdrowia. Bezpieczne i zdrowe miejsca pracy oraz organizacja pracy, dająca pracownikom więcej autonomii w wykonywaniu ich zadań, stanowią istotny czynnik zwiększający produktywność oraz innowacyjność, wynikającą także z warunków społecznych. Zdaniem EKES-u, struktury i kultura przedsiębiorstw powinny to uwzględnić. Strategia lizbońska powinna być więc realizowana także na poziomie przedsiębiorstw, aby połączyć cele ekonomiczne ze społecznymi. W tej dziedzinie ważną rolę do odegrania ma dialog społeczny.

| 1.4 | Poprawa jakości życia zawodowego wymaga pogłębionej koncepcji, uwzględniającej przemiany dokonujące się w świecie pracy i dostosowanej do szczególnych potrzeb związanych z wiekiem. Nawiązując do koncepcji „dobrego samopoczucia w pracy” w opracowanej przez Komisję wspólnotowej strategii na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa pracy, trzeba zwrócić szczególną uwagę na zapobieganie ryzyku zdrowotnemu oraz na zmniejszanie liczby wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Pamiętać przy tym należy zwłaszcza o niepewnych formach zatrudnienia, gdzie poziom ochrony socjalnej jest niski. Równie istotne jest, aby poprzez nowe formy organizacji pracy dążyć do zwiększenia zadowolenia z pracy i do lepszych efektów. Takie formy organizacji pracy jak praca grupowa i zespołowa, oparte na kooperacji, o płaskiej strukturze hierarchii i większej autonomii pozwalają na całościowe wykorzystanie wiedzy i umiejętności pracowników i wychodzą jednocześnie naprzeciw ekonomicznym wymogom elastyczności. Dobre warunki i organizacja pracy nastawiona na współpracę są jednocześnie ważnym warunkiem lepszej produktywności i większej innowacyjności przedsiębiorstw. Komitet popiera zatem ideę „flexicurity”, tzn. równowagi pomiędzy elastycznością a zabezpieczeniem społecznym, w formie przyjętej przez Radę ds. Zatrudnienia i Polityki Społecznej w dniach 1-2 czerwca 2006 r. |
| --- | --- |

1.4

Poprawa jakości życia zawodowego wymaga pogłębionej koncepcji, uwzględniającej przemiany dokonujące się w świecie pracy i dostosowanej do szczególnych potrzeb związanych z wiekiem. Nawiązując do koncepcji „dobrego samopoczucia w pracy” w opracowanej przez Komisję wspólnotowej strategii na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa pracy, trzeba zwrócić szczególną uwagę na zapobieganie ryzyku zdrowotnemu oraz na zmniejszanie liczby wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Pamiętać przy tym należy zwłaszcza o niepewnych formach zatrudnienia, gdzie poziom ochrony socjalnej jest niski. Równie istotne jest, aby poprzez nowe formy organizacji pracy dążyć do zwiększenia zadowolenia z pracy i do lepszych efektów. Takie formy organizacji pracy jak praca grupowa i zespołowa, oparte na kooperacji, o płaskiej strukturze hierarchii i większej autonomii pozwalają na całościowe wykorzystanie wiedzy i umiejętności pracowników i wychodzą jednocześnie naprzeciw ekonomicznym wymogom elastyczności. Dobre warunki i organizacja pracy nastawiona na współpracę są jednocześnie ważnym warunkiem lepszej produktywności i większej innowacyjności przedsiębiorstw. Komitet popiera zatem ideę „flexicurity”, tzn. równowagi pomiędzy elastycznością a zabezpieczeniem społecznym, w formie przyjętej przez Radę ds. Zatrudnienia i Polityki Społecznej w dniach 1-2 czerwca 2006 r.

| 1.5 | EKES zachęca do zlecenia dalszych analiz dotyczących związku pomiędzy jakością życia zawodowego i produktywnością. Europejskie Centrum Monitorowania Zmian Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy w siedzibą w Dublinie świetnie się do tego nadaje. Ponadto EKES proponuje opracowanie europejskiego wskaźnika jakości życia zawodowego, obejmującego różne kryteria „dobrej pracy”, zdefiniowane w badaniach na ten temat. Wskaźnik ten byłby regularnie mierzony i publikowany. Ułatwiłby on śledzenie zmian i postępów, a jednocześnie byłby podstawą dla nowych inicjatyw w zakresie poprawy jakości życia zawodowego. W ewaluację należy zaangażować partnerów społecznych, aby regularnie przedstawiali swoje opinie. |
| --- | --- |

1.5

EKES zachęca do zlecenia dalszych analiz dotyczących związku pomiędzy jakością życia zawodowego i produktywnością. Europejskie Centrum Monitorowania Zmian Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy w siedzibą w Dublinie świetnie się do tego nadaje. Ponadto EKES proponuje opracowanie europejskiego wskaźnika jakości życia zawodowego, obejmującego różne kryteria „dobrej pracy”, zdefiniowane w badaniach na ten temat. Wskaźnik ten byłby regularnie mierzony i publikowany. Ułatwiłby on śledzenie zmian i postępów, a jednocześnie byłby podstawą dla nowych inicjatyw w zakresie poprawy jakości życia zawodowego. W ewaluację należy zaangażować partnerów społecznych, aby regularnie przedstawiali swoje opinie.

2.   Argumenty i uwagi

2.1   Kontekst opinii

| 2.1.1 | Rząd Finlandii, przewodniczący Radzie UE w drugiej połowie 2006 r., zwrócił się do EKES-u z prośbą o sporządzenie opinii rozpoznawczej dotyczącej zależności pomiędzy jakością życia zawodowego, wydajnością i zatrudnieniem, gdyż wokół tych kwestii ma się rozwijać debata polityczna. |
| --- | --- |

2.1.1

Rząd Finlandii, przewodniczący Radzie UE w drugiej połowie 2006 r., zwrócił się do EKES-u z prośbą o sporządzenie opinii rozpoznawczej dotyczącej zależności pomiędzy jakością życia zawodowego, wydajnością i zatrudnieniem, gdyż wokół tych kwestii ma się rozwijać debata polityczna.

| 2.1.2 | Dlatego też niniejsza opinia rozpoznawcza zawiera analizę, na ile jakość życia zawodowego wpływa na zwiększenie produktywności i na wzrost gospodarczy oraz jaki wkład może wnieść poprawa jakości życia zawodowego w tworzenie społeczeństwa wiedzy i informacji, a więc i w realizację celów lizbońskich. Zagadnienia globalizacji i przemian demograficznych ujęto przy tym jako ogólne uwarunkowania. |
| --- | --- |

2.1.2

Dlatego też niniejsza opinia rozpoznawcza zawiera analizę, na ile jakość życia zawodowego wpływa na zwiększenie produktywności i na wzrost gospodarczy oraz jaki wkład może wnieść poprawa jakości życia zawodowego w tworzenie społeczeństwa wiedzy i informacji, a więc i w realizację celów lizbońskich. Zagadnienia globalizacji i przemian demograficznych ujęto przy tym jako ogólne uwarunkowania.

2.2   Wstęp

| 2.2.1 | Globalizacja niesie ze sobą ryzyko, ale stwarza też nowe możliwości. Zagrożenie wynika z prawdopodobieństwa, że wskutek zaostrzonej konkurencji międzynarodowej i zmian w globalnym podziale pracy, restrukturyzacji przedsiębiorstw i delokalizacji gospodarka europejska straci miejsca pracy, o ile nie uda jej się pozyskać nowych obszarów zatrudnienia. Jednocześnie zwiększa się presja, jeśli chodzi o standardy społeczne w Europie i ogólnie o europejski model społeczny, gdyż przy wspólnej walucie koszty płacowe i koszty ubezpieczeń społecznych stają się decydującym czynnikiem konkurencyjności. Niemniej badania Eurostatu z marca 2006 r. pokazują, że koszty pracy w 25 państwach członkowskich UE wzrastały wolniej niż w Stanach Zjednoczonych. Strategia lizbońska to odpowiedź Europy na wyzwania globalizacji. Dzięki skutecznemu połączeniu polityki gospodarczej, społecznej, polityki zatrudnienia i ochrony środowiska powinna się poprawić międzynarodowa konkurencyjność Europy. |
| --- | --- |

2.2.1

Globalizacja niesie ze sobą ryzyko, ale stwarza też nowe możliwości. Zagrożenie wynika z prawdopodobieństwa, że wskutek zaostrzonej konkurencji międzynarodowej i zmian w globalnym podziale pracy, restrukturyzacji przedsiębiorstw i delokalizacji gospodarka europejska straci miejsca pracy, o ile nie uda jej się pozyskać nowych obszarów zatrudnienia. Jednocześnie zwiększa się presja, jeśli chodzi o standardy społeczne w Europie i ogólnie o europejski model społeczny, gdyż przy wspólnej walucie koszty płacowe i koszty ubezpieczeń społecznych stają się decydującym czynnikiem konkurencyjności. Niemniej badania Eurostatu z marca 2006 r. pokazują, że koszty pracy w 25 państwach członkowskich UE wzrastały wolniej niż w Stanach Zjednoczonych. Strategia lizbońska to odpowiedź Europy na wyzwania globalizacji. Dzięki skutecznemu połączeniu polityki gospodarczej, społecznej, polityki zatrudnienia i ochrony środowiska powinna się poprawić międzynarodowa konkurencyjność Europy.

| 2.2.2 | Jednak strategia dostosowawcza, polegająca wyłącznie na uelastycznianiu rynku pracy, znoszeniu standardów społecznych i ograniczaniu świadczeń społecznych, nie jest właściwym sposobem na osiągnięcie tego celu. Chodzi raczej o wykorzystanie szans, jakie globalizacja niesie gospodarce europejskiej, tym bardziej, że Europa jest atrakcyjną lokalizacją dzięki następującym atutom:






  — | atrakcyjności strefy euro, |
| --- | --- | --- |

2.2.2

Jednak strategia dostosowawcza, polegająca wyłącznie na uelastycznianiu rynku pracy, znoszeniu standardów społecznych i ograniczaniu świadczeń społecznych, nie jest właściwym sposobem na osiągnięcie tego celu. Chodzi raczej o wykorzystanie szans, jakie globalizacja niesie gospodarce europejskiej, tym bardziej, że Europa jest atrakcyjną lokalizacją dzięki następującym atutom:

—

atrakcyjności strefy euro,

| — | stabilnemu ustrojowi demokratycznemu i pokojowi społecznemu, |
| --- | --- |

—

stabilnemu ustrojowi demokratycznemu i pokojowi społecznemu,

| — | wiarygodności, |
| --- | --- |

—

wiarygodności,

| — | efektywności usług publicznych, |
| --- | --- |

—

efektywności usług publicznych,

| — | rozwiniętej infrastrukturze. |
| --- | --- |

—

rozwiniętej infrastrukturze.

Zdaniem EKES-u, należy dążyć do równowagi pomiędzy elastycznością a bezpieczeństwem społecznym w myśl modelu „flexicurity”. Przy tym dla osiągnięcia właściwej równowagi pomiędzy elastycznością i zabezpieczeniem społecznym konieczne jest zaistnienie czterech warunków: „dostępność postanowień umownych, aktywna polityka rynku pracy, wiarygodne systemy uczenia się przez całe życie i nowoczesne systemy zabezpieczenia społecznego” (1). Idea elastyczności i pewności zatrudnienia została dokładniej opisana w rezolucji przyjętej przez Radę ds. Zatrudnienia i Polityki Socjalnej w dniach 1-2 czerwca 2006 r. Zgodnie z nią postanowienia umowne powinny zapewniać „odpowiednie połączenie z pewnością zatrudnienia i ofertami aktywacji zawodowej”. Podkreśla się w niej „zapewnienie odpowiednich praw pracowników we wszystkich rodzajach umów”. Przy modernizacji systemów zabezpieczenia społecznego należy dążyć do „lepszego uwzględnienia nowych form zatrudnienia” oraz „zapewnienia kobietom możliwości nabywania praw emerytalnych”. Ubezpieczenie na wypadek bezrobocia powinno wszystkim zainteresowanym gwarantować „wystarczające środki do życia, gdy nie mogą pracować, ważne jest zapewnienie zachęt do poszukiwania i pomocy w znalezieniu pracy”. Dalej czytamy: „Aktywna polityka rynku pracy i uczenie się przez całe życie są istotne dla wsparcia zmiany pewności miejsca pracy na pewność zatrudnienia.” (2) Komitet z zadowoleniem przyjmuje w tym kontekście stwierdzenie, że partnerzy społeczni i inne zainteresowane strony powinni zostać włączeni w dalsze opracowywanie polityki w zakresie elastyczności i pewności zatrudnienia.

| 2.2.3 | Szanse, jakie niesie ze sobą globalizacja, wiążą się z przyszłościowymi dziedzinami gospodarki i innowacjami; zamiast ścigać się z konkurencją na świecie obniżając standardy socjalne, lepiej podjąć rywalizację w zakresie jakości i tworzyć nowe, lepsze jakościowo miejsca pracy. W ramach międzynarodowej konkurencji wysokie standardy społeczne są wprawdzie czynnikiem kosztów, lecz stanowią jednocześnie atut danej lokalizacji, świadczący o spójności społeczeństwa i warunkach sprzyjających innowacyjności i wydajności pracowników. Ta twórcza rola polityki społecznej jest charakterystyczna dla europejskiego modelu społecznego, opartego na wspólnych wartościach, „do których należą solidarność i spójność społeczna, równe szanse i walka przeciwko wszelkim formom dyskryminacji, odpowiedni poziom ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy, powszechny dostęp do edukacji i opieki zdrowotnej, odpowiednia jakość życia i warunków pracy, zrównoważony rozwój oraz zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego. Wymienić należy także rolę, jaką usługi publiczne odgrywają dla spójności i dialogu społecznego. Wartości te są znakiem, że Europa wybiera model społecznej gospodarki rynkowej” (3). Na jego mocne strony Europa musi postawić, aby utrzymać się wśród międzynarodowej konkurencji (4). |
| --- | --- |

2.2.3

Szanse, jakie niesie ze sobą globalizacja, wiążą się z przyszłościowymi dziedzinami gospodarki i innowacjami; zamiast ścigać się z konkurencją na świecie obniżając standardy socjalne, lepiej podjąć rywalizację w zakresie jakości i tworzyć nowe, lepsze jakościowo miejsca pracy. W ramach międzynarodowej konkurencji wysokie standardy społeczne są wprawdzie czynnikiem kosztów, lecz stanowią jednocześnie atut danej lokalizacji, świadczący o spójności społeczeństwa i warunkach sprzyjających innowacyjności i wydajności pracowników. Ta twórcza rola polityki społecznej jest charakterystyczna dla europejskiego modelu społecznego, opartego na wspólnych wartościach, „do których należą solidarność i spójność społeczna, równe szanse i walka przeciwko wszelkim formom dyskryminacji, odpowiedni poziom ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy, powszechny dostęp do edukacji i opieki zdrowotnej, odpowiednia jakość życia i warunków pracy, zrównoważony rozwój oraz zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego. Wymienić należy także rolę, jaką usługi publiczne odgrywają dla spójności i dialogu społecznego. Wartości te są znakiem, że Europa wybiera model społecznej gospodarki rynkowej” (3). Na jego mocne strony Europa musi postawić, aby utrzymać się wśród międzynarodowej konkurencji (4).

| 2.2.4 | Cele, które Unia Europejska wytyczyła sobie w ramach strategii lizbońskiej, uda się osiągnąć tylko pod warunkiem wzmocnienia spójności społecznej poprzez aktywną politykę społeczną, uzyskania szybszego wzrostu wydajności dzięki intensywnemu wykorzystaniu technologii informacyjno-komunikacyjnych i związanej z tym poprawy jakości życia zawodowego, motywacji i zadowolenia pracowników z pracy, jako podstawowych wymogów dla zwiększenia innowacyjności. Innowacje mają wszak nie tylko wymiar techniczny, polegający na tworzeniu nowych produktów i technologii. Innowacje to raczej proces społeczny, będący pochodną potencjału ludzi, ich wiedzy, kwalifikacji i talentów. Osiągnięcie tych celów wymaga zatem wypracowania nowych form organizacji pracy, które pozwolą ludziom wykazać się ich umiejętnościami i zdolnościami oraz współdecydować, np. poprzez wprowadzenie pracy grupowej i zespołowej oraz lepsze współdziałanie kadry kierowniczej i pracowników. Szczególne wyzwanie wiąże się przy tym z przemianami demograficznymi, powodującymi zmiany w strukturze wiekowej osób pracujących. Ważne jest więc, aby, po pierwsze, poprzez konkretne szkolenia umożliwić osobom starszym dostosowanie się do nowych wymogów na rynku pracy, wynikających z przemian technicznych i organizacyjnych. Po drugie, w nowych formach organizacji pracy trzeba uwzględnić zmiany profilu wydajności pracowników w starszym wieku. Zarówno jedno, jak i drugie zakłada nową politykę kadrową przedsiębiorstw, która oferowałaby starszym pracownikom większe szanse zatrudnienia (5). |
| --- | --- |

2.2.4

Cele, które Unia Europejska wytyczyła sobie w ramach strategii lizbońskiej, uda się osiągnąć tylko pod warunkiem wzmocnienia spójności społecznej poprzez aktywną politykę społeczną, uzyskania szybszego wzrostu wydajności dzięki intensywnemu wykorzystaniu technologii informacyjno-komunikacyjnych i związanej z tym poprawy jakości życia zawodowego, motywacji i zadowolenia pracowników z pracy, jako podstawowych wymogów dla zwiększenia innowacyjności. Innowacje mają wszak nie tylko wymiar techniczny, polegający na tworzeniu nowych produktów i technologii. Innowacje to raczej proces społeczny, będący pochodną potencjału ludzi, ich wiedzy, kwalifikacji i talentów. Osiągnięcie tych celów wymaga zatem wypracowania nowych form organizacji pracy, które pozwolą ludziom wykazać się ich umiejętnościami i zdolnościami oraz współdecydować, np. poprzez wprowadzenie pracy grupowej i zespołowej oraz lepsze współdziałanie kadry kierowniczej i pracowników. Szczególne wyzwanie wiąże się przy tym z przemianami demograficznymi, powodującymi zmiany w strukturze wiekowej osób pracujących. Ważne jest więc, aby, po pierwsze, poprzez konkretne szkolenia umożliwić osobom starszym dostosowanie się do nowych wymogów na rynku pracy, wynikających z przemian technicznych i organizacyjnych. Po drugie, w nowych formach organizacji pracy trzeba uwzględnić zmiany profilu wydajności pracowników w starszym wieku. Zarówno jedno, jak i drugie zakłada nową politykę kadrową przedsiębiorstw, która oferowałaby starszym pracownikom większe szanse zatrudnienia (5).

| 2.2.5 | Wspieranie innowacji jest istotnym elementem osiągnięcia celów lizbońskich i oprócz większych nakładów na badania i rozwój wymaga dalszych działań na szczeblu krajowym i w poszczególnych przedsiębiorstwach. Z tym się wiąże rozpowszechnianie umiejętności korzystania z nowych technologii, ale także zmiana struktury pracy w przedsiębiorstwach, dająca pracownikowi większe pole manewru i poprawiająca współpracę z kierownictwem. Kolejny element to zwiększenie udziału kobiet na rynku pracy oraz także na stanowiskach menedżerskich i łatwiejsze godzenie życia zawodowego z życiem rodzinnym. Istotna jest ponadto ogólna poprawa warunków pracy pod kątem zapobiegania stresowi i chorobom zawodowym oraz dostosowanie warunków pracy do wieku, aby utrzymać zdolność do pracy zwłaszcza starszych pracowników. W związku z tym Komitet zwraca uwagę na znaczenie zakładowych programów promocji zdrowia, oferowanych pracownikom przez przedsiębiorstwa na zasadzie dobrowolności. Dodatkowe wsparcie udzielone przez sektor publiczny mogłoby się przyczynić do znacznego upowszechnienia tego instrumentu, zwłaszcza w MŚP. Równie znacząca jest integracja ludzi młodych, gdyż w zespołach zróżnicowanych wiekowo łączy się umiejętności młodych pracowników z doświadczeniem starszych, co zaowocować może najlepszymi, najbardziej innowacyjnymi pomysłami. |
| --- | --- |

2.2.5

Wspieranie innowacji jest istotnym elementem osiągnięcia celów lizbońskich i oprócz większych nakładów na badania i rozwój wymaga dalszych działań na szczeblu krajowym i w poszczególnych przedsiębiorstwach. Z tym się wiąże rozpowszechnianie umiejętności korzystania z nowych technologii, ale także zmiana struktury pracy w przedsiębiorstwach, dająca pracownikowi większe pole manewru i poprawiająca współpracę z kierownictwem. Kolejny element to zwiększenie udziału kobiet na rynku pracy oraz także na stanowiskach menedżerskich i łatwiejsze godzenie życia zawodowego z życiem rodzinnym. Istotna jest ponadto ogólna poprawa warunków pracy pod kątem zapobiegania stresowi i chorobom zawodowym oraz dostosowanie warunków pracy do wieku, aby utrzymać zdolność do pracy zwłaszcza starszych pracowników. W związku z tym Komitet zwraca uwagę na znaczenie zakładowych programów promocji zdrowia, oferowanych pracownikom przez przedsiębiorstwa na zasadzie dobrowolności. Dodatkowe wsparcie udzielone przez sektor publiczny mogłoby się przyczynić do znacznego upowszechnienia tego instrumentu, zwłaszcza w MŚP. Równie znacząca jest integracja ludzi młodych, gdyż w zespołach zróżnicowanych wiekowo łączy się umiejętności młodych pracowników z doświadczeniem starszych, co zaowocować może najlepszymi, najbardziej innowacyjnymi pomysłami.

| 2.2.6 | Główne pole działania partnerów społecznych to regulowanie warunków pracy poprzez zbiorowe umowy pracy. Dlatego dialog społeczny na każdym szczeblu ma ogromne znaczenie dla poprawy jakości życia zawodowego. Zapewnienie korzystnych dla zdrowia warunków pracy oraz atmosfery pracy sprzyjającej innowacjom poprzez formy organizacji pracy, gdzie jednostka ma większe pole do działania i samodzielnych decyzji, wymaga partnerskiego współdziałania pracowników oraz przedstawicieli ich interesów w zakładzie. Tylko wtedy uda się osiągnąć cel strategii lizbońskiej dotyczący tworzenia lepszych miejsc pracy, gdy aktywni będą sami zainteresowani oraz ich przedstawiciele. Tak pojmowane partnerstwo na rzecz przemian i lepszego życia zawodowego powinno rozpoczynać się na szczeblu przedsiębiorstw i być kontynuowane na szczeblu sektorowym i ponadsektorowym w ramach dialogu społecznego. Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w przededniu nieformalnego posiedzenia Rady ds. Zatrudnienia i Polityki Społecznej w dniu 6 lipca 2006 r. doszło do pierwszej wymiany opinii pomiędzy partnerami społecznymi, w której mogli uczestniczyć także przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego. Komitet wyraża nadzieję, że partnerom społecznym uda się porozumieć co do wspólnego wkładu w debatę nad jakością pracy, wydajnością i zatrudnieniem, wiążącą się z ideą elastyczności i pewności zatrudnienia. |
| --- | --- |

2.2.6

Główne pole działania partnerów społecznych to regulowanie warunków pracy poprzez zbiorowe umowy pracy. Dlatego dialog społeczny na każdym szczeblu ma ogromne znaczenie dla poprawy jakości życia zawodowego. Zapewnienie korzystnych dla zdrowia warunków pracy oraz atmosfery pracy sprzyjającej innowacjom poprzez formy organizacji pracy, gdzie jednostka ma większe pole do działania i samodzielnych decyzji, wymaga partnerskiego współdziałania pracowników oraz przedstawicieli ich interesów w zakładzie. Tylko wtedy uda się osiągnąć cel strategii lizbońskiej dotyczący tworzenia lepszych miejsc pracy, gdy aktywni będą sami zainteresowani oraz ich przedstawiciele. Tak pojmowane partnerstwo na rzecz przemian i lepszego życia zawodowego powinno rozpoczynać się na szczeblu przedsiębiorstw i być kontynuowane na szczeblu sektorowym i ponadsektorowym w ramach dialogu społecznego. Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w przededniu nieformalnego posiedzenia Rady ds. Zatrudnienia i Polityki Społecznej w dniu 6 lipca 2006 r. doszło do pierwszej wymiany opinii pomiędzy partnerami społecznymi, w której mogli uczestniczyć także przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego. Komitet wyraża nadzieję, że partnerom społecznym uda się porozumieć co do wspólnego wkładu w debatę nad jakością pracy, wydajnością i zatrudnieniem, wiążącą się z ideą elastyczności i pewności zatrudnienia.

2.3   Wzrost, wydajność i zatrudnienie

| 2.3.1 | Nie jest tajemnicą, że jak dotąd w znacznej mierze nie udało się osiągnąć ambitnych celów dotyczących wzrostu i zatrudnienia, które Rada Europejska wytyczyła w marcu 2000 r. przy stosunkowo korzystnych wówczas warunkach gospodarczych. W ogólnych wytycznych polityki gospodarczej z 12 lipca 2005 r. stwierdzono, że „pod wieloma względami realizacja postawionego przed gospodarką UE celu przekształcenia się w najbardziej konkurencyjną gospodarkę na świecie jest jeszcze bardziej odległa niż w marcu 2000 r.” (6). Niski przyrost wydajności, obok utrzymującego się wysokiego bezrobocia, to jedna z przyczyn tego stanu rzeczy. Poziom bezrobocia odzwierciedla się naturalnie w stopie zatrudnienia, która wprawdzie w 2003 r. nieznacznie się podniosła do 63 %, ale i tak jest zdecydowanie poniżej celu 70 % w 2010 r. Grupa ekspertów ds. strategii lizbońskiej pod przewodnictwem Wima Koka już w listopadzie 2004 r. w swoim raporcie zwróciła uwagę na to zjawisko. Spadek przyrostu wydajności (na jedną godziną pracy), notowany w UE od połowy lat 90-tych, „można w mniejszym lub większym stopniu tłumaczyć niższym poziomem inwestycji przypadających na jednego pracownika, a także spowolnieniem postępu technologicznego” (7). Dalej grupa ekspertów stwierdza, że to spowolnienie związane „jest z tymi samymi powodami, dla których Europa nie spełnia założeń strategii lizbońskiej: niedostateczne inwestycje w badania i rozwój oraz edukację, niewystarczająca zdolność do przekształcenia badań w produkty i procesy handlowe, a także niższa produktywność europejskich branż produkujących technologie informatyczne i telekomunikacyjne (łącznie ze sprzętem biurowym i półprzewodnikami) oraz usług wykorzystujących te technologie w Europie (takich jak handel hurtowy i detaliczny, usługi finansowe) z powodu wolniejszego tempa rozprzestrzeniania się technologii informatycznych i telekomunikacyjnych.” (8). Najwyraźniej więc gospodarce europejskiej brakuje inwestycji w przyszłościowe produkty i technologie oraz innowacyjności, która wymaga także inwestowania w podnoszenie kwalifikacji pracowników. Skromne nakłady na badania i rozwój, w porównaniu z wartością docelową 3 % PKB do 2010 r., mówią same za siebie. Poza tym w UE zaledwie 55 % wydatków na badania pochodzi z sektora prywatnego, co ocenia się jako główną przyczynę, dla której UE pozostaje w tyle za USA pod względem innowacji (9). |
| --- | --- |

2.3.1

Nie jest tajemnicą, że jak dotąd w znacznej mierze nie udało się osiągnąć ambitnych celów dotyczących wzrostu i zatrudnienia, które Rada Europejska wytyczyła w marcu 2000 r. przy stosunkowo korzystnych wówczas warunkach gospodarczych. W ogólnych wytycznych polityki gospodarczej z 12 lipca 2005 r. stwierdzono, że „pod wieloma względami realizacja postawionego przed gospodarką UE celu przekształcenia się w najbardziej konkurencyjną gospodarkę na świecie jest jeszcze bardziej odległa niż w marcu 2000 r.” (6). Niski przyrost wydajności, obok utrzymującego się wysokiego bezrobocia, to jedna z przyczyn tego stanu rzeczy. Poziom bezrobocia odzwierciedla się naturalnie w stopie zatrudnienia, która wprawdzie w 2003 r. nieznacznie się podniosła do 63 %, ale i tak jest zdecydowanie poniżej celu 70 % w 2010 r. Grupa ekspertów ds. strategii lizbońskiej pod przewodnictwem Wima Koka już w listopadzie 2004 r. w swoim raporcie zwróciła uwagę na to zjawisko. Spadek przyrostu wydajności (na jedną godziną pracy), notowany w UE od połowy lat 90-tych, „można w mniejszym lub większym stopniu tłumaczyć niższym poziomem inwestycji przypadających na jednego pracownika, a także spowolnieniem postępu technologicznego” (7). Dalej grupa ekspertów stwierdza, że to spowolnienie związane „jest z tymi samymi powodami, dla których Europa nie spełnia założeń strategii lizbońskiej: niedostateczne inwestycje w badania i rozwój oraz edukację, niewystarczająca zdolność do przekształcenia badań w produkty i procesy handlowe, a także niższa produktywność europejskich branż produkujących technologie informatyczne i telekomunikacyjne (łącznie ze sprzętem biurowym i półprzewodnikami) oraz usług wykorzystujących te technologie w Europie (takich jak handel hurtowy i detaliczny, usługi finansowe) z powodu wolniejszego tempa rozprzestrzeniania się technologii informatycznych i telekomunikacyjnych.” (8). Najwyraźniej więc gospodarce europejskiej brakuje inwestycji w przyszłościowe produkty i technologie oraz innowacyjności, która wymaga także inwestowania w podnoszenie kwalifikacji pracowników. Skromne nakłady na badania i rozwój, w porównaniu z wartością docelową 3 % PKB do 2010 r., mówią same za siebie. Poza tym w UE zaledwie 55 % wydatków na badania pochodzi z sektora prywatnego, co ocenia się jako główną przyczynę, dla której UE pozostaje w tyle za USA pod względem innowacji (9).

| 2.3.2 | W swoim komunikacie na wiosenny szczyt Rady Europejskiej w marcu 2006 r. Komisja doszła do wniosku, że mimo wszelkich wysiłków „UE prawdopodobnie nie będzie w stanie do 2010 r. zwiększyć nakładów na badania naukowe do zakładanego docelowego poziomu 3 % PKB” (10). W związku z tym podkreśla konieczność zwiększenia inwestycji prywatnych, ku czemu polityka rynku wewnętrznego powinna stworzyć lepsze warunki. Tylko tego typu strategia na rzecz innowacji, obok polityki makroekonomicznej nastawionej na wzrost i zatrudnienie, doprowadzi do zwiększenia się liczby wysokiej jakości miejsc pracy. Podkreślono to także we wnioskach z wiosennego szczytu Rady Europejskiej, która domaga się kompleksowej polityki w zakresie innowacji, obejmującej przede wszystkim inwestycje w kształcenie ogólne i zawodowe (11). Konieczność inwestowania w wiedzę i innowacje oraz podejmowania wiążących się z tym środków na szczeblu europejskim i krajowym została ponownie podkreślona przez Radę na posiedzeniu w dniach 15-16 czerwca 2006 r. (12) |
| --- | --- |

2.3.2

W swoim komunikacie na wiosenny szczyt Rady Europejskiej w marcu 2006 r. Komisja doszła do wniosku, że mimo wszelkich wysiłków „UE prawdopodobnie nie będzie w stanie do 2010 r. zwiększyć nakładów na badania naukowe do zakładanego docelowego poziomu 3 % PKB” (10). W związku z tym podkreśla konieczność zwiększenia inwestycji prywatnych, ku czemu polityka rynku wewnętrznego powinna stworzyć lepsze warunki. Tylko tego typu strategia na rzecz innowacji, obok polityki makroekonomicznej nastawionej na wzrost i zatrudnienie, doprowadzi do zwiększenia się liczby wysokiej jakości miejsc pracy. Podkreślono to także we wnioskach z wiosennego szczytu Rady Europejskiej, która domaga się kompleksowej polityki w zakresie innowacji, obejmującej przede wszystkim inwestycje w kształcenie ogólne i zawodowe (11). Konieczność inwestowania w wiedzę i innowacje oraz podejmowania wiążących się z tym środków na szczeblu europejskim i krajowym została ponownie podkreślona przez Radę na posiedzeniu w dniach 15-16 czerwca 2006 r. (12)

2.4   Inwestowanie w ludzi warunkiem innowacyjnej gospodarki opartej na wiedzy

| 2.4.1 | W gospodarce i społeczeństwie opartych na wiedzy stale unowocześnia się struktury produkcji i usług poprzez zastosowanie technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz innowacyjnych produktów i technologii. Jednocześnie zmienia się organizacja pracy zarówno w sektorze produkcji, jak i w administracji. Te techniczno-organizacyjne przemiany strukturalne wiążą się z nowymi wymaganiami wobec pracowników, które należy uwzględnić zarówno na poziomie edukacji szkolnej i szkolenia zawodowego, jak i później w dalszym podnoszeniu kwalifikacji. Znajomość technik informacyjnych oraz umiejętność korzystania z technologii informacyjno-komunikacyjnych, ale także umiejętności interpersonalne, takie jak komunikatywność, umiejętność pracy w zespole oraz znajomość języków obcych, są decydujące dla sprostania nowym wymogom w pracy. Te kluczowe umiejętności powinny być przekazywane na wszystkich poziomach systemu kształcenia, także z myślą o zwiększaniu innowacyjności przedsiębiorstw poprzez podnoszenie kwalifikacji pracowników. |
| --- | --- |

2.4.1

W gospodarce i społeczeństwie opartych na wiedzy stale unowocześnia się struktury produkcji i usług poprzez zastosowanie technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz innowacyjnych produktów i technologii. Jednocześnie zmienia się organizacja pracy zarówno w sektorze produkcji, jak i w administracji. Te techniczno-organizacyjne przemiany strukturalne wiążą się z nowymi wymaganiami wobec pracowników, które należy uwzględnić zarówno na poziomie edukacji szkolnej i szkolenia zawodowego, jak i później w dalszym podnoszeniu kwalifikacji. Znajomość technik informacyjnych oraz umiejętność korzystania z technologii informacyjno-komunikacyjnych, ale także umiejętności interpersonalne, takie jak komunikatywność, umiejętność pracy w zespole oraz znajomość języków obcych, są decydujące dla sprostania nowym wymogom w pracy. Te kluczowe umiejętności powinny być przekazywane na wszystkich poziomach systemu kształcenia, także z myślą o zwiększaniu innowacyjności przedsiębiorstw poprzez podnoszenie kwalifikacji pracowników.

| 2.4.2 | Już w listopadzie 2003 r. w raporcie zespołu zadaniowego ds. zatrudnienia podkreślono, że podwyższenie poziomu kształcenia i nieustanne dostosowywanie kwalifikacji do wymogów gospodarki opartej na wiedzy ma centralne znaczenie dla zwiększenia zatrudnienia. Chodzi przy tym nie tylko o wyższy poziom kształcenia ogólnego, ale także o łatwiejszy dostęp do kształcenia ustawicznego dla przedstawicieli różnych zawodów zarówno sektora publicznego jak i prywatnego. W tym zakresie pierwszeństwo powinni mieć ci, którzy mają największe potrzeby, czyli pracownicy o niskich kwalifikacjach, osoby starsze i pracownicy małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Przy tym zespół zadaniowy zwraca szczególną uwagę na odpowiedzialność, jaka spoczywa na pracodawcach i apeluje do nich, by czuli się bardziej odpowiedzialni „za doskonalenie umiejętności pracowników przez całą ich karierę zawodową.” (13). Łącząc przepisy prawne z dobrowolnymi uregulowaniami, należy zapewnić wystarczające nakłady ze strony pracodawców na szkolenie pracowników oraz sprawiedliwy podział kosztów (np. poprzez branżowe lub regionalne fundusze szkoleniowe, ulgi podatkowe, czy też obowiązkową składkę na szkolenia, jak np. we Francji) (14). EKES jest zdania, że każdy pracownik powinien mieć możliwość dokształcania się. |
| --- | --- |

2.4.2

Już w listopadzie 2003 r. w raporcie zespołu zadaniowego ds. zatrudnienia podkreślono, że podwyższenie poziomu kształcenia i nieustanne dostosowywanie kwalifikacji do wymogów gospodarki opartej na wiedzy ma centralne znaczenie dla zwiększenia zatrudnienia. Chodzi przy tym nie tylko o wyższy poziom kształcenia ogólnego, ale także o łatwiejszy dostęp do kształcenia ustawicznego dla przedstawicieli różnych zawodów zarówno sektora publicznego jak i prywatnego. W tym zakresie pierwszeństwo powinni mieć ci, którzy mają największe potrzeby, czyli pracownicy o niskich kwalifikacjach, osoby starsze i pracownicy małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Przy tym zespół zadaniowy zwraca szczególną uwagę na odpowiedzialność, jaka spoczywa na pracodawcach i apeluje do nich, by czuli się bardziej odpowiedzialni „za doskonalenie umiejętności pracowników przez całą ich karierę zawodową.” (13). Łącząc przepisy prawne z dobrowolnymi uregulowaniami, należy zapewnić wystarczające nakłady ze strony pracodawców na szkolenie pracowników oraz sprawiedliwy podział kosztów (np. poprzez branżowe lub regionalne fundusze szkoleniowe, ulgi podatkowe, czy też obowiązkową składkę na szkolenia, jak np. we Francji) (14). EKES jest zdania, że każdy pracownik powinien mieć możliwość dokształcania się.

| 2.4.3 | Również grupa ekspertów zajmująca się zagadnieniem: „Przyszłość polityki społecznej UE” zaleca, by w ramach strategii na rzecz zatrudnienia Unia skoncentrowała się na stworzeniu w systemie edukacji warunków dla gospodarki opartej na wiedzy i generalnie na poprawie systemu edukacji (15). Grupa ekspertów przedstawiła szereg propozycji, dotyczących wszystkich szczebli edukacji szkolnej i kształcenia zawodowego. Szczególną wagę przykładano przy tym do ciągłego podnoszenia kwalifikacji. Jedna z propozycji zakładała także ujęcie w zbiorowych układach pracy oraz w umowach o pracę ogólnego prawa do dalszego kształcenia. Ponadto przedsiębiorstwa powinny dla każdego pracownika opracować plan rozwoju personalnego i stworzyć zakładowy system zarządzania szkoleniami i wiedzą. Dobrych pomysłów z pewnością więc nie brakuje, gorzej jest z ich realizacją. |
| --- | --- |

2.4.3

Również grupa ekspertów zajmująca się zagadnieniem: „Przyszłość polityki społecznej UE” zaleca, by w ramach strategii na rzecz zatrudnienia Unia skoncentrowała się na stworzeniu w systemie edukacji warunków dla gospodarki opartej na wiedzy i generalnie na poprawie systemu edukacji (15). Grupa ekspertów przedstawiła szereg propozycji, dotyczących wszystkich szczebli edukacji szkolnej i kształcenia zawodowego. Szczególną wagę przykładano przy tym do ciągłego podnoszenia kwalifikacji. Jedna z propozycji zakładała także ujęcie w zbiorowych układach pracy oraz w umowach o pracę ogólnego prawa do dalszego kształcenia. Ponadto przedsiębiorstwa powinny dla każdego pracownika opracować plan rozwoju personalnego i stworzyć zakładowy system zarządzania szkoleniami i wiedzą. Dobrych pomysłów z pewnością więc nie brakuje, gorzej jest z ich realizacją.

2.5   Poprawa jakości życia zawodowego w celu zwiększenia innowacyjności i lepsze integrowanie starszych pracowników

2.5.1   Jakość życia zawodowego a wydajność

| 2.5.1.1 | Dążenie do gospodarki opartej na wiedzy i innowacyjnej wymaga nowych inicjatyw poprawiających jakość życia zawodowego. Warunki pracy przyjazne dla zdrowia, organizacja pracy ściślejszą współpracę między kadrą zarządzającą i kierowniczą a innymi szczeblami pracowniczymi, współpracę na równych prawach i współdecydowanie sprzyjają zadowoleniu i dobremu samopoczuciu pracowników, a to z kolei ma wpływ na sukces gospodarczy przedsiębiorstwa. I na odwrót — niezdrowe i szkodliwe warunki pracy obniżają jakość życia i powodują koszty społeczne oraz straty w wydajności, co negatywnie oddziałuje na innowacyjność całej gospodarki. Potwierdzają to analizy naukowe, których nie jest jednak zbyt wiele. |
| --- | --- |

2.5.1.1

Dążenie do gospodarki opartej na wiedzy i innowacyjnej wymaga nowych inicjatyw poprawiających jakość życia zawodowego. Warunki pracy przyjazne dla zdrowia, organizacja pracy ściślejszą współpracę między kadrą zarządzającą i kierowniczą a innymi szczeblami pracowniczymi, współpracę na równych prawach i współdecydowanie sprzyjają zadowoleniu i dobremu samopoczuciu pracowników, a to z kolei ma wpływ na sukces gospodarczy przedsiębiorstwa. I na odwrót — niezdrowe i szkodliwe warunki pracy obniżają jakość życia i powodują koszty społeczne oraz straty w wydajności, co negatywnie oddziałuje na innowacyjność całej gospodarki. Potwierdzają to analizy naukowe, których nie jest jednak zbyt wiele.

| 2.5.1.2 | W jednej z analiz Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (z 2004 r.) skoncentrowano się na relacji pomiędzy jakością życia zawodowego a wydajnością (16). Zasadniczym wnioskiem tej analizy jest stwierdzenie, że w obecnych warunkach zaostrzonej konkurencji nie da się zmierzyć sukcesu przedsiębiorstwa samymi tylko wskaźnikami ekonomicznymi. Coraz większą rolę zaczynają odgrywać takie czynniki jak: zadowolenie klientów, optymalizacja relacji w ramach przedsiębiorstwa, innowacyjność i elastyczne struktury organizacyjne. Wyniki badań na podstawie dostępnej literatury potwierdzają ścisły związek dobrych warunków pracy z sukcesem gospodarczym przedsiębiorstwa. Jakość życia zawodowego silnie oddziałuje na wydajność i rentowność. W analizie wyszczególniono następujące czynniki wpływające na powodzenie firmy:






  — | skorelowanie celów przedsiębiorstwa z koncepcjami rozwoju pracowników dla skuteczniejszego osiągania tych celów; |
| --- | --- | --- |

2.5.1.2

W jednej z analiz Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (z 2004 r.) skoncentrowano się na relacji pomiędzy jakością życia zawodowego a wydajnością (16). Zasadniczym wnioskiem tej analizy jest stwierdzenie, że w obecnych warunkach zaostrzonej konkurencji nie da się zmierzyć sukcesu przedsiębiorstwa samymi tylko wskaźnikami ekonomicznymi. Coraz większą rolę zaczynają odgrywać takie czynniki jak: zadowolenie klientów, optymalizacja relacji w ramach przedsiębiorstwa, innowacyjność i elastyczne struktury organizacyjne. Wyniki badań na podstawie dostępnej literatury potwierdzają ścisły związek dobrych warunków pracy z sukcesem gospodarczym przedsiębiorstwa. Jakość życia zawodowego silnie oddziałuje na wydajność i rentowność. W analizie wyszczególniono następujące czynniki wpływające na powodzenie firmy:

—

skorelowanie celów przedsiębiorstwa z koncepcjami rozwoju pracowników dla skuteczniejszego osiągania tych celów;

| — | kompleksowe podejście do zdrowia i higieny pracy, nie tylko w odniesieniu bezpośrednio do warunków pracy, ale i w odniesieniu do motywacji pracowników i do postawy kadry zarządzającej; |
| --- | --- |

—

kompleksowe podejście do zdrowia i higieny pracy, nie tylko w odniesieniu bezpośrednio do warunków pracy, ale i w odniesieniu do motywacji pracowników i do postawy kadry zarządzającej;

| — | koncepcja zdrowego środowiska pracy zapobiegająca zagrożeniom dla zdrowia; |
| --- | --- |

—

koncepcja zdrowego środowiska pracy zapobiegająca zagrożeniom dla zdrowia;

| — | doskonalenie procesów i organizacji pracy za pomocą innowacji technologicznych. |
| --- | --- |

—

doskonalenie procesów i organizacji pracy za pomocą innowacji technologicznych.

| 2.5.1.3 | W dokumencie tym w oparciu o analizy przypadków z różnych państw członkowskich i z różnych branż zdefiniowano także następujące czynniki poprawiające produktywność:






  — | wysoka jakość życia zawodowego, w tym dużą rolę odgrywają warunki sprzyjające godzeniu pracy z życiem rodzinnym; |
| --- | --- | --- |

2.5.1.3

W dokumencie tym w oparciu o analizy przypadków z różnych państw członkowskich i z różnych branż zdefiniowano także następujące czynniki poprawiające produktywność:

—

wysoka jakość życia zawodowego, w tym dużą rolę odgrywają warunki sprzyjające godzeniu pracy z życiem rodzinnym;

| — | kooperatywna postawa kadry zarządzającej przyczynia się do wzrostu wydajności; |
| --- | --- |

—

kooperatywna postawa kadry zarządzającej przyczynia się do wzrostu wydajności;

| — | korzystne są takie formy organizacji pracy, które dają pracownikom więcej autonomii i odpowiedzialności; |
| --- | --- |

—

korzystne są takie formy organizacji pracy, które dają pracownikom więcej autonomii i odpowiedzialności;

| — | w przypadku prac fizycznych poprawa metod pracy i wyposażenia zmniejsza obciążenia i pozwala na większą wydajność, dlatego warto takie inwestycje podejmować; |
| --- | --- |

—

w przypadku prac fizycznych poprawa metod pracy i wyposażenia zmniejsza obciążenia i pozwala na większą wydajność, dlatego warto takie inwestycje podejmować;

| — | w przypadku szczególnych obciążeń potrzebne są niebanalne rozwiązania, by zapobiegać wypadkom przy pracy. Mniejsza liczba zwolnień chorobowych to bezpośrednio przyczynia się do większej wydajności. |
| --- | --- |

—

w przypadku szczególnych obciążeń potrzebne są niebanalne rozwiązania, by zapobiegać wypadkom przy pracy. Mniejsza liczba zwolnień chorobowych to bezpośrednio przyczynia się do większej wydajności.

| 2.5.1.4 | Wraz z wejściem technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK) przesunięciu uległo obciążenie doświadczane przez pracowników w zakładach pracy. Wprawdzie w niektórych dziedzinach, głównie w produkcji przemysłowej, nadal dominują obciążenia fizyczne, jednak ogółem obserwuje się przyrost problemów psychospołecznych, wynikających z rosnącej presji obowiązków i czasu oraz z pracy z TIK. Stres spowodowany pracą jest głównym czynnikiem obciążającym we wszystkich dziedzinach pracy i obszarach gospodarki, przez co staje się on największym wyzwaniem dla działań prewencyjnych. Badania europejskiej agencji pokazują, że zapobieganie napięciom psychicznym nie tylko ogranicza koszty, ale i prowadzi do większej produktywności dzięki lepszej motywacji i atmosferze pracy. |
| --- | --- |

2.5.1.4

Wraz z wejściem technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK) przesunięciu uległo obciążenie doświadczane przez pracowników w zakładach pracy. Wprawdzie w niektórych dziedzinach, głównie w produkcji przemysłowej, nadal dominują obciążenia fizyczne, jednak ogółem obserwuje się przyrost problemów psychospołecznych, wynikających z rosnącej presji obowiązków i czasu oraz z pracy z TIK. Stres spowodowany pracą jest głównym czynnikiem obciążającym we wszystkich dziedzinach pracy i obszarach gospodarki, przez co staje się on największym wyzwaniem dla działań prewencyjnych. Badania europejskiej agencji pokazują, że zapobieganie napięciom psychicznym nie tylko ogranicza koszty, ale i prowadzi do większej produktywności dzięki lepszej motywacji i atmosferze pracy.

| 2.5.1.5 | Zwłaszcza w tzw. nowej gospodarce rośnie udział wykwalifikowanych pracowników mających większą autonomię i prostszą strukturę hierarchii. Jednocześnie jednak wzrosła presja związana z pracą. Coraz bardziej płynne stają się godziny pracy, co wiąże się z nowymi objawami wyczerpania, takimi jak np. syndrom wypalenia, i ogólnym obniżeniem jakości życia. Jednocześnie jednak w niektórych obszarach zauważyć można odwrotną tendencję. W związku z rosnącą presją kosztów i konkurencji odchodzi się od przyjaznych pracownikowi form organizacji pracy — np. w przemyśle motoryzacyjnym rezygnuje się z pracy grupowej na rzecz powrotu do struktury o ścisłym podziale zadań, w której pracownik jest poddany stale tym samym obciążeniom, co stanowi znaczne ryzyko dla zdrowia. |
| --- | --- |

2.5.1.5

Zwłaszcza w tzw. nowej gospodarce rośnie udział wykwalifikowanych pracowników mających większą autonomię i prostszą strukturę hierarchii. Jednocześnie jednak wzrosła presja związana z pracą. Coraz bardziej płynne stają się godziny pracy, co wiąże się z nowymi objawami wyczerpania, takimi jak np. syndrom wypalenia, i ogólnym obniżeniem jakości życia. Jednocześnie jednak w niektórych obszarach zauważyć można odwrotną tendencję. W związku z rosnącą presją kosztów i konkurencji odchodzi się od przyjaznych pracownikowi form organizacji pracy — np. w przemyśle motoryzacyjnym rezygnuje się z pracy grupowej na rzecz powrotu do struktury o ścisłym podziale zadań, w której pracownik jest poddany stale tym samym obciążeniom, co stanowi znaczne ryzyko dla zdrowia.

| 2.5.1.6 | Zwiększa się też udział pracowników o niepewnym zatrudnieniu w postaci np. narzuconej pracy na niepełny etat, na czas określony lub pracy w charakterze pracownika użyczonego, przy czym właśnie te grupy narażone są największe obciążenia, takie jak nieskomplikowane, monotonne czynności, ciężka praca fizyczna, praca w warunkach zagrażających zdrowiu. Niepewne zatrudnienie często wiąże się z niską jakością życia zawodowego, co sprawia, że działania z zakresu BHP oraz lepszej organizacji pracy są szczególnie potrzebne. |
| --- | --- |

2.5.1.6

Zwiększa się też udział pracowników o niepewnym zatrudnieniu w postaci np. narzuconej pracy na niepełny etat, na czas określony lub pracy w charakterze pracownika użyczonego, przy czym właśnie te grupy narażone są największe obciążenia, takie jak nieskomplikowane, monotonne czynności, ciężka praca fizyczna, praca w warunkach zagrażających zdrowiu. Niepewne zatrudnienie często wiąże się z niską jakością życia zawodowego, co sprawia, że działania z zakresu BHP oraz lepszej organizacji pracy są szczególnie potrzebne.

| 2.5.1.7 | Natomiast reprezentatywna ankieta przeprowadzona przez Międzynarodowy Instytut Empirycznej Ekonomii Społecznej (INIFES) wśród pracowników w Niemczech (17) pokazała, jakie wymogi według nich powinna spełniać „dobra praca”. Analiza odpowiedzi pracowników najemnych wykazała, że największe znaczenie przypisuje się wysokości zarobków i pewności zatrudnienia, a w dalszej kolejności takim aspektom związanym z jakością, jak pożyteczna i urozmaicona praca. Na trzecim miejscu wymieniano kwestie społeczne, np. zarządzanie oparte na kooperacji i wzajemne wsparcie. Z punktu widzenia pracowników następujące elementy odgrywają istotną rolę, jeśli chodzi o ich zadowolenie z pracy i motywację:






  1. | stałe, pewne zarobki; |
| --- | --- | --- |

2.5.1.7

Natomiast reprezentatywna ankieta przeprowadzona przez Międzynarodowy Instytut Empirycznej Ekonomii Społecznej (INIFES) wśród pracowników w Niemczech (17) pokazała, jakie wymogi według nich powinna spełniać „dobra praca”. Analiza odpowiedzi pracowników najemnych wykazała, że największe znaczenie przypisuje się wysokości zarobków i pewności zatrudnienia, a w dalszej kolejności takim aspektom związanym z jakością, jak pożyteczna i urozmaicona praca. Na trzecim miejscu wymieniano kwestie społeczne, np. zarządzanie oparte na kooperacji i wzajemne wsparcie. Z punktu widzenia pracowników następujące elementy odgrywają istotną rolę, jeśli chodzi o ich zadowolenie z pracy i motywację:

1.

stałe, pewne zarobki;

| 2. | pewne miejsce pracy; |
| --- | --- |

2.

pewne miejsce pracy;

| 3. | praca ma sprawiać przyjemność; |
| --- | --- |

3.

praca ma sprawiać przyjemność;

| 4. | przełożeni traktują pracownika jak człowieka; |
| --- | --- |

4.

przełożeni traktują pracownika jak człowieka;

| 5. | umowa o pracę na czas nieokreślony; |
| --- | --- |

5.

umowa o pracę na czas nieokreślony;

| 6. | sprzyjanie koleżeńskim stosunkom w pracy; |
| --- | --- |

6.

sprzyjanie koleżeńskim stosunkom w pracy;

| 7. | ochrona zdrowia w miejscu pracy; |
| --- | --- |

7.

ochrona zdrowia w miejscu pracy;

| 8. | praca ma być pożyteczna; |
| --- | --- |

8.

praca ma być pożyteczna;

| 9. | wszechstronna, urozmaicona praca; |
| --- | --- |

9.

wszechstronna, urozmaicona praca;

| 10. | wpływ na sposób wykonywania pracy. |
| --- | --- |

10.

wpływ na sposób wykonywania pracy.

Z każdym z tych punktów zgodziło się od 70 do 90 % respondentów. Inne kryteria dobrej pracy, które także cieszyły się dużym poparciem (ponad 60 %), dotyczyły szans rozwoju własnych zdolności oraz poparcia ze strony przełożonych dla rozwoju zawodowego i osobistego. Ankieta ujawniła także, że wysoka jakość życia zawodowego, w znacznym stopniu odpowiadająca subiektywnym oczekiwaniom pracownika, prowadzi do większego zadowolenia z pracy, entuzjazmu i do większej motywacji. Można więc wysnuć wniosek, że elementy te dodatnio wpływają również na produktywność pracowników, nawet jeśli akurat ta relacja nie została bezpośrednio zbadana.

2.5.2   Dostosowanie organizacji pracy do wieku pracowników

| 2.5.2.1 | Unijny wskaźnik zatrudnienia starszych pracowników (55-65 lat) jest w dalszym ciągu niewystarczający, a cel lizboński zwiększenia go do 50 % do 2010 r. bardzo odległy. Podstawową przyczyną przedwczesnego rezygnowania starszych pracowników z aktywności zawodowej jest zdrowie nadwerężone złymi warunkami i dużą intensywnością pracy oraz wysokie bezrobocie. Niedawno jeszcze polityka kadrowa przedsiębiorstw nastawiona była na zachęcanie pracowników w starszym wieku do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę. Ten proces wypierania bardzo obciążył też systemy zabezpieczeń społecznych. |
| --- | --- |

2.5.2.1

Unijny wskaźnik zatrudnienia starszych pracowników (55-65 lat) jest w dalszym ciągu niewystarczający, a cel lizboński zwiększenia go do 50 % do 2010 r. bardzo odległy. Podstawową przyczyną przedwczesnego rezygnowania starszych pracowników z aktywności zawodowej jest zdrowie nadwerężone złymi warunkami i dużą intensywnością pracy oraz wysokie bezrobocie. Niedawno jeszcze polityka kadrowa przedsiębiorstw nastawiona była na zachęcanie pracowników w starszym wieku do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę. Ten proces wypierania bardzo obciążył też systemy zabezpieczeń społecznych.

| 2.5.2.2 | Zdaniem EKES-u, nie wystarczy formułowanie ambitnych celów, jeśli nie tworzy się jednocześnie warunków niezbędnych do ich osiągnięcia. Skoro tak bardzo brakuje miejsc pracy, to w pierwszej kolejności należy zmniejszyć presję wydajności w zakładach i administracji oraz dostosować warunki pracy i wymogi wydajności tak, by możliwe było wykonywanie danej pracy przez (dłuższy) okres aktywności zawodowej. Aby zmniejszyć presję wydajności i zapobiegać chorobom zawodowym, w wielu zakładach pracy konieczne będzie zwiększenie załogi. Cel ten można osiągnąć przede wszystkim poprawiając jakość życia zawodowego poprzez kształtowanie i organizację pracy oraz właściwą ocenę personelu. Nie należy się przy tym skupiać na podniesieniu ustawowego wieku przechodzenia na emeryturę, lecz na przybliżeniu stanu faktycznego do litery prawa. Konieczne są przede wszystkim nowa organizacja pracy i nowa polityka kadrowa przedsiębiorstw, uwzględniająca pracowników w starszym wieku. |
| --- | --- |

2.5.2.2

Zdaniem EKES-u, nie wystarczy formułowanie ambitnych celów, jeśli nie tworzy się jednocześnie warunków niezbędnych do ich osiągnięcia. Skoro tak bardzo brakuje miejsc pracy, to w pierwszej kolejności należy zmniejszyć presję wydajności w zakładach i administracji oraz dostosować warunki pracy i wymogi wydajności tak, by możliwe było wykonywanie danej pracy przez (dłuższy) okres aktywności zawodowej. Aby zmniejszyć presję wydajności i zapobiegać chorobom zawodowym, w wielu zakładach pracy konieczne będzie zwiększenie załogi. Cel ten można osiągnąć przede wszystkim poprawiając jakość życia zawodowego poprzez kształtowanie i organizację pracy oraz właściwą ocenę personelu. Nie należy się przy tym skupiać na podniesieniu ustawowego wieku przechodzenia na emeryturę, lecz na przybliżeniu stanu faktycznego do litery prawa. Konieczne są przede wszystkim nowa organizacja pracy i nowa polityka kadrowa przedsiębiorstw, uwzględniająca pracowników w starszym wieku.

| 2.5.2.3 | Grupa ekspertów zajmująca się zagadnieniem: „Przyszłość polityki społecznej UE” zaleca w związku z tym działania na trzech płaszczyznach. Oprócz reformy systemów zabezpieczeń społecznych, mającej na celu zmniejszenie zachęt do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę, zasadnicze działania należy podjąć na szczeblu przedsiębiorstw. Trzeba zwiększyć udział starszych pracowników w szkoleniach, poprawić warunki pracy i unowocześnić organizację pracy. Nowe formy organizacji pracy powinny bardziej uwzględniać możliwości i kwalifikacje pracowników w starszym wieku, przede wszystkim poprzez tworzenie miejsc pracy stosownych do wieku i łatwiejszą zmianę zadań w ramach jednego przedsiębiorstwa (18). Poza tym potrzebna jest zmiana mentalności w społeczeństwie, które powinno na nowo nauczyć się cenić doświadczenie i kwalifikacje zdobyte w ciągu długiego okresu aktywności zawodowej. |
| --- | --- |

2.5.2.3

Grupa ekspertów zajmująca się zagadnieniem: „Przyszłość polityki społecznej UE” zaleca w związku z tym działania na trzech płaszczyznach. Oprócz reformy systemów zabezpieczeń społecznych, mającej na celu zmniejszenie zachęt do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę, zasadnicze działania należy podjąć na szczeblu przedsiębiorstw. Trzeba zwiększyć udział starszych pracowników w szkoleniach, poprawić warunki pracy i unowocześnić organizację pracy. Nowe formy organizacji pracy powinny bardziej uwzględniać możliwości i kwalifikacje pracowników w starszym wieku, przede wszystkim poprzez tworzenie miejsc pracy stosownych do wieku i łatwiejszą zmianę zadań w ramach jednego przedsiębiorstwa (18). Poza tym potrzebna jest zmiana mentalności w społeczeństwie, które powinno na nowo nauczyć się cenić doświadczenie i kwalifikacje zdobyte w ciągu długiego okresu aktywności zawodowej.

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego KomitetuEkonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Konkluzje Rady z 1-2 czerwca 2006 r.; dokument niedostępny w wersji polskiej — wersja angielska: http://www.consilium.europa.eu/ueDocs/cms_Data/docs/pressData/en/lsa/89830.pdf

1

(2)  Elastyczność i pewność zatrudnienia — Wspólna opinia Komitetu Zatrudnienia i Komitetu Ochrony Socjalnej, przyjęta na posiedzeniu Rady ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej, Ochrony Zdrowia i Ochrony Konsumenta w dniach 1-2 czerwca 2006 r., http://register.consilium.europa.eu/pdf/pl/06/st09/st09633.pl06.pdf

2

(3)  Komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Europejskie wartości w zglobalizowanym świecie” — dokument Komisji przygotowany na październikowe spotkanie szefów rządów i państw, (COM(2005) 525 końcowy z 20.10.2005), s. 4-5

3

(4)  Patrz: Opinia EKES-u w sprawie „Spójność społeczna: wypełnić treścią europejski model społeczny”, sprawozdawca: Ernst Erik EHNMARK, http://eescopinions.eesc.europa.eu/viewdoc.aspx?doc=//esppub1/esp_public/ces/soc/soc237/pl/ces973-2006_ac_pl.doc

4

(5)  Patrz następujące opinie EKES-u: w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie zwiększenia zatrudnienia starszych pracowników i wydłużenia wieku odchodzenia z rynku pracy (COM(2004) 146 końcowy), (DzU C 157 z 28.6.2005, s. 120-129; sprawozdawca: Gerard DANTIN);

5

http://europa.eu.int/eur-lex/lex/LexUriServ/site/pl/oj/2005/c_157/c_15720050628pl01200129.pdf

oraz

w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego „Wydajność kluczem do konkurencyjności przedsiębiorstw i gospodarek europejskich”, sprawozdawcy: Peter, MORGAN i Ulla Birgitta SIRKEINEN, współsprawozdawca: Ernst Erik EHNMARK. (DzU C 85 z 8.4.2003, s. 95-100); dokument niedostępny w wersji polskiej — wersja angielska:

http://europa.eu.int/eur-lex/pri/en/oj/dat/2003/c_085/c_08520030408en00950100.pdf

(6)  Zalecenie Rady z 12.7.2005 r. w sprawie ogólnych wytycznych polityki gospodarczej państw członkowskich i Wspólnoty (2005-2008) (DzU L 205 z 6.8.2005, s. 28-37)

6

http://europa.eu.int/eur-lex/lex/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32005H0601:PL:HTML

(7)  „Sprostać wyzwaniom. Strategia lizbońska na rzecz wzrostu i zatrudnienia.” Raport grupy wysokiego szczebla pod przewodnictwem Wima Koka, listopad 2004 r., s. 17;

7

http://europa.eu.int/growthandjobs/pdf/kok_report_pl.pdf

(8)  Tamże

8

(9)  Patrz: opinia EKES-u z 15.9.2004 w sprawie „Siódmy amowy Program Badań: Zapotrzebowanie na badania nad zmianami demograficznymi — jakość życia osób starszych oraz potrzeby technologiczne”, sprawozdawca: Renate Heinisch, (DzU C 74 z 2.3.2005, s. 44-54),

9

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/pl/oj/2005/c_074/c_07420050323pl00440054.pdf

(10)  Komunikat Komisji na wiosenny szczyt Rady Europejskiej „Czas wrzucić wyższy bieg: Nowe partnerstwo na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” (COM (2006) 30 wersja ostateczna, część I z 25.1.2006), s. 18

10

(11)  Rada Europejska (Bruksela) 23-24 marca 2006 r. — Konkluzje prezydencji;

11

http://europa.eu.int/rapid/pressReleasesAction.do?reference=DOC/06/1&format=HTML&aged=1&language=PL&guiLanguage=en

(12)  Konkluzje prezydencji, pkty 20 i 21

12

(13)  Raport „Praca, praca, praca — tworzenie nowych miejsc pracy w Europie” zespołu zadaniowego ds. zatrudnienia pod przewodnictwem Wima Koka, listopad 2003 r.,

13

http://www.mps.gov.pl/index.php?gid=581

(14)  Tamże

14

(15)  Raport grupy wysokiego szczebla w sprawie przyszłości polityki społecznej w rozszerzonej Unii Europejskiej, maj 2004 r.; dokument niedostępny w wersji polskiej — wersja niemiecka:

15

http://europa.eu.int/comm/employment_social/publications/2005/ke6104202_de.pdf

(16)  European Agency for Safety and Health at Work: Quality of the Working Environment and Productivity — Working Paper (2004); dokument dostępny tylko w języku angielskim:

16

European Agency for Safety and Health at Work: Quality of the Working Environment and Productivity

Working Paper (2004)

http://osha.eu.int/publications/reports/211/quality_productivity_en.pdf

(17)  Was ist gute Arbeit? Anforderungen aus Sicht von Erwerbstätigen, INIFES, listopad 2005 r.; dokument dostępny tylko w języku niemieckim:

17

Was ist gute Arbeit? Anforderungen aus Sicht von Erwerbstätigen

http://www.inqa.de/Inqa/Redaktion/Projekte/Was-ist-gute-Arbeit/gute-arbeit-endfassung,property=pdf,bereich=inqa,sprache=de,rwb=true.pdf

(18)  Raport grupy wysokiego szczebla w sprawie przyszłości polityki społecznej w rozszerzonej Unii Europejskiej, maj 2004 r.; dokument niedostępny w języku polskim — wersja niemiecka:

18

http://europa.eu.int/comm/employment_social/publications/2005/ke6104202_de.pdf

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/163 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/163

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Obywatelstwo europejskie i sposoby jego uwidaczniania i urzeczywistniania”

(2006/C 318/28)

Dnia 19 stycznia 2006 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił sporządzić opinię w sprawie: „Obywatelstwo europejskie i sposoby jego uwidaczniania i urzeczywistniania”

Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 13 lipca 2006 r. (sprawozdawcą był Bruno VEVER).

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 14 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 111 do 22 — 13 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Streszczenie

| 1.1 | Formalne uwzględnienie praw obywatelstwa europejskiego w obecnie obowiązujących traktatach nie wystarczyło do zahamowania wzrostu eurosceptycznych opinii. Problemem Europy jest nagromadzenie swego rodzaju deficytu jej wizerunku wśród samych Europejczyków: deficyt zauważalności, poczucia tożsamości, informacji, dialogu i skuteczności zajmują czołowe miejsce na bardzo długiej liście. Ogólnie rzecz biorąc, mamy do czynienia z niedostatkiem zaufania. Jego skutki odbiły się niekorzystnie na procesie ratyfikacji traktatu konstytucyjnego, a takie zahamowanie może jeszcze bardziej podsycić nastroje eurosceptyczne. |
| --- | --- |

1.1

Formalne uwzględnienie praw obywatelstwa europejskiego w obecnie obowiązujących traktatach nie wystarczyło do zahamowania wzrostu eurosceptycznych opinii. Problemem Europy jest nagromadzenie swego rodzaju deficytu jej wizerunku wśród samych Europejczyków: deficyt zauważalności, poczucia tożsamości, informacji, dialogu i skuteczności zajmują czołowe miejsce na bardzo długiej liście. Ogólnie rzecz biorąc, mamy do czynienia z niedostatkiem zaufania. Jego skutki odbiły się niekorzystnie na procesie ratyfikacji traktatu konstytucyjnego, a takie zahamowanie może jeszcze bardziej podsycić nastroje eurosceptyczne.

| 1.2 | Należy zatem bezzwłocznie podjąć środki zaradcze: priorytetem nie powinno być dziś przygotowanie nowych deklaracji praw, lecz podjęcie konkretnych działań umożliwiających pełne korzystanie z obywatelstwa europejskiego. Będzie to wymagać czynnego i wzmożonego zaangażowania Komisji, utworzenia zbioru zasad postępowania umożliwiających lepsze zarządzanie instytucjami, zatrzymania rosnącej rozbieżności pomiędzy ambicjami wiązanymi z Europą, a niewielkimi dostępnymi środkami, ściślejszej współpracy między państwami, które są gotowe do wspólnego działania, większego nacisku i większej liczby inicjatyw ze strony podmiotów społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

1.2

Należy zatem bezzwłocznie podjąć środki zaradcze: priorytetem nie powinno być dziś przygotowanie nowych deklaracji praw, lecz podjęcie konkretnych działań umożliwiających pełne korzystanie z obywatelstwa europejskiego. Będzie to wymagać czynnego i wzmożonego zaangażowania Komisji, utworzenia zbioru zasad postępowania umożliwiających lepsze zarządzanie instytucjami, zatrzymania rosnącej rozbieżności pomiędzy ambicjami wiązanymi z Europą, a niewielkimi dostępnymi środkami, ściślejszej współpracy między państwami, które są gotowe do wspólnego działania, większego nacisku i większej liczby inicjatyw ze strony podmiotów społeczeństwa obywatelskiego.

| 1.3 | Zdaniem EKES-u należy przede wszystkim naprawić szczególnie nieuzasadnione niedociągnięcia europejskie, to znaczy:






  — | wznowić prace nad europejskim statutem stowarzyszeń i jak najszybciej go przyjąć, |
| --- | --- | --- |

1.3

Zdaniem EKES-u należy przede wszystkim naprawić szczególnie nieuzasadnione niedociągnięcia europejskie, to znaczy:

—

wznowić prace nad europejskim statutem stowarzyszeń i jak najszybciej go przyjąć,

| — | podjąć podobne działania w odniesieniu do europejskiego statutu towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, |
| --- | --- |

—

podjąć podobne działania w odniesieniu do europejskiego statutu towarzystw ubezpieczeń wzajemnych,

| — | stworzyć uproszczony statut spółki europejskiej dostępny dla MŚP, |
| --- | --- |

—

stworzyć uproszczony statut spółki europejskiej dostępny dla MŚP,

| — | wdrożyć patent wspólnotowy w państwach członkowskich, które go ratyfikowały, |
| --- | --- |

—

wdrożyć patent wspólnotowy w państwach członkowskich, które go ratyfikowały,

| — | usunąć wszelkie przypadki podwójnego opodatkowania, przynajmniej w strefie euro, |
| --- | --- |

—

usunąć wszelkie przypadki podwójnego opodatkowania, przynajmniej w strefie euro,

| — | zapewnić prawo do przenoszenia na zasadach niedyskryminujących uprawnień do ubezpieczeń społecznych. |
| --- | --- |

—

zapewnić prawo do przenoszenia na zasadach niedyskryminujących uprawnień do ubezpieczeń społecznych.

| 1.4 | Następnie zdaniem EKES-u należy zwiększyć udział obywateli w zarządzaniu sprawami publicznymi w Unii, to znaczy:






  — | zaradzić niedostatecznemu uwrażliwieniu środków przekazu na zagadnienia europejskie propagując lepsze wzorce, przy wsparciu europejskiej agencji audiowizualnej, |
| --- | --- | --- |

1.4

Następnie zdaniem EKES-u należy zwiększyć udział obywateli w zarządzaniu sprawami publicznymi w Unii, to znaczy:

—

zaradzić niedostatecznemu uwrażliwieniu środków przekazu na zagadnienia europejskie propagując lepsze wzorce, przy wsparciu europejskiej agencji audiowizualnej,

| — | przywrócić znaczenie etapu konsultacji w procesie przygotowywania projektów, koncentrując się w większym stopniu na zapewnieniu wartości dodanej dla obywateli, |
| --- | --- |

—

przywrócić znaczenie etapu konsultacji w procesie przygotowywania projektów, koncentrując się w większym stopniu na zapewnieniu wartości dodanej dla obywateli,

| — | wykryć i publicznie uzasadnić powody blokowania przez Radę czy wycofania przez Komisję projektów dotyczących europejskich praw obywateli, |
| --- | --- |

—

wykryć i publicznie uzasadnić powody blokowania przez Radę czy wycofania przez Komisję projektów dotyczących europejskich praw obywateli,

| — | wspierać w sferze społeczno-zawodowej zaangażowanie w samoregulację i współregulację we wszystkich dziedzinach znajdujących się bezpośrednio w kręgu zainteresowania społeczeństwa obywatelskiego, |
| --- | --- |

—

wspierać w sferze społeczno-zawodowej zaangażowanie w samoregulację i współregulację we wszystkich dziedzinach znajdujących się bezpośrednio w kręgu zainteresowania społeczeństwa obywatelskiego,

| — | sprecyzować — we współpracy z różnymi agencjami wsparcia jednolitego rynku — pojęcie europejskiej usługi użyteczności publicznej, która obejmowałoby docelowo zewnętrzne uwspólnotowione organa celne, |
| --- | --- |

—

sprecyzować — we współpracy z różnymi agencjami wsparcia jednolitego rynku — pojęcie europejskiej usługi użyteczności publicznej, która obejmowałoby docelowo zewnętrzne uwspólnotowione organa celne,

| — | opracować bardziej interaktywne sposoby przekazywania informacji europejskich, |
| --- | --- |

—

opracować bardziej interaktywne sposoby przekazywania informacji europejskich,

| — | włączyć podmioty społeczno-zawodowe w wykorzystywanie funduszy strukturalnych w terenie. |
| --- | --- |

—

włączyć podmioty społeczno-zawodowe w wykorzystywanie funduszy strukturalnych w terenie.

| 1.5 | Co więcej, zdaniem EKES-u należy wspierać wspólne inicjatywy kładące duży nacisk na tożsamość, na przykład:






  — | przyznać absolutne pierwszeństwo finansowaniu z budżetu wspólnotowego dużych, szczególnie ważnych projektów europejskich (sieci transeuropejskich, badań naukowych, nowoczesnych technologii), |
| --- | --- | --- |

1.5

Co więcej, zdaniem EKES-u należy wspierać wspólne inicjatywy kładące duży nacisk na tożsamość, na przykład:

—

przyznać absolutne pierwszeństwo finansowaniu z budżetu wspólnotowego dużych, szczególnie ważnych projektów europejskich (sieci transeuropejskich, badań naukowych, nowoczesnych technologii),

| — | inwestować w ambitne europejskie programy edukacyjne i szkoleniowe, w tym językowe, obejmujące atrakcyjną dla młodzieży, dobrowolną europejską służbę obywatelską, |
| --- | --- |

—

inwestować w ambitne europejskie programy edukacyjne i szkoleniowe, w tym językowe, obejmujące atrakcyjną dla młodzieży, dobrowolną europejską służbę obywatelską,

| — | sprawić, by znane postaci mogły dać otwarte świadectwo swej tożsamości europejskiej, |
| --- | --- |

—

sprawić, by znane postaci mogły dać otwarte świadectwo swej tożsamości europejskiej,

| — | inwestować w równie ambitne programy europejskie na płaszczyźnie kulturalnej i medialnej, z zastosowaniem jednolitego statutu fundacji i sponsoringu; |
| --- | --- |

—

inwestować w równie ambitne programy europejskie na płaszczyźnie kulturalnej i medialnej, z zastosowaniem jednolitego statutu fundacji i sponsoringu;

| — | osiągnąć szczególne postępy w integracji gospodarczej i społecznej w ramach strefy euro, |
| --- | --- |

—

osiągnąć szczególne postępy w integracji gospodarczej i społecznej w ramach strefy euro,

| — | podejmować decyzje o dużym znaczeniu politycznym, na przykład dotyczące organizowania wyborów do Parlamentu Europejskiego w tym samym dniu, uznać 9 maja dniem Europy, wolnym od pracy, z wyprzedzeniem wprowadzić prawo europejskiej inicjatywy obywatelskiej. |
| --- | --- |

—

podejmować decyzje o dużym znaczeniu politycznym, na przykład dotyczące organizowania wyborów do Parlamentu Europejskiego w tym samym dniu, uznać 9 maja dniem Europy, wolnym od pracy, z wyprzedzeniem wprowadzić prawo europejskiej inicjatywy obywatelskiej.

| 1.6 | Podsumowując, EKES jest przekonany, że takie inicjatywy pozwolą Europejczykom mocniej doświadczyć, czym jest obywatelstwo europejskie, w pełni korzystać ze swobód, które to obywatelstwo przed nimi otwiera, i w ten sposób przywrócić Europie tożsamość, dynamikę, konkurencyjność i spójność, z których zapewnieniem państwa członkowskie mają trudności. |
| --- | --- |

1.6

Podsumowując, EKES jest przekonany, że takie inicjatywy pozwolą Europejczykom mocniej doświadczyć, czym jest obywatelstwo europejskie, w pełni korzystać ze swobód, które to obywatelstwo przed nimi otwiera, i w ten sposób przywrócić Europie tożsamość, dynamikę, konkurencyjność i spójność, z których zapewnieniem państwa członkowskie mają trudności.

| 1.7 | Aby przyczynić się do osiągnięcia tego celu, EKES postanowił utworzyć stałą grupę ds. aktywnego obywatelstwa europejskiego i zorganizować wkrótce sympozjum na ten temat. |
| --- | --- |

1.7

Aby przyczynić się do osiągnięcia tego celu, EKES postanowił utworzyć stałą grupę ds. aktywnego obywatelstwa europejskiego i zorganizować wkrótce sympozjum na ten temat.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Pomimo przytłaczającego wpływu panującego eurosceptycyzmu, Europejczycy są głęboko przywiązani do uważanych za naturalne i nieodwracalne podstawowych osiągnięć integracji europejskiej:






  — | pokoju i współpracy między państwami członkowskimi, |
| --- | --- | --- |

2.1

Pomimo przytłaczającego wpływu panującego eurosceptycyzmu, Europejczycy są głęboko przywiązani do uważanych za naturalne i nieodwracalne podstawowych osiągnięć integracji europejskiej:

—

pokoju i współpracy między państwami członkowskimi,

| — | pełnego korzystania z praw demokratycznych, |
| --- | --- |

—

pełnego korzystania z praw demokratycznych,

| — | swobody przemieszczania się i handlu, |
| --- | --- |

—

swobody przemieszczania się i handlu,

| — | woli jednoczenia się w obliczu światowych trudności. |
| --- | --- |

—

woli jednoczenia się w obliczu światowych trudności.

| 2.2 | Europejczycy są w równym stopniu wymagający w stosunku do integracji europejskiej. Oczekują od Unii rzeczywistej wartości dodanej, a w szczególności:






  — | umocnienia ich praw politycznych, obywatelskich, gospodarczych, społecznych i do uczestnictwa, |
| --- | --- | --- |

2.2

Europejczycy są w równym stopniu wymagający w stosunku do integracji europejskiej. Oczekują od Unii rzeczywistej wartości dodanej, a w szczególności:

—

umocnienia ich praw politycznych, obywatelskich, gospodarczych, społecznych i do uczestnictwa,

| — | silniejszego wsparcia ich tożsamości i jakości życia w drodze istotnych przemian, |
| --- | --- |

—

silniejszego wsparcia ich tożsamości i jakości życia w drodze istotnych przemian,

| — | pobudzenia wzrostu, zatrudnienia i rozwoju społeczno-gospodarczego, |
| --- | --- |

—

pobudzenia wzrostu, zatrudnienia i rozwoju społeczno-gospodarczego,

| — | skuteczniejszego promowania wspólnych interesów na świecie. |
| --- | --- |

—

skuteczniejszego promowania wspólnych interesów na świecie.

| 2.3 | W odczuciu wielu Europejczyków oczekiwania te nie są dziś spełniane ani w odniesieniu do ich trosk życia codziennego, ani w odniesieniu do przyszłości. Podwójne odrzucenie projektu traktatu konstytucyjnego, przez wyborców francuskich i holenderskich, najdobitniej uwypukliło ten problem oraz wątpliwości opinii publicznej, mimo że niewątpliwie istotną rolę odegrały również przyczyny niezwiązane z Europą. |
| --- | --- |

2.3

W odczuciu wielu Europejczyków oczekiwania te nie są dziś spełniane ani w odniesieniu do ich trosk życia codziennego, ani w odniesieniu do przyszłości. Podwójne odrzucenie projektu traktatu konstytucyjnego, przez wyborców francuskich i holenderskich, najdobitniej uwypukliło ten problem oraz wątpliwości opinii publicznej, mimo że niewątpliwie istotną rolę odegrały również przyczyny niezwiązane z Europą.

| 2.4 | A przecież w dziedzinie praw obywatelstwa europejskiego poczynione zostały rzeczywiste postępy. Zaczęły się one wraz z przyjęciem traktatu z Maastricht i znajdują odzwierciedlenie w obowiązujących traktatach (por. traktat amsterdamski i nicejski), w Karcie Praw Podstawowych i w traktacie konstytucyjnym (nadającym Karcie moc prawną poprzez jej włączenie) poddanym pod głosowanie. Konwent przygotowujący traktat konstytucyjny, który z uwagi na udział parlamentarzystów i otwarcie na społeczeństwo obywatelskie stanowił prawdziwą innowację, podjął starania, by ugruntować te prawa na płaszczyźnie politycznej, obywatelskiej, gospodarczej i społecznej. Oprócz udziału w Konwencie Komitet Ekonomiczno-Społeczny w ciągu ostatnich kilku lat nieustannie angażował się w działania na rzecz pełnego uznania praw obywateli europejskich i uwzględnienia ich obaw. Należy jednak przyznać, że formalne wpisanie wspomnianych praw do traktatów nie wystarczyło, by zahamować narastanie eurosceptycznych nastrojów. Stwierdzenie Jeana Monneta, że nie dążymy do koalicji państw, lecz do jednoczenia ludzi, nie zdaje się obecnie odpowiadać głównemu nurtowi funkcjonowania Unii. |
| --- | --- |

2.4

A przecież w dziedzinie praw obywatelstwa europejskiego poczynione zostały rzeczywiste postępy. Zaczęły się one wraz z przyjęciem traktatu z Maastricht i znajdują odzwierciedlenie w obowiązujących traktatach (por. traktat amsterdamski i nicejski), w Karcie Praw Podstawowych i w traktacie konstytucyjnym (nadającym Karcie moc prawną poprzez jej włączenie) poddanym pod głosowanie. Konwent przygotowujący traktat konstytucyjny, który z uwagi na udział parlamentarzystów i otwarcie na społeczeństwo obywatelskie stanowił prawdziwą innowację, podjął starania, by ugruntować te prawa na płaszczyźnie politycznej, obywatelskiej, gospodarczej i społecznej. Oprócz udziału w Konwencie Komitet Ekonomiczno-Społeczny w ciągu ostatnich kilku lat nieustannie angażował się w działania na rzecz pełnego uznania praw obywateli europejskich i uwzględnienia ich obaw. Należy jednak przyznać, że formalne wpisanie wspomnianych praw do traktatów nie wystarczyło, by zahamować narastanie eurosceptycznych nastrojów. Stwierdzenie Jeana Monneta, że nie dążymy do koalicji państw, lecz do jednoczenia ludzi, nie zdaje się obecnie odpowiadać głównemu nurtowi funkcjonowania Unii.

| 2.5 | Obecnie istnieje ryzyko, że z wielu powodów obawy opinii publicznej mogą się nasilić: |
| --- | --- |

2.5

Obecnie istnieje ryzyko, że z wielu powodów obawy opinii publicznej mogą się nasilić:

| 2.5.1 | brak ratyfikacji traktatu konstytucyjnego podda funkcjonowanie rozszerzonej Unii ciężkiej próbie: brak elastyczności i złożoność traktatu nicejskiego, czemu miał zaradzić nowy traktat, szybko wywołają negatywne skutki; |
| --- | --- |

2.5.1

brak ratyfikacji traktatu konstytucyjnego podda funkcjonowanie rozszerzonej Unii ciężkiej próbie: brak elastyczności i złożoność traktatu nicejskiego, czemu miał zaradzić nowy traktat, szybko wywołają negatywne skutki;

| 2.5.2 | powiększa się rozdźwięk pomiędzy ambicjami, jakie wiązano z Europą, a niedostatkami środków zarządzania, zarówno politycznych (trudności w podejmowaniu decyzji przez 27 państw), jak i budżetowych (skromne środki zaplanowane na lata 2007-2013); |
| --- | --- |

2.5.2

powiększa się rozdźwięk pomiędzy ambicjami, jakie wiązano z Europą, a niedostatkami środków zarządzania, zarówno politycznych (trudności w podejmowaniu decyzji przez 27 państw), jak i budżetowych (skromne środki zaplanowane na lata 2007-2013);

| 2.5.3 | nowe prawa obywateli europejskich zapisane w traktacie konstytucyjnym, obejmującym Kartę Praw Podstawowych, nie będą mogły zostać oficjalnie wdrożone; |
| --- | --- |

2.5.3

nowe prawa obywateli europejskich zapisane w traktacie konstytucyjnym, obejmującym Kartę Praw Podstawowych, nie będą mogły zostać oficjalnie wdrożone;

| 2.5.4 | te niesprzyjające okoliczności mogą w znacznym stopniu przeszkodzić w poprawie sytuacji i utrwalić niekorzystną pozycję Europy jako kozła ofiarnego — przypisywaną jej już przez wielu obywateli. |
| --- | --- |

2.5.4

te niesprzyjające okoliczności mogą w znacznym stopniu przeszkodzić w poprawie sytuacji i utrwalić niekorzystną pozycję Europy jako kozła ofiarnego — przypisywaną jej już przez wielu obywateli.

| 2.6 | Jak to EKES podkreślił w swym dokumencie „Wkład w posiedzenie Rady Europejskiej w dniach 15-16 czerwca 2006 r.” (1), okres refleksji, który ustanowiono w wyniku zablokowania traktatu konstytucyjnego, nie powinien stanowić pretekstu dla przyjęcia postawy biernego oczekiwania na większe zaangażowanie obywateli w sprawy europejskie. Przeciwnie — bezzwłoczna poprawa wizerunku Europy wśród opinii publicznej wydaje się konieczna ze względu na istniejące ryzyko pogłębienia się nieufności, zniechęcenia i impasu, których skutki trudno przewidzieć. Ponadto złudna jest wiara w przezwyciężenie — w taki czy inny sposób — porażki w kwestii ratyfikacji traktatu konstytucyjnego bez próby wzbudzenia w Europejczykach większego poczucia przynależności do Europy. W tym celu trzeba koniecznie przeanalizować istotę i przyczyny braku zauważalności i atrakcyjności Europy dla wielu jej obywateli. |
| --- | --- |

2.6

Jak to EKES podkreślił w swym dokumencie „Wkład w posiedzenie Rady Europejskiej w dniach 15-16 czerwca 2006 r.” (1), okres refleksji, który ustanowiono w wyniku zablokowania traktatu konstytucyjnego, nie powinien stanowić pretekstu dla przyjęcia postawy biernego oczekiwania na większe zaangażowanie obywateli w sprawy europejskie. Przeciwnie — bezzwłoczna poprawa wizerunku Europy wśród opinii publicznej wydaje się konieczna ze względu na istniejące ryzyko pogłębienia się nieufności, zniechęcenia i impasu, których skutki trudno przewidzieć. Ponadto złudna jest wiara w przezwyciężenie — w taki czy inny sposób — porażki w kwestii ratyfikacji traktatu konstytucyjnego bez próby wzbudzenia w Europejczykach większego poczucia przynależności do Europy. W tym celu trzeba koniecznie przeanalizować istotę i przyczyny braku zauważalności i atrakcyjności Europy dla wielu jej obywateli.

3.   Negatywne postrzeganie obywatelstwa europejskiego

| 3.1 | „Obywatelstwo” jest odczuwane w sposób intuicyjny, a wręcz emocjonalny, a dopiero później znajduje odzwierciedlenie w prawach i obowiązkach. Samo obywatelstwo „europejskie” powinno być postrzegane jako wartość dodana, która wzbogaca obywatelstwo narodowe, ale go nie przekreśla, a także jako „nowa granica”, za którą pojawiają się dalsze prawa, swobody i obowiązki. Mimo rzeczywistych postępów w zakresie kontaktów i wymiany, obywatelstwo europejskie jako takie nie sprawdziło się na żadnej z wymienionych płaszczyzn. Można nawet odnieść wrażenie, że zrobiono prawie wszystko, aby to uniemożliwić. Ocenić to można na podstawie kilku prostych stwierdzeń. Wszyscy Europejczycy, a przede wszystkim „przeciętni Europejczycy”, dostrzegają wyraźnie cztery rodzaje niedostatków w kontekście europejskim: |
| --- | --- |

3.1

„Obywatelstwo” jest odczuwane w sposób intuicyjny, a wręcz emocjonalny, a dopiero później znajduje odzwierciedlenie w prawach i obowiązkach. Samo obywatelstwo „europejskie” powinno być postrzegane jako wartość dodana, która wzbogaca obywatelstwo narodowe, ale go nie przekreśla, a także jako „nowa granica”, za którą pojawiają się dalsze prawa, swobody i obowiązki. Mimo rzeczywistych postępów w zakresie kontaktów i wymiany, obywatelstwo europejskie jako takie nie sprawdziło się na żadnej z wymienionych płaszczyzn. Można nawet odnieść wrażenie, że zrobiono prawie wszystko, aby to uniemożliwić. Ocenić to można na podstawie kilku prostych stwierdzeń. Wszyscy Europejczycy, a przede wszystkim „przeciętni Europejczycy”, dostrzegają wyraźnie cztery rodzaje niedostatków w kontekście europejskim:

| 3.1.1 | deficyt zauważalności i postrzegania: cele i ramy integracji europejskiej, również w sensie geopolitycznym (jakie granice?), są dzisiaj mało precyzyjne zarówno z powodu różnic politycznych w kwestii samego celu integracji, jak i braku jasnych kryteriów kontynuowania procesu rozszerzenia, który wydaje się nie mieć końca; |
| --- | --- |

3.1.1

deficyt zauważalności i postrzegania: cele i ramy integracji europejskiej, również w sensie geopolitycznym (jakie granice?), są dzisiaj mało precyzyjne zarówno z powodu różnic politycznych w kwestii samego celu integracji, jak i braku jasnych kryteriów kontynuowania procesu rozszerzenia, który wydaje się nie mieć końca;

| 3.1.2 | deficyt utożsamiania się z UE i poczucia jej bliskości: pomimo nabytych swobód i praw Europa nadal zdaje się być sferą angażującą przede wszystkim środowiska polityków, dyplomatów i ekspertów przy drugorzędnym i niezwykle ograniczonym udziale samych obywateli; również administracjom krajowym i lokalnym towarzyszy poczucie, że znajdują się poza sferą Europy, która jest często postrzegana jako obca; |
| --- | --- |

3.1.2

deficyt utożsamiania się z UE i poczucia jej bliskości: pomimo nabytych swobód i praw Europa nadal zdaje się być sferą angażującą przede wszystkim środowiska polityków, dyplomatów i ekspertów przy drugorzędnym i niezwykle ograniczonym udziale samych obywateli; również administracjom krajowym i lokalnym towarzyszy poczucie, że znajdują się poza sferą Europy, która jest często postrzegana jako obca;

| 3.1.3 | deficyt informacji i dialogu: Europejczycy słabo znają swoje prawa, swobody i warunki funkcjonowania wspólnego rynku. Częstokroć ich pytania o Europę źle się przyjmuje, niewłaściwie się do nich podchodzi, udziela się na nie niedostatecznych odpowiedzi. Ze swej strony rządy niejednokrotnie pokazują obywatelom w Europie tylko to, co jest im wygodne, i krytykują lub ukrywają to, co je ogranicza, podejmując ryzyko utraty przez Europę jej wiarygodności. Ogólnodostępne media (radio, telewizja), głównie krajowe, również nie wydają się zbyt dobrze zorientowane w tych sprawach, ocenianych jako skomplikowane przez samych dziennikarzy, którzy nie są dostatecznie przygotowani zawodowo w tym zakresie. Nie przekazują informacji na ten temat, ograniczając się do pojedynczych, często skrótowych, a wręcz niedokładnych wiadomości; brak jakiejkolwiek opinii „europejskiej”, która nie byłaby z trudem sformułowaną sumą opinii krajowych, nie ułatwia również rozwoju mediów europejskich i vice versa; |
| --- | --- |

3.1.3

deficyt informacji i dialogu: Europejczycy słabo znają swoje prawa, swobody i warunki funkcjonowania wspólnego rynku. Częstokroć ich pytania o Europę źle się przyjmuje, niewłaściwie się do nich podchodzi, udziela się na nie niedostatecznych odpowiedzi. Ze swej strony rządy niejednokrotnie pokazują obywatelom w Europie tylko to, co jest im wygodne, i krytykują lub ukrywają to, co je ogranicza, podejmując ryzyko utraty przez Europę jej wiarygodności. Ogólnodostępne media (radio, telewizja), głównie krajowe, również nie wydają się zbyt dobrze zorientowane w tych sprawach, ocenianych jako skomplikowane przez samych dziennikarzy, którzy nie są dostatecznie przygotowani zawodowo w tym zakresie. Nie przekazują informacji na ten temat, ograniczając się do pojedynczych, często skrótowych, a wręcz niedokładnych wiadomości; brak jakiejkolwiek opinii „europejskiej”, która nie byłaby z trudem sformułowaną sumą opinii krajowych, nie ułatwia również rozwoju mediów europejskich i vice versa;

| 3.1.4 | deficyt skuteczności gospodarczej i społecznej: w obliczu skutków globalizacji wiele osób uważa, że Europa nie jest ani siłą napędową ze względu na niedostateczne wyniki w dziedzinie wzrostu i zatrudnienia, również w aspekcie jakościowym, ani skuteczną tarczą chroniącą przed wzrostem konkurencji zewnętrznej — często odczuwanej jako nadmierna lub wręcz nieuczciwa — i zjawiskiem delokalizacji (przy napięciu podsyconym niespotykanym dotąd wzrostem zróżnicowania kosztów produkcji w samej rozszerzonej Unii). |
| --- | --- |

3.1.4

deficyt skuteczności gospodarczej i społecznej: w obliczu skutków globalizacji wiele osób uważa, że Europa nie jest ani siłą napędową ze względu na niedostateczne wyniki w dziedzinie wzrostu i zatrudnienia, również w aspekcie jakościowym, ani skuteczną tarczą chroniącą przed wzrostem konkurencji zewnętrznej — często odczuwanej jako nadmierna lub wręcz nieuczciwa — i zjawiskiem delokalizacji (przy napięciu podsyconym niespotykanym dotąd wzrostem zróżnicowania kosztów produkcji w samej rozszerzonej Unii).

| 3.2 | Europejczycy mający większą wiedzę na temat funkcjonowania Europy ze względu na swoje kontakty, zawód, podróże nie tylko w podobny sposób odczuwają wymienione cztery typy deficytów, lecz doświadczają także innych, równie dostrzegalnych: |
| --- | --- |

3.2

Europejczycy mający większą wiedzę na temat funkcjonowania Europy ze względu na swoje kontakty, zawód, podróże nie tylko w podobny sposób odczuwają wymienione cztery typy deficytów, lecz doświadczają także innych, równie dostrzegalnych:

| 3.2.1 | deficyt spójności, który pogłębił się w sposób nieunikniony wraz z rozszerzeniem: rozbieżności administracyjne, kulturowe i społeczne zdecydowanie wzrosły, zaś różnice w poziomie rozwoju w niektórych przypadkach uległy potrojeniu; do tego należy dodać różnice poziomu integracji gospodarczej i walutowej ze strefą euro, która obecnie ogranicza się tylko do 12 krajów; |
| --- | --- |

3.2.1

deficyt spójności, który pogłębił się w sposób nieunikniony wraz z rozszerzeniem: rozbieżności administracyjne, kulturowe i społeczne zdecydowanie wzrosły, zaś różnice w poziomie rozwoju w niektórych przypadkach uległy potrojeniu; do tego należy dodać różnice poziomu integracji gospodarczej i walutowej ze strefą euro, która obecnie ogranicza się tylko do 12 krajów;

| 3.2.2 | deficyt w zakresie ustanawiania jednolitego rynku blokuje jego funkcjonowanie ze względu na ciągle istniejące wyraźne bariery w zakresie usług (2/3 PKB), zamówień publicznych (16 % PKB) i podatków, podobnie jak w odniesieniu do swobodnego przepływu obywateli z nowych państw członkowskich, wciąż objętego przejściowymi ograniczeniami: w najlepszym wypadku jednolity rynek funkcjonuje jedynie połowicznie; |
| --- | --- |

3.2.2

deficyt w zakresie ustanawiania jednolitego rynku blokuje jego funkcjonowanie ze względu na ciągle istniejące wyraźne bariery w zakresie usług (2/3 PKB), zamówień publicznych (16 % PKB) i podatków, podobnie jak w odniesieniu do swobodnego przepływu obywateli z nowych państw członkowskich, wciąż objętego przejściowymi ograniczeniami: w najlepszym wypadku jednolity rynek funkcjonuje jedynie połowicznie;

| 3.2.3 | deficyt uproszczenia jest oczywisty dla wszystkich obywateli europejskich będących użytkownikami przepisów prawa: dyrektywy i inne postanowienia wspólnotowe, które powinny ułatwić im życie, nakładają się zbyt często na przepisy krajowe, których jest coraz więcej; |
| --- | --- |

3.2.3

deficyt uproszczenia jest oczywisty dla wszystkich obywateli europejskich będących użytkownikami przepisów prawa: dyrektywy i inne postanowienia wspólnotowe, które powinny ułatwić im życie, nakładają się zbyt często na przepisy krajowe, których jest coraz więcej;

| 3.2.4 | deficyt środków, któremu towarzyszy ogólny niedostatek zainteresowania oraz ograniczone możliwości władz europejskich jest oczywisty dla wszystkich obserwatorów: na płaszczyźnie finansowej budżet wspólnotowy, zmniejszony do około 1 % PKB (w porównaniu do 20 % w Stanach Zjednoczonych, oczywiście w zupełnie innym kontekście), będący w przypadku ostatniego okresu programowania na lata 2007-2013 przedmiotem równie żmudnych co burzliwych negocjacji, nie jest dostosowany do zadań powierzonych Europie; podejmowanie decyzji na płaszczyźnie instytucjonalnej jest na ogół trudne ze względu na dużą liczbę partnerów, a w wielu przypadkach również z powodu licznych wymogów i zasad narzucających jednomyślność państw członkowskich; |
| --- | --- |

3.2.4

deficyt środków, któremu towarzyszy ogólny niedostatek zainteresowania oraz ograniczone możliwości władz europejskich jest oczywisty dla wszystkich obserwatorów: na płaszczyźnie finansowej budżet wspólnotowy, zmniejszony do około 1 % PKB (w porównaniu do 20 % w Stanach Zjednoczonych, oczywiście w zupełnie innym kontekście), będący w przypadku ostatniego okresu programowania na lata 2007-2013 przedmiotem równie żmudnych co burzliwych negocjacji, nie jest dostosowany do zadań powierzonych Europie; podejmowanie decyzji na płaszczyźnie instytucjonalnej jest na ogół trudne ze względu na dużą liczbę partnerów, a w wielu przypadkach również z powodu licznych wymogów i zasad narzucających jednomyślność państw członkowskich;

| 3.2.5 | deficytowi w zakresie infrastruktury transnarodowej (transport, energia, telekomunikacja) towarzyszy deficyt środków budżetowych: w wyniku porozumienia Rady Europejskiej z grudnia 2005 r. zmniejszono aż o połowę (zaledwie 2 % budżetu zamiast prawie 4 %) pulę środków na ten cel zaproponowanych przez Komisję na lata 2007-2013, choć późniejsze rozmowy z Parlamentem pozwoliły nieco złagodzić te ograniczenia; |
| --- | --- |

3.2.5

deficytowi w zakresie infrastruktury transnarodowej (transport, energia, telekomunikacja) towarzyszy deficyt środków budżetowych: w wyniku porozumienia Rady Europejskiej z grudnia 2005 r. zmniejszono aż o połowę (zaledwie 2 % budżetu zamiast prawie 4 %) pulę środków na ten cel zaproponowanych przez Komisję na lata 2007-2013, choć późniejsze rozmowy z Parlamentem pozwoliły nieco złagodzić te ograniczenia;

| 3.2.6 | deficyt dyscypliny wspólnotowej ze strony wielu państw członkowskich jest również wyraźnie widoczny w sprawozdaniach Komisji (transpozycja dyrektyw, postępowania w sprawie naruszenia prawa wspólnotowego); |
| --- | --- |

3.2.6

deficyt dyscypliny wspólnotowej ze strony wielu państw członkowskich jest również wyraźnie widoczny w sprawozdaniach Komisji (transpozycja dyrektyw, postępowania w sprawie naruszenia prawa wspólnotowego);

| 3.2.7 | deficyt komunikacji i wdrażania strategii lizbońskiej uzupełnia tę listę: strategia ta, daleka od spowodowania ponownych inwestycji europejskich w badania, innowacje, wspólne sieci infrastruktury i kształcenie, w rzeczywistości nie przyniosła koniecznej mobilizacji i nie sprostała zupełnie wyznaczonym celom (programowanie budżetowe na lata 2007-2013, ograniczone we wszystkich tych dziedzinach, znakomicie to ilustruje). |
| --- | --- |

3.2.7

deficyt komunikacji i wdrażania strategii lizbońskiej uzupełnia tę listę: strategia ta, daleka od spowodowania ponownych inwestycji europejskich w badania, innowacje, wspólne sieci infrastruktury i kształcenie, w rzeczywistości nie przyniosła koniecznej mobilizacji i nie sprostała zupełnie wyznaczonym celom (programowanie budżetowe na lata 2007-2013, ograniczone we wszystkich tych dziedzinach, znakomicie to ilustruje).

| 3.3 | Wielu obywateli europejskich doświadcza wreszcie uczucia dość nieuchronnie wynikającego z tego niezwykłego nakładania się deficytów w funkcjonowaniu Europy: deficytu zaufania. Aby go zlikwidować, należy zdecydowanie zająć się wszystkimi stwierdzonymi nieprawidłowościami. W tym celu należy nie tyle wprowadzać dalsze zmiany do imponującego wykazu praw, niestety mało znanych i niezbyt aktywnie wdrażanych. Na tym etapie należy sprecyzować i uprościć stosunek Europejczyków do Europy poprzez stworzenie wspólnego, bardziej zauważalnego i skutecznego obywatelstwa. |
| --- | --- |

3.3

Wielu obywateli europejskich doświadcza wreszcie uczucia dość nieuchronnie wynikającego z tego niezwykłego nakładania się deficytów w funkcjonowaniu Europy: deficytu zaufania. Aby go zlikwidować, należy zdecydowanie zająć się wszystkimi stwierdzonymi nieprawidłowościami. W tym celu należy nie tyle wprowadzać dalsze zmiany do imponującego wykazu praw, niestety mało znanych i niezbyt aktywnie wdrażanych. Na tym etapie należy sprecyzować i uprościć stosunek Europejczyków do Europy poprzez stworzenie wspólnego, bardziej zauważalnego i skutecznego obywatelstwa.

| 3.4 | Aby dokonać pierwszych znaczących postępów w tej dziedzinie należy pozyskać wsparcie dla takiego podejścia ze strony głównych podmiotów europejskich. Będzie ono wymagało: |
| --- | --- |

3.4

Aby dokonać pierwszych znaczących postępów w tej dziedzinie należy pozyskać wsparcie dla takiego podejścia ze strony głównych podmiotów europejskich. Będzie ono wymagało:

| 3.4.1 | czynnego i wzmożonego, tzn. odważniejszego, a wręcz bezkompromisowego zaangażowania Komisji Europejskiej zgodnego z tego rodzaju wymogami, przede wszystkim z wykorzystaniem jej uprawnień w zakresie składania wniosków legislacyjnych i metod konsultacji; |
| --- | --- |

3.4.1

czynnego i wzmożonego, tzn. odważniejszego, a wręcz bezkompromisowego zaangażowania Komisji Europejskiej zgodnego z tego rodzaju wymogami, przede wszystkim z wykorzystaniem jej uprawnień w zakresie składania wniosków legislacyjnych i metod konsultacji;

| 3.4.2 | lepszego funkcjonowania instytucji europejskich dzięki prawdziwemu zaangażowaniu się w służbę obywatelom, na zasadzie swego rodzaju kodeksu lepszego zarządzania sprawami publicznymi oraz dążeniu do przyznania Europejczykom większej odpowiedzialności za sprawy, które bezpośrednio ich dotyczą; |
| --- | --- |

3.4.2

lepszego funkcjonowania instytucji europejskich dzięki prawdziwemu zaangażowaniu się w służbę obywatelom, na zasadzie swego rodzaju kodeksu lepszego zarządzania sprawami publicznymi oraz dążeniu do przyznania Europejczykom większej odpowiedzialności za sprawy, które bezpośrednio ich dotyczą;

| 3.4.3 | języka wyrażającego większe uznanie dla Europy w wypowiedziach przywódców politycznych, którzy powinni przestać snuć wizje Europy wymagającej niepotrzebnych poświęceń lub nadmiernie technokratycznej, jednocześnie przypisując sobie wdzięczniejszą rolę — wymagałoby to również bardziej pedagogicznego podejścia ze strony mediów; |
| --- | --- |

3.4.3

języka wyrażającego większe uznanie dla Europy w wypowiedziach przywódców politycznych, którzy powinni przestać snuć wizje Europy wymagającej niepotrzebnych poświęceń lub nadmiernie technokratycznej, jednocześnie przypisując sobie wdzięczniejszą rolę — wymagałoby to również bardziej pedagogicznego podejścia ze strony mediów;

| 3.4.4 | odpowiedzialnej postawy wspomnianych przywódców, którzy wyrażą zgodę na przekazanie na rzecz wspólnie budowanej Europy minimalnych środków (w zakresie decyzji, budżetów i dyscypliny) odpowiadających wreszcie wiązanym z nią oficjalnie ambicjom; |
| --- | --- |

3.4.4

odpowiedzialnej postawy wspomnianych przywódców, którzy wyrażą zgodę na przekazanie na rzecz wspólnie budowanej Europy minimalnych środków (w zakresie decyzji, budżetów i dyscypliny) odpowiadających wreszcie wiązanym z nią oficjalnie ambicjom;

| 3.4.5 | „ściślejszej współpracy” między państwami gotowymi wspólnie czynić dalsze postępy i przetrzeć w ten sposób nowe szlaki w warunkach, które nie podważają prymatu metody działań wspólnotowych — jeżeli wymóg jednomyślności stanowi nadmierne utrudnienie dla postępów w sprawach uznanych przez Europejczyków za istotne; |
| --- | --- |

3.4.5

„ściślejszej współpracy” między państwami gotowymi wspólnie czynić dalsze postępy i przetrzeć w ten sposób nowe szlaki w warunkach, które nie podważają prymatu metody działań wspólnotowych — jeżeli wymóg jednomyślności stanowi nadmierne utrudnienie dla postępów w sprawach uznanych przez Europejczyków za istotne;

| 3.4.6 | większego nacisku i większej liczby inicjatyw ze strony partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego: bez ich aktywnej i stałej pomocy nie można się spodziewać zbudowania dostrzegalnego i skutecznego obywatelstwa europejskiego. |
| --- | --- |

3.4.6

większego nacisku i większej liczby inicjatyw ze strony partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego: bez ich aktywnej i stałej pomocy nie można się spodziewać zbudowania dostrzegalnego i skutecznego obywatelstwa europejskiego.

| 3.5 | Jak stwierdzono w opinii EKES-u w sprawie programu działania na rzecz aktywnego obywatelstwa (2), przedstawiony przez Komisję program „Obywatele dla Europy” (2007-2013) ma zasadniczą wadę, którą jest niedostateczny zakres działania i budżet (235 milionów euro, obecnie obniżony do 190, czyli mniej niż pół euro na mieszkańca przez cały okres). Pomimo szczytnych celów program nie ma żadnych środków na ich realizację, tzn. na zapewnienie „obywatelom najważniejszego miejsca” w procesie integracji europejskiej. W najlepszym wypadku będzie on pełnił rolę uzupełniającą. |
| --- | --- |

3.5

Jak stwierdzono w opinii EKES-u w sprawie programu działania na rzecz aktywnego obywatelstwa (2), przedstawiony przez Komisję program „Obywatele dla Europy” (2007-2013) ma zasadniczą wadę, którą jest niedostateczny zakres działania i budżet (235 milionów euro, obecnie obniżony do 190, czyli mniej niż pół euro na mieszkańca przez cały okres). Pomimo szczytnych celów program nie ma żadnych środków na ich realizację, tzn. na zapewnienie „obywatelom najważniejszego miejsca” w procesie integracji europejskiej. W najlepszym wypadku będzie on pełnił rolę uzupełniającą.

| 3.6 | Priorytetowo należy dziś potraktować nie tyle przygotowanie nowych deklaracji praw czy też przyznanie kilku pojedynczych dotacji, co podjęcie konkretnych działań umożliwiających pełne korzystanie z obywatelstwa europejskiego. Aby poczynić postępy w tym zakresie, Komitet Ekonomiczno-Społeczny proponuje opracować nowe inicjatywy w trzech następujących dziedzinach:






  — | usunięcie szczególnie nieuzasadnionych braków w integracji europejskiej; |
| --- | --- | --- |

3.6

Priorytetowo należy dziś potraktować nie tyle przygotowanie nowych deklaracji praw czy też przyznanie kilku pojedynczych dotacji, co podjęcie konkretnych działań umożliwiających pełne korzystanie z obywatelstwa europejskiego. Aby poczynić postępy w tym zakresie, Komitet Ekonomiczno-Społeczny proponuje opracować nowe inicjatywy w trzech następujących dziedzinach:

—

usunięcie szczególnie nieuzasadnionych braków w integracji europejskiej;

| — | zwiększenie udziału obywateli w zarządzaniu sprawami publicznymi Unii; |
| --- | --- |

—

zwiększenie udziału obywateli w zarządzaniu sprawami publicznymi Unii;

| — | wspieranie wspólnych inicjatyw kładących duży nacisk na tożsamość. |
| --- | --- |

—

wspieranie wspólnych inicjatyw kładących duży nacisk na tożsamość.

4.   Usunięcie szczególnie nieuzasadnionych braków w integracji europejskiej

| 4.1 | Obywatele europejscy mają prawo wyrażać zdziwienie brakiem wspólnych narzędzi i swobód europejskich w kluczowych dziedzinach, które powinny właśnie odzwierciedlać ich przynależność do Unii. Dzieje się tak przede wszystkim w przypadku szczególnie nieuzasadnionych niedociągnięć polegających na braku europejskiego statutu stowarzyszeń, statutu towarzystw ubezpieczeń wzajemnych i statutu małych przedsiębiorstw, braku jednolitego patentu wspólnotowego, europejskiej ochrony przed wszelkiego rodzaju podwójnym opodatkowaniem, w tym zabezpieczeń społecznych i systemów emerytalnych. Niedociągnięcia te są omówione poniżej. |
| --- | --- |

4.1

Obywatele europejscy mają prawo wyrażać zdziwienie brakiem wspólnych narzędzi i swobód europejskich w kluczowych dziedzinach, które powinny właśnie odzwierciedlać ich przynależność do Unii. Dzieje się tak przede wszystkim w przypadku szczególnie nieuzasadnionych niedociągnięć polegających na braku europejskiego statutu stowarzyszeń, statutu towarzystw ubezpieczeń wzajemnych i statutu małych przedsiębiorstw, braku jednolitego patentu wspólnotowego, europejskiej ochrony przed wszelkiego rodzaju podwójnym opodatkowaniem, w tym zabezpieczeń społecznych i systemów emerytalnych. Niedociągnięcia te są omówione poniżej.

| 4.2 | Paradoksem jest to, że pół wieku po utworzeniu wspólnego rynku tysiące stowarzyszeń powstałych, aby bronić interesów swoich członków na arenie europejskiej, nie może posiadać statutu podlegającego prawu europejskiemu i jest zmuszonych wybierać prawo krajowe zgodnie z miejscem siedziby, przy czym najczęściej jest to prawo belgijskie. |
| --- | --- |

4.2

Paradoksem jest to, że pół wieku po utworzeniu wspólnego rynku tysiące stowarzyszeń powstałych, aby bronić interesów swoich członków na arenie europejskiej, nie może posiadać statutu podlegającego prawu europejskiemu i jest zmuszonych wybierać prawo krajowe zgodnie z miejscem siedziby, przy czym najczęściej jest to prawo belgijskie.

| 4.2.1 | Wniosek dotyczący takiego statutu został wycofany przez Komisję w październiku 2005 r. wraz z sześćdziesięcioma innymi wnioskami, które również zarzucono z przyczyn związanych z uproszczeniem przepisów lub z powodu niewielkiego prawdopodobieństwa, że zostaną przyjęte. Wycofując projekt statutu bez konsultacji z zainteresowanymi środowiskami, Komisja zniweczyła, niestety, wszelkie perspektywy w tym zakresie. |
| --- | --- |

4.2.1

Wniosek dotyczący takiego statutu został wycofany przez Komisję w październiku 2005 r. wraz z sześćdziesięcioma innymi wnioskami, które również zarzucono z przyczyn związanych z uproszczeniem przepisów lub z powodu niewielkiego prawdopodobieństwa, że zostaną przyjęte. Wycofując projekt statutu bez konsultacji z zainteresowanymi środowiskami, Komisja zniweczyła, niestety, wszelkie perspektywy w tym zakresie.

| 4.2.2 | Pierwszym gestem wzmacniającym obywatelstwo europejskie ze strony Komisji byłoby publiczne przyznanie się do błędu i ponowne złożenie wniosku. Oczywiście Parlament i Rada powinny zaangażować się w jego szybkie przyjęcie po wyjaśnieniu, a także uzasadnieniu przyczyn jego zablokowania. |
| --- | --- |

4.2.2

Pierwszym gestem wzmacniającym obywatelstwo europejskie ze strony Komisji byłoby publiczne przyznanie się do błędu i ponowne złożenie wniosku. Oczywiście Parlament i Rada powinny zaangażować się w jego szybkie przyjęcie po wyjaśnieniu, a także uzasadnieniu przyczyn jego zablokowania.

| 4.3 | Podobne podejście powinno zostać przyjęte w stosunku do europejskiego statutu towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, którego projekt również został bezzasadnie wycofany przez Komisję Europejską. Taki statut również przyczyniłby się do promowania nowych inicjatyw europejskich, przy jednoczesnym uznaniu pluralizmu środowiska przedsiębiorczości w Europie. |
| --- | --- |

4.3

Podobne podejście powinno zostać przyjęte w stosunku do europejskiego statutu towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, którego projekt również został bezzasadnie wycofany przez Komisję Europejską. Taki statut również przyczyniłby się do promowania nowych inicjatyw europejskich, przy jednoczesnym uznaniu pluralizmu środowiska przedsiębiorczości w Europie.

| 4.4 | Innym paradoksem jest brak jednolitego i uproszczonego europejskiego statutu spółek ułatwiającego funkcjonowanie małych i średnich przedsiębiorstw, podczas gdy jednocześnie powstają liczne programy wieloletnie, deklaracje, a nawet Karta MŚP, które nie wprowadzają żadnych dostrzegalnych zmian dla przedsiębiorców. |
| --- | --- |

4.4

Innym paradoksem jest brak jednolitego i uproszczonego europejskiego statutu spółek ułatwiającego funkcjonowanie małych i średnich przedsiębiorstw, podczas gdy jednocześnie powstają liczne programy wieloletnie, deklaracje, a nawet Karta MŚP, które nie wprowadzają żadnych dostrzegalnych zmian dla przedsiębiorców.

| 4.4.1 | W 2002 r. Komitet przedstawił przyjęte jednogłośnie konkretne zalecenia dotyczące takiego statutu (3). Jak dotąd Komisja nie przedstawiła jednak żadnego wniosku w tej sprawie. Biorąc pod uwagę kolejne oficjalne komunikaty wzywające do nadania Europie bardziej przedsiębiorczego i konkurencyjnego charakteru, obecna sytuacja staje się z dnia na dzień coraz mniej uzasadniona. |
| --- | --- |

4.4.1

W 2002 r. Komitet przedstawił przyjęte jednogłośnie konkretne zalecenia dotyczące takiego statutu (3). Jak dotąd Komisja nie przedstawiła jednak żadnego wniosku w tej sprawie. Biorąc pod uwagę kolejne oficjalne komunikaty wzywające do nadania Europie bardziej przedsiębiorczego i konkurencyjnego charakteru, obecna sytuacja staje się z dnia na dzień coraz mniej uzasadniona.

| 4.4.2 | Komitet ponownie zwraca się zatem z wnioskiem do Komisji o jak najszybsze przygotowanie wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie wspomnianego statutu. |
| --- | --- |

4.4.2

Komitet ponownie zwraca się zatem z wnioskiem do Komisji o jak najszybsze przygotowanie wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie wspomnianego statutu.

| 4.5 | Jaskrawym przykładem niepowodzenia jest brak ratyfikacji patentu wspólnotowego przez wszystkie państwa członkowskie od czasu jego podpisania w 1975 r. |
| --- | --- |

4.5

Jaskrawym przykładem niepowodzenia jest brak ratyfikacji patentu wspólnotowego przez wszystkie państwa członkowskie od czasu jego podpisania w 1975 r.

| 4.5.1 | Wielokrotnie ponawiane apele Rady Europejskiej do państw członkowskich, a więc kierowane w istocie do niej samej, o znalezienie rozwiązania dla tego problemu okazały się daremne. Chcąc skutecznie bronić swoich praw, europejscy wynalazcy nadal zmuszeni są działać w ramach skomplikowanego i kosztownego systemu. Tego rodzaju blokada pokazuje godną pożałowania niemoc Unii Europejskiej, która przecież wyznaczyła sobie cel, by do 2010 r. stać się najbardziej dynamiczną i konkurencyjną w świecie gospodarką opartą na wiedzy. |
| --- | --- |

4.5.1

Wielokrotnie ponawiane apele Rady Europejskiej do państw członkowskich, a więc kierowane w istocie do niej samej, o znalezienie rozwiązania dla tego problemu okazały się daremne. Chcąc skutecznie bronić swoich praw, europejscy wynalazcy nadal zmuszeni są działać w ramach skomplikowanego i kosztownego systemu. Tego rodzaju blokada pokazuje godną pożałowania niemoc Unii Europejskiej, która przecież wyznaczyła sobie cel, by do 2010 r. stać się najbardziej dynamiczną i konkurencyjną w świecie gospodarką opartą na wiedzy.

| 4.5.2 | W przypadku gdyby osiągnięcie jednomyślnego stanowiska nadal było niemożliwe, Komitet proponuje wdrożenie patentu wspólnotowego na podstawie skutecznych, prostych i konkurencyjnych zasad w tych państwach członkowskich, które go ratyfikowały. |
| --- | --- |

4.5.2

W przypadku gdyby osiągnięcie jednomyślnego stanowiska nadal było niemożliwe, Komitet proponuje wdrożenie patentu wspólnotowego na podstawie skutecznych, prostych i konkurencyjnych zasad w tych państwach członkowskich, które go ratyfikowały.

| 4.6 | Zniesienie podwójnego opodatkowania między państwami członkowskimi nadal jest regulowane na podstawie niezwykle złożonego i niepełnego zbioru setek konwencji dwustronnych między państwami, co powoduje, że obywatele są zdani na łaskę organów podatkowych, nierzadko niedoinformowanych w kwestii stosowanych przepisów. |
| --- | --- |

4.6

Zniesienie podwójnego opodatkowania między państwami członkowskimi nadal jest regulowane na podstawie niezwykle złożonego i niepełnego zbioru setek konwencji dwustronnych między państwami, co powoduje, że obywatele są zdani na łaskę organów podatkowych, nierzadko niedoinformowanych w kwestii stosowanych przepisów.

| 4.6.1 | Wniosek dotyczący jednolitego, uproszczonego rozporządzenia, przedstawiony przez Komisję w celu rozwiązania tego problemu, nie został przyjęty z powodu braku jednomyślnej zgody państw członkowskich. |
| --- | --- |

4.6.1

Wniosek dotyczący jednolitego, uproszczonego rozporządzenia, przedstawiony przez Komisję w celu rozwiązania tego problemu, nie został przyjęty z powodu braku jednomyślnej zgody państw członkowskich.

| 4.6.2 | Istotnym postępem byłoby zatwierdzenie i wdrożenie tych przepisów przez te państwa członkowskie, które mogą to uczynić. Szczególnie wydaje się logiczne, by wszystkie państwa członkowskie należące do strefy euro zgodziły się na ich przyjęcie. |
| --- | --- |

4.6.2

Istotnym postępem byłoby zatwierdzenie i wdrożenie tych przepisów przez te państwa członkowskie, które mogą to uczynić. Szczególnie wydaje się logiczne, by wszystkie państwa członkowskie należące do strefy euro zgodziły się na ich przyjęcie.

| 4.6.3 | EKES podkreśla również konieczność zapewnienia rzeczywistego prawa do przenoszenia uprawnień do ubezpieczeń społecznych bez dyskryminacji podatkowej, w ramach mobilności w obrębie wspólnoty. EKES przypomina zwłaszcza niedawno wydaną swoją opinię w sprawie „możliwości przenoszenia uprawnień do dodatkowych emerytur lub rent” (4), w której wnosi o harmonizację opodatkowania dodatkowych systemów emerytalnych, nie uwzględnioną w projekcie dyrektywy: rozbieżności w polityce podatkowej stosowanej w poszczególnych państwach członkowskich stanowią w rzeczywistości poważną przeszkodę dla mobilności, ponieważ pracownicy mogą mieć do czynienia z podwójnym opodatkowaniem składek i świadczeń. |
| --- | --- |

4.6.3

EKES podkreśla również konieczność zapewnienia rzeczywistego prawa do przenoszenia uprawnień do ubezpieczeń społecznych bez dyskryminacji podatkowej, w ramach mobilności w obrębie wspólnoty. EKES przypomina zwłaszcza niedawno wydaną swoją opinię w sprawie „możliwości przenoszenia uprawnień do dodatkowych emerytur lub rent” (4), w której wnosi o harmonizację opodatkowania dodatkowych systemów emerytalnych, nie uwzględnioną w projekcie dyrektywy: rozbieżności w polityce podatkowej stosowanej w poszczególnych państwach członkowskich stanowią w rzeczywistości poważną przeszkodę dla mobilności, ponieważ pracownicy mogą mieć do czynienia z podwójnym opodatkowaniem składek i świadczeń.

5.   Zwiększenie udziału obywateli w zarządzaniu sprawami publicznymi Unii

| 5.1 | Proces integracji europejskiej jest nadal zbyt często rozumiany jako domena państw, w której obywatele pełnią rolę drugorzędną. Chcąc temu zaradzić, należy zwiększyć udział obywateli w zarządzaniu Unią, to znaczy wyraźniej powiązać funkcjonowanie Unii z korzyściami dla obywateli: promować bardziej europejskie podejście ze strony mediów, w bardziej rzetelny sposób analizować wpływ przedsięwzięć na życie obywateli, lepiej wykorzystywać procedury dialogu i konsultacji, podawać powody zablokowania czy wycofania projektów, w większym stopniu wspierać instrumenty samoregulacji i współregulacji, zachęcać do prowadzenia transgranicznych negocjacji zbiorowych pomiędzy partnerami społecznymi, urzeczywistnić pojęcie usługi publicznej uzupełniającej konstrukcję jednolitego rynku z uwspólnotowionymi zewnętrznymi organami celnymi, opracować bardziej interaktywny system informacji europejskiej, włączyć partnerów społecznych i inne przedstawicielskie organizacje społeczeństwa obywatelskiego działające w terenie we wdrażanie programów korzystających z pomocy wspólnotowej. Postulaty te są omówione poniżej. |
| --- | --- |

5.1

Proces integracji europejskiej jest nadal zbyt często rozumiany jako domena państw, w której obywatele pełnią rolę drugorzędną. Chcąc temu zaradzić, należy zwiększyć udział obywateli w zarządzaniu Unią, to znaczy wyraźniej powiązać funkcjonowanie Unii z korzyściami dla obywateli: promować bardziej europejskie podejście ze strony mediów, w bardziej rzetelny sposób analizować wpływ przedsięwzięć na życie obywateli, lepiej wykorzystywać procedury dialogu i konsultacji, podawać powody zablokowania czy wycofania projektów, w większym stopniu wspierać instrumenty samoregulacji i współregulacji, zachęcać do prowadzenia transgranicznych negocjacji zbiorowych pomiędzy partnerami społecznymi, urzeczywistnić pojęcie usługi publicznej uzupełniającej konstrukcję jednolitego rynku z uwspólnotowionymi zewnętrznymi organami celnymi, opracować bardziej interaktywny system informacji europejskiej, włączyć partnerów społecznych i inne przedstawicielskie organizacje społeczeństwa obywatelskiego działające w terenie we wdrażanie programów korzystających z pomocy wspólnotowej. Postulaty te są omówione poniżej.

| 5.2 | Mimo że media uznawane są dzisiaj — obok władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej — za „czwartą władzę”, należy stwierdzić, że w przeciwieństwie do pozostałych trzech są one pozbawione wymiaru europejskiego, chociaż stanowią władzę najbardziej widoczną i najlepiej wszystkim znaną. Nie istnieją żadne znaczące kanały radiowe i telewizyjne o zasięgu i charakterze europejskim, a wielojęzyczność wciąż jawi się jako „ubogi krewny” mediów. Emituje się stosunkowo niewiele europejskich debat i programów o tematyce politycznej. Funkcjonowanie instytucji europejskich, z wyjątkiem pojedynczych wydarzeń, na przykład spotkań na szczycie Rady Europejskiej, kryzysów i kolejnych rozszerzeń, nie jest komentowane w mediach i zachowuje charakter poufny. Tytułem przykładu, według ostatniego sondażu Eurobarometru jedynie 30 % osób deklarujących zainteresowanie sprawami europejskimi (co stanowi jeszcze mniejszą część ogółu obywateli) umiałoby prawidłowo odpowiedzieć na trzy podstawowe pytania (liczba państw członkowskich, wybory lub wyznaczanie posłów europejskich, reprezentowanie wszystkich narodowości w Komisji bądź jego brak). Należy zatem podjąć odpowiednie środki, aby zaradzić tej chronicznej dezinformacji. Obejmują one: |
| --- | --- |

5.2

Mimo że media uznawane są dzisiaj — obok władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej — za „czwartą władzę”, należy stwierdzić, że w przeciwieństwie do pozostałych trzech są one pozbawione wymiaru europejskiego, chociaż stanowią władzę najbardziej widoczną i najlepiej wszystkim znaną. Nie istnieją żadne znaczące kanały radiowe i telewizyjne o zasięgu i charakterze europejskim, a wielojęzyczność wciąż jawi się jako „ubogi krewny” mediów. Emituje się stosunkowo niewiele europejskich debat i programów o tematyce politycznej. Funkcjonowanie instytucji europejskich, z wyjątkiem pojedynczych wydarzeń, na przykład spotkań na szczycie Rady Europejskiej, kryzysów i kolejnych rozszerzeń, nie jest komentowane w mediach i zachowuje charakter poufny. Tytułem przykładu, według ostatniego sondażu Eurobarometru jedynie 30 % osób deklarujących zainteresowanie sprawami europejskimi (co stanowi jeszcze mniejszą część ogółu obywateli) umiałoby prawidłowo odpowiedzieć na trzy podstawowe pytania (liczba państw członkowskich, wybory lub wyznaczanie posłów europejskich, reprezentowanie wszystkich narodowości w Komisji bądź jego brak). Należy zatem podjąć odpowiednie środki, aby zaradzić tej chronicznej dezinformacji. Obejmują one:

| 5.2.1 | współzawodnictwo mediów krajowych w kwestiach europejskich oraz zachęcanie do poświęcania więcej czasu informacjom o życiu politycznym Unii, |
| --- | --- |

5.2.1

współzawodnictwo mediów krajowych w kwestiach europejskich oraz zachęcanie do poświęcania więcej czasu informacjom o życiu politycznym Unii,

| 5.2.2 | promowanie i koordynowanie takich inicjatyw w mediach, które mogłyby uzyskać wsparcie europejskiej agencji audiowizualnej, współpracującej z podobnymi organami w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

5.2.2

promowanie i koordynowanie takich inicjatyw w mediach, które mogłyby uzyskać wsparcie europejskiej agencji audiowizualnej, współpracującej z podobnymi organami w państwach członkowskich.

| 5.3 | Jeżeli chodzi o funkcjonowanie instytucji europejskich, w ostatnich traktatach poświęcono więcej miejsca procedurom współdecyzji, słusznie zwiększającym uprawnienia Parlamentu Europejskiego, nie zaś procedurze konsultacji, która w wielu punktach wymaga udoskonalenia. |
| --- | --- |

5.3

Jeżeli chodzi o funkcjonowanie instytucji europejskich, w ostatnich traktatach poświęcono więcej miejsca procedurom współdecyzji, słusznie zwiększającym uprawnienia Parlamentu Europejskiego, nie zaś procedurze konsultacji, która w wielu punktach wymaga udoskonalenia.

| 5.3.1 | W praktyce, przede wszystkim wskutek przyjęcia białej księgi Komisji z 2002 r. na temat lepszego zarządzania europejskimi sprawami publicznymi, poczyniono pierwsze rzeczywiste postępy: częstsze opracowywanie zielonych ksiąg, konsultacje publiczne za pośrednictwem internetu (choć ich znaczenie praktyczne jest różne), wnioski o opinie rozpoznawcze kierowane na wcześniejszym etapie prac do EKES-u. |
| --- | --- |

5.3.1

W praktyce, przede wszystkim wskutek przyjęcia białej księgi Komisji z 2002 r. na temat lepszego zarządzania europejskimi sprawami publicznymi, poczyniono pierwsze rzeczywiste postępy: częstsze opracowywanie zielonych ksiąg, konsultacje publiczne za pośrednictwem internetu (choć ich znaczenie praktyczne jest różne), wnioski o opinie rozpoznawcze kierowane na wcześniejszym etapie prac do EKES-u.

| 5.3.2 | Wciąż oczekuje się dalszych postępów, między innymi w bardziej systematycznym stosowaniu wstępnych analiz oddziaływania projektów Komisji, które powinny odpowiadać przede wszystkim na pytanie o wartość dodaną i stopień faktycznego uproszczenia dla obywateli i użytkowników, a także o wykonalność alternatywnych rozwiązań w stosunku do klasycznych uregulowań, i które zawsze powinny towarzyszyć projektowi. Należy podkreślić, że rzeczywiste uproszczenie uregulowań nie będzie możliwe bez wcześniejszej współpracy z przedstawicielami użytkowników i bez równoległych programów uproszczenia przepisów krajowych. |
| --- | --- |

5.3.2

Wciąż oczekuje się dalszych postępów, między innymi w bardziej systematycznym stosowaniu wstępnych analiz oddziaływania projektów Komisji, które powinny odpowiadać przede wszystkim na pytanie o wartość dodaną i stopień faktycznego uproszczenia dla obywateli i użytkowników, a także o wykonalność alternatywnych rozwiązań w stosunku do klasycznych uregulowań, i które zawsze powinny towarzyszyć projektowi. Należy podkreślić, że rzeczywiste uproszczenie uregulowań nie będzie możliwe bez wcześniejszej współpracy z przedstawicielami użytkowników i bez równoległych programów uproszczenia przepisów krajowych.

| 5.3.3 | Należałoby również zapewnić poprawę jakości prowadzonych konsultacji: Komisja powinna przede wszystkim wyjaśnić, jakie działania podjęła w wyniku debaty i dlaczego wybrała określone warianty i argumenty zamiast innych. W każdym wypadku etap konsultacji powinien wyraźnie odróżniać się od etapu decyzji czy też współdecyzji, co w rzeczywistości rzadko ma miejsce. Poza przypadkiem opinii rozpoznawczych, o których była mowa powyżej, EKES często nie jest w stanie zaoferować skutecznych konsultacji ze względu na równoczesne wpływanie wniosków różnych organów. |
| --- | --- |

5.3.3

Należałoby również zapewnić poprawę jakości prowadzonych konsultacji: Komisja powinna przede wszystkim wyjaśnić, jakie działania podjęła w wyniku debaty i dlaczego wybrała określone warianty i argumenty zamiast innych. W każdym wypadku etap konsultacji powinien wyraźnie odróżniać się od etapu decyzji czy też współdecyzji, co w rzeczywistości rzadko ma miejsce. Poza przypadkiem opinii rozpoznawczych, o których była mowa powyżej, EKES często nie jest w stanie zaoferować skutecznych konsultacji ze względu na równoczesne wpływanie wniosków różnych organów.

| 5.3.4 | Rada Europejska z marca 2006 r. wyraźnie zażądała, by partnerzy społeczni i inne podmioty społeczeństwa obywatelskiego, których strategia lizbońska dotyczy bezpośrednio, sprawowały większą kontrolę nad tymże procesem. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyraża również zadowolenie z faktu, że Rada Europejska odnowiła jego uprawnienia w zakresie oceny i promowania realizacji tej strategii, wraz z Komitetem Regionów. Sieci dialogu, które EKES rozwinął w tym celu w państwach członkowskich wraz z radami społeczno-gospodarczymi lub innymi analogicznymi organami przedstawicielskimi w państwach członkowskich podejmują użyteczne działania na rzecz zwiększenia udziału obywateli w zarządzaniu sprawami publicznymi w Unii. |
| --- | --- |

5.3.4

Rada Europejska z marca 2006 r. wyraźnie zażądała, by partnerzy społeczni i inne podmioty społeczeństwa obywatelskiego, których strategia lizbońska dotyczy bezpośrednio, sprawowały większą kontrolę nad tymże procesem. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyraża również zadowolenie z faktu, że Rada Europejska odnowiła jego uprawnienia w zakresie oceny i promowania realizacji tej strategii, wraz z Komitetem Regionów. Sieci dialogu, które EKES rozwinął w tym celu w państwach członkowskich wraz z radami społeczno-gospodarczymi lub innymi analogicznymi organami przedstawicielskimi w państwach członkowskich podejmują użyteczne działania na rzecz zwiększenia udziału obywateli w zarządzaniu sprawami publicznymi w Unii.

| 5.3.5 | Na płaszczyźnie krajowej wskazane byłoby, aby rządy i parlamenty systematycznie konsultowały się z partnerami społecznymi przed europejskimi szczytami wiosennymi i jesiennymi w celu włączenia ich w opracowanie głównych kierunków polityki ekonomicznej i wytycznych polityki zatrudnienia oraz we wdrażanie strategii lizbońskiej. Krajowe sprawozdania państw członkowskich powinny jasno opierać się na tych konsultacjach. |
| --- | --- |

5.3.5

Na płaszczyźnie krajowej wskazane byłoby, aby rządy i parlamenty systematycznie konsultowały się z partnerami społecznymi przed europejskimi szczytami wiosennymi i jesiennymi w celu włączenia ich w opracowanie głównych kierunków polityki ekonomicznej i wytycznych polityki zatrudnienia oraz we wdrażanie strategii lizbońskiej. Krajowe sprawozdania państw członkowskich powinny jasno opierać się na tych konsultacjach.

| 5.4 | Instytucje europejskie powinny nie tylko czuć się odpowiedzialne za prowadzenie odpowiednich konsultacji z obywatelami i organizacjami przedstawicielskimi zanim przyjmą projekt czy wytyczne ich dotyczące. Powinny one podjąć działania również w przypadku stałego blokowania czy wycofania projektu, tak aby możliwe stało się:






  — | poznanie powodów zablokowania projektu w Radzie czy wycofania go przez Komisję oraz argumentów za tym przemawiających, jak i instancji odpowiedzialnych za ten stan rzeczy; |
| --- | --- | --- |

5.4

Instytucje europejskie powinny nie tylko czuć się odpowiedzialne za prowadzenie odpowiednich konsultacji z obywatelami i organizacjami przedstawicielskimi zanim przyjmą projekt czy wytyczne ich dotyczące. Powinny one podjąć działania również w przypadku stałego blokowania czy wycofania projektu, tak aby możliwe stało się:

—

poznanie powodów zablokowania projektu w Radzie czy wycofania go przez Komisję oraz argumentów za tym przemawiających, jak i instancji odpowiedzialnych za ten stan rzeczy;

| — | zebranie opinii przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego na temat możliwości znalezienia rozwiązania alternatywnego celem uniknięcia najbardziej negatywnych skutków takiego zablokowania czy wycofania projektu. |
| --- | --- |

—

zebranie opinii przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego na temat możliwości znalezienia rozwiązania alternatywnego celem uniknięcia najbardziej negatywnych skutków takiego zablokowania czy wycofania projektu.

| 5.5 | Dużym krokiem w kierunku uwidaczniania i urzeczywistniania obywatelstwa europejskiego byłoby promowanie na większą skalę rozwiązań polegających na współregulacji i samoregulacji, zgodnie z którymi podmioty społeczno-zawodowe byłyby nie tylko konsultowane, ale także zaangażowane w określenie zasad gospodarczych i społecznych bezpośrednio ich dotyczących. |
| --- | --- |

5.5

Dużym krokiem w kierunku uwidaczniania i urzeczywistniania obywatelstwa europejskiego byłoby promowanie na większą skalę rozwiązań polegających na współregulacji i samoregulacji, zgodnie z którymi podmioty społeczno-zawodowe byłyby nie tylko konsultowane, ale także zaangażowane w określenie zasad gospodarczych i społecznych bezpośrednio ich dotyczących.

| 5.5.1 | Dopiero wraz z przyjęciem traktatu z Maastricht z 1992 r. zdolność europejskich partnerów społecznych do zawierania umów w ramach niezależnego dialogu, zarówno na płaszczyźnie międzybranżowej, jak i sektorowej, została oficjalnie uznana. Potrzeba było kolejnych dziesięciu lat, by europejskie porozumienie międzyinstytucjonalne, zawarte w grudniu 2003 r. między Parlamentem, Radą i Komisją, w pełni uznało prawo podmiotów społeczeństwa obywatelskiego do samoregulacji i współregulacji także w innych dziedzinach oraz by sprecyzowało ich definicje i zasady stosowania. |
| --- | --- |

5.5.1

Dopiero wraz z przyjęciem traktatu z Maastricht z 1992 r. zdolność europejskich partnerów społecznych do zawierania umów w ramach niezależnego dialogu, zarówno na płaszczyźnie międzybranżowej, jak i sektorowej, została oficjalnie uznana. Potrzeba było kolejnych dziesięciu lat, by europejskie porozumienie międzyinstytucjonalne, zawarte w grudniu 2003 r. między Parlamentem, Radą i Komisją, w pełni uznało prawo podmiotów społeczeństwa obywatelskiego do samoregulacji i współregulacji także w innych dziedzinach oraz by sprecyzowało ich definicje i zasady stosowania.

| 5.5.2 | Takie praktyki zostały już w istotny sposób rozwinięte; poza dialogiem społecznym dotyczą one przede wszystkim norm technicznych, zasad etyki zawodowej, usług, konsumentów, oszczędności energii, środowiska naturalnego (5). Niemniej jednak nie osiągnęły one jeszcze rozwoju na miarę swego potencjału, mimo że dotyczą wszystkich obywateli europejskich z takiego czy innego tytułu. |
| --- | --- |

5.5.2

Takie praktyki zostały już w istotny sposób rozwinięte; poza dialogiem społecznym dotyczą one przede wszystkim norm technicznych, zasad etyki zawodowej, usług, konsumentów, oszczędności energii, środowiska naturalnego (5). Niemniej jednak nie osiągnęły one jeszcze rozwoju na miarę swego potencjału, mimo że dotyczą wszystkich obywateli europejskich z takiego czy innego tytułu.

| 5.5.3 | Dla pełniejszego korzystania z obywatelstwa europejskiego w regionach sąsiedzkich korzystne byłoby zwłaszcza zachęcanie do podejmowania transgranicznych rokowań zbiorowych, jak to przewidziała Komisja w komunikacie z 2005 r. w sprawie agendy społecznej. |
| --- | --- |

5.5.3

Dla pełniejszego korzystania z obywatelstwa europejskiego w regionach sąsiedzkich korzystne byłoby zwłaszcza zachęcanie do podejmowania transgranicznych rokowań zbiorowych, jak to przewidziała Komisja w komunikacie z 2005 r. w sprawie agendy społecznej.

| 5.5.4 | Rozwijanie samoregulacji i współregulacji, jako uzupełnienia działań instancji prawodawczych i w razie konieczności pod ich kontrolą, powinno pozwolić na osiągnięcie postępu integracji europejskiej, jak i na płaszczyźnie praw obywatelskich Europejczyków, w wielu dziedzinach, na przykład w przypadku:






  — | licznych aspektów odnoszących się do stosunku pracy: zatrudnienia, warunków pracy, początkowego i ustawicznego szkolenia zawodowego, współuczestnictwa, opieki społecznej, |
| --- | --- | --- |

5.5.4

Rozwijanie samoregulacji i współregulacji, jako uzupełnienia działań instancji prawodawczych i w razie konieczności pod ich kontrolą, powinno pozwolić na osiągnięcie postępu integracji europejskiej, jak i na płaszczyźnie praw obywatelskich Europejczyków, w wielu dziedzinach, na przykład w przypadku:

—

licznych aspektów odnoszących się do stosunku pracy: zatrudnienia, warunków pracy, początkowego i ustawicznego szkolenia zawodowego, współuczestnictwa, opieki społecznej,

| — | realizacji prawdziwego europejskiego rynku usług, |
| --- | --- |

—

realizacji prawdziwego europejskiego rynku usług,

| — | wzmocnienia praw konsumentów na jednolitym rynku, |
| --- | --- |

—

wzmocnienia praw konsumentów na jednolitym rynku,

| — | poprawy stanu środowiska naturalnego. |
| --- | --- |

—

poprawy stanu środowiska naturalnego.

| 5.5.5 | Ze swojej strony EKES podjął się systematycznego wspierania i odnotowywania alternatywnych praktyk samoregulacji i rozwiązywania sporów, przede wszystkim dzięki prowadzeniu przesłuchań oraz własnej bazie danych PRISM 2, która została zmodernizowana i stanowi obecnie podstawowe źródło informacji o stanie samoregulacji w Europie. |
| --- | --- |

5.5.5

Ze swojej strony EKES podjął się systematycznego wspierania i odnotowywania alternatywnych praktyk samoregulacji i rozwiązywania sporów, przede wszystkim dzięki prowadzeniu przesłuchań oraz własnej bazie danych PRISM 2, która została zmodernizowana i stanowi obecnie podstawowe źródło informacji o stanie samoregulacji w Europie.

| 5.6 | Zarówno klasyczne ustawodawstwo europejskie (dyrektywy, rozporządzenia), jak i współregulacja czy samoregulacja powinny przyczynić się do wzmocnienia jednolitego rynku i poprawy jego funkcjonowania. Obywatele europejscy powinni mieć możliwość uznania jednolitego rynku za naturalną przestrzeń wdrażania swych inicjatyw i prowadzenia działalności. |
| --- | --- |

5.6

Zarówno klasyczne ustawodawstwo europejskie (dyrektywy, rozporządzenia), jak i współregulacja czy samoregulacja powinny przyczynić się do wzmocnienia jednolitego rynku i poprawy jego funkcjonowania. Obywatele europejscy powinni mieć możliwość uznania jednolitego rynku za naturalną przestrzeń wdrażania swych inicjatyw i prowadzenia działalności.

| 5.6.1 | Jednolity rynek, stanowiąc naturalne ramy współzawodnictwa i konkurencji podmiotów gospodarczych, nie powinien być wprost i systematycznie przeciwstawiany takim pojęciom jak usługi publiczne i usługi użyteczności publicznej, którym również należałoby nadać właściwą rangę na szczeblu europejskim. Różnego rodzaju agencje europejskie utworzone w wielu państwach członkowskich, których celem jest poprawa różnych aspektów funkcjonowania jednolitego rynku, powinny wyznaczać sobie w ramach realizacji swoich zadań prawdziwe „europejskie misje w zakresie usług użyteczności publicznej”. Takie podejście mogłoby odgrywać użyteczną rolę w debacie na temat stworzenia europejskiego rynku usług publicznych. Przyczyniłoby się ono bowiem do przezwyciężenia ograniczającego pole widzenia sporu tych, którzy akceptują usługi publiczne wyłącznie w wymiarze krajowym, z tymi, którzy utożsamiają otwarcie europejskie z rozwojem prywatyzacji. |
| --- | --- |

5.6.1

Jednolity rynek, stanowiąc naturalne ramy współzawodnictwa i konkurencji podmiotów gospodarczych, nie powinien być wprost i systematycznie przeciwstawiany takim pojęciom jak usługi publiczne i usługi użyteczności publicznej, którym również należałoby nadać właściwą rangę na szczeblu europejskim. Różnego rodzaju agencje europejskie utworzone w wielu państwach członkowskich, których celem jest poprawa różnych aspektów funkcjonowania jednolitego rynku, powinny wyznaczać sobie w ramach realizacji swoich zadań prawdziwe „europejskie misje w zakresie usług użyteczności publicznej”. Takie podejście mogłoby odgrywać użyteczną rolę w debacie na temat stworzenia europejskiego rynku usług publicznych. Przyczyniłoby się ono bowiem do przezwyciężenia ograniczającego pole widzenia sporu tych, którzy akceptują usługi publiczne wyłącznie w wymiarze krajowym, z tymi, którzy utożsamiają otwarcie europejskie z rozwojem prywatyzacji.

| 5.6.2 | Podobnie zewnętrzne granice Unii docelowo nie powinny być zarządzane przez administracje krajowe, lecz przez wspólnotową administrację celną posiadającą wspólny symbol wizualny. Pierwszy krok polegałby na utworzeniu, w porozumieniu z Europejską Agencją Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach, korpusu europejskich inspektorów i funkcjonariuszy straży granicznej, przy zapewnieniu wszystkim celnikom wspólnego programu szkoleń oraz przy dalszym rozwoju wymiany, która obecnie ma charakter epizodyczny. Konieczna byłaby również harmonizacja formułowania oskarżeń i nakładania kar oraz wzajemne uznanie i wykonywanie decyzji sądów, w tym sądownictwa administracyjnego, między państwami członkowskimi. |
| --- | --- |

5.6.2

Podobnie zewnętrzne granice Unii docelowo nie powinny być zarządzane przez administracje krajowe, lecz przez wspólnotową administrację celną posiadającą wspólny symbol wizualny. Pierwszy krok polegałby na utworzeniu, w porozumieniu z Europejską Agencją Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach, korpusu europejskich inspektorów i funkcjonariuszy straży granicznej, przy zapewnieniu wszystkim celnikom wspólnego programu szkoleń oraz przy dalszym rozwoju wymiany, która obecnie ma charakter epizodyczny. Konieczna byłaby również harmonizacja formułowania oskarżeń i nakładania kar oraz wzajemne uznanie i wykonywanie decyzji sądów, w tym sądownictwa administracyjnego, między państwami członkowskimi.

| 5.6.3 | Europa powinna również posiadać wspólny, skuteczny i mobilny, system ochrony ludności zdolny do szybkiego i skutecznego wspomożenia państw członkowskich i ich ludności w przypadku klęsk naturalnych bądź ataków terrorystycznych. |
| --- | --- |

5.6.3

Europa powinna również posiadać wspólny, skuteczny i mobilny, system ochrony ludności zdolny do szybkiego i skutecznego wspomożenia państw członkowskich i ich ludności w przypadku klęsk naturalnych bądź ataków terrorystycznych.

| 5.6.4 | Jeżeli chodzi o informowanie obywateli o ich prawach i możliwościach istniejących na jednolitym rynku, we wszystkich państwach członkowskich należałoby rozpowszechnić informacje — najczęściej obecnie brakujące — o ośrodkach Solvit czy innych punktach informacyjnych o Europie stworzonych we wszystkich państwach członkowskich w celu wspierania obywateli w rozwiązywaniu problemów napotkanych podczas wymiany handlowej. Opinia publiczna nie miała również do tej pory okazji poznać sposobu funkcjonowania wspomnianych agencji europejskich od czasu ich utworzenia. Kampanie informacyjne mogą być sposobem na zaradzenie temu problemowi. |
| --- | --- |

5.6.4

Jeżeli chodzi o informowanie obywateli o ich prawach i możliwościach istniejących na jednolitym rynku, we wszystkich państwach członkowskich należałoby rozpowszechnić informacje — najczęściej obecnie brakujące — o ośrodkach Solvit czy innych punktach informacyjnych o Europie stworzonych we wszystkich państwach członkowskich w celu wspierania obywateli w rozwiązywaniu problemów napotkanych podczas wymiany handlowej. Opinia publiczna nie miała również do tej pory okazji poznać sposobu funkcjonowania wspomnianych agencji europejskich od czasu ich utworzenia. Kampanie informacyjne mogą być sposobem na zaradzenie temu problemowi.

| 5.6.5 | Wiadomości o funkcjonowaniu Europy i jednolitego rynku oraz o prawach i swobodach obywatelskich z tym związanych, również powinny zostać dopasowane do oczekiwań i języka rozmówców. Często konieczne jest przyjęcie za punkt wyjścia raczej ich pytań i aspiracji — zwłaszcza w przypadku młodzieży — niż udzielanie im odpowiedzi już gotowych, akademickich. Rozwijaniu sieci punktów informacyjnych o Europie powinna towarzyszyć rzeczywista zdolność do przystosowania się do języka, podejścia i punktu widzenia rozmówców dzięki interaktywnemu dialogowi umożliwiającemu każdemu lepsze przyswojenie sobie informacji o Europie w zależności od cech indywidualnych. Używanie internetu całkowicie odpowiada temu zbiorowi kryteriów i zarówno instytucje europejskie, jak i stowarzyszenia organizacji obywatelskich powinny wykorzystać tę możliwość, tak aby pełniej urzeczywistniać obywatelstwo europejskie. |
| --- | --- |

5.6.5

Wiadomości o funkcjonowaniu Europy i jednolitego rynku oraz o prawach i swobodach obywatelskich z tym związanych, również powinny zostać dopasowane do oczekiwań i języka rozmówców. Często konieczne jest przyjęcie za punkt wyjścia raczej ich pytań i aspiracji — zwłaszcza w przypadku młodzieży — niż udzielanie im odpowiedzi już gotowych, akademickich. Rozwijaniu sieci punktów informacyjnych o Europie powinna towarzyszyć rzeczywista zdolność do przystosowania się do języka, podejścia i punktu widzenia rozmówców dzięki interaktywnemu dialogowi umożliwiającemu każdemu lepsze przyswojenie sobie informacji o Europie w zależności od cech indywidualnych. Używanie internetu całkowicie odpowiada temu zbiorowi kryteriów i zarówno instytucje europejskie, jak i stowarzyszenia organizacji obywatelskich powinny wykorzystać tę możliwość, tak aby pełniej urzeczywistniać obywatelstwo europejskie.

| 5.7 | Poza tym wiele pozostaje do zrobienia w kwestii skłonienia obywateli europejskich do wykorzystywania funduszy strukturalnych. Podczas gdy przepisy regulujące pomoc wspólnotową dla krajów AKP wyraźnie nakazują ścisłą współpracę ze społeczeństwem obywatelskim (por. umowa z Kotonu), paradoksalnie nie ma podobnych przepisów dotyczących udziału partnerów społecznych i innych reprezentatywnych podmiotów europejskiego zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w polityce spójności prowadzonej przez Unię. |
| --- | --- |

5.7

Poza tym wiele pozostaje do zrobienia w kwestii skłonienia obywateli europejskich do wykorzystywania funduszy strukturalnych. Podczas gdy przepisy regulujące pomoc wspólnotową dla krajów AKP wyraźnie nakazują ścisłą współpracę ze społeczeństwem obywatelskim (por. umowa z Kotonu), paradoksalnie nie ma podobnych przepisów dotyczących udziału partnerów społecznych i innych reprezentatywnych podmiotów europejskiego zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w polityce spójności prowadzonej przez Unię.

| 5.7.1 | Strategiczne wytyczne zaproponowane przez Komisję na lata 2007-2013 zawierają jedynie nieformalne odniesienia do takich konsultacji i takiego udziału, lecz w proponowanych tekstach wytycznych i rozporządzeń dotyczących funduszy strukturalnych nie przewidziano w tym zakresie wyraźnych przepisów. |
| --- | --- |

5.7.1

Strategiczne wytyczne zaproponowane przez Komisję na lata 2007-2013 zawierają jedynie nieformalne odniesienia do takich konsultacji i takiego udziału, lecz w proponowanych tekstach wytycznych i rozporządzeń dotyczących funduszy strukturalnych nie przewidziano w tym zakresie wyraźnych przepisów.

| 5.7.2 | Należałoby temu zaradzić i doprowadzić do uwzględnienia we wspomnianych tekstach kwestii udziału społeczeństwa obywatelskiego i sformułować przepisy, które byłyby bezpośrednio stosowane przez instytucje wspólnotowe i państwa członkowskie. |
| --- | --- |

5.7.2

Należałoby temu zaradzić i doprowadzić do uwzględnienia we wspomnianych tekstach kwestii udziału społeczeństwa obywatelskiego i sformułować przepisy, które byłyby bezpośrednio stosowane przez instytucje wspólnotowe i państwa członkowskie.

6.   Wspieranie wspólnych inicjatyw kładących duży nacisk na tożsamość

| 6.1 | Obywatele europejscy, którzy oczekują od Europy wartości dodanej wobec ich tożsamości narodowej, regionalnej i lokalnej, zbyt często stwierdzają, że owa wartość okazuje się skromna, a nawet powierzchowna. Faktem jest, że decydenci europejscy krok po kroku podejmowali decyzje dotyczące znaczących i coraz ważniejszych postępów w Europie: o hymnie europejskim, fladze europejskiej, paszporcie europejskim, wspólnej pomocy ze strony ambasad i konsulatów i oczywiście jednolitej monecie — euro, która jednoczy już dwanaście państw członkowskich. |
| --- | --- |

6.1

Obywatele europejscy, którzy oczekują od Europy wartości dodanej wobec ich tożsamości narodowej, regionalnej i lokalnej, zbyt często stwierdzają, że owa wartość okazuje się skromna, a nawet powierzchowna. Faktem jest, że decydenci europejscy krok po kroku podejmowali decyzje dotyczące znaczących i coraz ważniejszych postępów w Europie: o hymnie europejskim, fladze europejskiej, paszporcie europejskim, wspólnej pomocy ze strony ambasad i konsulatów i oczywiście jednolitej monecie — euro, która jednoczy już dwanaście państw członkowskich.

| 6.1.1 | Postęp ten był jednak osiągany stopniowo, a osiągnięciom towarzyszą dzisiaj poważne opóźnienia w rozwoju wspólnej tożsamości w innych dziedzinach, nierzadko pokrewnych. Aby zaradzić takiej sytuacji, należy stosować pojęcie pomocniczości nie tylko systematycznie w kierunku niższych szczebli decyzyjnych, lecz w zależności od konkretnego przypadku, który często może wymagać interwencji europejskiej. |
| --- | --- |

6.1.1

Postęp ten był jednak osiągany stopniowo, a osiągnięciom towarzyszą dzisiaj poważne opóźnienia w rozwoju wspólnej tożsamości w innych dziedzinach, nierzadko pokrewnych. Aby zaradzić takiej sytuacji, należy stosować pojęcie pomocniczości nie tylko systematycznie w kierunku niższych szczebli decyzyjnych, lecz w zależności od konkretnego przypadku, który często może wymagać interwencji europejskiej.

| 6.1.2 | W takim duchu należy promować inicjatywy kładące duży nacisk na tożsamość, na przykład należy priorytetowo traktować finansowanie dużych projektów europejskich, inwestować w ambitne europejskie programy edukacyjne i szkoleniowe obejmujące dobrowolną europejską służbę obywatelską dla młodzieży, sprawić, by znane postaci mogły dać otwarte świadectwo swej tożsamości europejskiej, inwestować w równie ambitne europejskie programy kulturalne i medialne, z zastosowaniem wspólnego statutu dla fundacji i sponsoringu, dążyć do konkretnych postępów w dziedzinie integracji gospodarczej i społecznej w ramach strefy euro. Należy również przyjmować decyzje o dużym znaczeniu politycznym, na przykład dotyczące organizowania wyborów do Parlamentu Europejskiego tego samego dnia, ustanowić obchodzony uroczyście dzień Europy, już obecnie wdrożyć europejskie prawo europejskiej inicjatywy obywatelskiej. Zalecenia te zostały omówione poniżej. |
| --- | --- |

6.1.2

W takim duchu należy promować inicjatywy kładące duży nacisk na tożsamość, na przykład należy priorytetowo traktować finansowanie dużych projektów europejskich, inwestować w ambitne europejskie programy edukacyjne i szkoleniowe obejmujące dobrowolną europejską służbę obywatelską dla młodzieży, sprawić, by znane postaci mogły dać otwarte świadectwo swej tożsamości europejskiej, inwestować w równie ambitne europejskie programy kulturalne i medialne, z zastosowaniem wspólnego statutu dla fundacji i sponsoringu, dążyć do konkretnych postępów w dziedzinie integracji gospodarczej i społecznej w ramach strefy euro. Należy również przyjmować decyzje o dużym znaczeniu politycznym, na przykład dotyczące organizowania wyborów do Parlamentu Europejskiego tego samego dnia, ustanowić obchodzony uroczyście dzień Europy, już obecnie wdrożyć europejskie prawo europejskiej inicjatywy obywatelskiej. Zalecenia te zostały omówione poniżej.

| 6.2 | Skromne europejskie środki budżetowe powinny być dodatkowym powodem do przeznaczenia większej puli środków na finansowanie projektów o charakterze prawdziwie europejskim. |
| --- | --- |

6.2

Skromne europejskie środki budżetowe powinny być dodatkowym powodem do przeznaczenia większej puli środków na finansowanie projektów o charakterze prawdziwie europejskim.

| 6.2.1 | Tego rodzaju finansowanie powinno być przeznaczone dla regionów granicznych, które stanowią „punkty łączące Europę” oraz które są bardziej narażone — z punktu widzenia spójności — na niedostateczną harmonizację między państwami członkowskimi w porównaniu z innymi regionami. Podmioty społeczno-zawodowe pochodzące z regionów transgranicznych powinny pełnić kluczową rolę w opracowywaniu i realizowaniu programów dotyczących ich regionów. Na rzecz tych programów należałoby przeznaczyć znaczną część budżetu wspólnotowego, która powinna wzrastać na przestrzeni lat. W szczególności należy zwiększyć dotację budżetową do programu EURES i nagłośnić jego działania w regionalnych publikacjach, radiu i telewizji. |
| --- | --- |

6.2.1

Tego rodzaju finansowanie powinno być przeznaczone dla regionów granicznych, które stanowią „punkty łączące Europę” oraz które są bardziej narażone — z punktu widzenia spójności — na niedostateczną harmonizację między państwami członkowskimi w porównaniu z innymi regionami. Podmioty społeczno-zawodowe pochodzące z regionów transgranicznych powinny pełnić kluczową rolę w opracowywaniu i realizowaniu programów dotyczących ich regionów. Na rzecz tych programów należałoby przeznaczyć znaczną część budżetu wspólnotowego, która powinna wzrastać na przestrzeni lat. W szczególności należy zwiększyć dotację budżetową do programu EURES i nagłośnić jego działania w regionalnych publikacjach, radiu i telewizji.

| 6.2.2 | Finansowanie wspólnotowe, przy wsparciu skutecznych partnerstw publiczno-prywatnych, powinno również promować rozwój sieci transeuropejskich (transport, energia, telekomunikacja) na rzecz skuteczniejszej Europy posiadającej lepszą sieć połączeń. Tymczasem obecnie występuje odwrotna tendencja, co ilustruje decyzja Rady Europejskiej z grudnia 2005 r. o zmniejszeniu o połowę puli środków na lata 2007-2013 zaproponowanych początkowo przez Komisję na sieci, które to zmniejszenie uległo tylko nieznacznemu złagodzeniu po późniejszych ustaleniach z Parlamentem Europejskim. |
| --- | --- |

6.2.2

Finansowanie wspólnotowe, przy wsparciu skutecznych partnerstw publiczno-prywatnych, powinno również promować rozwój sieci transeuropejskich (transport, energia, telekomunikacja) na rzecz skuteczniejszej Europy posiadającej lepszą sieć połączeń. Tymczasem obecnie występuje odwrotna tendencja, co ilustruje decyzja Rady Europejskiej z grudnia 2005 r. o zmniejszeniu o połowę puli środków na lata 2007-2013 zaproponowanych początkowo przez Komisję na sieci, które to zmniejszenie uległo tylko nieznacznemu złagodzeniu po późniejszych ustaleniach z Parlamentem Europejskim.

| 6.2.3 | Należy również w większym stopniu rozwijać duże europejskie projekty przemysłowe i technologiczne finansowane z budżetu europejskiego lub przy specjalnym wsparciu finansowym państw członkowskich, które pragną w tychże projektach uczestniczyć. Dotychczasowe sukcesy w dziedzinie aeronautyki i przestrzeni kosmicznej są przykładem do naśladowania. Takie osiągnięcia znacznie poprawiają wizerunek Europy w opinii publicznej oraz wzbudzają wspólne poczucie przynależności, a jednocześnie wzmacniają jej konkurencyjność. Możliwości w zakresie szeroko zakrojonej współpracy oraz integracji przemysłowej i technologicznej należy wykorzystać przede wszystkim w sektorze obrony i bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

6.2.3

Należy również w większym stopniu rozwijać duże europejskie projekty przemysłowe i technologiczne finansowane z budżetu europejskiego lub przy specjalnym wsparciu finansowym państw członkowskich, które pragną w tychże projektach uczestniczyć. Dotychczasowe sukcesy w dziedzinie aeronautyki i przestrzeni kosmicznej są przykładem do naśladowania. Takie osiągnięcia znacznie poprawiają wizerunek Europy w opinii publicznej oraz wzbudzają wspólne poczucie przynależności, a jednocześnie wzmacniają jej konkurencyjność. Możliwości w zakresie szeroko zakrojonej współpracy oraz integracji przemysłowej i technologicznej należy wykorzystać przede wszystkim w sektorze obrony i bezpieczeństwa.

| 6.3 | Również wzmocnienie obywatelstwa europejskiego za pomocą edukacji i szkoleń, w tym o Europie, wymaga podjęcia ambitnych inicjatyw. |
| --- | --- |

6.3

Również wzmocnienie obywatelstwa europejskiego za pomocą edukacji i szkoleń, w tym o Europie, wymaga podjęcia ambitnych inicjatyw.

| 6.3.1 | Należy na wszystkich poziomach nauczania, tj. w szkołach podstawowych, średnich i wyższych zadbać o wspólny zakres wiedzy o zagadnieniach europejskich. Należy ze wszech miar zachęcać do nauki języków w oparciu o wspólny system określania poziomu opanowania języka (tzn. wprowadzić w życie inicjatywę Rady Europy proponującą ustanowienie europejskiego zestawu umiejętności („portfolio”) językowego). Otwarcie na Europę powinno osiągnąć się nie tyle poprzez nauczanie przedmiotów, co poprzez wymianę, staże, doświadczenie wyniesione z pobytów w innych krajach. Należy w pierwszym rzędzie tworzyć warunki korzystne dla współpracy partnerskiej oraz dla tworzenia europejskich programów nauczania na poziomie szkolnym i uniwersyteckim. Szkoły o profilu dziennikarskim powinny proponować program poświęcony kwestiom europejskim. |
| --- | --- |

6.3.1

Należy na wszystkich poziomach nauczania, tj. w szkołach podstawowych, średnich i wyższych zadbać o wspólny zakres wiedzy o zagadnieniach europejskich. Należy ze wszech miar zachęcać do nauki języków w oparciu o wspólny system określania poziomu opanowania języka (tzn. wprowadzić w życie inicjatywę Rady Europy proponującą ustanowienie europejskiego zestawu umiejętności („portfolio”) językowego). Otwarcie na Europę powinno osiągnąć się nie tyle poprzez nauczanie przedmiotów, co poprzez wymianę, staże, doświadczenie wyniesione z pobytów w innych krajach. Należy w pierwszym rzędzie tworzyć warunki korzystne dla współpracy partnerskiej oraz dla tworzenia europejskich programów nauczania na poziomie szkolnym i uniwersyteckim. Szkoły o profilu dziennikarskim powinny proponować program poświęcony kwestiom europejskim.

| 6.3.2 | Młodzież powinna pełnić dobrowolną europejską służbę obywatelską, która byłaby atrakcyjna i kształcąca i zakrojona na większą skalę niż zakładały to pierwsze przedsięwzięcia w tym zakresie, którymi objęte było zaledwie kilka tysięcy osób. Taka możliwość może okazać się korzystnym uzupełnieniem wymiany studentów w ramach programów Erasmus i Leonardo, które cieszą się dużym powodzeniem i z których skorzystało już kilka milionów osób. |
| --- | --- |

6.3.2

Młodzież powinna pełnić dobrowolną europejską służbę obywatelską, która byłaby atrakcyjna i kształcąca i zakrojona na większą skalę niż zakładały to pierwsze przedsięwzięcia w tym zakresie, którymi objęte było zaledwie kilka tysięcy osób. Taka możliwość może okazać się korzystnym uzupełnieniem wymiany studentów w ramach programów Erasmus i Leonardo, które cieszą się dużym powodzeniem i z których skorzystało już kilka milionów osób.

| 6.3.3 | W celu szerzenia poczucia tożsamości europejskiej sławni przedstawiciele środowiska kultury czy sportu mogliby występować w kampaniach komunikacyjnych przedstawiając się jako autentyczni „Europejczycy” nadając dzięki swej osobowości odpowiednią rangę tej tożsamości i jej poczuciu. |
| --- | --- |

6.3.3

W celu szerzenia poczucia tożsamości europejskiej sławni przedstawiciele środowiska kultury czy sportu mogliby występować w kampaniach komunikacyjnych przedstawiając się jako autentyczni „Europejczycy” nadając dzięki swej osobowości odpowiednią rangę tej tożsamości i jej poczuciu.

| 6.4 | W tym samym duchu należy również promować ambitne inicjatywy na rzecz dowartościowania europejskiej kultury oraz sprzyjać jej rozpowszechnianiu w mediach. |
| --- | --- |

6.4

W tym samym duchu należy również promować ambitne inicjatywy na rzecz dowartościowania europejskiej kultury oraz sprzyjać jej rozpowszechnianiu w mediach.

| 6.4.1 | Należy lepiej wykorzystać bogactwo kulturowe Europy, zarówno w celu podkreślenia żywotności jej wspólnego trzonu, jak i wielkiej różnorodności wyrazu jego elementów. Należałoby jednocześnie promować wersje oryginalne filmów z podpisami, dzieła oraz programy pochodzące z innych państw członkowskich, co ułatwiłoby przyswojenie i utrwalenie przez Europejczyków znajomości innych, poza ich ojczystym, języków. |
| --- | --- |

6.4.1

Należy lepiej wykorzystać bogactwo kulturowe Europy, zarówno w celu podkreślenia żywotności jej wspólnego trzonu, jak i wielkiej różnorodności wyrazu jego elementów. Należałoby jednocześnie promować wersje oryginalne filmów z podpisami, dzieła oraz programy pochodzące z innych państw członkowskich, co ułatwiłoby przyswojenie i utrwalenie przez Europejczyków znajomości innych, poza ich ojczystym, języków.

| 6.4.2 | Unia Europejska powinna zachęcać do stworzenia europejskiej szkoły filmowej i promować, na podobieństwo Oskarów, własne „Gwiazdy” czy „Światła” lub inne nagrody przyznawane najlepszym twórcom i artystom. |
| --- | --- |

6.4.2

Unia Europejska powinna zachęcać do stworzenia europejskiej szkoły filmowej i promować, na podobieństwo Oskarów, własne „Gwiazdy” czy „Światła” lub inne nagrody przyznawane najlepszym twórcom i artystom.

| 6.4.3 | Sukces ambitnego europejskiego programu kulturalnego, którego skutki mają wymiar zarówno gospodarczy jak i społeczny, byłby znacznie łatwiejszy do osiągnięcia dzięki wspólnej promocji fundacji i sponsoringu. Opracowanie atrakcyjnego statutu spółki europejskiej w tym zakresie bezpośrednio przyczyni się do intensyfikacji takiej współpracy. |
| --- | --- |

6.4.3

Sukces ambitnego europejskiego programu kulturalnego, którego skutki mają wymiar zarówno gospodarczy jak i społeczny, byłby znacznie łatwiejszy do osiągnięcia dzięki wspólnej promocji fundacji i sponsoringu. Opracowanie atrakcyjnego statutu spółki europejskiej w tym zakresie bezpośrednio przyczyni się do intensyfikacji takiej współpracy.

| 6.5 | Szczególną uwagę należy poświęcić zagadnieniu euro. Obecnie państwa, które przyjęły euro, traktują ten fakt jako punkt docelowy, zamiast uczynić go punktem wyjścia. Obywatele ze strefy euro powinni zastanowić się nad zasadnością takiej postawy. |
| --- | --- |

6.5

Szczególną uwagę należy poświęcić zagadnieniu euro. Obecnie państwa, które przyjęły euro, traktują ten fakt jako punkt docelowy, zamiast uczynić go punktem wyjścia. Obywatele ze strefy euro powinni zastanowić się nad zasadnością takiej postawy.

| 6.5.1 | Jeżeli chodzi o płaszczyznę gospodarczą, można by zadać pytanie: na co czekają te państwa, aby pogłębić integrację, zintensyfikować wymianę finansową i zapewnić lepszą harmonizację podatkową? Dlaczego Eurogrupa, która zrzesza dwunastu ministrów finansów, jest wciąż daleko od utworzenia zalążka zarządzania gospodarczego strefą euro, skoro istnieje Europejski Bank Centralny, posiadający już charakter federalny? Dlaczego nie przewiduje się jednolitego przedstawicielstwa gospodarczego i finansowego państw z grupy euro (MFW, G7 itp.), aby stworzyć w szczególności lepszą przeciwwagę dla dolara? Dlaczego państwa ze strefy euro nie rozpoczęły dotychczas wzajemnej ścisłej współpracy w zakresie swych budżetów? |
| --- | --- |

6.5.1

Jeżeli chodzi o płaszczyznę gospodarczą, można by zadać pytanie: na co czekają te państwa, aby pogłębić integrację, zintensyfikować wymianę finansową i zapewnić lepszą harmonizację podatkową? Dlaczego Eurogrupa, która zrzesza dwunastu ministrów finansów, jest wciąż daleko od utworzenia zalążka zarządzania gospodarczego strefą euro, skoro istnieje Europejski Bank Centralny, posiadający już charakter federalny? Dlaczego nie przewiduje się jednolitego przedstawicielstwa gospodarczego i finansowego państw z grupy euro (MFW, G7 itp.), aby stworzyć w szczególności lepszą przeciwwagę dla dolara? Dlaczego państwa ze strefy euro nie rozpoczęły dotychczas wzajemnej ścisłej współpracy w zakresie swych budżetów?

| 6.5.2 | Dlaczego Eurogrupa ogranicza się do ministrów gospodarki i ministrów finansów, a nie utworzyła odpowiednika wśród ministrów polityki społecznej, w momencie gdy rosną wymagania dotyczące bardziej skutecznego i spójnego wdrażania strategii lizbońskiej? Czy posiadając podwójną strukturę, obejmującą gospodarkę i finanse oraz sprawy społeczne, do której można by również dołączyć ministrów przemysłu, Eurogrupa nie mogłaby opracować bardziej skutecznego podejścia do sprawy reform gospodarczych i społecznych, dawać przykładu w promowaniu badań naukowych i wdrażaniu patentu wspólnotowego, przedstawiać wspólnego — oprócz sprawozdań krajowych — sprawozdania z wdrażania strategii lizbońskiej? |
| --- | --- |

6.5.2

Dlaczego Eurogrupa ogranicza się do ministrów gospodarki i ministrów finansów, a nie utworzyła odpowiednika wśród ministrów polityki społecznej, w momencie gdy rosną wymagania dotyczące bardziej skutecznego i spójnego wdrażania strategii lizbońskiej? Czy posiadając podwójną strukturę, obejmującą gospodarkę i finanse oraz sprawy społeczne, do której można by również dołączyć ministrów przemysłu, Eurogrupa nie mogłaby opracować bardziej skutecznego podejścia do sprawy reform gospodarczych i społecznych, dawać przykładu w promowaniu badań naukowych i wdrażaniu patentu wspólnotowego, przedstawiać wspólnego — oprócz sprawozdań krajowych — sprawozdania z wdrażania strategii lizbońskiej?

| 6.5.3 | Należy przeprowadzać szerokie konsultacje z obywatelami państw strefy euro, którzy powinni zostać ściśle włączeni w proces dokonywania tego rodzaju wyborów, przede wszystkim za pośrednictwem reprezentujących ich stowarzyszeń. Powinno się również zachęcać obywateli do rozwijania własnych inicjatyw na szczeblu strefy euro. W ten sposób strefa euro, będąca laboratorium bardziej zaawansowanej integracji gospodarczej i społecznej, stałaby się również laboratorium pracującym nad bardziej ugruntowanym obywatelstwem europejskim. |
| --- | --- |

6.5.3

Należy przeprowadzać szerokie konsultacje z obywatelami państw strefy euro, którzy powinni zostać ściśle włączeni w proces dokonywania tego rodzaju wyborów, przede wszystkim za pośrednictwem reprezentujących ich stowarzyszeń. Powinno się również zachęcać obywateli do rozwijania własnych inicjatyw na szczeblu strefy euro. W ten sposób strefa euro, będąca laboratorium bardziej zaawansowanej integracji gospodarczej i społecznej, stałaby się również laboratorium pracującym nad bardziej ugruntowanym obywatelstwem europejskim.

| 6.5.4 | Oczywiście należałoby jednocześnie czuwać nad tym, by nie zaszkodzić spójności całości Unii: państwa spoza strefy euro powinny być odpowiednio informowane, należałoby przeprowadzać z nimi konsultacje i w miarę możliwości włączać je w tę zacieśnioną współpracę, do której i tak najprawdopodobniej w pełni się przyłączą, jak tylko przyjmą euro. |
| --- | --- |

6.5.4

Oczywiście należałoby jednocześnie czuwać nad tym, by nie zaszkodzić spójności całości Unii: państwa spoza strefy euro powinny być odpowiednio informowane, należałoby przeprowadzać z nimi konsultacje i w miarę możliwości włączać je w tę zacieśnioną współpracę, do której i tak najprawdopodobniej w pełni się przyłączą, jak tylko przyjmą euro.

| 6.6 | Z czysto politycznego punktu widzenia niektóre środki przyczyniłyby się wreszcie do wyraźnego rozwoju procesu uwidoczniania i urzeczywistniania obywatelstwa europejskiego. Obejmują one: |
| --- | --- |

6.6

Z czysto politycznego punktu widzenia niektóre środki przyczyniłyby się wreszcie do wyraźnego rozwoju procesu uwidoczniania i urzeczywistniania obywatelstwa europejskiego. Obejmują one:

| 6.6.1 | wyznaczenie tego samego dnia na powszechne wybory do Parlamentu Europejskiego: prawdziwie europejski wieczór wyborczy, który umożliwiłby nadanie całkowicie innego wymiaru debatom, wystąpieniom i komentarzom, usytuowałby wyzwania polityczne w ich prawdziwym wymiarze europejskim zamiast je ograniczać, w sposób błędny i stanowiący nadużycie, wyłącznie do wymiaru krajowego, co ostatnio w wielu przypadkach miało miejsce; |
| --- | --- |

6.6.1

wyznaczenie tego samego dnia na powszechne wybory do Parlamentu Europejskiego: prawdziwie europejski wieczór wyborczy, który umożliwiłby nadanie całkowicie innego wymiaru debatom, wystąpieniom i komentarzom, usytuowałby wyzwania polityczne w ich prawdziwym wymiarze europejskim zamiast je ograniczać, w sposób błędny i stanowiący nadużycie, wyłącznie do wymiaru krajowego, co ostatnio w wielu przypadkach miało miejsce;

| 6.6.2 | uroczyste ustanowienie 9 maja Dniem Europy, który mógłby stać się dniem wolnym od pracy, w zamian za inny dzień wolny — do uznania przez państwa członkowskie; jego obchodom mogłyby towarzyszyć specjalne wydarzenia, programy, zwłaszcza kulturalne, bezpośrednio związane z Europą; |
| --- | --- |

6.6.2

uroczyste ustanowienie 9 maja Dniem Europy, który mógłby stać się dniem wolnym od pracy, w zamian za inny dzień wolny — do uznania przez państwa członkowskie; jego obchodom mogłyby towarzyszyć specjalne wydarzenia, programy, zwłaszcza kulturalne, bezpośrednio związane z Europą;

| 6.6.3 | wdrożenie prawa europejskiej inicjatywy obywatelskiej wyprzedzając postanowienia traktatu konstytucyjnego (milion podpisów zebranych w kilku państwach członkowskich). Komisja Europejska mogłaby już obecnie zobowiązać się do rozpatrzenia i ewentualnego oficjalnego przedstawienia wniosków z inicjatywy obywatelskiej, której udało się osiągnąć ten próg. Zobowiązałaby się ona również publicznie przedstawić konkretne powody decyzji o nieuwzględnieniu tej inicjatywy. |
| --- | --- |

6.6.3

wdrożenie prawa europejskiej inicjatywy obywatelskiej wyprzedzając postanowienia traktatu konstytucyjnego (milion podpisów zebranych w kilku państwach członkowskich). Komisja Europejska mogłaby już obecnie zobowiązać się do rozpatrzenia i ewentualnego oficjalnego przedstawienia wniosków z inicjatywy obywatelskiej, której udało się osiągnąć ten próg. Zobowiązałaby się ona również publicznie przedstawić konkretne powody decyzji o nieuwzględnieniu tej inicjatywy.

7.   Wnioski

| 7.1 | Po rozważeniu wszystkich argumentów, poza deklaracjami i kartami, należy stwierdzić, że bardziej przejrzystego i skutecznego obywatelstwa nie można zadekretować. Na nie się zasługuje i z niego się korzysta. Podlega ono stałemu rozwojowi i stanowi siłę napędową. Jedynie stałe jego potwierdzanie doprowadzi do jego konsolidacji. Tylko poprzez rozwój takiego „uczestniczącego” i „horyzontalnego” wymiaru struktury europejskiej obywatelstwo europejskie zapewni pełną akceptację i trwałość wymiaru „pionowego” tej struktury. |
| --- | --- |

7.1

Po rozważeniu wszystkich argumentów, poza deklaracjami i kartami, należy stwierdzić, że bardziej przejrzystego i skutecznego obywatelstwa nie można zadekretować. Na nie się zasługuje i z niego się korzysta. Podlega ono stałemu rozwojowi i stanowi siłę napędową. Jedynie stałe jego potwierdzanie doprowadzi do jego konsolidacji. Tylko poprzez rozwój takiego „uczestniczącego” i „horyzontalnego” wymiaru struktury europejskiej obywatelstwo europejskie zapewni pełną akceptację i trwałość wymiaru „pionowego” tej struktury.

| 7.2 | Aktywne obywatelstwo europejskie potrzebuje dziś narzędzi, które nie opierają się na deklaracjach, lecz na działaniu, a których dotychczas brakowało. Należy obecnie udostępnić Europejczykom owe narzędzia, na które czekają i które będą potrafili dobrze wykorzystać. Bez wątpienia uda im się wtedy przywrócić Europie tożsamość, dynamikę, konkurencyjność i spójność, których nie mogą jej dziś zapewnić państwa członkowskie. |
| --- | --- |

7.2

Aktywne obywatelstwo europejskie potrzebuje dziś narzędzi, które nie opierają się na deklaracjach, lecz na działaniu, a których dotychczas brakowało. Należy obecnie udostępnić Europejczykom owe narzędzia, na które czekają i które będą potrafili dobrze wykorzystać. Bez wątpienia uda im się wtedy przywrócić Europie tożsamość, dynamikę, konkurencyjność i spójność, których nie mogą jej dziś zapewnić państwa członkowskie.

| 7.3 | Aby móc monitorować niniejsze zalecenia i przyczynić się do promowania rzeczywistego postępu dla obywateli europejskich, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił utworzyć stałą grupę ds. aktywnego obywatelstwa europejskiego. Zadania grupy będą obejmowały przede wszystkim:






  — | monitorowanie postępów i opóźnień w tej dziedzinie, |
| --- | --- | --- |

7.3

Aby móc monitorować niniejsze zalecenia i przyczynić się do promowania rzeczywistego postępu dla obywateli europejskich, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił utworzyć stałą grupę ds. aktywnego obywatelstwa europejskiego. Zadania grupy będą obejmowały przede wszystkim:

—

monitorowanie postępów i opóźnień w tej dziedzinie,

| — | promowanie dialogu publicznego z podmiotami społeczeństwa obywatelskiego, |
| --- | --- |

—

promowanie dialogu publicznego z podmiotami społeczeństwa obywatelskiego,

| — | zachęcanie do podejmowania i promowania inicjatyw oraz rozpowszechniania najlepszych wzorów postępowania. |
| --- | --- |

—

zachęcanie do podejmowania i promowania inicjatyw oraz rozpowszechniania najlepszych wzorów postępowania.

| 7.4 | Aby zainaugurować te działania i je ukierunkować, Komitet zorganizuje sympozjum na temat aktywnego obywatelstwa europejskiego, zgodnie z zapowiedzią zawartą w poprzedniej opinii EKES-u w sprawie programu działania na rzecz promowania aktywnego obywatelstwa (6). |
| --- | --- |

7.4

Aby zainaugurować te działania i je ukierunkować, Komitet zorganizuje sympozjum na temat aktywnego obywatelstwa europejskiego, zgodnie z zapowiedzią zawartą w poprzedniej opinii EKES-u w sprawie programu działania na rzecz promowania aktywnego obywatelstwa (6).

Bruksela, 14 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Opinia EKES-u „Wkład w posiedzenie Rady Europejskiej w dniach 15-16 czerwca 2006 r. — okres refleksji” (Sprawozdawca: Henry MALOSSE).

1

(2)  Opinia EKES-u z 26.10.2005 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia programu Obywatele dla Europy na rzecz promowania aktywnego obywatelstwa na okres od 2007 r. do 2013 r.; sprawozdawca: Daniel LE SCORNET (DzU C 28 z 3.2.2006)

2

(3)  Opinia EKES-u z 26.4.2001 r. w sprawie dostępu MŚP do statutu spółki europejskiej; sprawozdawca: Henri MALOSSE (DzU C 125 z 27.5.2002, s. 100)

3

(4)  Opinia EKES-u z 20.4.2006 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie poprawy możliwości przenoszenia uprawnień do dodatkowych emerytur lub rent; sprawozdawca: Ursula ENGELEN-KEFER.

4

(5)  Por. raport informacyjny Sekcji ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji w sprawie: „Aktualny stan współregulacji i samoregulacji na jednolitym rynku” przyjęty 11.1.2005 r.; sprawozdawca: Bruno VEVER.

5

(6)  Opinia EKES-u z 26.10.2005 w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia programu „Obywatele dla Europy” na rzecz promowania aktywnego obywatelstwa europejskiego na okres 2007-2013; sprawozdawca: Daniel LE SCORNET (DzU C 28 z 3.2.2006)

6

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/173 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/173

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji Europejskiej do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Plan działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn 2006 — 2010

COM(2006) 92 wersja ostateczna

(2006/C 318/29)

Dnia 1 marca 2006 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 13 lipca 2006 r. Sprawozdawcą była Grace ATTARD.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13 — 14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 13 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 175 do 11 — 9 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Komitet przyjmuje z zadowoleniem polityczną wolę Komisji w kwestii utrzymania wysokiego priorytetu równości kobiet i mężczyzn w jej planie działań na lata 2006 — 2010. Komitet docenia osobiste zaangażowanie przewodniczącego Barroso w sprawę jego przyjęcia i zgadza się co do znaczenia, jakie ma zaangażowanie wszystkich zainteresowanych podmiotów w realizację priorytetów tego planu. |
| --- | --- |

1.1

Komitet przyjmuje z zadowoleniem polityczną wolę Komisji w kwestii utrzymania wysokiego priorytetu równości kobiet i mężczyzn w jej planie działań na lata 2006 — 2010. Komitet docenia osobiste zaangażowanie przewodniczącego Barroso w sprawę jego przyjęcia i zgadza się co do znaczenia, jakie ma zaangażowanie wszystkich zainteresowanych podmiotów w realizację priorytetów tego planu.

1.2   Komitet:

| — | uznaje, że do zwiększenia udziału pracujących kobiet niezbędne są wspólne priorytety w kwestii koordynacji polityk zatrudnienia; |
| --- | --- |

—

uznaje, że do zwiększenia udziału pracujących kobiet niezbędne są wspólne priorytety w kwestii koordynacji polityk zatrudnienia;

| — | uważa, że na rządach państw członkowskich, krajowych organach odpowiedzialnych za zapewnienie równego statusu kobiet i mężczyzn oraz partnerach społecznych we wszystkich państwach członkowskich ciąży obowiązek zagwarantowania, by wprowadzane systemy płac nie powodowały dyskryminacji płacowej ze względu na płeć; |
| --- | --- |

—

uważa, że na rządach państw członkowskich, krajowych organach odpowiedzialnych za zapewnienie równego statusu kobiet i mężczyzn oraz partnerach społecznych we wszystkich państwach członkowskich ciąży obowiązek zagwarantowania, by wprowadzane systemy płac nie powodowały dyskryminacji płacowej ze względu na płeć;

| — | zaleca, aby w odniesieniu do kobiet-przedsiębiorców realizowane strategie były nastawione na poprawę dostępu kobiet do kredytów i usług bankowych; |
| --- | --- |

—

zaleca, aby w odniesieniu do kobiet-przedsiębiorców realizowane strategie były nastawione na poprawę dostępu kobiet do kredytów i usług bankowych;

| — | zaleca aby krajowe programy nauczania obejmowały naukę przedsiębiorczości na poziomie średnim i wyższym, zwłaszcza wśród kobiet, oraz aby podejmować kroki na rzecz zwiększenia liczby kobiet wśród absolwentów kierunków naukowo-technicznych w celu zwalczania różnic w zatrudnieniu pomiędzy płciami, obecnych w takich technicznych dziedzinach jak inżynieria i usługi związane z technologiami informacyjnymi i komunikacyjnymi; |
| --- | --- |

—

zaleca aby krajowe programy nauczania obejmowały naukę przedsiębiorczości na poziomie średnim i wyższym, zwłaszcza wśród kobiet, oraz aby podejmować kroki na rzecz zwiększenia liczby kobiet wśród absolwentów kierunków naukowo-technicznych w celu zwalczania różnic w zatrudnieniu pomiędzy płciami, obecnych w takich technicznych dziedzinach jak inżynieria i usługi związane z technologiami informacyjnymi i komunikacyjnymi;

| — | proponuje, aby zintensyfikować strategie w odniesieniu do równości kobiet i mężczyzn w zakresie opieki społecznej i walki z ubóstwem, by zapewnić uwzględnienie przez systemy podatkowe i systemy opieki społecznej potrzeb kobiet zagrożonych ubóstwem, w szczególności samotnych matek; potrzeba także konkretnych propozycji działań mających na celu zachęcenie rodziców samotnie wychowujących dzieci do zdobywania umiejętności poszukiwanych na rynku, które ułatwią im znalezienie pracy; |
| --- | --- |

—

proponuje, aby zintensyfikować strategie w odniesieniu do równości kobiet i mężczyzn w zakresie opieki społecznej i walki z ubóstwem, by zapewnić uwzględnienie przez systemy podatkowe i systemy opieki społecznej potrzeb kobiet zagrożonych ubóstwem, w szczególności samotnych matek; potrzeba także konkretnych propozycji działań mających na celu zachęcenie rodziców samotnie wychowujących dzieci do zdobywania umiejętności poszukiwanych na rynku, które ułatwią im znalezienie pracy;

| — | uważa, że narodowe strategie opieki zdrowotnej i długoterminowej powinny obejmować zintegrowane kierunki polityki, których celem jest ochrona zdrowia kobiet w miejscu pracy; |
| --- | --- |

—

uważa, że narodowe strategie opieki zdrowotnej i długoterminowej powinny obejmować zintegrowane kierunki polityki, których celem jest ochrona zdrowia kobiet w miejscu pracy;

| — | wzywa do staranniejszego rozważenia, zbadania i analizy wpływu żądań w sprawie opiekowania się innymi osobami i wynikającego stąd obciążenia dla fizycznego i psychicznego zdrowia kobiet; |
| --- | --- |

—

wzywa do staranniejszego rozważenia, zbadania i analizy wpływu żądań w sprawie opiekowania się innymi osobami i wynikającego stąd obciążenia dla fizycznego i psychicznego zdrowia kobiet;

| — | uważa, że w odniesieniu do opieki zdrowotnej należy zastosować otwartą metodę koordynacji, która powinna obejmować cele w zakresie równości kobiet i mężczyzn; |
| --- | --- |

—

uważa, że w odniesieniu do opieki zdrowotnej należy zastosować otwartą metodę koordynacji, która powinna obejmować cele w zakresie równości kobiet i mężczyzn;

| — | zauważa zjawisko feminizacji migracji i zaleca włączanie problematyki równości płci do głównego nurtu polityki i działań UE w każdej fazie procesu migracji; |
| --- | --- |

—

zauważa zjawisko feminizacji migracji i zaleca włączanie problematyki równości płci do głównego nurtu polityki i działań UE w każdej fazie procesu migracji;

| — | uznaje znaczenie rozwijanych działań, w tym ustanowienia szczegółowych celów i wskaźników dla zapewnienia opieki nad dziećmi i pozostającymi na utrzymaniu osobami starszymi i niepełnosprawnymi; |
| --- | --- |

—

uznaje znaczenie rozwijanych działań, w tym ustanowienia szczegółowych celów i wskaźników dla zapewnienia opieki nad dziećmi i pozostającymi na utrzymaniu osobami starszymi i niepełnosprawnymi;

| — | zaleca wprowadzenie celów i terminów ich realizacji odnośnie do zwiększenia udziału kobiet we wszystkich formach podejmowania decyzji; |
| --- | --- |

—

zaleca wprowadzenie celów i terminów ich realizacji odnośnie do zwiększenia udziału kobiet we wszystkich formach podejmowania decyzji;

| — | zaleca opracowanie europejskiego planu działania w sprawie przemocy przeciwko kobietom; |
| --- | --- |

—

zaleca opracowanie europejskiego planu działania w sprawie przemocy przeciwko kobietom;

| — | wzywa państwa członkowskie do wprowadzenia rozwiązań w celu przyznania kobietom — ofiarom handlu ludźmi w celu wykorzystania seksualnego — większych praw i wsparcia; |
| --- | --- |

—

wzywa państwa członkowskie do wprowadzenia rozwiązań w celu przyznania kobietom — ofiarom handlu ludźmi w celu wykorzystania seksualnego — większych praw i wsparcia;

| — | zaleca opracowanie ogólnoeuropejskich działań uświadamiających na temat braku akceptacji dla zachowań seksistowskich i poniżającego przedstawiania kobiet w mediach; |
| --- | --- |

—

zaleca opracowanie ogólnoeuropejskich działań uświadamiających na temat braku akceptacji dla zachowań seksistowskich i poniżającego przedstawiania kobiet w mediach;

| — | uważa, że państwa członkowskie powinny zagwarantować, że komercyjne przekazy audiowizualne pozbawione będą wszelkich treści dyskryminujących ze względu na rasę, płeć lub narodowość, zgodnie z zaleceniami zaproponowanej przez Komisję dyrektywy w sprawie koordynacji niektórych przepisów dotyczących wykonywania telewizyjnej działalności transmisyjnej (1); |
| --- | --- |

—

uważa, że państwa członkowskie powinny zagwarantować, że komercyjne przekazy audiowizualne pozbawione będą wszelkich treści dyskryminujących ze względu na rasę, płeć lub narodowość, zgodnie z zaleceniami zaproponowanej przez Komisję dyrektywy w sprawie koordynacji niektórych przepisów dotyczących wykonywania telewizyjnej działalności transmisyjnej (1);

| — | zaleca wprowadzenie w instytucjach szkolących pracowników mediów modułów szkoleniowych uwzględniających równouprawnienie płci oraz silnych mechanizmów mających na celu zapewnienie równowagi płci na wszystkich poziomach podejmowania decyzji w branży medialnej; |
| --- | --- |

—

zaleca wprowadzenie w instytucjach szkolących pracowników mediów modułów szkoleniowych uwzględniających równouprawnienie płci oraz silnych mechanizmów mających na celu zapewnienie równowagi płci na wszystkich poziomach podejmowania decyzji w branży medialnej;

| — | zaleca, by w kontekście polityki rozwoju UE kobiety miały odpowiedni dostęp do unijnej pomocy finansowej, przekazywanej zwłaszcza w ramach krajowych programów realizowanych przez organizacje kobiece; |
| --- | --- |

—

zaleca, by w kontekście polityki rozwoju UE kobiety miały odpowiedni dostęp do unijnej pomocy finansowej, przekazywanej zwłaszcza w ramach krajowych programów realizowanych przez organizacje kobiece;

| — | wzywa do tego, aby polityka Biura Pomocy Humanitarnej Komisji Europejskiej (ECHO) traktowała w sposób priorytetowy pomoc, w tym także finansową, dla kobiet, które doświadczyły przemocy uwarunkowanej płcią, popełnionej w okresach konfliktów zbrojnych; |
| --- | --- |

—

wzywa do tego, aby polityka Biura Pomocy Humanitarnej Komisji Europejskiej (ECHO) traktowała w sposób priorytetowy pomoc, w tym także finansową, dla kobiet, które doświadczyły przemocy uwarunkowanej płcią, popełnionej w okresach konfliktów zbrojnych;

| — | uważa, że lepsze zarządzanie w zakresie równości płci ma kluczowe znaczenie dla powodzenia planu działania oraz zaleca wzmocnienie mechanizmów dialogu i konsultacji ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim, w szczególności z organizacjami kobiecymi na szczeblu krajowym; |
| --- | --- |

—

uważa, że lepsze zarządzanie w zakresie równości płci ma kluczowe znaczenie dla powodzenia planu działania oraz zaleca wzmocnienie mechanizmów dialogu i konsultacji ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim, w szczególności z organizacjami kobiecymi na szczeblu krajowym;

| — | wzywa do ustanowienia w Komisji Europejskiej w ramach Dyrekcji Generalnej ds. Budżetu grupy roboczej ds. sporządzania budżetu pod kątem płci oraz dokonywania corocznej, odrębnej oceny wpływu budżetu UE z perspektywy płci. |
| --- | --- |

—

wzywa do ustanowienia w Komisji Europejskiej w ramach Dyrekcji Generalnej ds. Budżetu grupy roboczej ds. sporządzania budżetu pod kątem płci oraz dokonywania corocznej, odrębnej oceny wpływu budżetu UE z perspektywy płci.

2.   Uzasadnienie

2.1   Streszczenie Komunikatu Komisji Europejskiej

| 2.1.1 | UE dokonała znaczących postępów w osiąganiu równości płci dzięki prawodawstwu w dziedzinie równego traktowania kobiet i mężczyzn, włączaniu tej problematyki do głównego nurtu życia politycznego i społecznego, konkretnym rozwiązaniom na rzecz wspierania kobiet, programom działań, dialogowi społecznemu i dialogowi ze społeczeństwem obywatelskim. Tym niemniej nierówności pozostają znaczne i mogą ulec pogłębieniu w związku z zaostrzaniem się światowej konkurencji gospodarczej, wymagającym coraz bardziej dyspozycyjnej i mobilnej siły roboczej. Sytuacja taka może wpływać szczególnie na kobiety, które często zmuszone są do wyboru pomiędzy posiadaniem dzieci a karierą z uwagi na brak elastycznej organizacji czasu pracy i możliwości opieki nad dziećmi, pokutowanie stereotypów związanych z płcią oraz niewspółmierny udział mężczyzn w obowiązkach rodzinnych. |
| --- | --- |

2.1.1

UE dokonała znaczących postępów w osiąganiu równości płci dzięki prawodawstwu w dziedzinie równego traktowania kobiet i mężczyzn, włączaniu tej problematyki do głównego nurtu życia politycznego i społecznego, konkretnym rozwiązaniom na rzecz wspierania kobiet, programom działań, dialogowi społecznemu i dialogowi ze społeczeństwem obywatelskim. Tym niemniej nierówności pozostają znaczne i mogą ulec pogłębieniu w związku z zaostrzaniem się światowej konkurencji gospodarczej, wymagającym coraz bardziej dyspozycyjnej i mobilnej siły roboczej. Sytuacja taka może wpływać szczególnie na kobiety, które często zmuszone są do wyboru pomiędzy posiadaniem dzieci a karierą z uwagi na brak elastycznej organizacji czasu pracy i możliwości opieki nad dziećmi, pokutowanie stereotypów związanych z płcią oraz niewspółmierny udział mężczyzn w obowiązkach rodzinnych.

| 2.1.2 | Plan Komisji wyszczególnia sześć priorytetowych obszarów działań na rzecz równości płci na lata 2006 — 2010:






  — | równą niezależność ekonomiczną kobiet i mężczyzn; |
| --- | --- | --- |

2.1.2

Plan Komisji wyszczególnia sześć priorytetowych obszarów działań na rzecz równości płci na lata 2006 — 2010:

—

równą niezależność ekonomiczną kobiet i mężczyzn;

| — | pogodzenie życia prywatnego i zawodowego; |
| --- | --- |

—

pogodzenie życia prywatnego i zawodowego;

| — | równe uczestnictwo w podejmowaniu decyzji; |
| --- | --- |

—

równe uczestnictwo w podejmowaniu decyzji;

| — | wykorzenianie wszelkich form przemocy uwarunkowanej płcią; |
| --- | --- |

—

wykorzenianie wszelkich form przemocy uwarunkowanej płcią;

| — | eliminowanie stereotypów związanych z płcią; |
| --- | --- |

—

eliminowanie stereotypów związanych z płcią;

| — | propagowanie równości płci w stosunkach zewnętrznych oraz w polityce rozwoju. |
| --- | --- |

—

propagowanie równości płci w stosunkach zewnętrznych oraz w polityce rozwoju.

W każdym z obszarów określone zostały cele i formy działania. Komisja nie może zrealizować tych celów samodzielnie, ponieważ odpowiedzialność za działania, jak w wielu innych obszarach, spoczywa na państwach członkowskich. Tak więc wspomniany plan zobowiązuje Komisję do przewodnictwa w realizacji agendy działań na rzecz równości płci i równoczesnego umacniania partnerskich stosunków z państwami członkowskimi i innymi zainteresowanymi stronami.

| 2.1.3 | W celu poprawy zarządzania na rzecz równości płci Komisja ustanawia także pewną liczbę kluczowych działań i zobowiązuje się do ścisłego monitorowania postępów. |
| --- | --- |

2.1.3

W celu poprawy zarządzania na rzecz równości płci Komisja ustanawia także pewną liczbę kluczowych działań i zobowiązuje się do ścisłego monitorowania postępów.

2.2   Uwagi ogólne

| 2.2.1 | Komitet przyjmuje z zadowoleniem polityczną wolę Komisji w kwestii utrzymania ważnego miejsca równości kobiet i mężczyzn w jej planie działań na lata 2006 — 2010. EKES docenia osobiste zaangażowanie przewodniczącego Barroso w sprawę jego przyjęcia i zgadza się co do znaczenia zaangażowania wszystkich zainteresowanych podmiotów w realizację priorytetów tego planu. |
| --- | --- |

2.2.1

Komitet przyjmuje z zadowoleniem polityczną wolę Komisji w kwestii utrzymania ważnego miejsca równości kobiet i mężczyzn w jej planie działań na lata 2006 — 2010. EKES docenia osobiste zaangażowanie przewodniczącego Barroso w sprawę jego przyjęcia i zgadza się co do znaczenia zaangażowania wszystkich zainteresowanych podmiotów w realizację priorytetów tego planu.

| 2.2.2 | Równość płci stanowi prawo podstawowe, wspólną wartość UE oraz państw członkowskich i jest koniecznym warunkiem realizacji przez UE celów związanych ze wzrostem gospodarczym, zatrudnieniem i spójnością społeczną, będących fundamentami agendy lizbońskiej. EKES popiera strategię planu działania w oparciu, z jednej strony, o zasadę dwoistego traktowania równości płci, tzn. propagowanie równości płci we wszelkich obszarach polityki i działania, zaś z drugiej strony o konkretne działania. |
| --- | --- |

2.2.2

Równość płci stanowi prawo podstawowe, wspólną wartość UE oraz państw członkowskich i jest koniecznym warunkiem realizacji przez UE celów związanych ze wzrostem gospodarczym, zatrudnieniem i spójnością społeczną, będących fundamentami agendy lizbońskiej. EKES popiera strategię planu działania w oparciu, z jednej strony, o zasadę dwoistego traktowania równości płci, tzn. propagowanie równości płci we wszelkich obszarach polityki i działania, zaś z drugiej strony o konkretne działania.

| 2.2.3 | Postępy kobiet, także w obszarach kluczowych dla strategii lizbońskiej, takich jak edukacja czy badania naukowe, nie znalazły dotychczas pełnego odzwierciedlenia w ich pozycji na rynku pracy. Jest to marnotrawstwo potencjału ludzkiego, na jakie UE nie może sobie pozwolić. Jednocześnie niski odsetek urodzeń oraz kurczący się potencjał siły roboczej zagrażają politycznej i gospodarczej pozycji UE. |
| --- | --- |

2.2.3

Postępy kobiet, także w obszarach kluczowych dla strategii lizbońskiej, takich jak edukacja czy badania naukowe, nie znalazły dotychczas pełnego odzwierciedlenia w ich pozycji na rynku pracy. Jest to marnotrawstwo potencjału ludzkiego, na jakie UE nie może sobie pozwolić. Jednocześnie niski odsetek urodzeń oraz kurczący się potencjał siły roboczej zagrażają politycznej i gospodarczej pozycji UE.

| 2.2.4 | Komitet przyjmuje także z zadowoleniem cel Komisji, jakim jest eliminowanie uwarunkowanych płcią zjawisk przemocy i handlu ludźmi. Zjawiska te stanowią bariery w osiąganiu równości kobiet i mężczyzn oraz pogwałcenie praw ludzkich kobiet. |
| --- | --- |

2.2.4

Komitet przyjmuje także z zadowoleniem cel Komisji, jakim jest eliminowanie uwarunkowanych płcią zjawisk przemocy i handlu ludźmi. Zjawiska te stanowią bariery w osiąganiu równości kobiet i mężczyzn oraz pogwałcenie praw ludzkich kobiet.

| 2.2.5 | Poza tym EKES wspiera zaangażowanie Komisji w rozwiązywanie globalnych problemów oraz w zapewnianie praw ludzkich kobiet i ich włączanie do wszystkich odpowiednich obszarów polityki zewnętrznej, działań i programów UE. |
| --- | --- |

2.2.5

Poza tym EKES wspiera zaangażowanie Komisji w rozwiązywanie globalnych problemów oraz w zapewnianie praw ludzkich kobiet i ich włączanie do wszystkich odpowiednich obszarów polityki zewnętrznej, działań i programów UE.

2.3   Uwagi szczegółowe do części I: priorytetowe obszary działań na rzecz równości płci

| 2.3.1 | Powodzenie działań w priorytetowych obszarach określonych w planie działania wymaga zintegrowanych strategii oraz zagwarantowania, że równość kobiet i mężczyzn zostanie wyraźnie określona i zawarta we wszystkich obszarach polityki odpowiednio na szczeblu UE i szczeblu krajowym. Należy wzmocnić mechanizmy i środki UE w celu zapewnienia skutecznego włączania problematyki płci do głównego nurtu życia społecznego i politycznego na szczeblu krajowym, jak to określa Europejski Pakt na rzecz Równości Płci, przyjęty na wiosennym posiedzeniu Rady Europejskiej w 2006 r. |
| --- | --- |

2.3.1

Powodzenie działań w priorytetowych obszarach określonych w planie działania wymaga zintegrowanych strategii oraz zagwarantowania, że równość kobiet i mężczyzn zostanie wyraźnie określona i zawarta we wszystkich obszarach polityki odpowiednio na szczeblu UE i szczeblu krajowym. Należy wzmocnić mechanizmy i środki UE w celu zapewnienia skutecznego włączania problematyki płci do głównego nurtu życia społecznego i politycznego na szczeblu krajowym, jak to określa Europejski Pakt na rzecz Równości Płci, przyjęty na wiosennym posiedzeniu Rady Europejskiej w 2006 r.

| 2.3.2 | Potrzebne jest konkretne monitorowanie planu działania we współpracy z państwami członkowskimi. Jakkolwiek istnieją już wskaźniki monitorowania postępu, istotne znaczenie ma opracowanie porównywalnych danych na poziomie UE. |
| --- | --- |

2.3.2

Potrzebne jest konkretne monitorowanie planu działania we współpracy z państwami członkowskimi. Jakkolwiek istnieją już wskaźniki monitorowania postępu, istotne znaczenie ma opracowanie porównywalnych danych na poziomie UE.

2.3.3   Zapewnienie kobietom i mężczyznom równej niezależności ekonomicznej

2.3.3.1   Realizacja celów strategii lizbońskiej w zakresie zatrudnienia

| 2.3.3.1.1 | Wyznaczony w Lizbonie docelowy poziom zatrudnienia kobiet w 2010 r. wynosi 60 %. Jednakże pomimo zobowiązań poczynionych przez państwa członkowskie w odniesieniu do strategii lizbońskiej, agendy na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia oraz istnienia w UE wiążącego zestawu zasad dotyczących zatrudnienia, wciąż istnieją znaczne nierówności pomiędzy płciami. Poziom zatrudnienia kobiet jest niższy niż mężczyzn (55,7 % w porównaniu z 70 % wśród mężczyzn), a w przypadku kobiet w wieku 55 — 64 lat jest on znacznie niższy (31,7 %). Ponadto odsetek bezrobotnych kobiet (9,7 %) przewyższa analogiczny wskaźnik notowany wśród mężczyzn (7,8 %). Powinno się zaakcentować wymiar równości płci w strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. |
| --- | --- |

2.3.3.1.1

Wyznaczony w Lizbonie docelowy poziom zatrudnienia kobiet w 2010 r. wynosi 60 %. Jednakże pomimo zobowiązań poczynionych przez państwa członkowskie w odniesieniu do strategii lizbońskiej, agendy na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia oraz istnienia w UE wiążącego zestawu zasad dotyczących zatrudnienia, wciąż istnieją znaczne nierówności pomiędzy płciami. Poziom zatrudnienia kobiet jest niższy niż mężczyzn (55,7 % w porównaniu z 70 % wśród mężczyzn), a w przypadku kobiet w wieku 55 — 64 lat jest on znacznie niższy (31,7 %). Ponadto odsetek bezrobotnych kobiet (9,7 %) przewyższa analogiczny wskaźnik notowany wśród mężczyzn (7,8 %). Powinno się zaakcentować wymiar równości płci w strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.

| 2.3.3.1.2 | Komisja koncentruje się na przestrzeganiu prawodawstwa w dziedzinie równego traktowania płci oraz skutecznym wykorzystaniu nowych funduszy strukturalnych i motywowaniu do pracy zarobkowej, w szczególności poprzez zindywidualizowanie uprawnień związanych z systemem podatkowym i systemem świadczeń. EKES przyjmuje z zadowoleniem utworzenie Europejskiego Instytutu ds. Równości Mężczyzn i Kobiet, jednak do jego skutecznego finansowania potrzeba odpowiednich zasobów ludzkich i finansowych (2). |
| --- | --- |

2.3.3.1.2

Komisja koncentruje się na przestrzeganiu prawodawstwa w dziedzinie równego traktowania płci oraz skutecznym wykorzystaniu nowych funduszy strukturalnych i motywowaniu do pracy zarobkowej, w szczególności poprzez zindywidualizowanie uprawnień związanych z systemem podatkowym i systemem świadczeń. EKES przyjmuje z zadowoleniem utworzenie Europejskiego Instytutu ds. Równości Mężczyzn i Kobiet, jednak do jego skutecznego finansowania potrzeba odpowiednich zasobów ludzkich i finansowych (2).

| 2.3.3.1.3 | Komitet uznaje, że do zwiększenia udziału pracujących kobiet niezbędne są wspólne priorytety w zakresie koordynacji polityk zatrudnienia. Oceniając krajowe programy reform, Komisja musi dopilnować, by zwalczanie różnic w zatrudnieniu pomiędzy płciami znalazło się na pierwszym planie oraz zapewnić podjęcie niezbędnych działań. |
| --- | --- |

2.3.3.1.3

Komitet uznaje, że do zwiększenia udziału pracujących kobiet niezbędne są wspólne priorytety w zakresie koordynacji polityk zatrudnienia. Oceniając krajowe programy reform, Komisja musi dopilnować, by zwalczanie różnic w zatrudnieniu pomiędzy płciami znalazło się na pierwszym planie oraz zapewnić podjęcie niezbędnych działań.

| 2.3.3.1.4 | Komitet uważa, że na rządach państw członkowskich, krajowych organach odpowiedzialnych za zapewnienie równego statusu kobiet i mężczyzn oraz partnerach społecznych we wszystkich państwach członkowskich ciąży obowiązek zagwarantowania, by wprowadzane systemy płac nie powodowały dyskryminacji płacowej ze względu na płeć. |
| --- | --- |

2.3.3.1.4

Komitet uważa, że na rządach państw członkowskich, krajowych organach odpowiedzialnych za zapewnienie równego statusu kobiet i mężczyzn oraz partnerach społecznych we wszystkich państwach członkowskich ciąży obowiązek zagwarantowania, by wprowadzane systemy płac nie powodowały dyskryminacji płacowej ze względu na płeć.

| 2.3.3.1.5 | Komitet jest zaniepokojony faktem, że pewne nowe formy organizacji pracy mogą przynieść wyzysk pracowników oraz częste zatrudnianie kobiet na stanowiskach, których przyszłość jest niepewna i zdecydowanie uważa, że powinna istnieć równowaga pomiędzy elastycznością a bezpieczeństwem zatrudnienia.
  EKES uważa, że dostępność wiarygodnych i porównywalnych danych z podziałem według płci dotyczących zatrudniania kobiet niepełnosprawnych ma zasadnicze znaczenie dla ich integracji na rynku pracy. |
| --- | --- |

2.3.3.1.5

Komitet jest zaniepokojony faktem, że pewne nowe formy organizacji pracy mogą przynieść wyzysk pracowników oraz częste zatrudnianie kobiet na stanowiskach, których przyszłość jest niepewna i zdecydowanie uważa, że powinna istnieć równowaga pomiędzy elastycznością a bezpieczeństwem zatrudnienia.

EKES uważa, że dostępność wiarygodnych i porównywalnych danych z podziałem według płci dotyczących zatrudniania kobiet niepełnosprawnych ma zasadnicze znaczenie dla ich integracji na rynku pracy.

2.3.3.2   Znoszenie różnic w płacy kobiet i mężczyzn

| 2.3.3.2.1 | Pomimo istnienia prawodawstwa UE dotyczącego równej płacy dla kobiet i mężczyzn, kobiety otrzymują średnio o 15 % niższe wynagrodzenie (3), a nierówność ta zmniejsza się znacznie wolniej od analogicznej dysproporcji w sferze zatrudnienia. Trwałość tego zjawiska wynika z bezpośredniej i pośredniej dyskryminacji kobiet, nierówności strukturalnych — w rodzaju segregacji sektorowej, zawodowej i obejmującej modele wykonywanej pracy, przerw w karierze zawodowej spowodowanych opieką nad dziećmi i innymi członkami rodziny, dostępu do edukacji i szkoleń oraz nierównych systemów oceny i wynagradzania — a także ze stereotypów. Zasoby techniczne, personalne i finansowe, zwłaszcza w nowych państwach członkowskich, nie są zawsze wystarczające. |
| --- | --- |

2.3.3.2.1

Pomimo istnienia prawodawstwa UE dotyczącego równej płacy dla kobiet i mężczyzn, kobiety otrzymują średnio o 15 % niższe wynagrodzenie (3), a nierówność ta zmniejsza się znacznie wolniej od analogicznej dysproporcji w sferze zatrudnienia. Trwałość tego zjawiska wynika z bezpośredniej i pośredniej dyskryminacji kobiet, nierówności strukturalnych — w rodzaju segregacji sektorowej, zawodowej i obejmującej modele wykonywanej pracy, przerw w karierze zawodowej spowodowanych opieką nad dziećmi i innymi członkami rodziny, dostępu do edukacji i szkoleń oraz nierównych systemów oceny i wynagradzania — a także ze stereotypów. Zasoby techniczne, personalne i finansowe, zwłaszcza w nowych państwach członkowskich, nie są zawsze wystarczające.

| 2.3.3.2.2 | Komisja, w swoim przyszłym komunikacie w sprawie różnic w płacy kobiet i mężczyzn oraz zaangażowania partnerów społecznych powinna zapewnić większą spójność krajowych przepisów legislacyjnych w dziedzinie równego statusu kobiet i mężczyzn oraz łatwiejszy dostęp do możliwości dochodzenia zadośćuczynienia. |
| --- | --- |

2.3.3.2.2

Komisja, w swoim przyszłym komunikacie w sprawie różnic w płacy kobiet i mężczyzn oraz zaangażowania partnerów społecznych powinna zapewnić większą spójność krajowych przepisów legislacyjnych w dziedzinie równego statusu kobiet i mężczyzn oraz łatwiejszy dostęp do możliwości dochodzenia zadośćuczynienia.

2.3.3.3   Kobiety-przedsiębiorcy

| 2.3.3.3.1 | Kobiety stanowią przeciętnie 30 % przedsiębiorców w UE. Często napotykają one większe niż mężczyźni przeszkody w podejmowaniu działalności gospodarczej i uzyskiwaniu funduszy i dostępu do szkoleń. Unijny plan działania w dziedzinie przedsiębiorczości powinien być dalej wdrażany i w większym stopniu uwzględniać aspekt płci. Konieczne jest wspieranie przedsiębiorczości, informowanie oraz pomoc w zakładaniu i rozwoju działalności gospodarczej przy zastosowaniu szeregu metod, w tym łatwiejszego dostępu do funduszy na zakładanie nowych firm. Realizowane strategie powinny poprawić dostęp kobiet do kredytów i usług bankowych. Ponadto kobiety-przedsiębiorcy powinny mieć możliwość tworzenia sieci współpracy z instytucjami finansowymi w celu wypracowania odpowiednio dostosowanych pakietów pomocy, zwłaszcza w odniesieniu do mikrofinansowania. |
| --- | --- |

2.3.3.3.1

Kobiety stanowią przeciętnie 30 % przedsiębiorców w UE. Często napotykają one większe niż mężczyźni przeszkody w podejmowaniu działalności gospodarczej i uzyskiwaniu funduszy i dostępu do szkoleń. Unijny plan działania w dziedzinie przedsiębiorczości powinien być dalej wdrażany i w większym stopniu uwzględniać aspekt płci. Konieczne jest wspieranie przedsiębiorczości, informowanie oraz pomoc w zakładaniu i rozwoju działalności gospodarczej przy zastosowaniu szeregu metod, w tym łatwiejszego dostępu do funduszy na zakładanie nowych firm. Realizowane strategie powinny poprawić dostęp kobiet do kredytów i usług bankowych. Ponadto kobiety-przedsiębiorcy powinny mieć możliwość tworzenia sieci współpracy z instytucjami finansowymi w celu wypracowania odpowiednio dostosowanych pakietów pomocy, zwłaszcza w odniesieniu do mikrofinansowania.

| 2.3.3.3.2 | Krajowe programy nauczania powinny obejmować naukę przedsiębiorczości na poziomie średnim i wyższym, zwłaszcza wśród kobiet, w celu tworzenia klimatu sprzyjającego udziałowi kobiet w wymyślaniu innowacyjnych rozwiązań w tej dziedzinie. Jednakże nie wszystkie kobiety są zainteresowane pracą na własny rachunek. Dlatego też krajowe programy nauczania powinny informować studentów o ich prawach dotyczących zatrudnienia oraz zachęcać ich do podejmowania pracy w sektorach „nietradycyjnych”. |
| --- | --- |

2.3.3.3.2

Krajowe programy nauczania powinny obejmować naukę przedsiębiorczości na poziomie średnim i wyższym, zwłaszcza wśród kobiet, w celu tworzenia klimatu sprzyjającego udziałowi kobiet w wymyślaniu innowacyjnych rozwiązań w tej dziedzinie. Jednakże nie wszystkie kobiety są zainteresowane pracą na własny rachunek. Dlatego też krajowe programy nauczania powinny informować studentów o ich prawach dotyczących zatrudnienia oraz zachęcać ich do podejmowania pracy w sektorach „nietradycyjnych”.

| 2.3.3.3.3 | Określona, lecz zintegrowana polityka w zakresie przedsiębiorczości kobiet mogłaby okazać się szczególnie użyteczna w zwalczaniu różnic w zatrudnieniu pomiędzy płciami, obecnych w takich technicznych dziedzinach jak inżynieria, usługi związane z technologiami informacyjnymi i komunikacyjnymi oraz w pracy na stanowiskach wymagających wysokich kwalifikacji. |
| --- | --- |

2.3.3.3.3

Określona, lecz zintegrowana polityka w zakresie przedsiębiorczości kobiet mogłaby okazać się szczególnie użyteczna w zwalczaniu różnic w zatrudnieniu pomiędzy płciami, obecnych w takich technicznych dziedzinach jak inżynieria, usługi związane z technologiami informacyjnymi i komunikacyjnymi oraz w pracy na stanowiskach wymagających wysokich kwalifikacji.

2.3.3.4   Równość płci w systemach zabezpieczeń społecznych oraz w zwalczaniu ubóstwa

| 2.3.3.4.1 | Systemy opieki społecznej powinny niwelować czynniki zniechęcające kobiety i mężczyzn do aktywności na rynku pracy, umożliwiając im gromadzenie indywidualnych uprawnień emerytalnych. Kobiety powinny mieć możliwość skorzystania z praw emerytalnych i powinno się znaleźć alternatywne modele gwarantujące kobietom takie uprawnienie. Kobiety są częściej zagrożone skróceniem bądź przerwaniem kariery zawodowej, co powoduje uszczuplenie ich uprawnień w porównaniu do tych, które przysługują mężczyznom. Zwiększa się tym samym ryzyko zubożenia — w szczególności samotnych rodziców, kobiet w starszym wieku lub pracujących w przedsiębiorstwach rodzinnych, np. w gospodarstwach rolnych, w sektorze rybołówstwa, a także w handlu i przemyśle. Państwa członkowskie powinny także zapewnić imigrantkom pracującym w tych sektorach ochronę przed wyzyskiem. |
| --- | --- |

2.3.3.4.1

Systemy opieki społecznej powinny niwelować czynniki zniechęcające kobiety i mężczyzn do aktywności na rynku pracy, umożliwiając im gromadzenie indywidualnych uprawnień emerytalnych. Kobiety powinny mieć możliwość skorzystania z praw emerytalnych i powinno się znaleźć alternatywne modele gwarantujące kobietom takie uprawnienie. Kobiety są częściej zagrożone skróceniem bądź przerwaniem kariery zawodowej, co powoduje uszczuplenie ich uprawnień w porównaniu do tych, które przysługują mężczyznom. Zwiększa się tym samym ryzyko zubożenia — w szczególności samotnych rodziców, kobiet w starszym wieku lub pracujących w przedsiębiorstwach rodzinnych, np. w gospodarstwach rolnych, w sektorze rybołówstwa, a także w handlu i przemyśle. Państwa członkowskie powinny także zapewnić imigrantkom pracującym w tych sektorach ochronę przed wyzyskiem.

| 2.3.3.4.2 | Powinno się zintensyfikować strategie mające zapewnić kobietom zagrożonym ubóstwem — zarówno na rynku pracy, jak i poza nim — zdobycie umiejętności poszukiwanych na rynku, które zagwarantują im przyszłą niezależność finansową (4). |
| --- | --- |

2.3.3.4.2

Powinno się zintensyfikować strategie mające zapewnić kobietom zagrożonym ubóstwem — zarówno na rynku pracy, jak i poza nim — zdobycie umiejętności poszukiwanych na rynku, które zagwarantują im przyszłą niezależność finansową (4).

| 2.3.3.4.3 | Komitet proponuje intensyfikację działań odnoszących się do równości kobiet i mężczyzn w zakresie opieki społecznej i walki z ubóstwem w celu uwzględnienia przez systemy podatkowe i systemy opieki społecznej potrzeb kobiet zagrożonych ubóstwem, w szczególności samotnych matek. Potrzeba konkretnych propozycji polityk mających na celu zachęcenie rodziców samotnie wychowujących dzieci do zdobywania umiejętności poszukiwanych na rynku, które ułatwią im znalezienie pracy. W szczególności w niektórych państwach członkowskich odczuwa się wyraźnie potrzebę zwiększenia niewielkiej obecnie różnicy pomiędzy wysokością zasiłku dla bezrobotnych powiększonego o zasiłki na osoby pozostające na utrzymaniu, a wysokością płacy minimalnej. |
| --- | --- |

2.3.3.4.3

Komitet proponuje intensyfikację działań odnoszących się do równości kobiet i mężczyzn w zakresie opieki społecznej i walki z ubóstwem w celu uwzględnienia przez systemy podatkowe i systemy opieki społecznej potrzeb kobiet zagrożonych ubóstwem, w szczególności samotnych matek. Potrzeba konkretnych propozycji polityk mających na celu zachęcenie rodziców samotnie wychowujących dzieci do zdobywania umiejętności poszukiwanych na rynku, które ułatwią im znalezienie pracy. W szczególności w niektórych państwach członkowskich odczuwa się wyraźnie potrzebę zwiększenia niewielkiej obecnie różnicy pomiędzy wysokością zasiłku dla bezrobotnych powiększonego o zasiłki na osoby pozostające na utrzymaniu, a wysokością płacy minimalnej.

| 2.3.3.4.4 | W praktyce, zwiększenie atrakcyjności zatrudnienia nie powinno ograniczać się jedynie do pakietu wynagrodzeń, ale powinno także zawierać elementy pozapłacowe, takie jak elastyczność zatrudnienia i możliwości szkolenia dla słabo wykwalifikowanych pracowników. Powinno się również rozważyć możliwość uruchomienia odpowiednio dotowanych przedszkoli dla rodzin zagrożonych ubóstwem — tak niepełnych, jak i pełnych — z dwojgiem lub większą liczbą dzieci. |
| --- | --- |

2.3.3.4.4

W praktyce, zwiększenie atrakcyjności zatrudnienia nie powinno ograniczać się jedynie do pakietu wynagrodzeń, ale powinno także zawierać elementy pozapłacowe, takie jak elastyczność zatrudnienia i możliwości szkolenia dla słabo wykwalifikowanych pracowników. Powinno się również rozważyć możliwość uruchomienia odpowiednio dotowanych przedszkoli dla rodzin zagrożonych ubóstwem — tak niepełnych, jak i pełnych — z dwojgiem lub większą liczbą dzieci.

| 2.3.3.4.5 | Zagrożenie ubóstwem jest największe w przypadku gospodarstw domowych osób samotnie wychowujących dzieci (35 % średniej w Unii), z czego 85 % stanowią gospodarstwa domowe prowadzone przez kobiety. Kobiety w wieku powyżej 65 lat są także w poważnym stopniu zagrożone ubóstwem. Kobietom o niskich kwalifikacjach grozi utrata pracy przed osiągnięciem wieku emerytalnego. |
| --- | --- |

2.3.3.4.5

Zagrożenie ubóstwem jest największe w przypadku gospodarstw domowych osób samotnie wychowujących dzieci (35 % średniej w Unii), z czego 85 % stanowią gospodarstwa domowe prowadzone przez kobiety. Kobiety w wieku powyżej 65 lat są także w poważnym stopniu zagrożone ubóstwem. Kobietom o niskich kwalifikacjach grozi utrata pracy przed osiągnięciem wieku emerytalnego.

2.3.3.5   Dostrzeganie aspektu płci w ochronie zdrowia

| 2.3.3.5.1 | Kobiety i mężczyźni narażeni są na zagrożenia zdrowotne i schorzenia właściwe każdej z płci, przy czym odmienne są także zagadnienia i praktyki mające wpływ na ich stan zdrowia. Dotyczy to kwestii związanych ze środowiskiem naturalnym, takich jak np. problem środków chemicznych, którym zajmuje się propozycja REACH, a także pestycydów przedostających się z organizmu matki do organizmu dziecka w czasie karmienia piersią. Prowadzone dotąd badania medyczne i liczne normy bezpieczeństwa i higieny pracy odnoszą się w większym stopniu do środowisk pracy zdominowanych przez mężczyzn. Wskazane jest pogłębienie wiedzy w tej dziedzinie i dalszy rozwój narzędzi statystycznych i wskaźników również z punktu widzenia kobiet. |
| --- | --- |

2.3.3.5.1

Kobiety i mężczyźni narażeni są na zagrożenia zdrowotne i schorzenia właściwe każdej z płci, przy czym odmienne są także zagadnienia i praktyki mające wpływ na ich stan zdrowia. Dotyczy to kwestii związanych ze środowiskiem naturalnym, takich jak np. problem środków chemicznych, którym zajmuje się propozycja REACH, a także pestycydów przedostających się z organizmu matki do organizmu dziecka w czasie karmienia piersią. Prowadzone dotąd badania medyczne i liczne normy bezpieczeństwa i higieny pracy odnoszą się w większym stopniu do środowisk pracy zdominowanych przez mężczyzn. Wskazane jest pogłębienie wiedzy w tej dziedzinie i dalszy rozwój narzędzi statystycznych i wskaźników również z punktu widzenia kobiet.

| 2.3.3.5.2 | W kontekście działań na rzecz poprawy bezpieczeństwa i higieny pracy kobiet w dziedzinach, w których są one najliczniej reprezentowane, narodowe strategie opieki zdrowotnej i długoterminowej powinny obejmować zintegrowane polityki, które zajmują się ochroną zdrowia kobiet pracujących w rolnictwie oraz ogólnie kobiet w rodzinach rolniczych, a także występowaniem stale powtarzającego się wysiłku związanego z pracą w przemyśle. Powinny one także obejmować informowanie i edukację na rzecz partnerstwa i przejmowania inicjatywy. |
| --- | --- |

2.3.3.5.2

W kontekście działań na rzecz poprawy bezpieczeństwa i higieny pracy kobiet w dziedzinach, w których są one najliczniej reprezentowane, narodowe strategie opieki zdrowotnej i długoterminowej powinny obejmować zintegrowane polityki, które zajmują się ochroną zdrowia kobiet pracujących w rolnictwie oraz ogólnie kobiet w rodzinach rolniczych, a także występowaniem stale powtarzającego się wysiłku związanego z pracą w przemyśle. Powinny one także obejmować informowanie i edukację na rzecz partnerstwa i przejmowania inicjatywy.

| 2.3.3.5.3 | Ponadto EKES wzywa do dokładnego uwzględnienia, zbadania i przeanalizowania wpływu obowiązku opiekowania się innymi osobami i wynikającego stąd obciążenia dla fizycznego i psychicznego zdrowia kobiet. |
| --- | --- |

2.3.3.5.3

Ponadto EKES wzywa do dokładnego uwzględnienia, zbadania i przeanalizowania wpływu obowiązku opiekowania się innymi osobami i wynikającego stąd obciążenia dla fizycznego i psychicznego zdrowia kobiet.

| 2.3.3.5.4 | Komitet zgadza się z celami UE w dziedzinie równości kobiet i mężczyzn i uważa, że w odniesieniu do opieki zdrowotnej należy zastosować otwartą metodę koordynacji, która powinna obejmować cele w zakresie równości kobiet i mężczyzn, a także wzmocnienie programów profilaktycznych. Istnieje potrzeba zintensyfikowania inicjatyw biorących pod uwagę aspekt płci, które poruszają kwestię chorób przenoszonych drogą płciową (w tym HIV/AIDS) oraz kwestie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego. |
| --- | --- |

2.3.3.5.4

Komitet zgadza się z celami UE w dziedzinie równości kobiet i mężczyzn i uważa, że w odniesieniu do opieki zdrowotnej należy zastosować otwartą metodę koordynacji, która powinna obejmować cele w zakresie równości kobiet i mężczyzn, a także wzmocnienie programów profilaktycznych. Istnieje potrzeba zintensyfikowania inicjatyw biorących pod uwagę aspekt płci, które poruszają kwestię chorób przenoszonych drogą płciową (w tym HIV/AIDS) oraz kwestie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego.

2.3.3.6   Zwalczanie zwielokrotnionej dyskryminacji, szczególnie w odniesieniu do kobiet imigrujących oraz należących do mniejszości etnicznych

| 2.3.3.6.1 | Sytuacja kobiet należących do grup znajdujących się w niekorzystnym położeniu jest często gorsza niż sytuacja mężczyzn z tych samych grup. Częstokroć ulegają one zwielokrotnionej dyskryminacji. Należy propagować równość płci w ramach polityki migracyjnej i integracyjnej w celu zagwarantowania kobietom należnych im praw i udziału w życiu społecznym, aby w pełni wykorzystywały one swój potencjał zawodowy i miały łatwiejszy dostęp do edukacji i szkoleń. |
| --- | --- |

2.3.3.6.1

Sytuacja kobiet należących do grup znajdujących się w niekorzystnym położeniu jest często gorsza niż sytuacja mężczyzn z tych samych grup. Częstokroć ulegają one zwielokrotnionej dyskryminacji. Należy propagować równość płci w ramach polityki migracyjnej i integracyjnej w celu zagwarantowania kobietom należnych im praw i udziału w życiu społecznym, aby w pełni wykorzystywały one swój potencjał zawodowy i miały łatwiejszy dostęp do edukacji i szkoleń.

| 2.3.3.6.2 | Komitet wyraża ubolewanie, że cele programu haskiego, przyjęte przez Radę Europejską z zamiarem ich realizacji w dziedzinie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w okresie 2005 — 2010, nie zajmują się szczególną sytuacją migrujących kobiet. EKES dostrzega zjawisko feminizacji migracji i zaleca włączanie problematyki płci do głównego nurtu polityki i działań UE w każdej fazie procesu migracji, w szczególności w fazie przyjęcia i integracji ze społeczeństwem kraju przyjmującego. |
| --- | --- |

2.3.3.6.2

Komitet wyraża ubolewanie, że cele programu haskiego, przyjęte przez Radę Europejską z zamiarem ich realizacji w dziedzinie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w okresie 2005 — 2010, nie zajmują się szczególną sytuacją migrujących kobiet. EKES dostrzega zjawisko feminizacji migracji i zaleca włączanie problematyki płci do głównego nurtu polityki i działań UE w każdej fazie procesu migracji, w szczególności w fazie przyjęcia i integracji ze społeczeństwem kraju przyjmującego.

| 2.3.3.6.3 | Transpozycja i wdrożenie istniejących instrumentów odnoszących się do azylu, w szczególności ochrony tymczasowej i minimalnych standardów dotyczących przyjmowania osób poszukujących azylu, są zgodne z wymogami wynikającymi z międzynarodowych konwencji dotyczących praw człowieka i z Konwencji genewskiej z 1951 r. dotyczącej statusu uchodźców. Ponadto polityka azylowa powinna odzwierciedlać charakter uwarunkowanego płcią prześladowania kobiet, które z tego powodu uciekają ze swoich krajów. |
| --- | --- |

2.3.3.6.3

Transpozycja i wdrożenie istniejących instrumentów odnoszących się do azylu, w szczególności ochrony tymczasowej i minimalnych standardów dotyczących przyjmowania osób poszukujących azylu, są zgodne z wymogami wynikającymi z międzynarodowych konwencji dotyczących praw człowieka i z Konwencji genewskiej z 1951 r. dotyczącej statusu uchodźców. Ponadto polityka azylowa powinna odzwierciedlać charakter uwarunkowanego płcią prześladowania kobiet, które z tego powodu uciekają ze swoich krajów.

2.3.3.7   Kluczowe działania określone przez Komisję w tej dziedzinie

| 2.3.3.7.1 | Komitet popiera główne działania ustanowione przez Komisję, zwłaszcza dające priorytet monitorowaniu i wzmacnianiu pozycji problematyki płci w głównym nurcie życia politycznego i społecznego. Komitet zgadza się z inicjatywami mającymi na celu usprawnienie otwartej metody koordynacji obejmującej m.in. integrację społeczną, emerytury, opiekę zdrowotną i opiekę długoterminową, przy czym w centrum uwagi powinno się tu znajdować propagowanie równouprawnienia mężczyzn i kobiet (5). |
| --- | --- |

2.3.3.7.1

Komitet popiera główne działania ustanowione przez Komisję, zwłaszcza dające priorytet monitorowaniu i wzmacnianiu pozycji problematyki płci w głównym nurcie życia politycznego i społecznego. Komitet zgadza się z inicjatywami mającymi na celu usprawnienie otwartej metody koordynacji obejmującej m.in. integrację społeczną, emerytury, opiekę zdrowotną i opiekę długoterminową, przy czym w centrum uwagi powinno się tu znajdować propagowanie równouprawnienia mężczyzn i kobiet (5).

2.3.4   Ułatwienie godzenia życia rodzinnego i prywatnego z pracą

| 2.3.4.1 | Komitet uznaje znaczenie rozwijanych działań, w tym ustanowienia szczegółowych celów i wskaźników dla zapewnienia instytucji świadczących opiekę nad dzieckiem od urodzenia do momentu osiągnięcia wieku szkolnego oraz przystępnych cenowo i dostępnych możliwości opieki nad innymi osobami pozostającymi na utrzymaniu, gdyż rzutuje to bezpośrednio na udział kobiet w płatnym zatrudnieniu. Powinno się także wprowadzić zajęcia pozalekcyjne dla dzieci w całym okresie ich obowiązku szkolnego, dostosowane do czasu pracy rodziców. |
| --- | --- |

2.3.4.1

Komitet uznaje znaczenie rozwijanych działań, w tym ustanowienia szczegółowych celów i wskaźników dla zapewnienia instytucji świadczących opiekę nad dzieckiem od urodzenia do momentu osiągnięcia wieku szkolnego oraz przystępnych cenowo i dostępnych możliwości opieki nad innymi osobami pozostającymi na utrzymaniu, gdyż rzutuje to bezpośrednio na udział kobiet w płatnym zatrudnieniu. Powinno się także wprowadzić zajęcia pozalekcyjne dla dzieci w całym okresie ich obowiązku szkolnego, dostosowane do czasu pracy rodziców.

| 2.3.4.2 | Komitet uznaje znaczenie uzyskania równowagi pomiędzy życiem osobistym i zawodowym i zgadza się, że zalety elastycznej organizacji czasu pracy w dalszym ciągu nie są wykorzystywane w takim stopniu, w jakim powinno to mieć miejsce. EKES jest zaniepokojony faktem, że pewne nowe formy organizacji pracy mogą przynieść wyzysk pracowników oraz częste zatrudnianie kobiet na stanowiskach, których przyszłość jest niepewna i zdecydowanie uważa, że powinna istnieć równowaga pomiędzy elastycznością a bezpieczeństwem zatrudnienia. |
| --- | --- |

2.3.4.2

Komitet uznaje znaczenie uzyskania równowagi pomiędzy życiem osobistym i zawodowym i zgadza się, że zalety elastycznej organizacji czasu pracy w dalszym ciągu nie są wykorzystywane w takim stopniu, w jakim powinno to mieć miejsce. EKES jest zaniepokojony faktem, że pewne nowe formy organizacji pracy mogą przynieść wyzysk pracowników oraz częste zatrudnianie kobiet na stanowiskach, których przyszłość jest niepewna i zdecydowanie uważa, że powinna istnieć równowaga pomiędzy elastycznością a bezpieczeństwem zatrudnienia.

| 2.3.4.3 | Komitet uznaje znaczenie uzyskania równowagi pomiędzy życiem prywatnym a pracą kobiet i mężczyzn (6). Dzielenie obowiązków domowych i obowiązków związanych z opieką powinno zmienić się w sposób zapewniający równe obciążenie kobiet i mężczyzn tymi obowiązkami. Rola mężczyzn w gospodarstwie domowym powinna ulec wzmocnieniu. Ponadto, w kontekście obecnej dyskusji w sprawie przeglądu dyrektywy dotyczącej czasu pracy występuje potrzeba ustanowienia harmonogramów czasu pracy, które byłyby pod względem społecznym zgodne z obowiązkami rodzinnymi.
  EKES uznaje znaczenie opracowywanych rozwiązań, w tym ustanowienia szczegółowych celów i wskaźników, dla zapewnienia opieki nad dziećmi i pozostającymi na utrzymaniu osobami starszymi i niepełnosprawnymi. |
| --- | --- |

2.3.4.3

Komitet uznaje znaczenie uzyskania równowagi pomiędzy życiem prywatnym a pracą kobiet i mężczyzn (6). Dzielenie obowiązków domowych i obowiązków związanych z opieką powinno zmienić się w sposób zapewniający równe obciążenie kobiet i mężczyzn tymi obowiązkami. Rola mężczyzn w gospodarstwie domowym powinna ulec wzmocnieniu. Ponadto, w kontekście obecnej dyskusji w sprawie przeglądu dyrektywy dotyczącej czasu pracy występuje potrzeba ustanowienia harmonogramów czasu pracy, które byłyby pod względem społecznym zgodne z obowiązkami rodzinnymi.

EKES uznaje znaczenie opracowywanych rozwiązań, w tym ustanowienia szczegółowych celów i wskaźników, dla zapewnienia opieki nad dziećmi i pozostającymi na utrzymaniu osobami starszymi i niepełnosprawnymi.

2.3.5   Propagowanie równego uczestnictwa kobiet i mężczyzn w procesie decyzyjnym

| 2.3.5.1 | Niedostateczne uczestnictwo kobiet w polityce, w procesie podejmowania decyzji gospodarczych oraz w nauce i technologii jest problemem, który nie jest skutecznie eliminowany. Proponowane przez Komisję kluczowe działania mają na celu walkę z tym stanem rzeczy, niezgodnym z zasadami demokracji. Jednak zaangażowanie państw członkowskich w niezbędne działania jest wciąż bardzo słabe. Segregacja jest wciąż widoczna zarówno w sektorze prywatnym, jak i publicznym. Kobiety zajmują niewiele stanowisk najwyższego szczebla i stanowisk kierowniczych w obu sektorach. |
| --- | --- |

2.3.5.1

Niedostateczne uczestnictwo kobiet w polityce, w procesie podejmowania decyzji gospodarczych oraz w nauce i technologii jest problemem, który nie jest skutecznie eliminowany. Proponowane przez Komisję kluczowe działania mają na celu walkę z tym stanem rzeczy, niezgodnym z zasadami demokracji. Jednak zaangażowanie państw członkowskich w niezbędne działania jest wciąż bardzo słabe. Segregacja jest wciąż widoczna zarówno w sektorze prywatnym, jak i publicznym. Kobiety zajmują niewiele stanowisk najwyższego szczebla i stanowisk kierowniczych w obu sektorach.

| 2.3.5.2 | Dlatego też Komitet zaleca wprowadzenie celów związanych z równością i terminów ich realizacji z myślą o większym udziale kobiet we wszystkich formach podejmowania decyzji ponieważ uważa, że mogłoby to skutecznie zwiększyć uczestnictwo kobiet w kierowaniu polityką, w podejmowaniu decyzji gospodarczych, nauce i technologii. |
| --- | --- |

2.3.5.2

Dlatego też Komitet zaleca wprowadzenie celów związanych z równością i terminów ich realizacji z myślą o większym udziale kobiet we wszystkich formach podejmowania decyzji ponieważ uważa, że mogłoby to skutecznie zwiększyć uczestnictwo kobiet w kierowaniu polityką, w podejmowaniu decyzji gospodarczych, nauce i technologii.

| 2.3.5.3 | Ponadto wszystkie instytucje europejskie powinny skutecznie realizować pozytywne działania na wszystkich szczeblach, na których kobiety nie są dostatecznie reprezentowane przy podejmowaniu decyzji, zgodnie z art. 1 lit. d (77) 96 Regulaminu pracowniczego urzędników Wspólnot Europejskich z dnia 1 maja 2004 r. (7) Powinno się regularnie monitorować i publikować wyniki stosowania pozytywnych środków działania. |
| --- | --- |

2.3.5.3

Ponadto wszystkie instytucje europejskie powinny skutecznie realizować pozytywne działania na wszystkich szczeblach, na których kobiety nie są dostatecznie reprezentowane przy podejmowaniu decyzji, zgodnie z art. 1 lit. d (77) 96 Regulaminu pracowniczego urzędników Wspólnot Europejskich z dnia 1 maja 2004 r. (7) Powinno się regularnie monitorować i publikować wyniki stosowania pozytywnych środków działania.

2.3.6   Wykorzenienie uwarunkowanych płcią zjawisk przemocy i handlu ludźmi

| 2.3.6.1 | Komisja stawia sobie za cel zwalczanie wszelkiego rodzaju przejawów przemocy. Kobiety są najczęstszymi ofiarami przemocy uwarunkowanej płcią. EKES niedawno podjął tę kwestię w opinii z inicjatywy własnej w sprawie przemocy domowej wobec kobiet (8). Przemoc domowa wobec kobiet utrudnia ich społeczną integrację, a zwłaszcza ich integrację na rynku pracy, czego wynikiem jest marginalizacja, ubóstwo oraz zależność finansowa i materialna. Istnieje potrzeba opracowania europejskiego planu działania w sprawie przemocy wobec kobiet. |
| --- | --- |

2.3.6.1

Komisja stawia sobie za cel zwalczanie wszelkiego rodzaju przejawów przemocy. Kobiety są najczęstszymi ofiarami przemocy uwarunkowanej płcią. EKES niedawno podjął tę kwestię w opinii z inicjatywy własnej w sprawie przemocy domowej wobec kobiet (8). Przemoc domowa wobec kobiet utrudnia ich społeczną integrację, a zwłaszcza ich integrację na rynku pracy, czego wynikiem jest marginalizacja, ubóstwo oraz zależność finansowa i materialna. Istnieje potrzeba opracowania europejskiego planu działania w sprawie przemocy wobec kobiet.

| 2.3.6.2 | Problemu handlu ludźmi nie można traktować w oderwaniu od innych zjawisk. Jest on bowiem integralną częścią przestępczości zorganizowanej i wymaga współpracy wszystkich państw członkowskich nad bardziej spójną polityką bezpieczeństwa i wspólnymi ramami prawnymi, co umożliwi skuteczniejsze działania w tym zakresie. Cele UE w tej dziedzinie zostały określone w programie haskim (9) oraz Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej (10). EKES przyjął opinię, w której podkreśla znaczenie skutecznej polityki bezpieczeństwa chroniącej obywateli żyjących w społeczeństwie wolnym i otwartym, opartym na zasadach sprawiedliwości, w ramach państwa prawa (11). |
| --- | --- |

2.3.6.2

Problemu handlu ludźmi nie można traktować w oderwaniu od innych zjawisk. Jest on bowiem integralną częścią przestępczości zorganizowanej i wymaga współpracy wszystkich państw członkowskich nad bardziej spójną polityką bezpieczeństwa i wspólnymi ramami prawnymi, co umożliwi skuteczniejsze działania w tym zakresie. Cele UE w tej dziedzinie zostały określone w programie haskim (9) oraz Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej (10). EKES przyjął opinię, w której podkreśla znaczenie skutecznej polityki bezpieczeństwa chroniącej obywateli żyjących w społeczeństwie wolnym i otwartym, opartym na zasadach sprawiedliwości, w ramach państwa prawa (11).

| 2.3.6.3 | Kobiety, które stały się przedmiotem handlu nie powinny podlegać przymusowej deportacji, gdyż kobietom zmuszonym do powrotu w kraju pochodzenia może grozić niebezpieczeństwo ze strony handlarzy. Powinno im natomiast przysługiwać prawo pobytu w kraju, do którego zostały sprowadzone, przy jednoczesnym wprowadzeniu odpowiednich zabezpieczeń przeciwko nadużywaniu takiego prawa. |
| --- | --- |

2.3.6.3

Kobiety, które stały się przedmiotem handlu nie powinny podlegać przymusowej deportacji, gdyż kobietom zmuszonym do powrotu w kraju pochodzenia może grozić niebezpieczeństwo ze strony handlarzy. Powinno im natomiast przysługiwać prawo pobytu w kraju, do którego zostały sprowadzone, przy jednoczesnym wprowadzeniu odpowiednich zabezpieczeń przeciwko nadużywaniu takiego prawa.

| 2.3.6.4 | Komitet wzywa państwa członkowskie do wprowadzenia rozwiązań w celu przyznania kobietom — ofiarom handlu ludźmi w celu wykorzystania seksualnego — większych praw i wsparcia. Należy podjąć kroki na rzecz przeciwdziałania wzrostowi popytu na usługi seksualne poprzez nasilenie kampanii uświadamiającej skierowanej zwłaszcza do klientów. Powinno to być częścią szerszej inicjatywy edukacyjnej mającej na celu zwiększenie dostępu do alternatywnego zatrudnienia i finansowania. |
| --- | --- |

2.3.6.4

Komitet wzywa państwa członkowskie do wprowadzenia rozwiązań w celu przyznania kobietom — ofiarom handlu ludźmi w celu wykorzystania seksualnego — większych praw i wsparcia. Należy podjąć kroki na rzecz przeciwdziałania wzrostowi popytu na usługi seksualne poprzez nasilenie kampanii uświadamiającej skierowanej zwłaszcza do klientów. Powinno to być częścią szerszej inicjatywy edukacyjnej mającej na celu zwiększenie dostępu do alternatywnego zatrudnienia i finansowania.

| 2.3.6.5 | Państwa członkowskie powinny rozważyć wprowadzenie sankcji karnych wobec nabywców usług seksualnych albo, przynajmniej, zapewnienie większej ochrony ofiarom handlu ludźmi w celu wykorzystania seksualnego lub osobom zamieszanym w ten proceder wbrew własnej woli. |
| --- | --- |

2.3.6.5

Państwa członkowskie powinny rozważyć wprowadzenie sankcji karnych wobec nabywców usług seksualnych albo, przynajmniej, zapewnienie większej ochrony ofiarom handlu ludźmi w celu wykorzystania seksualnego lub osobom zamieszanym w ten proceder wbrew własnej woli.

2.3.7   Eliminowanie społecznych stereotypów związanych z płcią

| 2.3.7.1 | EKES podziela stanowisko Komisji, że media odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu postaw i zachowań. Proponowane działania mające na celu eliminowanie stereotypów związanych z płcią w edukacji, kulturze, na rynku pracy i w mediach dotyczą tych kwestii i ukierunkowują działania państw członkowskich. |
| --- | --- |

2.3.7.1

EKES podziela stanowisko Komisji, że media odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu postaw i zachowań. Proponowane działania mające na celu eliminowanie stereotypów związanych z płcią w edukacji, kulturze, na rynku pracy i w mediach dotyczą tych kwestii i ukierunkowują działania państw członkowskich.

| 2.3.7.2 | Uznając fakt, iż w przypadku kobiet dostęp do mediów, a zwłaszcza do stanowisk decyzyjnych jest w dalszym ciągu ograniczony, Komitet zgadza się, że należy stworzyć politykę w odniesieniu do równości kobiet i mężczyzn w aspekcie mediów. Dlatego też EKES zaleca:






  (a) | opracowanie ogólnoeuropejskich działań uświadamiających na temat braku akceptacji dla zachowań seksistowskich i poniżającego przedstawiania kobiet w mediach; |
| --- | --- | --- |

2.3.7.2

Uznając fakt, iż w przypadku kobiet dostęp do mediów, a zwłaszcza do stanowisk decyzyjnych jest w dalszym ciągu ograniczony, Komitet zgadza się, że należy stworzyć politykę w odniesieniu do równości kobiet i mężczyzn w aspekcie mediów. Dlatego też EKES zaleca:

(a)

opracowanie ogólnoeuropejskich działań uświadamiających na temat braku akceptacji dla zachowań seksistowskich i poniżającego przedstawiania kobiet w mediach;

| (b) | zgodnie z zaleceniami zaproponowanej przez Komisję dyrektywy w sprawie koordynacji niektórych przepisów dotyczących wykonywania telewizyjnej działalności transmisyjnej, państwa członkowskie powinny zagwarantować, że komercyjne przekazy audiowizualne pozbawione będą wszelkich treści dyskryminujących ze względu na rasę, płeć lub narodowość (12); |
| --- | --- |

(b)

zgodnie z zaleceniami zaproponowanej przez Komisję dyrektywy w sprawie koordynacji niektórych przepisów dotyczących wykonywania telewizyjnej działalności transmisyjnej, państwa członkowskie powinny zagwarantować, że komercyjne przekazy audiowizualne pozbawione będą wszelkich treści dyskryminujących ze względu na rasę, płeć lub narodowość (12);

| (c) | zachęcanie do wprowadzenia w instytucjach szkolących pracowników mediów modułów szkoleniowych uwzględniających równouprawnienie płci, przy jednoczesnym wypracowaniu silnych mechanizmów mających na celu zapewnienie równowagi płci na wszystkich poziomach podejmowania decyzji w przemyśle medialnym; |
| --- | --- |

(c)

zachęcanie do wprowadzenia w instytucjach szkolących pracowników mediów modułów szkoleniowych uwzględniających równouprawnienie płci, przy jednoczesnym wypracowaniu silnych mechanizmów mających na celu zapewnienie równowagi płci na wszystkich poziomach podejmowania decyzji w przemyśle medialnym;

| (d) | rozwój publicznej radiofonii i telewizji jako niezależnego instrumentu medialnego wykonującego misję publiczną w celu ochrony praw człowieka i równości kobiet i mężczyzn. |
| --- | --- |

(d)

rozwój publicznej radiofonii i telewizji jako niezależnego instrumentu medialnego wykonującego misję publiczną w celu ochrony praw człowieka i równości kobiet i mężczyzn.

| 2.3.7.3 | Komitet popiera proponowane zwiększanie świadomości poprzez plan Komisji na rzecz „demokracji, dialogu i debaty” (13) („Plan D”) oraz powiązane z nim działania organizowane przez odpowiednie przedstawicielstwa w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

2.3.7.3

Komitet popiera proponowane zwiększanie świadomości poprzez plan Komisji na rzecz „demokracji, dialogu i debaty” (13) („Plan D”) oraz powiązane z nim działania organizowane przez odpowiednie przedstawicielstwa w państwach członkowskich.

2.3.8   Propagowanie równości płci poza granicami UE

| 2.3.8.1 | Komitet wyraża poparcie dla roli, jaką Komisja przyjęła na siebie w promowaniu praw kobiet w kontekście międzynarodowym. |
| --- | --- |

2.3.8.1

Komitet wyraża poparcie dla roli, jaką Komisja przyjęła na siebie w promowaniu praw kobiet w kontekście międzynarodowym.

| 2.3.8.2 | Polityka zewnętrzna i polityka rozwoju UE muszą uwzględniać fakt, iż kobiety odgrywają kluczową rolę w procesie przezwyciężania ubóstwa, a ich uprawnienia w sensie ekonomicznym, edukacyjnym, politycznym i seksualnym oddziałują nie tylko na nie same, ale także ich rodziny i środowisko. |
| --- | --- |

2.3.8.2

Polityka zewnętrzna i polityka rozwoju UE muszą uwzględniać fakt, iż kobiety odgrywają kluczową rolę w procesie przezwyciężania ubóstwa, a ich uprawnienia w sensie ekonomicznym, edukacyjnym, politycznym i seksualnym oddziałują nie tylko na nie same, ale także ich rodziny i środowisko.

| 2.3.8.3 | Ponadto Unia Europejska musi zagwarantować, iż problematyka potrzeb i perspektyw kobiet włączana będzie do głównego nurtu życia społecznego i politycznego, a także monitorowanie tych zagadnień zarówno na szczeblu krajowym, jak i wspólnotowym. Musi ona również zapewnić kobietom odpowiedni dostęp do unijnej pomocy finansowej w kontekście polityki pomocy na rzecz rozwoju prowadzonej przez UE. |
| --- | --- |

2.3.8.3

Ponadto Unia Europejska musi zagwarantować, iż problematyka potrzeb i perspektyw kobiet włączana będzie do głównego nurtu życia społecznego i politycznego, a także monitorowanie tych zagadnień zarówno na szczeblu krajowym, jak i wspólnotowym. Musi ona również zapewnić kobietom odpowiedni dostęp do unijnej pomocy finansowej w kontekście polityki pomocy na rzecz rozwoju prowadzonej przez UE.

| 2.3.8.4 | W sytuacjach interwencji kryzysowej istnieje potrzeba włączania problematyki płci do europejskiej polityki bezpieczeństwa i obrony zgodnie z rezolucją ONZ nr 1325 (14) i europejską rezolucją z listopada 2000 r. w sprawie udziału kobiet w pokojowym rozwiązywaniu konfliktów. |
| --- | --- |

2.3.8.4

W sytuacjach interwencji kryzysowej istnieje potrzeba włączania problematyki płci do europejskiej polityki bezpieczeństwa i obrony zgodnie z rezolucją ONZ nr 1325 (14) i europejską rezolucją z listopada 2000 r. w sprawie udziału kobiet w pokojowym rozwiązywaniu konfliktów.

| 2.3.8.5 | Polityka Biura Pomocy Humanitarnej Komisji Europejskiej (ECHO) powinna traktować w sposób priorytetowy pomoc i wsparcie finansowe, dla kobiet, które doznały przemocy uwarunkowanej płcią, popełnionej w okresach konfliktów, a po zakończeniu konfliktu zbrojnego także dochodzenie zadośćuczynienia przy wykorzystaniu mechanizmów prawa międzynarodowego. |
| --- | --- |

2.3.8.5

Polityka Biura Pomocy Humanitarnej Komisji Europejskiej (ECHO) powinna traktować w sposób priorytetowy pomoc i wsparcie finansowe, dla kobiet, które doznały przemocy uwarunkowanej płcią, popełnionej w okresach konfliktów, a po zakończeniu konfliktu zbrojnego także dochodzenie zadośćuczynienia przy wykorzystaniu mechanizmów prawa międzynarodowego.

2.4   Część II: Poprawa zarządzania dla równości kobiet i mężczyzn

| 2.4.1 | Równość płci osiągnąć można jedynie przy jednoznacznym zaangażowaniu najwyższych ośrodków władzy. Komisja propaguje równość kobiet i mężczyzn we własnych szeregach (15) i posiada pewną liczbę struktur zajmujących się zagadnieniami płci, odnotowując znaczne osiągnięcia w tym zakresie. Niemniej nadal potrzeba znacznych postępów w kluczowych obszarach wymienionych w analizowanym planie działań, co wymaga poprawy zarządzania na wszystkich szczeblach: instytucji unijnych, państw członkowskich, parlamentów, partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego. Na poziomie krajowym zasadniczą rolę odgrywa wsparcie ministrów ds. równego statusu kobiet i mężczyzn. |
| --- | --- |

2.4.1

Równość płci osiągnąć można jedynie przy jednoznacznym zaangażowaniu najwyższych ośrodków władzy. Komisja propaguje równość kobiet i mężczyzn we własnych szeregach (15) i posiada pewną liczbę struktur zajmujących się zagadnieniami płci, odnotowując znaczne osiągnięcia w tym zakresie. Niemniej nadal potrzeba znacznych postępów w kluczowych obszarach wymienionych w analizowanym planie działań, co wymaga poprawy zarządzania na wszystkich szczeblach: instytucji unijnych, państw członkowskich, parlamentów, partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego. Na poziomie krajowym zasadniczą rolę odgrywa wsparcie ministrów ds. równego statusu kobiet i mężczyzn.

| 2.4.2 | Komitet zaleca wzmocnienie struktur istniejących na szczeblu Komisji w celu propagowania równości kobiet i mężczyzn, poprzez większą konsekwencję i systemy współpracy w ramach sieci, a także wzmocnienie mechanizmów dialogu i konsultacji ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim. Należy zapewnić większe wsparcie i uznanie dla organizacji kobiecych na szczeblu krajowym, a także większą synergię w oparciu o zasadę demokracji uczestniczącej. |
| --- | --- |

2.4.2

Komitet zaleca wzmocnienie struktur istniejących na szczeblu Komisji w celu propagowania równości kobiet i mężczyzn, poprzez większą konsekwencję i systemy współpracy w ramach sieci, a także wzmocnienie mechanizmów dialogu i konsultacji ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim. Należy zapewnić większe wsparcie i uznanie dla organizacji kobiecych na szczeblu krajowym, a także większą synergię w oparciu o zasadę demokracji uczestniczącej.

| 2.4.3 | Ponadto EKES opowiada się za obowiązkowym wprowadzaniem problematyki płci do głównego nurtu życia politycznego i społecznego oraz za szkoleniem podnoszącym poziom świadomości w dziedzinie równości płci w ramach struktury instytucjonalnej UE. |
| --- | --- |

2.4.3

Ponadto EKES opowiada się za obowiązkowym wprowadzaniem problematyki płci do głównego nurtu życia politycznego i społecznego oraz za szkoleniem podnoszącym poziom świadomości w dziedzinie równości płci w ramach struktury instytucjonalnej UE.

| 2.4.4 | Komitet zaleca także ustanowienie w Komisji Europejskiej w ramach Dyrekcji Generalnej ds. Budżetu grupy roboczej ds. sporządzania budżetu pod kątem płci oraz dokonywanie corocznej, odrębnej oceny wpływu budżetu UE z perspektywy płci. |
| --- | --- |

2.4.4

Komitet zaleca także ustanowienie w Komisji Europejskiej w ramach Dyrekcji Generalnej ds. Budżetu grupy roboczej ds. sporządzania budżetu pod kątem płci oraz dokonywanie corocznej, odrębnej oceny wpływu budżetu UE z perspektywy płci.

| 2.4.5 | EKES uważa, że dla zapewnienia realizacji celów ustanowionych w planie działania zasadnicze znaczenie ma monitorowanie osiągniętego postępu. Przegląd śródokresowy, przewidziany na 2008 r., powinien posłużyć również do dalszego rozwoju odpowiednich rozwiązań — w razie konieczności innych niż zastosowane w obszarach polityki określonych do tej pory — na okres do 2010 r. oraz w odniesieniu do dalszego monitorowania efektów planu działania. |
| --- | --- |

2.4.5

EKES uważa, że dla zapewnienia realizacji celów ustanowionych w planie działania zasadnicze znaczenie ma monitorowanie osiągniętego postępu. Przegląd śródokresowy, przewidziany na 2008 r., powinien posłużyć również do dalszego rozwoju odpowiednich rozwiązań — w razie konieczności innych niż zastosowane w obszarach polityki określonych do tej pory — na okres do 2010 r. oraz w odniesieniu do dalszego monitorowania efektów planu działania.

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Wniosek w sprawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 89/552/EWG w sprawie koordynacji niektórych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich, dotyczących wykonywania telewizyjnej działalności transmisyjnej (COM(2005) 646 końcowy)

1

URL: http://ec.europa.eu/comm/avpolicy/docs/reg/modernisation/proposal_2005/com2005-646-final-en.pdf

(2)  Opinia EKES-u z dnia 28.9.2005 r. w sprawie: „Utworzenie Europejskiego Instytutu ds. Równości Mężczyzn i Kobiet”, sprawozdawca: Dana ŠTECHOVÁ (DzU C 24, 31.1.2006, s. 29-33)

2

URL: http://eur-lex.europa.eu/JOHtml.do?textfield2=24&year=2006&Submit=Search&serie=C

(3)  Rozbieżność nieskorygowana (brutto)

3

(4)  Opinia EKES-u z dnia 29.9.2005 r. w sprawie ubóstwa kobiet w Europie, sprawozdawca: Brenda KING (DzU C 24 z 31.1.2006, s. 95-101),

4

URL: http://eur-lex.europa.eu/JOHtml.do?textfield2=24&year=2006&Submit=Search&serie=C

(5)  Patrz pkt 5.2.2. opinii EKES-u z 20 kwietnia 2006 r. dotyczącej strategii otwartej koordynacji w zakresie ochrony socjalnej, sprawozdawca: Jan OLSSON (DzU C 185 z 8.8.2006, s. 87)

5

URL: http://eur-lex.europa.eu/JOIndex.do?year=2006&serie=C&textfield2=185&Submit=Search

(6)  Rezolucja Rady oraz ministrów pracy i polityki społecznej z dnia 29 czerwca 2000 r. w sprawie zrównoważonego udziału kobiet i mężczyzn w życiu rodzinnym i zawodowym (2000/C218/02);

6

URL: http://europa.eu.int/infonet/library/m/2000c21802/en.htm

(7)  Patrz: http://www.europa.eu.int/comm/dgs/personnel_administration/statut/tocen100.pdf

7

(8)  Opinia EKES-u z dnia 16.3.2006 r. w sprawie przemocy domowej wobec kobiet (sprawozdawca: Renate HEINISCH, DzU C 110 z 9.5.2006, s. 89)

8

URL: http://eur-lex.europa.eu/JOIndex.do?year=2006&serie=C&textfield2=110&Submit=Search

(9)  Patrz: http://ec.europa.eu/justice_home/news/information_dossiers/the_hague_priorities/index_en.htm

9

(10)  Patrz: http://www.unodc.org/unodc/crime_cicp_convention.html

10

(11)  Opinia EKES-u z dnia 15.12.2005 r. w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego: Program haski: dziesięć priorytetów na najbliższe pięć lat — Partnerstwo na rzecz odnowy europejskiej w dziedzinie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości (sprawozdawca: Luis Miguel PARIZA CASTAÑOS, CESE 1504/2005)

11

URL: http://eur-lex.europa.eu/JOIndex.do?year=2006&serie=C&textfield2=65&Submit=Search

(12)  COM (2005) 646 końcowy; patrz przypis 2

12

(13)  Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów — Wkład Komisji w okres refleksji i plany na przyszłość: „Plan D dla demokracji, dialogu i debaty” COM(2005) 494 końcowy,

13

URL: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/pl/com/2005/com2005_0494pl01.pdf

(14)  Patrz: http://www.peacewomen.org/un/sc/1325.html (przyjęty w dniu 31 października 2000 r.)

14

(15)  Patrz: załącznik III do Komunikatu

15

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/180 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/180

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie paneuropejskich korytarzy transportowych w latach 2004-2006

(2006/C 318/30)

Dnia 16 grudnia 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie paneuropejskich korytarzy transportowych w latach 2004-2006.

Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 4 września 2006 r. Sprawozdawcą była Karin ALLEWELDT.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z 13 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 192 do 4 — 10 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię.

1.   Cele stałej grupy analitycznej

| 1.1 | Od momentu rozpoczęcia prac w zakresie paneuropejskiej polityki transportowej w 1991 r., kiedy to stworzono podstawy pod planowanie głównych połączeń w obrębie korytarzy, EKES aktywnie i z ogromnym przekonaniem uczestniczy w realizacji polityki spójności ponad granicami UE. W 2003 r. opublikowano broszurę (1) na temat prac podjętych w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Od tamtej pory nad zagadnieniem pracuje nieprzerwanie stała grupa analityczna. Ostatnia opinia (2) obejmowała okres sprawozdawczy 2002-2004. Niniejsza opinia koncentruje się na postępach poczynionych do połowy 2006 r. |
| --- | --- |

1.1

Od momentu rozpoczęcia prac w zakresie paneuropejskiej polityki transportowej w 1991 r., kiedy to stworzono podstawy pod planowanie głównych połączeń w obrębie korytarzy, EKES aktywnie i z ogromnym przekonaniem uczestniczy w realizacji polityki spójności ponad granicami UE. W 2003 r. opublikowano broszurę (1) na temat prac podjętych w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Od tamtej pory nad zagadnieniem pracuje nieprzerwanie stała grupa analityczna. Ostatnia opinia (2) obejmowała okres sprawozdawczy 2002-2004. Niniejsza opinia koncentruje się na postępach poczynionych do połowy 2006 r.

| 1.2 | Grupa analityczna dąży do powiązania — od samego początku i ponad granicami UE — ogólnoeuropejskiej infrastruktury transportowej z celami polityki spójności i polityki transportowej w zakresie zrównoważonego i skutecznego systemu transportu. Należy tym samym wziąć pod uwagę zagadnienia społeczne, gospodarcze, operacyjne, ekologiczne oraz kwestie regionalne i bezpieczeństwa politycznego; co więcej, różne grupy interesu muszą uczestniczyć w tym zadaniu. Grupa analityczna pragnie wnieść niezależny wkład, oparty na własnych praktycznych działaniach. Niniejsza opinia stanowi sprawozdanie z poczynań i doświadczeń z lat 2004-2006 oraz szacuje zmiany polityczne w tym obszarze. |
| --- | --- |

1.2

Grupa analityczna dąży do powiązania — od samego początku i ponad granicami UE — ogólnoeuropejskiej infrastruktury transportowej z celami polityki spójności i polityki transportowej w zakresie zrównoważonego i skutecznego systemu transportu. Należy tym samym wziąć pod uwagę zagadnienia społeczne, gospodarcze, operacyjne, ekologiczne oraz kwestie regionalne i bezpieczeństwa politycznego; co więcej, różne grupy interesu muszą uczestniczyć w tym zadaniu. Grupa analityczna pragnie wnieść niezależny wkład, oparty na własnych praktycznych działaniach. Niniejsza opinia stanowi sprawozdanie z poczynań i doświadczeń z lat 2004-2006 oraz szacuje zmiany polityczne w tym obszarze.

2.   Wnioski

| 2.1 | Powiązanie rozwoju infrastruktury transportowej z urzeczywistnieniem najważniejszych celów polityki transportowej oraz z zagadnieniami operacyjnymi jest głównym przedmiotem inicjatywy EKES-u. Nie straciło ono nic ze swojej istotności ani pilności. Pomimo wielokrotnie i regularnie powtarzanego na szczeblu politycznym przekonania o stosowności utworzenia tego typu powiązania, postępy są niewielkie, gdyż nie opracowano w tym celu odrębnego mechanizmu wdrażania. Nadzieja, że cele polityki transportowej zostaną w większym lub mniejszym stopniu automatycznie zrealizowane w ramach bieżących postępów w zakresie infrastruktury, nie spełniła się w ciągu ostatnich kilku lat. Kluczowa rola mogłaby spoczywać na regionach, w których to zbiegają się w sposób konkretny wszystkie zagadnienia, i w których wymagana jest świadomość ogólnoeuropejskich powiązań. Stała grupa analityczna wykazała wyraźnie na przykładzie konferencji regionalnej w północno-wschodniej Polsce, jak istotne jest uwzględnienie następstw, jakie może mieć dla regionów planowanie głównych sieci transportu. Polityka europejska musi przyjąć na siebie większą odpowiedzialność w tej kwestii. Nie chodzi o to, aby jedynie realizacja centralnych osi transportu postrzegana była jako zadanie na szczeblu europejskim. |
| --- | --- |

2.1

Powiązanie rozwoju infrastruktury transportowej z urzeczywistnieniem najważniejszych celów polityki transportowej oraz z zagadnieniami operacyjnymi jest głównym przedmiotem inicjatywy EKES-u. Nie straciło ono nic ze swojej istotności ani pilności. Pomimo wielokrotnie i regularnie powtarzanego na szczeblu politycznym przekonania o stosowności utworzenia tego typu powiązania, postępy są niewielkie, gdyż nie opracowano w tym celu odrębnego mechanizmu wdrażania. Nadzieja, że cele polityki transportowej zostaną w większym lub mniejszym stopniu automatycznie zrealizowane w ramach bieżących postępów w zakresie infrastruktury, nie spełniła się w ciągu ostatnich kilku lat. Kluczowa rola mogłaby spoczywać na regionach, w których to zbiegają się w sposób konkretny wszystkie zagadnienia, i w których wymagana jest świadomość ogólnoeuropejskich powiązań. Stała grupa analityczna wykazała wyraźnie na przykładzie konferencji regionalnej w północno-wschodniej Polsce, jak istotne jest uwzględnienie następstw, jakie może mieć dla regionów planowanie głównych sieci transportu. Polityka europejska musi przyjąć na siebie większą odpowiedzialność w tej kwestii. Nie chodzi o to, aby jedynie realizacja centralnych osi transportu postrzegana była jako zadanie na szczeblu europejskim.

| 2.2 | W ostatnich dwóch latach poczyniono wiele kroków celem dopasowania europejskiego planowania infrastruktury do nowych wydarzeń politycznych. Wewnątrz UE przyjęto nowe priorytetowe projekty, wskazano na nowe, centralne osie transportu z państwami sąsiedzkimi oraz rozwinięto inicjatywy na rzecz Bałkanów Zachodnich. Komitet uważa w zasadzie te nowe kroki za udane, w szczególności zaś z zadowoleniem przyjmuje znaczenie nadane powiązaniom z państwami sąsiedzkimi. Jednocześnie jednak nowe podejście zakotwiczone jest w starych założeniach: chodzi prawie wyłącznie o planowanie dróg transportu. Zagadnienia intermodalności, wpływ na środowisko naturalne, jak również interesy gospodarcze i społeczne nie są wcale lub są niezwykle rzadko uwzględniane w rozważaniach. Z punktu widzenia Komitetu jest to fakt godny pożałowania. |
| --- | --- |

2.2

W ostatnich dwóch latach poczyniono wiele kroków celem dopasowania europejskiego planowania infrastruktury do nowych wydarzeń politycznych. Wewnątrz UE przyjęto nowe priorytetowe projekty, wskazano na nowe, centralne osie transportu z państwami sąsiedzkimi oraz rozwinięto inicjatywy na rzecz Bałkanów Zachodnich. Komitet uważa w zasadzie te nowe kroki za udane, w szczególności zaś z zadowoleniem przyjmuje znaczenie nadane powiązaniom z państwami sąsiedzkimi. Jednocześnie jednak nowe podejście zakotwiczone jest w starych założeniach: chodzi prawie wyłącznie o planowanie dróg transportu. Zagadnienia intermodalności, wpływ na środowisko naturalne, jak również interesy gospodarcze i społeczne nie są wcale lub są niezwykle rzadko uwzględniane w rozważaniach. Z punktu widzenia Komitetu jest to fakt godny pożałowania.

| 2.3 | Przyczyną przeglądu europejskiego planowania infrastruktury był zbyt wolny postęp w jego wdrażaniu, dający się często wytłumaczyć niewystarczającymi środkami finansowymi. Dlatego też głównym celem było skoncentrowanie się na kilku zaledwie projektach. Zdaniem Komitetu pomoc europejska musi zostać zwiększona. Komitet przedstawił już wcześniej pewne sugestie co do możliwości uzyskania dodatkowych funduszy. Powinno się przynajmniej lepiej wykorzystać współfinansowanie projektów wewnętrznych UE ze środków unijnych do wysokości 20 %. Wraz ze wzrastającymi dopłatami trzeba i należy określić w bardziej wiążący sposób również nakłady na projekty związane z infrastrukturą, na przykład kwestie ochrony środowiska naturalnego, intermodalności lub bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

2.3

Przyczyną przeglądu europejskiego planowania infrastruktury był zbyt wolny postęp w jego wdrażaniu, dający się często wytłumaczyć niewystarczającymi środkami finansowymi. Dlatego też głównym celem było skoncentrowanie się na kilku zaledwie projektach. Zdaniem Komitetu pomoc europejska musi zostać zwiększona. Komitet przedstawił już wcześniej pewne sugestie co do możliwości uzyskania dodatkowych funduszy. Powinno się przynajmniej lepiej wykorzystać współfinansowanie projektów wewnętrznych UE ze środków unijnych do wysokości 20 %. Wraz ze wzrastającymi dopłatami trzeba i należy określić w bardziej wiążący sposób również nakłady na projekty związane z infrastrukturą, na przykład kwestie ochrony środowiska naturalnego, intermodalności lub bezpieczeństwa.

| 2.4 | EKES zaleca znalezienie wspólnej płaszczyzny pomiędzy organami transgranicznymi powołanymi przez krajowe ministerstwa transportu w państwach członkowskich (np. komitetami sterującymi ds. korytarzy) a organami powołanymi w tym zakresie przez Komisję. Sama koordynacja nie wystarcza, może też oznaczać utratę ważnych szans na przejście do konkretnych przejawów polityki. Coraz trudniej będzie zrozumieć, kto jest za co odpowiedzialny w dziedzinie polityki transportowej. Pierwsze trzy ogólnoeuropejskie konferencje dotyczące transportu w latach 1991, 1994 i 1997 dostarczyły ważnych punktów odniesienia. Deklaracja z Helsinek z 1997 r., dzięki jej rozległemu charakterowi, nadal stanowi doskonałą podstawę współpracy. Postępy należy regularnie monitorować. Obecnie monitorowane są prawie wyłącznie projekty budowlane. |
| --- | --- |

2.4

EKES zaleca znalezienie wspólnej płaszczyzny pomiędzy organami transgranicznymi powołanymi przez krajowe ministerstwa transportu w państwach członkowskich (np. komitetami sterującymi ds. korytarzy) a organami powołanymi w tym zakresie przez Komisję. Sama koordynacja nie wystarcza, może też oznaczać utratę ważnych szans na przejście do konkretnych przejawów polityki. Coraz trudniej będzie zrozumieć, kto jest za co odpowiedzialny w dziedzinie polityki transportowej. Pierwsze trzy ogólnoeuropejskie konferencje dotyczące transportu w latach 1991, 1994 i 1997 dostarczyły ważnych punktów odniesienia. Deklaracja z Helsinek z 1997 r., dzięki jej rozległemu charakterowi, nadal stanowi doskonałą podstawę współpracy. Postępy należy regularnie monitorować. Obecnie monitorowane są prawie wyłącznie projekty budowlane.

| 2.5 | Konferencja EKES-u w Białymstoku okazała się wielkim sukcesem (3). Nie tylko przybliżyła ona Europę mieszkańcom tego regionu, ale również pomogła poznać oczekiwania mieszkańców dotyczące paneuropejskiej polityki transportowej. EKES będzie koncentrować swoje przyszłe działania w tej dziedzinie na własnej zdolności do zapewnienia podobnych impulsów do działania. Należy w dalszym ciągu współpracować w ramach działań koordynacyjnych z komitetami sterującymi ds. korytarzy, ze strukturami w Europie Południowo-Wschodniej (SEETO) oraz oczywiście z Komisją. Trzeba przeanalizować i ocenić nie tylko regionalne podejście, ale również zagadnienia związane ze środkami transportu na głównych liniach komunikacyjnych oraz priorytetowe projekty w obrębie sieci TEN-T. |
| --- | --- |

2.5

Konferencja EKES-u w Białymstoku okazała się wielkim sukcesem (3). Nie tylko przybliżyła ona Europę mieszkańcom tego regionu, ale również pomogła poznać oczekiwania mieszkańców dotyczące paneuropejskiej polityki transportowej. EKES będzie koncentrować swoje przyszłe działania w tej dziedzinie na własnej zdolności do zapewnienia podobnych impulsów do działania. Należy w dalszym ciągu współpracować w ramach działań koordynacyjnych z komitetami sterującymi ds. korytarzy, ze strukturami w Europie Południowo-Wschodniej (SEETO) oraz oczywiście z Komisją. Trzeba przeanalizować i ocenić nie tylko regionalne podejście, ale również zagadnienia związane ze środkami transportu na głównych liniach komunikacyjnych oraz priorytetowe projekty w obrębie sieci TEN-T.

3.   Nowy kontekst dla paneuropejskiej polityki transportowej

| 3.1 | W ciągu ostatnich dwóch lat w Europie zaszły istotne zmiany. W maju 2004 r. dziesięć nowych państw członkowskich przyłączyło się do Unii Europejskiej. Europa odnowiła i wzmocniła swoje zobowiązania w stosunku do krajów Bałkanów Zachodnich, a także wypracowała nową politykę sąsiedztwa. Inicjatywa Komisji w sprawie przekształcenia sieci transeuropejskich oraz dalszego tworzenia korytarzy była z jednej strony skierowana do wewnątrz, gdyż odzwierciedlała rozszerzenie z 2004 r., a także proponowała wykorzystanie niektórych doświadczeń zdobytych w pracach nad korytarzami w ramach polityki w dziedzinie transeuropejskich sieci transportowych (TEN-T) w obrębie UE (4). Z drugiej strony była to również kwestia rozbudowy głównych szlaków transportowych zgodnie z nową europejską polityką sąsiedztwa, a także poza obszary objęte jej zakresem. |
| --- | --- |

3.1

W ciągu ostatnich dwóch lat w Europie zaszły istotne zmiany. W maju 2004 r. dziesięć nowych państw członkowskich przyłączyło się do Unii Europejskiej. Europa odnowiła i wzmocniła swoje zobowiązania w stosunku do krajów Bałkanów Zachodnich, a także wypracowała nową politykę sąsiedztwa. Inicjatywa Komisji w sprawie przekształcenia sieci transeuropejskich oraz dalszego tworzenia korytarzy była z jednej strony skierowana do wewnątrz, gdyż odzwierciedlała rozszerzenie z 2004 r., a także proponowała wykorzystanie niektórych doświadczeń zdobytych w pracach nad korytarzami w ramach polityki w dziedzinie transeuropejskich sieci transportowych (TEN-T) w obrębie UE (4). Z drugiej strony była to również kwestia rozbudowy głównych szlaków transportowych zgodnie z nową europejską polityką sąsiedztwa, a także poza obszary objęte jej zakresem.

| 3.2 | W 2002 r. Komisja Europejska dokonała przeglądu stanu realizacji sieci TEN-T i korytarzy paneuropejskich. Ogólnie rzecz ujmując, wyniki wskazywały na poważne opóźnienia w procesie rozbudowy głównych osi. Przyjęto więc podejście obejmujące wyraźniej sprecyzowane priorytety oraz większe zaangażowanie ze strony zainteresowanych krajów. Można przy tym wyróżnić trzy odrębne obszary geograficzne: Unię Europejską w jej przyszłym kształcie, złożoną z 27 państw członkowskich, Bałkany Zachodnie (5) oraz pozostałe kraje i regiony graniczące z UE 27. W każdym z tych trzech przypadków Komisja Europejska powołała grupy wysokiego szczebla w celu opracowania zaleceń co do priorytetowych projektów lub kierunków działania. |
| --- | --- |

3.2

W 2002 r. Komisja Europejska dokonała przeglądu stanu realizacji sieci TEN-T i korytarzy paneuropejskich. Ogólnie rzecz ujmując, wyniki wskazywały na poważne opóźnienia w procesie rozbudowy głównych osi. Przyjęto więc podejście obejmujące wyraźniej sprecyzowane priorytety oraz większe zaangażowanie ze strony zainteresowanych krajów. Można przy tym wyróżnić trzy odrębne obszary geograficzne: Unię Europejską w jej przyszłym kształcie, złożoną z 27 państw członkowskich, Bałkany Zachodnie (5) oraz pozostałe kraje i regiony graniczące z UE 27. W każdym z tych trzech przypadków Komisja Europejska powołała grupy wysokiego szczebla w celu opracowania zaleceń co do priorytetowych projektów lub kierunków działania.

| 3.3 | Pierwsza taka analiza przeprowadzona została dla UE 27 przez grupę wysokiego szczebla pod kierownictwem Karela Van Mierta (w latach 2002-2003). Trzy czwarte (3/4) paneuropejskich korytarzy zostało poddanych szczegółowym badaniom, a grupa zaproponowała 30 projektów w zakresie infrastruktury transportowej — obejmujących zarówno stare, jak i nowe państwa członkowskie — przedstawiających priorytety dla transeuropejskich sieci transportowych UE 27 (TEN-T). Oprócz tego grupa zaleciła między innymi nowe przepisy finansowe i legislacyjne w celu wspierania realizacji TEN-T oraz nowe mechanizmy koordynacji w ramach projektu. Zalecenia grupy wysokiego szczebla zaowocowały przeprowadzeniem przeglądu wytycznych w sprawie TEN-T w kwietniu 2004 r. |
| --- | --- |

3.3

Pierwsza taka analiza przeprowadzona została dla UE 27 przez grupę wysokiego szczebla pod kierownictwem Karela Van Mierta (w latach 2002-2003). Trzy czwarte (3/4) paneuropejskich korytarzy zostało poddanych szczegółowym badaniom, a grupa zaproponowała 30 projektów w zakresie infrastruktury transportowej — obejmujących zarówno stare, jak i nowe państwa członkowskie — przedstawiających priorytety dla transeuropejskich sieci transportowych UE 27 (TEN-T). Oprócz tego grupa zaleciła między innymi nowe przepisy finansowe i legislacyjne w celu wspierania realizacji TEN-T oraz nowe mechanizmy koordynacji w ramach projektu. Zalecenia grupy wysokiego szczebla zaowocowały przeprowadzeniem przeglądu wytycznych w sprawie TEN-T w kwietniu 2004 r.

| 3.4 | Bałkany Zachodnie stanowią mniej jednolitą podstawę kształtowania polityki regionalnej niż UE 27: duża różnorodność w zakresie statusu tych krajów wobec UE, relacje międzyregionalne, jak również dynamika stosunków z UE były przyczyną stałego dostosowywania polityki. W następstwie przeszłych konfliktów Bałkany bardzo potrzebują stabilizacji — gospodarczej, społecznej i politycznej — i w związku z tym bardziej jeszcze nawet potrzebna jest im pomoc zewnętrzna. W tym zakresie regionalne podejście do Bałkanów Zachodnich przedstawia szczególną wartość dodaną. UE jest gorącym zwolennikiem tego podejścia nie tylko w odniesieniu do sektora transportowego, lecz również w zakresie starań o utworzenie wspólnego obszaru wolnego handlu oraz wspólnego rynku energetycznego. |
| --- | --- |

3.4

Bałkany Zachodnie stanowią mniej jednolitą podstawę kształtowania polityki regionalnej niż UE 27: duża różnorodność w zakresie statusu tych krajów wobec UE, relacje międzyregionalne, jak również dynamika stosunków z UE były przyczyną stałego dostosowywania polityki. W następstwie przeszłych konfliktów Bałkany bardzo potrzebują stabilizacji — gospodarczej, społecznej i politycznej — i w związku z tym bardziej jeszcze nawet potrzebna jest im pomoc zewnętrzna. W tym zakresie regionalne podejście do Bałkanów Zachodnich przedstawia szczególną wartość dodaną. UE jest gorącym zwolennikiem tego podejścia nie tylko w odniesieniu do sektora transportowego, lecz również w zakresie starań o utworzenie wspólnego obszaru wolnego handlu oraz wspólnego rynku energetycznego.

| 3.4.1 | W 2000 r. Komisja Europejska opublikowała strategię dla systemu transportu regionalnego w Europie Południowo-Wschodniej jako multimodalnej sieci infrastruktury transportowej. Po opublikowaniu strategii przeprowadzono dwie analizy — TIRS i REBIS (6), w ramach których określono istniejącą sieć oraz przedstawiono zalecenia dotyczące inwestycji i finansowania. Proces ten stworzył podwaliny dla powołania sekretariatu z siedzibą w Belgradzie, noszącego nazwę Obserwatorium ds. Transportu w Europie Południowo-Wschodniej (SEETO). SEETO powinno nie tylko wspierać i koordynować rozwój infrastruktury, lecz również służyć jako punkt kontaktowy dla pytań pochodzących od podmiotów społeczno-gospodarczych. Jest też coraz częściej w tym celu wykorzystywane. W tym kontekście wskazuje się wyraźnie także na stałą grupę analityczną EKES-u. |
| --- | --- |

3.4.1

W 2000 r. Komisja Europejska opublikowała strategię dla systemu transportu regionalnego w Europie Południowo-Wschodniej jako multimodalnej sieci infrastruktury transportowej. Po opublikowaniu strategii przeprowadzono dwie analizy — TIRS i REBIS (6), w ramach których określono istniejącą sieć oraz przedstawiono zalecenia dotyczące inwestycji i finansowania. Proces ten stworzył podwaliny dla powołania sekretariatu z siedzibą w Belgradzie, noszącego nazwę Obserwatorium ds. Transportu w Europie Południowo-Wschodniej (SEETO). SEETO powinno nie tylko wspierać i koordynować rozwój infrastruktury, lecz również służyć jako punkt kontaktowy dla pytań pochodzących od podmiotów społeczno-gospodarczych. Jest też coraz częściej w tym celu wykorzystywane. W tym kontekście wskazuje się wyraźnie także na stałą grupę analityczną EKES-u.

| 3.4.2 | Pierwszy Plan pięcioletni na lata 2006-2010 został podpisany w listopadzie 2005 r. i określił ok. 150 projektów. Ponadto w planie zamieszczono wykaz ok. 20 tzw. „miękkich projektów”, obejmujących środki mające towarzyszyć procesowi realizacji sieci regionalnych. Ze względu na poważne ograniczenia finansowe liczba priorytetowych projektów w zakresie infrastruktury została radykalnie ograniczona do 22. Proces koordynowany przez SEETO można porównać do realizowanego uprzednio w UE procesu TINA, w ramach którego oprócz głównych osi i korytarzy powinno się również sfinalizować budowę sieci regionalnej. |
| --- | --- |

3.4.2

Pierwszy Plan pięcioletni na lata 2006-2010 został podpisany w listopadzie 2005 r. i określił ok. 150 projektów. Ponadto w planie zamieszczono wykaz ok. 20 tzw. „miękkich projektów”, obejmujących środki mające towarzyszyć procesowi realizacji sieci regionalnych. Ze względu na poważne ograniczenia finansowe liczba priorytetowych projektów w zakresie infrastruktury została radykalnie ograniczona do 22. Proces koordynowany przez SEETO można porównać do realizowanego uprzednio w UE procesu TINA, w ramach którego oprócz głównych osi i korytarzy powinno się również sfinalizować budowę sieci regionalnej.

| 3.5 | Plan prac grupy wysokiego szczebla (GWS 2) pod kierownictwem Loyoli de Palacio obejmował dalszy rozwój głównych linii komunikacyjnych prowadzących do krajów sąsiadujących z UE i jeszcze dalej. Określono cztery szlaki naziemne oraz jeden szlak żeglugowy (7). Miały one nie tylko reprezentować główne połączenia międzynarodowe, ale również wzmacniać spójność regionalną. GWS 2 wysunęła również rozmaite propozycje działań horyzontalnych, takich jak usprawnienie procedur na przejściach granicznych, poprawa bezpieczeństwa ruchu czy zapewnienie większej interoperacyjności transportu kolejowego. GWS 2 zaleca również ściślejszą koordynację oraz bardziej zdecydowane podejście, możliwe dzięki zastąpieniu protokołu ustaleń wiążącymi umowami. Opierając się na tych zaleceniach Komisja zamierza opublikować w lipcu lub we wrześniu komunikat w sprawie swoich planów. Stała grupa analityczna jest zdania, że Komisja powinna odpowiednio podejść do zagadnień horyzontalnych. |
| --- | --- |

3.5

Plan prac grupy wysokiego szczebla (GWS 2) pod kierownictwem Loyoli de Palacio obejmował dalszy rozwój głównych linii komunikacyjnych prowadzących do krajów sąsiadujących z UE i jeszcze dalej. Określono cztery szlaki naziemne oraz jeden szlak żeglugowy (7). Miały one nie tylko reprezentować główne połączenia międzynarodowe, ale również wzmacniać spójność regionalną. GWS 2 wysunęła również rozmaite propozycje działań horyzontalnych, takich jak usprawnienie procedur na przejściach granicznych, poprawa bezpieczeństwa ruchu czy zapewnienie większej interoperacyjności transportu kolejowego. GWS 2 zaleca również ściślejszą koordynację oraz bardziej zdecydowane podejście, możliwe dzięki zastąpieniu protokołu ustaleń wiążącymi umowami. Opierając się na tych zaleceniach Komisja zamierza opublikować w lipcu lub we wrześniu komunikat w sprawie swoich planów. Stała grupa analityczna jest zdania, że Komisja powinna odpowiednio podejść do zagadnień horyzontalnych.

| 3.6 | Tempo prac nad korytarzami i obszarami transportowymi było zróżnicowane (patrz: załącznik II). Z wyjątkiem regionu Morze Barentsa-Euro-Arktyka obszary transportowe nie zamanifestowały jeszcze swojego potencjału, przy czym sytuacja ta niewiele zmieniła się od momentu utworzenia tych obszarów w 1997 r. (podczas konferencji helsińskiej). Coraz powszechniejsze jest zjawisko rozszerzania współpracy w obrębie korytarzy również na sieci regionalne. Zdaniem EKES-u taki rozwój sytuacji jest korzystny. W ciągu ostatnich dwóch lat nie odnotowano również postępu w ramach pomocy finansowej i techniczno-organizacyjnej. Komisja nie odpowiedziała na powtarzające się apele o większe wsparcie. Niemniej jednak doszło do jednej decydującej zmiany — biorąc pod uwagę prace dwóch grup wysokiego szczebla i wnioski Komisji, model oparty na korytarzach uległ w praktyce dezaktualizacji. W obrębie UE priorytety określane są z uwzględnieniem 30 projektów w zakresie sieci transeuropejskich. Poza granicami UE korytarze zostały „zastąpione” pięcioma nowymi osiami lub zostały zachowane, ale pod innymi nazwami. Istnieją jednakże w oczywisty sposób wystarczające powody, aby kontynuować prace nad nimi. Komitety sterujące cieszą się renomą jako ważne platformy kontaktu i współpracy dla zainteresowanych ministerstw transportu oraz wypracowały sobie własną tożsamość (markę). Kontynuują prace nad ważnymi kwestiami, nieuwzględnionymi w innych inicjatywach transgranicznych, takimi jak priorytetowe projekty w zakresie sieci transeuropejskich TEN, którym nie przydzielono koordynatorów specjalnych. |
| --- | --- |

3.6

Tempo prac nad korytarzami i obszarami transportowymi było zróżnicowane (patrz: załącznik II). Z wyjątkiem regionu Morze Barentsa-Euro-Arktyka obszary transportowe nie zamanifestowały jeszcze swojego potencjału, przy czym sytuacja ta niewiele zmieniła się od momentu utworzenia tych obszarów w 1997 r. (podczas konferencji helsińskiej). Coraz powszechniejsze jest zjawisko rozszerzania współpracy w obrębie korytarzy również na sieci regionalne. Zdaniem EKES-u taki rozwój sytuacji jest korzystny. W ciągu ostatnich dwóch lat nie odnotowano również postępu w ramach pomocy finansowej i techniczno-organizacyjnej. Komisja nie odpowiedziała na powtarzające się apele o większe wsparcie. Niemniej jednak doszło do jednej decydującej zmiany — biorąc pod uwagę prace dwóch grup wysokiego szczebla i wnioski Komisji, model oparty na korytarzach uległ w praktyce dezaktualizacji. W obrębie UE priorytety określane są z uwzględnieniem 30 projektów w zakresie sieci transeuropejskich. Poza granicami UE korytarze zostały „zastąpione” pięcioma nowymi osiami lub zostały zachowane, ale pod innymi nazwami. Istnieją jednakże w oczywisty sposób wystarczające powody, aby kontynuować prace nad nimi. Komitety sterujące cieszą się renomą jako ważne platformy kontaktu i współpracy dla zainteresowanych ministerstw transportu oraz wypracowały sobie własną tożsamość (markę). Kontynuują prace nad ważnymi kwestiami, nieuwzględnionymi w innych inicjatywach transgranicznych, takimi jak priorytetowe projekty w zakresie sieci transeuropejskich TEN, którym nie przydzielono koordynatorów specjalnych.

| 3.7 | Komisja zwiększyła swoje wsparcie w zakresie koordynacji, a regularne posiedzenia, odbywające się raz lub dwa razy do roku z udziałem przewodniczących wszystkich korytarzy i innych głównych uczestników sektora, stanowią ważne forum wymiany. EKES ma możliwość współpracy na tym forum oraz uczestniczenia w nim; stwierdził również, że spotyka się to z życzliwym przyjęciem. W czasie tych posiedzeń nie tylko dokonuje się wymiany informacji na temat najnowszych postępów w dziedzinie projektów budowlanych, ale również poddaje pod dyskusję najistotniejsze i koncepcyjne zagadnienia z dziedziny paneuropejskiej polityki infrastruktury transportowej. Związanych jest z tym szereg innowacji strukturalnych: w celu ułatwienia realizacji kluczowych sekcji projektów TEN Komisja wyznaczyła specjalnych koordynatorów dla sześciu projektów (8). Zaplanowano również powołanie agencji, której zadaniem będzie usprawnienie finansowania i realizacji kluczowych projektów, zwłaszcza w świetle zwiększonych nakładów środków finansowych. Wreszcie trwa obecnie debata na temat prawnie wiążącej formy współpracy transgranicznej, której zasięg wykraczałby poza istniejące protokoły ustaleń. |
| --- | --- |

3.7

Komisja zwiększyła swoje wsparcie w zakresie koordynacji, a regularne posiedzenia, odbywające się raz lub dwa razy do roku z udziałem przewodniczących wszystkich korytarzy i innych głównych uczestników sektora, stanowią ważne forum wymiany. EKES ma możliwość współpracy na tym forum oraz uczestniczenia w nim; stwierdził również, że spotyka się to z życzliwym przyjęciem. W czasie tych posiedzeń nie tylko dokonuje się wymiany informacji na temat najnowszych postępów w dziedzinie projektów budowlanych, ale również poddaje pod dyskusję najistotniejsze i koncepcyjne zagadnienia z dziedziny paneuropejskiej polityki infrastruktury transportowej. Związanych jest z tym szereg innowacji strukturalnych: w celu ułatwienia realizacji kluczowych sekcji projektów TEN Komisja wyznaczyła specjalnych koordynatorów dla sześciu projektów (8). Zaplanowano również powołanie agencji, której zadaniem będzie usprawnienie finansowania i realizacji kluczowych projektów, zwłaszcza w świetle zwiększonych nakładów środków finansowych. Wreszcie trwa obecnie debata na temat prawnie wiążącej formy współpracy transgranicznej, której zasięg wykraczałby poza istniejące protokoły ustaleń.

4.   Organizacja prac stałej grupy analitycznej — działania

| 4.1 | Zgodnie ze zmianą kierunku paneuropejskiej polityki transportowej stała grupa analityczna nie koncentruje już swych działań jedynie na pracach nad korytarzami, ale również na projektach priorytetowych w ramach transeuropejskiej sieci transportowej (9), a także na najnowszych działaniach planistycznych prowadzonych przez grupę ekspertów pod kierownictwem Loyoli de Palacio, takich jak koncepcja utworzenia specjalnego połączenia pomiędzy Hiszpanią i Afryką. Z dyskusji prowadzonych z właściwymi działami Dyrekcji Generalnej ds. Transportu i Energii (DG TREN) wynika, iż wkład EKES-u w społeczną i gospodarczą ocenę już realizowanych lub planowanych projektów w zakresie sieci TEN byłby przydatny. |
| --- | --- |

4.1

Zgodnie ze zmianą kierunku paneuropejskiej polityki transportowej stała grupa analityczna nie koncentruje już swych działań jedynie na pracach nad korytarzami, ale również na projektach priorytetowych w ramach transeuropejskiej sieci transportowej (9), a także na najnowszych działaniach planistycznych prowadzonych przez grupę ekspertów pod kierownictwem Loyoli de Palacio, takich jak koncepcja utworzenia specjalnego połączenia pomiędzy Hiszpanią i Afryką. Z dyskusji prowadzonych z właściwymi działami Dyrekcji Generalnej ds. Transportu i Energii (DG TREN) wynika, iż wkład EKES-u w społeczną i gospodarczą ocenę już realizowanych lub planowanych projektów w zakresie sieci TEN byłby przydatny.

| 4.2 | Na przełomie lat 2004 i 2005 Komisja rozpoczęła wstępny etap prac nad drugim raportem ekspertów pod kierownictwem Loyoli de Palacio. Na tym wczesnym etapie stała grupa analityczna miała możliwość przedstawienia swoich poglądów na temat najistotniejszych kwestii (10). Sformułowano następujące uwagi: ochrona środowiska naturalnego musi odgrywać większą rolę; wymóg intermodalności powinien być wprowadzany w życie w sposób bardziej skuteczny i mógłby stanowić odrębne kryterium oceny; więcej uwagi należy również poświęcić połączeniom z regionalnymi sieciami transportowymi. Wreszcie stała grupa analityczna zwróciła uwagę na znaczenie aspektów horyzontalnych, takich jak harmonizacja przepisów prawnych, kwestie bezpieczeństwa itd., a także podkreśliła, że aspekty te muszą zostać poddane bardziej rozległej i szczegółowej dyskusji, jeżeli nastąpić ma przyspieszenie realizacji celów polityki transportowej UE. W swojej odpowiedzi udzielonej na piśmie (11) Komisja podkreśliła, że w przyszłości będzie zwracać większą uwagę w szczególności na zagadnienie połączeń z regionalnymi sieciami transportowymi. |
| --- | --- |

4.2

Na przełomie lat 2004 i 2005 Komisja rozpoczęła wstępny etap prac nad drugim raportem ekspertów pod kierownictwem Loyoli de Palacio. Na tym wczesnym etapie stała grupa analityczna miała możliwość przedstawienia swoich poglądów na temat najistotniejszych kwestii (10). Sformułowano następujące uwagi: ochrona środowiska naturalnego musi odgrywać większą rolę; wymóg intermodalności powinien być wprowadzany w życie w sposób bardziej skuteczny i mógłby stanowić odrębne kryterium oceny; więcej uwagi należy również poświęcić połączeniom z regionalnymi sieciami transportowymi. Wreszcie stała grupa analityczna zwróciła uwagę na znaczenie aspektów horyzontalnych, takich jak harmonizacja przepisów prawnych, kwestie bezpieczeństwa itd., a także podkreśliła, że aspekty te muszą zostać poddane bardziej rozległej i szczegółowej dyskusji, jeżeli nastąpić ma przyspieszenie realizacji celów polityki transportowej UE. W swojej odpowiedzi udzielonej na piśmie (11) Komisja podkreśliła, że w przyszłości będzie zwracać większą uwagę w szczególności na zagadnienie połączeń z regionalnymi sieciami transportowymi.

| 4.3 | Równolegle do obu raportów ekspertów Komisja dokonała oceny prac przeprowadzonych do tej pory w zakresie korytarzy. Stała grupa analityczna również dokonała zwięzłej oceny, a w szczególności wypowiedziała się za szerszym uwzględnianiem kwestii spójności gospodarczej i społecznej, jak również konsultacji. Grupa analityczna za równie ważne uznała wzmocnienie komitetów sterujących i zapewnienie lepszych powiązań między nimi, nadanie istniejącym uzgodnieniom bardziej wiążącego charakteru oraz monitorowanie postępów, przy czym to ostatnie wchodzi w zakres obowiązków komitetów sterujących. Oceniając kwestionariusz, Komisja doszła do czterech istotnych wniosków (12): koncepcja korytarzy dowiodła swojej wartości i zostanie utrzymana; istnieje potrzeba podjęcia działań w zakresie zagadnień operacyjnych oraz uwzględnienia czynników społeczno-gospodarczych; warto prowadzić dokładniejszy monitoring postępów, ale powinien się on opierać na ściśle określonych cechach charakterystycznych każdego z korytarzy; pozytywne oddziaływanie korytarzy może być ocenione jedynie w perspektywie długoterminowej, ale im bardziej wiążący charakter będzie miała współpraca, tym większym sukcesem zakończy się to oddziaływanie. |
| --- | --- |

4.3

Równolegle do obu raportów ekspertów Komisja dokonała oceny prac przeprowadzonych do tej pory w zakresie korytarzy. Stała grupa analityczna również dokonała zwięzłej oceny, a w szczególności wypowiedziała się za szerszym uwzględnianiem kwestii spójności gospodarczej i społecznej, jak również konsultacji. Grupa analityczna za równie ważne uznała wzmocnienie komitetów sterujących i zapewnienie lepszych powiązań między nimi, nadanie istniejącym uzgodnieniom bardziej wiążącego charakteru oraz monitorowanie postępów, przy czym to ostatnie wchodzi w zakres obowiązków komitetów sterujących. Oceniając kwestionariusz, Komisja doszła do czterech istotnych wniosków (12): koncepcja korytarzy dowiodła swojej wartości i zostanie utrzymana; istnieje potrzeba podjęcia działań w zakresie zagadnień operacyjnych oraz uwzględnienia czynników społeczno-gospodarczych; warto prowadzić dokładniejszy monitoring postępów, ale powinien się on opierać na ściśle określonych cechach charakterystycznych każdego z korytarzy; pozytywne oddziaływanie korytarzy może być ocenione jedynie w perspektywie długoterminowej, ale im bardziej wiążący charakter będzie miała współpraca, tym większym sukcesem zakończy się to oddziaływanie.

| 4.4 | Także w ciągu ostatnich dwóch lat współpraca z komitetami sterującymi dziesięciu korytarzy transportowych była niezmiennie ważna. Z przyczyn praktycznych oraz kadrowych czynny udział w posiedzeniach komitetów sterujących nie mógł być utrzymany na poziomie z poprzednich lat. Kontakty były jednak przez cały czas podtrzymywane, zwłaszcza że sesje koordynacyjne, organizowane mniej więcej dwa razy do roku w Brukseli, umożliwiają regularne spotkania oraz wymianę doświadczeń. Stała grupa analityczna wprowadziła system rozdzielania odpowiedzialności za poszczególne korytarze na podstawie wymaganego nakładu pracy. W przyszłości przełoży się to na większe praktyczne zaangażowanie i zapewnienie większej ciągłości w szeregach grupy. |
| --- | --- |

4.4

Także w ciągu ostatnich dwóch lat współpraca z komitetami sterującymi dziesięciu korytarzy transportowych była niezmiennie ważna. Z przyczyn praktycznych oraz kadrowych czynny udział w posiedzeniach komitetów sterujących nie mógł być utrzymany na poziomie z poprzednich lat. Kontakty były jednak przez cały czas podtrzymywane, zwłaszcza że sesje koordynacyjne, organizowane mniej więcej dwa razy do roku w Brukseli, umożliwiają regularne spotkania oraz wymianę doświadczeń. Stała grupa analityczna wprowadziła system rozdzielania odpowiedzialności za poszczególne korytarze na podstawie wymaganego nakładu pracy. W przyszłości przełoży się to na większe praktyczne zaangażowanie i zapewnienie większej ciągłości w szeregach grupy.

| 4.5 | Opinia w sprawie roli dworców kolejowych w aglomeracjach i miastach rozszerzonej Unii Europejskiej (13) obejmowała stosunkowo rozległy zakres — wiązała się ściśle z pracami stałej grupy analitycznej i została przyjęta w lutym 2006 r. Europejska polityka transportowa powinna w większym stopniu koncentrować się na konserwacji, wykorzystaniu i projektowaniu dworców — szczególnie z punktu widzenia bezpieczeństwa — co stanowi o wizerunku kolejowego transportu pasażerskiego oraz centrów usługowych w sieci transportowej. |
| --- | --- |

4.5

Opinia w sprawie roli dworców kolejowych w aglomeracjach i miastach rozszerzonej Unii Europejskiej (13) obejmowała stosunkowo rozległy zakres — wiązała się ściśle z pracami stałej grupy analitycznej i została przyjęta w lutym 2006 r. Europejska polityka transportowa powinna w większym stopniu koncentrować się na konserwacji, wykorzystaniu i projektowaniu dworców — szczególnie z punktu widzenia bezpieczeństwa — co stanowi o wizerunku kolejowego transportu pasażerskiego oraz centrów usługowych w sieci transportowej.

| 4.6 | W badanym okresie stała grupa analityczna zorganizowała dwa wydarzenia w terenie: w listopadzie 2004 r. EKES wziął udział w pamiętnej podróży pociągiem korytarzem X, zorganizowanej przez kooperatywę „ARGE Korridor X”, która przebiegała z Villach w Austrii przez Zagrzeb w Chorwacji do Sarajewa w Bośni i Hercegowinie. Wydarzenie to odzwierciedliło zapotrzebowanie na bardziej wydajne połączenia kolejowe oraz na współpracę transgraniczną pomiędzy kolejami w tym regionie. W celu przyciągnięcia uwagi mediów w czasie postojów organizowano rozmaite akcje. Drugie wydarzenie zewnętrzne miało miejsce w Polsce — w Białymstoku — i skoncentrowało się na regionalnym oddziaływaniu prac planistycznych nad korytarzem I na ochronę środowiska naturalnego oraz jakość życia w północno-wschodniej Polsce. Pod wieloma względami konferencja w Białymstoku może zostać jednoznacznie uznana za sukces i może być postrzegana jako efekt kulminacyjny prac stałej grupy analitycznej. Ocena tego wydarzenia zostanie w związku z tym zamieszczona w następnym rozdziale, dotyczącym najważniejszych rezultatów. |
| --- | --- |

4.6

W badanym okresie stała grupa analityczna zorganizowała dwa wydarzenia w terenie: w listopadzie 2004 r. EKES wziął udział w pamiętnej podróży pociągiem korytarzem X, zorganizowanej przez kooperatywę „ARGE Korridor X”, która przebiegała z Villach w Austrii przez Zagrzeb w Chorwacji do Sarajewa w Bośni i Hercegowinie. Wydarzenie to odzwierciedliło zapotrzebowanie na bardziej wydajne połączenia kolejowe oraz na współpracę transgraniczną pomiędzy kolejami w tym regionie. W celu przyciągnięcia uwagi mediów w czasie postojów organizowano rozmaite akcje. Drugie wydarzenie zewnętrzne miało miejsce w Polsce — w Białymstoku — i skoncentrowało się na regionalnym oddziaływaniu prac planistycznych nad korytarzem I na ochronę środowiska naturalnego oraz jakość życia w północno-wschodniej Polsce. Pod wieloma względami konferencja w Białymstoku może zostać jednoznacznie uznana za sukces i może być postrzegana jako efekt kulminacyjny prac stałej grupy analitycznej. Ocena tego wydarzenia zostanie w związku z tym zamieszczona w następnym rozdziale, dotyczącym najważniejszych rezultatów.

5.   Najważniejsze rezultaty prac prowadzonych w latach 2004-2006

| 5.1 | W dniach 15-17 listopada 2005 r. na zaproszenie marszałka województwa podlaskiego stała grupa analityczna zorganizowała w Białymstoku konferencję połączoną z wysłuchaniem publicznym. Wydarzeniu temu towarzyszyły rozmowy oraz wizyty na obszarach otaczających korytarz transportowy I Via Baltica i Rail Baltica. Celem było omówienie z przedstawicielami władz samorządowych, różnymi grupami reprezentującymi interesy społeczne i gospodarcze oraz organami odpowiedzialnymi za politykę transportową na szczeblu regionalnym i krajowym najlepszego sposobu zagwarantowania, że rozwój korytarza I będzie współgrał z interesami regionalnymi oraz potrzebami w zakresie ochrony środowiska naturalnego. Delegacji EKES-u towarzyszył przedstawiciel Komisji Europejskiej zajmujący się w szczególności wspieraniem projektu Rail Baltica. Wszystkie spotkania odbyły się w wyjątkowo gościnnej atmosferze. Wizyta ta nie tylko miała duże znaczenie z perspektywy polityki transportowej, lecz również stanowiła sukces obu stron w kategoriach „informowania o Europie”. |
| --- | --- |

5.1

W dniach 15-17 listopada 2005 r. na zaproszenie marszałka województwa podlaskiego stała grupa analityczna zorganizowała w Białymstoku konferencję połączoną z wysłuchaniem publicznym. Wydarzeniu temu towarzyszyły rozmowy oraz wizyty na obszarach otaczających korytarz transportowy I Via Baltica i Rail Baltica. Celem było omówienie z przedstawicielami władz samorządowych, różnymi grupami reprezentującymi interesy społeczne i gospodarcze oraz organami odpowiedzialnymi za politykę transportową na szczeblu regionalnym i krajowym najlepszego sposobu zagwarantowania, że rozwój korytarza I będzie współgrał z interesami regionalnymi oraz potrzebami w zakresie ochrony środowiska naturalnego. Delegacji EKES-u towarzyszył przedstawiciel Komisji Europejskiej zajmujący się w szczególności wspieraniem projektu Rail Baltica. Wszystkie spotkania odbyły się w wyjątkowo gościnnej atmosferze. Wizyta ta nie tylko miała duże znaczenie z perspektywy polityki transportowej, lecz również stanowiła sukces obu stron w kategoriach „informowania o Europie”.

| 5.1.1 | Konferencja stanowiła okazję do spotkania się różnorodnych podmiotów: działaczy ekologicznych, lokalnych polityków, przedsiębiorstw kolejowych, mieszkańców regionu oraz przedstawicieli rad pracowniczych, a także pozwoliła nawiązać rzeczywiste stosunki pomiędzy tym regionem a UE i Brukselą. Zwrócono uwagę na rozmaite sposoby oddziaływania korytarzy transportowych, takie jak problemy ludzi mieszkających wzdłuż tras tranzytowych, oczekiwanie na poprawę gospodarczą mającą wynikać z połączeń transportowych, niedociągnięcia publicznego transportu pasażerskiego i regionalnego transportu kolejowego, ochrona bogactwa naturalnego regionu, obawy o utratę miejsc pracy, trudności finansowe oraz biurokracja, które to problemy mogą zostać zidentyfikowane i przezwyciężone jedynie poprzez takie właśnie zbliżenie zainteresowanych stron. Wnioski wyciągnięte z konferencji były wielowymiarowe i niezwykle pouczające dla wszystkich, a w ostatecznym rozrachunku wynikły z nich również nowe sposoby radzenia sobie z problemami. |
| --- | --- |

5.1.1

Konferencja stanowiła okazję do spotkania się różnorodnych podmiotów: działaczy ekologicznych, lokalnych polityków, przedsiębiorstw kolejowych, mieszkańców regionu oraz przedstawicieli rad pracowniczych, a także pozwoliła nawiązać rzeczywiste stosunki pomiędzy tym regionem a UE i Brukselą. Zwrócono uwagę na rozmaite sposoby oddziaływania korytarzy transportowych, takie jak problemy ludzi mieszkających wzdłuż tras tranzytowych, oczekiwanie na poprawę gospodarczą mającą wynikać z połączeń transportowych, niedociągnięcia publicznego transportu pasażerskiego i regionalnego transportu kolejowego, ochrona bogactwa naturalnego regionu, obawy o utratę miejsc pracy, trudności finansowe oraz biurokracja, które to problemy mogą zostać zidentyfikowane i przezwyciężone jedynie poprzez takie właśnie zbliżenie zainteresowanych stron. Wnioski wyciągnięte z konferencji były wielowymiarowe i niezwykle pouczające dla wszystkich, a w ostatecznym rozrachunku wynikły z nich również nowe sposoby radzenia sobie z problemami.

| 5.1.2 | Projekt Via Baltica w północno-wschodniej Polsce można potraktować jako ilustrację problemów, z którymi przyjdzie się zmierzyć w dziedzinie zintegrowanej paneuropejskiej polityki transportowej. Jednym z najważniejszych problemów są z jednej strony obciążenia związane z ruchem tranzytowym, a z drugiej strony pilna potrzeba zapewnienia rozwoju gospodarczego, który jest stymulowany przez połączenia transportowe, ale nie przez ruch tranzytowy. Drugi zasadniczy problem, ale jednocześnie główna zaleta regionu, to jego niepowtarzalne środowisko naturalne, które należy chronić. W tym zakresie wymieniono wiele pomocnych rozwiązań, które nie muszą się wiązać z większymi kosztami. Okazało się także, że w procesie planowania regionalnego nie uwzględniono w sposób należyty projektu Rail Baltica, co stanowiło dla przedstawiciela koordynatora UE możliwość przedstawienia argumentów za budową połączenia kolejowego. Stało się oczywiste, że jedynie zintegrowana kompleksowa strategia transportowa w regionie może stanowić rozwiązanie problemów i w ten sposób pokonać bariery stojące na drodze planowania i realizacji projektów Via Baltica i Rail Baltica. EKES w dalszym ciągu będzie wspierał pozytywne zmiany, które zostały zainicjowane podczas konferencji. |
| --- | --- |

5.1.2

Projekt Via Baltica w północno-wschodniej Polsce można potraktować jako ilustrację problemów, z którymi przyjdzie się zmierzyć w dziedzinie zintegrowanej paneuropejskiej polityki transportowej. Jednym z najważniejszych problemów są z jednej strony obciążenia związane z ruchem tranzytowym, a z drugiej strony pilna potrzeba zapewnienia rozwoju gospodarczego, który jest stymulowany przez połączenia transportowe, ale nie przez ruch tranzytowy. Drugi zasadniczy problem, ale jednocześnie główna zaleta regionu, to jego niepowtarzalne środowisko naturalne, które należy chronić. W tym zakresie wymieniono wiele pomocnych rozwiązań, które nie muszą się wiązać z większymi kosztami. Okazało się także, że w procesie planowania regionalnego nie uwzględniono w sposób należyty projektu Rail Baltica, co stanowiło dla przedstawiciela koordynatora UE możliwość przedstawienia argumentów za budową połączenia kolejowego. Stało się oczywiste, że jedynie zintegrowana kompleksowa strategia transportowa w regionie może stanowić rozwiązanie problemów i w ten sposób pokonać bariery stojące na drodze planowania i realizacji projektów Via Baltica i Rail Baltica. EKES w dalszym ciągu będzie wspierał pozytywne zmiany, które zostały zainicjowane podczas konferencji.

| 5.2 | Współpraca transgraniczna ministerstw transportu w poszczególnych państwach położonych wzdłuż korytarzy zostanie w przyszłości rozwiązana lub zastąpiona inicjatywą Komisji (patrz punkt 3). Tym samym powstanie możliwość ściślejszej współpracy o jednolitym charakterze zamiast koordynowania dwóch równoległych procesów, co miało miejsce do tej pory. Dzięki temu poprawi się baza służąca realizacji głównych celów polityki transportowej. Nierozwiązanym problemem pozostaje znalezienie skutecznego sposobu na to, by nadać współpracy transgranicznej między państwami członkowskimi UE i krajami trzecimi bardziej wiążący charakter. EKES jest zdania, że najlepszym sposobem na osiągnięcie tego celu jest, oprócz zacieśnienia stosunków umownych, koncentracja dostępnych funduszy UE. Należy skupić się na najważniejszych projektach, także w ramach osi priorytetowych, oraz w pełni wykorzystywać możliwości współfinansowania projektów wewnątrz UE do wysokości 20 %. W chwili obecnej dotacje utrzymują się na poziomie zaledwie 2–5 %. |
| --- | --- |

5.2

Współpraca transgraniczna ministerstw transportu w poszczególnych państwach położonych wzdłuż korytarzy zostanie w przyszłości rozwiązana lub zastąpiona inicjatywą Komisji (patrz punkt 3). Tym samym powstanie możliwość ściślejszej współpracy o jednolitym charakterze zamiast koordynowania dwóch równoległych procesów, co miało miejsce do tej pory. Dzięki temu poprawi się baza służąca realizacji głównych celów polityki transportowej. Nierozwiązanym problemem pozostaje znalezienie skutecznego sposobu na to, by nadać współpracy transgranicznej między państwami członkowskimi UE i krajami trzecimi bardziej wiążący charakter. EKES jest zdania, że najlepszym sposobem na osiągnięcie tego celu jest, oprócz zacieśnienia stosunków umownych, koncentracja dostępnych funduszy UE. Należy skupić się na najważniejszych projektach, także w ramach osi priorytetowych, oraz w pełni wykorzystywać możliwości współfinansowania projektów wewnątrz UE do wysokości 20 %. W chwili obecnej dotacje utrzymują się na poziomie zaledwie 2–5 %.

| 5.3 | Pozostaje jeszcze problem łączenia zagadnień z zakresu infrastruktury i zagadnień operacyjnych, który to obszar był zawsze bardzo ważny dla EKES-u i który jest w dalszym ciągu słabo rozwinięty. Mimo że w odniesieniu do tego zagadnienia regularnie i często podejmowane są zobowiązania, osiągnięte postępy są nieznaczne z powodu braku odrębnej procedury wdrażania w tym obszarze. Nadzieja, że cele polityki transportowej zostaną w większym lub mniejszym stopniu automatycznie zrealizowane w ramach bieżących postępów w zakresie infrastruktury, nie spełniła się w ciągu ostatnich kilku lat. Polityka transportowa nie będzie już niestety kształtowana na dużych konferencjach, jak miało to miejsce w przeszłości. Przyszłość należy więc do regionów, w których wszystkie zagadnienia są połączone w praktyce i w których sprawą najwyższej wagi jest zrozumienie kontekstu paneuropejskiego. Pokrywa się to z doświadczeniami konferencji w Białymstoku. |
| --- | --- |

5.3

Pozostaje jeszcze problem łączenia zagadnień z zakresu infrastruktury i zagadnień operacyjnych, który to obszar był zawsze bardzo ważny dla EKES-u i który jest w dalszym ciągu słabo rozwinięty. Mimo że w odniesieniu do tego zagadnienia regularnie i często podejmowane są zobowiązania, osiągnięte postępy są nieznaczne z powodu braku odrębnej procedury wdrażania w tym obszarze. Nadzieja, że cele polityki transportowej zostaną w większym lub mniejszym stopniu automatycznie zrealizowane w ramach bieżących postępów w zakresie infrastruktury, nie spełniła się w ciągu ostatnich kilku lat. Polityka transportowa nie będzie już niestety kształtowana na dużych konferencjach, jak miało to miejsce w przeszłości. Przyszłość należy więc do regionów, w których wszystkie zagadnienia są połączone w praktyce i w których sprawą najwyższej wagi jest zrozumienie kontekstu paneuropejskiego. Pokrywa się to z doświadczeniami konferencji w Białymstoku.

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  EKES: Dziesięć lat paneuropejskiej polityki transportowej, 2003 r.

1

(2)  Opinia EKES-u w sprawie paneuropejskich korytarzy transportowych, DzU C 120 z 20.5.2005, s. 17

2

(3)  Sprawozdanie z konferencji znajduje się w załączniku I.

3

(4)  Na podstawie prac kierowanej przez Karela van Mierta grupy ekspertów, która przedstawiła swoje sprawozdanie w czerwcu 2003 r.

4

(5)  Z przyczyn związanych ze spójnością polityki Bałkany Zachodnie bywają traktowane jako część Europy Południowo-Wschodniej, która praktycznie obejmuje — oprócz byłej Jugosławii — Rumunię, Bułgarię, a sporadycznie również Turcję i Republikę Mołdawii.

5

(6)  Regional Balkans Infrastructure Study — Regionalne studium infrastruktury transportowej krajów bałtyckich

6

Regional Balkans Infrastructure Study

(7)  Szlaki te przedstawiają się następująco:

7

| — | oś południowo-zachodnia: szlak wiodący z południowego-zachodu do centrum Europy, wraz ze Szwajcarią, oraz oś „Transmaghreb” od Maroka po Egipt; |
| --- | --- |

—

oś południowo-zachodnia: szlak wiodący z południowego-zachodu do centrum Europy, wraz ze Szwajcarią, oraz oś „Transmaghreb” od Maroka po Egipt;

| — | oś południowo-wschodnia: szlak łączący centrum UE, poprzez Bałkany i Turcję, z Kaukazem i Morzem Kaspijskim, jak również Bliski Wschód z Egiptem; |
| --- | --- |

—

oś południowo-wschodnia: szlak łączący centrum UE, poprzez Bałkany i Turcję, z Kaukazem i Morzem Kaspijskim, jak również Bliski Wschód z Egiptem;

| — | oś środkowa: łączy centrum UE z Ukrainą i Morzem Czarnym, a także z Rosją i Syberią; |
| --- | --- |

—

oś środkowa: łączy centrum UE z Ukrainą i Morzem Czarnym, a także z Rosją i Syberią;

| — | oś północno-wschodnia: łączy UE z Norwegią oraz z Rosją i Transsyberią; |
| --- | --- |

—

oś północno-wschodnia: łączy UE z Norwegią oraz z Rosją i Transsyberią;

| — | autostrada morska: łączy Morze Bałtyckie, Ocean Atlantycki, Morze Śródziemnomorskie i Morze Czarne oraz państwa przybrzeżne; przewiduje się rozszerzenie szlaku na Kanał Sueski. |
| --- | --- |

—

autostrada morska: łączy Morze Bałtyckie, Ocean Atlantycki, Morze Śródziemnomorskie i Morze Czarne oraz państwa przybrzeżne; przewiduje się rozszerzenie szlaku na Kanał Sueski.

(8)

8

| I. | Połączenie kolejowe Berlin-Palermo (Karel van Miert) |
| --- | --- |
| II. | Szybkobieżne połączenie kolejowe Lizbona-Madryt-Tours/Montpellier (Viscount Étienne Davignon) |
| III. | Połączenie kolejowe Lyon-Turyn-Budapeszt-granica ukraińska (Loyola de Palacio) |
| IV. | Połączenie kolejowe Paryż-Bratysława (pan Balzazs) |
| V. | Połączenie kolejowe „Rail Baltica” Warszawa-Helsinki (Pavel Telicka) |
| VI. | Korytarz kolejowy oraz ETRMS (pan Vinck) |

I.

Połączenie kolejowe Berlin-Palermo (Karel van Miert)

II.

Szybkobieżne połączenie kolejowe Lizbona-Madryt-Tours/Montpellier (Viscount Étienne Davignon)

III.

Połączenie kolejowe Lyon-Turyn-Budapeszt-granica ukraińska (Loyola de Palacio)

IV.

Połączenie kolejowe Paryż-Bratysława (pan Balzazs)

V.

Połączenie kolejowe „Rail Baltica” Warszawa-Helsinki (Pavel Telicka)

VI.

Korytarz kolejowy oraz ETRMS (pan Vinck)

(9)  Decyzja 884/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., DzU z 30.4.2004 i 7.7.2004

9

(10)  Pismo do E. Thielmanna, DG TREN, z dnia 15.12.2004 r.

10

(11)  Pismo od E. Thielmanna z dnia 21 stycznia 2005 r.

11

(12)  Ocena przedstawiona na posiedzeniu koordynacyjnym w dniu 21 kwietnia 2005 r. w Brukseli.

12

(13)  Opinia EKES-u w sprawie: „Rola dworców kolejowych w aglomeracjach i miastach rozszerzonej Unii Europejskiej”, DzU C 88 z 11.4.2006, s. 9.

13

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/185 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/185

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Zaopatrzenie UE w energię — strategia optymalizacji”

(2006/C 318/31)

W piśmie z dnia 29 sierpnia 2005 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii w sprawie: „Zaopatrzenie UE w energię — strategia optymalizacji”

Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 30 maja 2006 r. Sprawozdawcą była Ulla Brigitta SIRKEINEN.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13 i 14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 13 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 162 do 27 — 15 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię.

1.   Podsumowanie i wnioski końcowe

| 1.1 | Komitet uważa, że Europa potrzebuje zdywersyfikowanej kombinacji źródeł energii, w optymalny sposób uwzględniającej cele w zakresie gospodarki, bezpieczeństwa dostaw i polityki dotyczącej klimatu. Wszystkie źródła energii i technologie mają ze względu na te cele swoje wady i zalety, które należy wziąć pod uwagę w sposób otwarty i wyważony. |
| --- | --- |

1.1

Komitet uważa, że Europa potrzebuje zdywersyfikowanej kombinacji źródeł energii, w optymalny sposób uwzględniającej cele w zakresie gospodarki, bezpieczeństwa dostaw i polityki dotyczącej klimatu. Wszystkie źródła energii i technologie mają ze względu na te cele swoje wady i zalety, które należy wziąć pod uwagę w sposób otwarty i wyważony.

| 1.2 | Zachodzi potrzeba zróżnicowanej kombinacji:






  — | aby zapewnić rozsądne koszty energii poprzez stworzenie konkurencji pomiędzy rodzajami paliw oraz optymalnej ogólnej wydajności systemów energetycznych, w szczególności w zakresie energii elektrycznej. Ponadto źródła dostaw muszą być zróżnicowane, aby zapewnić konkurencję pomiędzy dostawcami; |
| --- | --- | --- |

1.2

—

aby zapewnić rozsądne koszty energii poprzez stworzenie konkurencji pomiędzy rodzajami paliw oraz optymalnej ogólnej wydajności systemów energetycznych, w szczególności w zakresie energii elektrycznej. Ponadto źródła dostaw muszą być zróżnicowane, aby zapewnić konkurencję pomiędzy dostawcami;

| — | aby zwiększyć bezpieczeństwo dostaw poprzez zapewnienie zastępczych źródeł na wypadek problemów w zakresie dostaw oraz aby zwiększyć siłę rynkową użytkowników, |
| --- | --- |

—

aby zwiększyć bezpieczeństwo dostaw poprzez zapewnienie zastępczych źródeł na wypadek problemów w zakresie dostaw oraz aby zwiększyć siłę rynkową użytkowników,

| — | aby stworzyć europejską lub wręcz światową solidarność w zakresie wykorzystania surowców i konsekwencji dla środowiska. |
| --- | --- |

—

aby stworzyć europejską lub wręcz światową solidarność w zakresie wykorzystania surowców i konsekwencji dla środowiska.

| 1.3 | Obecnie nie sposób uniknąć uzależnienia obszaru UE od zewnętrznych źródeł energii. Jednak wysokie i wciąż rosnące uzależnienie od jednego źródła dostaw, zwłaszcza z regionów, w których nie przestrzega się tych samych reguł gry lub nie ma stabilnej sytuacji politycznej, tak jak to jest obecnie z importem ropy i gazu, może doprowadzić do trudności natury politycznej, ekonomicznej i technicznej. |
| --- | --- |

1.3

Obecnie nie sposób uniknąć uzależnienia obszaru UE od zewnętrznych źródeł energii. Jednak wysokie i wciąż rosnące uzależnienie od jednego źródła dostaw, zwłaszcza z regionów, w których nie przestrzega się tych samych reguł gry lub nie ma stabilnej sytuacji politycznej, tak jak to jest obecnie z importem ropy i gazu, może doprowadzić do trudności natury politycznej, ekonomicznej i technicznej.

| 1.4 | Dostępne na rynku światowym węgiel i uran pochodzą z różnych źródeł, także z UE, i tym samym nie budzą obaw. |
| --- | --- |

1.4

Dostępne na rynku światowym węgiel i uran pochodzą z różnych źródeł, także z UE, i tym samym nie budzą obaw.

| 1.5 | W zwiększonym wykorzystaniu źródeł odnawialnych do produkcji energii elektrycznej drzemie potencjał, który należy wykorzystać. Ale nawet jeśli uda się osiągnąć zaproponowany przez Parlament Europejski cel 20-procentowego udziału energii ze źródeł odnawialnych w 2020 r., to w przewidywalnej przyszłości jest raczej mało prawdopodobne, by odnawialne źródła energii mogły zastąpić w pełni źródła tradycyjne. |
| --- | --- |

1.5

W zwiększonym wykorzystaniu źródeł odnawialnych do produkcji energii elektrycznej drzemie potencjał, który należy wykorzystać. Ale nawet jeśli uda się osiągnąć zaproponowany przez Parlament Europejski cel 20-procentowego udziału energii ze źródeł odnawialnych w 2020 r., to w przewidywalnej przyszłości jest raczej mało prawdopodobne, by odnawialne źródła energii mogły zastąpić w pełni źródła tradycyjne.

| 1.6 | Wykorzystanie gazu zwiększyło się i nadal rośnie z przyczyn rynkowych, ale także z powodu decyzji politycznych. Obecnie jest oczywiste, że kontynuacja tego trendu jest problematyczna. Ze względu na bezpieczeństwo dostaw i koszty gaz nie może zastępować węgla, a ze względu na emisje nie zastąpi energii jądrowej. Pojawiają się także głosy przeciw energetycznemu wykorzystywaniu wyczerpywalnych zasobów gazu, który podobnie jak ropa jest cennym surowcem przemysłowym, wnoszącym znaczną wartość dodaną. |
| --- | --- |

1.6

Wykorzystanie gazu zwiększyło się i nadal rośnie z przyczyn rynkowych, ale także z powodu decyzji politycznych. Obecnie jest oczywiste, że kontynuacja tego trendu jest problematyczna. Ze względu na bezpieczeństwo dostaw i koszty gaz nie może zastępować węgla, a ze względu na emisje nie zastąpi energii jądrowej. Pojawiają się także głosy przeciw energetycznemu wykorzystywaniu wyczerpywalnych zasobów gazu, który podobnie jak ropa jest cennym surowcem przemysłowym, wnoszącym znaczną wartość dodaną.

| 1.7 | W kontekście krytyki wyrażanej w debatach publicznych w wielu państwach członkowskich UE należy rozwiać obawy dotyczące bezpieczeństwa elektrowni jądrowych, ich likwidacji oraz niejasnych dotychczas w większości państw członkowskich zasad obchodzenia się z wypalonym paliwem, zwłaszcza jeśli chodzi o jego ostateczne składowanie, aby można było kontynuować lub nawet zwiększyć wykorzystanie tej technologii, co byłoby korzystne ze względu na zmiany klimatu, niskie uzależnienie ekonomiczne od źródeł zewnętrznych i stabilne koszty. Zgodnie ze scenariuszami rozwoju sytuacji w przewidywalnej przyszłości ewentualne zastąpienie energii jądrowej byłoby przypuszczalnie trudne do osiągnięcia bez zwiększonego wykorzystania paliw kopalnych. |
| --- | --- |

1.7

W kontekście krytyki wyrażanej w debatach publicznych w wielu państwach członkowskich UE należy rozwiać obawy dotyczące bezpieczeństwa elektrowni jądrowych, ich likwidacji oraz niejasnych dotychczas w większości państw członkowskich zasad obchodzenia się z wypalonym paliwem, zwłaszcza jeśli chodzi o jego ostateczne składowanie, aby można było kontynuować lub nawet zwiększyć wykorzystanie tej technologii, co byłoby korzystne ze względu na zmiany klimatu, niskie uzależnienie ekonomiczne od źródeł zewnętrznych i stabilne koszty. Zgodnie ze scenariuszami rozwoju sytuacji w przewidywalnej przyszłości ewentualne zastąpienie energii jądrowej byłoby przypuszczalnie trudne do osiągnięcia bez zwiększonego wykorzystania paliw kopalnych.

| 1.8 | Komitet popiera ostrożność w dokonywaniu wyborów w przyszłości. Nie jest rozsądne założenie, że przyszły rozwój jest w pełni przewidywalny i że wszystko będzie całkowicie zgodnie z celami politycznymi i optymistycznymi oczekiwaniami. Decyzje polityczne muszą zapewniać dostawy wystarczających ilości energii po rozsądnych cenach, także w przypadku mniej sprzyjającego rozwoju wydarzeń. Każde inne posunięcie byłoby ogromnie nieodpowiedzialne. |
| --- | --- |

1.8

Komitet popiera ostrożność w dokonywaniu wyborów w przyszłości. Nie jest rozsądne założenie, że przyszły rozwój jest w pełni przewidywalny i że wszystko będzie całkowicie zgodnie z celami politycznymi i optymistycznymi oczekiwaniami. Decyzje polityczne muszą zapewniać dostawy wystarczających ilości energii po rozsądnych cenach, także w przypadku mniej sprzyjającego rozwoju wydarzeń. Każde inne posunięcie byłoby ogromnie nieodpowiedzialne.

| 1.9 | Należy brać pod uwagę wszystkie możliwości. Przedstawione w punkcie 4 scenariusze rozwoju wydarzeń w UE-25 wyraźnie prowadzą do takiego wniosku. Nawet w scenariuszu zakładającym maksymalny wzrost wydajności energetycznej oraz większe wykorzystanie źródeł odnawialnych, nie sposób uznać danej technologii produkcji energii za przestarzałą, nie wywierając jednocześnie negatywnego wpływu na środowisko czy gospodarkę. |
| --- | --- |

1.9

Należy brać pod uwagę wszystkie możliwości. Przedstawione w punkcie 4 scenariusze rozwoju wydarzeń w UE-25 wyraźnie prowadzą do takiego wniosku. Nawet w scenariuszu zakładającym maksymalny wzrost wydajności energetycznej oraz większe wykorzystanie źródeł odnawialnych, nie sposób uznać danej technologii produkcji energii za przestarzałą, nie wywierając jednocześnie negatywnego wpływu na środowisko czy gospodarkę.

| 1.10 | Obecna kombinacja źródeł energii powinna ewoluować poprzez strategie polityczne w kierunku mniejszego uzależnienia od dostaw zewnętrznych oraz większego wykorzystania źródeł dostępnych w Europie i niepowodujących emisji, z zastrzeżeniem, że podmioty działające na rynku decydują się na inwestycje w różne technologie. |
| --- | --- |

1.10

Obecna kombinacja źródeł energii powinna ewoluować poprzez strategie polityczne w kierunku mniejszego uzależnienia od dostaw zewnętrznych oraz większego wykorzystania źródeł dostępnych w Europie i niepowodujących emisji, z zastrzeżeniem, że podmioty działające na rynku decydują się na inwestycje w różne technologie.

| 1.11 | Komitet zaleca opracowanie strategii na rzecz optymalnej kombinacji źródeł energii. W tym kontekście istotne jest wyjaśnienie roli odgrywanej przez UE, państwa członkowskie, niezależne instancje i podmioty rynkowe. Z uwagi na wysoki poziom współzależności państw członkowskich w dziedzinie energetyki, lepsza koordynacja polityki energetycznej w ramach UE zwiększyłaby zdolność do reagowania na problemy wewnętrzne i zewnętrzne.
  Strategia na rzecz optymalnej kombinacji źródeł energii powinna składać się z następujących elementów: |
| --- | --- |

1.11

Komitet zaleca opracowanie strategii na rzecz optymalnej kombinacji źródeł energii. W tym kontekście istotne jest wyjaśnienie roli odgrywanej przez UE, państwa członkowskie, niezależne instancje i podmioty rynkowe. Z uwagi na wysoki poziom współzależności państw członkowskich w dziedzinie energetyki, lepsza koordynacja polityki energetycznej w ramach UE zwiększyłaby zdolność do reagowania na problemy wewnętrzne i zewnętrzne.

Strategia na rzecz optymalnej kombinacji źródeł energii powinna składać się z następujących elementów:

| 1.12 | Wydajność energetyczna, w tym kogeneracja ciepła i energii elektrycznej to pierwsza zasadnicza odpowiedź na wyzwania stojące przed polityką energetyczną. Większa wydajność nie przyczynia się bezpośrednio do uzyskania optymalnej kombinacji, ale sprzyja wszystkim celom polityki energetycznej — konkurencyjności, bezpieczeństwu dostaw i zapobieganiu zmianom klimatu. |
| --- | --- |

1.12

Wydajność energetyczna, w tym kogeneracja ciepła i energii elektrycznej to pierwsza zasadnicza odpowiedź na wyzwania stojące przed polityką energetyczną. Większa wydajność nie przyczynia się bezpośrednio do uzyskania optymalnej kombinacji, ale sprzyja wszystkim celom polityki energetycznej — konkurencyjności, bezpieczeństwu dostaw i zapobieganiu zmianom klimatu.

| 1.13 | Odnawialne źródła energii mają w UE znaczny potencjał i wymagają wsparcia. Niektóre technologie wymagają tylko dopracowania w zakresie wydajności przed wprowadzeniem ich na rynek, inne wymagają długookresowych działań badawczo-rozwojowych. Należy ostrożnie kształtować politykę, aby nie zwiększyć i tak już silnych tendencji do wzrostu cen energii. |
| --- | --- |

1.13

Odnawialne źródła energii mają w UE znaczny potencjał i wymagają wsparcia. Niektóre technologie wymagają tylko dopracowania w zakresie wydajności przed wprowadzeniem ich na rynek, inne wymagają długookresowych działań badawczo-rozwojowych. Należy ostrożnie kształtować politykę, aby nie zwiększyć i tak już silnych tendencji do wzrostu cen energii.

| 1.14 | Potrzebne jest ostrożne zwiększenie wykorzystania biopaliw w transporcie, poprzedzone dogłębną oceną oddziaływania. Przede wszystkim należy wdrożyć obowiązującą dyrektywę w sprawie wspierania biopaliw (1). |
| --- | --- |

1.14

Potrzebne jest ostrożne zwiększenie wykorzystania biopaliw w transporcie, poprzedzone dogłębną oceną oddziaływania. Przede wszystkim należy wdrożyć obowiązującą dyrektywę w sprawie wspierania biopaliw (1).

| 1.15 | Należy zwiększyć wydajność energetyczną w transporcie za pomocą różnych środków (patrz: 6.3.1.5). |
| --- | --- |

1.15

Należy zwiększyć wydajność energetyczną w transporcie za pomocą różnych środków (patrz: 6.3.1.5).

| 1.16 | Pilną kwestią jest zwiększenie bezpieczeństwa energii jądrowej oraz rozwiązanie niewyjaśnionego w większości krajów problemu wypalonego paliwa. Odpowiedzialność będzie spoczywać na operatorach, a agencje bezpieczeństwa oraz właściwe organy międzynarodowe muszą określić odpowiednie wymogi. Jeśli chodzi o transport wypalonego paliwa, należy stosować przepisy wspólnotowe i wywiązywać się z międzynarodowych zobowiązań. |
| --- | --- |

1.16

Pilną kwestią jest zwiększenie bezpieczeństwa energii jądrowej oraz rozwiązanie niewyjaśnionego w większości krajów problemu wypalonego paliwa. Odpowiedzialność będzie spoczywać na operatorach, a agencje bezpieczeństwa oraz właściwe organy międzynarodowe muszą określić odpowiednie wymogi. Jeśli chodzi o transport wypalonego paliwa, należy stosować przepisy wspólnotowe i wywiązywać się z międzynarodowych zobowiązań.

| 1.17 | Poważne zaangażowanie w technologie czystego węgla, czyli zwiększenie efektywności elektrowni i komercyjnych zastosowań wychwytywania i magazynowania węgla to kwestia szczególnie ważna z uwagi na rozwój sytuacji na świecie. |
| --- | --- |

1.17

Poważne zaangażowanie w technologie czystego węgla, czyli zwiększenie efektywności elektrowni i komercyjnych zastosowań wychwytywania i magazynowania węgla to kwestia szczególnie ważna z uwagi na rozwój sytuacji na świecie.

| 1.18 | Potrzebne jest przygotowanie do ponownego zwiększenia wykorzystania rezerw węgla wewnątrz UE, w tym i węgla w postaci ciekłej i gazowej. Zarówno w tym, jak i w pozostałych przypadkach należy mieć na uwadze fakt, iż decyzje polityczne dotyczące energetyki mają zwykle poważne konsekwencje ekonomiczne, społeczne i ekologiczne, a zmiany w tym zakresie wprowadzane są na duża skalę i na długi okres. |
| --- | --- |

1.18

Potrzebne jest przygotowanie do ponownego zwiększenia wykorzystania rezerw węgla wewnątrz UE, w tym i węgla w postaci ciekłej i gazowej. Zarówno w tym, jak i w pozostałych przypadkach należy mieć na uwadze fakt, iż decyzje polityczne dotyczące energetyki mają zwykle poważne konsekwencje ekonomiczne, społeczne i ekologiczne, a zmiany w tym zakresie wprowadzane są na duża skalę i na długi okres.

| 1.19 | Należy złagodzić problemy związane z utrzymaniem i zwiększaniem udziału gazu w kombinacji energii poprzez zachęty do inwestycji w terminale płynnego gazu ziemnego, aby zdywersyfikować źródła dostaw gazu oraz rozbudować instalacje i urządzenia do jego składowania. |
| --- | --- |

1.19

Należy złagodzić problemy związane z utrzymaniem i zwiększaniem udziału gazu w kombinacji energii poprzez zachęty do inwestycji w terminale płynnego gazu ziemnego, aby zdywersyfikować źródła dostaw gazu oraz rozbudować instalacje i urządzenia do jego składowania.

| 1.20 | Trzeba zapewnić wystarczające inwestycje w produkcję i przesył energii, udoskonalając ramy prawne i stosując odpowiednie środki finansowe. Pomocnym instrumentem mogą być np. umowy długoterminowe, w granicach wynikających z potrzeby zapewnienia wystarczającej konkurencji. |
| --- | --- |

1.20

Trzeba zapewnić wystarczające inwestycje w produkcję i przesył energii, udoskonalając ramy prawne i stosując odpowiednie środki finansowe. Pomocnym instrumentem mogą być np. umowy długoterminowe, w granicach wynikających z potrzeby zapewnienia wystarczającej konkurencji.

| 1.21 | Potrzebne jest zgodne stanowisko UE, jako jednego z najsilniejszych podmiotów na scenie międzynarodowej, w negocjacjach z dostawcami energii, zwłaszcza z Rosją. W odniesieniu do działań i negocjacji dotyczących kwestii zaopatrzenia w energię należy uwzględnić różne aspekty wzajemnych zależności. Ponieważ energetyka leży przede wszystkim w gestii rządów wielu krajów będących dostawcami energii, Unia nie może być podmiotem na rynkach energii, powinna jednak zdecydowanie wspierać interesy podmiotów z UE. |
| --- | --- |

1.21

Potrzebne jest zgodne stanowisko UE, jako jednego z najsilniejszych podmiotów na scenie międzynarodowej, w negocjacjach z dostawcami energii, zwłaszcza z Rosją. W odniesieniu do działań i negocjacji dotyczących kwestii zaopatrzenia w energię należy uwzględnić różne aspekty wzajemnych zależności. Ponieważ energetyka leży przede wszystkim w gestii rządów wielu krajów będących dostawcami energii, Unia nie może być podmiotem na rynkach energii, powinna jednak zdecydowanie wspierać interesy podmiotów z UE.

| 1.22 | Oceniając aspekty towarzyszące wyborowi energii, należy przeanalizować koszty zewnętrzne oraz wpływ subsydiów. Ponadto trzeba wnikliwie rozważyć wpływ obecnych i przyszłych działań dotyczących klimatu oraz środków polityki środowiskowej na inne cele polityki energetycznej — konkurencyjność i bezpieczeństwo dostaw — jak również na dywersyfikację źródeł dostaw energii. |
| --- | --- |

1.22

Oceniając aspekty towarzyszące wyborowi energii, należy przeanalizować koszty zewnętrzne oraz wpływ subsydiów. Ponadto trzeba wnikliwie rozważyć wpływ obecnych i przyszłych działań dotyczących klimatu oraz środków polityki środowiskowej na inne cele polityki energetycznej — konkurencyjność i bezpieczeństwo dostaw — jak również na dywersyfikację źródeł dostaw energii.

| 1.23 | Konieczne jest znalezienie globalnego rozwiązania dla polityki ochrony klimatu w okresie po Kioto, które obejmowałoby przynajmniej wszystkie te kraje, które emitują najwięcej gazów cieplarnianych. W przeciwnym wypadku nie sposób osiągnąć większego postępu w przeciwdziałaniu zmianom klimatu, co więcej, istnieje ryzyko, że utrudni się gospodarczy i społeczny rozwój UE. |
| --- | --- |

1.23

Konieczne jest znalezienie globalnego rozwiązania dla polityki ochrony klimatu w okresie po Kioto, które obejmowałoby przynajmniej wszystkie te kraje, które emitują najwięcej gazów cieplarnianych. W przeciwnym wypadku nie sposób osiągnąć większego postępu w przeciwdziałaniu zmianom klimatu, co więcej, istnieje ryzyko, że utrudni się gospodarczy i społeczny rozwój UE.

| 1.24 | UE powinna zwiększyć wysiłki i rozwinąć działania w zakresie badań i rozwoju z uwagi na znaczenie energetyki dla społeczeństwa oraz towarzyszące jej wyzwania. Krótkoterminowo należy podejmować wysiłki na rzecz większej wydajności energetycznej, opracowywania technologii odnawialnych źródeł energii, nadal dalekich od wprowadzenia na rynek, technologii czystego węgla oraz bezpieczeństwa energii jądrowej. Trzeba błyskotliwie dopracować wiele technologii związanych z energiami odnawialnymi i większą efektywnością, aby obniżyć ich koszty. Potrzeba wielu długofalowych badań podstawowych dla urzeczywistnienia kombinacji energetycznej obejmującej źródła odnawialne, syntezę termojądrową oraz wodór. Jednocześnie należy także promować i wspierać inne obiecujące rozwiązania na przyszłość. |
| --- | --- |

1.24

UE powinna zwiększyć wysiłki i rozwinąć działania w zakresie badań i rozwoju z uwagi na znaczenie energetyki dla społeczeństwa oraz towarzyszące jej wyzwania. Krótkoterminowo należy podejmować wysiłki na rzecz większej wydajności energetycznej, opracowywania technologii odnawialnych źródeł energii, nadal dalekich od wprowadzenia na rynek, technologii czystego węgla oraz bezpieczeństwa energii jądrowej. Trzeba błyskotliwie dopracować wiele technologii związanych z energiami odnawialnymi i większą efektywnością, aby obniżyć ich koszty. Potrzeba wielu długofalowych badań podstawowych dla urzeczywistnienia kombinacji energetycznej obejmującej źródła odnawialne, syntezę termojądrową oraz wodór. Jednocześnie należy także promować i wspierać inne obiecujące rozwiązania na przyszłość.

2.   Wstęp

| 2.1 | Od 2002 r. Komitet przygotował wiele opinii z inicjatywy własnej i opinii rozpoznawczych dotyczących różnych źródeł i technologii wytwarzania energii — energii jądrowej, źródeł odnawialnych, paliw kopalnych, efektywności energetycznej. Niniejsza opinia opiera się na tych dokumentach, nie podając konkretnych odniesień do bardziej szczegółowych informacji i analiz w nich przedstawionych. |
| --- | --- |

2.1

Od 2002 r. Komitet przygotował wiele opinii z inicjatywy własnej i opinii rozpoznawczych dotyczących różnych źródeł i technologii wytwarzania energii — energii jądrowej, źródeł odnawialnych, paliw kopalnych, efektywności energetycznej. Niniejsza opinia opiera się na tych dokumentach, nie podając konkretnych odniesień do bardziej szczegółowych informacji i analiz w nich przedstawionych.

| 2.2 | Nie sposób dokładnie przewidzieć rozwoju na rynku energii. Wszystkie prognozy i scenariusze mają swoje ograniczenia. Trendy mogą się zmieniać w wyniku niespodziewanych zdarzeń czy zdecydowanych działań politycznych. Niemniej rozważania nad polityką, a już z pewnością decyzje polityczne, muszą się opierać na dogłębnej znajomości obecnej sytuacji, możliwie najlepszych prognozach i scenariuszach, jak również na zrozumieniu czynników napędzających i hamujących zmiany. Niniejsza opinia zasadniczo bazuje na scenariuszach opracowanych przez Międzynarodową Agencję Energetyki (IEA) oraz Komisję Europejską i obejmuje okres do roku 2030. Po tej dacie prognozy są znacznie mniej dokładne. |
| --- | --- |

2.2

Nie sposób dokładnie przewidzieć rozwoju na rynku energii. Wszystkie prognozy i scenariusze mają swoje ograniczenia. Trendy mogą się zmieniać w wyniku niespodziewanych zdarzeń czy zdecydowanych działań politycznych. Niemniej rozważania nad polityką, a już z pewnością decyzje polityczne, muszą się opierać na dogłębnej znajomości obecnej sytuacji, możliwie najlepszych prognozach i scenariuszach, jak również na zrozumieniu czynników napędzających i hamujących zmiany. Niniejsza opinia zasadniczo bazuje na scenariuszach opracowanych przez Międzynarodową Agencję Energetyki (IEA) oraz Komisję Europejską i obejmuje okres do roku 2030. Po tej dacie prognozy są znacznie mniej dokładne.

| 2.3 | Inwestorzy wybierają źródła energii i technologie, ale wybory te mogą być kształtowane przez decyzje polityczne. UE nie posiada bezpośredniego wpływu na wybory dokonywane przez państwa członkowskie, może jednak oddziaływać pośrednio poprzez swoje kompetencje w dziedzinie ochrony środowiska. Państwa członkowskie powinny, na ile to tylko możliwe, ułatwiać wykorzystanie własnych źródeł. Wybory dokonywane przez poszczególne państwa członkowskie są ze sobą powiązane. Ponadto, mimo że np. niektóre państwa członkowskie nie korzystają ze źródeł jądrowych czy z węgla, to użytkownicy z tych krajów i tak są podmiotem na rynku elektryczności wytwarzanej z energii jądrowej i węgla. |
| --- | --- |

2.3

Inwestorzy wybierają źródła energii i technologie, ale wybory te mogą być kształtowane przez decyzje polityczne. UE nie posiada bezpośredniego wpływu na wybory dokonywane przez państwa członkowskie, może jednak oddziaływać pośrednio poprzez swoje kompetencje w dziedzinie ochrony środowiska. Państwa członkowskie powinny, na ile to tylko możliwe, ułatwiać wykorzystanie własnych źródeł. Wybory dokonywane przez poszczególne państwa członkowskie są ze sobą powiązane. Ponadto, mimo że np. niektóre państwa członkowskie nie korzystają ze źródeł jądrowych czy z węgla, to użytkownicy z tych krajów i tak są podmiotem na rynku elektryczności wytwarzanej z energii jądrowej i węgla.

| 2.4 | Kluczowe pytanie brzmi: Czy możemy już teraz wykluczyć obecne bądź potencjalne przyszłe systemy lub możliwe opcje? Innymi słowy, czy wiemy wystarczająco dużo i czy mamy wystarczającą pewność, by zawęzić zakres możliwości dla realizacji celów polityki energetycznej, jakimi są wystarczające, bezpieczne dostawy, rozsądne, konkurencyjne ceny oraz mniejsze obciążenie dla środowiska i klimatu? W niniejszej opinii poszukujemy odpowiedzi na tak postawione pytania oraz przedstawiamy związane z tym wnioski i zalecenia. |
| --- | --- |

2.4

Kluczowe pytanie brzmi: Czy możemy już teraz wykluczyć obecne bądź potencjalne przyszłe systemy lub możliwe opcje? Innymi słowy, czy wiemy wystarczająco dużo i czy mamy wystarczającą pewność, by zawęzić zakres możliwości dla realizacji celów polityki energetycznej, jakimi są wystarczające, bezpieczne dostawy, rozsądne, konkurencyjne ceny oraz mniejsze obciążenie dla środowiska i klimatu? W niniejszej opinii poszukujemy odpowiedzi na tak postawione pytania oraz przedstawiamy związane z tym wnioski i zalecenia.

3.   Kierunki rozwoju na światowym rynku energii oraz w zakresie emisji dwutlenku węgla

| 3.1 | Przyszłość energetyki światowej wypływa na przyszłość energetyczną Europy. Obecnie poza Europą zużycie energii jest najwyższe i tam też wzrasta najszybciej. Rosnący na świecie popyt na paliwa kopalne wpływa na ich ceny i dostępność w Europie. Zmiany cen oddziałują też na wybór nośników energii, zachowania konsumentów i przedsiębiorstw oraz na kierunki badań i rozwoju. Wszystko to wpływa także na sytuację w UE. Z tego względu, analizując alternatywne rozwiązania europejskie, należy koniecznie dysponować ogólną globalną wizją przyszłości energetycznej. Międzynarodowa Agencja Energetyki (IEA) w World Energy Outlook 2004 przedstawia dwa scenariusze na lata 2004-2030 dotyczące przyszłości energetycznej na świecie.

  Scenariusz referencyjny (WEO-R04) uwzględnia środki i politykę rządów uchwalone bądź przyjęte do połowy 2004 r. Alternatywny światowy scenariusz polityczny (WEO-A04) analizuje potencjalny rozwój na światowym rynku energii w przypadku, gdy kraje na całym świecie przyjmą strategie i środki polityczne, które obecnie rozważają albo których wprowadzenie w okresie objętym prognozą jest dość prawdopodobne. Niektóre elementy zarówno scenariusza referencyjnego, jak i scenariusza alternatywnego zostały zaktualizowane przez IEA w World Energy Outlook 2005 (WEO-R05, WEO-A05). |
| --- | --- |

3.1

Przyszłość energetyki światowej wypływa na przyszłość energetyczną Europy. Obecnie poza Europą zużycie energii jest najwyższe i tam też wzrasta najszybciej. Rosnący na świecie popyt na paliwa kopalne wpływa na ich ceny i dostępność w Europie. Zmiany cen oddziałują też na wybór nośników energii, zachowania konsumentów i przedsiębiorstw oraz na kierunki badań i rozwoju. Wszystko to wpływa także na sytuację w UE. Z tego względu, analizując alternatywne rozwiązania europejskie, należy koniecznie dysponować ogólną globalną wizją przyszłości energetycznej. Międzynarodowa Agencja Energetyki (IEA) w World Energy Outlook 2004 przedstawia dwa scenariusze na lata 2004-2030 dotyczące przyszłości energetycznej na świecie.

Scenariusz referencyjny (WEO-R04) uwzględnia środki i politykę rządów uchwalone bądź przyjęte do połowy 2004 r. Alternatywny światowy scenariusz polityczny (WEO-A04) analizuje potencjalny rozwój na światowym rynku energii w przypadku, gdy kraje na całym świecie przyjmą strategie i środki polityczne, które obecnie rozważają albo których wprowadzenie w okresie objętym prognozą jest dość prawdopodobne. Niektóre elementy zarówno scenariusza referencyjnego, jak i scenariusza alternatywnego zostały zaktualizowane przez IEA w World Energy Outlook 2005 (WEO-R05, WEO-A05).

| 3.2 | W WEO-R05 przewiduje się, że zapotrzebowanie na energię pierwotną wzrośnie w latach 2002-2030 o 52 %. Ponad dwie trzecie owego wzrostu spowodują kraje rozwijające się. Roczna stopa wzrostu zapotrzebowania na energię (1,6 %) obniży się z poziomu 2,1 % obserwowanego w ostatnich trzech dekadach. Transport i sektory wytwarzające energię będą pochłaniały coraz więcej globalnych zasobów energii. Światowe zużycie elektryczności podwoi się w tym okresie. |
| --- | --- |

3.2

W WEO-R05 przewiduje się, że zapotrzebowanie na energię pierwotną wzrośnie w latach 2002-2030 o 52 %. Ponad dwie trzecie owego wzrostu spowodują kraje rozwijające się. Roczna stopa wzrostu zapotrzebowania na energię (1,6 %) obniży się z poziomu 2,1 % obserwowanego w ostatnich trzech dekadach. Transport i sektory wytwarzające energię będą pochłaniały coraz więcej globalnych zasobów energii. Światowe zużycie elektryczności podwoi się w tym okresie.

| 3.3 | Według scenariusza WEO-A05 globalne zapotrzebowanie na energię byłoby o 10 % niższe od poziomu przewidywanego w scenariuszu WEO-R05. |
| --- | --- |

3.3

Według scenariusza WEO-A05 globalne zapotrzebowanie na energię byłoby o 10 % niższe od poziomu przewidywanego w scenariuszu WEO-R05.

| 3.4 | Zużycie energii w sektorach końcowych do roku 2030 będzie rosnąć o 1,6 % rocznie (WEO-R04). Najszybciej popyt będzie rósł w branży transportowej — o 2,1 % rocznie. Zużycie energii w gospodarstwach domowych oraz w sektorze usług będzie wzrastać średnio o 1,5 % rocznie, podobnie jak popyt w przemyśle. |
| --- | --- |

3.4

Zużycie energii w sektorach końcowych do roku 2030 będzie rosnąć o 1,6 % rocznie (WEO-R04). Najszybciej popyt będzie rósł w branży transportowej — o 2,1 % rocznie. Zużycie energii w gospodarstwach domowych oraz w sektorze usług będzie wzrastać średnio o 1,5 % rocznie, podobnie jak popyt w przemyśle.

| 3.5 | Według scenariusza WEO-R04
  światowe zapotrzebowanie na energię elektryczną w latach 2002-2030 podwoi się. Najwyższy wzrost zużycia elektryczności, w ujęciu sektorowym, nastąpi w gospodarstwach domowych (119 %), następnie w sektorze usług (97 %) i w przemyśle (86 %). Potrzeba około 4800 GW dodatkowej mocy bądź niemal 10 000 nowych instalacji, by sprostać przewidywanemu wzrostowi zapotrzebowania na energię elektryczną oraz zastąpić starzejącą się infrastrukturę. |
| --- | --- |

3.5

Według scenariusza WEO-R04
  światowe zapotrzebowanie na energię elektryczną w latach 2002-2030 podwoi się. Najwyższy wzrost zużycia elektryczności, w ujęciu sektorowym, nastąpi w gospodarstwach domowych (119 %), następnie w sektorze usług (97 %) i w przemyśle (86 %). Potrzeba około 4800 GW dodatkowej mocy bądź niemal 10 000 nowych instalacji, by sprostać przewidywanemu wzrostowi zapotrzebowania na energię elektryczną oraz zastąpić starzejącą się infrastrukturę.

| 3.6 | Paliwa kopalne, według scenariusza WEO-R05, nadal będą dominować w światowym zużyciu energii. Będą one stanowiły około 83 % wzrostu światowego zużycia energii pierwotnej. Udział energii jądrowej zmniejszy się z 6,4 % do 4,7 %, podczas gdy udział energii ze źródeł odnawialnych ma wzrosnąć z 13 % do 14 %.
  W porównaniu ze scenariuszem WEO-R05, scenariusz WEO-A04 przewiduje, że zapotrzebowanie na paliwa kopalne spadnie do roku 2030 o 14 %, natomiast wykorzystanie energii jądrowej wzrośnie o 14 %, a energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych niebędącej energią wodną (z wyjątkiem biomasy) zwiększy się o 27 %. |
| --- | --- |

3.6

Paliwa kopalne, według scenariusza WEO-R05, nadal będą dominować w światowym zużyciu energii. Będą one stanowiły około 83 % wzrostu światowego zużycia energii pierwotnej. Udział energii jądrowej zmniejszy się z 6,4 % do 4,7 %, podczas gdy udział energii ze źródeł odnawialnych ma wzrosnąć z 13 % do 14 %.

W porównaniu ze scenariuszem WEO-R05, scenariusz WEO-A04 przewiduje, że zapotrzebowanie na paliwa kopalne spadnie do roku 2030 o 14 %, natomiast wykorzystanie energii jądrowej wzrośnie o 14 %, a energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych niebędącej energią wodną (z wyjątkiem biomasy) zwiększy się o 27 %.

| 3.7 | Ropa naftowa pozostanie najpowszechniej wykorzystywanym paliwem. Światowy popyt na ropę do roku 2030 będzie rosnąć o 1,4 % rocznie (WEO-R05). Udział państw OPEC w światowym rynku wzrośnie z 39 % w 2004 r. do 50 % w 2030 r. Międzyregionalny handel ropą naftową netto wzrośnie w tym okresie ponad dwukrotnie. Najbardziej zwiększy się eksport z krajów Bliskiego Wschodu.
  Według scenariusza WEO-A04 zapotrzebowanie na ropę pierwotną miałoby być o 11 % niższe. |
| --- | --- |

3.7

Ropa naftowa pozostanie najpowszechniej wykorzystywanym paliwem. Światowy popyt na ropę do roku 2030 będzie rosnąć o 1,4 % rocznie (WEO-R05). Udział państw OPEC w światowym rynku wzrośnie z 39 % w 2004 r. do 50 % w 2030 r. Międzyregionalny handel ropą naftową netto wzrośnie w tym okresie ponad dwukrotnie. Najbardziej zwiększy się eksport z krajów Bliskiego Wschodu.

Według scenariusza WEO-A04 zapotrzebowanie na ropę pierwotną miałoby być o 11 % niższe.

| 3.8 | Popyt na gaz ziemny rosnąć będzie w stałym tempie 2,1 % rocznie (WEO-R05). Zużycie gazu ziemnego wzrośnie o 75 % w latach 2003-2030. Instalacje GTL (gas-to-liquids) staną się ważnym, nowym rynkiem dla gazu ziemnego, umożliwiającym wykorzystanie zasobów zlokalizowanych z dala od tradycyjnych rynków. Produkcja zwiększy się najbardziej w Rosji oraz na Bliskim Wschodzie.
  Scenariusz WEO-A04 przewiduje obniżenie zapotrzebowania na gaz o 10 %. |
| --- | --- |

3.8

Popyt na gaz ziemny rosnąć będzie w stałym tempie 2,1 % rocznie (WEO-R05). Zużycie gazu ziemnego wzrośnie o 75 % w latach 2003-2030. Instalacje GTL (gas-to-liquids) staną się ważnym, nowym rynkiem dla gazu ziemnego, umożliwiającym wykorzystanie zasobów zlokalizowanych z dala od tradycyjnych rynków. Produkcja zwiększy się najbardziej w Rosji oraz na Bliskim Wschodzie.

Scenariusz WEO-A04 przewiduje obniżenie zapotrzebowania na gaz o 10 %.

| 3.9 | Węgiel kamienny nadal będzie odgrywać kluczową rolę w światowej kombinacji źródeł energii (WEO-R05). Popyt na węgiel najbardziej wzrośnie w azjatyckich krajach rozwijających się. Sektor elektroenergetyczny będzie miał 95 % udziału w tym wzroście. Ponad 40 % światowych zasobów węgla kamiennego — co odpowiada niemal dwóm stuleciom produkcji przy obecnym zużyciu — znajduje się w krajach OECD.
  Zgodnie ze scenariuszem alternatywnym, w 2030 r. zapotrzebowanie na węgiel byłoby niemal o jedną czwartą niższe niż w scenariuszu referencyjnym. |
| --- | --- |

3.9

Węgiel kamienny nadal będzie odgrywać kluczową rolę w światowej kombinacji źródeł energii (WEO-R05). Popyt na węgiel najbardziej wzrośnie w azjatyckich krajach rozwijających się. Sektor elektroenergetyczny będzie miał 95 % udziału w tym wzroście. Ponad 40 % światowych zasobów węgla kamiennego — co odpowiada niemal dwóm stuleciom produkcji przy obecnym zużyciu — znajduje się w krajach OECD.

Zgodnie ze scenariuszem alternatywnym, w 2030 r. zapotrzebowanie na węgiel byłoby niemal o jedną czwartą niższe niż w scenariuszu referencyjnym.

| 3.10 | Globalna emisja dwutlenku węgla, zgodnie ze scenariuszem WEO-R05, w latach 2003-2030 będzie wzrastać w tempie 1,6 % rocznie. Niemal 70 % owego wzrostu spowodują kraje rozwijające się. Przewiduje się, że około połowa spodziewanego wzrostu globalnej emisji dwutlenku węgla będzie wynikała z produkcji energii. Drugim co do wielkości źródłem emisji CO2 na świecie pozostanie transport.
  Scenariusz WEO-A05 przewiduje emisję dwutlenku węgla w 2030 r. na poziomie o 16 % niższym niż poziom zakładany w scenariuszu referencyjnym. Roczna stopa wzrostu w całym okresie prognozy została tam obniżona do 1,1 %. |
| --- | --- |

3.10

Globalna emisja dwutlenku węgla, zgodnie ze scenariuszem WEO-R05, w latach 2003-2030 będzie wzrastać w tempie 1,6 % rocznie. Niemal 70 % owego wzrostu spowodują kraje rozwijające się. Przewiduje się, że około połowa spodziewanego wzrostu globalnej emisji dwutlenku węgla będzie wynikała z produkcji energii. Drugim co do wielkości źródłem emisji CO2 na świecie pozostanie transport.

Scenariusz WEO-A05 przewiduje emisję dwutlenku węgla w 2030 r. na poziomie o 16 % niższym niż poziom zakładany w scenariuszu referencyjnym. Roczna stopa wzrostu w całym okresie prognozy została tam obniżona do 1,1 %.

4.   Kierunki rozwoju na rynku energii oraz w zakresie emisji dwutlenku węgla w UE

| 4.1 | Komisja Europejska opracowała liczne scenariusze przyszłości energetycznej UE oparte na różnych założeń. Niniejszy rozdział prezentuje dwa spośród nich. Scenariusz bazowy 2005 (BL-05) przedstawia przyszły rozwój zgodnie z bieżącymi trendami oraz polityką UE i państw członkowskich przyjętą przed końcem 2004 r. Scenariusz wysokiego poziomu efektywności energetycznej i wykorzystania źródeł odnawialnych (HLEER-04) ma unaocznić energetyczne i ekologiczne wyniki pomyślnej realizacji ambitnej polityki zarówno w zakresie efektywności energetycznej, jak i wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych na tyle, na ile tego rodzaju wielkości można modelować. Scenariusz HLEER-04 nie został zaktualizowany, dlatego wszelkich porównań dokonuje są w odniesieniu do scenariusza bazowego 2004 (BL-04), tzn. oba te scenariusze nie są bezpośrednio porównywalne. Komisja nie przedstawiła wyliczeń dotyczących różnic kosztowych pomiędzy scenariuszami BL a HLEER. |
| --- | --- |

4.1

Komisja Europejska opracowała liczne scenariusze przyszłości energetycznej UE oparte na różnych założeń. Niniejszy rozdział prezentuje dwa spośród nich. Scenariusz bazowy 2005 (BL-05) przedstawia przyszły rozwój zgodnie z bieżącymi trendami oraz polityką UE i państw członkowskich przyjętą przed końcem 2004 r. Scenariusz wysokiego poziomu efektywności energetycznej i wykorzystania źródeł odnawialnych (HLEER-04) ma unaocznić energetyczne i ekologiczne wyniki pomyślnej realizacji ambitnej polityki zarówno w zakresie efektywności energetycznej, jak i wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych na tyle, na ile tego rodzaju wielkości można modelować. Scenariusz HLEER-04 nie został zaktualizowany, dlatego wszelkich porównań dokonuje są w odniesieniu do scenariusza bazowego 2004 (BL-04), tzn. oba te scenariusze nie są bezpośrednio porównywalne. Komisja nie przedstawiła wyliczeń dotyczących różnic kosztowych pomiędzy scenariuszami BL a HLEER.

| 4.2 | W 2005 r. zużycie energii pierwotnej UE-25 pokrywane było w 18 % przez paliwa stałe (głównie węgiel), w 37 % przez paliwa płynne (ropa), w 24 % przez gaz ziemny, w przez 14 % energię jądrową oraz w 7 % przez odnawialne źródła energii. Energia elektryczna była wytwarzana w 29 % z węgla kamiennego i brunatnego, w 20 % z gazu ziemnego, w 31 % z energii jądrowej, w 15 % ze źródeł odnawialnych (wraz z energią wodną), a w 5 % z produktów ropopochodnych. |
| --- | --- |

4.2

W 2005 r. zużycie energii pierwotnej UE-25 pokrywane było w 18 % przez paliwa stałe (głównie węgiel), w 37 % przez paliwa płynne (ropa), w 24 % przez gaz ziemny, w przez 14 % energię jądrową oraz w 7 % przez odnawialne źródła energii. Energia elektryczna była wytwarzana w 29 % z węgla kamiennego i brunatnego, w 20 % z gazu ziemnego, w 31 % z energii jądrowej, w 15 % ze źródeł odnawialnych (wraz z energią wodną), a w 5 % z produktów ropopochodnych.

| 4.3 | Według przewidywań scenariusza BL-05
  zapotrzebowanie na energię pierwotną w UE, w 2030 r. ma być o 15 % wyższe niż w 2000 r. (+0,5 % rocznie), przy wzroście PKB rzędu 79 %. Scenariusz ten zakłada, że popyt na energię w dalszym ciągu będzie coraz mniej uzależniony od wysokości PKB. Intensywność energetyczna (stosunek zużycia energii do PKB) poprawia się o 1,5 % rocznie.
  Według scenariusza HLEER-04 zapotrzebowanie na energię pierwotną w 2030 r. szacuje się na 14,1 % poniżej poziomu scenariusza BL-04, jednak nadal powyżej poziomu z roku 2000. |
| --- | --- |

4.3

Według przewidywań scenariusza BL-05
  zapotrzebowanie na energię pierwotną w UE, w 2030 r. ma być o 15 % wyższe niż w 2000 r. (+0,5 % rocznie), przy wzroście PKB rzędu 79 %. Scenariusz ten zakłada, że popyt na energię w dalszym ciągu będzie coraz mniej uzależniony od wysokości PKB. Intensywność energetyczna (stosunek zużycia energii do PKB) poprawia się o 1,5 % rocznie.

Według scenariusza HLEER-04 zapotrzebowanie na energię pierwotną w 2030 r. szacuje się na 14,1 % poniżej poziomu scenariusza BL-04, jednak nadal powyżej poziomu z roku 2000.

| 4.4 | Przewiduje się, że zużycie energii w sektorach końcowych będzie rosnąć o 25 % rocznie do 2030 r. (BL-05). Zapotrzebowanie na energię w sektorze usług w 2030 r. jest prognozowane na poziomie o 49 % wyższym niż w roku 2000. Taki rozwój wynika z rosnącego popytu na energię elektryczną. Przewiduje się, że zapotrzebowanie na energię w gospodarstwach domowych w latach 2000-2030 wzrośnie o 29 %. Popyt na energię ma być wyższy w 2030 r. niż w 2000 r. o 21 % w transporcie, a o 19 % w przemyśle.
  Według scenariusza HLEER-04 w 2030 r. zapotrzebowanie na energię kształtuje się na poziomie o 10,9 % niższym niż w prognozie BL-04. |
| --- | --- |

4.4

Przewiduje się, że zużycie energii w sektorach końcowych będzie rosnąć o 25 % rocznie do 2030 r. (BL-05). Zapotrzebowanie na energię w sektorze usług w 2030 r. jest prognozowane na poziomie o 49 % wyższym niż w roku 2000. Taki rozwój wynika z rosnącego popytu na energię elektryczną. Przewiduje się, że zapotrzebowanie na energię w gospodarstwach domowych w latach 2000-2030 wzrośnie o 29 %. Popyt na energię ma być wyższy w 2030 r. niż w 2000 r. o 21 % w transporcie, a o 19 % w przemyśle.

Według scenariusza HLEER-04 w 2030 r. zapotrzebowanie na energię kształtuje się na poziomie o 10,9 % niższym niż w prognozie BL-04.

| 4.5 | Zapotrzebowanie UE na energię elektryczną wzrośnie w latach 2005-2030 o 43 % (BL-05). Najwyższy wzrost popytu nastąpi w gospodarstwach domowych (62 %), w sektorze usług wyniesie 53 %, a w przemyśle — 26 %. |
| --- | --- |

4.5

Zapotrzebowanie UE na energię elektryczną wzrośnie w latach 2005-2030 o 43 % (BL-05). Najwyższy wzrost popytu nastąpi w gospodarstwach domowych (62 %), w sektorze usług wyniesie 53 %, a w przemyśle — 26 %.

| 4.6 | Przewiduje się, że produkcja energii elektrycznej w UE w latach 2000-2030 wzrośnie o 51 % (BL-05). Coraz większa część elektryczności będzie pochodzić z elektrociepłowni (wzrost o niemal 10 punktów procentowych do poziomu 24 % generowanych w elektrociepłowniach w 2030 r.). Struktura produkcji energii elektrycznej ulegnie znacznej zmianie na korzyść źródeł odnawialnych oraz gazu ziemnego, podczas gdy paliwo jądrowe i paliwa stałe tracić będą udział w rynku.
  W scenariuszu HLEER-04 całkowitą produkcję energii elektrycznej w 2030 r. przewiduje się na poziomie o 16 % niższym niż w scenariuszu BL-04. W liczbach absolutnych udział paliw stałych i energii jądrowej w produkcji energii elektrycznej obniża o podobną wartość (odpowiednio — 9,3 % do roku 2030 w porównaniu do scenariusza BL-04). |
| --- | --- |

4.6

Przewiduje się, że produkcja energii elektrycznej w UE w latach 2000-2030 wzrośnie o 51 % (BL-05). Coraz większa część elektryczności będzie pochodzić z elektrociepłowni (wzrost o niemal 10 punktów procentowych do poziomu 24 % generowanych w elektrociepłowniach w 2030 r.). Struktura produkcji energii elektrycznej ulegnie znacznej zmianie na korzyść źródeł odnawialnych oraz gazu ziemnego, podczas gdy paliwo jądrowe i paliwa stałe tracić będą udział w rynku.

W scenariuszu HLEER-04 całkowitą produkcję energii elektrycznej w 2030 r. przewiduje się na poziomie o 16 % niższym niż w scenariuszu BL-04. W liczbach absolutnych udział paliw stałych i energii jądrowej w produkcji energii elektrycznej obniża o podobną wartość (odpowiednio — 9,3 % do roku 2030 w porównaniu do scenariusza BL-04).

| 4.7 | Ropa naftowa pozostanie najważniejszym paliwem, choć jej zużycie w 2030 r. nie powinno przekraczać obecnego poziomu (BL-05). Popyt na gaz ziemny, po wyraźnym wzroście już w latach dziewięćdziesiątych, według prognoz zwiększy się znacząco (38 % do roku 2030). Przewiduje się, że zużycie paliw stałych obniży się nieco do 2020 r., po czym w 2030 r. powróci niemal do obecnego poziomu wskutek wysokich cen ropy naftowej i gazu oraz stopniowego odchodzenia od energii jądrowej w niektórych państwach członkowskich.
  Według scenariusza HLEER-04 ograniczenie potrzeb energetycznych związane z polityką promowania odnawialnych źródeł energii doprowadzi do znacznego obniżenia przyszłego popytu na paliwa kopalne. Największy spadek zużycia nastąpi w przypadku paliw stałych (-37,5 % w stosunku do poziomu ze scenariusza BL-04). |
| --- | --- |

4.7

Ropa naftowa pozostanie najważniejszym paliwem, choć jej zużycie w 2030 r. nie powinno przekraczać obecnego poziomu (BL-05). Popyt na gaz ziemny, po wyraźnym wzroście już w latach dziewięćdziesiątych, według prognoz zwiększy się znacząco (38 % do roku 2030). Przewiduje się, że zużycie paliw stałych obniży się nieco do 2020 r., po czym w 2030 r. powróci niemal do obecnego poziomu wskutek wysokich cen ropy naftowej i gazu oraz stopniowego odchodzenia od energii jądrowej w niektórych państwach członkowskich.

Według scenariusza HLEER-04 ograniczenie potrzeb energetycznych związane z polityką promowania odnawialnych źródeł energii doprowadzi do znacznego obniżenia przyszłego popytu na paliwa kopalne. Największy spadek zużycia nastąpi w przypadku paliw stałych (-37,5 % w stosunku do poziomu ze scenariusza BL-04).

| 4.8 | Według scenariusza BL-05 wykorzystanie źródeł odnawialnych wzrośnie w wielkościach względnych bardziej niż wykorzystanie innych paliw (do roku 2030 ich udział zwiększy się ponad dwukrotnie w porównaniu z obecnym poziomem). Ich udział we wzroście zapotrzebowania na energię będzie niemal dorównywać udziałowi gazu ziemnego.
  Zgodnie ze scenariuszem HLEER-04 polityka promowania energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych znaczne zwiększy ich wykorzystanie w systemie energetycznym UE-25. W 2030 r. wzrost ten będzie o 43,3 % wyższy niż poziom przewidywany w scenariuszu BL-04. |
| --- | --- |

4.8

Według scenariusza BL-05 wykorzystanie źródeł odnawialnych wzrośnie w wielkościach względnych bardziej niż wykorzystanie innych paliw (do roku 2030 ich udział zwiększy się ponad dwukrotnie w porównaniu z obecnym poziomem). Ich udział we wzroście zapotrzebowania na energię będzie niemal dorównywać udziałowi gazu ziemnego.

Zgodnie ze scenariuszem HLEER-04 polityka promowania energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych znaczne zwiększy ich wykorzystanie w systemie energetycznym UE-25. W 2030 r. wzrost ten będzie o 43,3 % wyższy niż poziom przewidywany w scenariuszu BL-04.

| 4.9 | Wykorzystanie energii jądrowej według scenariusza BL-05 będzie w 2030 r. nieco niższe niż w 2000 r. (-11 %) z uwagi na decyzje polityczne niektórych starych państw członkowskich o stopniowym odchodzeniu od energii jądrowej oraz ze względu na stan bezpieczeństwa elektrowni jądrowych w niektórych nowych państwach członkowskich.
  Zgodnie ze scenariuszem HLEER-04 udział energii jądrowej byłby niższy o 19,9 % w stosunku do scenariusza BL-04. |
| --- | --- |

4.9

Wykorzystanie energii jądrowej według scenariusza BL-05 będzie w 2030 r. nieco niższe niż w 2000 r. (-11 %) z uwagi na decyzje polityczne niektórych starych państw członkowskich o stopniowym odchodzeniu od energii jądrowej oraz ze względu na stan bezpieczeństwa elektrowni jądrowych w niektórych nowych państwach członkowskich.

Zgodnie ze scenariuszem HLEER-04 udział energii jądrowej byłby niższy o 19,9 % w stosunku do scenariusza BL-04.

| 4.10 | Zależność od importu będzie nadal rosnąć do poziomu 65 % w 2030 r., tj. będzie niemal o 15 punktów procentowych większa niż obecnie (BL-05). Nadal największa będzie zależność od importu ropy naftowej — w 2030 r. osiągnie ona poziom 94 %. Zależność od importu w przypadku gazu ziemnego wzrośnie z obecnego poziomu nieco powyżej 50 % do 84 % w 2030 r. Podobnie dostawy paliw stałych w coraz większym stopniu opierać się będą na imporcie, który w 2030 r. osiągnie aż 59 %.
  Według scenariusza HLEER-04 zależność od importu będzie o 4-6 % niższa niż w scenariuszu BL-04. |
| --- | --- |

4.10

Zależność od importu będzie nadal rosnąć do poziomu 65 % w 2030 r., tj. będzie niemal o 15 punktów procentowych większa niż obecnie (BL-05). Nadal największa będzie zależność od importu ropy naftowej — w 2030 r. osiągnie ona poziom 94 %. Zależność od importu w przypadku gazu ziemnego wzrośnie z obecnego poziomu nieco powyżej 50 % do 84 % w 2030 r. Podobnie dostawy paliw stałych w coraz większym stopniu opierać się będą na imporcie, który w 2030 r. osiągnie aż 59 %.

Według scenariusza HLEER-04 zależność od importu będzie o 4-6 % niższa niż w scenariuszu BL-04.

| 4.11 | Emisja dwutlenku węgla w latach 1990-2000 uległa zmniejszeniu. Obecnie powróciła ona do poziomu z 1990 r. Przewiduje się, że w nadchodzących latach emisja dwutlenku węgla będzie rosnąć i w roku 2010 o 3 % przekroczy poziom z 1990 r., a w roku 2030 — o 5 %. W długim okresie dalszy umiarkowany wzrost emisji dwutlenku węgla odzwierciedla niski wzrost zużycia energii i dosyć duże znaczenie odnawialnych źródeł, które nie powodują emisji CO2, oraz energii jądrowej.
  W scenariuszu HLEER-04 emisja dwutlenku węgla jest zdecydowanie niższa niż w scenariuszu BL-04 (-11,9 % w stosunku do scenariusza BL-04 w 2010 r. i -22,5 % w 2030 r.). Byłby to spadek prawie o 10 % w stosunku do roku 2000. |
| --- | --- |

4.11

Emisja dwutlenku węgla w latach 1990-2000 uległa zmniejszeniu. Obecnie powróciła ona do poziomu z 1990 r. Przewiduje się, że w nadchodzących latach emisja dwutlenku węgla będzie rosnąć i w roku 2010 o 3 % przekroczy poziom z 1990 r., a w roku 2030 — o 5 %. W długim okresie dalszy umiarkowany wzrost emisji dwutlenku węgla odzwierciedla niski wzrost zużycia energii i dosyć duże znaczenie odnawialnych źródeł, które nie powodują emisji CO2, oraz energii jądrowej.

W scenariuszu HLEER-04 emisja dwutlenku węgla jest zdecydowanie niższa niż w scenariuszu BL-04 (-11,9 % w stosunku do scenariusza BL-04 w 2010 r. i -22,5 % w 2030 r.). Byłby to spadek prawie o 10 % w stosunku do roku 2000.

5.   Wyzwania polityczne

5.1   Rozwój cen

| 5.1.1 | Powszechny wzrost cen spowodowany zwiększonym popytem, mimo że oddziałuje na konsumentów, nie wpływa silnie na gospodarki narodowe, o ile wzrost cen stymuluje popyt w krajach-producentach. Wzrost cen w jednym sektorze gospodarki, jak to ma w pewnym stopniu obecnie miejsce w przypadku energii elektrycznej, szkodzi zarówno konsumentom jak i konkurencyjności. Długookresowo wyższe ceny zmieniają pozycję konkurencyjną różnych źródeł energii i technologii, opłacalność przedsięwzięć mających podnieść efektywność oraz całokształt zachowań. |
| --- | --- |

5.1.1

Powszechny wzrost cen spowodowany zwiększonym popytem, mimo że oddziałuje na konsumentów, nie wpływa silnie na gospodarki narodowe, o ile wzrost cen stymuluje popyt w krajach-producentach. Wzrost cen w jednym sektorze gospodarki, jak to ma w pewnym stopniu obecnie miejsce w przypadku energii elektrycznej, szkodzi zarówno konsumentom jak i konkurencyjności. Długookresowo wyższe ceny zmieniają pozycję konkurencyjną różnych źródeł energii i technologii, opłacalność przedsięwzięć mających podnieść efektywność oraz całokształt zachowań.

| 5.1.2 | Ceny ropy naftowej i produktów ropopochodnych w ostatnich latach gwałtownie wzrosły. Kilka czynników może wpłynąć na utrzymanie się wysokich cen bądź nawet ich wzrost także w nadchodzących latach. Do czynników tych należą przede wszystkim:






  — | silna presja popytu wynikająca z szybkiego wzrostu gospodarczego w państwach azjatyckich, |
| --- | --- | --- |

5.1.2

Ceny ropy naftowej i produktów ropopochodnych w ostatnich latach gwałtownie wzrosły. Kilka czynników może wpłynąć na utrzymanie się wysokich cen bądź nawet ich wzrost także w nadchodzących latach. Do czynników tych należą przede wszystkim:

—

silna presja popytu wynikająca z szybkiego wzrostu gospodarczego w państwach azjatyckich,

| — | niedoinwestowana infrastruktura zaopatrzenia, |
| --- | --- |

—

niedoinwestowana infrastruktura zaopatrzenia,

| — | czynniki geopolityczne i brak stabilności politycznej. |
| --- | --- |

—

czynniki geopolityczne i brak stabilności politycznej.

| 5.1.3 | W związku z wyższymi cenami ropy naftowej na całym świecie nastąpił także duży wzrost cen gazu ziemnego. W Europie ceny gazu są zwykle indeksowane według cen ropy. Zależność ta utrzyma się, ponieważ europejskie dostawy pochodzą głównie z Rosji i Norwegii, a LNG (skroplony gaz ziemny) w najbliższym czasie raczej nie stanie się bardziej konkurencyjny. Konkurencja na rynku gazu mogłaby wprawdzie wpłynąć na obniżenie jego cen, ale ogólny efekt zniwelowałyby w znacznej mierze rosnące koszty dostaw. |
| --- | --- |

5.1.3

W związku z wyższymi cenami ropy naftowej na całym świecie nastąpił także duży wzrost cen gazu ziemnego. W Europie ceny gazu są zwykle indeksowane według cen ropy. Zależność ta utrzyma się, ponieważ europejskie dostawy pochodzą głównie z Rosji i Norwegii, a LNG (skroplony gaz ziemny) w najbliższym czasie raczej nie stanie się bardziej konkurencyjny. Konkurencja na rynku gazu mogłaby wprawdzie wpłynąć na obniżenie jego cen, ale ogólny efekt zniwelowałyby w znacznej mierze rosnące koszty dostaw.

| 5.1.4 | Ceny węgla długoterminowo będą raczej umiarkowane, gdyż nie zanosi się na większe zmiany zasadniczych cech rynku. W porównaniu z innymi źródłami energii pierwotnej, ceny węgla będą nadal niskie, dzięki wielu działającym i potencjalnym dostawcom oraz utrzymującej się wysokiej konkurencyjności tego rynku. |
| --- | --- |

5.1.4

Ceny węgla długoterminowo będą raczej umiarkowane, gdyż nie zanosi się na większe zmiany zasadniczych cech rynku. W porównaniu z innymi źródłami energii pierwotnej, ceny węgla będą nadal niskie, dzięki wielu działającym i potencjalnym dostawcom oraz utrzymującej się wysokiej konkurencyjności tego rynku.

| 5.1.5 | Można oczekiwać, że koszty kapitałowe energii odnawialnych będą z czasem maleć. Proces obniżania kosztów będzie najszybszy w przypadku systemów fotowoltaicznych, które są obecnie systemami najbardziej kapitałochłonnymi. Spodziewany jest także znaczny spadek kosztów kapitałowych technologii pozyskiwania na morzu energii wiatru, energii słonecznej, energii pływów i fal. Koszty energii wodnej są zasadniczo niskie i stałe, ale możliwości budowania nowych elektrowni wodnych są ograniczone, zaś nowe instalacje stają się coraz bardziej kosztowne. |
| --- | --- |

5.1.5

Można oczekiwać, że koszty kapitałowe energii odnawialnych będą z czasem maleć. Proces obniżania kosztów będzie najszybszy w przypadku systemów fotowoltaicznych, które są obecnie systemami najbardziej kapitałochłonnymi. Spodziewany jest także znaczny spadek kosztów kapitałowych technologii pozyskiwania na morzu energii wiatru, energii słonecznej, energii pływów i fal. Koszty energii wodnej są zasadniczo niskie i stałe, ale możliwości budowania nowych elektrowni wodnych są ograniczone, zaś nowe instalacje stają się coraz bardziej kosztowne.

| 5.1.6 | Ceny elektryczności wzrosły w UE z kilku powodów. Wyższe ceny gazu wpływają na ceny energii elektrycznej w większości regionów UE, gdzie w wytwarzaniu elektryczności gaz ziemny jest paliwem uzupełniającym. Jednak ciężko uzasadnić wzrost cen energii elektrycznej wytwarzanej w elektrowniach węglowych, za powód podając jedynie rosnące ceny surowców. To raczej coraz ściślejsze wyrównywanie się podaży i popytu zaczyna oddziaływać też na ceny. Dostawcy energii uzasadniają niekiedy podwyżki handlem pozwoleniami na emisje, wliczając rzekome koszty uzyskania pozwoleń w ceny detaliczne, mimo że pozwolenia na emisje przydzielono im bezpłatnie. W niektórych przypadkach działania na rzecz odnawialnych źródeł energii wywołały wzrost cen elektryczności, podobnie jak podatki i inne obciążenia. Poza tym Komisja bada obecnie, czy zbyt mała konkurencja na rynku elektryczności nie oddziałuje negatywnie na ceny. |
| --- | --- |

5.1.6

Ceny elektryczności wzrosły w UE z kilku powodów. Wyższe ceny gazu wpływają na ceny energii elektrycznej w większości regionów UE, gdzie w wytwarzaniu elektryczności gaz ziemny jest paliwem uzupełniającym. Jednak ciężko uzasadnić wzrost cen energii elektrycznej wytwarzanej w elektrowniach węglowych, za powód podając jedynie rosnące ceny surowców. To raczej coraz ściślejsze wyrównywanie się podaży i popytu zaczyna oddziaływać też na ceny. Dostawcy energii uzasadniają niekiedy podwyżki handlem pozwoleniami na emisje, wliczając rzekome koszty uzyskania pozwoleń w ceny detaliczne, mimo że pozwolenia na emisje przydzielono im bezpłatnie. W niektórych przypadkach działania na rzecz odnawialnych źródeł energii wywołały wzrost cen elektryczności, podobnie jak podatki i inne obciążenia. Poza tym Komisja bada obecnie, czy zbyt mała konkurencja na rynku elektryczności nie oddziałuje negatywnie na ceny.

5.2   Bezpieczeństwo dostaw

| 5.2.1 | Komisja Europejska w wydanej przez siebie zielonej księdze w sprawie bezpieczeństwa dostaw wyraziła znaczne zaniepokojenie tym problemem. Przewiduje się, że w ciągu trzech dziesięcioleci uzależnienie Europy od importu energii wzrośnie z 50 % do 70 %. Komitet w swej opinii w sprawie wspomnianej zielonej księgi (2) podzielił niepokój Komisji. Dziś kwestia bezpieczeństwa dostaw jest jeszcze bardziej paląca. |
| --- | --- |

5.2.1

Komisja Europejska w wydanej przez siebie zielonej księdze w sprawie bezpieczeństwa dostaw wyraziła znaczne zaniepokojenie tym problemem. Przewiduje się, że w ciągu trzech dziesięcioleci uzależnienie Europy od importu energii wzrośnie z 50 % do 70 %. Komitet w swej opinii w sprawie wspomnianej zielonej księgi (2) podzielił niepokój Komisji. Dziś kwestia bezpieczeństwa dostaw jest jeszcze bardziej paląca.

| 5.2.2 | Uzależnienie od importu ropy naftowej rośnie i w coraz większym stopniu koncentruje się w rejonie Bliskiego Wschodu. Także rosnący popyt na gaz powiększa uzależnienie od dostaw z zewnątrz, czyli głównie z Rosji. Dodatkowy niepokój budzi transport długimi rurociągami przebiegającymi często przez regiony niestabilne politycznie. |
| --- | --- |

5.2.2

Uzależnienie od importu ropy naftowej rośnie i w coraz większym stopniu koncentruje się w rejonie Bliskiego Wschodu. Także rosnący popyt na gaz powiększa uzależnienie od dostaw z zewnątrz, czyli głównie z Rosji. Dodatkowy niepokój budzi transport długimi rurociągami przebiegającymi często przez regiony niestabilne politycznie.

| 5.2.3 | Niektóre awarie sieci, obok problemów związanych z zarządzaniem oraz trudnościami natury regulacyjnej, skłoniły do zwrócenia uwagi także na niewystarczające inwestycje w stosunku do rosnących potrzeb przesyłowych i odległości. Połączenia pomiędzy sieciami energii elektrycznej i gazu na obszarze Europy zostały rozbudowane, niemniej pomiędzy państwami członkowskimi występują istotne wąskie gardła o charakterze strukturalnym. Regulacje dotyczące sieci muszą propagować bezpieczeństwo, jakość oraz wystarczający poziom inwestycji. |
| --- | --- |

5.2.3

Niektóre awarie sieci, obok problemów związanych z zarządzaniem oraz trudnościami natury regulacyjnej, skłoniły do zwrócenia uwagi także na niewystarczające inwestycje w stosunku do rosnących potrzeb przesyłowych i odległości. Połączenia pomiędzy sieciami energii elektrycznej i gazu na obszarze Europy zostały rozbudowane, niemniej pomiędzy państwami członkowskimi występują istotne wąskie gardła o charakterze strukturalnym. Regulacje dotyczące sieci muszą propagować bezpieczeństwo, jakość oraz wystarczający poziom inwestycji.

| 5.2.4 | W ciągu minionych dwudziestu lat niewiele inwestowano w elektrownie i rafinerie ropy naftowej. Jeżeli chodzi o energię elektryczną, okres nadmiaru mocy produkcyjnych dobiega końca, a do roku 2030 będą potrzebne inwestycje przekładające się na moc 600-750 GW, by sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na elektryczność i zastąpić starzejące się elektrownie. Potrzebę inwestycji w dodatkowe moce wytwórcze, zwłaszcza w czasie maksymalnego obciążenia sieci, można częściowo równoważyć poprzez pełne połączenie sieci. |
| --- | --- |

5.2.4

W ciągu minionych dwudziestu lat niewiele inwestowano w elektrownie i rafinerie ropy naftowej. Jeżeli chodzi o energię elektryczną, okres nadmiaru mocy produkcyjnych dobiega końca, a do roku 2030 będą potrzebne inwestycje przekładające się na moc 600-750 GW, by sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na elektryczność i zastąpić starzejące się elektrownie. Potrzebę inwestycji w dodatkowe moce wytwórcze, zwłaszcza w czasie maksymalnego obciążenia sieci, można częściowo równoważyć poprzez pełne połączenie sieci.

| 5.2.5 | Działania UE na rzecz większego korzystania z odnawialnych źródeł energii są zdecydowanym krokiem w kierunku zapobiegania rosnącemu uzależnieniu od importu. Jednocześnie pozwoli to na ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, a w niektórych przypadkach na zmniejszenie obciążenia sieci. W przypadku biomasy i biopaliw należy dbać o długofalowe optymalne wykorzystanie gruntów. |
| --- | --- |

5.2.5

Działania UE na rzecz większego korzystania z odnawialnych źródeł energii są zdecydowanym krokiem w kierunku zapobiegania rosnącemu uzależnieniu od importu. Jednocześnie pozwoli to na ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, a w niektórych przypadkach na zmniejszenie obciążenia sieci. W przypadku biomasy i biopaliw należy dbać o długofalowe optymalne wykorzystanie gruntów.

| 5.2.6 | W Unii Europejskiej 95 % uranu pochodzi z importu z różnych źródeł. Według Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej oraz Agencji Energii Jądrowej OECD obecnie znane źródła uranu, których wydobycie jest opłacalne, powinny zaspokajać popyt światowy na jego obecnym poziomie przez 50 lat. Potencjalne złoża szacowane w oparciu o odczyty geologiczne przesuwają perspektywę wyczerpania się tego surowca na 280 lat. Być może później nowe technologie stworzą kolejne możliwości zaopatrzenia w energię. |
| --- | --- |

5.2.6

W Unii Europejskiej 95 % uranu pochodzi z importu z różnych źródeł. Według Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej oraz Agencji Energii Jądrowej OECD obecnie znane źródła uranu, których wydobycie jest opłacalne, powinny zaspokajać popyt światowy na jego obecnym poziomie przez 50 lat. Potencjalne złoża szacowane w oparciu o odczyty geologiczne przesuwają perspektywę wyczerpania się tego surowca na 280 lat. Być może później nowe technologie stworzą kolejne możliwości zaopatrzenia w energię.

5.3   Zmiany klimatu

| 5.3.1 | UE jest światowym liderem, jeśli chodzi o przeciwdziałanie zmianom klimatu. Polityka UE jest wyjątkowa, zaawansowana i ambitna, co przejawia się zwłaszcza w systemie handlu pozwoleniami na emisje i promowaniu odnawialnych źródeł energii. Wiele innych regionów świata, w tym krajów o najwyższej emisji gazów cieplarnianych, nie podążyło tym tropem. |
| --- | --- |

5.3.1

UE jest światowym liderem, jeśli chodzi o przeciwdziałanie zmianom klimatu. Polityka UE jest wyjątkowa, zaawansowana i ambitna, co przejawia się zwłaszcza w systemie handlu pozwoleniami na emisje i promowaniu odnawialnych źródeł energii. Wiele innych regionów świata, w tym krajów o najwyższej emisji gazów cieplarnianych, nie podążyło tym tropem.

| 5.3.2 | W kontekście globalnego ocieplenia cele z Kioto są dość skromne, a mimo to dla większości państw członkowskich UE spełnienie ich wydaje się niezwykle trudnym zadaniem. |
| --- | --- |

5.3.2

W kontekście globalnego ocieplenia cele z Kioto są dość skromne, a mimo to dla większości państw członkowskich UE spełnienie ich wydaje się niezwykle trudnym zadaniem.

| 5.3.3 | Jak dotąd największe ograniczenia udało się osiągnąć poprzez zastąpienie węgla gazem w ciepłownictwie i wytwarzaniu energii elektrycznej (w Wielkiej Brytanii) oraz poprzez likwidowanie lub modernizację starych zakładów na terenie byłej NRD. Dalsze redukcje emisji obecnie i w przyszłości będą się już wiązać ze znacznie większymi nakładami pracy i kosztów. |
| --- | --- |

5.3.3

Jak dotąd największe ograniczenia udało się osiągnąć poprzez zastąpienie węgla gazem w ciepłownictwie i wytwarzaniu energii elektrycznej (w Wielkiej Brytanii) oraz poprzez likwidowanie lub modernizację starych zakładów na terenie byłej NRD. Dalsze redukcje emisji obecnie i w przyszłości będą się już wiązać ze znacznie większymi nakładami pracy i kosztów.

| 5.3.4 | Konieczne jest znalezienie globalnego rozwiązania dla polityki ochrony klimatu w okresie po Kioto, które obejmowałoby przynajmniej wszystkie te kraje, które emitują najwięcej gazów cieplarnianych. W przeciwnym wypadku nie sposób osiągnąć większego postępu w przeciwdziałaniu zmianom klimatu, istnieje zaś ryzyko, że spowolni się gospodarczy i społeczny rozwój UE. |
| --- | --- |

5.3.4

Konieczne jest znalezienie globalnego rozwiązania dla polityki ochrony klimatu w okresie po Kioto, które obejmowałoby przynajmniej wszystkie te kraje, które emitują najwięcej gazów cieplarnianych. W przeciwnym wypadku nie sposób osiągnąć większego postępu w przeciwdziałaniu zmianom klimatu, istnieje zaś ryzyko, że spowolni się gospodarczy i społeczny rozwój UE.

6.   Scenariusze na przyszłość

6.1   Wizja długofalowa

| 6.1.1 | Obecnie wydaje się, że pewna idealna wizja przyszłości sektora energetycznego, który miałby minimalny wpływ na klimat i środowisko i zapewniałby wystarczającą podaż globalną, obejmowałaby wykorzystanie odnawialnych źródeł energii do produkcji ciepła i energii elektrycznej o zmiennej mocy, energii termojądrowej do pokrycia podstawowego zapotrzebowania oraz wodoru jako nośnika energii. Nie przewiduje się, by taka kombinacja źródeł energii była realna przed rokiem 2050, a być może nawet o wiele później. Inna wizja obejmuje wysoką efektywność energetyczną, wykorzystanie źródeł odnawialnych, np. wodoru, z zastosowaniem rozwiązań technicznych w zakresie przechowywania energii elektrycznej, oraz wykorzystanie węgla w powiązaniu z wychwytywaniem i magazynowaniem CO2. |
| --- | --- |

6.1.1

Obecnie wydaje się, że pewna idealna wizja przyszłości sektora energetycznego, który miałby minimalny wpływ na klimat i środowisko i zapewniałby wystarczającą podaż globalną, obejmowałaby wykorzystanie odnawialnych źródeł energii do produkcji ciepła i energii elektrycznej o zmiennej mocy, energii termojądrowej do pokrycia podstawowego zapotrzebowania oraz wodoru jako nośnika energii. Nie przewiduje się, by taka kombinacja źródeł energii była realna przed rokiem 2050, a być może nawet o wiele później. Inna wizja obejmuje wysoką efektywność energetyczną, wykorzystanie źródeł odnawialnych, np. wodoru, z zastosowaniem rozwiązań technicznych w zakresie przechowywania energii elektrycznej, oraz wykorzystanie węgla w powiązaniu z wychwytywaniem i magazynowaniem CO2.

| 6.1.2 | Z technologią syntezy termojądrowej nadal wiążą się znaczne wyzwania i spora niepewność. Nierozwiązane pozostają pewne podstawowe kwestie techniczne, zwłaszcza dużo brakuje do osiągnięcia punktu opłacalności gospodarczej. Aby gospodarka wodorowa stała się powszechna, potrzebna jest także duża dostępność energii elektrycznej. Wodór uzyskiwany ze źródeł odnawialnych czy gazu nie może, przynajmniej nie wyłącznie, zapewnić pełnej gospodarki wodorowej. |
| --- | --- |

6.1.2

Z technologią syntezy termojądrowej nadal wiążą się znaczne wyzwania i spora niepewność. Nierozwiązane pozostają pewne podstawowe kwestie techniczne, zwłaszcza dużo brakuje do osiągnięcia punktu opłacalności gospodarczej. Aby gospodarka wodorowa stała się powszechna, potrzebna jest także duża dostępność energii elektrycznej. Wodór uzyskiwany ze źródeł odnawialnych czy gazu nie może, przynajmniej nie wyłącznie, zapewnić pełnej gospodarki wodorowej.

| 6.1.3 | Biorąc pod uwagę pewne naturalne ograniczenia oraz gospodarkę, trudno jest określić globalny potencjał odnawialnych źródeł energii. Niektóre badania wskazują na możliwość blisko 100-procentowego udziału źródeł odnawialnych w produkcji energii w Europie w 2050 r., ale nie jest to pogląd powszechny ani nie potwierdzają go scenariusze Komisji — nawet scenariusz alternatywny, przewidujący największy udział źródeł odnawialnych, zakłada ich 15-procentowy udział w 2030 r. Jak dotąd wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w UE-25 rozwija się wolniej, niż przewidują przyjęte cele. |
| --- | --- |

6.1.3

Biorąc pod uwagę pewne naturalne ograniczenia oraz gospodarkę, trudno jest określić globalny potencjał odnawialnych źródeł energii. Niektóre badania wskazują na możliwość blisko 100-procentowego udziału źródeł odnawialnych w produkcji energii w Europie w 2050 r., ale nie jest to pogląd powszechny ani nie potwierdzają go scenariusze Komisji — nawet scenariusz alternatywny, przewidujący największy udział źródeł odnawialnych, zakłada ich 15-procentowy udział w 2030 r. Jak dotąd wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w UE-25 rozwija się wolniej, niż przewidują przyjęte cele.

6.2   Efektywność energetyczna

| 6.2.1 | Efektywność energetyczna oraz oszczędność energii są kluczowymi elementami polityki energetycznej. Ostatnio EKES, w swojej opinii odnoszącej się do zielonej księgi w sprawie racjonalizacji zużycia energii, zdecydowanie poparł działania podejmowane w tej dziedzinie i wypowiedział się na temat wielu potencjalnych instrumentów i środków. |
| --- | --- |

6.2.1

Efektywność energetyczna oraz oszczędność energii są kluczowymi elementami polityki energetycznej. Ostatnio EKES, w swojej opinii odnoszącej się do zielonej księgi w sprawie racjonalizacji zużycia energii, zdecydowanie poparł działania podejmowane w tej dziedzinie i wypowiedział się na temat wielu potencjalnych instrumentów i środków.

| 6.2.2 | Wyższa efektywność ma wpływ na przyszłą kombinację jej źródeł energii. Relatywny spadek popytu zostałby przekształcony przez rynek w mniejsze wykorzystanie najmniej opłacalnych źródeł dostaw lub być może — dzięki działaniom politycznym — w mniejsze wykorzystanie najmniej pożądanych źródeł. |
| --- | --- |

6.2.2

Wyższa efektywność ma wpływ na przyszłą kombinację jej źródeł energii. Relatywny spadek popytu zostałby przekształcony przez rynek w mniejsze wykorzystanie najmniej opłacalnych źródeł dostaw lub być może — dzięki działaniom politycznym — w mniejsze wykorzystanie najmniej pożądanych źródeł.

| 6.2.3 | W opublikowanej niedawno zielonej księdze w sprawie racjonalizacji zużycia energii Komisja szacuje potencjał w zakresie usprawnień efektywności gospodarczej na 20 %, czyli 1,5 % rocznie i tym samym wskazuje na powrót do poziomu popytu dla UE-25 z 1990 r. Scenariusze opublikowane przez Komisję nie przewidują takiej redukcji do roku 2030, nawet przy założeniu najbardziej zdecydowanych działań politycznych. |
| --- | --- |

6.2.3

W opublikowanej niedawno zielonej księdze w sprawie racjonalizacji zużycia energii Komisja szacuje potencjał w zakresie usprawnień efektywności gospodarczej na 20 %, czyli 1,5 % rocznie i tym samym wskazuje na powrót do poziomu popytu dla UE-25 z 1990 r. Scenariusze opublikowane przez Komisję nie przewidują takiej redukcji do roku 2030, nawet przy założeniu najbardziej zdecydowanych działań politycznych.

| 6.2.4 | Komitet w swojej opinii zdecydowanie popiera ideę większej efektywności energetycznej jako niezbędnego warunku osiągnięcia zrównoważonego rozwoju, konkurencyjności i niezależności gospodarczej. Większa efektywność energetyczna, utrzymana w granicach rozsądku, to po prostu dobre podejście z gospodarczego punktu widzenia. Zwiększanie efektywności energetycznej to codzienna praktyka w przedsiębiorstwach, a dobrowolne porozumienia to skuteczne narzędzie. W innych sektorach potrzeba wielu środków, takich jak podnoszenie świadomości i szerzenie wiedzy oraz odpowiednie działania gospodarcze. Komitet uważa jednak cele przedstawione w zielonej księdze za optymistyczne. |
| --- | --- |

6.2.4

Komitet w swojej opinii zdecydowanie popiera ideę większej efektywności energetycznej jako niezbędnego warunku osiągnięcia zrównoważonego rozwoju, konkurencyjności i niezależności gospodarczej. Większa efektywność energetyczna, utrzymana w granicach rozsądku, to po prostu dobre podejście z gospodarczego punktu widzenia. Zwiększanie efektywności energetycznej to codzienna praktyka w przedsiębiorstwach, a dobrowolne porozumienia to skuteczne narzędzie. W innych sektorach potrzeba wielu środków, takich jak podnoszenie świadomości i szerzenie wiedzy oraz odpowiednie działania gospodarcze. Komitet uważa jednak cele przedstawione w zielonej księdze za optymistyczne.

| 6.2.5 | Pomimo działań na rzecz zwiększania efektywności, w świetle wspomnianych scenariuszy wydaje się mało prawdopodobne, by popyt na energię w UE-25 mógł obniżyć się przed 2030 r., a potencjalnie może nawet wzrosnąć. Silniejszy rozwój w dziedzinie efektywności energetycznej przyniósłby ogromne korzyści. |
| --- | --- |

6.2.5

Pomimo działań na rzecz zwiększania efektywności, w świetle wspomnianych scenariuszy wydaje się mało prawdopodobne, by popyt na energię w UE-25 mógł obniżyć się przed 2030 r., a potencjalnie może nawet wzrosnąć. Silniejszy rozwój w dziedzinie efektywności energetycznej przyniósłby ogromne korzyści.

6.3   Możliwości w różnych dziedzinach wykorzystania energii

Aby przeanalizować możliwe kombinacje źródeł energii, zgodne z wyżej wspomnianymi wyzwaniami politycznymi, warto przyjrzeć się z osobna poszczególnym sektorom wykorzystującym energię pierwotną, czyli transportowi, ciepłownictwu i produkcji energii elektrycznej. Wzajemne zależności między tymi trzema branżami są dość znikome.

6.3.1   Transport

| 6.3.1.1 | Sektor transportu jest niemal całkowicie uzależniony od paliw płynnych, czyli w praktyce od produktów ropopochodnych. Obecnie jedynym substytutem, w ograniczonym zakresie, jest transport szynowy o napędzie elektrycznym. W transporcie publicznym w niewielkim, lecz rosnącym stopniu korzysta się z gazu, co zapewnia zróżnicowanie, ale pojawiają się tu znaki zapytania związane ze zwiększonym wykorzystaniem gazu. |
| --- | --- |

6.3.1.1

Sektor transportu jest niemal całkowicie uzależniony od paliw płynnych, czyli w praktyce od produktów ropopochodnych. Obecnie jedynym substytutem, w ograniczonym zakresie, jest transport szynowy o napędzie elektrycznym. W transporcie publicznym w niewielkim, lecz rosnącym stopniu korzysta się z gazu, co zapewnia zróżnicowanie, ale pojawiają się tu znaki zapytania związane ze zwiększonym wykorzystaniem gazu.

| 6.3.1.2 | Celem UE jest zastąpienie do 2010 r. 5,75 % paliw na bazie ropy biopaliwami. Przy obecnych wysokich cenach ropy naftowej rozważa się, czy udział biopaliw nie powinien być znacznie wyższy. Komisja przedstawiła komunikat w sprawie zwiększonego wykorzystania biopaliw w lutym 2006 r. — plan działania w sprawie biomasy. Planując takie działania, trzeba uwzględnić wiele czynników, takich jak bilans energetyczny netto, politykę handlową, finansową i rolną oraz koszty ponoszone przez użytkowników. Inne ważne kwestie to zapewnienie ciągłości dostaw oraz wpływ na inne zastosowania biomasy. |
| --- | --- |

6.3.1.2

Celem UE jest zastąpienie do 2010 r. 5,75 % paliw na bazie ropy biopaliwami. Przy obecnych wysokich cenach ropy naftowej rozważa się, czy udział biopaliw nie powinien być znacznie wyższy. Komisja przedstawiła komunikat w sprawie zwiększonego wykorzystania biopaliw w lutym 2006 r. — plan działania w sprawie biomasy. Planując takie działania, trzeba uwzględnić wiele czynników, takich jak bilans energetyczny netto, politykę handlową, finansową i rolną oraz koszty ponoszone przez użytkowników. Inne ważne kwestie to zapewnienie ciągłości dostaw oraz wpływ na inne zastosowania biomasy.

| 6.3.1.3 | Pojazdy zasilane przez ogniwa paliwowe są aktualnie w fazie testów. Zasadniczym pytaniem jest jednak, co będzie ich paliwem. W przyszłości wodór można będzie pozyskiwany ze źródeł odnawialnych, gazu ziemnego oraz z wody, z wykorzystaniem energii elektrycznej. Obecnie ogniwa paliwowe są znacznie droższe niż silniki spalinowe. |
| --- | --- |

6.3.1.3

Pojazdy zasilane przez ogniwa paliwowe są aktualnie w fazie testów. Zasadniczym pytaniem jest jednak, co będzie ich paliwem. W przyszłości wodór można będzie pozyskiwany ze źródeł odnawialnych, gazu ziemnego oraz z wody, z wykorzystaniem energii elektrycznej. Obecnie ogniwa paliwowe są znacznie droższe niż silniki spalinowe.

| 6.3.1.4 | Realnym zamiennikiem innych nośników energii dla potrzeb transportu, np. pojazdów hybrydowych zasilanych z sieci, może być energia elektryczna. |
| --- | --- |

6.3.1.4

Realnym zamiennikiem innych nośników energii dla potrzeb transportu, np. pojazdów hybrydowych zasilanych z sieci, może być energia elektryczna.

| 6.3.1.5 | W każdym przypadku stworzenie systemu transportu, który nie bazowałby na ropie naftowej, będzie procesem długotrwałym. Dlatego też należy podjąć zdecydowane wysiłki, aby zwiększyć efektywność energetyczną transportu poprzez:






  — | konstruowanie lepszych silników i lepsze technologie paliwowe, |
| --- | --- | --- |

6.3.1.5

W każdym przypadku stworzenie systemu transportu, który nie bazowałby na ropie naftowej, będzie procesem długotrwałym. Dlatego też należy podjąć zdecydowane wysiłki, aby zwiększyć efektywność energetyczną transportu poprzez:

—

konstruowanie lepszych silników i lepsze technologie paliwowe,

| — | budowanie lżejszych samochodów i bardziej wydajnych pojazdów służących do transportu drogowego, |
| --- | --- |

—

budowanie lżejszych samochodów i bardziej wydajnych pojazdów służących do transportu drogowego,

| — | lepszy transport publiczny i pobieranie opłat za wjazd do centrum miasta, |
| --- | --- |

—

lepszy transport publiczny i pobieranie opłat za wjazd do centrum miasta,

| — | możliwie jak największe przeniesienie transportu na drogi kolejowe i wodne, o ile spełniają one warunek efektywności, |
| --- | --- |

—

możliwie jak największe przeniesienie transportu na drogi kolejowe i wodne, o ile spełniają one warunek efektywności,

| — | zwiększenie płynności ruchu drogowego, na przykład poprzez wprowadzenie elastycznych godzin pracy. |
| --- | --- |

—

zwiększenie płynności ruchu drogowego, na przykład poprzez wprowadzenie elastycznych godzin pracy.

Potrzeby transportowe można zmniejszyć poprzez planowanie regionalne i wprowadzenie telepracy.

Bardziej ogólna pogłębiona analiza europejskiej infrastruktury transportowej i jej przyszłych wyzwań znajduje się w opinii EKES-u na temat: „Przygotowanie infrastruktury drogowej na przyszłość: planowanie i państwa sąsiedzkie, zrównoważona mobilność, finansowanie”.

6.3.2   Ciepłownictwo i chłodnictwo

| 6.3.2.1 | W Europie w ciepłownictwie dominują paliwa kopalne — ropa, gaz i węgiel. Udział gazu szybko się zwiększa. W pewnym zakresie do ogrzewania wykorzystuje się energię elektryczną, a w regionach północnych coraz częściej sięga się po energię z biomasy, a w regionach południowych po energię słoneczną. W chłodnictwie energia elektryczna jest nadal dominującym źródłem, ale znaczenia nabierają też inne możliwości, a zwłaszcza lokalne usługi chłodnicze świadczone przez elektrociepłownie. |
| --- | --- |

6.3.2.1

W Europie w ciepłownictwie dominują paliwa kopalne — ropa, gaz i węgiel. Udział gazu szybko się zwiększa. W pewnym zakresie do ogrzewania wykorzystuje się energię elektryczną, a w regionach północnych coraz częściej sięga się po energię z biomasy, a w regionach południowych po energię słoneczną. W chłodnictwie energia elektryczna jest nadal dominującym źródłem, ale znaczenia nabierają też inne możliwości, a zwłaszcza lokalne usługi chłodnicze świadczone przez elektrociepłownie.

| 6.3.2.2 | W Europie 40 % energii wykorzystuje się w budynkach do ogrzewania bądź chłodzenia. Zdaniem ekspertów istnieje duży potencjał dla większej efektywności energetycznej i oszczędności, a UE podjęła już kroki w tym kierunku. |
| --- | --- |

6.3.2.2

W Europie 40 % energii wykorzystuje się w budynkach do ogrzewania bądź chłodzenia. Zdaniem ekspertów istnieje duży potencjał dla większej efektywności energetycznej i oszczędności, a UE podjęła już kroki w tym kierunku.

| 6.3.2.3 | W tej dziedzinie duży potencjał mają odnawialne źródła energii. W nowoczesnych regionalnych i lokalnych systemach ogrzewania i chłodzenia na znacznie szerszą skalę można wykorzystywać energię biomasy skorelowaną, jeśli to możliwe, z wytwarzaniem elektryczności. W energii geotermalnej drzemie niemal niewykorzystany potencjał. W niektórych krajach południowych ogrzewanie energią słoneczną jest wciąż jeszcze zaskakująco słabo rozwinięte. Ponadto pozyskiwanie ciepła z otoczenia za pośrednictwem pomp cieplnych jest bogatym i efektywnym odnawialnym źródłem energii. |
| --- | --- |

6.3.2.3

W tej dziedzinie duży potencjał mają odnawialne źródła energii. W nowoczesnych regionalnych i lokalnych systemach ogrzewania i chłodzenia na znacznie szerszą skalę można wykorzystywać energię biomasy skorelowaną, jeśli to możliwe, z wytwarzaniem elektryczności. W energii geotermalnej drzemie niemal niewykorzystany potencjał. W niektórych krajach południowych ogrzewanie energią słoneczną jest wciąż jeszcze zaskakująco słabo rozwinięte. Ponadto pozyskiwanie ciepła z otoczenia za pośrednictwem pomp cieplnych jest bogatym i efektywnym odnawialnym źródłem energii.

| 6.3.2.4 | Ciepłownictwo i chłodnictwo to przykłady rzeczywiście lokalnego wykorzystania energii. Kroki na rzecz zwiększania efektywności wykorzystania energii w budynkach trzeba zatem podejmować lokalnie. Na szczeblu UE należy podejmować działania wspierające rozwój technologii, dzielenie się wiedzą i sprawdzonymi metodami oraz zapewniające sprawne funkcjonowanie rynku wewnętrznego w zakresie związanych z tym produktów i usług. |
| --- | --- |

6.3.2.4

Ciepłownictwo i chłodnictwo to przykłady rzeczywiście lokalnego wykorzystania energii. Kroki na rzecz zwiększania efektywności wykorzystania energii w budynkach trzeba zatem podejmować lokalnie. Na szczeblu UE należy podejmować działania wspierające rozwój technologii, dzielenie się wiedzą i sprawdzonymi metodami oraz zapewniające sprawne funkcjonowanie rynku wewnętrznego w zakresie związanych z tym produktów i usług.

6.3.3   Energia elektryczna

| 6.3.3.1 | Energię elektryczną wytwarza się z rozmaitych źródeł — węgla, gazu, ropy naftowej, energii jądrowej i wodnej, energii wiatru oraz z niekopalnych paliw stałych, np. z biomasy. Technologie fotowoltaiczne i wykorzystujące energię pływów nie są jeszcze wystarczająco rozwinięte. |
| --- | --- |

6.3.3.1

Energię elektryczną wytwarza się z rozmaitych źródeł — węgla, gazu, ropy naftowej, energii jądrowej i wodnej, energii wiatru oraz z niekopalnych paliw stałych, np. z biomasy. Technologie fotowoltaiczne i wykorzystujące energię pływów nie są jeszcze wystarczająco rozwinięte.

| 6.3.3.2 | Większość elektrowni w Europie w najbliższej przyszłości powinno się zastąpić nowymi. Odnosi się to do najliczniejszej grupy elektrowni wykorzystujących paliwa kopalne oraz do elektrownii jądrowych. Stwarza to wyjątkową okazję, aby w większym stopniu przestawić się na niewęglowe źródła energii, jednocześnie zmniejszając uzależnienie od importu oraz poprawiając efektywność wytwarzania energii elektrycznej. |
| --- | --- |

6.3.3.2

Większość elektrowni w Europie w najbliższej przyszłości powinno się zastąpić nowymi. Odnosi się to do najliczniejszej grupy elektrowni wykorzystujących paliwa kopalne oraz do elektrownii jądrowych. Stwarza to wyjątkową okazję, aby w większym stopniu przestawić się na niewęglowe źródła energii, jednocześnie zmniejszając uzależnienie od importu oraz poprawiając efektywność wytwarzania energii elektrycznej.

| 6.3.3.3 | Działania na rzecz efektywności energetycznej można podjąć na każdym etapie produkcji energii elektrycznej — od technologii paliw i elektrowni po projektowanie energooszczędnych produktów. |
| --- | --- |

6.3.3.3

Działania na rzecz efektywności energetycznej można podjąć na każdym etapie produkcji energii elektrycznej — od technologii paliw i elektrowni po projektowanie energooszczędnych produktów.

| 6.3.3.4 | Należy jednak stwierdzić ogólnie, że w ciągu nadchodzących dziesięcioleci zapotrzebowanie na energię elektryczną będzie wciąż rosnąć i w celu pokrycia zwiększonego popytu UE-25 potrzebować będzie dodatkowej mocy blisko 400 GW, czyli jakichś 400-800 nowych elektrowni. Ponadto będą potrzebne nowe elektrownie o mocy setek GW do zastąpienia starych. |
| --- | --- |

6.3.3.4

Należy jednak stwierdzić ogólnie, że w ciągu nadchodzących dziesięcioleci zapotrzebowanie na energię elektryczną będzie wciąż rosnąć i w celu pokrycia zwiększonego popytu UE-25 potrzebować będzie dodatkowej mocy blisko 400 GW, czyli jakichś 400-800 nowych elektrowni. Ponadto będą potrzebne nowe elektrownie o mocy setek GW do zastąpienia starych.

| 6.3.3.5 | Optymalna kombinacja dostaw energii elektrycznej obejmuje różne typy wytwarzania prądu, w zależności od potrzeb. Moc dla obciążenia podstawowego — na niezmienne, ciągłe potrzeby — najlepiej jest wytwarzać przy pomocy energii wodnej, jądrowej bądź w wyniku spalania tańszych paliw, takich jak węgiel. Moc zmienną — na potrzeby większości zastosowań — najlepiej wytwarzać z wykorzystaniem dającej się łatwo regulować energii wodnej i termicznej. Przy obciążeniu szczytowym najlepiej korzystać z elektrowni o niższych kosztach kapitałowych, zwykle powiązanych z wyższymi kosztami operacyjnymi, np. z turbin gazowych. Moc dla obciążenia podstawowego można także wykorzystać do uzupełnienia pokrycia szczytu obciążeń energią wodną. Wykorzystywanie niestabilnych źródeł energii wymaga łatwo regulowanych dostaw rezerwowych. |
| --- | --- |

6.3.3.5

Optymalna kombinacja dostaw energii elektrycznej obejmuje różne typy wytwarzania prądu, w zależności od potrzeb. Moc dla obciążenia podstawowego — na niezmienne, ciągłe potrzeby — najlepiej jest wytwarzać przy pomocy energii wodnej, jądrowej bądź w wyniku spalania tańszych paliw, takich jak węgiel. Moc zmienną — na potrzeby większości zastosowań — najlepiej wytwarzać z wykorzystaniem dającej się łatwo regulować energii wodnej i termicznej. Przy obciążeniu szczytowym najlepiej korzystać z elektrowni o niższych kosztach kapitałowych, zwykle powiązanych z wyższymi kosztami operacyjnymi, np. z turbin gazowych. Moc dla obciążenia podstawowego można także wykorzystać do uzupełnienia pokrycia szczytu obciążeń energią wodną. Wykorzystywanie niestabilnych źródeł energii wymaga łatwo regulowanych dostaw rezerwowych.

| 6.3.3.6 | Dla lepszego wykorzystania istniejących elektrowni i ograniczenia konieczności budowania nowych potrzebne są wystarczająco rozbudowane i dobrze funkcjonujące sieci przesyłowe, łącznie z połączeniami międzysystemowymi. Z drugiej strony system powinien być tak optymalizowany, aby unikać przesyłu na większą odległość i raczej budować elektrownie tam, gdzie zapotrzebowanie jest faktycznie wysokie. Istnieje możliwość rozwijania rozproszonej produkcji, w szczególności przy wykorzystaniu infrastruktury elektrociepłowni. Obciążenie szczytowe można zmniejszyć na sprawnie funkcjonującym rynku poprzez dobrze zaprojektowane i zorientowane popytowo zarządzanie. |
| --- | --- |

6.3.3.6

Dla lepszego wykorzystania istniejących elektrowni i ograniczenia konieczności budowania nowych potrzebne są wystarczająco rozbudowane i dobrze funkcjonujące sieci przesyłowe, łącznie z połączeniami międzysystemowymi. Z drugiej strony system powinien być tak optymalizowany, aby unikać przesyłu na większą odległość i raczej budować elektrownie tam, gdzie zapotrzebowanie jest faktycznie wysokie. Istnieje możliwość rozwijania rozproszonej produkcji, w szczególności przy wykorzystaniu infrastruktury elektrociepłowni. Obciążenie szczytowe można zmniejszyć na sprawnie funkcjonującym rynku poprzez dobrze zaprojektowane i zorientowane popytowo zarządzanie.

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Dyrektywa 2003/30/WE (DzU L 123 z 17.5.2003).

1

(2)  W kierunku europejskiej strategii dla zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii, DzU C 221 z 7.8.2001 r.

2

---

ZAŁĄCZNIK

do opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Następujące poprawki, które uzyskały poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów, zostały odrzucone w trakcie debaty:

Dodać nowy punkt 2.2.1

„EKES zwraca uwagę, że wykorzystywane prognozy mogą okazać się nietrafne lub spóźnione z powodu aktualnego rozwoju sytuacji na rynkach energii, zwłaszcza na skutek zmian cen ropy naftowej. Zastosowane dane referencyjne, które w ostatnich miesiącach uległy poważnym zmianom, mają zatem decydujące znaczenie. Ponadto analiza opracowana w Niemczech na zlecenie federalnego ministerstwa gospodarki
   (1)
  wskazuje, że jeśli cena ropy naftowej będzie się kształtowała w przyszłości na poziomie 60 dolarów za baryłkę, zużycie energii zmniejszy się o 17 % do roku 2030, przy czym wzrośnie znaczenie węgla i odnawialnych źródeł energii. Dotychczas przewidywano wzrost zużycia energii, zakładano bowiem, że cena ropy będzie wynosiła 37 dolarów za baryłkę.”

Uzasadnienie

Nasze wypowiedzi muszą się oczywiście opierać na konkretnych prognozach, tak więc sprawozdawczyni postąpiła słusznie, cytując Międzynarodowa Agencję Energii Atomowej i Komisję Europejską. EKES powinien jednak uwzględnić w swoich rozważaniach przynajmniej najbardziej aktualne wydarzenia, tak aby uniknąć potrzeby wprowadzania zmian do wniosków w swojej opinii.

Wynik głosowania:

Za: 69

Przeciw: 85

Wstrzymało się: 19

Punkt 2.3

Nadać następujące brzmienie:

„Wyboru źródeł energii i technologii dokonują inwestorzy i mogą na niego wpływać decyzje polityczne. UE nie posiada bezpośredniego wpływu na wybór dokonywany przez państwa członkowskie, może jednak oddziaływać pośrednio poprzez swoje kompetencje w dziedzinie ochrony środowiska. Państwa członkowskie powinny, na ile jest to tylko możliwe, wspierać wykorzystanie własnych źródeł. Wybory dokonywane przez poszczególne państwa członkowskie są ze sobą powiązane. Ponadto użytkownicy energii w państwach członkowskich, które na przykład nie produkują energii ze źródeł jądrowych czy z węgla, są zazwyczaj uzależnieni od rynków, na których energia elektryczna wytwarzana jest w elektrowniach jądrowych lub węglowych.”

Uzasadnienie

W tej formie stwierdzenia te są niesłuszne. Z jednej strony w tych krajach, które np. rezygnują lub chcą zrezygnować z energii jądrowej, często występują dostateczne zasoby ze źródeł alternatywnych. Fakt, że np. Niemcy importują energię atomową z Francji lub z Republiki Czeskiej, wynika z cech jednolitego rynku europejskiego i z tego, że niektóre kraje świadomie wytwarzają nadwyżki, a nie z tego, że istnieje jakaś luka energetyczna, która może zostać zapełniona jedynie z pomocą zagranicznych elektrowni atomowych.

Wynik głosowania:

Za: 60

Przeciw: 115

Wstrzymało się: 13

Punkt 5.2.6

Uzupełnić:

„Unia Europejska importuje z różnych źródeł do 95 % uranu. Według Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej oraz Agencji Energii Jądrowej OECD obecnie znane gospodarcze źródła uranu powinny zaspokajać popyt światowy na jego obecnym poziomie przez 50 lat. Potencjalne złoża szacowane w oparciu o odczyty geologiczne przesuwają perspektywę wyczerpania się tego surowca na 280 lat. Jednak okres ten mógłby ulec radykalnemu skróceniu, gdyby urzeczywistnione zostały plany rozbudowy potencjału nuklearnego niektórych państw. Przykładowo Indie planują rozbudowę swojego potencjału wytwórczego energii elektrycznej elektrowni jądrowych z obecnych 3 000 MW do poziomu 300 000 MW, co miałoby oczywiście poważne skutki jeśli chodzi o globalną dostępność uranu. Być może później nowe technologie stworzą kolejne możliwości zaopatrzenia w energię, jak dotąd jednak ani nie zostały one jeszcze wypróbowane, ani nie są realnie dostępne.”

Uzasadnienie

Wyjaśnienie.

Wynik głosowania:

Za: 62

Przeciw: 124

Wstrzymało się: 6

Punkt 6.3.3.2

Nadać następujące brzmienie:

„Większość elektrowni w Europie w najbliższej przyszłości powinno się zastąpić nowymi. Odnosi się to do najliczniejszej grupy elektrowni wykorzystujących paliwa kopalne oraz do elektrowni jądrowych. Stwarza to wyjątkową okazję, aby w większym stopniu przestawić się na niewęglowe źródła energii systemy wytwarzania energii w mniejszym stopniu obciążające środowisko (agregaty elektro-ciepłownicze, technologia czystego węgla), jednocześnie zmniejszając uzależnienie od importu, jak również poprawiając efektywność wytwarzania energii elektrycznej.”

Uzasadnienie

Nie wymaga uzasadnienia. Patrz również punkt 1.17 i 1.18, gdzie wypowiadamy się nt. technologii czystego węgla.

Wynik głosowania:

Za: 62

Przeciw: 121

Wstrzymało się: 12

---

(1)  Przygotowana przez Instytut Prognoz w Bazylei (Basler Prognos Institut) i Instytut Gospodarki Energetycznej Uniwersytetu Kolońskiego.

1

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/195 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/195

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zgodności z wymaganiami dotyczącymi państwa bandery

COM(2005) 586 wersja ostateczna — 2005/0236 (COD)

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł i norm dotyczących organizacji dokonujących inspekcji i przeglądów na statkach oraz odpowiednich działań administracji morskich

COM(2005) 587 wersja ostateczna — 2005/237 (COD)

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kontroli państwa portu

COM(2005) 588 wersja ostateczna — 2005/0238 (COD)

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2002/59/WE ustanawiającą wspólnotowy system monitorowania i informacji o ruchu statków

COM(2005) 589 wersja ostateczna — 2005/239 (COD)

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej podstawowe zasady regulujące postępowanie dochodzeniowe w sprawie wypadków w sektorze transportu morskiego i zmieniającej dyrektywy 1999/35/WE i 2002/59/WE

COM(2005) 590 wersja ostateczna — 2005/240 (COD)

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpowiedzialności przewoźników pasażerskich na morzu i wodach śródlądowych z tytułu wypadków

COM(2005) 592 wersja ostateczna — 2005/0241 (COD)

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpowiedzialności cywilnej i gwarancji finansowych armatorów

COM(2005) 593 wersja ostateczna — 2005/242 (COD)

(2006/C 318/32)

W dniu 25 stycznia (TEN/236), 8 lutego (TEN/235), 14 lutego (TEN/234 i 239), 28 lutego (TEN/237) i 15 marca 2006 r.(TEN/233 i 238) Rada, działając na podstawie art. 71 ust. 1 i art. 80 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 18 lipca 2006 r. Sprawozdawcą był Daniel RETUREAU; współsprawozdawcą była Anna BREDIMA SAVOPOULOU.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 13 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 198 do 2 — 5 osób wstrzymało się od głosu, przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | EKES z zadowoleniem przyjmuje cały trzeci pakiet aktów dotyczących bezpieczeństwa morskiego, stanowiący kolejny konstruktywny i proaktywny wkład w poprawę bezpieczeństwa na morzu, pozwalający na ograniczenie liczby wypadków morskich, przypadków zanieczyszczenia morza oraz lepszą kontrolę ich następstw. Komitet zdecydowanie popiera wnioski dotyczące działań państwa bandery, kontroli państwa portu oraz wnioski dotyczące nadzoru w formie kontroli towarzystw klasyfikacyjnych, dochodzeń w sprawach wypadków i monitorowania ruchu statków (VTM, statki znajdujące się w niebezpieczeństwie i miejsca schronienia). Wnioski te w dużym stopniu odpowiadają stanowisku Komitetu wyrażonemu w opiniach dotyczących pakietów Erika I i II. Prowadzą one do poprawy różnorodnych aspektów łańcucha transportowego oraz stanowią dowód zaangażowania UE w zapewnianie wysokiej jakości żeglugi. |
| --- | --- |

1.1

EKES z zadowoleniem przyjmuje cały trzeci pakiet aktów dotyczących bezpieczeństwa morskiego, stanowiący kolejny konstruktywny i proaktywny wkład w poprawę bezpieczeństwa na morzu, pozwalający na ograniczenie liczby wypadków morskich, przypadków zanieczyszczenia morza oraz lepszą kontrolę ich następstw. Komitet zdecydowanie popiera wnioski dotyczące działań państwa bandery, kontroli państwa portu oraz wnioski dotyczące nadzoru w formie kontroli towarzystw klasyfikacyjnych, dochodzeń w sprawach wypadków i monitorowania ruchu statków (VTM, statki znajdujące się w niebezpieczeństwie i miejsca schronienia). Wnioski te w dużym stopniu odpowiadają stanowisku Komitetu wyrażonemu w opiniach dotyczących pakietów Erika I i II. Prowadzą one do poprawy różnorodnych aspektów łańcucha transportowego oraz stanowią dowód zaangażowania UE w zapewnianie wysokiej jakości żeglugi.

| 1.2 | Komitet wyraża pewne obawy co do wniosków dotyczących odpowiedzialności w zakresie statków pasażerskich opierającej się na ateńskiej konwencji Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) oraz na odpowiedzialności cywilnej. Zwłaszcza wniosek dotyczący odpowiedzialności cywilnej zasługiwałaby na bardziej pogłębioną analizę. |
| --- | --- |

1.2

Komitet wyraża pewne obawy co do wniosków dotyczących odpowiedzialności w zakresie statków pasażerskich opierającej się na ateńskiej konwencji Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) oraz na odpowiedzialności cywilnej. Zwłaszcza wniosek dotyczący odpowiedzialności cywilnej zasługiwałaby na bardziej pogłębioną analizę.

| 1.3 | Jednym z pozytywnych elementów pakietu jest zdaniem EKES-u uznanie roli IMO. Takie rozwiązanie jest w pełni zgodne z poprzednimi opiniami Komitetu (od roku 1993) dotyczącymi bezpieczeństwa morskiego oraz zapobiegania zanieczyszczeniom morza, w których uznano konieczność ustanowienia międzynarodowego systemu prawnego regulującego kwestie bezpieczeństwa morskiego i zapobiegania zanieczyszczeniom morza. |
| --- | --- |

1.3

Jednym z pozytywnych elementów pakietu jest zdaniem EKES-u uznanie roli IMO. Takie rozwiązanie jest w pełni zgodne z poprzednimi opiniami Komitetu (od roku 1993) dotyczącymi bezpieczeństwa morskiego oraz zapobiegania zanieczyszczeniom morza, w których uznano konieczność ustanowienia międzynarodowego systemu prawnego regulującego kwestie bezpieczeństwa morskiego i zapobiegania zanieczyszczeniom morza.

| 1.4 | EKES zwraca się do Komisji, aby dołożyła wszelkich starań w celu doprowadzenia do szybkiej ratyfikacji istniejących konwencji IMO przez wszystkie państwa członkowskie, co dotyczy w szczególności Konwencji o ograniczeniu odpowiedzialności za roszczenia morskie (LLMC) z 1996 r. Ratyfikacja tych aktów wywrze bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo morskie, stan światowego środowiska naturalnego, odpowiedzialność za straty powodowane przez zanieczyszczenia i ich wyrównywanie. |
| --- | --- |

1.4

EKES zwraca się do Komisji, aby dołożyła wszelkich starań w celu doprowadzenia do szybkiej ratyfikacji istniejących konwencji IMO przez wszystkie państwa członkowskie, co dotyczy w szczególności Konwencji o ograniczeniu odpowiedzialności za roszczenia morskie (LLMC) z 1996 r. Ratyfikacja tych aktów wywrze bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo morskie, stan światowego środowiska naturalnego, odpowiedzialność za straty powodowane przez zanieczyszczenia i ich wyrównywanie.

| 1.5 | EKES sugeruje, by Komisja wykluczyła żeglugę śródlądową ze swego wniosku dotyczącego odpowiedzialności za pasażerów w żegludze śródlądowej i wydała oddzielny wniosek w ramach programu NAIADES. |
| --- | --- |

1.5

EKES sugeruje, by Komisja wykluczyła żeglugę śródlądową ze swego wniosku dotyczącego odpowiedzialności za pasażerów w żegludze śródlądowej i wydała oddzielny wniosek w ramach programu NAIADES.

| 1.6 | EKES powtarza swoje poprzednie wezwania, wysunięte przy okazji prac nad pakietami Erika I i II, o to, by kolejny pakiet w sprawie bezpieczeństwa morskiego w większym stopniu dotyczył elementu ludzkiego i wyraża ubolewanie, że mimo rozwiązań zaproponowanych w tymże trzecim pakiecie elementowi temu nie poświęcono wystarczającej uwagi na poziomie wspólnotowym. Proponuje, by jako podstawę opracowania odpowiednich przepisów wykorzystać konwencję dotyczącą morskiego kodeksu pracy, przyjętego przez Konferencję Morską Międzynarodowej Organizacji Pracy w 2006 r., który powinien zostać ratyfikowany przez państwa członkowskie z uwagi na harmonizację podstawowych przepisów europejskich i międzynarodowych. Należy także odpowiednio uwzględnić część kodeksu zawierającą zalecenia (tzw. miękkie prawo), żeby opracować lepsze normy europejskie. |
| --- | --- |

1.6

EKES powtarza swoje poprzednie wezwania, wysunięte przy okazji prac nad pakietami Erika I i II, o to, by kolejny pakiet w sprawie bezpieczeństwa morskiego w większym stopniu dotyczył elementu ludzkiego i wyraża ubolewanie, że mimo rozwiązań zaproponowanych w tymże trzecim pakiecie elementowi temu nie poświęcono wystarczającej uwagi na poziomie wspólnotowym. Proponuje, by jako podstawę opracowania odpowiednich przepisów wykorzystać konwencję dotyczącą morskiego kodeksu pracy, przyjętego przez Konferencję Morską Międzynarodowej Organizacji Pracy w 2006 r., który powinien zostać ratyfikowany przez państwa członkowskie z uwagi na harmonizację podstawowych przepisów europejskich i międzynarodowych. Należy także odpowiednio uwzględnić część kodeksu zawierającą zalecenia (tzw. miękkie prawo), żeby opracować lepsze normy europejskie.

| 1.7 | EKES podkreśla, że warunkiem poprawy procesu stanowieniu prawa jest skuteczniejsze stosowanie norm prawnych. Dlatego wskazuje na konieczność skuteczniejszego stosowania przepisów wykonawczych. Komitet wzywa również wszystkie zainteresowane strony do zachowania czujności podczas wdrażania nowego pakietu w sprawie bezpieczeństwa morskiego. |
| --- | --- |

1.7

EKES podkreśla, że warunkiem poprawy procesu stanowieniu prawa jest skuteczniejsze stosowanie norm prawnych. Dlatego wskazuje na konieczność skuteczniejszego stosowania przepisów wykonawczych. Komitet wzywa również wszystkie zainteresowane strony do zachowania czujności podczas wdrażania nowego pakietu w sprawie bezpieczeństwa morskiego.

| 1.8 | EKES zwraca uwagę na konieczność zwiększenia środków przeznaczanych przez państwa członkowskie na kontrolę państwa portu; ponadto wzywa do zwiększenia liczby inspektorów w portach w celu skutecznego wdrażania poszczególnych aspektów pakietów w sprawie bezpieczeństwa morskiego. Komitet wzywa Komisję, by we współpracy z państwami członkowskimi zapewniła odpowiednie środki służące zachęceniu nowych, odpowiednio wykwalifikowanych osób do podjęcia pracy w charakterze inspektorów. |
| --- | --- |

1.8

EKES zwraca uwagę na konieczność zwiększenia środków przeznaczanych przez państwa członkowskie na kontrolę państwa portu; ponadto wzywa do zwiększenia liczby inspektorów w portach w celu skutecznego wdrażania poszczególnych aspektów pakietów w sprawie bezpieczeństwa morskiego. Komitet wzywa Komisję, by we współpracy z państwami członkowskimi zapewniła odpowiednie środki służące zachęceniu nowych, odpowiednio wykwalifikowanych osób do podjęcia pracy w charakterze inspektorów.

2.   Wstęp

| 2.1 | W następstwie katastrof statków Erika (1999 r.) i Prestige (2002) u wybrzeży Francji i Hiszpanii, pokazujących stopień narażenia europejskich obszarów nadbrzeżnych UE na niebezpieczeństwo, Unia podjęła szybkie działania w celu ustanowienia mechanizmów ochrony swoich wybrzeży przed zagrożeniami związanymi z wypadkami na morzu i zanieczyszczeniami oraz poprawy warunków bezpieczeństwa na statkach zawijających do jej portów. Przyjęto dwa pakiety legislacyjne: tzw. Erika I (1) (2001) i Erika II (2) (2002) złożone z sześciu aktów prawnych (trzy dyrektywy i trzy rozporządzenia). W dniu 23 listopada 2005 r. Komisja opublikowała trzeci pakiet na rzecz bezpieczeństwa morskiego, mający stanowić uzupełnienie europejskich przepisów w dziedzinie bezpieczeństwa morskiego oraz zwiększyć skuteczność środków już obowiązujących. |
| --- | --- |

2.1

W następstwie katastrof statków Erika (1999 r.) i Prestige (2002) u wybrzeży Francji i Hiszpanii, pokazujących stopień narażenia europejskich obszarów nadbrzeżnych UE na niebezpieczeństwo, Unia podjęła szybkie działania w celu ustanowienia mechanizmów ochrony swoich wybrzeży przed zagrożeniami związanymi z wypadkami na morzu i zanieczyszczeniami oraz poprawy warunków bezpieczeństwa na statkach zawijających do jej portów. Przyjęto dwa pakiety legislacyjne: tzw. Erika I (1) (2001) i Erika II (2) (2002) złożone z sześciu aktów prawnych (trzy dyrektywy i trzy rozporządzenia). W dniu 23 listopada 2005 r. Komisja opublikowała trzeci pakiet na rzecz bezpieczeństwa morskiego, mający stanowić uzupełnienie europejskich przepisów w dziedzinie bezpieczeństwa morskiego oraz zwiększyć skuteczność środków już obowiązujących.

3.   Wnioski Komisji

| 3.1 | Po rozszerzeniu UE jej flota stanowi jedną czwartą całej światowej floty. Celem Komisji Europejskiej jest uczynienie z niej wzorcowej floty, zdolnej do świadczenia bezpiecznych, konkurencyjnych i przyjaznych dla środowiska naturalnego usług na morzu. |
| --- | --- |

3.1

Po rozszerzeniu UE jej flota stanowi jedną czwartą całej światowej floty. Celem Komisji Europejskiej jest uczynienie z niej wzorcowej floty, zdolnej do świadczenia bezpiecznych, konkurencyjnych i przyjaznych dla środowiska naturalnego usług na morzu.

| 3.2 | Trzeci pakiet w sprawie bezpieczeństwa morskiego zapewni większe gwarancje w zakresie bezpieczeństwa europejskiego transportu morskiego. Zawiera on propozycję prowadzenia proaktywnej polityki służącej przywróceniu warunków zdrowej i zrównoważonej konkurencji dla operatorów, którzy przestrzegają międzynarodowych wymogów. Pakiet obejmuje siedem wniosków, w których uwzględniono doświadczenia uzyskane przy wprowadzaniu w życie wspólnotowych przepisów dotyczących bezpieczeństwa morskiego i zapobiegania zanieczyszczeniom wód morskich. Koncentrują się one wokół dwóch głównych rodzajów działań:






  — | udoskonalone zapobieganie wypadkom i zanieczyszczeniom oraz |
| --- | --- | --- |

3.2

Trzeci pakiet w sprawie bezpieczeństwa morskiego zapewni większe gwarancje w zakresie bezpieczeństwa europejskiego transportu morskiego. Zawiera on propozycję prowadzenia proaktywnej polityki służącej przywróceniu warunków zdrowej i zrównoważonej konkurencji dla operatorów, którzy przestrzegają międzynarodowych wymogów. Pakiet obejmuje siedem wniosków, w których uwzględniono doświadczenia uzyskane przy wprowadzaniu w życie wspólnotowych przepisów dotyczących bezpieczeństwa morskiego i zapobiegania zanieczyszczeniom wód morskich. Koncentrują się one wokół dwóch głównych rodzajów działań:

—

udoskonalone zapobieganie wypadkom i zanieczyszczeniom oraz

| — | radzenie sobie ze skutkami wypadków. |
| --- | --- |

—

radzenie sobie ze skutkami wypadków.

3.3   Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zgodności z wymaganiami dotyczącymi państwa bandery

| 3.3.1 | Celem wniosku jest zapewnienie, że państwa członkowskie będą prowadziły efektywną kontrolę przestrzegania przez statki pływające pod ich banderą standardów międzynarodowych zalecanych przez IMO i dysponowały w tym celu administracją morską, której funkcjonowanie spełni wysokie kryteria jakości. Celem wniosku jest zapewnienie, że państwa członkowskie będą skutecznie i w sposób skoordynowany wywiązywać się ze swoich zobowiązań międzynarodowych. |
| --- | --- |

3.3.1

Celem wniosku jest zapewnienie, że państwa członkowskie będą prowadziły efektywną kontrolę przestrzegania przez statki pływające pod ich banderą standardów międzynarodowych zalecanych przez IMO i dysponowały w tym celu administracją morską, której funkcjonowanie spełni wysokie kryteria jakości. Celem wniosku jest zapewnienie, że państwa członkowskie będą skutecznie i w sposób skoordynowany wywiązywać się ze swoich zobowiązań międzynarodowych.

3.4   Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł i norm dotyczących organizacji dokonujących inspekcji i przeglądów na statkach oraz odpowiednich działań administracji morskich

| 3.4.1 | Wniosek ma służyć poprawie jakości działań uznawanych towarzystw klasyfikacji (odpowiedzialnych za inspekcję i certyfikację statków), reformie systemu kar stosowanych wobec towarzystw uchybiających swoim obowiązkom poprzez wprowadzenie bardziej progresywnych i proporcjonalnych kar finansowych, jak również zwiększeniu kompetencji Komisji, tak aby umożliwić inspektorom dostęp do wszystkich statków, niezależnie od bandery. Poprawę jakości działań realizowanych przez towarzystwa klasyfikacyjne powinno zapewnić ustanowienie niezależnego systemu kontroli jakości. |
| --- | --- |

3.4.1

Wniosek ma służyć poprawie jakości działań uznawanych towarzystw klasyfikacji (odpowiedzialnych za inspekcję i certyfikację statków), reformie systemu kar stosowanych wobec towarzystw uchybiających swoim obowiązkom poprzez wprowadzenie bardziej progresywnych i proporcjonalnych kar finansowych, jak również zwiększeniu kompetencji Komisji, tak aby umożliwić inspektorom dostęp do wszystkich statków, niezależnie od bandery. Poprawę jakości działań realizowanych przez towarzystwa klasyfikacyjne powinno zapewnić ustanowienie niezależnego systemu kontroli jakości.

3.5   Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kontroli państwa portu

| 3.5.1 | Wniosek ten przewiduje realizację szeroko zakrojonych reform służących zastąpieniu obecnie obowiązującego systemu (paryskie porozumienie w sprawie kontroli państwa portu, zgodnie z którym każde państwo członkowskie powinno przeprowadzać inspekcje co najmniej 25 % statków wpływających do jego portów) przez system, w którym obowiązywałby wspólnotowy cel zakładający kontrolowanie wszystkich statków, z równoczesnym uwzględnieniem potrzeby ograniczenia obciążeń związanych z inspekcjami w stosunku do statków wysokiej jakości. |
| --- | --- |

3.5.1

Wniosek ten przewiduje realizację szeroko zakrojonych reform służących zastąpieniu obecnie obowiązującego systemu (paryskie porozumienie w sprawie kontroli państwa portu, zgodnie z którym każde państwo członkowskie powinno przeprowadzać inspekcje co najmniej 25 % statków wpływających do jego portów) przez system, w którym obowiązywałby wspólnotowy cel zakładający kontrolowanie wszystkich statków, z równoczesnym uwzględnieniem potrzeby ograniczenia obciążeń związanych z inspekcjami w stosunku do statków wysokiej jakości.

| 3.5.2 | Podjęte zostaną także dalsze działania na rzecz poprawy efektywności i jakości kontroli statków w europejskich portach (w tym kontroli warunków pracy załogi). Nowy system inspekcji będzie koncentrować się na statkach stwarzających zagrożenie. Podjęte zostaną również bardziej rygorystyczne działania wobec statków niespełniających standardów, polegające na zwiększeniu możliwości objęcia ich zakazem pływania po wodach wspólnotowych. |
| --- | --- |

3.5.2

Podjęte zostaną także dalsze działania na rzecz poprawy efektywności i jakości kontroli statków w europejskich portach (w tym kontroli warunków pracy załogi). Nowy system inspekcji będzie koncentrować się na statkach stwarzających zagrożenie. Podjęte zostaną również bardziej rygorystyczne działania wobec statków niespełniających standardów, polegające na zwiększeniu możliwości objęcia ich zakazem pływania po wodach wspólnotowych.

3.6   Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2002/59/WE, ustanawiającą wspólnotowy system monitorowania i informacji o ruchu statków

| 3.6.1 | Jednym z celów wniosku jest udoskonalenie ram prawnych dotyczących miejsc schronienia dla statków znajdujących się w niebezpieczeństwie. Ustalenie wszystkich możliwych miejsc schronienia powinno pozwolić na podejmowanie szybszych i bardziej skutecznych decyzji w sytuacji wypadków na morzu. Komisja proponuje również, by wszystkie kutry rybackie zostały wyposażone w system automatycznej identyfikacji (AIS) w celu ograniczenia ryzyka kolizji z dużymi statkami. |
| --- | --- |

3.6.1

Jednym z celów wniosku jest udoskonalenie ram prawnych dotyczących miejsc schronienia dla statków znajdujących się w niebezpieczeństwie. Ustalenie wszystkich możliwych miejsc schronienia powinno pozwolić na podejmowanie szybszych i bardziej skutecznych decyzji w sytuacji wypadków na morzu. Komisja proponuje również, by wszystkie kutry rybackie zostały wyposażone w system automatycznej identyfikacji (AIS) w celu ograniczenia ryzyka kolizji z dużymi statkami.

| 3.6.2 | Natomiast rozszerzenie platformy wymiany danych SafeSeaNet na terytorium całej UE umożliwi monitorowanie przepływu statków i ich ładunków. Załogi statków będą również informowane o zagrożeniach związanych z występowaniem lodu na niektórych wodach morskich. |
| --- | --- |

3.6.2

Natomiast rozszerzenie platformy wymiany danych SafeSeaNet na terytorium całej UE umożliwi monitorowanie przepływu statków i ich ładunków. Załogi statków będą również informowane o zagrożeniach związanych z występowaniem lodu na niektórych wodach morskich.

3.7   Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej podstawowe zasady regulujące postępowanie dochodzeniowe w sprawie wypadków w sektorze transportu morskiego i zmieniającej dyrektywy 1999/35/WE i 2002/59/WE

| 3.7.1 | Jakość ustanawianych standardów w dziedzinie bezpieczeństwa morskiego zależy od umiejętności odpowiedniego analizowania przyczyn wypadków i wykorzystania uzyskanej w ten sposób wiedzy. Wniosek ma służyć ustanowieniu zharmonizowanych europejskich ram w zakresie prowadzenia dochodzeń powypadkowych. Będą one prowadzone przez niezależne specjalistyczne instytucje dysponujące odpowiednimi kompetencjami w tym zakresie. We wniosku przewidziano ustanowienie jasnych wspólnotowych wytycznych oraz zachęcono do współpracy przy badaniu technicznych aspektów wypadków morskich. |
| --- | --- |

3.7.1

Jakość ustanawianych standardów w dziedzinie bezpieczeństwa morskiego zależy od umiejętności odpowiedniego analizowania przyczyn wypadków i wykorzystania uzyskanej w ten sposób wiedzy. Wniosek ma służyć ustanowieniu zharmonizowanych europejskich ram w zakresie prowadzenia dochodzeń powypadkowych. Będą one prowadzone przez niezależne specjalistyczne instytucje dysponujące odpowiednimi kompetencjami w tym zakresie. We wniosku przewidziano ustanowienie jasnych wspólnotowych wytycznych oraz zachęcono do współpracy przy badaniu technicznych aspektów wypadków morskich.

3.8   Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpowiedzialności przewoźników pasażerskich na morzu i wodach śródlądowych z tytułu wypadków

| 3.8.1 | Wniosek ma służyć włączeniu postanowień konwencji ateńskiej z 2002 r. (dotyczącej wyłącznie rejsów międzynarodowych, niewprowadzonej jeszcze w życie) w ramy przepisów wspólnotowych oraz rozszerzeniu zakresu ochrony przyznanej tą konwencją na wszystkich pasażerów statków w UE w żegludze na krajowych szlakach morskich, jak i na morskich wodach wewnętrznych oraz na innych szlakach śródlądowych. |
| --- | --- |

3.8.1

Wniosek ma służyć włączeniu postanowień konwencji ateńskiej z 2002 r. (dotyczącej wyłącznie rejsów międzynarodowych, niewprowadzonej jeszcze w życie) w ramy przepisów wspólnotowych oraz rozszerzeniu zakresu ochrony przyznanej tą konwencją na wszystkich pasażerów statków w UE w żegludze na krajowych szlakach morskich, jak i na morskich wodach wewnętrznych oraz na innych szlakach śródlądowych.

3.9   Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpowiedzialności cywilnej i gwarancji finansowych armatorów

| 3.9.1 | Wniosek ma służyć zapewnieniu, że armatorzy będą postępowali w sposób bardziej odpowiedzialny, oraz nałożeniu na nich obowiązku uzyskania polisy ubezpieczeniowej lub innej gwarancji finansowej z tytułu szkód poniesionych przez osoby trzecie, pozwalającej ponadto na pokrycie kosztów repatriacji marynarzy w przypadku pozostawienia ich przez armatora. |
| --- | --- |

3.9.1

Wniosek ma służyć zapewnieniu, że armatorzy będą postępowali w sposób bardziej odpowiedzialny, oraz nałożeniu na nich obowiązku uzyskania polisy ubezpieczeniowej lub innej gwarancji finansowej z tytułu szkód poniesionych przez osoby trzecie, pozwalającej ponadto na pokrycie kosztów repatriacji marynarzy w przypadku pozostawienia ich przez armatora.

| 3.9.2 | Pierwszym krokiem w tym kierunku ma być ratyfikacja przez państwa członkowskie wszystkich właściwych konwencji IMO, w tym konwencji LLMC o ograniczeniu odpowiedzialności za roszczenia morskie z 1996 r. Tekst tej konwencji zostanie wprowadzony do prawa wspólnotowego, co zagwarantuje jego pełne i jednolite stosowanie na całym terytorium UE. Kolejnym krokiem ma być podjęcie przez Komisję starań o uzyskanie upoważnienia do podjęcia na forum IMO negocjacji dotyczących przeglądu protokołu do konwencji LLMC z 1996 r. w celu weryfikacji zasad określania momentu, w którym właściciel traci prawo do ograniczania swojej odpowiedzialności. Statki pływające pod banderą państwa niebędącego stroną konwencji LLMC z 1996 r. mają podlegać bardziej rygorystycznemu reżimowi odpowiedzialności, w którym poważne zaniedbanie powoduje usunięcie ograniczenia odpowiedzialności. |
| --- | --- |

3.9.2

Pierwszym krokiem w tym kierunku ma być ratyfikacja przez państwa członkowskie wszystkich właściwych konwencji IMO, w tym konwencji LLMC o ograniczeniu odpowiedzialności za roszczenia morskie z 1996 r. Tekst tej konwencji zostanie wprowadzony do prawa wspólnotowego, co zagwarantuje jego pełne i jednolite stosowanie na całym terytorium UE. Kolejnym krokiem ma być podjęcie przez Komisję starań o uzyskanie upoważnienia do podjęcia na forum IMO negocjacji dotyczących przeglądu protokołu do konwencji LLMC z 1996 r. w celu weryfikacji zasad określania momentu, w którym właściciel traci prawo do ograniczania swojej odpowiedzialności. Statki pływające pod banderą państwa niebędącego stroną konwencji LLMC z 1996 r. mają podlegać bardziej rygorystycznemu reżimowi odpowiedzialności, w którym poważne zaniedbanie powoduje usunięcie ograniczenia odpowiedzialności.

| 3.9.3 | Państwa członkowskie będą zobowiązane do zagwarantowania, że armatorzy pływający po wodach wspólnotowych, niezależnie od bandery statku, będą dysponowali gwarancją finansową z tytułu odpowiedzialności cywilnej, której wysokość może sięgać dwukrotnej wysokości pułapów ustalonych przez konwencję LLMC z 1996 r. Armatorzy muszą również posiadać gwarancję na pokrycie kosztów związanych z opuszczeniem marynarzy. Fakt posiadania gwarancji finansowej należy udowodnić, okazując odpowiednie zaświadczenia, które muszą być przechowywane na pokładzie statku. |
| --- | --- |

3.9.3

Państwa członkowskie będą zobowiązane do zagwarantowania, że armatorzy pływający po wodach wspólnotowych, niezależnie od bandery statku, będą dysponowali gwarancją finansową z tytułu odpowiedzialności cywilnej, której wysokość może sięgać dwukrotnej wysokości pułapów ustalonych przez konwencję LLMC z 1996 r. Armatorzy muszą również posiadać gwarancję na pokrycie kosztów związanych z opuszczeniem marynarzy. Fakt posiadania gwarancji finansowej należy udowodnić, okazując odpowiednie zaświadczenia, które muszą być przechowywane na pokładzie statku.

4.   Uwagi ogólne

4.1   Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zgodności z wymaganiami dotyczącymi państwa bandery

| 4.1.1 | EKES całkowicie popiera powyższy wniosek, ponieważ dzięki niemu państwa członkowskie będą musiały odpowiednio wypełniać swoje obowiązki oraz przestrzegać postanowień instrumentów IMO, w tym Kodeksu wykonawczego państwa bandery oraz systemu kontroli państwa bandery przyjętych przez tę organizację. |
| --- | --- |

4.1.1

EKES całkowicie popiera powyższy wniosek, ponieważ dzięki niemu państwa członkowskie będą musiały odpowiednio wypełniać swoje obowiązki oraz przestrzegać postanowień instrumentów IMO, w tym Kodeksu wykonawczego państwa bandery oraz systemu kontroli państwa bandery przyjętych przez tę organizację.

| 4.1.2 | EKES wyraża wątpliwość, czy potrzebny jest art. 9 wniosku: „Dochodzenie państwa bandery”, dotyczący dochodzeń w sprawie wypadku, skoro kwestie te zostały szczegółowo uregulowane w piątym z instrumentów zaproponowanych w ramach trzeciego pakietu w sprawie bezpieczeństwa morskiego. Niemniej jednak potwierdza to konieczność przeprowadzenia odpowiednich badań oraz wagę faktu, że państwa członkowskie będą zobowiązane do zapewnienia odpowiednich do tego celu zasobów, jak i że poniosą za to odpowiedzialność. |
| --- | --- |

4.1.2

EKES wyraża wątpliwość, czy potrzebny jest art. 9 wniosku: „Dochodzenie państwa bandery”, dotyczący dochodzeń w sprawie wypadku, skoro kwestie te zostały szczegółowo uregulowane w piątym z instrumentów zaproponowanych w ramach trzeciego pakietu w sprawie bezpieczeństwa morskiego. Niemniej jednak potwierdza to konieczność przeprowadzenia odpowiednich badań oraz wagę faktu, że państwa członkowskie będą zobowiązane do zapewnienia odpowiednich do tego celu zasobów, jak i że poniosą za to odpowiedzialność.

| 4.1.3 | Komitet uznaje, że celem art. 10 „Bezpieczna obsada załogowa” jest zagwarantowanie, że statki pływające pod banderą państwa członkowskiego będą miały odpowiednią obsadę załogową, zgodnie z rezolucją Zgromadzenia IMO A.890 (21) w sprawie zasad zapewniania bezpiecznej obsady załogowej (Principles on Safe Manning). EKES jest wszakże przekonany, że jednolite reguły, tzn. sprawiedliwe warunki konkurencji między państwami bandery, mają zasadnicze znaczenie, zaś propozycja sporządzenia sprawozdania przez Komisję, o czym mowa w art. 15 „Porozumienia o współpracy”, powinna zostać jak najszybciej zrealizowana. |
| --- | --- |

4.1.3

Komitet uznaje, że celem art. 10 „Bezpieczna obsada załogowa” jest zagwarantowanie, że statki pływające pod banderą państwa członkowskiego będą miały odpowiednią obsadę załogową, zgodnie z rezolucją Zgromadzenia IMO A.890 (21) w sprawie zasad zapewniania bezpiecznej obsady załogowej (Principles on Safe Manning). EKES jest wszakże przekonany, że jednolite reguły, tzn. sprawiedliwe warunki konkurencji między państwami bandery, mają zasadnicze znaczenie, zaś propozycja sporządzenia sprawozdania przez Komisję, o czym mowa w art. 15 „Porozumienia o współpracy”, powinna zostać jak najszybciej zrealizowana.

4.2   Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych reguł i norm dotyczących organizacji dokonujących inspekcji i przeglądów na statkach oraz odpowiednich działań administracji morskich

| 4.2.1 | Towarzystwa klasyfikacyjne w coraz większym stopniu przejmują wobec administracji państw bandery zadania i odpowiedzialność związane z zapewnianiem wysokiego poziomu bezpieczeństwa żeglugi oraz środowiska naturalnego. Dlatego EKES popiera zaproponowane środki mające służyć poprawie zarówno jakości działań wykonywanych przez towarzystwa w imieniu państw członkowskich, jak i zwiększeniu kontroli oraz skuteczności systemu sankcji poprzez ich stopniowanie. |
| --- | --- |

4.2.1

Towarzystwa klasyfikacyjne w coraz większym stopniu przejmują wobec administracji państw bandery zadania i odpowiedzialność związane z zapewnianiem wysokiego poziomu bezpieczeństwa żeglugi oraz środowiska naturalnego. Dlatego EKES popiera zaproponowane środki mające służyć poprawie zarówno jakości działań wykonywanych przez towarzystwa w imieniu państw członkowskich, jak i zwiększeniu kontroli oraz skuteczności systemu sankcji poprzez ich stopniowanie.

| 4.2.2 | Niemniej, zważywszy na to, że obecnie funkcje te się nakładają, EKES uważa, że należałoby lepiej rozdzielić funkcje statutowe oraz kontrolę, np. poprzez powierzanie ich różnym inspektorom w ramach jednej lub dwóch różnych organizacji. Z pewnością konieczny okaże się okres przejściowy, w którym poprzez negocjacje państw członkowskich z zainteresowanymi towarzystwami oraz pomiędzy samymi towarzystwami wypracuje się zbiór najlepszych praktyk, aby unikać konfliktu interesów. |
| --- | --- |

4.2.2

Niemniej, zważywszy na to, że obecnie funkcje te się nakładają, EKES uważa, że należałoby lepiej rozdzielić funkcje statutowe oraz kontrolę, np. poprzez powierzanie ich różnym inspektorom w ramach jednej lub dwóch różnych organizacji. Z pewnością konieczny okaże się okres przejściowy, w którym poprzez negocjacje państw członkowskich z zainteresowanymi towarzystwami oraz pomiędzy samymi towarzystwami wypracuje się zbiór najlepszych praktyk, aby unikać konfliktu interesów.

| 4.2.3 | Art. 19 ust. 3 nakłada na państwa członkowskie obowiązek współpracy z towarzystwami klasyfikacyjnymi przy opracowywaniu ich reguł lub standardów. Pomimo postanowień art. 16 i 17 EKES jest zdania, że taki sam obowiązek należy nałożyć na towarzystwa w stosunku do państw członkowskich. |
| --- | --- |

4.2.3

Art. 19 ust. 3 nakłada na państwa członkowskie obowiązek współpracy z towarzystwami klasyfikacyjnymi przy opracowywaniu ich reguł lub standardów. Pomimo postanowień art. 16 i 17 EKES jest zdania, że taki sam obowiązek należy nałożyć na towarzystwa w stosunku do państw członkowskich.

| 4.2.4 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje postanowienia art. 20 w zakresie dotyczącym wymogu, by uznane organizacje konsultowały się i współpracowały ze sobą w celu zapewnienia równoważnego i spójnego stosowania konwencji międzynarodowych. |
| --- | --- |

4.2.4

Komitet z zadowoleniem przyjmuje postanowienia art. 20 w zakresie dotyczącym wymogu, by uznane organizacje konsultowały się i współpracowały ze sobą w celu zapewnienia równoważnego i spójnego stosowania konwencji międzynarodowych.

4.3   Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kontroli państwa portu

| 4.3.1 | EKES popiera nowelizację dyrektywy w celu zapewnienia większej przejrzystości oraz wzmocnienia i poprawy efektywności kontroli państwa portu. Komitet zwraca uwagę, że w ciągu ostatnich sześciu lat liczba statków podlegających obowiązkowym szczegółowym inspekcjom wzrosła z 700 do 4 000. |
| --- | --- |

4.3.1

EKES popiera nowelizację dyrektywy w celu zapewnienia większej przejrzystości oraz wzmocnienia i poprawy efektywności kontroli państwa portu. Komitet zwraca uwagę, że w ciągu ostatnich sześciu lat liczba statków podlegających obowiązkowym szczegółowym inspekcjom wzrosła z 700 do 4 000.

| 4.3.2 | EKES popiera zamiar uprzywilejowania statków wysokiej jakości poprzez rzadsze poddawanie ich inspekcjom i skoncentrowanie działań kontrolnych na statkach stwarzających duże zagrożenie, jak również przeciwdziałanie wykorzystywaniu statków niespełniających standardów poprzez zakazanie im wstępu do unijnych portów. Ponieważ zasady funkcjonowania nowego systemu będą oparte na zasadach włączonych do załącznika III wniosku, nowelizacja dyrektywy zapewnia unikalną możliwość wprowadzenia i stosowania nowego systemu bez dalszej zwłoki. |
| --- | --- |

4.3.2

EKES popiera zamiar uprzywilejowania statków wysokiej jakości poprzez rzadsze poddawanie ich inspekcjom i skoncentrowanie działań kontrolnych na statkach stwarzających duże zagrożenie, jak również przeciwdziałanie wykorzystywaniu statków niespełniających standardów poprzez zakazanie im wstępu do unijnych portów. Ponieważ zasady funkcjonowania nowego systemu będą oparte na zasadach włączonych do załącznika III wniosku, nowelizacja dyrektywy zapewnia unikalną możliwość wprowadzenia i stosowania nowego systemu bez dalszej zwłoki.

| 4.3.3 | EKES z satysfakcją odnotowuje, że zwiększona zostanie rola pilotów we wczesnym wykrywaniu ewentualnych usterek, wyraża jednak zaniepokojenie, że pomieszanie funkcji komercyjnych z inspekcyjnymi nie będzie ułatwiało pracy pilotom, np. pilotom pełnomorskim zależnym od przedsiębiorstwa świadczącego usługi pilotażu nieobowiązkowego. |
| --- | --- |

4.3.3

EKES z satysfakcją odnotowuje, że zwiększona zostanie rola pilotów we wczesnym wykrywaniu ewentualnych usterek, wyraża jednak zaniepokojenie, że pomieszanie funkcji komercyjnych z inspekcyjnymi nie będzie ułatwiało pracy pilotom, np. pilotom pełnomorskim zależnym od przedsiębiorstwa świadczącego usługi pilotażu nieobowiązkowego.

| 4.3.4 | Z zadowoleniem przyjmuje również wprowadzenie obowiązku kontroli warunków pracy na statkach, ponieważ czynnik ludzki często odgrywa istotną rolę w morskich wypadkach. Inspekcja warunków życia i pracy marynarzy na pokładzie oraz ich kwalifikacji wymaga zwiększenia obsady inspektorów mających szczególne kompetencje w tej dziedzinie — trudno byłoby jednemu inspektorowi przeprowadzić w krótkim terminie podwójną szczegółową inspekcję pod względem technicznym i społecznym. |
| --- | --- |

4.3.4

Z zadowoleniem przyjmuje również wprowadzenie obowiązku kontroli warunków pracy na statkach, ponieważ czynnik ludzki często odgrywa istotną rolę w morskich wypadkach. Inspekcja warunków życia i pracy marynarzy na pokładzie oraz ich kwalifikacji wymaga zwiększenia obsady inspektorów mających szczególne kompetencje w tej dziedzinie — trudno byłoby jednemu inspektorowi przeprowadzić w krótkim terminie podwójną szczegółową inspekcję pod względem technicznym i społecznym.

| 4.3.5 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje również wymóg zawarty w art. 20, przewidujący, że Komisja co roku będzie sporządzać „czarną listę” armatorów i przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

4.3.5

Komitet z zadowoleniem przyjmuje również wymóg zawarty w art. 20, przewidujący, że Komisja co roku będzie sporządzać „czarną listę” armatorów i przedsiębiorstw.

4.4   Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2002/59/WE ustanawiającą wspólnotowy system monitorowania i informacji o ruchu statków

| 4.4.1 | EKES z satysfakcją odnotowuje, że jego wielokrotnie ponawiane wezwania do ustanowienia systemu dotyczącego statków znajdujących się w niebezpieczeństwie zostały w końcu wysłuchane, dlatego popiera propozycję wzmocnienia skuteczności dyrektywy poprzez zwiększenie i harmonizację wymogów dotyczących „miejsca schronienia” (3). Zaświadczenie o przynależności do towarzystwa ubezpieczeniowego dla armatorów statków (klub P&I — Protection and Indemnity) powinno stanowić dostateczną gwarancję finansową, by uzyskać wstęp do miejsca schronienia. Równocześnie jednak należy stwierdzić, że brak zaświadczenia nie powinien stanowić pretekstu do odmowy przyjęcia zagrożonego statku w miejscu schronienia. |
| --- | --- |

4.4.1

EKES z satysfakcją odnotowuje, że jego wielokrotnie ponawiane wezwania do ustanowienia systemu dotyczącego statków znajdujących się w niebezpieczeństwie zostały w końcu wysłuchane, dlatego popiera propozycję wzmocnienia skuteczności dyrektywy poprzez zwiększenie i harmonizację wymogów dotyczących „miejsca schronienia” (3). Zaświadczenie o przynależności do towarzystwa ubezpieczeniowego dla armatorów statków (klub P&I — Protection and Indemnity) powinno stanowić dostateczną gwarancję finansową, by uzyskać wstęp do miejsca schronienia. Równocześnie jednak należy stwierdzić, że brak zaświadczenia nie powinien stanowić pretekstu do odmowy przyjęcia zagrożonego statku w miejscu schronienia.

| 4.4.2 | Komitet uważa, że niezależny organ właściwy do podjęcia działań w razie wypadków i wprowadzenia statków znajdujących się w niebezpieczeństwie do miejsca schronienia powinien łączyć niezbędne kompetencje, niezależnie od obowiązku konsultowania się z zainteresowanymi stronami, i móc podejmować decyzje oraz wykonywać wszystkie niezbędne uprawnienia, w tym w zakresie ewentualnych finansowych następstw decyzji podjętych w sytuacji krytycznej. |
| --- | --- |

4.4.2

Komitet uważa, że niezależny organ właściwy do podjęcia działań w razie wypadków i wprowadzenia statków znajdujących się w niebezpieczeństwie do miejsca schronienia powinien łączyć niezbędne kompetencje, niezależnie od obowiązku konsultowania się z zainteresowanymi stronami, i móc podejmować decyzje oraz wykonywać wszystkie niezbędne uprawnienia, w tym w zakresie ewentualnych finansowych następstw decyzji podjętych w sytuacji krytycznej.

| 4.4.3 | EKES zwraca uwagę, że rybołówstwo stanowi jeden z najbardziej ryzykownych rodzajów działalności, dlatego z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie obowiązku instalowania systemów AIS na pokładzie kutrów. Małe i średnie przedsiębiorstwa, zwłaszcza z branży rybołówstwa przybrzeżnego, powinny korzystać ze wsparcia na zakup wyposażenia lub z udogodnień w tym zakresie (4). |
| --- | --- |

4.4.3

EKES zwraca uwagę, że rybołówstwo stanowi jeden z najbardziej ryzykownych rodzajów działalności, dlatego z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie obowiązku instalowania systemów AIS na pokładzie kutrów. Małe i średnie przedsiębiorstwa, zwłaszcza z branży rybołówstwa przybrzeżnego, powinny korzystać ze wsparcia na zakup wyposażenia lub z udogodnień w tym zakresie (4).

| 4.4.4 | Komitet popiera również przepisy umożliwiające państwom nadbrzeżnym podejmowanie odpowiednich działań w celu zmniejszenia zagrożeń dotyczących żeglugi, związanych z formacjami lodowymi występującymi na niektórych obszarach morskich na północy UE. Ma to szczególne znaczenie ze względu na bardzo wysokie zagrożenie na Morzu Bałtyckim, którędy transportowane są znaczne ilości ropy naftowej i jej produktów. Jednakże w celu zapobieżenia ewentualnym problemom związanym z zasadami postępowania w przypadku wystąpienia formacji lodowych, ustanowionymi przez niektóre towarzystwa klasyfikacyjne, państwa powinny ujednolicić swoje własne zasady w tym zakresie. |
| --- | --- |

4.4.4

Komitet popiera również przepisy umożliwiające państwom nadbrzeżnym podejmowanie odpowiednich działań w celu zmniejszenia zagrożeń dotyczących żeglugi, związanych z formacjami lodowymi występującymi na niektórych obszarach morskich na północy UE. Ma to szczególne znaczenie ze względu na bardzo wysokie zagrożenie na Morzu Bałtyckim, którędy transportowane są znaczne ilości ropy naftowej i jej produktów. Jednakże w celu zapobieżenia ewentualnym problemom związanym z zasadami postępowania w przypadku wystąpienia formacji lodowych, ustanowionymi przez niektóre towarzystwa klasyfikacyjne, państwa powinny ujednolicić swoje własne zasady w tym zakresie.

| 4.4.5 | EKES podziela stanowisko, że wdrożenie platformy wymiany danych SafeSeaNet znacząco przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa morskiego na wodach UE. |
| --- | --- |

4.4.5

EKES podziela stanowisko, że wdrożenie platformy wymiany danych SafeSeaNet znacząco przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa morskiego na wodach UE.

4.5   Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej podstawowe zasady regulujące postępowanie dochodzeniowe w sprawie wypadków w sektorze transportu morskiego i zmieniającej dyrektywy 1999/35/WE i 2002/59/WE

| 4.5.1 | EKES popiera ten wniosek, ponieważ tylko niezależne techniczne dochodzenia w sprawach wypadków pozwolą podjąć odpowiednie działania mające zapobiec ponownemu wystąpieniu takich zdarzeń. Komitet popiera również ustanowienie niezależnych specjalistycznych instytucji mających prowadzić takie dochodzenia, jak również wyraźne oddzielenie takich dochodzeń od postępowań mających na celu ukaranie sprawców wypadku. |
| --- | --- |

4.5.1

EKES popiera ten wniosek, ponieważ tylko niezależne techniczne dochodzenia w sprawach wypadków pozwolą podjąć odpowiednie działania mające zapobiec ponownemu wystąpieniu takich zdarzeń. Komitet popiera również ustanowienie niezależnych specjalistycznych instytucji mających prowadzić takie dochodzenia, jak również wyraźne oddzielenie takich dochodzeń od postępowań mających na celu ukaranie sprawców wypadku.

| 4.5.2 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje zapis w art. 7 o przeprowadzaniu wspólnych dochodzeń dotyczących bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

4.5.2

Komitet z zadowoleniem przyjmuje zapis w art. 7 o przeprowadzaniu wspólnych dochodzeń dotyczących bezpieczeństwa.

| 4.5.3 | Komitet uważa, że duże znaczenie ma zapis w art. 9 mówiący o nieujawnianiu innych informacji niż te, które mają na celu dochodzenie dotyczące bezpieczeństwa. Niepokojący jest przepis, który umożliwia władzom sądowym wydanie zgody na udzielenie informacji. EKES uważa w związku z tym, że korzystne byłoby wprowadzenie zapisu, zgodnie z którym zeznania osób złożone w ramach takich technicznych dochodzeń w sprawie wypadków nie mogłyby zostać następnie wykorzystane przeciwko nim, a nawet gwarantowano by takim osobom anonimowość. Podobnie jak w przypadku sektora przewoźników lotniczych, udział w dochodzeniu przedstawicieli sektora żeglugi oraz zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego na obszarach dotkniętych skutkami wypadku przyczyniłby się do uzyskania wszystkich możliwych informacji na temat możliwości zapobiegania takim wypadkom w przyszłości oraz zapewnienia przejrzystości. Komisja słusznie przewidziała ponadto zorganizowanie wymiany informacji w celu wykorzystania doświadczeń. |
| --- | --- |

4.5.3

Komitet uważa, że duże znaczenie ma zapis w art. 9 mówiący o nieujawnianiu innych informacji niż te, które mają na celu dochodzenie dotyczące bezpieczeństwa. Niepokojący jest przepis, który umożliwia władzom sądowym wydanie zgody na udzielenie informacji. EKES uważa w związku z tym, że korzystne byłoby wprowadzenie zapisu, zgodnie z którym zeznania osób złożone w ramach takich technicznych dochodzeń w sprawie wypadków nie mogłyby zostać następnie wykorzystane przeciwko nim, a nawet gwarantowano by takim osobom anonimowość. Podobnie jak w przypadku sektora przewoźników lotniczych, udział w dochodzeniu przedstawicieli sektora żeglugi oraz zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego na obszarach dotkniętych skutkami wypadku przyczyniłby się do uzyskania wszystkich możliwych informacji na temat możliwości zapobiegania takim wypadkom w przyszłości oraz zapewnienia przejrzystości. Komisja słusznie przewidziała ponadto zorganizowanie wymiany informacji w celu wykorzystania doświadczeń.

4.6   Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpowiedzialności przewoźników pasażerskich na morzu i wodach śródlądowych z tytułu wypadków

| 4.6.1 | EKES popiera podstawowy cel powyższego wniosku, jakim jest wprowadzenie na szczeblu UE przepisów, które umożliwią wszystkim pasażerom korzystanie z tego samego sytemu ochrony w razie wypadku: udoskonalone zasady odpowiedzialności przewoźnika, system obligatoryjnych ubezpieczeń oraz odpowiedni pułap odszkodowania. Przedmiotowe zasady ochrony dotyczą także wszystkich pasażerów, którzy nabyli swoje bilety w Europie, nawet jeżeli cel ich podróży znajduje się poza wodami wspólnotowymi lub jeśli podróżują oni na pokładzie statku pod banderą państwa trzeciego. |
| --- | --- |

4.6.1

EKES popiera podstawowy cel powyższego wniosku, jakim jest wprowadzenie na szczeblu UE przepisów, które umożliwią wszystkim pasażerom korzystanie z tego samego sytemu ochrony w razie wypadku: udoskonalone zasady odpowiedzialności przewoźnika, system obligatoryjnych ubezpieczeń oraz odpowiedni pułap odszkodowania. Przedmiotowe zasady ochrony dotyczą także wszystkich pasażerów, którzy nabyli swoje bilety w Europie, nawet jeżeli cel ich podróży znajduje się poza wodami wspólnotowymi lub jeśli podróżują oni na pokładzie statku pod banderą państwa trzeciego.

| 4.6.2 | EKES przypomina, że zgodnie z projektem decyzji (z 2003 r.) państwa członkowskie zostały wezwane do ratyfikowania protokołu ateńskiego do końca 2005 r. Niestety, proces ratyfikacji został zablokowany. Powyższy wniosek pozwoliłby zapewnić jednolite stosowanie postanowień protokołu ateńskiego na terytorium całej Unii. Włączenie protokołu ateńskiego do prawa wspólnotowego nie będzie stanowić przeszkody w ratyfikowaniu tego protokołu przez państwa członkowskie, co pozwoli zagwarantować, że ostatecznie zacznie on być stosowany na szczeblu międzynarodowym. |
| --- | --- |

4.6.2

EKES przypomina, że zgodnie z projektem decyzji (z 2003 r.) państwa członkowskie zostały wezwane do ratyfikowania protokołu ateńskiego do końca 2005 r. Niestety, proces ratyfikacji został zablokowany. Powyższy wniosek pozwoliłby zapewnić jednolite stosowanie postanowień protokołu ateńskiego na terytorium całej Unii. Włączenie protokołu ateńskiego do prawa wspólnotowego nie będzie stanowić przeszkody w ratyfikowaniu tego protokołu przez państwa członkowskie, co pozwoli zagwarantować, że ostatecznie zacznie on być stosowany na szczeblu międzynarodowym.

| 4.6.3 | EKES zwraca uwagę na dwie istotne, nierozwiązane jeszcze kwestie dotyczące ratyfikacji przez państwa członkowskie instrumentów IMO oraz wejścia w życie protokołu ateńskiego z 2002 r. Po pierwsze chodzi o kwestię wojny/terroryzmu. EKES zwraca uwagę na rezolucję IMO, zgodnie z którą państwa mogą wprowadzić w swoich dokumentach ratyfikacyjnych zastrzeżenia, by zyskać możliwość wydawania wymaganych zaświadczeń ubezpieczeniowych nieobejmujących skutków działań wojennych lub ataków terrorystycznych. Po drugie, w odniesieniu do pułapu odszkodowań, międzynarodowa grupa klubów P&I oświadczyła, że będzie w stanie udzielić gwarancji na kwoty odpowiadające maksymalnym pułapom przewidzianym w protokole, o ile znajdzie się rozwiązanie dla problemu terroryzmu. Równocześnie poddano pod rozwagę rozwiązania alternatywne i być może na poziomie międzynarodowym i/lub europejskim uda się wypracować rozwiązania możliwe do zastosowania. W ramach obecnej rewizji Funduszu Solidarności Unii Europejskiej (rozporządzenie (WE) 2012/2002), którego nowa wersja ma wejść w życie w 2007 r., można ująć przepis o pomocy w przypadku katastrof — także wynikających z ataków terrorystycznych. Jednak taki przepis nigdy nie zastąpi wynegocjowanego rozwiązania przewidującego pokrycie przez ubezpieczyciela strat spowodowanych atakiem terrorystów. A właśnie wynegocjowanie takiego rozwiązania Komitet uważa za pilne. |
| --- | --- |

4.6.3

EKES zwraca uwagę na dwie istotne, nierozwiązane jeszcze kwestie dotyczące ratyfikacji przez państwa członkowskie instrumentów IMO oraz wejścia w życie protokołu ateńskiego z 2002 r. Po pierwsze chodzi o kwestię wojny/terroryzmu. EKES zwraca uwagę na rezolucję IMO, zgodnie z którą państwa mogą wprowadzić w swoich dokumentach ratyfikacyjnych zastrzeżenia, by zyskać możliwość wydawania wymaganych zaświadczeń ubezpieczeniowych nieobejmujących skutków działań wojennych lub ataków terrorystycznych. Po drugie, w odniesieniu do pułapu odszkodowań, międzynarodowa grupa klubów P&I oświadczyła, że będzie w stanie udzielić gwarancji na kwoty odpowiadające maksymalnym pułapom przewidzianym w protokole, o ile znajdzie się rozwiązanie dla problemu terroryzmu. Równocześnie poddano pod rozwagę rozwiązania alternatywne i być może na poziomie międzynarodowym i/lub europejskim uda się wypracować rozwiązania możliwe do zastosowania. W ramach obecnej rewizji Funduszu Solidarności Unii Europejskiej (rozporządzenie (WE) 2012/2002), którego nowa wersja ma wejść w życie w 2007 r., można ująć przepis o pomocy w przypadku katastrof — także wynikających z ataków terrorystycznych. Jednak taki przepis nigdy nie zastąpi wynegocjowanego rozwiązania przewidującego pokrycie przez ubezpieczyciela strat spowodowanych atakiem terrorystów. A właśnie wynegocjowanie takiego rozwiązania Komitet uważa za pilne.

| 4.6.4 | EKES uznaje korzyści związane z wprowadzeniem rozwiązania zakładającego przyznawanie identycznych odszkodowań pasażerom statków kursujących na szlakach wspólnotowych i międzynarodowych. Jednakże dla niektórych małych przedsiębiorstw lub w przypadku niektórych usług może ono oznaczać poważne trudności. |
| --- | --- |

4.6.4

EKES uznaje korzyści związane z wprowadzeniem rozwiązania zakładającego przyznawanie identycznych odszkodowań pasażerom statków kursujących na szlakach wspólnotowych i międzynarodowych. Jednakże dla niektórych małych przedsiębiorstw lub w przypadku niektórych usług może ono oznaczać poważne trudności.

| 4.6.5 | W odniesieniu do usług krajowego pasażerskiego transportu morskiego, EKES proponuje w pierwszym okresie stopniowe wprowadzanie (okres przejściowy) omawianego wniosku w celu zminimalizowania ewentualnego negatywnego wpływu na te usługi. W przeciwnym wypadku poważnie ograniczona zostałaby rentowność usług na lokalnych połączeniach promowych, ze szkodą dla regularnej obsługi transportowej wysp. |
| --- | --- |

4.6.5

W odniesieniu do usług krajowego pasażerskiego transportu morskiego, EKES proponuje w pierwszym okresie stopniowe wprowadzanie (okres przejściowy) omawianego wniosku w celu zminimalizowania ewentualnego negatywnego wpływu na te usługi. W przeciwnym wypadku poważnie ograniczona zostałaby rentowność usług na lokalnych połączeniach promowych, ze szkodą dla regularnej obsługi transportowej wysp.

| 4.6.6 | Komitet popiera wniosek, jeśli chodzi o wcześniejsze płatności na rzecz ofiar wypadków, lub na rzecz ich prawnych następców. Jest to związane z zagadnieniem katastrof statków, które zostało ściśle ustalone w protokole ateńskim. |
| --- | --- |

4.6.6

Komitet popiera wniosek, jeśli chodzi o wcześniejsze płatności na rzecz ofiar wypadków, lub na rzecz ich prawnych następców. Jest to związane z zagadnieniem katastrof statków, które zostało ściśle ustalone w protokole ateńskim.

| 4.6.7 | Przepisy dotyczące osób niepełnosprawnych oraz informacji udzielanych przed rozpoczęciem podróży należy traktować jako uzupełnienie, a nie odstępstwo od protokołu ateńskiego. Przepisy o podobnym charakterze, w tym przypadku w stosunku do konwencji montrealskiej, wprowadzono w rozporządzeniu dotyczącym pasażerów samolotów. |
| --- | --- |

4.6.7

Przepisy dotyczące osób niepełnosprawnych oraz informacji udzielanych przed rozpoczęciem podróży należy traktować jako uzupełnienie, a nie odstępstwo od protokołu ateńskiego. Przepisy o podobnym charakterze, w tym przypadku w stosunku do konwencji montrealskiej, wprowadzono w rozporządzeniu dotyczącym pasażerów samolotów.

| 4.6.8 | W odniesieniu do żeglugi śródlądowej EKES jest zdania, że trzeci pakiet aktów dotyczących bezpieczeństwa morskiego nie uwzględnia różnic pomiędzy śródlądowymi szlakami wodnymi (rzeki i delty, kanały, jeziora) a transportem morskim: krajowym (do wysp, gdzie w świadczeniu usług publicznych zakłada się istnienie ciągłości terytorialnej) i międzynarodowym. Zarówno wykorzystanie, jak i charakter tych szlaków są różne i uzasadniają zastosowanie różnych reżimów prawnych (w odniesieniu do nawigacji/ bezpieczeństwa/niezawodności, zasad odpowiedzialności i obowiązkowych ubezpieczeń). |
| --- | --- |

4.6.8

W odniesieniu do żeglugi śródlądowej EKES jest zdania, że trzeci pakiet aktów dotyczących bezpieczeństwa morskiego nie uwzględnia różnic pomiędzy śródlądowymi szlakami wodnymi (rzeki i delty, kanały, jeziora) a transportem morskim: krajowym (do wysp, gdzie w świadczeniu usług publicznych zakłada się istnienie ciągłości terytorialnej) i międzynarodowym. Zarówno wykorzystanie, jak i charakter tych szlaków są różne i uzasadniają zastosowanie różnych reżimów prawnych (w odniesieniu do nawigacji/ bezpieczeństwa/niezawodności, zasad odpowiedzialności i obowiązkowych ubezpieczeń).

4.7   Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpowiedzialności cywilnej i gwarancji finansowych armatorów

| 4.7.1 | EKES popiera propozycję ratyfikacji przez państwa członkowskie protokołu LLMC z 1996 r., przewidującego podwojenie pułapów odpowiedzialności cywilnej armatorów w porównaniu z poziomem ustalonym w protokole z 1976 r., który miał charakter konwencji ramowej, dotyczącej wszelkiego rodzaju roszczeń morskich. Jednakże EKES zwraca także uwagę na propozycję, by wszystkie statki (niezależnie od bandery) wpływające na wody UE zobowiązane były do posiadania zaświadczenia o gwarancjach finansowych na kwotę dwukrotnie przewyższającą pułap ustalony w protokole LLMC z 1996 r. |
| --- | --- |

4.7.1

EKES popiera propozycję ratyfikacji przez państwa członkowskie protokołu LLMC z 1996 r., przewidującego podwojenie pułapów odpowiedzialności cywilnej armatorów w porównaniu z poziomem ustalonym w protokole z 1976 r., który miał charakter konwencji ramowej, dotyczącej wszelkiego rodzaju roszczeń morskich. Jednakże EKES zwraca także uwagę na propozycję, by wszystkie statki (niezależnie od bandery) wpływające na wody UE zobowiązane były do posiadania zaświadczenia o gwarancjach finansowych na kwotę dwukrotnie przewyższającą pułap ustalony w protokole LLMC z 1996 r.

| 4.7.2 | Zgodnie z Konwencją ONZ o prawie morza (UNCLOS) państwa nadbrzeżne mogą wprowadzać wymogi wykraczające poza zakres konwencji wyłącznie wobec zawijających do ich portów statków pływających pod banderą państw trzecich. Kluby P&I oświadczyły, że zamierzają wystawiać tylko zaświadczenia zgodne z wyższymi pułapami określonymi w protokole z 1996 r. |
| --- | --- |

4.7.2

Zgodnie z Konwencją ONZ o prawie morza (UNCLOS) państwa nadbrzeżne mogą wprowadzać wymogi wykraczające poza zakres konwencji wyłącznie wobec zawijających do ich portów statków pływających pod banderą państw trzecich. Kluby P&I oświadczyły, że zamierzają wystawiać tylko zaświadczenia zgodne z wyższymi pułapami określonymi w protokole z 1996 r.

| 4.7.3 | Ubezpieczenie stanowi lepsze rozwiązanie niż niewypłacalność i zależy od jasnych kryteriów odpowiedzialności. Konsekwencją rozwiązania, zgodnie z którym poważne zaniedbanie powoduje zniesienie ograniczenia odpowiedzialności może być skurczenie się rynku ubezpieczeń oraz wzrost liczby armatorów dysponujących jednym statkiem, działających w formie spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. |
| --- | --- |

4.7.3

Ubezpieczenie stanowi lepsze rozwiązanie niż niewypłacalność i zależy od jasnych kryteriów odpowiedzialności. Konsekwencją rozwiązania, zgodnie z którym poważne zaniedbanie powoduje zniesienie ograniczenia odpowiedzialności może być skurczenie się rynku ubezpieczeń oraz wzrost liczby armatorów dysponujących jednym statkiem, działających w formie spółek z ograniczoną odpowiedzialnością.

| 4.7.4 | Niemniej jednak Komitet stwierdza, że w ostatnich latach bardzo zmienił się sposób postrzegania i oceniania szkód i odpowiedzialności — odszkodowania wypłacane w przypadku szkód są bardzo często postrzegane jako niższe od wyceny stwierdzonych szkód bezpośrednich, a przede wszystkim pośrednich. Bez wątpienia bardzo pożądana byłaby poprawa sytuacji w tym zakresie. EKES proponuje Komisji, by przeprowadziła ekonomiczną analizę swojego wniosku. W ramach tej analizy należy zbadać, jakie będą gospodarcze konsekwencje całkowitego zniesienia ograniczenia odpowiedzialności i czy nie należałoby zwiększyć pułapów. |
| --- | --- |

4.7.4

Niemniej jednak Komitet stwierdza, że w ostatnich latach bardzo zmienił się sposób postrzegania i oceniania szkód i odpowiedzialności — odszkodowania wypłacane w przypadku szkód są bardzo często postrzegane jako niższe od wyceny stwierdzonych szkód bezpośrednich, a przede wszystkim pośrednich. Bez wątpienia bardzo pożądana byłaby poprawa sytuacji w tym zakresie. EKES proponuje Komisji, by przeprowadziła ekonomiczną analizę swojego wniosku. W ramach tej analizy należy zbadać, jakie będą gospodarcze konsekwencje całkowitego zniesienia ograniczenia odpowiedzialności i czy nie należałoby zwiększyć pułapów.

| 4.7.4.1 | EKES przywołuje swoje wcześniejsze opinie dotyczące pakietów Erika I i Erika II oraz powtarza, że podstawową miarą powinna być szybkie i gwarantowane rekompensowanie ofiarom poniesionych przez nie szkód, a nie zachęta do wchodzenia w spory sądowe i wydłużania procesów. Ratyfikacja wszystkich istniejących konwencji IMO powinna pozwolić na zapewnienie odpowiedniej odpowiedzialności cywilnej, obowiązkowego ubezpieczenia oraz bezpośredniego działania w przypadku wyraźnie określonych roszczeń, jak to przewidziano w proponowanej dyrektywie. |
| --- | --- |

4.7.4.1

EKES przywołuje swoje wcześniejsze opinie dotyczące pakietów Erika I i Erika II oraz powtarza, że podstawową miarą powinna być szybkie i gwarantowane rekompensowanie ofiarom poniesionych przez nie szkód, a nie zachęta do wchodzenia w spory sądowe i wydłużania procesów. Ratyfikacja wszystkich istniejących konwencji IMO powinna pozwolić na zapewnienie odpowiedniej odpowiedzialności cywilnej, obowiązkowego ubezpieczenia oraz bezpośredniego działania w przypadku wyraźnie określonych roszczeń, jak to przewidziano w proponowanej dyrektywie.

| 4.7.4.2 | EKES jest zdania, że zasady rządzące odpowiedzialnością cywilną powinny być jasne i przejrzyste. Termin „poważne zaniedbanie” (gross negligence) jest powszechnie stosowany w prawie morskim w sporach dotyczących szkód w ładunku. Na niwie międzynarodowej dla oddalenia niezawinionej odpowiedzialności stosuje się termin „postępowanie lekkomyślne ze świadomością prawdopodobieństwa nastąpienia szkody” (recklessness with knowledge), za którym to Komitet optował w opinii dotyczącej pakietu Erika II, jednak w odniesieniu do zanieczyszczeń ropą naftową. W tym celu Komitet proponuje wymienić w projekcie dyrektywy kilka obiektywnych czynników, co pomogłoby państwom członkowskim i ich sądom określić, jakie przypadki kwalifikują się jako poważne zaniedbanie. W przeciwnym wypadku może pojawić się ryzyko rozbieżności we wdrażaniu dyrektywy przez poszczególne państwa członkowskie. |
| --- | --- |

4.7.4.2

EKES jest zdania, że zasady rządzące odpowiedzialnością cywilną powinny być jasne i przejrzyste. Termin „poważne zaniedbanie” (gross negligence) jest powszechnie stosowany w prawie morskim w sporach dotyczących szkód w ładunku. Na niwie międzynarodowej dla oddalenia niezawinionej odpowiedzialności stosuje się termin „postępowanie lekkomyślne ze świadomością prawdopodobieństwa nastąpienia szkody” (recklessness with knowledge), za którym to Komitet optował w opinii dotyczącej pakietu Erika II, jednak w odniesieniu do zanieczyszczeń ropą naftową. W tym celu Komitet proponuje wymienić w projekcie dyrektywy kilka obiektywnych czynników, co pomogłoby państwom członkowskim i ich sądom określić, jakie przypadki kwalifikują się jako poważne zaniedbanie. W przeciwnym wypadku może pojawić się ryzyko rozbieżności we wdrażaniu dyrektywy przez poszczególne państwa członkowskie.

| 4.7.4.3 | EKES uważa, że zaświadczenia o posiadaniu gwarancji finansowych powinny być raczej potwierdzane zaświadczeniem o przynależności do klubu P&I niż zaświadczeniem wydawanym przez państwo członkowskie UE. Zaświadczenia o przynależności do klubu P&I odpowiadają celom proponowanego aktu prawnego i można je łatwo uzyskać od klubów P&I. |
| --- | --- |

4.7.4.3

EKES uważa, że zaświadczenia o posiadaniu gwarancji finansowych powinny być raczej potwierdzane zaświadczeniem o przynależności do klubu P&I niż zaświadczeniem wydawanym przez państwo członkowskie UE. Zaświadczenia o przynależności do klubu P&I odpowiadają celom proponowanego aktu prawnego i można je łatwo uzyskać od klubów P&I.

| 4.7.5 | Zdaniem Komitetu wniosek, w swoim obecnym kształcie, jest sprzeczny z dyrektywą 2004/35/WE z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu, w której uznano, że w pierwszej kolejności zastosowaniu podlegają konwencje IMO, w tym konwencja LLMC. Mogłyby stąd wyniknąć problemy w dziedzinie międzynarodowego prawa traktatów w wypadku państw członkowskich będących stronami konwencji LLMC z roku 1976 i 1996. |
| --- | --- |

4.7.5

Zdaniem Komitetu wniosek, w swoim obecnym kształcie, jest sprzeczny z dyrektywą 2004/35/WE z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu, w której uznano, że w pierwszej kolejności zastosowaniu podlegają konwencje IMO, w tym konwencja LLMC. Mogłyby stąd wyniknąć problemy w dziedzinie międzynarodowego prawa traktatów w wypadku państw członkowskich będących stronami konwencji LLMC z roku 1976 i 1996.

| 4.7.5.1 | EKES popiera propozycję, by statki musiały dysponować zaświadczeniem o posiadaniu gwarancji finansowych w razie pozostawienia załogi przez armatora, i zauważa, że grupa robocza MOM-MOP pracuje nad tą kwestią, wchodzącą w zakres kompetencji tej grupy na szczeblu międzynarodowym. |
| --- | --- |

4.7.5.1

EKES popiera propozycję, by statki musiały dysponować zaświadczeniem o posiadaniu gwarancji finansowych w razie pozostawienia załogi przez armatora, i zauważa, że grupa robocza MOM-MOP pracuje nad tą kwestią, wchodzącą w zakres kompetencji tej grupy na szczeblu międzynarodowym.

| 4.7.6 | Kwestie odpowiedzialności i odszkodowań z tytułu wycieku substancji chemicznych i olejów zbiornikowych zostały uregulowane w konwencjach dotyczących substancji niebezpiecznych i szkodliwych oraz zanieczyszczenia olejami, stanowiących owoc wspólnych uzgodnień społeczności międzynarodowej. EKES wzywa Komisję, by dołożyła wszelkich starań na rzecz szybkiego wejścia w życie w UE obu tych konwencji, czyli ich bezzwłocznej ratyfikacji przez państwa członkowskie UE. |
| --- | --- |

4.7.6

Kwestie odpowiedzialności i odszkodowań z tytułu wycieku substancji chemicznych i olejów zbiornikowych zostały uregulowane w konwencjach dotyczących substancji niebezpiecznych i szkodliwych oraz zanieczyszczenia olejami, stanowiących owoc wspólnych uzgodnień społeczności międzynarodowej. EKES wzywa Komisję, by dołożyła wszelkich starań na rzecz szybkiego wejścia w życie w UE obu tych konwencji, czyli ich bezzwłocznej ratyfikacji przez państwa członkowskie UE.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1 | Komitet z uwagą odnotowuje, że niedawno odbyła się zorganizowana w ramach MOP 94. Międzynarodowa Konferencja Pracy (Sesja Morska), która przyjęła skonsolidowaną konwencję morską, zawierającą przepisy imperatywne oraz zalecenia. Wszystkie konwencje morskie przyjęte od lat 20. ubiegłego wieku i kilkakrotnie zmieniane zebrano teraz w zmodernizowanej wersji w klarownym i powszechnym Morskim kodeksie pracy. EKES zauważa także zamiar Komisji polegający na włączeniu konwencji MOP (kodeksu morskiego) do prawa UE oraz popiera działania podejmowane przez grupę roboczą ds. dialogu społecznego na rzecz realizacji konwencji, a następnie jak najlepszego jej transponowania do prawa wspólnotowego. |
| --- | --- |

5.1

Komitet z uwagą odnotowuje, że niedawno odbyła się zorganizowana w ramach MOP 94. Międzynarodowa Konferencja Pracy (Sesja Morska), która przyjęła skonsolidowaną konwencję morską, zawierającą przepisy imperatywne oraz zalecenia. Wszystkie konwencje morskie przyjęte od lat 20. ubiegłego wieku i kilkakrotnie zmieniane zebrano teraz w zmodernizowanej wersji w klarownym i powszechnym Morskim kodeksie pracy. EKES zauważa także zamiar Komisji polegający na włączeniu konwencji MOP (kodeksu morskiego) do prawa UE oraz popiera działania podejmowane przez grupę roboczą ds. dialogu społecznego na rzecz realizacji konwencji, a następnie jak najlepszego jej transponowania do prawa wspólnotowego.

| 5.2 | Z uwagi na swoją stałą troskę o element ludzki w transporcie morskim Komitet wzywa zwłaszcza Komisję, by priorytetowo traktowała zachęcanie państw członkowskich do jak najszybszej ratyfikacji tej konwencji, co stworzy jednolitą podstawę prawną. Aby konwencja mogła wejść w życie, musi ją ratyfikować 30 państw, reprezentujących jedną trzecią światowego tonażu brutto. UE mogłaby się do tego znacząco przyczynić, zachęcając do ratyfikacji konwencji także przez kraje EOG i państwa trzecie, z którymi podpisała porozumienia o współpracy gospodarczej. |
| --- | --- |

5.2

Z uwagi na swoją stałą troskę o element ludzki w transporcie morskim Komitet wzywa zwłaszcza Komisję, by priorytetowo traktowała zachęcanie państw członkowskich do jak najszybszej ratyfikacji tej konwencji, co stworzy jednolitą podstawę prawną. Aby konwencja mogła wejść w życie, musi ją ratyfikować 30 państw, reprezentujących jedną trzecią światowego tonażu brutto. UE mogłaby się do tego znacząco przyczynić, zachęcając do ratyfikacji konwencji także przez kraje EOG i państwa trzecie, z którymi podpisała porozumienia o współpracy gospodarczej.

| 5.3 | Skumulowany wpływ proponowanych środków na administracje państw portu i państw bandery (wydawanie świadectw, inspekcje warunków społecznych, nasilenie inspekcji, docelowo przeprowadzanie inspekcji 100 % statków itd.) powinien zostać szybko zmierzony przez odpowiednie władze, tak aby w stosownym czasie podjęły one działania związane z organizacją, finansami i rekrutacją kadr. |
| --- | --- |

5.3

Skumulowany wpływ proponowanych środków na administracje państw portu i państw bandery (wydawanie świadectw, inspekcje warunków społecznych, nasilenie inspekcji, docelowo przeprowadzanie inspekcji 100 % statków itd.) powinien zostać szybko zmierzony przez odpowiednie władze, tak aby w stosownym czasie podjęły one działania związane z organizacją, finansami i rekrutacją kadr.

| 5.4 | Zważywszy na poważne obowiązki Europejskiej Agencji Morskiej, powinna ona także dysponować wystarczającymi środkami na ich jak najlepszą realizację. |
| --- | --- |

5.4

Zważywszy na poważne obowiązki Europejskiej Agencji Morskiej, powinna ona także dysponować wystarczającymi środkami na ich jak najlepszą realizację.

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Dyrektywa Parlemantu Europejskiego i Rady zmieniająca dyrektywę 95/21/WE Rady dotyczącą przestrzegania, w odniesieniu do żeglugi morskiej korzystającej ze wspólnotowych portów oraz żeglugi morskiej po wodach znajdujących się pod jurysdykcją państw członkowskich, międzynarodowych norm bezpieczeństwa statków i zapobiegania zanieczyszczeniom oraz pokładowych warunków życia i pracy (kontrola państwa portu).

1

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniająca dyrektywę Rady 94/57/WE w sprawie wspólnych reguł i norm dotyczących organizacji dokonujących inspekcji i przeglądów na statkach oraz odpowiednich działań administracji morskich

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia funduszu odszkodowań za szkody spowodowane zanieczyszczeniem europejskich wód olejami oraz środków powiązanych.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przyspieszonego wprowadzania konstrukcji podwójnokadłubowej lub równoważnego rozwiązania w odniesieniu do tankowców pojedynczokadłubowych (Opinia EKES: DzU C 14 z 16.1.2001).

(2)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiająca wspólnotowy system monitorowania i informacji o ruchu statków.

2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia funduszu odszkodowań za szkody spowodowane zanieczyszczeniem europejskich wód olejami oraz środków powiązanych.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające Europejską Agencję Bezpieczeństwa na Morzu. (Opinia EKES: DzU C 221 z 7.8.2001).

(3)  Ważnym źródłem inspiracji w tej dziedzinie są najlepsze praktyki brytyjskiego systemu SOSREP.

3

(4)  16 czerwca 2006 r. Rada podjęła decyzję o Europejskim Funduszu Rybołówstwa, który umożliwia finansowanie 40 % wydatków na wyposażenie związane z bezpieczeństwem. Podobne działania mogą być wprowadzone także na szczeblu państw członkowskich.

4

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/202 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/202

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 89/552/EWG w sprawie koordynacji niektórych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich, dotyczących wykonywania telewizyjnej działalności transmisyjnej

COM(2005) 646 końcowy — 2005/0260 (COD)

(2006/C 318/33)

Dnia 7 lutego 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 47 ust. 2 i art. 55 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 18 lipca 2006 r. Sprawozdawcą był Bernardo HERNÁNDEZ BATALLER.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 14 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 53 do 7 — 10 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wprowadzenie

| 1.1 | W dniu 13 grudnia 2005 r. Komisja Europejska przedstawiła wniosek dotyczący aktualizacji wspólnotowej dyrektywy w sprawie telewizji bez granic. Pierwsza wersja tej dyrektywy pochodzi z 1989 r. (1) i została zmieniona w roku 1997 (2). Przepisy dyrektywy będą miały pierwszeństwo w wypadku konfliktu z ogólnymi przepisami dotyczącymi świadczenia usług, regulujących aspekty związane z dostępem do i prowadzeniem działalności usługowej (3). |
| --- | --- |

1.1

W dniu 13 grudnia 2005 r. Komisja Europejska przedstawiła wniosek dotyczący aktualizacji wspólnotowej dyrektywy w sprawie telewizji bez granic. Pierwsza wersja tej dyrektywy pochodzi z 1989 r. (1) i została zmieniona w roku 1997 (2). Przepisy dyrektywy będą miały pierwszeństwo w wypadku konfliktu z ogólnymi przepisami dotyczącymi świadczenia usług, regulujących aspekty związane z dostępem do i prowadzeniem działalności usługowej (3).

| 1.2 | Oficjalnym celem rozpatrywanych zmian (przewidzianych w procedurach monitorowania i oceny zgodności z odpowiednimi regulacjami) jest dostosowanie dyrektywy do nowej sytuacji związanej z technologiczną konwergencją, w której materiały i usługi audiowizualne znacznie wykraczają poza tradycyjnie pojmowaną telewizyjną działalność transmisyjną, co powoduje konieczność przyjęcia nowych regulacji w celu zagwarantowania sprawnego funkcjonowania jednolitego rynku, istnienia silnego i kreatywnego przemysłu europejskiego oraz ochrony praw obywatelskich. Modernizacja unijnych regulacji w dziedzinie audiowizualnych treści medialnych stanowi także element strategicznej inicjatywy i2010, zmierzającej do stworzenia społeczeństwa informacyjnego pobudzającego wzrost i zatrudnienie (4). |
| --- | --- |

1.2

Oficjalnym celem rozpatrywanych zmian (przewidzianych w procedurach monitorowania i oceny zgodności z odpowiednimi regulacjami) jest dostosowanie dyrektywy do nowej sytuacji związanej z technologiczną konwergencją, w której materiały i usługi audiowizualne znacznie wykraczają poza tradycyjnie pojmowaną telewizyjną działalność transmisyjną, co powoduje konieczność przyjęcia nowych regulacji w celu zagwarantowania sprawnego funkcjonowania jednolitego rynku, istnienia silnego i kreatywnego przemysłu europejskiego oraz ochrony praw obywatelskich. Modernizacja unijnych regulacji w dziedzinie audiowizualnych treści medialnych stanowi także element strategicznej inicjatywy i2010, zmierzającej do stworzenia społeczeństwa informacyjnego pobudzającego wzrost i zatrudnienie (4).

| 1.2.1 | W następstwie konferencji w Liverpoolu (5), w propozycji zmiany dyrektywy określono na nowo jej zakres regulacyjny, który pierwotnie obejmował wszystkie usługi audiowizualne, a w nowej propozycji obejmuje tzw. „audiowizualne usługi medialne”, przy czym poziom normatywnej interwencji został uzależniony od tego, czy dana usługa ma charakter linearny, czy też nielinearny. Dyrektywa miałaby zatem obejmować koordynację określonych przepisów prawnych, regulacyjnych i administracyjnych dotyczących świadczenia medialnych usług audiowizualnych w państwach członkowskich oraz funkcjonować jako dyrektywa w sprawie medialnych usług audiowizualnych, nie zaś dyrektywa w sprawie telewizji bez granic. |
| --- | --- |

1.2.1

W następstwie konferencji w Liverpoolu (5), w propozycji zmiany dyrektywy określono na nowo jej zakres regulacyjny, który pierwotnie obejmował wszystkie usługi audiowizualne, a w nowej propozycji obejmuje tzw. „audiowizualne usługi medialne”, przy czym poziom normatywnej interwencji został uzależniony od tego, czy dana usługa ma charakter linearny, czy też nielinearny. Dyrektywa miałaby zatem obejmować koordynację określonych przepisów prawnych, regulacyjnych i administracyjnych dotyczących świadczenia medialnych usług audiowizualnych w państwach członkowskich oraz funkcjonować jako dyrektywa w sprawie medialnych usług audiowizualnych, nie zaś dyrektywa w sprawie telewizji bez granic.

| 1.2.2 | Z zakresu dyrektywy w dalszym ciągu wyłączona byłaby prywatna korespondencja i elektroniczne wersje dzienników i magazynów, strony internetowe, w przypadku których nadawanie materiałów audiowizualnych nie jest zasadniczym celem oraz audycje radiowe. |
| --- | --- |

1.2.2

Z zakresu dyrektywy w dalszym ciągu wyłączona byłaby prywatna korespondencja i elektroniczne wersje dzienników i magazynów, strony internetowe, w przypadku których nadawanie materiałów audiowizualnych nie jest zasadniczym celem oraz audycje radiowe.

| 1.3 | Proponowane zmiany wpisują się w ramy porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa, przyjętego w 2003 r. i służącego realizacji dwóch celów: uproszczeniu, złagodzeniu i ograniczeniu wymogów regulacyjnych obowiązujących europejskich dostawców usług audiowizualnych oraz wspieraniu samoregulacji i współregulacji w tym sektorze. Wniosek zmierza także do ustanowienia bardziej elementarnych, podstawowych ram regulacyjnych, wzmacniających zasadę kraju pochodzenia, po włączeniu dyrektywy do systemów prawnych państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.3

Proponowane zmiany wpisują się w ramy porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa, przyjętego w 2003 r. i służącego realizacji dwóch celów: uproszczeniu, złagodzeniu i ograniczeniu wymogów regulacyjnych obowiązujących europejskich dostawców usług audiowizualnych oraz wspieraniu samoregulacji i współregulacji w tym sektorze. Wniosek zmierza także do ustanowienia bardziej elementarnych, podstawowych ram regulacyjnych, wzmacniających zasadę kraju pochodzenia, po włączeniu dyrektywy do systemów prawnych państw członkowskich.

2.   Wniosek Komisji

| 2.1 | Jak już wspomniano, Komisja proponuje poszerzenie zakresu dyrektywy o wszystkie medialne usługi audiowizualne (6), przez co należy rozumieć usługi w zakresie ruchomych obrazów z dźwiękiem lub bez, służące informowaniu i kształceniu społeczeństwa oraz dostarczaniu mu rozrywki, realizowane za pośrednictwem tzw. sieci łączności elektronicznej (7). |
| --- | --- |

2.1

Jak już wspomniano, Komisja proponuje poszerzenie zakresu dyrektywy o wszystkie medialne usługi audiowizualne (6), przez co należy rozumieć usługi w zakresie ruchomych obrazów z dźwiękiem lub bez, służące informowaniu i kształceniu społeczeństwa oraz dostarczaniu mu rozrywki, realizowane za pośrednictwem tzw. sieci łączności elektronicznej (7).

| 2.2 | Medialne usługi audiowizualne dzielą się na:






  — | linearne, w przypadku których odbiorca musi dostosować się do wyznaczonego przez dostawcę terminu nadawania usługi, niezależnie od wykorzystywanego kanału dystrybucji (telewizja naziemna, satelitarna lub kablowa, internet, telefonia komórkowa itp.); |
| --- | --- | --- |

2.2

Medialne usługi audiowizualne dzielą się na:

—

linearne, w przypadku których odbiorca musi dostosować się do wyznaczonego przez dostawcę terminu nadawania usługi, niezależnie od wykorzystywanego kanału dystrybucji (telewizja naziemna, satelitarna lub kablowa, internet, telefonia komórkowa itp.);

| — | nielinearne, w przypadku których to użytkownik decyduje o tym, w jakim momencie skorzysta z usługi lub uzyska dostęp do specyficznej treści udostępnionej przez dostawcę. |
| --- | --- |

—

nielinearne, w przypadku których to użytkownik decyduje o tym, w jakim momencie skorzysta z usługi lub uzyska dostęp do specyficznej treści udostępnionej przez dostawcę.

| 2.2.1 | Zgodnie z tym podziałem, nadawanie programów telewizyjnych zostało zdefiniowane jako „linearna medialna usługa audiowizualna, w przypadku której dostawca usług medialnych decyduje o momencie w czasie, w którym określona audycja jest emitowana i ustala układ programu”. Natomiast nadawca został określony jako „dostawca linearnych medialnych usług audiowizualnych”. |
| --- | --- |

2.2.1

Zgodnie z tym podziałem, nadawanie programów telewizyjnych zostało zdefiniowane jako „linearna medialna usługa audiowizualna, w przypadku której dostawca usług medialnych decyduje o momencie w czasie, w którym określona audycja jest emitowana i ustala układ programu”. Natomiast nadawca został określony jako „dostawca linearnych medialnych usług audiowizualnych”.

| 2.3 | W związku z rozszerzeniem zakresu dyrektywy, do zaproponowanych w niej zmian należy wprowadzenie ogólnego pojęcia „handlowego przekazu audiowizualnego”, oznaczającego wszelkiego typu ruchome obrazy z dźwiękiem lub bez, które towarzyszą medialnym usługom audiowizualnym i są przeznaczone do bezpośredniego lub pośredniego promowania sprzedaży towarów lub usług. Reklama telewizyjna uznawana jest za element handlowego przekazu audiowizualnego, jeżeli mają formę ogłoszeń emitowanych w telewizji przez nadawcę w celu zwiększenia dostawy towarów lub usług w zamian za zapłatę lub podobne świadczenie albo też w celach promocji własnej nadawcy. To samo dotyczy telezakupów. |
| --- | --- |

2.3

W związku z rozszerzeniem zakresu dyrektywy, do zaproponowanych w niej zmian należy wprowadzenie ogólnego pojęcia „handlowego przekazu audiowizualnego”, oznaczającego wszelkiego typu ruchome obrazy z dźwiękiem lub bez, które towarzyszą medialnym usługom audiowizualnym i są przeznaczone do bezpośredniego lub pośredniego promowania sprzedaży towarów lub usług. Reklama telewizyjna uznawana jest za element handlowego przekazu audiowizualnego, jeżeli mają formę ogłoszeń emitowanych w telewizji przez nadawcę w celu zwiększenia dostawy towarów lub usług w zamian za zapłatę lub podobne świadczenie albo też w celach promocji własnej nadawcy. To samo dotyczy telezakupów.

| 2.3.1 | Zakres obecnie obowiązującego zakazu telewizyjnej reklamy i sprzedaży papierosów i innych wyrobów tytoniowych został rozszerzony na wszelkie formy handlowego przekazu audiowizualnego. Utrzymany został również zakaz telewizyjnej reklamy i sprzedaży leków na receptę, jak również ograniczenia w zakresie reklamowania napojów alkoholowych, mające zapobiec zachęcaniu do nieumiarkowanej konsumpcji tych napojów oraz chronić osoby małoletnie:






  — | reklamy telewizyjne napojów alkoholowych nie mogą być specjalnie kierowane do osób małoletnich a w szczególności ukazywać osoby małoletnie spożywające takie napoje; |
| --- | --- | --- |

2.3.1

Zakres obecnie obowiązującego zakazu telewizyjnej reklamy i sprzedaży papierosów i innych wyrobów tytoniowych został rozszerzony na wszelkie formy handlowego przekazu audiowizualnego. Utrzymany został również zakaz telewizyjnej reklamy i sprzedaży leków na receptę, jak również ograniczenia w zakresie reklamowania napojów alkoholowych, mające zapobiec zachęcaniu do nieumiarkowanej konsumpcji tych napojów oraz chronić osoby małoletnie:

—

reklamy telewizyjne napojów alkoholowych nie mogą być specjalnie kierowane do osób małoletnich a w szczególności ukazywać osoby małoletnie spożywające takie napoje;

| — | nie mogą one łączyć spożywania alkoholu ze zwiększoną wydolnością fizyczną bądź kierowaniem pojazdami; |
| --- | --- |

—

nie mogą one łączyć spożywania alkoholu ze zwiększoną wydolnością fizyczną bądź kierowaniem pojazdami;

| — | nie mogą one tworzyć wrażenia, że spożywanie alkoholu ma pozytywny wpływ na sukces społeczny bądź seksualny; |
| --- | --- |

—

nie mogą one tworzyć wrażenia, że spożywanie alkoholu ma pozytywny wpływ na sukces społeczny bądź seksualny;

| — | nie powinny zawierać stwierdzeń, że alkohol posiada właściwości lecznicze, jest środkiem stymulującym, uspokajającym lub sposobem rozwiązywania konfliktów; |
| --- | --- |

—

nie powinny zawierać stwierdzeń, że alkohol posiada właściwości lecznicze, jest środkiem stymulującym, uspokajającym lub sposobem rozwiązywania konfliktów;

| — | nie powinny zachęcać do nieumiarkowanej konsumpcji alkoholu bądź przedstawiać abstynencji lub umiarkowanego spożycia w negatywny sposób; |
| --- | --- |

—

nie powinny zachęcać do nieumiarkowanej konsumpcji alkoholu bądź przedstawiać abstynencji lub umiarkowanego spożycia w negatywny sposób;

| — | nie powinny podkreślać wysokiej zawartości alkoholu jako pozytywnej cechy takich napojów. |
| --- | --- |

—

nie powinny podkreślać wysokiej zawartości alkoholu jako pozytywnej cechy takich napojów.

| 2.3.2 | We wniosku utrzymano zakaz stosowania kryptoreklamy, rozumianej jako „przedstawianie za pomocą słów lub obrazów towarów, usług, nazwy, znaku towarowego lub działalności producenta towarów lub osoby świadczącej usługi w programach, gdzie przedstawianie takie jest zamierzoną czynnością nadawcy mającą pełnić funkcję reklamy i może wprowadzić odbiorców w błąd co do swojego rzeczywistego charakteru”, na ogół ze względu na brak zamieszczenia oznaczenia lub ostrzeżenia. W tym kontekście zapisano, że reklama telewizyjna „musi być łatwo rozpoznawalna i całkowicie oddzielona od pozostałych części programu za pomocą środków wizualnych i/lub dźwiękowych”. |
| --- | --- |

2.3.2

We wniosku utrzymano zakaz stosowania kryptoreklamy, rozumianej jako „przedstawianie za pomocą słów lub obrazów towarów, usług, nazwy, znaku towarowego lub działalności producenta towarów lub osoby świadczącej usługi w programach, gdzie przedstawianie takie jest zamierzoną czynnością nadawcy mającą pełnić funkcję reklamy i może wprowadzić odbiorców w błąd co do swojego rzeczywistego charakteru”, na ogół ze względu na brak zamieszczenia oznaczenia lub ostrzeżenia. W tym kontekście zapisano, że reklama telewizyjna „musi być łatwo rozpoznawalna i całkowicie oddzielona od pozostałych części programu za pomocą środków wizualnych i/lub dźwiękowych”.

| 2.3.3 | Niezależnie od tego przedstawiono nową definicję lokowania produktu, traktowanego odrębnie od ukrytych handlowych przekazów audiowizualnych, mimo zbliżonej definicji: „włączenie lub odniesienie do produktu, usługi lub znaku handlowego w taki sposób, że są one przedstawione w medialnych usługach audiowizualnych, zwykle w zamian za zapłatę lub podobne świadczenie”. Za zgodne z prawem uznawane są tylko takie praktyki lokowania produktu, które spełniają cały szereg wymogów. Przykładowo:






  — | nie mogą one „zachęcać do zakupu lub najmu towarów bądź usług, w szczególności poprzez dokonywanie specjalnych, wspierających sprzedaż odniesień do tychże towarów bądź usług”; |
| --- | --- | --- |

2.3.3

Niezależnie od tego przedstawiono nową definicję lokowania produktu, traktowanego odrębnie od ukrytych handlowych przekazów audiowizualnych, mimo zbliżonej definicji: „włączenie lub odniesienie do produktu, usługi lub znaku handlowego w taki sposób, że są one przedstawione w medialnych usługach audiowizualnych, zwykle w zamian za zapłatę lub podobne świadczenie”. Za zgodne z prawem uznawane są tylko takie praktyki lokowania produktu, które spełniają cały szereg wymogów. Przykładowo:

—

nie mogą one „zachęcać do zakupu lub najmu towarów bądź usług, w szczególności poprzez dokonywanie specjalnych, wspierających sprzedaż odniesień do tychże towarów bądź usług”;

| — | widzowie muszą być wyraźnie poinformowani o istnieniu umowy sponsorowania i/lub zastosowaniu lokowania produktu, a fakt lokowania musi być wyraźnie oznaczony; |
| --- | --- |

—

widzowie muszą być wyraźnie poinformowani o istnieniu umowy sponsorowania i/lub zastosowaniu lokowania produktu, a fakt lokowania musi być wyraźnie oznaczony;

| — | medialne usługi audiowizualne „nie mogą zawierać lokowania papierosów lub wyrobów tytoniowych ani lokowania produktów przedsiębiorstw, których głównym przedmiotem działalności jest produkcja lub sprzedaż papierosów i innych wyrobów tytoniowych”; |
| --- | --- |

—

medialne usługi audiowizualne „nie mogą zawierać lokowania papierosów lub wyrobów tytoniowych ani lokowania produktów przedsiębiorstw, których głównym przedmiotem działalności jest produkcja lub sprzedaż papierosów i innych wyrobów tytoniowych”;

| — | zakazano stosowania lokowania produktu w programach informacyjnych i dotyczących spraw bieżących, programach dokumentalnych oraz medialnych usług audiowizualnych przeznaczonych dla dzieci. |
| --- | --- |

—

zakazano stosowania lokowania produktu w programach informacyjnych i dotyczących spraw bieżących, programach dokumentalnych oraz medialnych usług audiowizualnych przeznaczonych dla dzieci.

| 2.3.4 | We wniosku utrzymano obowiązek podawania informacji o sponsorze oraz warunki dopuszczalności sponsorowania, przy czym wprowadzono pewne podstawowe zmiany w celu uzgodnienia tej działalności z nową dziedziną zastosowania dyrektywy. Utrzymano także zakaz stosowania technik podprogowych w handlowych przekazach audiowizualnych. |
| --- | --- |

2.3.4

We wniosku utrzymano obowiązek podawania informacji o sponsorze oraz warunki dopuszczalności sponsorowania, przy czym wprowadzono pewne podstawowe zmiany w celu uzgodnienia tej działalności z nową dziedziną zastosowania dyrektywy. Utrzymano także zakaz stosowania technik podprogowych w handlowych przekazach audiowizualnych.

| 2.4 | Zgodnie z tekstem obowiązującej dyrektywy, w odniesieniu do sfery praw i obowiązków państw członkowskich, wniosek przewiduje, że:






  — | państwa członkowskie muszą zapewnić swobodę odbioru medialnych przekazów audiowizualnych z innych państw członkowskich; |
| --- | --- | --- |

2.4

Zgodnie z tekstem obowiązującej dyrektywy, w odniesieniu do sfery praw i obowiązków państw członkowskich, wniosek przewiduje, że:

—

państwa członkowskie muszą zapewnić swobodę odbioru medialnych przekazów audiowizualnych z innych państw członkowskich;

| — | muszą zapewnić, za pomocą odpowiednich środków w ramach swojego ustawodawstwa, że dostawcy usług medialnych podlegający ich jurysdykcji faktycznie przestrzegają przepisów proponowanej dyrektywy; |
| --- | --- |

—

muszą zapewnić, za pomocą odpowiednich środków w ramach swojego ustawodawstwa, że dostawcy usług medialnych podlegający ich jurysdykcji faktycznie przestrzegają przepisów proponowanej dyrektywy;

| — | mogą zobowiązać dostawców usług medialnych podlegających ich jurysdykcji do przestrzegania bardziej szczegółowych lub surowszych przepisów w dziedzinach objętych proponowaną dyrektywą; |
| --- | --- |

—

mogą zobowiązać dostawców usług medialnych podlegających ich jurysdykcji do przestrzegania bardziej szczegółowych lub surowszych przepisów w dziedzinach objętych proponowaną dyrektywą;

| — | mogą podejmować środki na rzecz zapewnienia odbiorcom swobodnego dostępu do wydarzeń budzących ich duże zainteresowanie, zapobiegając ich retransmisji wyłącznie przez nadawców podlegających ich jurysdykcji; |
| --- | --- |

—

mogą podejmować środki na rzecz zapewnienia odbiorcom swobodnego dostępu do wydarzeń budzących ich duże zainteresowanie, zapobiegając ich retransmisji wyłącznie przez nadawców podlegających ich jurysdykcji;

| — | muszą zapewnić, by nadawcy podlegający ich jurysdykcji nie transmitowali utworów kinematograficznych poza okresami uzgodnionymi z posiadaczami praw do tych utworów; |
| --- | --- |

—

muszą zapewnić, by nadawcy podlegający ich jurysdykcji nie transmitowali utworów kinematograficznych poza okresami uzgodnionymi z posiadaczami praw do tych utworów;

| — | muszą zapewnić (w miarę możliwości, a w niektórych przypadkach w sposób stopniowy), by większość łącznego czasu transmisyjnego została zarezerwowana przez nadawców na utwory europejskie lub pochodne, a 10 % tego czasu (lub też 10 % budżetu programowego) na europejskie utwory wyprodukowane przez producentów niezależnych od nadawców, przy czym odpowiedni udział w programie powinny mieć utwory niedawno wyprodukowane. Do powyższego czasu nadawania nie zalicza się czasu przeznaczonego na nadawanie wiadomości, wydarzeń sportowych, gier, reklamy, usług teletekstowych i telezakupów. |
| --- | --- |

—

muszą zapewnić (w miarę możliwości, a w niektórych przypadkach w sposób stopniowy), by większość łącznego czasu transmisyjnego została zarezerwowana przez nadawców na utwory europejskie lub pochodne, a 10 % tego czasu (lub też 10 % budżetu programowego) na europejskie utwory wyprodukowane przez producentów niezależnych od nadawców, przy czym odpowiedni udział w programie powinny mieć utwory niedawno wyprodukowane. Do powyższego czasu nadawania nie zalicza się czasu przeznaczonego na nadawanie wiadomości, wydarzeń sportowych, gier, reklamy, usług teletekstowych i telezakupów.

| 2.4.1 | Państwa członkowskie zachowały możliwość przyjmowania środków mających przeciwdziałać naruszaniu niektórych przepisów dyrektywy przez dostawcę usług medialnych mającego siedzibę w innym państwie członkowskim. Dotyczy to przypadków, gdy: działalność tego nadawcy jest w całości lub w większości skierowana na terytorium pierwszego państwa członkowskiego, gdy państwo członkowskie, w którym nadawca posiada siedzibę, nie podejmuje takich środków mimo odpowiedniego wezwania, oraz gdy uzyskano zgodę Komisji. |
| --- | --- |

2.4.1

Państwa członkowskie zachowały możliwość przyjmowania środków mających przeciwdziałać naruszaniu niektórych przepisów dyrektywy przez dostawcę usług medialnych mającego siedzibę w innym państwie członkowskim. Dotyczy to przypadków, gdy: działalność tego nadawcy jest w całości lub w większości skierowana na terytorium pierwszego państwa członkowskiego, gdy państwo członkowskie, w którym nadawca posiada siedzibę, nie podejmuje takich środków mimo odpowiedniego wezwania, oraz gdy uzyskano zgodę Komisji.

| 2.4.2 | We wniosku utrzymano ustanowione w obecnie obowiązującej dyrektywie wymogi dotyczące niezbędnego udziału krajowych i europejskich oraz niezależnych produkcji audiowizualnych. Jak wskazują sprawozdania z oceny wpływu, były one w ostatnich latach realizowane w sposób bardzo zadowalający. |
| --- | --- |

2.4.2

We wniosku utrzymano ustanowione w obecnie obowiązującej dyrektywie wymogi dotyczące niezbędnego udziału krajowych i europejskich oraz niezależnych produkcji audiowizualnych. Jak wskazują sprawozdania z oceny wpływu, były one w ostatnich latach realizowane w sposób bardzo zadowalający.

| 2.4.3 | Wniosek wprowadza następujące przepisy dotyczące państw członkowskich:






  — | muszą one zapewnić nadawcom mającym siedzibę w innych państwach członkowskich dostęp do wydarzeń budzących duże zainteresowanie odbiorców, które są transmitowane przez nadawcę podlegającego jurysdykcji danego państwa członkowskiego, w celu sporządzania krótkich relacji informacyjnych z oznaczeniem ich źródła; |
| --- | --- | --- |

2.4.3

Wniosek wprowadza następujące przepisy dotyczące państw członkowskich:

—

muszą one zapewnić nadawcom mającym siedzibę w innych państwach członkowskich dostęp do wydarzeń budzących duże zainteresowanie odbiorców, które są transmitowane przez nadawcę podlegającego jurysdykcji danego państwa członkowskiego, w celu sporządzania krótkich relacji informacyjnych z oznaczeniem ich źródła;

| — | muszą one zagwarantować łatwy, bezpośredni i stały dostęp do informacji dotyczących nazwy, adresu pocztowego oraz adresu poczty elektronicznej dostawców medialnych usług audiowizualnych podlegających ich jurysdykcji, jak również właściwego organu regulacyjnego; |
| --- | --- |

—

muszą one zagwarantować łatwy, bezpośredni i stały dostęp do informacji dotyczących nazwy, adresu pocztowego oraz adresu poczty elektronicznej dostawców medialnych usług audiowizualnych podlegających ich jurysdykcji, jak również właściwego organu regulacyjnego;

| — | muszą one zagwarantować, by dostawcy usług medialnych podlegający ich jurysdykcji wspierali, wtedy gdy jest to możliwe do zrealizowania i za pomocą odpowiednich środków, produkcję i dostępność europejskich utworów; |
| --- | --- |

—

muszą one zagwarantować, by dostawcy usług medialnych podlegający ich jurysdykcji wspierali, wtedy gdy jest to możliwe do zrealizowania i za pomocą odpowiednich środków, produkcję i dostępność europejskich utworów;

| — | muszą one zapewnić, by dostawcy usług medialnych podlegający ich jurysdykcji nie transmitowali utworów kinematograficznych poza okresami uzgodnionymi z posiadaczami praw do tych utworów; |
| --- | --- |

—

muszą one zapewnić, by dostawcy usług medialnych podlegający ich jurysdykcji nie transmitowali utworów kinematograficznych poza okresami uzgodnionymi z posiadaczami praw do tych utworów;

| — | państwa członkowskie zostały wprost wezwane do wspierania współregulacji w dziedzinach koordynowanych przez dyrektywę w celu zapewnienia jej efektywnej realizacji oraz akceptacji ze strony najważniejszych zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

—

państwa członkowskie zostały wprost wezwane do wspierania współregulacji w dziedzinach koordynowanych przez dyrektywę w celu zapewnienia jej efektywnej realizacji oraz akceptacji ze strony najważniejszych zainteresowanych stron.

| 2.5 | W odniesieniu do unormowań dotyczących wartości przekazywanych przez dostawców medialnych usług audiowizualnych, wniosek przeformułowuje przepisy zawarte w obecnej dyrektywie. |
| --- | --- |

2.5

W odniesieniu do unormowań dotyczących wartości przekazywanych przez dostawców medialnych usług audiowizualnych, wniosek przeformułowuje przepisy zawarte w obecnej dyrektywie.

| 2.5.1 | Zgodnie z treścią wniosku, usługi te nie mogą:






  — | poważnie szkodzić fizycznemu, umysłowemu lub moralnemu rozwojowi osób małoletnich; |
| --- | --- | --- |

2.5.1

Zgodnie z treścią wniosku, usługi te nie mogą:

—

poważnie szkodzić fizycznemu, umysłowemu lub moralnemu rozwojowi osób małoletnich;

| — | zawierać jakiegokolwiek podburzania do nienawiści ze względu na płeć, pochodzenie rasowe lub etniczne, wyznanie lub przekonania, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną. |
| --- | --- |

—

zawierać jakiegokolwiek podburzania do nienawiści ze względu na płeć, pochodzenie rasowe lub etniczne, wyznanie lub przekonania, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną.

We wniosku podtrzymano wyraźne wezwanie do nietransmitowania programów zawierających sceny pornograficzne lub sceny nieuzasadnionej przemocy. Podobnie, w przypadku programów mogących zaszkodzić rozwojowi fizycznemu, umysłowemu lub moralnemu osób małoletnich, konieczne jest przyjęcie takich środków jak techniczne kodowanie, dostosowanie godzin nadawania programu do ich treści oraz klasyfikacja tej treści w celu zagwarantowania, by osoby małoletnie na obszarze transmisji nie słyszały ani nie oglądały takich programów.

| 2.5.2 | Handlowe przekazy audiowizualne nie mogą:






  — | zawierać jakiejkolwiek dyskryminacji ze względu na rasę, płeć lub narodowość; |
| --- | --- | --- |

2.5.2

Handlowe przekazy audiowizualne nie mogą:

—

zawierać jakiejkolwiek dyskryminacji ze względu na rasę, płeć lub narodowość;

| — | obrażać przekonań religijnych lub politycznych; |
| --- | --- |

—

obrażać przekonań religijnych lub politycznych;

| — | zachęcać do zachowania szkodliwego dla zdrowia lub bezpieczeństwa; |
| --- | --- |

—

zachęcać do zachowania szkodliwego dla zdrowia lub bezpieczeństwa;

| — | zachęcać do zachowania szkodliwego dla ochrony środowiska; |
| --- | --- |

—

zachęcać do zachowania szkodliwego dla ochrony środowiska;

| — | powodować moralnej lub fizycznej szkody dla osób małoletnich. W związku z tym, nie mogą one „bezpośrednio nawoływać małoletnich do kupowania produktu lub usługi wykorzystując ich brak doświadczenia lub łatwowierność, bezpośrednio zachęcać ich do namawiania rodziców lub osób trzecich do zakupu reklamowanych produktów lub usług, wykorzystywać specjalnego rodzaju zaufania, którym osoby małoletnie obdarzają rodziców, nauczycieli i inne osoby lub bez uzasadnienia pokazywać osoby małoletnie w niebezpiecznych sytuacjach”. |
| --- | --- |

—

powodować moralnej lub fizycznej szkody dla osób małoletnich. W związku z tym, nie mogą one „bezpośrednio nawoływać małoletnich do kupowania produktu lub usługi wykorzystując ich brak doświadczenia lub łatwowierność, bezpośrednio zachęcać ich do namawiania rodziców lub osób trzecich do zakupu reklamowanych produktów lub usług, wykorzystywać specjalnego rodzaju zaufania, którym osoby małoletnie obdarzają rodziców, nauczycieli i inne osoby lub bez uzasadnienia pokazywać osoby małoletnie w niebezpiecznych sytuacjach”.

| 2.6 | W odniesieniu do bloków reklamowych, proponowane poprawki ograniczają zakres wymogów normatywnych, upraszczając i uelastyczniając liczne kryteria ich zastosowania. |
| --- | --- |

2.6

W odniesieniu do bloków reklamowych, proponowane poprawki ograniczają zakres wymogów normatywnych, upraszczając i uelastyczniając liczne kryteria ich zastosowania.

| 2.6.1 | W dalszym ciągu wyjątkowy charakter mają posiadać pojedynczo emitowane spoty reklamowe i telezakupowe, z wyjątkiem tych w programach sportowych. Utrzymano również preferencje dla emitowania bloków reklamowych w przerwie pomiędzy programami, zezwalając równocześnie także na nadawanie ich w czasie programów, o ile nie naruszy to integralności tych programów ani praw właścicieli uprawnień do tych programów. |
| --- | --- |

2.6.1

W dalszym ciągu wyjątkowy charakter mają posiadać pojedynczo emitowane spoty reklamowe i telezakupowe, z wyjątkiem tych w programach sportowych. Utrzymano również preferencje dla emitowania bloków reklamowych w przerwie pomiędzy programami, zezwalając równocześnie także na nadawanie ich w czasie programów, o ile nie naruszy to integralności tych programów ani praw właścicieli uprawnień do tych programów.

| 2.6.2 | W miejsce różnych kryteriów dotyczących dopuszczalnych bloków reklamowych, odstępów między tymi blokami oraz wyjątków uzależnionych od rodzaju programu wprowadzono ogólną zasadę, zgodnie z którą transmisja filmów wyprodukowanych dla telewizji, utworów kinematograficznych, programów dziecięcych i programów informacyjnych może być przerwana przez reklamę lub telezakupy raz na każde 35 minut. Utrzymano natomiast zakaz nadawania reklam podczas transmisji z uroczystości religijnych. |
| --- | --- |

2.6.2

W miejsce różnych kryteriów dotyczących dopuszczalnych bloków reklamowych, odstępów między tymi blokami oraz wyjątków uzależnionych od rodzaju programu wprowadzono ogólną zasadę, zgodnie z którą transmisja filmów wyprodukowanych dla telewizji, utworów kinematograficznych, programów dziecięcych i programów informacyjnych może być przerwana przez reklamę lub telezakupy raz na każde 35 minut. Utrzymano natomiast zakaz nadawania reklam podczas transmisji z uroczystości religijnych.

| 2.6.3 | W odniesieniu do czasu transmisyjnego przeznaczonego na różnego rodzaju reklamy, we wniosku utrzymano jedynie ogólne kryterium przewidujące, że na spoty reklamowe, telezakupowe oraz inne krótkie formy reklamowe można przeznaczyć 20 % limitu czasu na każdą godzinę zegarową. Utrzymano również zasadę, że przy obliczaniu poziomu wykorzystania tego limitu, nie uwzględnia się „ogłoszeń zamieszczanych przez nadawcę w związku z jego własnymi programami oraz w związku z produktami towarzyszącymi wywodzącymi się bezpośrednio z tych programów”, jak również sponsorowania, do którego obecnie zalicza się także lokowanie produktów. |
| --- | --- |

2.6.3

W odniesieniu do czasu transmisyjnego przeznaczonego na różnego rodzaju reklamy, we wniosku utrzymano jedynie ogólne kryterium przewidujące, że na spoty reklamowe, telezakupowe oraz inne krótkie formy reklamowe można przeznaczyć 20 % limitu czasu na każdą godzinę zegarową. Utrzymano również zasadę, że przy obliczaniu poziomu wykorzystania tego limitu, nie uwzględnia się „ogłoszeń zamieszczanych przez nadawcę w związku z jego własnymi programami oraz w związku z produktami towarzyszącymi wywodzącymi się bezpośrednio z tych programów”, jak również sponsorowania, do którego obecnie zalicza się także lokowanie produktów.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | EKES uważa za konieczne wprowadzenie zmian w obecnie obowiązującej dyrektywie w sprawie telewizji bez granic w celu dostosowania jej do nowych uwarunkowań związanych z technologiczną konwergencją oraz nowymi praktykami reklamowymi i promocyjnymi. Komitet ma również świadomość potrzeby wprowadzenia dających się łatwiej zastosować i efektywniejszych przepisów, które ułatwią zwiększenie obrotów w zakresie medialnych usług audiowizualnych na jednolitym rynku europejskim, wzmacniając i przyśpieszając jego rozwój. Sądzi jednak, iż zmiany powinny stanowić odpowiedź zarówno na wymogi rozwoju technologicznego i gospodarczego, jak i na konieczność ochrony godności ludzkiej oraz integralności osoby. |
| --- | --- |

3.1

EKES uważa za konieczne wprowadzenie zmian w obecnie obowiązującej dyrektywie w sprawie telewizji bez granic w celu dostosowania jej do nowych uwarunkowań związanych z technologiczną konwergencją oraz nowymi praktykami reklamowymi i promocyjnymi. Komitet ma również świadomość potrzeby wprowadzenia dających się łatwiej zastosować i efektywniejszych przepisów, które ułatwią zwiększenie obrotów w zakresie medialnych usług audiowizualnych na jednolitym rynku europejskim, wzmacniając i przyśpieszając jego rozwój. Sądzi jednak, iż zmiany powinny stanowić odpowiedź zarówno na wymogi rozwoju technologicznego i gospodarczego, jak i na konieczność ochrony godności ludzkiej oraz integralności osoby.

| 3.2 | Równocześnie jednak EKES z ubolewaniem stwierdza, że Komisja nie wykorzystała nadarzającej się okazji do likwidacji niektórych niedociągnięć i niejednoznaczności w obecnie obowiązującej dyrektywie, która okazała się trudna w wykładni i stosowaniu i która doprowadziła do niepewności prawnej, zarówno w zakresie wdrażania tej dyrektywy, jak i przepisów służących włączeniu jej do systemu prawnego różnych państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.2

Równocześnie jednak EKES z ubolewaniem stwierdza, że Komisja nie wykorzystała nadarzającej się okazji do likwidacji niektórych niedociągnięć i niejednoznaczności w obecnie obowiązującej dyrektywie, która okazała się trudna w wykładni i stosowaniu i która doprowadziła do niepewności prawnej, zarówno w zakresie wdrażania tej dyrektywy, jak i przepisów służących włączeniu jej do systemu prawnego różnych państw członkowskich.

| 3.2.1 | Brakuje przykładowo definicji różnych form reklam regulowanych dyrektywą, co dotyczy także niektórych bezprawnych praktyk objętych jej zakresem. Kwestia ta zostanie omówiona dokładniej w poniższych uwagach szczegółowych, tytułem przykładu warto jednakże wspomnieć w tym miejscu o motywie 44, w którym z zakresu reklam wykluczono telepromocje, jednakże wniosek nie określa w ogóle właściwości tej formy reklamy i związanych z nią ograniczeń.
  EKES jest zdania, iż nie istnieje powód takiego wykluczenia, tak więc telepromocje powinny zostać włączone do zakresu reklam. W przeciwnym razie doszłoby do pokrzywdzenia spotów reklamowych oraz przesunięcia przekazu handlowego w kierunku innych formatów, utrzymując, a nawet zwiększając, poziom nasycenia reklamami. |
| --- | --- |

3.2.1

Brakuje przykładowo definicji różnych form reklam regulowanych dyrektywą, co dotyczy także niektórych bezprawnych praktyk objętych jej zakresem. Kwestia ta zostanie omówiona dokładniej w poniższych uwagach szczegółowych, tytułem przykładu warto jednakże wspomnieć w tym miejscu o motywie 44, w którym z zakresu reklam wykluczono telepromocje, jednakże wniosek nie określa w ogóle właściwości tej formy reklamy i związanych z nią ograniczeń.

EKES jest zdania, iż nie istnieje powód takiego wykluczenia, tak więc telepromocje powinny zostać włączone do zakresu reklam. W przeciwnym razie doszłoby do pokrzywdzenia spotów reklamowych oraz przesunięcia przekazu handlowego w kierunku innych formatów, utrzymując, a nawet zwiększając, poziom nasycenia reklamami.

| 3.2.2 | Ponadto połączenie coraz bardziej elementarnych regulacji oraz wzmocnienie zasady kraju pochodzenia nie sprzyja harmonizacji przepisów państw członkowskich i może doprowadzić do znacznych różnic legislacyjnych w tej dziedzinie, w szczególności w zakresie reklamy i ochrony osób małoletnich, utrudniając rozwój jednolitego rynku lub znacznie osłabiając ochronę konsumentów. |
| --- | --- |

3.2.2

Ponadto połączenie coraz bardziej elementarnych regulacji oraz wzmocnienie zasady kraju pochodzenia nie sprzyja harmonizacji przepisów państw członkowskich i może doprowadzić do znacznych różnic legislacyjnych w tej dziedzinie, w szczególności w zakresie reklamy i ochrony osób małoletnich, utrudniając rozwój jednolitego rynku lub znacznie osłabiając ochronę konsumentów.

| 3.3 | Chociaż celem jest wyjaśnienie różnic między medialnymi usługami audiowizualnymi, (które mają zostać uregulowane przez zmienioną dyrektywę) oraz pozostałymi usługami audiowizualnymi (podlegającymi ogólnemu zakresowi regulacji dotyczących komunikacji elektronicznej), należy się spodziewać, że określenie zakresu dyrektywy będzie sprawiało coraz większe trudności, ze względu na nowo powstające mieszane formy przekazu, w których coraz bardziej zacierają się różnice między tekstem, dźwiękiem i obrazem. |
| --- | --- |

3.3

Chociaż celem jest wyjaśnienie różnic między medialnymi usługami audiowizualnymi, (które mają zostać uregulowane przez zmienioną dyrektywę) oraz pozostałymi usługami audiowizualnymi (podlegającymi ogólnemu zakresowi regulacji dotyczących komunikacji elektronicznej), należy się spodziewać, że określenie zakresu dyrektywy będzie sprawiało coraz większe trudności, ze względu na nowo powstające mieszane formy przekazu, w których coraz bardziej zacierają się różnice między tekstem, dźwiękiem i obrazem.

| 3.4 | EKES uważa, że zmiany wprowadzane w dyrektywie muszą przewidywać co najmniej utrzymanie (a w miarę możliwości poszerzenie) gwarancji służących ochronie odbiorców tych audiowizualnych usług medialnych, w szczególności osób małoletnich. Nie można zapominać, jak zaznaczono wcześniej, że dyrektywa powinna służyć nie tylko realizacji celów związanych z jednolitym rynkiem audiowizualnym, lecz także wspieraniu szeregu wartości społecznych i kulturalnych związanych z różnorodnością, tożsamością, rozwojem osobistym, godnością ludzką (o której wspomniano w motywach wniosku), jak również prawa do informacji i swobody wypowiedzi, zapisanych w Karcie praw podstawowych UE (8). Należy także zaznaczyć, że zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (9), działalność telewizyjna uznawana jest za usługę świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym. |
| --- | --- |

3.4

EKES uważa, że zmiany wprowadzane w dyrektywie muszą przewidywać co najmniej utrzymanie (a w miarę możliwości poszerzenie) gwarancji służących ochronie odbiorców tych audiowizualnych usług medialnych, w szczególności osób małoletnich. Nie można zapominać, jak zaznaczono wcześniej, że dyrektywa powinna służyć nie tylko realizacji celów związanych z jednolitym rynkiem audiowizualnym, lecz także wspieraniu szeregu wartości społecznych i kulturalnych związanych z różnorodnością, tożsamością, rozwojem osobistym, godnością ludzką (o której wspomniano w motywach wniosku), jak również prawa do informacji i swobody wypowiedzi, zapisanych w Karcie praw podstawowych UE (8). Należy także zaznaczyć, że zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (9), działalność telewizyjna uznawana jest za usługę świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym.

| 3.5 | Zdaniem EKES-u niezbędne są dalej idące zmiany, polegające na wprowadzeniu szczególnych środków w takich dziedzinach jak pluralizm i koncentracja mediów. W zakresie promocji europejskich produkcji, EKES oczekiwałby zajęcia bardziej stanowczego stanowiska wobec państw członkowskich, które powinny zostać zobowiązane do działania nie tylko „tam gdzie jest to możliwe”, jak również wobec stopniowego wprowadzania wymogów dotyczących udziału europejskich i niezależnych produkcji w usługach nielinearnych, na tyle, na ile będzie to możliwe. |
| --- | --- |

3.5

Zdaniem EKES-u niezbędne są dalej idące zmiany, polegające na wprowadzeniu szczególnych środków w takich dziedzinach jak pluralizm i koncentracja mediów. W zakresie promocji europejskich produkcji, EKES oczekiwałby zajęcia bardziej stanowczego stanowiska wobec państw członkowskich, które powinny zostać zobowiązane do działania nie tylko „tam gdzie jest to możliwe”, jak również wobec stopniowego wprowadzania wymogów dotyczących udziału europejskich i niezależnych produkcji w usługach nielinearnych, na tyle, na ile będzie to możliwe.

| 3.6 | W odniesieniu do przewidzianego we wniosku prawa do sprostowania, Komisja nie uwzględniła stanowiska EKES-u (10), który wnioskował o wprowadzenie przepisu w przedmiocie „prawa do sprostowania”, o tym samym ogólnym zakresie i na tych samych warunkach, w celu zwalczania fałszywych, niedokładnych lub niewłaściwych treści, naruszających ludzkie prawa. |
| --- | --- |

3.6

W odniesieniu do przewidzianego we wniosku prawa do sprostowania, Komisja nie uwzględniła stanowiska EKES-u (10), który wnioskował o wprowadzenie przepisu w przedmiocie „prawa do sprostowania”, o tym samym ogólnym zakresie i na tych samych warunkach, w celu zwalczania fałszywych, niedokładnych lub niewłaściwych treści, naruszających ludzkie prawa.

| 3.7 | EKES uważa, że wniosek powinien zawierać zalecenie lub nakaz ustanowienia we wszystkich państwach członkowskich organów regulacyjnych, które nie tylko będą wypełniać powierzone obowiązki w sposób bezstronny i przejrzysty, lecz także będą niezależne od rządu odnośnie do utworzenia, składu oraz pełnienia swoich funkcji. Uważamy, że należałoby rozważyć w przyszłości możliwość utworzenia europejskiej agencji, instytucji lub podobnego organu ponadnarodowego. |
| --- | --- |

3.7

EKES uważa, że wniosek powinien zawierać zalecenie lub nakaz ustanowienia we wszystkich państwach członkowskich organów regulacyjnych, które nie tylko będą wypełniać powierzone obowiązki w sposób bezstronny i przejrzysty, lecz także będą niezależne od rządu odnośnie do utworzenia, składu oraz pełnienia swoich funkcji. Uważamy, że należałoby rozważyć w przyszłości możliwość utworzenia europejskiej agencji, instytucji lub podobnego organu ponadnarodowego.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1 | EKES uważa, że zaproponowana przez Komisję definicja „handlowego przekazu audiowizualnego”, stanowiąca mechaniczne powielenie definicji „medialnych usług audiowizualnych”, jest zbyt rygorystyczna. Logiczne wydaje się zdefiniowanie przedmiotowych przekazów jako „ruchome obrazy z dźwiękiem lub bez”, uznając tym samym ruchome obrazy za konstytutywny element tych medialnych usług audiowizualnych oraz wykluczając internetową prasę i przekazy radiowe z zakresu dyrektywy. Tymczasem w obecnej wersji wniosku zakres został zdefiniowany w taki sposób, że handlowe przekazy audiowizualne związane z medialnymi usługami audiowizualnymi mogą wykorzystywać także obrazy statyczne (np. logo lub plakaty reklamowe) lub też same dźwięki bez towarzyszących im obrazów (np. słowne wymienienie marki lub melodia reklamowa). Należałoby zatem zdefiniować handlowy przekaz audiowizualny jako „obrazy i/lub dźwięki towarzyszące medialnym usługom audiowizualnym i służące pośredniej lub bezpośredniej promocji towarów, usług lub wizerunku osoby fizycznej lub prawnej dla celów gospodarczych”. |
| --- | --- |

4.1

EKES uważa, że zaproponowana przez Komisję definicja „handlowego przekazu audiowizualnego”, stanowiąca mechaniczne powielenie definicji „medialnych usług audiowizualnych”, jest zbyt rygorystyczna. Logiczne wydaje się zdefiniowanie przedmiotowych przekazów jako „ruchome obrazy z dźwiękiem lub bez”, uznając tym samym ruchome obrazy za konstytutywny element tych medialnych usług audiowizualnych oraz wykluczając internetową prasę i przekazy radiowe z zakresu dyrektywy. Tymczasem w obecnej wersji wniosku zakres został zdefiniowany w taki sposób, że handlowe przekazy audiowizualne związane z medialnymi usługami audiowizualnymi mogą wykorzystywać także obrazy statyczne (np. logo lub plakaty reklamowe) lub też same dźwięki bez towarzyszących im obrazów (np. słowne wymienienie marki lub melodia reklamowa). Należałoby zatem zdefiniować handlowy przekaz audiowizualny jako „obrazy i/lub dźwięki towarzyszące medialnym usługom audiowizualnym i służące pośredniej lub bezpośredniej promocji towarów, usług lub wizerunku osoby fizycznej lub prawnej dla celów gospodarczych”.

| 4.2 | We wniosku utrzymano obecnie obowiązujące kryterium, zgodnie z którym za reklamę telewizyjną uznawane są materiały transmitowane w zamian za zapłatę. EKES uważa, że definiujące kryterium zapłaty należałoby zastąpić kryterium dotyczącym zamiaru promowania produktów i usług, co byłoby zgodne z innymi wspólnotowymi definicjami, np. użytymi w dyrektywie w sprawie reklamy wprowadzającej w błąd. Zapobiegnie to ryzyku emisji reklam produktów, których reklamowanie w telewizji jest zakazane, lub reklam bezprawnych — obecnie bowiem możliwe jest ich wyświetlanie, jeżeli brakuje rozstrzygającego dowodu na wniesienie zapłaty, pozwalającego na zaklasyfikowanie ich do reklam telewizyjnych. Te same uwagi należałoby odnieść do kryterium zapłaty w definicji telezakupów. |
| --- | --- |

4.2

We wniosku utrzymano obecnie obowiązujące kryterium, zgodnie z którym za reklamę telewizyjną uznawane są materiały transmitowane w zamian za zapłatę. EKES uważa, że definiujące kryterium zapłaty należałoby zastąpić kryterium dotyczącym zamiaru promowania produktów i usług, co byłoby zgodne z innymi wspólnotowymi definicjami, np. użytymi w dyrektywie w sprawie reklamy wprowadzającej w błąd. Zapobiegnie to ryzyku emisji reklam produktów, których reklamowanie w telewizji jest zakazane, lub reklam bezprawnych — obecnie bowiem możliwe jest ich wyświetlanie, jeżeli brakuje rozstrzygającego dowodu na wniesienie zapłaty, pozwalającego na zaklasyfikowanie ich do reklam telewizyjnych. Te same uwagi należałoby odnieść do kryterium zapłaty w definicji telezakupów.

| 4.2.1 | W przypadku utrzymania proponowanego kryterium, dyrektywa powinna zapewnić państwom członkowskim możliwość przyznania sądom (w przypadku postępowań cywilnych i administracyjnych) prawa do nałożenia na nadawców obowiązku wykazania, że za przekaz audiowizualny nie uzyskali żadnej zapłaty, zgodnie z postanowieniami dyrektywy 84/850/EWG. W przeciwnym wypadku dany przekaz zostanie uznany za przekaz o charakterze handlowym. |
| --- | --- |

4.2.1

W przypadku utrzymania proponowanego kryterium, dyrektywa powinna zapewnić państwom członkowskim możliwość przyznania sądom (w przypadku postępowań cywilnych i administracyjnych) prawa do nałożenia na nadawców obowiązku wykazania, że za przekaz audiowizualny nie uzyskali żadnej zapłaty, zgodnie z postanowieniami dyrektywy 84/850/EWG. W przeciwnym wypadku dany przekaz zostanie uznany za przekaz o charakterze handlowym.

| 4.3 | Zawarta we wniosku definicja kryptoreklamy jest bardzo zbliżona do wersji obecnie obowiązującej. Jednakże zdaniem EKES-u zakresem zastosowania definicji powinny zostać objęte wszystkie handlowe przekazy audiowizualne, nie tylko reklamy telewizyjne, mając na uwadze fakt, że przepis wyraźnie zakazuje ukrytych handlowych przekazów audiowizualnych. EKES uważa także, że pojęciu ukrytych handlowych przekazów audiowizualnych należy nadać zakres szerszy w stosunku do przewidzianego we wniosku: |
| --- | --- |

4.3

Zawarta we wniosku definicja kryptoreklamy jest bardzo zbliżona do wersji obecnie obowiązującej. Jednakże zdaniem EKES-u zakresem zastosowania definicji powinny zostać objęte wszystkie handlowe przekazy audiowizualne, nie tylko reklamy telewizyjne, mając na uwadze fakt, że przepis wyraźnie zakazuje ukrytych handlowych przekazów audiowizualnych. EKES uważa także, że pojęciu ukrytych handlowych przekazów audiowizualnych należy nadać zakres szerszy w stosunku do przewidzianego we wniosku:

| 4.3.1 | EKES uważa także, że definicja ukrytych handlowych przekazów audiowizualnych powinna być znacznie szersza niż ta, którą zawiera wniosek:






  — | powinno ono obejmować prezentację lub odniesienie do towarów i usług nie tylko za pomocą słów lub obrazów, lecz także za pomocą dźwięków (np. melodia reklamowa związana z określoną marką lub produktem); |
| --- | --- | --- |

4.3.1

EKES uważa także, że definicja ukrytych handlowych przekazów audiowizualnych powinna być znacznie szersza niż ta, którą zawiera wniosek:

—

powinno ono obejmować prezentację lub odniesienie do towarów i usług nie tylko za pomocą słów lub obrazów, lecz także za pomocą dźwięków (np. melodia reklamowa związana z określoną marką lub produktem);

| — | w odniesieniu do treści wspomnianej prezentacji lub odniesienia, należy do nich zaliczyć nie tylko te formy, w których wykorzystywana jest nazwa, marka lub rodzaj działalności dostawcy, lecz także te formy, które wskazują na inne cechy wyróżniające towary lub usługi o ile są one jednoznacznie powiązane z tymi towarami lub usługami (np. szczególny rodzaj opakowania lub slogan, nawet jeżeli sama marka nie została wymieniona). |
| --- | --- |

—

w odniesieniu do treści wspomnianej prezentacji lub odniesienia, należy do nich zaliczyć nie tylko te formy, w których wykorzystywana jest nazwa, marka lub rodzaj działalności dostawcy, lecz także te formy, które wskazują na inne cechy wyróżniające towary lub usługi o ile są one jednoznacznie powiązane z tymi towarami lub usługami (np. szczególny rodzaj opakowania lub slogan, nawet jeżeli sama marka nie została wymieniona).

| 4.3.2 | Ponadto w dyrektywie należy wyraźnie zaznaczyć, że lokowanie produktu nie będzie uznawane za ukryty handlowy przekaz audiowizualny, o ile odpowiada wymogom prawnym przewidzianym w dyrektywie. |
| --- | --- |

4.3.2

Ponadto w dyrektywie należy wyraźnie zaznaczyć, że lokowanie produktu nie będzie uznawane za ukryty handlowy przekaz audiowizualny, o ile odpowiada wymogom prawnym przewidzianym w dyrektywie.

| 4.4 | EKES przyjmuje z zadowoleniem fakt, że proponowane zmiany w dyrektywie zawierają wyraźne odniesienie do lokowania produktu. Chociaż obecnie wszelkie przypadki lokowania produktu mogą być teoretycznie uznane za kryptoreklamę i w związku z tym objęte zakazem, jednak w praktyce przeważała tendencja, by nie traktować ich nawet jako reklamy telewizyjnej, co wykluczało je z zakresu poddanego regulacji. Jednakże zdaniem EKES-u definicja wprowadzania produktu powinna wyraźnie wskazywać elementy wyróżniające tę praktykę, takie jak celowa promocja ze strony nadawcy oraz brak ostrzeżenia publiczności za pośrednictwem środków wizualnych lub dźwiękowych o tym, że dane wprowadzanie służy promocji w trakcie jego przeprowadzania (tzn. jednocześnie z nim), jak ma to miejsce w przypadku form takich jak telepromocje. |
| --- | --- |

4.4

EKES przyjmuje z zadowoleniem fakt, że proponowane zmiany w dyrektywie zawierają wyraźne odniesienie do lokowania produktu. Chociaż obecnie wszelkie przypadki lokowania produktu mogą być teoretycznie uznane za kryptoreklamę i w związku z tym objęte zakazem, jednak w praktyce przeważała tendencja, by nie traktować ich nawet jako reklamy telewizyjnej, co wykluczało je z zakresu poddanego regulacji. Jednakże zdaniem EKES-u definicja wprowadzania produktu powinna wyraźnie wskazywać elementy wyróżniające tę praktykę, takie jak celowa promocja ze strony nadawcy oraz brak ostrzeżenia publiczności za pośrednictwem środków wizualnych lub dźwiękowych o tym, że dane wprowadzanie służy promocji w trakcie jego przeprowadzania (tzn. jednocześnie z nim), jak ma to miejsce w przypadku form takich jak telepromocje.

| 4.4.1 | Należy także zapewnić, aby lokowanie produktu nie wywarło żadnego wpływu na niezależność oraz integralność planowania, zgodnie z postanowieniami obowiązującymi dla pozostałych formatów reklamowych. Właściwe ograniczenia powinny zostać poszerzone tak, aby lokowanie produktu było zabronione nie tylko w przypadku zakazu reklamy, zawartości kierowanej do niepełnoletnich czy przekazów informacyjnych, lecz również w przypadku reklamy leków i, jak wspomniano poniżej, reklamy napojów alkoholowych. |
| --- | --- |

4.4.1

Należy także zapewnić, aby lokowanie produktu nie wywarło żadnego wpływu na niezależność oraz integralność planowania, zgodnie z postanowieniami obowiązującymi dla pozostałych formatów reklamowych. Właściwe ograniczenia powinny zostać poszerzone tak, aby lokowanie produktu było zabronione nie tylko w przypadku zakazu reklamy, zawartości kierowanej do niepełnoletnich czy przekazów informacyjnych, lecz również w przypadku reklamy leków i, jak wspomniano poniżej, reklamy napojów alkoholowych.

| 4.5 | Zgodnie z obecnie obowiązującą dyrektywą wniosek zakazuje stosowania technik podprogowych w handlowych przekazach audiowizualnych. Jednakże w tekście wniosku brakuje jakiejkolwiek definicji takich technik. Zdaniem EKES-u, pojęcie to powinno zostać dokładnie wyjaśnione, przy czym należy tu wskazać na fakt wykorzystania bodźców wizualnych lub dźwiękowych przekazywanych na pograniczu zmysłowej percepcji i odbieranych podświadomie. |
| --- | --- |

4.5

Zgodnie z obecnie obowiązującą dyrektywą wniosek zakazuje stosowania technik podprogowych w handlowych przekazach audiowizualnych. Jednakże w tekście wniosku brakuje jakiejkolwiek definicji takich technik. Zdaniem EKES-u, pojęcie to powinno zostać dokładnie wyjaśnione, przy czym należy tu wskazać na fakt wykorzystania bodźców wizualnych lub dźwiękowych przekazywanych na pograniczu zmysłowej percepcji i odbieranych podświadomie.

| 4.6 | Wniosek przewiduje, że promocja produktów w handlowych przekazach audiowizualnych może mieć charakter pośredni lub bezpośredni. W określonych przypadkach zakazuje się także pośrednich form przekazów handlowych, np. w przypadku papierosów i innych wyrobów tytoniowych. Wniosek nie zawiera jednakże żadnej definicji takich metod handlowych przekazów audiowizualnych. Zdaniem EKES-u pojęcie to powinno zostać dokładnie wyjaśnione, przy czym należy zaznaczyć, że obejmuje ono także przypadki, gdy same produkty nie są wprawdzie bezpośrednio prezentowane ani wymieniane, jednak wykorzystuje się marki, symbole oraz inne charakterystyczne cechy produktów lub przedsiębiorstw, których główna lub znana działalność obejmuje produkcję lub sprzedaż tych produktów. |
| --- | --- |

4.6

Wniosek przewiduje, że promocja produktów w handlowych przekazach audiowizualnych może mieć charakter pośredni lub bezpośredni. W określonych przypadkach zakazuje się także pośrednich form przekazów handlowych, np. w przypadku papierosów i innych wyrobów tytoniowych. Wniosek nie zawiera jednakże żadnej definicji takich metod handlowych przekazów audiowizualnych. Zdaniem EKES-u pojęcie to powinno zostać dokładnie wyjaśnione, przy czym należy zaznaczyć, że obejmuje ono także przypadki, gdy same produkty nie są wprawdzie bezpośrednio prezentowane ani wymieniane, jednak wykorzystuje się marki, symbole oraz inne charakterystyczne cechy produktów lub przedsiębiorstw, których główna lub znana działalność obejmuje produkcję lub sprzedaż tych produktów.

| 4.7 | W art. 3g lit. c) zmienionej dyrektywy zamieszczono wykaz wartości, jakich należy przestrzegać w handlowych przekazach audiowizualnych. Powtórzono w nim wymogi dotyczące reklam i telezakupów zamieszczone w obecnie obowiązującej dyrektywie, usuwając przy tym odniesienie do ludzkiej godności. Zdaniem EKES-u, w świetle Europejskiej konwencji praw człowieka oraz Karty Praw Podstawowych UE, należałoby zachować wspomniane odniesienie. |
| --- | --- |

4.7

W art. 3g lit. c) zmienionej dyrektywy zamieszczono wykaz wartości, jakich należy przestrzegać w handlowych przekazach audiowizualnych. Powtórzono w nim wymogi dotyczące reklam i telezakupów zamieszczone w obecnie obowiązującej dyrektywie, usuwając przy tym odniesienie do ludzkiej godności. Zdaniem EKES-u, w świetle Europejskiej konwencji praw człowieka oraz Karty Praw Podstawowych UE, należałoby zachować wspomniane odniesienie.

| 4.8 | We wniosku utrzymano wymóg podejmowania przez państwa członkowskie działań na rzecz zapewnienia, by medialne usługi audiowizualne podlegające ich jurysdykcji nie były udostępniane w sposób mogący poważnie zaszkodzić fizycznemu, umysłowemu lub moralnemu rozwojowi osób małoletnich. Utrzymano również ograniczenia czasowe dotyczące nadawania treści, które (chociażby w niewielkim stopniu) mogą negatywnie wpłynąć na ten rozwój oraz przedłużono szeroki zakaz emitowania pornografii i nieuzasadnionej przemocy. Należałoby zbadać rzeczywistą skuteczność tego zakazu dokonując oceny przestrzegania dyrektywy od roku 1989 oraz rozważyć możliwość ewentualnego zniesienia tego zakazu i przyjęcia jako podstawy ochrony osób małoletnich przed brutalnymi i pornograficznymi materiałami środków już przewidzianych w tekście (kodowanie, odpowiedni czas emisji, ostrzeżenia). |
| --- | --- |

4.8

We wniosku utrzymano wymóg podejmowania przez państwa członkowskie działań na rzecz zapewnienia, by medialne usługi audiowizualne podlegające ich jurysdykcji nie były udostępniane w sposób mogący poważnie zaszkodzić fizycznemu, umysłowemu lub moralnemu rozwojowi osób małoletnich. Utrzymano również ograniczenia czasowe dotyczące nadawania treści, które (chociażby w niewielkim stopniu) mogą negatywnie wpłynąć na ten rozwój oraz przedłużono szeroki zakaz emitowania pornografii i nieuzasadnionej przemocy. Należałoby zbadać rzeczywistą skuteczność tego zakazu dokonując oceny przestrzegania dyrektywy od roku 1989 oraz rozważyć możliwość ewentualnego zniesienia tego zakazu i przyjęcia jako podstawy ochrony osób małoletnich przed brutalnymi i pornograficznymi materiałami środków już przewidzianych w tekście (kodowanie, odpowiedni czas emisji, ostrzeżenia).

| 4.8.1 | EKES z ubolewaniem stwierdza, że wniosek Komisji nie obejmuje systemów ochrony o bardziej opiekuńczym charakterze, z powodzeniem funkcjonujących w niektórych państwach członkowskich (na przykład wzmocnienie ochrony nieletnich przed treścią reklam lub ograniczenie reklam, które wprowadzają w błąd oraz praktyk związanych z telezakupami). |
| --- | --- |

4.8.1

EKES z ubolewaniem stwierdza, że wniosek Komisji nie obejmuje systemów ochrony o bardziej opiekuńczym charakterze, z powodzeniem funkcjonujących w niektórych państwach członkowskich (na przykład wzmocnienie ochrony nieletnich przed treścią reklam lub ograniczenie reklam, które wprowadzają w błąd oraz praktyk związanych z telezakupami).

| 4.9 | W odniesieniu do ograniczeń dotyczących medialnych usług audiowizualnych oraz powiązanych z nimi handlowych przekazów audiowizualnych wniosek przewiduje wprowadzenie pewnych rozróżnień, dla których nie przedstawiono dostatecznego uzasadnienia. W odniesieniu do usług medialnych wniosek wspomina o „podburzaniu do nienawiści ze względu na płeć, pochodzenie rasowe lub etniczne, wyznanie lub przekonania, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną”, natomiast w przypadku przekazów handlowych o „dyskryminacji ze względu na rasę, płeć lub narodowość”. Zniknęła natomiast wzmianka o godności ludzkiej. W przypadku medialnych usług audiowizualnych, wniosek wspomina o poważnym szkodzeniu „fizycznemu, umysłowemu lub moralnemu rozwojowi osób małoletnich”, natomiast w odniesieniu do handlowych przekazów audiowizualnych, ogranicza się do „moralnej lub fizycznej” szkody dla osób małoletnich. Nie wprowadzono zakazu stosowania przekazów zachęcających lub propagujących zachowania brutalne i aspołeczne lub okrucieństwo wobec zwierząt. Zdaniem EKES-u zakres tych ograniczeń powinien zostać w możliwie największym stopniu rozszerzony zarówno na medialne usługi audiowizualne, jak i handlowe przekazy audiowizualne. |
| --- | --- |

4.9

W odniesieniu do ograniczeń dotyczących medialnych usług audiowizualnych oraz powiązanych z nimi handlowych przekazów audiowizualnych wniosek przewiduje wprowadzenie pewnych rozróżnień, dla których nie przedstawiono dostatecznego uzasadnienia. W odniesieniu do usług medialnych wniosek wspomina o „podburzaniu do nienawiści ze względu na płeć, pochodzenie rasowe lub etniczne, wyznanie lub przekonania, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną”, natomiast w przypadku przekazów handlowych o „dyskryminacji ze względu na rasę, płeć lub narodowość”. Zniknęła natomiast wzmianka o godności ludzkiej. W przypadku medialnych usług audiowizualnych, wniosek wspomina o poważnym szkodzeniu „fizycznemu, umysłowemu lub moralnemu rozwojowi osób małoletnich”, natomiast w odniesieniu do handlowych przekazów audiowizualnych, ogranicza się do „moralnej lub fizycznej” szkody dla osób małoletnich. Nie wprowadzono zakazu stosowania przekazów zachęcających lub propagujących zachowania brutalne i aspołeczne lub okrucieństwo wobec zwierząt. Zdaniem EKES-u zakres tych ograniczeń powinien zostać w możliwie największym stopniu rozszerzony zarówno na medialne usługi audiowizualne, jak i handlowe przekazy audiowizualne.

| 4.10 | Zdaniem EKES-u, w odniesieniu do podstawowych informacji, które zobowiązani są podawać nadawcy, jeżeli istnieje organ regulacyjny, nadawcy powinni zostać wyraźnie zobowiązani do dostarczenia przynajmniej jego adresu pocztowego i adresu poczty elektronicznej. |
| --- | --- |

4.10

Zdaniem EKES-u, w odniesieniu do podstawowych informacji, które zobowiązani są podawać nadawcy, jeżeli istnieje organ regulacyjny, nadawcy powinni zostać wyraźnie zobowiązani do dostarczenia przynajmniej jego adresu pocztowego i adresu poczty elektronicznej.

| 4.11 | W przypadku handlowych przekazów audiowizualnych dotyczących napojów alkoholowych wprowadzono ograniczenia zarówno co do ich docelowych odbiorców (nie mogą być skierowane do osób młodych), jak i treści, która nie może zachęcać do nieumiarkowanej konsumpcji takich napojów. Jednakże zdaniem EKES-u powaga problemów związanych ze spożywaniem alkoholu, występujących zwłaszcza wśród osób młodych, przemawia za wprowadzeniem przez Komisję bardziej rygorystycznych regulacji. Mogłyby one zostać oparte na następujących elementach:






  — | programy/treść (np. ograniczenia dotyczące nie tylko programów przeznaczonych specjalnie dla osób młodych, lecz także programów sportowych); |
| --- | --- | --- |

4.11

W przypadku handlowych przekazów audiowizualnych dotyczących napojów alkoholowych wprowadzono ograniczenia zarówno co do ich docelowych odbiorców (nie mogą być skierowane do osób młodych), jak i treści, która nie może zachęcać do nieumiarkowanej konsumpcji takich napojów. Jednakże zdaniem EKES-u powaga problemów związanych ze spożywaniem alkoholu, występujących zwłaszcza wśród osób młodych, przemawia za wprowadzeniem przez Komisję bardziej rygorystycznych regulacji. Mogłyby one zostać oparte na następujących elementach:

—

programy/treść (np. ograniczenia dotyczące nie tylko programów przeznaczonych specjalnie dla osób młodych, lecz także programów sportowych);

| — | czas nadawania w przypadku usług linearnych (np. zakaz nadawania handlowych przekazów audiowizualnych dotyczących tych produktów przed godz. 22.00); |
| --- | --- |

—

czas nadawania w przypadku usług linearnych (np. zakaz nadawania handlowych przekazów audiowizualnych dotyczących tych produktów przed godz. 22.00);

| — | zawartość alkoholu w produktach (np. zakaz nadawania handlowych przekazów audiowizualnych dotyczących napojów alkoholowych zawierających 18 % objętości alkoholu lub więcej); |
| --- | --- |

—

zawartość alkoholu w produktach (np. zakaz nadawania handlowych przekazów audiowizualnych dotyczących napojów alkoholowych zawierających 18 % objętości alkoholu lub więcej);

| — | w przypadku reklam telewizyjnych, ograniczenie liczby takich przekazów w jednym bloku (np. tylko jeden przekaz na blok reklamowy/reklamującego/program); |
| --- | --- |

—

w przypadku reklam telewizyjnych, ograniczenie liczby takich przekazów w jednym bloku (np. tylko jeden przekaz na blok reklamowy/reklamującego/program);

| — | przyjmowane formy promocji i reklam (np. zakaz lokowania produktu oraz sponsorowania przez producentów napojów alkoholowych, lub też przynajmniej ograniczenie możliwej pory ich nadawania, jak wskazano powyżej). |
| --- | --- |

—

przyjmowane formy promocji i reklam (np. zakaz lokowania produktu oraz sponsorowania przez producentów napojów alkoholowych, lub też przynajmniej ograniczenie możliwej pory ich nadawania, jak wskazano powyżej).

| 4.12 | Odbiorcom, jako konsumentom, należy przekazać w dyrektywie informacje na temat już istniejących w prawie wspólnotowym możliwości złożenia skargi. Należy przykładowo wspomnieć o możliwości występowania z roszczeniem o zaprzestanie szkodliwych praktyk na podstawie naruszenia przepisów dyrektywy (zgodnie z dyrektywą 98/27/WE), o której nie wspomniano nawet w motywach wniosku, mimo że została ona ujęta w innych istotnych aktach, takich jak dyrektywa 2005/29/WE w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych. |
| --- | --- |

4.12

Odbiorcom, jako konsumentom, należy przekazać w dyrektywie informacje na temat już istniejących w prawie wspólnotowym możliwości złożenia skargi. Należy przykładowo wspomnieć o możliwości występowania z roszczeniem o zaprzestanie szkodliwych praktyk na podstawie naruszenia przepisów dyrektywy (zgodnie z dyrektywą 98/27/WE), o której nie wspomniano nawet w motywach wniosku, mimo że została ona ujęta w innych istotnych aktach, takich jak dyrektywa 2005/29/WE w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych.

| 4.13 | Wniosek powinien poszerzyć zakres obowiązków komitetu kontaktowego, w takich dziedzinach jak:






  — | ustanawianie wspólnych zasad określania właściwego organu regulacyjnego ds. medialnych usług audiowizualnych; |
| --- | --- | --- |

4.13

Wniosek powinien poszerzyć zakres obowiązków komitetu kontaktowego, w takich dziedzinach jak:

—

ustanawianie wspólnych zasad określania właściwego organu regulacyjnego ds. medialnych usług audiowizualnych;

| — | ustanawianie wspólnych zasad informowania odbiorców o występującym lokowaniu produktu oraz sponsorze; |
| --- | --- |

—

ustanawianie wspólnych zasad informowania odbiorców o występującym lokowaniu produktu oraz sponsorze;

| — | ustanawianie wspólnych zasad rozwoju systemów autoregulacji i współregulacji; |
| --- | --- |

—

ustanawianie wspólnych zasad rozwoju systemów autoregulacji i współregulacji;

| — | ustanawianie wspólnych zasad w zakresie transmitowania przez innych nadawców wydarzeń lub podsumowań wydarzeń budzących powszechne zainteresowanie; |
| --- | --- |

—

ustanawianie wspólnych zasad w zakresie transmitowania przez innych nadawców wydarzeń lub podsumowań wydarzeń budzących powszechne zainteresowanie;

| — | ustanawianie wspólnych zasad umożliwiających obywatelom korzystanie z przysługującego im prawa do odpowiedzi i sprostowania. |
| --- | --- |

—

ustanawianie wspólnych zasad umożliwiających obywatelom korzystanie z przysługującego im prawa do odpowiedzi i sprostowania.

Należy zaznaczyć fakt, że aktywną rolę w procesie autoregulacji i współregulacji odgrywają organizacje konsumentów i odbiorców (11).

| 4.14 | Wniosek powinien nakładać na wszystkie państwa członkowskie obowiązek ustanowienia organów nadzorujących, kompetentnych w dziedzinach objętych zakresem dyrektywy, zapewniając ich niezależność, bezstronność i przejrzystość w zakresie wyboru członków i wypełniania obowiązków, przy zastosowaniu kryteriów zalecenia Rady Europy nr 23(2000). |
| --- | --- |

4.14

Wniosek powinien nakładać na wszystkie państwa członkowskie obowiązek ustanowienia organów nadzorujących, kompetentnych w dziedzinach objętych zakresem dyrektywy, zapewniając ich niezależność, bezstronność i przejrzystość w zakresie wyboru członków i wypełniania obowiązków, przy zastosowaniu kryteriów zalecenia Rady Europy nr 23(2000).

| 4.15 | Wniosek powinien wreszcie obejmować środki na rzecz ułatwienia dostępu do telewizji cyfrowej i jej interaktywnych treści dla osób niepełnosprawnych, dzięki wykorzystaniu możliwości jakie niesie ze sobą konwergencja technologiczna. |
| --- | --- |

4.15

Wniosek powinien wreszcie obejmować środki na rzecz ułatwienia dostępu do telewizji cyfrowej i jej interaktywnych treści dla osób niepełnosprawnych, dzięki wykorzystaniu możliwości jakie niesie ze sobą konwergencja technologiczna.

Bruksela, 14 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego KomitetuEkonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Dyrektywa 89/552/EWG — DzU L 298 z 17.10.1989, s. 23

1

(2)  Dyrektywa 97/36/WE — DzU L 202 z 30.7.1997, s. 60

2

(3)  COM(2006) 160 wersja ostateczna

3

(4)  Zob. IP/05/643

4

(5)  Konferencja audiowizualna w Liverpoolu poświęcona dyrektywie w sprawie telewizji bez granic, zorganizowana przez Komisję.

5

(6)  Zob. definicję tych usług w art. 49 i 50 traktatu

6

(7)  Zob. definicję tych sieci zawartą w art. 2 lit. a) dyrektywy ramowej 2002/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej. DzU L 108 z 24.4.2002, s. 33

7

(8)  DzU C 364 z 2000 r.

8

(9)  Wyrok z dnia 30 kwietnia 1974 r. w sprawie C-15/73 ECR 203 i inni. Wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 10 lipca 1991 r. w sprawie T-69/89 ECR II-525. Wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 18 września 2001 r. w sprawie T-112/99 ECR-2549 i inni

9

(10)  DzU C 221 z 8.9.2005, s.17 (sprawozdawca: Jorge Pegado Liz)

10

(11)  Sprawozdanie informacyjne sprawie aktualnego stanu współregulacji i samoregulacji na jednolitym rynku, (sprawozdawca: Bruno Vever)

11

---

ZAŁĄCZNIK

do opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Poniższe poprawki zostały odrzucone, lecz uzyskały co najmniej Formula oddanych głosów:

Punkt 4.1

Zmienić w następujący sposób:

„EKES uważa, że zaproponowana przez Komisję definicja »handlowego przekazu audiowizualnego«, stanowiąca mechaniczne powielenie definicji »medialnych usług audiowizualnych«, jest zbyt rygorystyczna niejasna. Logiczne wydaje się zdefiniowanie przedmiotowych przekazów jako usług, które są ze swej natury identyczne z zaplanowaną emisją programów telewizyjnych.»ruchome obrazy z dźwiękiem lub bez«, uznając tym samym ruchome obrazy za konstytutywny element tych medialnych usług audiowizualnych oraz wykluczając internetową prasę i przekazy radiowe z zakresu dyrektywy. Tymczasem w W obecnej wersji wniosku zakres został zdefiniowany w taki sposób, że handlowe przekazy audiowizualne związane z medialnymi usługami audiowizualnymi mogą wykorzystywać także obrazy statyczne (np. logo lub plakaty reklamowe) lub też same dźwięki bez towarzyszących im obrazów (np. słowne wymienienie marki lub melodia reklamowa). Należałoby zatem zdefiniować handlowy przekaz audiowizualny jako »obrazy i/lub dźwięki towarzyszące medialnym usługom audiowizualnym i służące pośredniej lub bezpośredniej promocji towarów, usług lub wizerunku osoby fizycznej lub prawnej dla celów gospodarczych«.”

Uzasadnienie

W tej dziedzinie trudno zastosować precyzyjne rozróżnienie. Definicje zaproponowane w punkcie 4.1. obejmują nawet szerszy zakres niż te zawarte w projekcie dyrektywy i z tego względu w jeszcze większym stopniu utrudniają przejrzyste zastosowanie. By nie hamować rozwoju omawianych usług, definicje powinny być jak najbardziej klarowne, by mogły służyć jednocześnie ochronie małoletnich i ludzkiej godności, w jasny sposób identyfikując przekazy handlowe oraz przewidując prawo do odpowiedzi i podstawowe wymogi identyfikacyjne.

Wynik głosowania:

Głosy za: 32

Głosy przeciw: 40

Liczba osób, które wstrzymały się od głosu: 3

Punkt 4.2.1

Usunąć:

W przypadku utrzymania proponowanego kryterium, dyrektywa powinna zapewnić państwom członkowskim możliwość przyznania sądom (w przypadku postępowań cywilnych i administracyjnych) prawa do nałożenia na nadawców obowiązku wykazania, że za przekaz audiowizualny nie uzyskali żadnej zapłaty, zgodnie z postanowieniami dyrektywy 84/850/EWG. W przeciwnym wypadku dany przekaz zostanie uznany za przekaz o charakterze handlowym.

Uzasadnienie

„Wniosek, by sądy miały prawo żądania od nadawców przedstawienia dowodów, iż nie uzyskali oni żadnej zapłaty za przekaz audiowizualny, stworzyłby możliwość nadużyć. Ponadto praktycznie niemożliwe jest udowodnienie przez nadawcę faktu nieotrzymania zapłaty.”

nie

Wynik głosowania:

Głosy za: 35

Głosy przeciw: 40

Liczba osób, które wstrzymały się od głosu: 1

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/210 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/210

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Program GALILEO: pomyślne utworzenie Europejskiego Organu Nadzoru”

(2006/C 318/34)

Dnia 19 stycznia 2006 r., Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowił sporządzić opinię w sprawie: Program GALILEO: pomyślne utworzenie Europejskiego Organu Nadzoru.

Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 18 lipca 2006 r. Sprawozdawcą był Stéphane BUFFETAUT.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 13 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 200 do 4 — 2 osoby wstrzymały się do głosu — przyjął następującą opinię.

1.   Wnioski i zalecenia

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przywiązuje ogromną wagę do powodzenia programu GALILEO. Dlatego też podkreśla, że okres przejściowy między Wspólnym Przedsiębiorstwem GALILEO a Organem Nadzoru GALILEO powinien przebiegać bez przeszkód. W tym celu EKES zaleca, aby:

| — | wprowadzić plan przeniesienia działań Wspólnego Przedsiębiorstwa na Organ Nadzoru w celu zapewnienia bezpieczeństwa prawnego, |
| --- | --- |

—

wprowadzić plan przeniesienia działań Wspólnego Przedsiębiorstwa na Organ Nadzoru w celu zapewnienia bezpieczeństwa prawnego,

| — | uregulować pod względem prawnym i praktycznym kwestię przeniesienia na Organ Nadzoru działań prowadzonych przez podmioty z krajów trzecich (Chiny i Izrael) powiązanych ze Wspólnym Przedsiębiorstwem, |
| --- | --- |

—

uregulować pod względem prawnym i praktycznym kwestię przeniesienia na Organ Nadzoru działań prowadzonych przez podmioty z krajów trzecich (Chiny i Izrael) powiązanych ze Wspólnym Przedsiębiorstwem,

| — | zapewnić skuteczne przeniesienie salda dostępnych środków Wspólnego Przedsiębiorstwa na Organ Nadzoru, |
| --- | --- |

—

zapewnić skuteczne przeniesienie salda dostępnych środków Wspólnego Przedsiębiorstwa na Organ Nadzoru,

| — | nie dopuścić do nakładania się kompetencji między Wspólnym Przedsiębiorstwem a Organem Nadzoru do dnia zakończenia działalności Wspólnego Przedsiębiorstwa, |
| --- | --- |

—

nie dopuścić do nakładania się kompetencji między Wspólnym Przedsiębiorstwem a Organem Nadzoru do dnia zakończenia działalności Wspólnego Przedsiębiorstwa,

| — | uniknąć braku ciągłości w przebiegu negocjacji dotyczących umowy koncesyjnej, |
| --- | --- |

—

uniknąć braku ciągłości w przebiegu negocjacji dotyczących umowy koncesyjnej,

| — | zapewnić międzynarodową odpowiedzialność państw wprowadzających na orbitę satelity z konstelacji GALILEO. |
| --- | --- |

—

zapewnić międzynarodową odpowiedzialność państw wprowadzających na orbitę satelity z konstelacji GALILEO.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Przejęcie działalności Wspólnego Przedsiębiorstwa GALILEO (GJU) przez Organ Nadzoru GALILEO (GSA) musi zostać ukończone w 2006 r. Przyszłe powodzenie programu GALILEO wymaga, aby przejęcie działalności odbywało się w jak najlepszych warunkach z punktu widzenia prawnego, ludzkiego, finansowego i budżetowego. |
| --- | --- |

2.1

Przejęcie działalności Wspólnego Przedsiębiorstwa GALILEO (GJU) przez Organ Nadzoru GALILEO (GSA) musi zostać ukończone w 2006 r. Przyszłe powodzenie programu GALILEO wymaga, aby przejęcie działalności odbywało się w jak najlepszych warunkach z punktu widzenia prawnego, ludzkiego, finansowego i budżetowego.

| 2.2 | Z tych samych względów należy zapewnić ciągłość w negocjacjach zapoczątkowanych przez Wspólne Przedsiębiorstwo w sprawie umowy koncesyjnej, które będą kontynuowane przez Organ Nadzoru. |
| --- | --- |

2.2

Z tych samych względów należy zapewnić ciągłość w negocjacjach zapoczątkowanych przez Wspólne Przedsiębiorstwo w sprawie umowy koncesyjnej, które będą kontynuowane przez Organ Nadzoru.

| 2.3 | Należy wreszcie poruszyć szczególną kwestię odpowiedzialności międzynarodowej państw w ramach programu GALILEO. Jej uregulowanie powinno nastąpić w wyznaczonym terminie, który pokrywa się z terminem zakończenia negocjacji w sprawie umowy koncesyjnej i przyszłego wprowadzenia na orbitę satelitów z konstelacji GALILEO. |
| --- | --- |

2.3

Należy wreszcie poruszyć szczególną kwestię odpowiedzialności międzynarodowej państw w ramach programu GALILEO. Jej uregulowanie powinno nastąpić w wyznaczonym terminie, który pokrywa się z terminem zakończenia negocjacji w sprawie umowy koncesyjnej i przyszłego wprowadzenia na orbitę satelitów z konstelacji GALILEO.

3.   Uwagi ogólne

3.1   Opis programu GALILEO

| 3.1.1 | Program GALILEO jest wielkim projektem naukowo-technicznym sygnowanym przez Unię Europejską. System radionawigacji przez satelitę stanowi strategiczne wyzwanie, którego Europa nie może pominąć. Stąd jej decyzja w sprawie finansowania i utworzenia własnego globalnego nawigacyjnego systemu satelitarnego (GNSS) na wzór Stanów Zjednoczonych i Rosji. |
| --- | --- |

3.1.1

Program GALILEO jest wielkim projektem naukowo-technicznym sygnowanym przez Unię Europejską. System radionawigacji przez satelitę stanowi strategiczne wyzwanie, którego Europa nie może pominąć. Stąd jej decyzja w sprawie finansowania i utworzenia własnego globalnego nawigacyjnego systemu satelitarnego (GNSS) na wzór Stanów Zjednoczonych i Rosji.

| 3.1.2 | GALILEO oznacza precyzyjną, solidną, gwarantowaną i całościową obsługę pozycjonowania w skali planetarnej. Świadczone usługi nawigacji i pozycjonowania będą miały charakter autonomiczny i zostaną objęte kontrolą cywilną przy jednoczesnym zapewnieniu kompatybilności i interoperacyjności z dwoma istniejącymi systemami wojskowymi: amerykańskim systemem GPS (Global Positioning System) i rosyjskim systemem GLONASS. GALILEO będzie ponadto gwarantował zabezpieczoną obsługę rządową, dostępną we wszelkich okolicznościach dla upoważnionych użytkowników. |
| --- | --- |

3.1.2

GALILEO oznacza precyzyjną, solidną, gwarantowaną i całościową obsługę pozycjonowania w skali planetarnej. Świadczone usługi nawigacji i pozycjonowania będą miały charakter autonomiczny i zostaną objęte kontrolą cywilną przy jednoczesnym zapewnieniu kompatybilności i interoperacyjności z dwoma istniejącymi systemami wojskowymi: amerykańskim systemem GPS (Global Positioning System) i rosyjskim systemem GLONASS. GALILEO będzie ponadto gwarantował zabezpieczoną obsługę rządową, dostępną we wszelkich okolicznościach dla upoważnionych użytkowników.

| 3.1.3 | Europejski system będzie obejmował konstelację trzydziestu satelitów i stacji naziemnych, koniecznych dla optymalnego funkcjonowania systemu, które powinny rozpocząć działanie pod koniec 2010 r. |
| --- | --- |

3.1.3

Europejski system będzie obejmował konstelację trzydziestu satelitów i stacji naziemnych, koniecznych dla optymalnego funkcjonowania systemu, które powinny rozpocząć działanie pod koniec 2010 r.

| 3.1.4 | Program ten jest realizowany i wspierany przez dwóch głównych partnerów: Unię Europejską, reprezentowaną przez Komisję Europejską, i Europejską Agencję Kosmiczną (ESA). Komisja Europejska i ESA powołały Wspólne Przedsiębiorstwo GALILEO (GJU), odpowiedzialne za nadzorowanie programu i zarządzanie środkami finansowymi, które Unia Europejska przeznaczyła na program GALILEO. |
| --- | --- |

3.1.4

Program ten jest realizowany i wspierany przez dwóch głównych partnerów: Unię Europejską, reprezentowaną przez Komisję Europejską, i Europejską Agencję Kosmiczną (ESA). Komisja Europejska i ESA powołały Wspólne Przedsiębiorstwo GALILEO (GJU), odpowiedzialne za nadzorowanie programu i zarządzanie środkami finansowymi, które Unia Europejska przeznaczyła na program GALILEO.

| 3.1.5 | Po fazie walidacji na orbicie (faza IOV — In Orbit Validation) GJU przekaże pełny system Organowi Nadzoru (GALILEO Supervisory Authority — GSA), pełniącemu funkcję wspólnotowej agencji wykonawczej. Organ Nadzoru będzie odpowiedzialny za podpisanie umowy koncesyjnej z grupą prywatnych przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

3.1.5

Po fazie walidacji na orbicie (faza IOV — In Orbit Validation) GJU przekaże pełny system Organowi Nadzoru (GALILEO Supervisory Authority — GSA), pełniącemu funkcję wspólnotowej agencji wykonawczej. Organ Nadzoru będzie odpowiedzialny za podpisanie umowy koncesyjnej z grupą prywatnych przedsiębiorstw.

| 3.1.6 | Całkowity koszt programu GALILEO na etapie projektowania, opracowywania i walidacji na orbicie jest szacowany na 1,5 miliarda euro. |
| --- | --- |

3.1.6

Całkowity koszt programu GALILEO na etapie projektowania, opracowywania i walidacji na orbicie jest szacowany na 1,5 miliarda euro.

| 3.1.7 | Umowa koncesyjna jest obecnie negocjowana między GJU a konsorcjum przedsiębiorstw europejskich (AENA, ALCATEL, EADS, FINMECCANICA, HISPASAT, IMMARSAT, TELEOP, THALES). |
| --- | --- |

3.1.7

Umowa koncesyjna jest obecnie negocjowana między GJU a konsorcjum przedsiębiorstw europejskich (AENA, ALCATEL, EADS, FINMECCANICA, HISPASAT, IMMARSAT, TELEOP, THALES).

| 3.1.8 | Zasady przekazania działalności między GJU a GSA są obecnie określane. Należy dopilnować, aby nie doszło do opóźnień, komplikacji i podwójnych kosztów. |
| --- | --- |

3.1.8

Zasady przekazania działalności między GJU a GSA są obecnie określane. Należy dopilnować, aby nie doszło do opóźnień, komplikacji i podwójnych kosztów.

3.2   Wspólne Przedsiębiorstwo GALILEO (GJU — GALILEO Joint Undertaking)

| 3.2.1 | Wspólne Przedsiębiorstwo zostało powołane na mocy decyzji Rady Unii Europejskiej, wydanej w formie rozporządzenia nr 876/2002 z dnia 21 maja 2002 r., przyjętego na podstawie art. 171 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Artykuł ten stanowi, że „Wspólnota może tworzyć wspólne przedsiębiorstwa lub jakiekolwiek inne struktury niezbędne do skutecznego wykonywania wspólnotowych programów badawczych, rozwoju technologicznego i demonstracyjnych”. W załączniku do rozporządzenia znajduje się statut GJU. |
| --- | --- |

3.2.1

Wspólne Przedsiębiorstwo zostało powołane na mocy decyzji Rady Unii Europejskiej, wydanej w formie rozporządzenia nr 876/2002 z dnia 21 maja 2002 r., przyjętego na podstawie art. 171 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Artykuł ten stanowi, że „Wspólnota może tworzyć wspólne przedsiębiorstwa lub jakiekolwiek inne struktury niezbędne do skutecznego wykonywania wspólnotowych programów badawczych, rozwoju technologicznego i demonstracyjnych”. W załączniku do rozporządzenia znajduje się statut GJU.

| 3.2.2 | Członkami GJU są:






  — | Wspólnota Europejska reprezentowana przez Komisję, |
| --- | --- | --- |

3.2.2

Członkami GJU są:

—

Wspólnota Europejska reprezentowana przez Komisję,

| — | Europejska Agencja Kosmiczna (ESA). |
| --- | --- |

—

Europejska Agencja Kosmiczna (ESA).

| 3.2.3 | Art. 1 lit. b statutu przewiduje, że przedsiębiorstwa, w tym przedsiębiorstwa z państw trzecich, mogą stać się członkami Wspólnego Przedsiębiorstwa. Z tego względu w jego skład wchodzi obecnie podmiot chiński (National Remote Sensing Center of China — NRSCC) i izraelska spółka handlowa (MATIMOP). Obydwa podmioty są członkami Rady Administracyjnej z prawem do głosowania proporcjonalnie do wkładów. |
| --- | --- |

3.2.3

Art. 1 lit. b statutu przewiduje, że przedsiębiorstwa, w tym przedsiębiorstwa z państw trzecich, mogą stać się członkami Wspólnego Przedsiębiorstwa. Z tego względu w jego skład wchodzi obecnie podmiot chiński (National Remote Sensing Center of China — NRSCC) i izraelska spółka handlowa (MATIMOP). Obydwa podmioty są członkami Rady Administracyjnej z prawem do głosowania proporcjonalnie do wkładów.

| 3.2.4 | GJU posiada złożoną osobowość prawną właśnie ze względu na skład Rady Administracyjnej. Zgodnie z rozporządzeniem powinno być ono traktowane jako organizacja międzynarodowa podlegająca europejskiemu prawodawstwu podatkowemu w kwestiach związanych z podatkami obrotowymi i akcyzą. Rozporządzenie precyzuje również, że GJU nie realizuje celu gospodarczego. Według Komisji osobowość prawna GJU jest w większym stopniu zbliżona do stowarzyszenia niż do przedsiębiorstwa handlowego, gdyż Wspólne Przedsiębiorstwo nie osiąga zysków i utrzymuje się jedynie z wkładów swoich członków. Dlatego też belgijskie władze podatkowe (GJU podlega prawu belgijskiemu w kwestiach, które nie są regulowane wymienionym rozporządzeniem), uznały, że nie jest to spółka handlowa, lecz osoba prawna (o charakterze zbliżonym do stowarzyszenia w prawie belgijskim). |
| --- | --- |

3.2.4

GJU posiada złożoną osobowość prawną właśnie ze względu na skład Rady Administracyjnej. Zgodnie z rozporządzeniem powinno być ono traktowane jako organizacja międzynarodowa podlegająca europejskiemu prawodawstwu podatkowemu w kwestiach związanych z podatkami obrotowymi i akcyzą. Rozporządzenie precyzuje również, że GJU nie realizuje celu gospodarczego. Według Komisji osobowość prawna GJU jest w większym stopniu zbliżona do stowarzyszenia niż do przedsiębiorstwa handlowego, gdyż Wspólne Przedsiębiorstwo nie osiąga zysków i utrzymuje się jedynie z wkładów swoich członków. Dlatego też belgijskie władze podatkowe (GJU podlega prawu belgijskiemu w kwestiach, które nie są regulowane wymienionym rozporządzeniem), uznały, że nie jest to spółka handlowa, lecz osoba prawna (o charakterze zbliżonym do stowarzyszenia w prawie belgijskim).

| 3.2.5 | Kapitał GJU dzieli się w następujący sposób:







  — | Komisja Europejska | 520 milionów euro, |
| --- | --- | --- | --- |
| — | ESA | 50 milionów euro, |
| — | NRSCC | 5 milionów euro, |
| — | MATIMOP | 5 milionów euro. |

3.2.5

Kapitał GJU dzieli się w następujący sposób:

—

Komisja Europejska

520 milionów euro,

—

ESA

50 milionów euro,

—

NRSCC

5 milionów euro,

—

MATIMOP

5 milionów euro.

| 3.2.6 | Ze względu na szczególny charakter prawny GJU oraz fakt, że utrzymuje się ono jedynie z wkładów swoich członków, Komisja zaproponowała, aby termin „kapitał” zastąpić określeniem „wkłady”. Proponowana poprawka wymagała zmiany statutu, która została zatwierdzona przez Radę Administracyjną GJU 2 czerwca 2006 r. Europejski Trybunał Obrachunkowy podkreślił zresztą, że stosowanie terminu „kapitał” nie jest odpowiednie, gdyż linia budżetowa, której podlega GJU, nie dopuszcza wkładów kapitałowych. |
| --- | --- |

3.2.6

Ze względu na szczególny charakter prawny GJU oraz fakt, że utrzymuje się ono jedynie z wkładów swoich członków, Komisja zaproponowała, aby termin „kapitał” zastąpić określeniem „wkłady”. Proponowana poprawka wymagała zmiany statutu, która została zatwierdzona przez Radę Administracyjną GJU 2 czerwca 2006 r. Europejski Trybunał Obrachunkowy podkreślił zresztą, że stosowanie terminu „kapitał” nie jest odpowiednie, gdyż linia budżetowa, której podlega GJU, nie dopuszcza wkładów kapitałowych.

| 3.2.7 | Głównym zadaniem GJU jest realizacja programu GALILEO podczas fazy rozwojowej przy wykorzystaniu środków publicznych i prywatnych oraz umożliwienie przeprowadzenia znaczących przedsięwzięć demonstracyjnych. Zadaniem GJU jest również zainicjowanie działań badawczo-rozwojowych koniecznych do realizacji fazy rozwojowej, koordynowanie działań poszczególnych krajów w tym zakresie i w konsekwencji zarządzanie umowami na badania zawieranymi z tytułu programu ramowego Komisji Europejskiej w dziedzinie badań i rozwoju (6. RPBR). |
| --- | --- |

3.2.7

Głównym zadaniem GJU jest realizacja programu GALILEO podczas fazy rozwojowej przy wykorzystaniu środków publicznych i prywatnych oraz umożliwienie przeprowadzenia znaczących przedsięwzięć demonstracyjnych. Zadaniem GJU jest również zainicjowanie działań badawczo-rozwojowych koniecznych do realizacji fazy rozwojowej, koordynowanie działań poszczególnych krajów w tym zakresie i w konsekwencji zarządzanie umowami na badania zawieranymi z tytułu programu ramowego Komisji Europejskiej w dziedzinie badań i rozwoju (6. RPBR).

| 3.2.8 | Wspólnym Przedsiębiorstwem kierują:






  — | Rada Administracyjna, |
| --- | --- | --- |

3.2.8

Wspólnym Przedsiębiorstwem kierują:

—

Rada Administracyjna,

| — | Komitet Wykonawczy, |
| --- | --- |

—

Komitet Wykonawczy,

| — | Dyrektor. |
| --- | --- |

—

Dyrektor.

| 3.2.9 | Rada Unii Europejskiej powołała ponadto Radę Nadzorczą i Radę Bezpieczeństwa, które mają kontrolować działania GJU. |
| --- | --- |

3.2.9

Rada Unii Europejskiej powołała ponadto Radę Nadzorczą i Radę Bezpieczeństwa, które mają kontrolować działania GJU.

| 3.2.10 | GJU zostało powołane na okres czterech lat, licząc od dnia 28 maja 2002 r. (data publikacji w DzU), co odpowiada wstępnemu okresowi fazy rozwojowej programu GALILEO. Rozporządzenie przewiduje, że okres działalności GJU może zostać przedłużony do zakończenia fazy rozwojowej, niemniej jednak nie określa zasad przedłużania. Ze względu na utworzenie GSA Komisja zaproponowała, aby GJU zakończyło działalność z dniem 31 grudnia 2006 r., co wymaga zmiany statutu załączonego do rozporządzenia Rady (WE) nr 876/2002 z 21 maja 2002 r. oraz opinii Parlamentu Europejskiego i EKES-u. Po przeprowadzeniu konsultacji z Radą Nadzorczą GJU oraz z Komitetem Sterującym ESA — procedura w tej sprawie została uruchomiona w dniu 10 marca 2006 r. — Rada Administracyjna GJU zaaprobowała 2 czerwca 2006 r. zmianę statutu, co pozwoliło Komisji na przyjęcie 29 czerwca 2006 r. wniosku w sprawie rozporządzenia zmieniającego statut GJU. Rozporządzenie to zostało przekazane do zatwierdzenia Radzie UE. |
| --- | --- |

3.2.10

GJU zostało powołane na okres czterech lat, licząc od dnia 28 maja 2002 r. (data publikacji w DzU), co odpowiada wstępnemu okresowi fazy rozwojowej programu GALILEO. Rozporządzenie przewiduje, że okres działalności GJU może zostać przedłużony do zakończenia fazy rozwojowej, niemniej jednak nie określa zasad przedłużania. Ze względu na utworzenie GSA Komisja zaproponowała, aby GJU zakończyło działalność z dniem 31 grudnia 2006 r., co wymaga zmiany statutu załączonego do rozporządzenia Rady (WE) nr 876/2002 z 21 maja 2002 r. oraz opinii Parlamentu Europejskiego i EKES-u. Po przeprowadzeniu konsultacji z Radą Nadzorczą GJU oraz z Komitetem Sterującym ESA — procedura w tej sprawie została uruchomiona w dniu 10 marca 2006 r. — Rada Administracyjna GJU zaaprobowała 2 czerwca 2006 r. zmianę statutu, co pozwoliło Komisji na przyjęcie 29 czerwca 2006 r. wniosku w sprawie rozporządzenia zmieniającego statut GJU. Rozporządzenie to zostało przekazane do zatwierdzenia Radzie UE.

| 3.2.11 | Wola upowszechnienia stosowania systemów nawigacji satelitarnej i umożliwienia podmiotom z państw trzecich uczestnictwa w GJU doprowadziła do podpisania umów międzynarodowych między Unią Europejską a niektórymi państwami trzecimi (Chinami, Izraelem, Indiami, Ukrainą i innymi). Umowy z innymi państwami trzecimi (Marokiem, Koreą, Rosją, Argentyną) są obecnie negocjowane. Umowy wyraźnie wykluczają wszelką współpracę w obszarach zarezerwowanych do zastosowań rządowych. GJU zawarło dwie umowy techniczne o współpracy z podmiotami dwóch krajów (chińskim National Remote Sensing Center i izraelskim MATIMOP), co zgodnie ze statutem Wspólnego Przedsiębiorstwa pozwala przedstawicielom tych krajów zasiadać w Radzie Administracyjnej GJU. |
| --- | --- |

3.2.11

Wola upowszechnienia stosowania systemów nawigacji satelitarnej i umożliwienia podmiotom z państw trzecich uczestnictwa w GJU doprowadziła do podpisania umów międzynarodowych między Unią Europejską a niektórymi państwami trzecimi (Chinami, Izraelem, Indiami, Ukrainą i innymi). Umowy z innymi państwami trzecimi (Marokiem, Koreą, Rosją, Argentyną) są obecnie negocjowane. Umowy wyraźnie wykluczają wszelką współpracę w obszarach zarezerwowanych do zastosowań rządowych. GJU zawarło dwie umowy techniczne o współpracy z podmiotami dwóch krajów (chińskim National Remote Sensing Center i izraelskim MATIMOP), co zgodnie ze statutem Wspólnego Przedsiębiorstwa pozwala przedstawicielom tych krajów zasiadać w Radzie Administracyjnej GJU.

| 3.2.12 | Art. 21 statutu GJU przewiduje rozwiązanie Wspólnego Przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

3.2.12

Art. 21 statutu GJU przewiduje rozwiązanie Wspólnego Przedsiębiorstwa.

3.3   Organ Nadzoru GALILEO (GSA)

| 3.3.1 | Organ został utworzony na mocy decyzji Rady Unii Europejskiej, która przyjęła formę rozporządzenia nr 1321/2004 z dnia 12 lipca 2004 r. Ma on charakter agencji wspólnotowej posiadającej osobowość prawną. |
| --- | --- |

3.3.1

Organ został utworzony na mocy decyzji Rady Unii Europejskiej, która przyjęła formę rozporządzenia nr 1321/2004 z dnia 12 lipca 2004 r. Ma on charakter agencji wspólnotowej posiadającej osobowość prawną.

| 3.3.2 | Jego zadaniem jest zarządzanie interesem publicznym w zakresie europejskich programów GNSS (globalny nawigacyjny system satelitarny) i odgrywanie wobec nich roli organu wykonawczego. |
| --- | --- |

3.3.2

Jego zadaniem jest zarządzanie interesem publicznym w zakresie europejskich programów GNSS (globalny nawigacyjny system satelitarny) i odgrywanie wobec nich roli organu wykonawczego.

| 3.3.3 | Zadania Organu, określone w art. 2, obejmują:






  — | gospodarowanie funduszami europejskimi specjalnie mu przyznanymi na realizację programów GNSS i kontrolę ich wykorzystania, |
| --- | --- | --- |

3.3.3

Zadania Organu, określone w art. 2, obejmują:

—

gospodarowanie funduszami europejskimi specjalnie mu przyznanymi na realizację programów GNSS i kontrolę ich wykorzystania,

| — | zawarcie umowy koncesyjnej z wybranym konsorcjum, które będzie odpowiedzialne za rozmieszczenie i obsługę systemu GALILEO, |
| --- | --- |

—

zawarcie umowy koncesyjnej z wybranym konsorcjum, które będzie odpowiedzialne za rozmieszczenie i obsługę systemu GALILEO,

| — | przejęcie kontroli nad porozumieniem z operatorem gospodarczym, któremu powierzono obsługę EGNOS (Europejski Geostacjonarny System Pokrycia Nawigacyjnego), |
| --- | --- |

—

przejęcie kontroli nad porozumieniem z operatorem gospodarczym, któremu powierzono obsługę EGNOS (Europejski Geostacjonarny System Pokrycia Nawigacyjnego),

| — | zarządzanie częstotliwościami (koordynacja, prawo korzystania, stosunki z posiadaczem koncesji), |
| --- | --- |

—

zarządzanie częstotliwościami (koordynacja, prawo korzystania, stosunki z posiadaczem koncesji),

| — | modernizację systemu i jego rozwój, |
| --- | --- |

—

modernizację systemu i jego rozwój,

| — | certyfikację składników systemu, |
| --- | --- |

—

certyfikację składników systemu,

| — | zarządzanie aspektami związanymi z bezpieczeństwem systemu. |
| --- | --- |

—

zarządzanie aspektami związanymi z bezpieczeństwem systemu.

| 3.3.4 | Należy podkreślić, że GSA będzie właścicielem systemu, a w szczególności aktywów zgromadzonych przez właściciela koncesji oraz będzie odpowiedzialne za ochronę i waloryzację inwestycji przeprowadzonych przez Wspólnotę. |
| --- | --- |

3.3.4

Należy podkreślić, że GSA będzie właścicielem systemu, a w szczególności aktywów zgromadzonych przez właściciela koncesji oraz będzie odpowiedzialne za ochronę i waloryzację inwestycji przeprowadzonych przez Wspólnotę.

| 3.3.5 | Organem Nadzoru GALILEO kierują Rada Administracyjna (po jednym przedstawicielu każdego państwa członkowskiego i Komisja), Komitet ds. Zabezpieczenia i Bezpieczeństwa Systemu i Komitet Naukowo-Techniczny. Dyrektor wykonawczy reprezentuje Organ i odpowiada za jego zarządzanie. |
| --- | --- |

3.3.5

Organem Nadzoru GALILEO kierują Rada Administracyjna (po jednym przedstawicielu każdego państwa członkowskiego i Komisja), Komitet ds. Zabezpieczenia i Bezpieczeństwa Systemu i Komitet Naukowo-Techniczny. Dyrektor wykonawczy reprezentuje Organ i odpowiada za jego zarządzanie.

3.4   Kwestie prawne, techniczne i finansowe oraz ryzyko związane z przeniesieniem działalności między GJU a GSA

3.4.1   Okres przejściowy między GJU a GSA.

Zasady regulujące przekazanie działalności między GJU a GSA nie zostały jeszcze jasno określone przez Komisję. Zgodnie z nieoficjalnym dokumentem Komisji przygotowanym przez DG ds. Energii i Transportu (1) istnieje możliwość wymiany pism lub zawarcia protokołu uzgodnień między dwoma podmiotami w celu wyznaczenia zasad współpracy i zapewnienia komplementarności, która pozwoli uniknąć wszelkich nakładających się działań.

| 3.4.2 | O ile w momencie uruchamiania programu GALILEO zadania powierzone dwóm podmiotom miały różny charakter i harmonogram realizacji, dzisiaj wydaje się, że ze względu na opóźnienie fazy rozwojowej (około 2 lata) i rzeczywiste uruchomienie GSA (mianowanie dyrektora w maju 2005 r.), konieczne jest, z przyczyn gospodarczych, prawnych i technicznych, upoważnienie GSA do działania i jak najszybsze rozwiązaniem GJU (2), jeszcze przed zakończeniem fazy rozwojowej i walidacji. W tym celu należy zapewnić stopniowe przeniesienie zadań GJU na GSA, w tym zarządzania umowami na badania zawartymi przez GJU. W szczególności już teraz należy zdecydowanie zaangażować personel GSA w proces negocjacji umowy koncesyjnej, która ma być podpisana i nadzorowana przez organ wykonawczy. |
| --- | --- |

3.4.2

O ile w momencie uruchamiania programu GALILEO zadania powierzone dwóm podmiotom miały różny charakter i harmonogram realizacji, dzisiaj wydaje się, że ze względu na opóźnienie fazy rozwojowej (około 2 lata) i rzeczywiste uruchomienie GSA (mianowanie dyrektora w maju 2005 r.), konieczne jest, z przyczyn gospodarczych, prawnych i technicznych, upoważnienie GSA do działania i jak najszybsze rozwiązaniem GJU (2), jeszcze przed zakończeniem fazy rozwojowej i walidacji. W tym celu należy zapewnić stopniowe przeniesienie zadań GJU na GSA, w tym zarządzania umowami na badania zawartymi przez GJU. W szczególności już teraz należy zdecydowanie zaangażować personel GSA w proces negocjacji umowy koncesyjnej, która ma być podpisana i nadzorowana przez organ wykonawczy.

| 3.4.3 | Obecnie przewiduje się, że GJU zakończy działalność z dniem 31 grudnia 2006 r., z zastrzeżeniem zatwierdzenia zmiany statutu Wspólnego Przedsiębiorstwa przez jego członków. Wstępny plan przekazania działalności i wiedzy praktycznej przez GJU został sporządzony przez dyrektorów GJU i GSA, a następnie przedłożony Radzie Nadzorczej i Radzie Administracyjnej GJU w lutym 2006 r. Plan ten powinien zostać sprecyzowany i dostosowany, tak aby przekazanie odbyło się jak najszybciej i w jak najlepszych warunkach. |
| --- | --- |

3.4.3

Obecnie przewiduje się, że GJU zakończy działalność z dniem 31 grudnia 2006 r., z zastrzeżeniem zatwierdzenia zmiany statutu Wspólnego Przedsiębiorstwa przez jego członków. Wstępny plan przekazania działalności i wiedzy praktycznej przez GJU został sporządzony przez dyrektorów GJU i GSA, a następnie przedłożony Radzie Nadzorczej i Radzie Administracyjnej GJU w lutym 2006 r. Plan ten powinien zostać sprecyzowany i dostosowany, tak aby przekazanie odbyło się jak najszybciej i w jak najlepszych warunkach.

| 3.4.4 | W okresie przejściowym obydwa podmioty muszą ściśle współpracować, aby umożliwić harmonijne i łagodne przejęcie działalności i wiedzy praktycznej. Okres przejściowy powinien również pozwolić GSA na osiągnięcie pełnej operacyjności, aby uniknąć wszelkiego ryzyka braków kadrowych w momencie realizacji głównych działań decydujących o powodzeniu programu. |
| --- | --- |

3.4.4

W okresie przejściowym obydwa podmioty muszą ściśle współpracować, aby umożliwić harmonijne i łagodne przejęcie działalności i wiedzy praktycznej. Okres przejściowy powinien również pozwolić GSA na osiągnięcie pełnej operacyjności, aby uniknąć wszelkiego ryzyka braków kadrowych w momencie realizacji głównych działań decydujących o powodzeniu programu.

| 3.4.5 | Należy zaplanować działania w związku z zatrzymaniem działalności pod koniec grudnia 2006 r., aby otworzyć etap likwidacji na początku 2007 r. Powinno to również nastąpić jak najwcześniej, tak aby organ wykonawczy mógł określić i wdrożyć zasady bezpieczeństwa i zabezpieczenia w odniesieniu do programu GALILEO, określić zasady dotyczące praw własności intelektualnej, skoordynować działania i stanowiska państw członkowskich w kwestii częstotliwości niezbędnych do korzystania z systemu GALILEO. |
| --- | --- |

3.4.5

Należy zaplanować działania w związku z zatrzymaniem działalności pod koniec grudnia 2006 r., aby otworzyć etap likwidacji na początku 2007 r. Powinno to również nastąpić jak najwcześniej, tak aby organ wykonawczy mógł określić i wdrożyć zasady bezpieczeństwa i zabezpieczenia w odniesieniu do programu GALILEO, określić zasady dotyczące praw własności intelektualnej, skoordynować działania i stanowiska państw członkowskich w kwestii częstotliwości niezbędnych do korzystania z systemu GALILEO.

| 3.4.6 | Plan na okres przejściowy powinien przewidywać środki, które pozwolą zapewnić spójność działań prowadzonych przez każdy z dwóch podmiotów oraz warunki rozwiązywania ewentualnych sporów między nimi. Dotychczas ustalono, że dyrektor DG ds. Energii i Transportu będzie pełnił funkcję mediatora między GJU a GSA w przypadku trudności podczas okresu przejściowego. |
| --- | --- |

3.4.6

Plan na okres przejściowy powinien przewidywać środki, które pozwolą zapewnić spójność działań prowadzonych przez każdy z dwóch podmiotów oraz warunki rozwiązywania ewentualnych sporów między nimi. Dotychczas ustalono, że dyrektor DG ds. Energii i Transportu będzie pełnił funkcję mediatora między GJU a GSA w przypadku trudności podczas okresu przejściowego.

3.5   Zapewnienie bezpieczeństwa prawnego podczas przekazywania aktywów między GJU a GSA przez ustalenie konkretnego planu przekazywania działalności

| 3.5.1 | W swoim obecnym brzmieniu rozporządzenie powołujące Organ Nadzoru nie przewiduje jego udziału w fazie rozwojowej, za którą odpowiedzialność ponosi ESA. Należy je zatem zmienić, aby przyznać tę kompetencję Organowi Nadzoru. W związku z tym konieczna jest opinia Parlamentu (opinia EKES nie jest obowiązkowa). Porozumienie między GJU a GSA powinno zapewnić bezpieczeństwo prawne czynności związanych z przekazywaniem Organowi Nadzoru aktywów GJU i określać konkretny plan przenoszenia działalności wraz ze sprecyzowaniem roli różnych zainteresowanych organów i podmiotów, dokładnym wyszczególnieniem aktywów i pasywów, konkretnych zasad przeniesienia, zaplanowaniem fazy przejściowej, podaniem czynności, które należy wykonać, konsekwencji finansowych i podatkowych przeniesienia itp. Decyzje, które należy podjąć w kwestii zasad przeniesienia aktywów GJU na GSA, będą wymagać udziału różnych podmiotów, na przykład Rady Nadzorczej GJU, Rady Administracyjnej GJU, Rady ESA, Rady Administracyjnej Organu Nadzoru GALILEO, Komisji Europejskiej, Rady i Parlamentu Europejskiego. |
| --- | --- |

3.5.1

W swoim obecnym brzmieniu rozporządzenie powołujące Organ Nadzoru nie przewiduje jego udziału w fazie rozwojowej, za którą odpowiedzialność ponosi ESA. Należy je zatem zmienić, aby przyznać tę kompetencję Organowi Nadzoru. W związku z tym konieczna jest opinia Parlamentu (opinia EKES nie jest obowiązkowa). Porozumienie między GJU a GSA powinno zapewnić bezpieczeństwo prawne czynności związanych z przekazywaniem Organowi Nadzoru aktywów GJU i określać konkretny plan przenoszenia działalności wraz ze sprecyzowaniem roli różnych zainteresowanych organów i podmiotów, dokładnym wyszczególnieniem aktywów i pasywów, konkretnych zasad przeniesienia, zaplanowaniem fazy przejściowej, podaniem czynności, które należy wykonać, konsekwencji finansowych i podatkowych przeniesienia itp. Decyzje, które należy podjąć w kwestii zasad przeniesienia aktywów GJU na GSA, będą wymagać udziału różnych podmiotów, na przykład Rady Nadzorczej GJU, Rady Administracyjnej GJU, Rady ESA, Rady Administracyjnej Organu Nadzoru GALILEO, Komisji Europejskiej, Rady i Parlamentu Europejskiego.

| 3.5.2 | Chociaż art. 6 statutu GJU stanowi, że Wspólne Przedsiębiorstwo posiada wszelkie aktywa materialne i niematerialne stworzone lub przekazane mu do celów fazy rozwojowej programu GALILEO, należy zaznaczyć, że wiele elementów opracowanych w ramach programu GALILEO, w tym satelity, nie będą prawdopodobnie własnością GJU, lecz ESA, z tytułu programu GalileoSat. W rzeczywistości z art. IV w załączniku III do Konwencji ESA wynika, że ESA, występując w imieniu uczestniczących państw, jest właścicielem satelitów, systemów kosmicznych i innych dóbr wytworzonych w ramach programu ESA, a także instalacji i sprzętu, które zostały zakupione podczas jego realizacji. Decyzję o wszelkim zbyciu własności podejmuje zatem Rada ESA. Wydaje się więc, że o ile Rada ESA nie postanowi przenieść własności lub zbyć licencji użytkowania na rzecz GJU, Wspólne Przedsiębiorstwo nie posiada żadnych praw do tych elementów. Komisja Europejska uważa natomiast, że w powyższych okolicznościach stosuje się prawo wspólnotowe, a po zmianie statutu GSA i GJU oraz rozwiązaniu Wspólnego Przedsiębiorstwa cały majątek zostanie automatycznie przeniesiony na Organ Nadzoru. Może zatem istnieć rozbieżność w wykładni przepisów między ESA a Komisją Europejską. |
| --- | --- |

3.5.2

Chociaż art. 6 statutu GJU stanowi, że Wspólne Przedsiębiorstwo posiada wszelkie aktywa materialne i niematerialne stworzone lub przekazane mu do celów fazy rozwojowej programu GALILEO, należy zaznaczyć, że wiele elementów opracowanych w ramach programu GALILEO, w tym satelity, nie będą prawdopodobnie własnością GJU, lecz ESA, z tytułu programu GalileoSat. W rzeczywistości z art. IV w załączniku III do Konwencji ESA wynika, że ESA, występując w imieniu uczestniczących państw, jest właścicielem satelitów, systemów kosmicznych i innych dóbr wytworzonych w ramach programu ESA, a także instalacji i sprzętu, które zostały zakupione podczas jego realizacji. Decyzję o wszelkim zbyciu własności podejmuje zatem Rada ESA. Wydaje się więc, że o ile Rada ESA nie postanowi przenieść własności lub zbyć licencji użytkowania na rzecz GJU, Wspólne Przedsiębiorstwo nie posiada żadnych praw do tych elementów. Komisja Europejska uważa natomiast, że w powyższych okolicznościach stosuje się prawo wspólnotowe, a po zmianie statutu GSA i GJU oraz rozwiązaniu Wspólnego Przedsiębiorstwa cały majątek zostanie automatycznie przeniesiony na Organ Nadzoru. Może zatem istnieć rozbieżność w wykładni przepisów między ESA a Komisją Europejską.

| 3.5.3 | Wydaje się w konsekwencji, że powyższa sytuacja może wywoływać dyskusje w sprawie wykładni art. 7 umowy między GJU a ESA, który stanowi, że ESA nabędzie na rzecz GJU własność satelitów i innych dóbr materialnych i niematerialnych wytworzonych w ramach programu. |
| --- | --- |

3.5.3

Wydaje się w konsekwencji, że powyższa sytuacja może wywoływać dyskusje w sprawie wykładni art. 7 umowy między GJU a ESA, który stanowi, że ESA nabędzie na rzecz GJU własność satelitów i innych dóbr materialnych i niematerialnych wytworzonych w ramach programu.

| 3.5.4 | Pojęcie „na rzecz” jest interpretowane przez ESA na podstawie art. IV załącznika III do konwencji ESA. W tym kontekście wyrażenie to oznacza, że ESA nabywa wyniki działań realizowanych na rzecz państw uczestniczących w programie ESA, natomiast państwa mogą wystąpić do Agencji o bardziej lub mniej restrykcyjną licencję na wykorzystanie wyników w zależności od swoich potrzeb (wykorzystywanie w celach handlowych, naukowych itp.). |
| --- | --- |

3.5.4

Pojęcie „na rzecz” jest interpretowane przez ESA na podstawie art. IV załącznika III do konwencji ESA. W tym kontekście wyrażenie to oznacza, że ESA nabywa wyniki działań realizowanych na rzecz państw uczestniczących w programie ESA, natomiast państwa mogą wystąpić do Agencji o bardziej lub mniej restrykcyjną licencję na wykorzystanie wyników w zależności od swoich potrzeb (wykorzystywanie w celach handlowych, naukowych itp.).

| 3.5.5 | Wydaje się, że takie stanowisko jest zgodne z tekstem deklaracji programu GalileoSat (art. 12), która stanowi, że ESA jest właścicielem wszystkich elementów materialnych i niematerialnych programu GalileoSat. |
| --- | --- |

3.5.5

Wydaje się, że takie stanowisko jest zgodne z tekstem deklaracji programu GalileoSat (art. 12), która stanowi, że ESA jest właścicielem wszystkich elementów materialnych i niematerialnych programu GalileoSat.

| 3.5.6 | W przypadku EGNOS Agencja jest jedynie właścicielem elementów materialnych w imieniu państw uczestniczących w programie, tymczasem prawa własności intelektualnej należą do wykonawców ESA zgodnie z zasadami stosowanymi przez Agencję. |
| --- | --- |

3.5.6

W przypadku EGNOS Agencja jest jedynie właścicielem elementów materialnych w imieniu państw uczestniczących w programie, tymczasem prawa własności intelektualnej należą do wykonawców ESA zgodnie z zasadami stosowanymi przez Agencję.

| 3.5.7 | Zatem określenie „nabyty przez ESA na rzecz GJU” jest interpretowane przez ESA jako „nabyty przez ESA w interesie GJU”. |
| --- | --- |

3.5.7

Zatem określenie „nabyty przez ESA na rzecz GJU” jest interpretowane przez ESA jako „nabyty przez ESA w interesie GJU”.

| 3.5.8 | Z dyskusji z ESA nie wynika jednak, że nie zamierza ona przekazać GJU lub GSA posiadanych aktywów. Agencja oznajmiła natomiast, że przekazanie wymaga zgody Rady ESA (zwykła większość) i że należy określić jego zasady. ESA opowiada się za wariantem przeniesienia bezpośredniego z Agencji do GSA ze względów podatkowych i praktycznych, biorąc pod uwagę, że w takim przypadku podmioty z państw trzecich, które uczestniczą w kapitale GJU, nie posiadałyby praw do elementów, których własność ESA miałaby przekazać. Elementy te nie wchodziłyby w skład majątku GJU i nie podlegałyby zasadom rozwiązania Wspólnego Przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

3.5.8

Z dyskusji z ESA nie wynika jednak, że nie zamierza ona przekazać GJU lub GSA posiadanych aktywów. Agencja oznajmiła natomiast, że przekazanie wymaga zgody Rady ESA (zwykła większość) i że należy określić jego zasady. ESA opowiada się za wariantem przeniesienia bezpośredniego z Agencji do GSA ze względów podatkowych i praktycznych, biorąc pod uwagę, że w takim przypadku podmioty z państw trzecich, które uczestniczą w kapitale GJU, nie posiadałyby praw do elementów, których własność ESA miałaby przekazać. Elementy te nie wchodziłyby w skład majątku GJU i nie podlegałyby zasadom rozwiązania Wspólnego Przedsiębiorstwa.

| 3.5.9 | Szczególny przypadek elementów i praw własności intelektualnej należących do państw trzecich jest regulowany w umowach międzynarodowych zawartych między Unią a państwami trzecimi nienależącymi do UE oraz między podmiotami państw trzecich a GJU (3). |
| --- | --- |

3.5.9

Szczególny przypadek elementów i praw własności intelektualnej należących do państw trzecich jest regulowany w umowach międzynarodowych zawartych między Unią a państwami trzecimi nienależącymi do UE oraz między podmiotami państw trzecich a GJU (3).

| 3.5.10 | Wydaje się jednak, że z rozporządzenia w sprawie GSA wyraźnie wynika, że Organ Nadzoru jest właścicielem wszystkich środków materialnych i niematerialnych, które zostaną mu przekazane przez GJU po zakończeniu fazy rozwojowej lub zostaną wytworzone i opracowane przez posiadacza koncesji podczas fazy rozmieszczania i fazy operacyjnej. Rozporządzenie GSA przewiduje, że zasady przeniesienia własności GJU zostaną określone w procedurze likwidacji przewidzianej w art. 12 statutu GJU. Jeżeli chodzi o EGNOS, Organ jest właścicielem wszystkich środków materialnych i niematerialnych należących do EGNOS, z zastrzeżeniem porozumienia z inwestorami EGNOS w sprawie warunków i zasad przeniesienia przez ESA własności całości lub części instalacji i sprzętu nabytych w ramach EGNOS. Takie sformułowanie pozwala wnioskować, że z punktu widzenia Komisji jakakolwiek procedura przeniesienia między GSA a ESA nie będzie konieczna, gdyż wszystkie środki materialne i niematerialne należą do GJU (w przeciwieństwie do wykładni przyjętej obecnie przez ESA na podstawie Konwencji i deklaracji programowej). |
| --- | --- |

3.5.10

Wydaje się jednak, że z rozporządzenia w sprawie GSA wyraźnie wynika, że Organ Nadzoru jest właścicielem wszystkich środków materialnych i niematerialnych, które zostaną mu przekazane przez GJU po zakończeniu fazy rozwojowej lub zostaną wytworzone i opracowane przez posiadacza koncesji podczas fazy rozmieszczania i fazy operacyjnej. Rozporządzenie GSA przewiduje, że zasady przeniesienia własności GJU zostaną określone w procedurze likwidacji przewidzianej w art. 12 statutu GJU. Jeżeli chodzi o EGNOS, Organ jest właścicielem wszystkich środków materialnych i niematerialnych należących do EGNOS, z zastrzeżeniem porozumienia z inwestorami EGNOS w sprawie warunków i zasad przeniesienia przez ESA własności całości lub części instalacji i sprzętu nabytych w ramach EGNOS. Takie sformułowanie pozwala wnioskować, że z punktu widzenia Komisji jakakolwiek procedura przeniesienia między GSA a ESA nie będzie konieczna, gdyż wszystkie środki materialne i niematerialne należą do GJU (w przeciwieństwie do wykładni przyjętej obecnie przez ESA na podstawie Konwencji i deklaracji programowej).

| 3.5.11 | Czynności prawne, które należy przeprowadzić, obejmują przede wszystkim:






  — | zmianę statutu GJU, aby wyznaczyć dzień 31 grudnia 2006 r. jako datę likwidacji GJU i zakończenia czynności przekazania działalności między GJU a GSA oraz ustanowienie okresu likwidacji, którego długość należy określić; |
| --- | --- | --- |

3.5.11

Czynności prawne, które należy przeprowadzić, obejmują przede wszystkim:

—

zmianę statutu GJU, aby wyznaczyć dzień 31 grudnia 2006 r. jako datę likwidacji GJU i zakończenia czynności przekazania działalności między GJU a GSA oraz ustanowienie okresu likwidacji, którego długość należy określić;

| — | zmianę rozporządzenia w sprawie GSA, tak aby uwzględnić zadania przekazane przez GJU Organowi Nadzoru (pilotowanie fazy rozwojowej i walidacji w locie, zarządzanie działaniami wynikającymi z europejskich ramowych programów badań i rozwoju lub nadzór nad rozwojem technicznym systemu operacyjnego i zarządzanie nim) (4). |
| --- | --- |

—

zmianę rozporządzenia w sprawie GSA, tak aby uwzględnić zadania przekazane przez GJU Organowi Nadzoru (pilotowanie fazy rozwojowej i walidacji w locie, zarządzanie działaniami wynikającymi z europejskich ramowych programów badań i rozwoju lub nadzór nad rozwojem technicznym systemu operacyjnego i zarządzanie nim) (4).

3.6   Plan przeniesienia działań krajów trzecich między GJU a GSA

Należy szybko rozpocząć negocjacje dotyczące przeniesienia działań prowadzonych przez podmioty w państwach trzecich w ramach zawarcia aneksów w sprawie przeniesienia między GSA, GJU i zainteresowanymi podmiotami. Należy zawrzeć umowy ze wspomnianymi podmiotami, aby antycypować ich stanowisko w stosunku do likwidacji GJU i ich przyszłego miejsca i przyszłej roli w GSA. Przepisy rozporządzenia powołującego GSA stanowią, że państwa trzecie, zwłaszcza te, które uczestniczyły w poprzednich fazach programu, powinny mieć możliwość uczestnictwa w GSA, pod warunkiem że wcześniej zawarły ze Wspólnotą porozumienie określające charakter, zakres i zasady uczestnictwa w pracach Organu, w tym postanowienia dotyczące udziału w inicjatywach Organu, wkładów finansowych i personelu. Wydaje się, że reakcja podmiotów z krajów trzecich na decyzję wstrzymania działalności GJU przed zakończeniem fazy walidacji na orbicie (faza IOV — In Orbit Validation) może zależeć od miejsca, które będą zajmować w GSA. NRSCC i MATIMOP mogłyby się zatem domagać zwrotu części wkładów ze względu na zakończenie działalności GJU. Kwestia udziału państw trzecich w Radzie Administracyjnej również pojawi się podczas negocjacji. Pierwsze rozmowy na ten temat przed instancjami wspólnotowymi ukazują różnicę poglądów między państwami członkowskimi — niektóre z nich nie chcą przyznawać prawa głosu państwom trzecim, inne podkreślają ryzyko podważenia bezpieczeństwa systemu w przypadku zbytniego otwarcia na państwa trzecie. Wydaje się jednak, że wszyscy zgadzają się co do tego, że udział państw trzecich w Radzie Administracyjnej GSA nie powinien podważać sprawowania nadzoru nad systemem przez UE. Można ponadto przyznać uprzywilejowaną pozycję (na określonych warunkach) krajom europejskim nienależącym do UE (Norwegia i Szwajcaria). Rozwiązaniem mogłoby być zgrupowanie państw trzecich w odpowiedniej strukturze, która pozwoliłaby im na zajmowanie stanowiska w stosunku do decyzji podejmowanych przez GSA.

3.7   Ograniczenie dublowania się kompetencji

| 3.7.1 | Należy wprowadzić plan zmniejszenia personelu GJU zgodnie z precyzyjnym harmonogramem, spójnym z planowanym przeniesieniem działań, aby uniknąć zbyt dużej liczby pracowników pod koniec grudnia 2006 r., przeanalizować umowy o pracę i upewnić się, że nie będzie ryzyka sporów o zakończenie umowy, mogących blokować przeniesienie aktywów. Należy zauważyć, że przewiduje się pozostawienie około 24 osób do zakończenia negocjacji w sprawie umowy koncesyjnej, co ma nastąpić najpóźniej w dniu 31 grudnia 2006 r. Faza likwidacji GJU po 31 grudnia 2006 r. powinna zostać przeprowadzona przez około sześć osób. |
| --- | --- |

3.7.1

Należy wprowadzić plan zmniejszenia personelu GJU zgodnie z precyzyjnym harmonogramem, spójnym z planowanym przeniesieniem działań, aby uniknąć zbyt dużej liczby pracowników pod koniec grudnia 2006 r., przeanalizować umowy o pracę i upewnić się, że nie będzie ryzyka sporów o zakończenie umowy, mogących blokować przeniesienie aktywów. Należy zauważyć, że przewiduje się pozostawienie około 24 osób do zakończenia negocjacji w sprawie umowy koncesyjnej, co ma nastąpić najpóźniej w dniu 31 grudnia 2006 r. Faza likwidacji GJU po 31 grudnia 2006 r. powinna zostać przeprowadzona przez około sześć osób.

| 3.7.2 | Ponadto należy mieć jasną wizję przejmowania kontroli przez GSA, a w szczególności planu zatrudnienia pracowników agencji, by zapewnić kompatybilność z planem przekazania działalności przez GJU. Należy zauważyć, że GSA musi przestrzegać procedur wspólnotowych i sprostać ograniczeniom w zakresie rekrutacji pracowników (poziom wynagrodzeń, trzyletni, ograniczony czas trwania umów, wciąż niewyznaczona ostateczna siedziba agencji), które blokują proces organizacyjny GSA. |
| --- | --- |

3.7.2

Ponadto należy mieć jasną wizję przejmowania kontroli przez GSA, a w szczególności planu zatrudnienia pracowników agencji, by zapewnić kompatybilność z planem przekazania działalności przez GJU. Należy zauważyć, że GSA musi przestrzegać procedur wspólnotowych i sprostać ograniczeniom w zakresie rekrutacji pracowników (poziom wynagrodzeń, trzyletni, ograniczony czas trwania umów, wciąż niewyznaczona ostateczna siedziba agencji), które blokują proces organizacyjny GSA.

3.8   Aspekty finansowe i budżetowe

| 3.8.1 | Po zakończeniu działalności GJU należy przekazać GSA niewykorzystane środki finansowe (szacowane na około 46 milionów euro). Komisja chce, aby przekazanie funduszy między GJU a GSA odbyło się w momencie, gdy Organ Nadzoru zostanie uprawniony do zarządzania zakończeniem fazy rozwojowej. W ten sposób w okresie likwidacji Wspólne Przedsiębiorstwo będzie dysponowało jedynie funduszami niezbędnymi do zakończenia działalności. |
| --- | --- |

3.8.1

Po zakończeniu działalności GJU należy przekazać GSA niewykorzystane środki finansowe (szacowane na około 46 milionów euro). Komisja chce, aby przekazanie funduszy między GJU a GSA odbyło się w momencie, gdy Organ Nadzoru zostanie uprawniony do zarządzania zakończeniem fazy rozwojowej. W ten sposób w okresie likwidacji Wspólne Przedsiębiorstwo będzie dysponowało jedynie funduszami niezbędnymi do zakończenia działalności.

| 3.8.2 | Zmieniony budżet GJU na 2006 r., zwiększony o 7 milionów euro w stosunku do budżetu przegłosowanego w 2005 r., przewidującego zamknięcie Wspólnego Przedsiębiorstwa w maju 2006 r. (zamiast 14 milionów euro, których GJU domagało się pierwotnie, nie uwzględniając przeniesienia działalności na GSA), pozwala z największą elastycznością pokryć koszty przeniesienia działalności na GSA najpóźniej przed końcem 2006 r. Zmieniony budżet został przyjęty przez Radę Administracyjną i Radę Nadzorczą GJU pod koniec lutego. |
| --- | --- |

3.8.2

Zmieniony budżet GJU na 2006 r., zwiększony o 7 milionów euro w stosunku do budżetu przegłosowanego w 2005 r., przewidującego zamknięcie Wspólnego Przedsiębiorstwa w maju 2006 r. (zamiast 14 milionów euro, których GJU domagało się pierwotnie, nie uwzględniając przeniesienia działalności na GSA), pozwala z największą elastycznością pokryć koszty przeniesienia działalności na GSA najpóźniej przed końcem 2006 r. Zmieniony budżet został przyjęty przez Radę Administracyjną i Radę Nadzorczą GJU pod koniec lutego.

| 3.8.3 | Budżet GSA na 2006 r. musi natomiast uwzględniać konieczność zatrudnienia dodatkowych pracowników w ciągu 2006 r. Należy go w konsekwencji zwiększyć. W dniu 23 stycznia 2006 r. nowy projekt budżetu na 2006 r. (na kwotę około 8 milionów euro, zamiast początkowych 5 milionów euro, przegłosowanych w 2005 r. na 2006 r.) został przyjęty przez Radę Administracyjną GSA. Zmodyfikowany projekt musi być rozpatrzony przez Radę Ecofin, a następnie przez Parlament Europejski w drugim półroczu 2006 r. Zwiększenie budżetu GSA o proponowaną kwotę stanowi warunek wstępny rekrutacji niezbędnych pracowników i realizacji przejętych działań. Oszczędności osiągnięte w ostatecznym rozrachunku na budżecie GJU, dzięki stopniowemu przenoszeniu działalności na GSA, powinny w pełni pokryć zwiększenie budżetu GSA, co powinno upewnić posłów o właściwym wykorzystaniu funduszy europejskich w ramach przedsięwzięcia przeniesienia działalności, nawet jeżeli w praktyce środki i budżety pochodzą z różnych źródeł. |
| --- | --- |

3.8.3

Budżet GSA na 2006 r. musi natomiast uwzględniać konieczność zatrudnienia dodatkowych pracowników w ciągu 2006 r. Należy go w konsekwencji zwiększyć. W dniu 23 stycznia 2006 r. nowy projekt budżetu na 2006 r. (na kwotę około 8 milionów euro, zamiast początkowych 5 milionów euro, przegłosowanych w 2005 r. na 2006 r.) został przyjęty przez Radę Administracyjną GSA. Zmodyfikowany projekt musi być rozpatrzony przez Radę Ecofin, a następnie przez Parlament Europejski w drugim półroczu 2006 r. Zwiększenie budżetu GSA o proponowaną kwotę stanowi warunek wstępny rekrutacji niezbędnych pracowników i realizacji przejętych działań. Oszczędności osiągnięte w ostatecznym rozrachunku na budżecie GJU, dzięki stopniowemu przenoszeniu działalności na GSA, powinny w pełni pokryć zwiększenie budżetu GSA, co powinno upewnić posłów o właściwym wykorzystaniu funduszy europejskich w ramach przedsięwzięcia przeniesienia działalności, nawet jeżeli w praktyce środki i budżety pochodzą z różnych źródeł.

| 3.8.4 | Należy jak najszybciej dokonać oceny kosztów likwidacji GJU (zwłaszcza kosztu utrzymania personelu na potrzeby czynności likwidacyjnych) i pokryć wydatki związane z podatkami oraz VAT (na przykład opłaty za przeniesienie), wynikające z przeniesienia aktywów. Ponieważ władze belgijskie traktują GJU — której przesłały „list gwarantujący” — nie jako spółkę handlową, lecz jako osobę prawną w świetle prawa belgijskiego (podmiot o charakterze zbliżonym do stowarzyszenia), Wspólne Przedsiębiorstwo nie podlega opodatkowaniu od nadwyżek budżetowych wynikających z likwidacji. Kwota podatku powinna być zatem dość niska, tym bardziej, jeśli znaczna część funduszy zostanie przekazana przed likwidacją. Oczywiście tego rodzaju kwestie należy przewidywać, aby uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek. |
| --- | --- |

3.8.4

Należy jak najszybciej dokonać oceny kosztów likwidacji GJU (zwłaszcza kosztu utrzymania personelu na potrzeby czynności likwidacyjnych) i pokryć wydatki związane z podatkami oraz VAT (na przykład opłaty za przeniesienie), wynikające z przeniesienia aktywów. Ponieważ władze belgijskie traktują GJU — której przesłały „list gwarantujący” — nie jako spółkę handlową, lecz jako osobę prawną w świetle prawa belgijskiego (podmiot o charakterze zbliżonym do stowarzyszenia), Wspólne Przedsiębiorstwo nie podlega opodatkowaniu od nadwyżek budżetowych wynikających z likwidacji. Kwota podatku powinna być zatem dość niska, tym bardziej, jeśli znaczna część funduszy zostanie przekazana przed likwidacją. Oczywiście tego rodzaju kwestie należy przewidywać, aby uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek.

3.9   Negocjacje w sprawie umowy koncesyjnej i finalizacja działań technicznych

| 3.9.1 | Zmodyfikowany budżet GJU na 2006 r. pozwoli kontynuować negocjacje w sprawie umowy koncesyjnej z zamiarem ich zakończenia najpóźniej w dniu 31 grudnia 2006 r. Jednocześnie sprzyja on przekazywaniu GSA wiedzy praktycznej i włączaniu go w negocjacje wraz ze wzrostem znaczenia GSA. |
| --- | --- |

3.9.1

Zmodyfikowany budżet GJU na 2006 r. pozwoli kontynuować negocjacje w sprawie umowy koncesyjnej z zamiarem ich zakończenia najpóźniej w dniu 31 grudnia 2006 r. Jednocześnie sprzyja on przekazywaniu GSA wiedzy praktycznej i włączaniu go w negocjacje wraz ze wzrostem znaczenia GSA.

| 3.9.2 | Należy podkreślić, że zgodnie ze sprawozdaniami różnych organów kontrolnych GJU i GSA odpowiedzialność za pilotowanie negocjacji, jeżeli nie zostaną one zakończone do dnia 31 grudnia 2006 r., przejmie GSA z dniem 1 stycznia 2007 r. |
| --- | --- |

3.9.2

Należy podkreślić, że zgodnie ze sprawozdaniami różnych organów kontrolnych GJU i GSA odpowiedzialność za pilotowanie negocjacji, jeżeli nie zostaną one zakończone do dnia 31 grudnia 2006 r., przejmie GSA z dniem 1 stycznia 2007 r.

| 3.9.3 | GJU powinna ponadto wprowadzić procedurę lub plan działania pozwalający na zamknięcie kwestii technicznych i sfinalizowanie dokumentacji technicznej przed datą likwidacji. |
| --- | --- |

3.9.3

GJU powinna ponadto wprowadzić procedurę lub plan działania pozwalający na zamknięcie kwestii technicznych i sfinalizowanie dokumentacji technicznej przed datą likwidacji.

| 3.9.4 | Rola i odpowiedzialność ESA podczas etapu odbierania i walidacji systemu, a następnie w procesie technicznego rozwoju systemu i utrzymania warunków funkcjonowania systemu po walidacji, powinny zostać sprecyzowane w umowie, która zostanie zawarta między GSA a ESA. W rzeczywistości udział ESA w Radzie Administracyjnej GSA nie w charakterze członka, jak w GJU, lecz w charakterze obserwatora, nie pozwala jej odgrywać równie czynnej roli w podejmowaniu decyzji. Rozporządzenie w sprawie GSA przewiduje, że współpraca z ESA powinna wykorzystywać w jak największym stopniu możliwości, jakie daje umowa ramowa zawarta między Wspólnotą Europejską a ESA w dniu 25 listopada 2003 r., jeżeli może to być korzystne (5), a ESA może być poproszona o wsparcie techniczne i naukowe na rzecz Agencji (6). Bez względu na okoliczności Organ Nadzoru i ESA powinny zawrzeć umowę przed końcem 2006 r., aby mogła ona objąć działania związane z zakończeniem fazy rozwojowej, a do 2008 r. powinna zostać zawarta nowa umowa w celu określenia stosunków między Organem Nadzoru a ESA po zakończeniu fazy rozwojowej, czyli podczas fazy odbioru i walidacji systemu, oraz — w razie potrzeby — w okresie późniejszym, czyli podczas fazy operacyjnej. |
| --- | --- |

3.9.4

Rola i odpowiedzialność ESA podczas etapu odbierania i walidacji systemu, a następnie w procesie technicznego rozwoju systemu i utrzymania warunków funkcjonowania systemu po walidacji, powinny zostać sprecyzowane w umowie, która zostanie zawarta między GSA a ESA. W rzeczywistości udział ESA w Radzie Administracyjnej GSA nie w charakterze członka, jak w GJU, lecz w charakterze obserwatora, nie pozwala jej odgrywać równie czynnej roli w podejmowaniu decyzji. Rozporządzenie w sprawie GSA przewiduje, że współpraca z ESA powinna wykorzystywać w jak największym stopniu możliwości, jakie daje umowa ramowa zawarta między Wspólnotą Europejską a ESA w dniu 25 listopada 2003 r., jeżeli może to być korzystne (5), a ESA może być poproszona o wsparcie techniczne i naukowe na rzecz Agencji (6). Bez względu na okoliczności Organ Nadzoru i ESA powinny zawrzeć umowę przed końcem 2006 r., aby mogła ona objąć działania związane z zakończeniem fazy rozwojowej, a do 2008 r. powinna zostać zawarta nowa umowa w celu określenia stosunków między Organem Nadzoru a ESA po zakończeniu fazy rozwojowej, czyli podczas fazy odbioru i walidacji systemu, oraz — w razie potrzeby — w okresie późniejszym, czyli podczas fazy operacyjnej.

4.   Inne dodatkowe elementy wymagające rozważenia: odpowiedzialność międzynarodowa państw wprowadzających na orbitę satelity z konstelacji GALILEO

| 4.1 | Satelity wprowadzone na orbitę podczas fazy IOV są obecnie własnością ESA (realizacja satelitów w ramach programu ESA GalileoSat). Po zakończeniu fazy walidacji na orbicie powinny one zostać przekazane GSA. |
| --- | --- |

4.1

Satelity wprowadzone na orbitę podczas fazy IOV są obecnie własnością ESA (realizacja satelitów w ramach programu ESA GalileoSat). Po zakończeniu fazy walidacji na orbicie powinny one zostać przekazane GSA.

| 4.2 | Zgodnie z umową między GJU a ESA, ESA odpowiada za wprowadzenie pierwszych satelitów na orbitę podczas fazy IOV i ich rejestrację w odpowiednim urzędzie Organizacji Narodów Zjednoczonych (Office of Outer Space Affairs w Wiedniu). Wprowadzenie na orbitę pierwszego satelity z konstelacji (GIOVE A) zostało przeprowadzone w grudniu 2005 r. przez operatora Starsem ze stacji Bajkonur przy użyciu rakiety Sojuz-ST. |
| --- | --- |

4.2

Zgodnie z umową między GJU a ESA, ESA odpowiada za wprowadzenie pierwszych satelitów na orbitę podczas fazy IOV i ich rejestrację w odpowiednim urzędzie Organizacji Narodów Zjednoczonych (Office of Outer Space Affairs w Wiedniu). Wprowadzenie na orbitę pierwszego satelity z konstelacji (GIOVE A) zostało przeprowadzone w grudniu 2005 r. przez operatora Starsem ze stacji Bajkonur przy użyciu rakiety Sojuz-ST.

| 4.3 | W praktyce ESA powinna przeprowadzić przeniesienie własności satelitów według tych samych zasad, które stosowała w przypadku satelitów przygotowanych dla stron trzecich, na przykład Météosat lub Metop (przeniesienie własności między ESA a Eumetsat). Następnie należy przesłać właściwym organom powiadomienie o przeniesieniu własności satelitów znajdujących się na orbicie. |
| --- | --- |

4.3

W praktyce ESA powinna przeprowadzić przeniesienie własności satelitów według tych samych zasad, które stosowała w przypadku satelitów przygotowanych dla stron trzecich, na przykład Météosat lub Metop (przeniesienie własności między ESA a Eumetsat). Następnie należy przesłać właściwym organom powiadomienie o przeniesieniu własności satelitów znajdujących się na orbicie.

| 4.4 | W świetle postanowień Traktatu o przestrzeni kosmicznej z 1967 r. i Konwencji o odpowiedzialności międzynarodowej z 1972 r. należy rozważyć schemat odpowiedzialności wynikający z wprowadzenia satelitów GALILEO na orbitę i ich wykorzystywania. |
| --- | --- |

4.4

W świetle postanowień Traktatu o przestrzeni kosmicznej z 1967 r. i Konwencji o odpowiedzialności międzynarodowej z 1972 r. należy rozważyć schemat odpowiedzialności wynikający z wprowadzenia satelitów GALILEO na orbitę i ich wykorzystywania.

| 4.5 | Zgodnie z różnymi kryteriami uznawania danego państwa za „państwo wprowadzające na orbitę”, z którego może wynikać odpowiedzialność międzynarodowa w przypadku szkód spowodowanych obiektami kosmicznymi na ziemi lub na orbicie, ESA mogłaby zostać uznana za „państwo wprowadzające na orbitę”, ponieważ jest uznawana za państwo, które „wprowadza na orbitę” satelity w fazie IOV i zawiera umowę wprowadzenia na orbitę z operatorem przeprowadzającym tę czynność. |
| --- | --- |

4.5

Zgodnie z różnymi kryteriami uznawania danego państwa za „państwo wprowadzające na orbitę”, z którego może wynikać odpowiedzialność międzynarodowa w przypadku szkód spowodowanych obiektami kosmicznymi na ziemi lub na orbicie, ESA mogłaby zostać uznana za „państwo wprowadzające na orbitę”, ponieważ jest uznawana za państwo, które „wprowadza na orbitę” satelity w fazie IOV i zawiera umowę wprowadzenia na orbitę z operatorem przeprowadzającym tę czynność.

| 4.6 | Podobnie można zastanawiać się, czy Belgia może zostać uznana za państwo wprowadzające na orbitę ze względu na fakt, że GJU, wyraźnie zaangażowane w budowę i wprowadzenie na orbitę satelitów w fazie IOV, podlega jurysdykcji tego państwa (siedziba GJU znajduje się w Brukseli). W świetle belgijskiego prawa krajowego wydaje się, że odpowiedzialność federalnego państwa belgijskiego może zostać uznana wyłącznie w odniesieniu do czynności przeprowadzanych na jego terytorium lub przy użyciu instalacji do niego należących lub podlegających jego jurysdykcji albo kontroli (7), co nie ma miejsca w niniejszym przypadku. Jednakże kwestia pozostaje otwarta w świetle prawa międzynarodowego. |
| --- | --- |

4.6

Podobnie można zastanawiać się, czy Belgia może zostać uznana za państwo wprowadzające na orbitę ze względu na fakt, że GJU, wyraźnie zaangażowane w budowę i wprowadzenie na orbitę satelitów w fazie IOV, podlega jurysdykcji tego państwa (siedziba GJU znajduje się w Brukseli). W świetle belgijskiego prawa krajowego wydaje się, że odpowiedzialność federalnego państwa belgijskiego może zostać uznana wyłącznie w odniesieniu do czynności przeprowadzanych na jego terytorium lub przy użyciu instalacji do niego należących lub podlegających jego jurysdykcji albo kontroli (7), co nie ma miejsca w niniejszym przypadku. Jednakże kwestia pozostaje otwarta w świetle prawa międzynarodowego.

| 4.7 | Ponadto po rozwiązaniu GJU i przeniesieniu działalności między GJU a GSA satelity będą wprowadzane na orbitę na odpowiedzialność Organu Nadzoru. Z tego względu podmiot o międzynarodowej osobowości prawnej, z którym GSA jest powiązany, również może zostać uznany za państwo wprowadzające na orbitę. W konsekwencji należy przeanalizować zakwalifikowanie UE jako państwa wprowadzającego na orbitę nie tylko w stosunku do satelitów w fazie IOV, lecz również w przypadku wprowadzania na orbitę pozostałych satelitów z konstelacji GALILEO podczas fazy rozmieszczania i eksploatacji. |
| --- | --- |

4.7

Ponadto po rozwiązaniu GJU i przeniesieniu działalności między GJU a GSA satelity będą wprowadzane na orbitę na odpowiedzialność Organu Nadzoru. Z tego względu podmiot o międzynarodowej osobowości prawnej, z którym GSA jest powiązany, również może zostać uznany za państwo wprowadzające na orbitę. W konsekwencji należy przeanalizować zakwalifikowanie UE jako państwa wprowadzającego na orbitę nie tylko w stosunku do satelitów w fazie IOV, lecz również w przypadku wprowadzania na orbitę pozostałych satelitów z konstelacji GALILEO podczas fazy rozmieszczania i eksploatacji.

| 4.8 | W przypadku fazy rozmieszczania i eksploatacji uwzględniona mogłaby być odpowiedzialność państwa, w którym ma siedzibę operator odpowiedzialny za konstelację (spółka posiadająca koncesję) i przeprowadzający wprowadzenie na orbitę. W związku z tym, że Francja (Tuluza) została wyznaczona jako siedziba posiadacza koncesji na podstawie umowy z dnia 5 grudnia 2005 r. między głównymi stronami koncesji, na Francji może spoczywać odpowiedzialność z tego tytułu. |
| --- | --- |

4.8

W przypadku fazy rozmieszczania i eksploatacji uwzględniona mogłaby być odpowiedzialność państwa, w którym ma siedzibę operator odpowiedzialny za konstelację (spółka posiadająca koncesję) i przeprowadzający wprowadzenie na orbitę. W związku z tym, że Francja (Tuluza) została wyznaczona jako siedziba posiadacza koncesji na podstawie umowy z dnia 5 grudnia 2005 r. między głównymi stronami koncesji, na Francji może spoczywać odpowiedzialność z tego tytułu.

| 4.9 | Wreszcie państwo, pod którego jurysdykcją znajduje się operator dokonujący wprowadzenia na orbitę, również będzie uznane za państwo wprowadzające na orbitę. Podobną regułę można zastosować do państwa, którego terytorium lub instalacje są wykorzystywane w tym celu. Jeżeli wybranym operatorem będzie francuska spółka Arianespace, Francja może zostać uznana za państwo wprowadzające na orbitę. |
| --- | --- |

4.9

Wreszcie państwo, pod którego jurysdykcją znajduje się operator dokonujący wprowadzenia na orbitę, również będzie uznane za państwo wprowadzające na orbitę. Podobną regułę można zastosować do państwa, którego terytorium lub instalacje są wykorzystywane w tym celu. Jeżeli wybranym operatorem będzie francuska spółka Arianespace, Francja może zostać uznana za państwo wprowadzające na orbitę.

| 4.10 | Ze względu na występowanie kilku państw wprowadzających na orbitę należy sprecyzować relacje między różnymi podmiotami pod kątem odpowiedzialności za podział ryzyka między różne państwa wprowadzające na orbitę w przypadku szkód spowodowanych podczas wprowadzania na orbitę i funkcjonowania satelitów. |
| --- | --- |

4.10

Ze względu na występowanie kilku państw wprowadzających na orbitę należy sprecyzować relacje między różnymi podmiotami pod kątem odpowiedzialności za podział ryzyka między różne państwa wprowadzające na orbitę w przypadku szkód spowodowanych podczas wprowadzania na orbitę i funkcjonowania satelitów.

| 4.11 | Należy zauważyć, że istnieje już umowa między ESA a Francją (umowa w sprawie ośrodka kosmicznego Centre Spatial Guyanais w Gujanie). Umowa obejmuje klauzule dotyczące odpowiedzialności międzynarodowej, przede wszystkim w przypadku wprowadzania na orbitę przeprowadzanego przez Arianespace. Wydaje się, że ma ona zastosowanie do programu GALILEO. Pytanie pozostaje otwarte, jeżeli chodzi o odpowiedzialność międzynarodową państw wprowadzających na orbitę podczas fazy funkcjonowania satelitów na orbicie oraz co do możliwości podpisania umowy ad hoc między Francją a pozostałymi państwami wprowadzającymi na orbitę (ESA, Belgia, UE). |
| --- | --- |

4.11

Należy zauważyć, że istnieje już umowa między ESA a Francją (umowa w sprawie ośrodka kosmicznego Centre Spatial Guyanais w Gujanie). Umowa obejmuje klauzule dotyczące odpowiedzialności międzynarodowej, przede wszystkim w przypadku wprowadzania na orbitę przeprowadzanego przez Arianespace. Wydaje się, że ma ona zastosowanie do programu GALILEO. Pytanie pozostaje otwarte, jeżeli chodzi o odpowiedzialność międzynarodową państw wprowadzających na orbitę podczas fazy funkcjonowania satelitów na orbicie oraz co do możliwości podpisania umowy ad hoc między Francją a pozostałymi państwami wprowadzającymi na orbitę (ESA, Belgia, UE).

Bibliografia

| 1) | Rezolucja Rady z dnia 19 lipca 1999 r. w sprawie udziału Europy w nowej generacji usług nawigacji satelitarnej — GALILEO — faza tworzenia definicji (199/C 221/01); |
| --- | --- |

1)

Rezolucja Rady z dnia 19 lipca 1999 r. w sprawie udziału Europy w nowej generacji usług nawigacji satelitarnej — GALILEO — faza tworzenia definicji (199/C 221/01);

| 2) | Decyzja Rady nr 98/434/WE z 18.06.1998, DzU L 194 z 10.07.1998, str.15; |
| --- | --- |

2)

Decyzja Rady nr 98/434/WE z 18.06.1998, DzU L 194 z 10.07.1998, str.15;

| 3) | Rozporządzenie Rady (WE) nr 876/2002 z dnia 21 maja 2002 r. ustanawiające Wspólne Przedsiębiorstwo Galileo (wraz ze statusem GJU w załączniku); |
| --- | --- |

3)

Rozporządzenie Rady (WE) nr 876/2002 z dnia 21 maja 2002 r. ustanawiające Wspólne Przedsiębiorstwo Galileo (wraz ze statusem GJU w załączniku);

| 4) | Rozporządzenie Rady dotyczące bezpieczeństwa — decyzja 2001/264/WE z dnia 19 marca 2001 r. — DzU L 101 z 11.04.2001; |
| --- | --- |

4)

Rozporządzenie Rady dotyczące bezpieczeństwa — decyzja 2001/264/WE z dnia 19 marca 2001 r. — DzU L 101 z 11.04.2001;

| 5) | Umowa między Wspólnym Przedsiębiorstwem Galileo (GJU) a ESA — ESA/C(2002)51, rev.1 z dnia 23 kwietnia 2002 r.; |
| --- | --- |

5)

Umowa między Wspólnym Przedsiębiorstwem Galileo (GJU) a ESA — ESA/C(2002)51, rev.1 z dnia 23 kwietnia 2002 r.;

| 6) | Organizacja i proces decyzyjny Wspólnego Przedsiębiorstwa Galileo — ESA/PB-NAV(2003)20 z dnia 5 września 2003 r.; |
| --- | --- |

6)

Organizacja i proces decyzyjny Wspólnego Przedsiębiorstwa Galileo — ESA/PB-NAV(2003)20 z dnia 5 września 2003 r.;

| 7) | Rozporządzenie Rady (WE) nr 1321/2004 z dnia 12 lipca 2004 r. w sprawie ustanowienia struktur zarządzania europejskimi programami radionawigacyjnymi; |
| --- | --- |

7)

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1321/2004 z dnia 12 lipca 2004 r. w sprawie ustanowienia struktur zarządzania europejskimi programami radionawigacyjnymi;

| 8) | Komunikat Komisji w sprawie nadzorowania europejskich agencji wykonawczych, COM(2002) 718 końcowy z 11.12.2002; |
| --- | --- |

8)

Komunikat Komisji w sprawie nadzorowania europejskich agencji wykonawczych, COM(2002) 718 końcowy z 11.12.2002;

| 9) | Umowa między UE a Chinami z dnia 30 października 2003 r.; |
| --- | --- |

9)

Umowa między UE a Chinami z dnia 30 października 2003 r.;

| 10) | Umowa między UE a Izraelem z dnia 13 lipca 2004 r.; |
| --- | --- |

10)

Umowa między UE a Izraelem z dnia 13 lipca 2004 r.;

| 11) | Umowa między GJU a NRSCC z dnia 9 października 2004 r.; |
| --- | --- |

11)

Umowa między GJU a NRSCC z dnia 9 października 2004 r.;

| 12) | Umowa między GJU a MATIMOP z dnia 6 września 2005 r.; |
| --- | --- |

12)

Umowa między GJU a MATIMOP z dnia 6 września 2005 r.;

| 13) | Umowa między GJU a ESA w imieniu NRSCC z dnia 9 października 2004 r.; |
| --- | --- |

13)

Umowa między GJU a ESA w imieniu NRSCC z dnia 9 października 2004 r.;

| 14) | Umowa między GJU a ESA w imieniu MATIMOP z dnia 18 października 2005 r.; |
| --- | --- |

14)

Umowa między GJU a ESA w imieniu MATIMOP z dnia 18 października 2005 r.;

| 15) | Prawa i obowiązki nowych członków Wspólnego Przedsiębiorstwa Galileo — ESA/PB-NAV(2004)18 rev.2 z dnia 23 czerwca 2004 r.; |
| --- | --- |

15)

Prawa i obowiązki nowych członków Wspólnego Przedsiębiorstwa Galileo — ESA/PB-NAV(2004)18 rev.2 z dnia 23 czerwca 2004 r.;

| 16) | Prawa własności intelektualnej do programu Galileo: Własność i ochrona — ESA/PB-NAV (2004)26 z 23.09.2004; |
| --- | --- |

16)

Prawa własności intelektualnej do programu Galileo: Własność i ochrona — ESA/PB-NAV (2004)26 z 23.09.2004;

| 17) | Prawa własności intelektualnej do programu Galileo — GJU-EXC-2004-50 z 2.09.2004; |
| --- | --- |

17)

Prawa własności intelektualnej do programu Galileo — GJU-EXC-2004-50 z 2.09.2004;

| 18) | Umowa między partnerami przyszłej koncesji Galileo z dnia 5 grudnia 2005 r.; |
| --- | --- |

18)

Umowa między partnerami przyszłej koncesji Galileo z dnia 5 grudnia 2005 r.;

| 19) | Plan przejściowy przeniesienia działalności i wiedzy praktycznej GJU na GSA (GJU-ADB-2005-13 rev., z dnia 11 lutego 2006 r.); |
| --- | --- |

19)

Plan przejściowy przeniesienia działalności i wiedzy praktycznej GJU na GSA (GJU-ADB-2005-13 rev., z dnia 11 lutego 2006 r.);

| 20) | Komunikat Komisji skierowany do Rady i Parlamentu Europejskiego: Włączenie programu EGNOS do programu Galileo, COM(2003) 123 końcowy z 19.03.2003; |
| --- | --- |

20)

Komunikat Komisji skierowany do Rady i Parlamentu Europejskiego: Włączenie programu EGNOS do programu Galileo, COM(2003) 123 końcowy z 19.03.2003;

| 21) | Umowa ramowa między ESA a Wspólnotą Europejską, podpisana w dniu 25 listopada 2003 r. ESA/C-M(2004)4; |
| --- | --- |

21)

Umowa ramowa między ESA a Wspólnotą Europejską, podpisana w dniu 25 listopada 2003 r. ESA/C-M(2004)4;

| 22) | Opinia EKES-u w sprawie europejskiego programu radiowej nawigacji satelitarnej (GALILEO) — TEN/077 (12.09.2001); |
| --- | --- |

22)

Opinia EKES-u w sprawie europejskiego programu radiowej nawigacji satelitarnej (GALILEO) — TEN/077 (12.09.2001);

| 23) | Opinia EKES-u w sprawie wniosku w sprawie rozporządzenia Rady dotyczącego utworzenia wspólnego przedsiębiorstwa GALILEO (COM(2001) 336 końcowy — 2001/0136 CNS) — TEN/089 (28.11.2001); |
| --- | --- |

23)

Opinia EKES-u w sprawie wniosku w sprawie rozporządzenia Rady dotyczącego utworzenia wspólnego przedsiębiorstwa GALILEO (COM(2001) 336 końcowy — 2001/0136 CNS) — TEN/089 (28.11.2001);

| 24) | Opinia EKES-u w sprawie komunikatu Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady — Sprawozdanie w sprawie postępu programu badawczego GALILEO na początku 2004 r. COM(2004) 112 końcowy — TEN/179 (20.06.2004); |
| --- | --- |

24)

Opinia EKES-u w sprawie komunikatu Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady — Sprawozdanie w sprawie postępu programu badawczego GALILEO na początku 2004 r. COM(2004) 112 końcowy — TEN/179 (20.06.2004);

| 25) | Opinia EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wprowadzenia w życie fazy rozmieszczania i fazy operacyjnej europejskiego programu radiowej nawigacji satelitarnej COM(2004) 477 końcowy — 2004/0156 (COD) — TEN/203 (09.02.2005). |
| --- | --- |

25)

Opinia EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wprowadzenia w życie fazy rozmieszczania i fazy operacyjnej europejskiego programu radiowej nawigacji satelitarnej COM(2004) 477 końcowy — 2004/0156 (COD) — TEN/203 (09.02.2005).

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Powołanie Organu Nadzoru Galileo — dokument na potrzeby dyskusji w ramach Komitetu Wykonawczego z dnia 24 czerwca 2004 r., TREN E/4/OO/bp D 11090 (2004) z dnia 24 czerwca 2004, s. 1

1

(2)  Należy przypomnieć, że początkowa data zakończenia działalności GJU została wyznaczona na 28 maja 2006 r. (por. powyżej okres działalności GJU).

2

(3)  Udział państw trzecich nienależących do UE w programie Galileo jest przedmiotem umów międzynarodowych negocjowanych przez UE w imieniu państw członkowskich w wyniku negocjacji postanowień umowy przez Komisję Europejską z upoważnienia Rady. Pierwsza umowa została podpisana z Chinami w październiku 2003 r. Jest ona obecnie ratyfikowana przez państwa członkowskie. Zgodnie z umowami państwa trzecie powinny wyznaczyć podmiot uczestniczący w kapitale GJU (por. powyżej –Współpraca międzynarodowa).

3

(4)  Komisja wydała w tej sprawie dwie noty informacyjne skierowane do członków Rady Administracyjnej GJU:„Zmiany w statucie GJU a przeniesienie działalności między GJU a GSA”, TREN B5 D(2006) z dnia 18 stycznia 2006 r. i „Przewidywane zmiany w rozporządzeniu w sprawie GSA a przeniesienie działalności między GJU a GSA”, TREN B5 D(2006) z dnia 19 stycznia 2006 r.

4

(5)  Motyw 12 rozporządzenia w sprawie GSA

5

(6)  Art. 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie GSA

6

(7)  Ustawa belgijska w sprawie wprowadzania na orbitę i lotu obiektów kosmicznych lub sterowania nimi z dnia 17 września 2005 r., opublikowana w Moniteur z dnia 16 listopada 2005 r., nr 348. Art. 2 ust. 1 ustawy stanowi: „Niniejsza ustawa dotyczy czynności wprowadzania na orbitę i lotu obiektów kosmicznych lub sterowania takimi obiektami, przeprowadzanych przez osoby fizyczne lub prawne na obszarach podlegających jurysdykcji lub kontroli państwa belgijskiego lub przy użyciu instalacji stanowiących majątek ruchomy lub nieruchomość, będących własnością państwa belgijskiego lub podlegających jego jurysdykcji albo kontroli”.

7

Moniteur

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/218 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/218

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji w sprawie promocji żeglugi śródlądowej NAIADES — Zintegrowany Europejski Program Działań na Rzecz Żeglugi Śródlądowej

COM(2006) 6 końcowy

(2006/C 318/35)

Dnia 3 lutego 2006 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 4 września 2006 r. Sprawozdawcą był Jan SIMONS.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13 — 14 września 2006 r. (posiedzenie z 14 września 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 64 do 2 — 2 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Konieczne jest zwiększenie roli żeglugi śródlądowej poprzez opracowanie europejskiej polityki w dziedzinie żeglugi śródlądowej w ramach zrewidowanej białej księgi. Warunkiem przyszłego rozwoju tego rodzaju transportu jest zapewnienie równych warunków, likwidacja istniejących wąskich gardeł infrastrukturalnych i instytucjonalnych, jak również niezbędne wsparcie polityczne. |
| --- | --- |

1.1

Konieczne jest zwiększenie roli żeglugi śródlądowej poprzez opracowanie europejskiej polityki w dziedzinie żeglugi śródlądowej w ramach zrewidowanej białej księgi. Warunkiem przyszłego rozwoju tego rodzaju transportu jest zapewnienie równych warunków, likwidacja istniejących wąskich gardeł infrastrukturalnych i instytucjonalnych, jak również niezbędne wsparcie polityczne.

| 1.2 | Proponowany Zintegrowany europejski program działań na rzecz żeglugi śródlądowej można uznać za solidny fundament rozwoju żeglugi śródlądowej. Proponowane działania powinny zostać niezwłocznie zrealizowane — z uwzględnieniem uwag EKES-u dotyczących wniosku — w celu pełnego wykorzystania potencjału tego sektora. |
| --- | --- |

1.2

Proponowany Zintegrowany europejski program działań na rzecz żeglugi śródlądowej można uznać za solidny fundament rozwoju żeglugi śródlądowej. Proponowane działania powinny zostać niezwłocznie zrealizowane — z uwzględnieniem uwag EKES-u dotyczących wniosku — w celu pełnego wykorzystania potencjału tego sektora.

| 1.3 | Komitet czyni wyrzuty Komisji z powodu nieuwzględnienia zaleceń Komitetu wyrażonych w opinii w sprawie polityki społecznej (1). Przy stosowaniu się do tych zaleceń potrzebna jest ścisła, wzajemna koordynacja między dyrekcjami generalnymi, których to dotyczy, aby wszystkie aspekty zostały odpowiednio wyważone i uwzględnione. |
| --- | --- |

1.3

Komitet czyni wyrzuty Komisji z powodu nieuwzględnienia zaleceń Komitetu wyrażonych w opinii w sprawie polityki społecznej (1). Przy stosowaniu się do tych zaleceń potrzebna jest ścisła, wzajemna koordynacja między dyrekcjami generalnymi, których to dotyczy, aby wszystkie aspekty zostały odpowiednio wyważone i uwzględnione.

| 1.4 | Ramy prawne żeglugi śródlądowej w Europie zostały w znacznym stopniu utworzone przez Centralną Komisję ds. Żeglugi na Renie (CCNR). Mając na celu usprawnienie ram administracyjnych i regulacyjnych, komisje rzeczne dla rzek Dunaj i Ren, w szczególności CCNR, podjęły już próby zharmonizowania prawa dotyczącego wymagań związanych z załogą, statkami, dokumentowaniem kwalifikacji i odpowiedzialnością kapitana. Te komisje należałoby więc także zaliczyć do grona podmiotów odpowiedzialnych i wpisać na listę instrumentów zawartą w komunikacie. |
| --- | --- |

1.4

Ramy prawne żeglugi śródlądowej w Europie zostały w znacznym stopniu utworzone przez Centralną Komisję ds. Żeglugi na Renie (CCNR). Mając na celu usprawnienie ram administracyjnych i regulacyjnych, komisje rzeczne dla rzek Dunaj i Ren, w szczególności CCNR, podjęły już próby zharmonizowania prawa dotyczącego wymagań związanych z załogą, statkami, dokumentowaniem kwalifikacji i odpowiedzialnością kapitana. Te komisje należałoby więc także zaliczyć do grona podmiotów odpowiedzialnych i wpisać na listę instrumentów zawartą w komunikacie.

| 1.5 | Komitet wzywa Komisję Europejską, aby nie włączała odpowiedzialności przewoźników pasażerów na wodach śródlądowych do nowego systemu, jak proponuje się we wniosku dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpowiedzialności przewoźników pasażerskich na morzu i wodach śródlądowych z tytułu wypadków (COM(2005) 592). Komitet odsyła tutaj do swojej opinii z inicjatywy własnej „W stronę ogólnoeuropejskiego systemu transportu drogą śródlądową” i zaleca promowanie zaproponowanych przez komisje rzeczne nowych negocjacji w sprawie zawartych w tej dziedzinie umów międzynarodowych (2). |
| --- | --- |

1.5

Komitet wzywa Komisję Europejską, aby nie włączała odpowiedzialności przewoźników pasażerów na wodach śródlądowych do nowego systemu, jak proponuje się we wniosku dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpowiedzialności przewoźników pasażerskich na morzu i wodach śródlądowych z tytułu wypadków (COM(2005) 592). Komitet odsyła tutaj do swojej opinii z inicjatywy własnej „W stronę ogólnoeuropejskiego systemu transportu drogą śródlądową” i zaleca promowanie zaproponowanych przez komisje rzeczne nowych negocjacji w sprawie zawartych w tej dziedzinie umów międzynarodowych (2).

| 1.6 | Przesunięcie (modal shift) w kierunku żeglugi śródlądowej powoduje nie tylko poprawę aspektów ekologicznych łańcucha transportowego, ale także przyczynia się do osiągnięcia równowagi w transporcie w ogólności. Z tego względu należy udostępnić odpowiednie środki finansowe i podatkowe w celu promowania inwestycji w tym sektorze transportu i umożliwić wykorzystanie jego potencjału. |
| --- | --- |

1.6

Przesunięcie (modal shift) w kierunku żeglugi śródlądowej powoduje nie tylko poprawę aspektów ekologicznych łańcucha transportowego, ale także przyczynia się do osiągnięcia równowagi w transporcie w ogólności. Z tego względu należy udostępnić odpowiednie środki finansowe i podatkowe w celu promowania inwestycji w tym sektorze transportu i umożliwić wykorzystanie jego potencjału.

| 1.7 | Należy włączyć się w konstruktywny dialog społeczny na szczeblu europejskim, co będzie środkiem do opracowania strategii pozwalającej na zidentyfikowanie ludzi chcących pracować w żegludze śródlądowej. Pozwoliłoby to również na ustanowienie porównywalnych warunków socjalnych i warunków pracy we wszystkich państwach członkowskich UE. Jest również potrzeba inwestowania w szkolenia i staże w dziedzinie nawigacji śródlądowej w celu zaoferowania perspektyw zawodowych osobom przechodzącym szkolenia. |
| --- | --- |

1.7

Należy włączyć się w konstruktywny dialog społeczny na szczeblu europejskim, co będzie środkiem do opracowania strategii pozwalającej na zidentyfikowanie ludzi chcących pracować w żegludze śródlądowej. Pozwoliłoby to również na ustanowienie porównywalnych warunków socjalnych i warunków pracy we wszystkich państwach członkowskich UE. Jest również potrzeba inwestowania w szkolenia i staże w dziedzinie nawigacji śródlądowej w celu zaoferowania perspektyw zawodowych osobom przechodzącym szkolenia.

| 1.8 | Żegluga śródlądowa jest wiarygodnym, bezpiecznym, przyjaznym dla środowiska i niedrogim środkiem transportu. Aby zmienić tradycyjne wzorce, należy zwiększyć świadomość i wiedzę na temat prawdziwego potencjału tego sektora, jeśli chodzi o jakość i wiarygodność. |
| --- | --- |

1.8

Żegluga śródlądowa jest wiarygodnym, bezpiecznym, przyjaznym dla środowiska i niedrogim środkiem transportu. Aby zmienić tradycyjne wzorce, należy zwiększyć świadomość i wiedzę na temat prawdziwego potencjału tego sektora, jeśli chodzi o jakość i wiarygodność.

| 1.9 | Należy zagwarantować odpowiednią konserwację infrastruktury przez państwa członkowskie, jak również niezbędne wsparcie finansowe wraz z pilną realizacją priorytetowych projektów w zakresie żeglugi śródlądowej, określonych w wykazie priorytetów TEN-T, oraz maksymalne współfinansowanie przeznaczone na projekty przewidziane w zrewidowanych wytycznych TEN-T. Mianowanie europejskiego koordynatora ds. projektów w dziedzinie żeglugi śródlądowej określonych w wykazie priorytetowych osi i projektów TEN-T (18. oś rzeczna Ren/Moza — Men — Dunaj oraz 30. kanał Sekwana — Skalda) musi służyć likwidacji wąskich gardeł. |
| --- | --- |

1.9

Należy zagwarantować odpowiednią konserwację infrastruktury przez państwa członkowskie, jak również niezbędne wsparcie finansowe wraz z pilną realizacją priorytetowych projektów w zakresie żeglugi śródlądowej, określonych w wykazie priorytetów TEN-T, oraz maksymalne współfinansowanie przeznaczone na projekty przewidziane w zrewidowanych wytycznych TEN-T. Mianowanie europejskiego koordynatora ds. projektów w dziedzinie żeglugi śródlądowej określonych w wykazie priorytetowych osi i projektów TEN-T (18. oś rzeczna Ren/Moza — Men — Dunaj oraz 30. kanał Sekwana — Skalda) musi służyć likwidacji wąskich gardeł.

| 1.10 | EKES uważa, że stworzenie odpowiednich ram instytucjonalnych stanowi właściwy instrument realizacji proponowanego zintegrowanego europejskiego programu działań na rzecz żeglugi śródlądowej oraz wzmocnienia jej roli. W swojej niedawnej opinii z inicjatywy własnej Komitet zalecał podjęcie wysiłków w celu osiągnięcia ostatecznego celu, jakim jest ustanowienie niezależnej organizacji, opartej na traktacie, która miałaby objąć przynajmniej organizacje międzynarodowe, takie jak sama UE, państwa członkowskie UE zaangażowane w transport drogą śródlądową i państwa nienależące do UE, takie jak Szwajcaria oraz państwa naddunajskie nienależące do Unii. |
| --- | --- |

1.10

EKES uważa, że stworzenie odpowiednich ram instytucjonalnych stanowi właściwy instrument realizacji proponowanego zintegrowanego europejskiego programu działań na rzecz żeglugi śródlądowej oraz wzmocnienia jej roli. W swojej niedawnej opinii z inicjatywy własnej Komitet zalecał podjęcie wysiłków w celu osiągnięcia ostatecznego celu, jakim jest ustanowienie niezależnej organizacji, opartej na traktacie, która miałaby objąć przynajmniej organizacje międzynarodowe, takie jak sama UE, państwa członkowskie UE zaangażowane w transport drogą śródlądową i państwa nienależące do UE, takie jak Szwajcaria oraz państwa naddunajskie nienależące do Unii.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Unia Europejska dąży do opracowania zintegrowanej polityki transportowej w celu wspierania szybkiego, wydajnego, taniego i zrównoważonego przepływu osób i towarów. Ma to zasadnicze znaczenie dla zrealizowania przez UE celu, jakim jest zbudowanie dynamicznej i konkurencyjnej gospodarki, zgodnie ze strategią lizbońską i strategią zrównoważonego rozwoju, określoną na szczycie w Göteborgu z 2001 r. W tym kontekście aspekt ekonomiczny, ekologiczny i społeczny muszą być traktowane równoważnie. |
| --- | --- |

2.1

Unia Europejska dąży do opracowania zintegrowanej polityki transportowej w celu wspierania szybkiego, wydajnego, taniego i zrównoważonego przepływu osób i towarów. Ma to zasadnicze znaczenie dla zrealizowania przez UE celu, jakim jest zbudowanie dynamicznej i konkurencyjnej gospodarki, zgodnie ze strategią lizbońską i strategią zrównoważonego rozwoju, określoną na szczycie w Göteborgu z 2001 r. W tym kontekście aspekt ekonomiczny, ekologiczny i społeczny muszą być traktowane równoważnie.

| 2.2 | Żegluga śródlądowa — tam, gdzie jest możliwa — zapewnia duże możliwości, jeżeli chodzi o innowacje, wzrost i wydajność, małe zanieczyszczenie środowiska, i bezpieczeństwo. Poza tym ten rodzaj transportu ma wystarczający potencjał, by przejąć zwiększony przepływ towarów oraz pomóc w uwalnianiu Europy od zjawiska stałych zatorów drogowych. |
| --- | --- |

2.2

Żegluga śródlądowa — tam, gdzie jest możliwa — zapewnia duże możliwości, jeżeli chodzi o innowacje, wzrost i wydajność, małe zanieczyszczenie środowiska, i bezpieczeństwo. Poza tym ten rodzaj transportu ma wystarczający potencjał, by przejąć zwiększony przepływ towarów oraz pomóc w uwalnianiu Europy od zjawiska stałych zatorów drogowych.

| 2.3 | W swoich opiniach z dnia 16 stycznia 2002 r. w sprawie przyszłości transeuropejskiej sieci śródlądowych dróg wodnych oraz z dnia 24 września 2003 r., zatytułowanej „W kierunku ogólnoeuropejskiego systemu żeglugi śródlądowej” Europejski Komitet-Ekonomiczno społeczny ocenił stan żeglugi śródlądowej w Europie (3). W drugiej wymienionej opinii zbadał wąskie gardła w żegludze śródlądowej, podjął także kwestię potrzeby harmonizacji przepisów prawa publicznego i cywilnego obowiązujących w tej dziedzinie. Opinia ta dotyczyła także takich kwestii, jak środowisko naturalne, bezpieczeństwo, sytuacja na rynku pracy oraz aspekty społeczne. Ta ostatnia kwestia została szerzej omówiona w opinii z inicjatywy własnej z września 2005 r., zatytułowanej „Polityka socjalna w ramach ogólnoeuropejskiego systemu regulacji żeglugi śródlądowej” (4).
  EKES przyjął ostatnio opinię z inicjatywy własnej w sprawie ram instytucjonalnych w zakresie żeglugi śródlądowej w Europie
   (5). W opinii tej poruszone jest zagadnienie publicznej struktury organizacyjnej, które pozostaje otwarte w omawianym komunikacie. |
| --- | --- |

2.3

W swoich opiniach z dnia 16 stycznia 2002 r. w sprawie przyszłości transeuropejskiej sieci śródlądowych dróg wodnych oraz z dnia 24 września 2003 r., zatytułowanej „W kierunku ogólnoeuropejskiego systemu żeglugi śródlądowej” Europejski Komitet-Ekonomiczno społeczny ocenił stan żeglugi śródlądowej w Europie (3). W drugiej wymienionej opinii zbadał wąskie gardła w żegludze śródlądowej, podjął także kwestię potrzeby harmonizacji przepisów prawa publicznego i cywilnego obowiązujących w tej dziedzinie. Opinia ta dotyczyła także takich kwestii, jak środowisko naturalne, bezpieczeństwo, sytuacja na rynku pracy oraz aspekty społeczne. Ta ostatnia kwestia została szerzej omówiona w opinii z inicjatywy własnej z września 2005 r., zatytułowanej „Polityka socjalna w ramach ogólnoeuropejskiego systemu regulacji żeglugi śródlądowej” (4).

EKES przyjął ostatnio opinię z inicjatywy własnej w sprawie ram instytucjonalnych w zakresie żeglugi śródlądowej w Europie
   (5). W opinii tej poruszone jest zagadnienie publicznej struktury organizacyjnej, które pozostaje otwarte w omawianym komunikacie.

| 2.4 | Komisja w omawianym komunikacie przedstawiła ambitny plan działań na rzecz promowania żeglugi śródlądowej. W oparciu o rozległe badania proponuje działania w pięciu obszarach; podjęte razem powinny one poprawić położenie żeglugi śródlądowej jako takiej i jej pozycję w łańcuchu logistycznym. |
| --- | --- |

2.4

Komisja w omawianym komunikacie przedstawiła ambitny plan działań na rzecz promowania żeglugi śródlądowej. W oparciu o rozległe badania proponuje działania w pięciu obszarach; podjęte razem powinny one poprawić położenie żeglugi śródlądowej jako takiej i jej pozycję w łańcuchu logistycznym.

| 2.5 | Proponowane działania obejmują następujące pola:






  — | rynki, |
| --- | --- | --- |

2.5

Proponowane działania obejmują następujące pola:

—

rynki,

| — | flota, |
| --- | --- |

—

flota,

| — | miejsca pracy i umiejętności, |
| --- | --- |

—

miejsca pracy i umiejętności,

| — | wizerunek, |
| --- | --- |

—

wizerunek,

| — | infrastruktura. |
| --- | --- |

—

infrastruktura.

W osobnej części komunikatu Komisji poruszone zostało zagadnienie modernizacji struktury organizacyjnej — omawia się cztery opcje bez faworyzowania żadnej z nich.

W poniższych akapitach osobno omówiony zostanie każdy z wymienionych wyżej pięciu punktów, wraz z zagadnieniem modernizacji struktury organizacyjnej.

| 2.6 | Program działań obejmuje szeroki wachlarz środków, dla których realizacji sama Unia Europejska, państwa członkowskie oraz przedstawiciele sektora biznesu (6) powinni przedsięwziąć konkretne i — w razie potrzeby — wspólne działania. Ta spójna i otwarta strategia ma przyczynić się do rozwoju żeglugi śródlądowej, co z kolei przyczyni się do trwałego rozwoju europejskiej polityki transportowej. |
| --- | --- |

2.6

Program działań obejmuje szeroki wachlarz środków, dla których realizacji sama Unia Europejska, państwa członkowskie oraz przedstawiciele sektora biznesu (6) powinni przedsięwziąć konkretne i — w razie potrzeby — wspólne działania. Ta spójna i otwarta strategia ma przyczynić się do rozwoju żeglugi śródlądowej, co z kolei przyczyni się do trwałego rozwoju europejskiej polityki transportowej.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | Zapewnienie i utrzymanie równych możliwości dla poszczególnych rodzajów transportu i państw członkowskich jest warunkiem prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego. Celem jest zapewnienie, by żegluga śródlądowa funkcjonowała w warunkach zliberalizowanego rynku i konkurencyjnego otoczenia. |
| --- | --- |

3.1

Zapewnienie i utrzymanie równych możliwości dla poszczególnych rodzajów transportu i państw członkowskich jest warunkiem prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego. Celem jest zapewnienie, by żegluga śródlądowa funkcjonowała w warunkach zliberalizowanego rynku i konkurencyjnego otoczenia.

| 3.2 | Żegluga śródlądowa ma się przyczynić do zapewnienia bardziej zrównoważonego rynku transportowego. Aby umożliwić pełne wykorzystanie potencjału, jaki kryje w sobie ten rodzaj transportu, niezbędna będzie likwidacja licznych barier utrudniających obecnie pełny rozwój sektora żeglugi śródlądowej. Dotyczą one w szczególności infrastruktury oraz rozwoju sieci transeuropejskich, jak również braku prawnej i instytucjonalnej harmonizacji i unifikacji w żegludze śródlądowej. |
| --- | --- |

3.2

Żegluga śródlądowa ma się przyczynić do zapewnienia bardziej zrównoważonego rynku transportowego. Aby umożliwić pełne wykorzystanie potencjału, jaki kryje w sobie ten rodzaj transportu, niezbędna będzie likwidacja licznych barier utrudniających obecnie pełny rozwój sektora żeglugi śródlądowej. Dotyczą one w szczególności infrastruktury oraz rozwoju sieci transeuropejskich, jak również braku prawnej i instytucjonalnej harmonizacji i unifikacji w żegludze śródlądowej.

| 3.3 | W omawianym komunikacie Komisja uznała potrzebę promowania żeglugi śródlądowej i z tego względu sporządziła zintegrowany plan działań, kładąc szczególny nacisk na konkretne środki, które są niezbędne do optymalnego wykorzystania potencjału rynkowego tego rodzaju transportu i zwiększenia jego atrakcyjności. Propozycje Komisji są przyjmowane z aprobatą przez Komitet, który uważa, że stanowią one pozytywny wkład w rozwiązywanie problemów związanych z transportem i odpowiednie pozycjonowanie żeglugi śródlądowej. |
| --- | --- |

3.3

W omawianym komunikacie Komisja uznała potrzebę promowania żeglugi śródlądowej i z tego względu sporządziła zintegrowany plan działań, kładąc szczególny nacisk na konkretne środki, które są niezbędne do optymalnego wykorzystania potencjału rynkowego tego rodzaju transportu i zwiększenia jego atrakcyjności. Propozycje Komisji są przyjmowane z aprobatą przez Komitet, który uważa, że stanowią one pozytywny wkład w rozwiązywanie problemów związanych z transportem i odpowiednie pozycjonowanie żeglugi śródlądowej.

| 3.4 | Komitet wyraża rozczarowanie, że nie zaproponowano żadnych środków polityki socjalnej. W swojej opinii z inicjatywy własnej z 2005 r. Komitet przedstawił w tej sprawie konkretne zalecenia. Wzywa z naciskiem do uzupełnienia tej luki w sposób określony we wspomnianej opinii z inicjatywy własnej. |
| --- | --- |

3.4

Komitet wyraża rozczarowanie, że nie zaproponowano żadnych środków polityki socjalnej. W swojej opinii z inicjatywy własnej z 2005 r. Komitet przedstawił w tej sprawie konkretne zalecenia. Wzywa z naciskiem do uzupełnienia tej luki w sposób określony we wspomnianej opinii z inicjatywy własnej.

4.   Uwagi szczegółowe

4.1   Rynki

| 4.1.1 | W celu wspierania przedsiębiorczości w sektorze żeglugi śródlądowej należy zapewnić odpowiednie otoczenie i korzystne warunki, umożliwiające sektorowi dobre funkcjonowanie oraz gwarantujące równe możliwości, jeśli chodzi o aspekty ekonomiczne, ekologiczne i społeczne, w porównaniu z innymi sektorami transportu. W związku z tym należy zracjonalizować niezbędne formalności poprzez lepszą koordynację wszystkich właściwych służb i polityk publicznych. |
| --- | --- |

4.1.1

W celu wspierania przedsiębiorczości w sektorze żeglugi śródlądowej należy zapewnić odpowiednie otoczenie i korzystne warunki, umożliwiające sektorowi dobre funkcjonowanie oraz gwarantujące równe możliwości, jeśli chodzi o aspekty ekonomiczne, ekologiczne i społeczne, w porównaniu z innymi sektorami transportu. W związku z tym należy zracjonalizować niezbędne formalności poprzez lepszą koordynację wszystkich właściwych służb i polityk publicznych.

| 4.1.2 | W celu uatrakcyjnienia rynku dla nowych podmiotów, a równocześnie zapewnienia możliwości rozwoju przedsiębiorstw już działających, należy wykorzystać zachęty podatkowe pobudzające inwestycje (lub reinwestycje). Te zachęty powinny objąć w szczególności proponowane działania i instrumenty, przede wszystkim w zakresie wytycznych na temat pomocy państwa oraz B+R w UE, nakierowane specjalnie na żeglugę śródlądową. Czynnikiem utrudniającym rozwój i odnowienie sektora mogą być wysokie koszty inwestycji. |
| --- | --- |

4.1.2

W celu uatrakcyjnienia rynku dla nowych podmiotów, a równocześnie zapewnienia możliwości rozwoju przedsiębiorstw już działających, należy wykorzystać zachęty podatkowe pobudzające inwestycje (lub reinwestycje). Te zachęty powinny objąć w szczególności proponowane działania i instrumenty, przede wszystkim w zakresie wytycznych na temat pomocy państwa oraz B+R w UE, nakierowane specjalnie na żeglugę śródlądową. Czynnikiem utrudniającym rozwój i odnowienie sektora mogą być wysokie koszty inwestycji.

| 4.1.3 | Prawne ramy żeglugi śródlądowej w Europie zostały zasadniczo opracowane przez Centralną Komisję ds. Żeglugi na Renie (CCNR). W celu udoskonalenia ram administracyjnych i regulacyjnych komisje rzeczne dla Renu i Dunaju, a głównie CCNR, podjęły już działania na rzecz harmonizacji przepisów dotyczących załogi, statków, dokumentowania kwalifikacji kapitanów statków oraz ich odpowiedzialności. Komisje te należałoby więc zaliczyć do grona podmiotów odpowiedzialnych i wpisać na listę instrumentów uwzględnioną w Komunikacie (7). |
| --- | --- |

4.1.3

Prawne ramy żeglugi śródlądowej w Europie zostały zasadniczo opracowane przez Centralną Komisję ds. Żeglugi na Renie (CCNR). W celu udoskonalenia ram administracyjnych i regulacyjnych komisje rzeczne dla Renu i Dunaju, a głównie CCNR, podjęły już działania na rzecz harmonizacji przepisów dotyczących załogi, statków, dokumentowania kwalifikacji kapitanów statków oraz ich odpowiedzialności. Komisje te należałoby więc zaliczyć do grona podmiotów odpowiedzialnych i wpisać na listę instrumentów uwzględnioną w Komunikacie (7).

| 4.1.4 | W tym kontekście trzeba zwrócić uwagę również na wniosek w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpowiedzialności przewoźników pasażerskich na morzu i wodach śródlądowych z tytułu wypadków (COM(2005) 592 wersja ostateczna). Składając wniosek w tej sprawie, Komisja Europejska chce wprowadzić ten sam system odpowiedzialności w odniesieniu do przewoźników pasażerskich zarówno w żegludze śródlądowej, jak i morskiej. |
| --- | --- |

4.1.4

W tym kontekście trzeba zwrócić uwagę również na wniosek w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpowiedzialności przewoźników pasażerskich na morzu i wodach śródlądowych z tytułu wypadków (COM(2005) 592 wersja ostateczna). Składając wniosek w tej sprawie, Komisja Europejska chce wprowadzić ten sam system odpowiedzialności w odniesieniu do przewoźników pasażerskich zarówno w żegludze śródlądowej, jak i morskiej.

| 4.1.5 | Te dwa rodzaje transportu różnią się od siebie w takim stopniu, że niezbędne są osobne przepisy uwzględniające różne warunki stosujące się do tych dwóch rodzajów transportu. Aby ustalić na wyższym poziomie światowe ograniczenia odpowiedzialności w żegludze śródlądowej, które teraz reguluje porozumienie międzynarodowe (8), prowadzone są obecnie negocjacje pod kierownictwem komisji rzecznych, zmierzające do zmiany tej konwencji. Dzięki tym zmianom konwencja ma obowiązywać nie tylko we wszystkich krajach leżących nad Renem, ale również w pozostałych krajach europejskich, gdzie występuje żegluga śródlądowa. |
| --- | --- |

4.1.5

Te dwa rodzaje transportu różnią się od siebie w takim stopniu, że niezbędne są osobne przepisy uwzględniające różne warunki stosujące się do tych dwóch rodzajów transportu. Aby ustalić na wyższym poziomie światowe ograniczenia odpowiedzialności w żegludze śródlądowej, które teraz reguluje porozumienie międzynarodowe (8), prowadzone są obecnie negocjacje pod kierownictwem komisji rzecznych, zmierzające do zmiany tej konwencji. Dzięki tym zmianom konwencja ma obowiązywać nie tylko we wszystkich krajach leżących nad Renem, ale również w pozostałych krajach europejskich, gdzie występuje żegluga śródlądowa.

| 4.1.6 | Z tego względu Komitet, odsyłając do swojej opinii z inicjatywy własnej „W kierunku ogólnoeuropejskiego systemu żeglugi śródlądowej”, zaleca, aby kontynuować rozpoczęte w tej sprawie negocjacje. |
| --- | --- |

4.1.6

Z tego względu Komitet, odsyłając do swojej opinii z inicjatywy własnej „W kierunku ogólnoeuropejskiego systemu żeglugi śródlądowej”, zaleca, aby kontynuować rozpoczęte w tej sprawie negocjacje.

4.2   Flota

| 4.2.1 | Statki wykorzystywane w żegludze śródlądowej mogą być eksploatowane przez bardzo długi okres. Dlatego niezbędne jest wspieranie wprowadzania we flocie innowacyjnych rozwiązań oraz jej modernizacji poprzez programy ułatwiające dostosowanie do nowych norm technicznych, oparte na wytycznych dotyczących pomocy państwa. Należy ustanowić programy badań i rozwoju technologicznego oraz programy pomocowe przeznaczone specjalnie dla sektora żeglugi śródlądowej, ułatwiające zaspokojenie najważniejszych potrzeb w dziedzinie innowacji, jak również dostosowanie dostępnej floty do nowych norm w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego i bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

4.2.1

Statki wykorzystywane w żegludze śródlądowej mogą być eksploatowane przez bardzo długi okres. Dlatego niezbędne jest wspieranie wprowadzania we flocie innowacyjnych rozwiązań oraz jej modernizacji poprzez programy ułatwiające dostosowanie do nowych norm technicznych, oparte na wytycznych dotyczących pomocy państwa. Należy ustanowić programy badań i rozwoju technologicznego oraz programy pomocowe przeznaczone specjalnie dla sektora żeglugi śródlądowej, ułatwiające zaspokojenie najważniejszych potrzeb w dziedzinie innowacji, jak również dostosowanie dostępnej floty do nowych norm w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego i bezpieczeństwa.

| 4.2.2 | Żegluga śródlądowa należy do rodzajów transportu, które w sytuacji rosnącego rynku transportowego są w stanie zaoferować rozwiązanie problemu zatłoczenia dróg i może, dzięki swemu bezpieczeństwu i ekologicznemu charakterowi, pomóc w znalezieniu trwałego rozwiązania problemu transportu. Takie kwestie jak normy emisji, jakość paliwa, ograniczenie hałasu oraz oczyszczanie odpadów pochodzących ze statków były zawsze przedmiotem troski przedstawicieli sektora biznesu. Obecnie armatorzy statków, producenci silników i władze omawiają nowe metody umożliwiające dalsze ograniczenie emisji, już w następnej dekadzie. Sektor żeglugi śródlądowej wypada korzystnie na tle innych rodzajów transportu pod względem wpływu na środowisko naturalne i zamierza utrzymać tę pozycję. Przedstawiciele sektora są zaangażowani w realizację rozwiązań zapewniających ograniczenie emisji i należy ich do tego dodatkowo zachęcać. Pozwoli to zachować wizerunek żeglugi śródlądowej jako sektora sprzyjającego ochronie środowiska naturalnego. |
| --- | --- |

4.2.2

Żegluga śródlądowa należy do rodzajów transportu, które w sytuacji rosnącego rynku transportowego są w stanie zaoferować rozwiązanie problemu zatłoczenia dróg i może, dzięki swemu bezpieczeństwu i ekologicznemu charakterowi, pomóc w znalezieniu trwałego rozwiązania problemu transportu. Takie kwestie jak normy emisji, jakość paliwa, ograniczenie hałasu oraz oczyszczanie odpadów pochodzących ze statków były zawsze przedmiotem troski przedstawicieli sektora biznesu. Obecnie armatorzy statków, producenci silników i władze omawiają nowe metody umożliwiające dalsze ograniczenie emisji, już w następnej dekadzie. Sektor żeglugi śródlądowej wypada korzystnie na tle innych rodzajów transportu pod względem wpływu na środowisko naturalne i zamierza utrzymać tę pozycję. Przedstawiciele sektora są zaangażowani w realizację rozwiązań zapewniających ograniczenie emisji i należy ich do tego dodatkowo zachęcać. Pozwoli to zachować wizerunek żeglugi śródlądowej jako sektora sprzyjającego ochronie środowiska naturalnego.

| 4.2.3 | Korzyści związane z żeglugą śródlądową wynikają z ogólnych założeń i przewag tego sektora nad innymi rodzajami transportu w zakresie zatorów komunikacyjnych, konserwacji i wykorzystania infrastruktury, wypadkowości i innych istotnych elementów. Dlatego przejście na żeglugę śródlądową przyczynia się nie tylko do zwiększenia wydajności ekologicznej łańcucha transportu, lecz także do wypracowania systemu transportowego zorganizowanego z poszanowaniem zasady zrównoważonego rozwoju w ogólności. |
| --- | --- |

4.2.3

Korzyści związane z żeglugą śródlądową wynikają z ogólnych założeń i przewag tego sektora nad innymi rodzajami transportu w zakresie zatorów komunikacyjnych, konserwacji i wykorzystania infrastruktury, wypadkowości i innych istotnych elementów. Dlatego przejście na żeglugę śródlądową przyczynia się nie tylko do zwiększenia wydajności ekologicznej łańcucha transportu, lecz także do wypracowania systemu transportowego zorganizowanego z poszanowaniem zasady zrównoważonego rozwoju w ogólności.

| 4.2.4 | Żegluga śródlądowa odgrywa istotną rolę w łańcuchu transportu intermodalnego. Dalszy rozwój rozwiązań intermodalnych, jako alternatywy dla transportu drogowego, zasługuje na pełne poparcie. Mając na uwadze, że w ubiegłych latach rozwiązania takie udało się już opracować w dziedzinie transportu kontenerowego, należy przedsięwziąć dodatkowe środki, aby w pełni wykorzystać możliwości oferowane przez transport intermodalny obejmujący m.in. żeglugę śródlądową. |
| --- | --- |

4.2.4

Żegluga śródlądowa odgrywa istotną rolę w łańcuchu transportu intermodalnego. Dalszy rozwój rozwiązań intermodalnych, jako alternatywy dla transportu drogowego, zasługuje na pełne poparcie. Mając na uwadze, że w ubiegłych latach rozwiązania takie udało się już opracować w dziedzinie transportu kontenerowego, należy przedsięwziąć dodatkowe środki, aby w pełni wykorzystać możliwości oferowane przez transport intermodalny obejmujący m.in. żeglugę śródlądową.

| 4.2.5 | Konkretnie, wzdłuż rzek należy wybudować ośrodki załadunku i wyładunku. Istniejące i nowo powstające porty muszą zostać dostosowane do potrzeb transportu intermodalnego. Wydajność intermodalnego systemu transportu zależy w dużej mierze od wydajności infrastruktury portowej oraz zapewnienia doskonałych warunków żeglugi, np. dostatecznie wysokich mostów na rzekach i kanałach. |
| --- | --- |

4.2.5

Konkretnie, wzdłuż rzek należy wybudować ośrodki załadunku i wyładunku. Istniejące i nowo powstające porty muszą zostać dostosowane do potrzeb transportu intermodalnego. Wydajność intermodalnego systemu transportu zależy w dużej mierze od wydajności infrastruktury portowej oraz zapewnienia doskonałych warunków żeglugi, np. dostatecznie wysokich mostów na rzekach i kanałach.

4.3   Zatrudnienie i podnoszenie kwalifikacji

| 4.3.1 | Żegluga śródlądowa należy do sektorów wysokospecjalistycznych. Wymaga ona podnoszenia kwalifikacji zawodowych w dziedzinie żeglugi i techniki, jak również w zakresie bezpieczeństwa, technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT) oraz logistyki. Proces kształcenia należy dostosować do zwiększonych wymagań, tak by umożliwiał uzyskanie przyszłościowego zawodu i zachęcał do tego. Standaryzacja programów edukacyjnych i szkoleniowych, porównywalna z uzyskaną w transporcie morskim, może przyczynić się do dalszej specjalizacji, głównie w dziedzinie transportu towarów niebezpiecznych. Należy opracować programy rekrutacyjne, edukacyjne i szkoleniowe w celu przyciągnięcia młodych ludzi do sektora i zachowania niezbędnych umiejętności. |
| --- | --- |

4.3.1

Żegluga śródlądowa należy do sektorów wysokospecjalistycznych. Wymaga ona podnoszenia kwalifikacji zawodowych w dziedzinie żeglugi i techniki, jak również w zakresie bezpieczeństwa, technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT) oraz logistyki. Proces kształcenia należy dostosować do zwiększonych wymagań, tak by umożliwiał uzyskanie przyszłościowego zawodu i zachęcał do tego. Standaryzacja programów edukacyjnych i szkoleniowych, porównywalna z uzyskaną w transporcie morskim, może przyczynić się do dalszej specjalizacji, głównie w dziedzinie transportu towarów niebezpiecznych. Należy opracować programy rekrutacyjne, edukacyjne i szkoleniowe w celu przyciągnięcia młodych ludzi do sektora i zachowania niezbędnych umiejętności.

| 4.3.2 | Niezbędny jest konstruktywny dialog społeczny na szczeblu europejskim w celu opracowania strategii pozwalającej na uczynienie pracy w żegludze śródlądowej atrakcyjną i przyciągnięcie pracowników do tego sektora oraz zapewnienie porównywalnych warunków pracy i warunków socjalnych w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

4.3.2

Niezbędny jest konstruktywny dialog społeczny na szczeblu europejskim w celu opracowania strategii pozwalającej na uczynienie pracy w żegludze śródlądowej atrakcyjną i przyciągnięcie pracowników do tego sektora oraz zapewnienie porównywalnych warunków pracy i warunków socjalnych w państwach członkowskich.

| 4.3.3 | Jak już wspomniano, ramy prawne w dziedzinie żeglugi śródlądowej w Europie zostały opracowane w dużej mierze przez Centralną Komisję ds. Żeglugi na Renie (CCNR). CCNR i Komisja Dunaju zajmują się harmonizacją wymogów dotyczących członków załogi i dokumentowania kwalifikacji kapitanów statków. Komisje rzeczne powinny wraz z KE pracować nad dalszą unifikacją na tym polu. |
| --- | --- |

4.3.3

Jak już wspomniano, ramy prawne w dziedzinie żeglugi śródlądowej w Europie zostały opracowane w dużej mierze przez Centralną Komisję ds. Żeglugi na Renie (CCNR). CCNR i Komisja Dunaju zajmują się harmonizacją wymogów dotyczących członków załogi i dokumentowania kwalifikacji kapitanów statków. Komisje rzeczne powinny wraz z KE pracować nad dalszą unifikacją na tym polu.

| 4.3.4 | Stosowanie krajowego ustawodawstwa socjalnego powinno podlegać ściślejszej kontroli. Komisja powinna wspierać koordynację wśród organów kontrolnych państw członkowskich. Co się tyczy tego zagadnienia, szczególną uwagę należy zwrócić na statki będące pływającymi hotelami. |
| --- | --- |

4.3.4

Stosowanie krajowego ustawodawstwa socjalnego powinno podlegać ściślejszej kontroli. Komisja powinna wspierać koordynację wśród organów kontrolnych państw członkowskich. Co się tyczy tego zagadnienia, szczególną uwagę należy zwrócić na statki będące pływającymi hotelami.

| 4.3.5 | Odnosząc się do swojej opinii z inicjatywy własnej „Polityka społeczna w europejskim systemie regulacji transportu drogą śródlądową”, Komitet uważa, że Komisja Europejska jest najwłaściwszym organem do kierowania polityką społeczną w szerszym sensie, przy czym może korzystać z długiej tradycji, doświadczenia i wiedzy Centralnej Komisji ds. Żeglugi na Renie i Komisji Dunaju, które także poświęcały dużo uwagi zagadnieniom polityki społecznej. |
| --- | --- |

4.3.5

Odnosząc się do swojej opinii z inicjatywy własnej „Polityka społeczna w europejskim systemie regulacji transportu drogą śródlądową”, Komitet uważa, że Komisja Europejska jest najwłaściwszym organem do kierowania polityką społeczną w szerszym sensie, przy czym może korzystać z długiej tradycji, doświadczenia i wiedzy Centralnej Komisji ds. Żeglugi na Renie i Komisji Dunaju, które także poświęcały dużo uwagi zagadnieniom polityki społecznej.

4.4   Wizerunek

| 4.4.1 | Żegluga śródlądowa jest niezawodnym, bezpiecznym, nieszkodliwym dla środowiska oraz tanim rodzajem transportu. W celu zmiany tradycyjnych, przeciwstawnych temu wzorców należy wspierać działania służące kształtowaniu szerszej świadomości i wiedzy na temat jej rzeczywistego potencjału w zakresie jakości i niezawodności. |
| --- | --- |

4.4.1

Żegluga śródlądowa jest niezawodnym, bezpiecznym, nieszkodliwym dla środowiska oraz tanim rodzajem transportu. W celu zmiany tradycyjnych, przeciwstawnych temu wzorców należy wspierać działania służące kształtowaniu szerszej świadomości i wiedzy na temat jej rzeczywistego potencjału w zakresie jakości i niezawodności.

| 4.4.2 | Kluczową rolę może tutaj odegrać wprowadzony już system obserwacji rynku, dzięki śledzeniu tendencji panujących w sektorze i jego ewolucji oraz dostarczaniu informacji na ich temat najważniejszym z zainteresowanych stron. Komisja musi, przy wsparciu komisji rzecznych i sektora biznesu, dostarczać przedstawicielom sektora niezbędnych informacji. |
| --- | --- |

4.4.2

Kluczową rolę może tutaj odegrać wprowadzony już system obserwacji rynku, dzięki śledzeniu tendencji panujących w sektorze i jego ewolucji oraz dostarczaniu informacji na ich temat najważniejszym z zainteresowanych stron. Komisja musi, przy wsparciu komisji rzecznych i sektora biznesu, dostarczać przedstawicielom sektora niezbędnych informacji.

| 4.4.3 | Z drugiej strony ustanowienie i wspieranie ośrodków promocji może być postrzegane jako metoda rozpowszechniania informacji istotnych dla funkcjonowania środowiska biznesu wśród jego przedstawicieli, zważywszy na to, że udana realizacja jego misji zależy od wykorzystania tkwiącego w nim potencjału pod kierunkiem i nadzorem organizacji branżowych. |
| --- | --- |

4.4.3

Z drugiej strony ustanowienie i wspieranie ośrodków promocji może być postrzegane jako metoda rozpowszechniania informacji istotnych dla funkcjonowania środowiska biznesu wśród jego przedstawicieli, zważywszy na to, że udana realizacja jego misji zależy od wykorzystania tkwiącego w nim potencjału pod kierunkiem i nadzorem organizacji branżowych.

4.5   Infrastruktura

| 4.5.1 | Niedawne powodzie w państwach leżących nad Dunajem ponownie wznieciły dyskusję na temat środków z dziedziny infrastruktury, które byłyby ekologicznie odpowiedzialne. Raport zamówiony przez władze niemieckie po powodzi na Łabie w 2003 r. wykazał, że żegluga śródlądowa w żadnym stopniu nie przyczyniła się do zaistnienia tej sytuacji i nie miała związku z powodzią ani jej konsekwencjami. |
| --- | --- |

4.5.1

Niedawne powodzie w państwach leżących nad Dunajem ponownie wznieciły dyskusję na temat środków z dziedziny infrastruktury, które byłyby ekologicznie odpowiedzialne. Raport zamówiony przez władze niemieckie po powodzi na Łabie w 2003 r. wykazał, że żegluga śródlądowa w żadnym stopniu nie przyczyniła się do zaistnienia tej sytuacji i nie miała związku z powodzią ani jej konsekwencjami.

| 4.5.2 | Dla odpowiedniego funkcjonowania transportu towarowego i pasażerskiego niezbędna jest doskonale rozwinięta infrastruktura. Odpowiednia konserwacja istniejącej na szlakach wodnych infrastruktury, usunięcie ważniejszych wąskich gardeł oraz ustanowienie brakujących połączeń są absolutnie niezbędne. Należy również rozważyć kwestię rewitalizacji starej infrastruktury. |
| --- | --- |

4.5.2

Dla odpowiedniego funkcjonowania transportu towarowego i pasażerskiego niezbędna jest doskonale rozwinięta infrastruktura. Odpowiednia konserwacja istniejącej na szlakach wodnych infrastruktury, usunięcie ważniejszych wąskich gardeł oraz ustanowienie brakujących połączeń są absolutnie niezbędne. Należy również rozważyć kwestię rewitalizacji starej infrastruktury.

| 4.5.3 | Transeuropejska sieć transportowa została uznana za kluczowy element zrewidowanej strategii lizbońskiej na rzecz konkurencyjności i zatrudnienia w Europie. Jednak wśród 30 najważniejszych projektów znalazły się zaledwie dwie priorytetowe osie szlaków wodnych: nr 18, czyli oś rzeczna Ren/Moza — Men — Dunaj, oraz nr 30, czyli kanał Sekwana — Skalda. |
| --- | --- |

4.5.3

Transeuropejska sieć transportowa została uznana za kluczowy element zrewidowanej strategii lizbońskiej na rzecz konkurencyjności i zatrudnienia w Europie. Jednak wśród 30 najważniejszych projektów znalazły się zaledwie dwie priorytetowe osie szlaków wodnych: nr 18, czyli oś rzeczna Ren/Moza — Men — Dunaj, oraz nr 30, czyli kanał Sekwana — Skalda.

| 4.5.4 | Po przyjęciu budżetu UE na lata 2007 — 2013 finansowanie zaproponowane przez Komisję Europejską dla sieci TEN-T zostało znacznie zmniejszone. Aby uniknąć sytuacji, w której zostałoby odwołane planowane współfinansowanie wyznaczonych projektów w zakresie żeglugi śródlądowej, EKES wzywa zainteresowane państwa członkowskie, aby niezwłocznie przystąpiły do realizacji działań zdefiniowanych w TEN-T. |
| --- | --- |

4.5.4

Po przyjęciu budżetu UE na lata 2007 — 2013 finansowanie zaproponowane przez Komisję Europejską dla sieci TEN-T zostało znacznie zmniejszone. Aby uniknąć sytuacji, w której zostałoby odwołane planowane współfinansowanie wyznaczonych projektów w zakresie żeglugi śródlądowej, EKES wzywa zainteresowane państwa członkowskie, aby niezwłocznie przystąpiły do realizacji działań zdefiniowanych w TEN-T.

| 4.5.5 | EKES wzywa również Komisję Europejską do naśladowania przykładów związanych z projektami z dziedziny kolei i wyznaczenia koordynatora odpowiedzialnego za te dwa projekty z zakresu żeglugi śródlądowej — wyznaczona osoba powinna odgrywać rolę koordynującą i stymulującą. |
| --- | --- |

4.5.5

EKES wzywa również Komisję Europejską do naśladowania przykładów związanych z projektami z dziedziny kolei i wyznaczenia koordynatora odpowiedzialnego za te dwa projekty z zakresu żeglugi śródlądowej — wyznaczona osoba powinna odgrywać rolę koordynującą i stymulującą.

| 4.5.6 | Komitet oczekuje na publikację procesu zapowiedzianego przez Komisję w związku z kwestią pobierania opłat z tytułu korzystania z infrastruktury. |
| --- | --- |

4.5.6

Komitet oczekuje na publikację procesu zapowiedzianego przez Komisję w związku z kwestią pobierania opłat z tytułu korzystania z infrastruktury.

4.6   Modernizacja struktury organizacyjnej

| 4.6.1 | Jednym z najważniejszych wyników niedawnej analizy sektora, zawartym w raporcie grupy ds. europejskich ram dla żeglugi śródlądowej (EFIN) pt. „Nowe ramy instytucjonalne dla europejskiej żeglugi śródlądowej” i w raporcie „Perspektywy żeglugi śródlądowej w rozszerzonej Europie (PINE)”, zamówionym przez Komisję Europejską, było ustalenie, że polityczne oddziaływanie sektora żeglugi śródlądowej jest stosunkowo niewielkie, a strategiczne zarządzanie nim — niedostateczne. Dlatego EKES wystąpił ostatnio z inicjatywą przedstawienia opinii z inicjatywy własnej na temat ram instytucjonalnych dla żeglugi śródlądowej w Europie. Dla zaoszczędzenia miejsca odsyła się do tej opinii. |
| --- | --- |

4.6.1

Jednym z najważniejszych wyników niedawnej analizy sektora, zawartym w raporcie grupy ds. europejskich ram dla żeglugi śródlądowej (EFIN) pt. „Nowe ramy instytucjonalne dla europejskiej żeglugi śródlądowej” i w raporcie „Perspektywy żeglugi śródlądowej w rozszerzonej Europie (PINE)”, zamówionym przez Komisję Europejską, było ustalenie, że polityczne oddziaływanie sektora żeglugi śródlądowej jest stosunkowo niewielkie, a strategiczne zarządzanie nim — niedostateczne. Dlatego EKES wystąpił ostatnio z inicjatywą przedstawienia opinii z inicjatywy własnej na temat ram instytucjonalnych dla żeglugi śródlądowej w Europie. Dla zaoszczędzenia miejsca odsyła się do tej opinii.

Bruksela, 14 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  DzU C 24 z 31.1.2006

1

(2)  Konwencja strasburska o ograniczeniu odpowiedzialności w żegludze śródlądowej (CLNI)

2

(3)  DzU C 80 z 3.4. 2002 oraz DzU C 10 z 14.1.2004

3

(4)  DzU C 24 z 31.1.2006

4

(5)  DzU C 185 z 8.8.2006

5

(6)  W tej opinii pod tym pojęciem rozumie się m.in. pracodawców, pracowników i osoby samozatrudnione działające w danym sektorze.

6

(7)  W tym kontekście warto przypomnieć zalecenie Komitetu, wyrażone w opinii z inicjatywy własnej w sprawie środków polityki socjalnej, dotyczące odpowiednich konsultacji, które objęłyby również komisje rzeczne.

7

(8)  Konwencja strasburska o ograniczeniu odpowiedzialności w żegludze śródlądowej

8

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/222 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/222

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Niwelowanie różnic w dostępie do łączy szerokopasmowych”

COM(2006) 129 wersja ostateczna

(2006/C 318/36)

Dnia 5 kwietnia 2006 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 4 września 2006 r. Sprawozdawcą był Thomas McDONOGH.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 13 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 193 do 1 — 4 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wprowadzenie

| 1.1 | Komitet przyjmuje z zadowoleniem fakt przyjęcia przez komisarzy ds. społeczeństwa informacyjnego i mediów, konkurencji, polityki regionalnej oraz rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich skoordynowanego podejścia do zasadniczego problemu, jakim jest zwiększanie się różnic w dostępie do technologii cyfrowych pomiędzy bardziej a mniej rozwiniętymi regionami Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

1.1

Komitet przyjmuje z zadowoleniem fakt przyjęcia przez komisarzy ds. społeczeństwa informacyjnego i mediów, konkurencji, polityki regionalnej oraz rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich skoordynowanego podejścia do zasadniczego problemu, jakim jest zwiększanie się różnic w dostępie do technologii cyfrowych pomiędzy bardziej a mniej rozwiniętymi regionami Unii Europejskiej.

| 1.2 | Jednakże komunikat Komisji — COM(2006) 129 „Niwelowanie różnic w dostępie do łączy szerokopasmowych” — nie jest wystarczająco ambitny oraz nie zawiera wystarczająco konkretnych zaleceń, które wskazywałyby na poważne zaangażowanie Komisji na rzecz zniwelowania różnic w dostępie do łączy szerokopasmowych. |
| --- | --- |

1.2

Jednakże komunikat Komisji — COM(2006) 129 „Niwelowanie różnic w dostępie do łączy szerokopasmowych” — nie jest wystarczająco ambitny oraz nie zawiera wystarczająco konkretnych zaleceń, które wskazywałyby na poważne zaangażowanie Komisji na rzecz zniwelowania różnic w dostępie do łączy szerokopasmowych.

| 1.3 | Sprawozdanie Digital Divide Forum (DDF) (1) zawiera analizę znacznych dysproporcji terytorialnych w dostępie do łączy szerokopasmowych w Europie i proponuje inicjatywy na szczeblu UE służące niwelowaniu istniejących różnic. Ze względu na wagę problemu wskazanego przez Forum DDF oraz ze względu na fakt, że różnice w dostępie do łączy szerokopasmowych opóźniają rozwój społeczno-gospodarczy, Komisja powinna podjąć bardziej zdecydowane kroki na rzecz rozwiązania problemu pogłębiającej się „przepaści cyfrowej”. |
| --- | --- |

1.3

Sprawozdanie Digital Divide Forum (DDF) (1) zawiera analizę znacznych dysproporcji terytorialnych w dostępie do łączy szerokopasmowych w Europie i proponuje inicjatywy na szczeblu UE służące niwelowaniu istniejących różnic. Ze względu na wagę problemu wskazanego przez Forum DDF oraz ze względu na fakt, że różnice w dostępie do łączy szerokopasmowych opóźniają rozwój społeczno-gospodarczy, Komisja powinna podjąć bardziej zdecydowane kroki na rzecz rozwiązania problemu pogłębiającej się „przepaści cyfrowej”.

| 1.4 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje deklarację ministrów na temat e-integracji podpisaną w Rydze 11 czerwca 2006 roku (2), w której państwa członkowskie zobowiązują się do znaczącego zredukowania dysproporcji w dostępie do internetu na terenie Unii Europejskiej, zwiększając penetrację łączy szerokopasmowych na terenach o słabo rozbudowanej infrastrukturze i zmniejszając o połowę, w okresie do 2010 roku, przepaść dzielącą grupy zagrożone wykluczeniem społecznym od reszty społeczeństwa pod względem korzystania z internetu. Komisja musi teraz przełożyć deklarację na konkretne działanie poprzez inicjatywy i zalecenia, które pozwolą na szybkie zlikwidowanie „przepaści cyfrowej”.
  W niniejszej opinii Komitet pragnie wskazać na dziedziny będące przedmiotem szczególnej uwagi oraz zalecić dalsze działania. |
| --- | --- |

1.4

Komitet z zadowoleniem przyjmuje deklarację ministrów na temat e-integracji podpisaną w Rydze 11 czerwca 2006 roku (2), w której państwa członkowskie zobowiązują się do znaczącego zredukowania dysproporcji w dostępie do internetu na terenie Unii Europejskiej, zwiększając penetrację łączy szerokopasmowych na terenach o słabo rozbudowanej infrastrukturze i zmniejszając o połowę, w okresie do 2010 roku, przepaść dzielącą grupy zagrożone wykluczeniem społecznym od reszty społeczeństwa pod względem korzystania z internetu. Komisja musi teraz przełożyć deklarację na konkretne działanie poprzez inicjatywy i zalecenia, które pozwolą na szybkie zlikwidowanie „przepaści cyfrowej”.

W niniejszej opinii Komitet pragnie wskazać na dziedziny będące przedmiotem szczególnej uwagi oraz zalecić dalsze działania.

2.   Zalecenia

| 2.1 | Komitet uważa, że ze względu na rosnące znaczenie usług szerokopasmowych dla rozwoju społeczno-gospodarczego, dostęp do łączy szerokopasmowych powinien zostać włączony do zakresu definicji usług powszechnych (3) jako usługa o znacznej użyteczności publicznej. |
| --- | --- |

2.1

Komitet uważa, że ze względu na rosnące znaczenie usług szerokopasmowych dla rozwoju społeczno-gospodarczego, dostęp do łączy szerokopasmowych powinien zostać włączony do zakresu definicji usług powszechnych (3) jako usługa o znacznej użyteczności publicznej.

| 2.2 | Komisja powinna podjąć wszelkie możliwe kroki gwarantujące rygorystyczne egzekwowanie przez państwa członkowskie przepisów w dziedzinie komunikacji elektronicznej (4). |
| --- | --- |

2.2

Komisja powinna podjąć wszelkie możliwe kroki gwarantujące rygorystyczne egzekwowanie przez państwa członkowskie przepisów w dziedzinie komunikacji elektronicznej (4).

| 2.3 | Komisja powinna rozważyć możliwość wprowadzenia specjalnych środków i sankcji w celu przyspieszenia procesu rzeczywistego otwarcia dostępu do lokalnej pętli abonenckiej w państwach członkowskich. Opóźnienia i bariery techniczne w realizacji tego procesu stanowią główną przeszkodę przy wprowadzaniu tak potrzebnej konkurencji wśród usługodawców, zwłaszcza w zakresie udostępniania łączy szerokopasmowych. |
| --- | --- |

2.3

Komisja powinna rozważyć możliwość wprowadzenia specjalnych środków i sankcji w celu przyspieszenia procesu rzeczywistego otwarcia dostępu do lokalnej pętli abonenckiej w państwach członkowskich. Opóźnienia i bariery techniczne w realizacji tego procesu stanowią główną przeszkodę przy wprowadzaniu tak potrzebnej konkurencji wśród usługodawców, zwłaszcza w zakresie udostępniania łączy szerokopasmowych.

| 2.4 | Należy zachęcać państwa członkowskie do obrony narodowych interesów poprzez utrzymywanie lub odzyskanie wpływu na funkcjonowanie podstawowej infrastruktury telekomunikacyjnej: magistrali transmisyjnych oraz sieci komutowanych. Wpływ ten jest niezbędny do zagwarantowania rozwoju i wykorzystania tych strategicznych zasobów do realizacji określonych celów polityki krajowej, takich jak niwelowanie różnic w dostępie do łączy szerokopasmowych. |
| --- | --- |

2.4

Należy zachęcać państwa członkowskie do obrony narodowych interesów poprzez utrzymywanie lub odzyskanie wpływu na funkcjonowanie podstawowej infrastruktury telekomunikacyjnej: magistrali transmisyjnych oraz sieci komutowanych. Wpływ ten jest niezbędny do zagwarantowania rozwoju i wykorzystania tych strategicznych zasobów do realizacji określonych celów polityki krajowej, takich jak niwelowanie różnic w dostępie do łączy szerokopasmowych.

| 2.5 | Krajowe strategie państw członkowskich w zakresie łączy szerokopasmowych powinny zostać poddane rewizji pod kątem konkretnych działań na rzecz niwelowania różnic do 2010 roku. Strategie powinny wzorować się na najlepszych dostępnych praktykach. |
| --- | --- |

2.5

Krajowe strategie państw członkowskich w zakresie łączy szerokopasmowych powinny zostać poddane rewizji pod kątem konkretnych działań na rzecz niwelowania różnic do 2010 roku. Strategie powinny wzorować się na najlepszych dostępnych praktykach.

| 2.6 | W całej UE należy wprowadzić efektywne procesy planowania i zarządzania w dziedzinie technologii szerokopasmowych, tak by zagwarantować dostępność tej podstawowej infrastruktury na szczeblu lokalnym. W ramach tego procesu krajowe strategie oraz plany lokalne powinny zostać włączone do ogólnoeuropejskiego planu operacyjnego na rzecz zapewnienia dostępu do łączy szerokopasmowych w całej Unii. W celu zniwelowania istniejących różnic szczególną uwagę należy poświęcić zapewnieniu dostępu do łączy szerokopasmowych na terenach wiejskich i obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. |
| --- | --- |

2.6

W całej UE należy wprowadzić efektywne procesy planowania i zarządzania w dziedzinie technologii szerokopasmowych, tak by zagwarantować dostępność tej podstawowej infrastruktury na szczeblu lokalnym. W ramach tego procesu krajowe strategie oraz plany lokalne powinny zostać włączone do ogólnoeuropejskiego planu operacyjnego na rzecz zapewnienia dostępu do łączy szerokopasmowych w całej Unii. W celu zniwelowania istniejących różnic szczególną uwagę należy poświęcić zapewnieniu dostępu do łączy szerokopasmowych na terenach wiejskich i obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

| 2.7 | Komisja powinna rozważyć, w jaki sposób państwa członkowskie mogłyby zastosować zachęty finansowe dla przedsiębiorstw telekomunikacyjnych (5), aby skłonić je do inwestowania w infrastrukturę słabiej rozwiniętych regionów; szczególnie chodziłoby o znaczące ulgi podatkowe dla partnerstw publiczno-prywatnych (PPP). |
| --- | --- |

2.7

Komisja powinna rozważyć, w jaki sposób państwa członkowskie mogłyby zastosować zachęty finansowe dla przedsiębiorstw telekomunikacyjnych (5), aby skłonić je do inwestowania w infrastrukturę słabiej rozwiniętych regionów; szczególnie chodziłoby o znaczące ulgi podatkowe dla partnerstw publiczno-prywatnych (PPP).

| 2.8 | Komisja powinna zastanowić się nad mechanizmem pozwalającym władzom miejskim i lokalnym na odegranie bardziej aktywnej roli w działaniach zmierzających do zapewnienia dostępu do łączy szerokopasmowych i ożywienia popytu na tego rodzaju usługi w swoich regionach. Władze te powinny w pełni uczestniczyć w opracowywaniu i realizacji krajowych strategii w zakresie usług szerokopasmowych, jak stwierdzono powyżej w punkcie 2.6. Oprócz tego, należy rozważyć inne możliwe mechanizmy, jak na przykład uczestnictwo władz lokalnych w inicjatywach PPP na zasadach komercyjnych, czy też narzucenie przez państwo wymogu zapewnienia łączy szerokopasmowych lub uregulowań w zakresie świadczenia usług szerokopasmowych dla wszystkich nowo budowanych mieszkań. |
| --- | --- |

2.8

Komisja powinna zastanowić się nad mechanizmem pozwalającym władzom miejskim i lokalnym na odegranie bardziej aktywnej roli w działaniach zmierzających do zapewnienia dostępu do łączy szerokopasmowych i ożywienia popytu na tego rodzaju usługi w swoich regionach. Władze te powinny w pełni uczestniczyć w opracowywaniu i realizacji krajowych strategii w zakresie usług szerokopasmowych, jak stwierdzono powyżej w punkcie 2.6. Oprócz tego, należy rozważyć inne możliwe mechanizmy, jak na przykład uczestnictwo władz lokalnych w inicjatywach PPP na zasadach komercyjnych, czy też narzucenie przez państwo wymogu zapewnienia łączy szerokopasmowych lub uregulowań w zakresie świadczenia usług szerokopasmowych dla wszystkich nowo budowanych mieszkań.

| 2.9 | W celu ułatwienia wymiany wiedzy technicznej i handlowej pomiędzy MŚP na terenie UE Komisja powinna stworzyć stronę internetową informującą o światowych postępach w rozwoju technologii i usług szerokopasmowych. Uważa się, że tego rodzaju sieć wymiany wiedzy ożywiłaby aktywność przedsiębiorców w sektorze łączy i usług szerokopasmowych. |
| --- | --- |

2.9

W celu ułatwienia wymiany wiedzy technicznej i handlowej pomiędzy MŚP na terenie UE Komisja powinna stworzyć stronę internetową informującą o światowych postępach w rozwoju technologii i usług szerokopasmowych. Uważa się, że tego rodzaju sieć wymiany wiedzy ożywiłaby aktywność przedsiębiorców w sektorze łączy i usług szerokopasmowych.

| 2.10 | W celu oszacowania faktycznego dostępu do łączy szerokopasmowych Komisja powinna określić, jaka minimalna rzeczywista prędkość transmisji w kierunku użytkownika (download) pozwala zaliczyć łącze do szerokopasmowych łączy internetowych. To ułatwiłoby poprawą ocenę istniejących dysproporcji w dostępie do łączy szerokopasmowych na terenie Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

2.10

W celu oszacowania faktycznego dostępu do łączy szerokopasmowych Komisja powinna określić, jaka minimalna rzeczywista prędkość transmisji w kierunku użytkownika (download) pozwala zaliczyć łącze do szerokopasmowych łączy internetowych. To ułatwiłoby poprawą ocenę istniejących dysproporcji w dostępie do łączy szerokopasmowych na terenie Unii Europejskiej.

| 2.11 | Fundusze strukturalne i Fundusz Rozwoju Obszarów Wiejskich powinny zostać wykorzystane na organizację odpowiednio ukierunkowanych kampanii informacyjnych pobudzających popyt na łącza szerokopasmowe szczególnie na terenach wiejskich i w konkretnych grupach konsumentów, którzy nie radzą sobie z przyswajaniem nowości technologicznych. Przyniosą one podwójne korzyści: po pierwsze zapoznają potencjalnych konsumentów z tą technologią, a po drugie zwiększą rynkową presję na dostawców, by zapewnili potrzebne usługi szerokopasmowe. |
| --- | --- |

2.11

Fundusze strukturalne i Fundusz Rozwoju Obszarów Wiejskich powinny zostać wykorzystane na organizację odpowiednio ukierunkowanych kampanii informacyjnych pobudzających popyt na łącza szerokopasmowe szczególnie na terenach wiejskich i w konkretnych grupach konsumentów, którzy nie radzą sobie z przyswajaniem nowości technologicznych. Przyniosą one podwójne korzyści: po pierwsze zapoznają potencjalnych konsumentów z tą technologią, a po drugie zwiększą rynkową presję na dostawców, by zapewnili potrzebne usługi szerokopasmowe.

| 2.12 | Komisja powinna położyć nacisk na konieczność wspierania prac badawczo-rozwojowych służących opracowaniu tanich technologii szerokopasmowych, które pozwolą na skuteczne rozwiązanie problemu dostępu do łączy szerokopasmowych na obszarach pozbawionych odpowiedniej infrastruktury telekomunikacyjnej. |
| --- | --- |

2.12

Komisja powinna położyć nacisk na konieczność wspierania prac badawczo-rozwojowych służących opracowaniu tanich technologii szerokopasmowych, które pozwolą na skuteczne rozwiązanie problemu dostępu do łączy szerokopasmowych na obszarach pozbawionych odpowiedniej infrastruktury telekomunikacyjnej.

| 2.13 | Decydenci polityczni powinni wydać wytyczne służące ochronie konsumentów w sektorze usług szerokopasmowych, wskazujące na potrzebę uproszczenia stosowanej terminologii oraz przedstawiania w zrozumiały sposób oferty usług i związanych z nimi korzyści. Ułatwiłoby to konsumentom dokonanie właściwego wyboru przy nabywaniu usług. |
| --- | --- |

2.13

Decydenci polityczni powinni wydać wytyczne służące ochronie konsumentów w sektorze usług szerokopasmowych, wskazujące na potrzebę uproszczenia stosowanej terminologii oraz przedstawiania w zrozumiały sposób oferty usług i związanych z nimi korzyści. Ułatwiłoby to konsumentom dokonanie właściwego wyboru przy nabywaniu usług.

| 2.14 | Dostęp do szerokopasmowego łącza należy zapewnić uczniom wszystkich szkół ponadpodstawowych w celu ich integracji w erze informacyjnej. |
| --- | --- |

2.14

Dostęp do szerokopasmowego łącza należy zapewnić uczniom wszystkich szkół ponadpodstawowych w celu ich integracji w erze informacyjnej.

| 2.15 | Komisja powinna wspierać podejmowane na terytorium UE inicjatywy służące zapoznaniu uczniów, osób starszych oraz osób należących do mniej uprzywilejowanych grup społecznych z obsługą technologii szerokopasmowych (np. kształcenie przez internet, wideokonferencje, internetowe usługi publiczne itd.). |
| --- | --- |

2.15

Komisja powinna wspierać podejmowane na terytorium UE inicjatywy służące zapoznaniu uczniów, osób starszych oraz osób należących do mniej uprzywilejowanych grup społecznych z obsługą technologii szerokopasmowych (np. kształcenie przez internet, wideokonferencje, internetowe usługi publiczne itd.).

| 2.16 | Komisja powinna zadbać o to, aby wszystkie przyszłe dane statystyczne dotyczące dostępu do usług szerokopasmowych oraz ocena dysproporcji w zakresie dostępu do technologii cyfrowych i łączy szerokopasmowych były opracowane zgodnie z ostatnim Rozporządzeniem Komisji dotyczącym statystyk Wspólnoty w sprawie społeczeństwa informacyjnego (6). |
| --- | --- |

2.16

Komisja powinna zadbać o to, aby wszystkie przyszłe dane statystyczne dotyczące dostępu do usług szerokopasmowych oraz ocena dysproporcji w zakresie dostępu do technologii cyfrowych i łączy szerokopasmowych były opracowane zgodnie z ostatnim Rozporządzeniem Komisji dotyczącym statystyk Wspólnoty w sprawie społeczeństwa informacyjnego (6).

3.   Tło

| 3.1 | W dniu 20 marca 2006 r. Komisja przyjęła komunikat „Niwelowanie różnic w dostępie do łączy szerokopasmowych”. Skoncentrowano się w nim na kwestii terytorialnych różnic w zakresie szerokopasmowego dostępu do Internetu. Jego celem jest uzmysłowienie władzom i instytucjom na wszystkich szczeblach znaczenia tych różnic oraz problemów związanych z brakiem dostępu do odpowiednich usług szerokopasmowych w słabiej rozwiniętych regionach Unii. Komunikat wpisuje się w realizację jednego z priorytetów inicjatywy i2010 — europejskiej inicjatywy na rzecz wzrostu i zatrudnienia (7). |
| --- | --- |

3.1

W dniu 20 marca 2006 r. Komisja przyjęła komunikat „Niwelowanie różnic w dostępie do łączy szerokopasmowych”. Skoncentrowano się w nim na kwestii terytorialnych różnic w zakresie szerokopasmowego dostępu do Internetu. Jego celem jest uzmysłowienie władzom i instytucjom na wszystkich szczeblach znaczenia tych różnic oraz problemów związanych z brakiem dostępu do odpowiednich usług szerokopasmowych w słabiej rozwiniętych regionach Unii. Komunikat wpisuje się w realizację jednego z priorytetów inicjatywy i2010 — europejskiej inicjatywy na rzecz wzrostu i zatrudnienia (7).

| 3.2 | Szerokopasmowe łącza umożliwiają wprowadzanie nowych zastosowań dla technologii informacyjnych i komunikacyjnych, jak również poszerzanie możliwości zastosowań już istniejących. Pobudzają one wzrost gospodarczy poprzez tworzenie nowych usług, nowych możliwości inwestycyjnych i miejsc pracy. Dzięki nim można również zwiększyć wydajność wielu istniejących procesów, co prowadzi do wyższych płac i większej rentowności inwestycji. Władze na wszystkich szczeblach są świadome wpływu, jaki łącza szerokopasmowe mogą wywrzeć na życie codzienne, i dążą do tego, aby wynikające z nich korzyści były dostępne dla wszystkich (8). |
| --- | --- |

3.2

Szerokopasmowe łącza umożliwiają wprowadzanie nowych zastosowań dla technologii informacyjnych i komunikacyjnych, jak również poszerzanie możliwości zastosowań już istniejących. Pobudzają one wzrost gospodarczy poprzez tworzenie nowych usług, nowych możliwości inwestycyjnych i miejsc pracy. Dzięki nim można również zwiększyć wydajność wielu istniejących procesów, co prowadzi do wyższych płac i większej rentowności inwestycji. Władze na wszystkich szczeblach są świadome wpływu, jaki łącza szerokopasmowe mogą wywrzeć na życie codzienne, i dążą do tego, aby wynikające z nich korzyści były dostępne dla wszystkich (8).

| 3.3 | Dla zapewnienia — w dłuższej perspektywie — zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich i peryferyjnych konieczna jest strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego. Dostępność usług szerokopasmowych stanowi kluczowy element pomagający lokalnym społecznościom przyciągnąć nowe przedsiębiorstwa, zapewnić możliwości zdalnej pracy, świadczyć usługi zdrowotne, polepszyć ofertę edukacyjną i usługi administracyjne. Zapewnia ona niezwykle istotny kanał dostępu do informacji. |
| --- | --- |

3.3

Dla zapewnienia — w dłuższej perspektywie — zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich i peryferyjnych konieczna jest strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego. Dostępność usług szerokopasmowych stanowi kluczowy element pomagający lokalnym społecznościom przyciągnąć nowe przedsiębiorstwa, zapewnić możliwości zdalnej pracy, świadczyć usługi zdrowotne, polepszyć ofertę edukacyjną i usługi administracyjne. Zapewnia ona niezwykle istotny kanał dostępu do informacji.

| 3.4 | W państwach UE szybko rośnie popyt na usługi szerokopasmowe dla gospodarstw domowych. W ostatnich dwóch latach liczba linii szerokopasmowego dostępu zwiększyła się niemal dwukrotnie. W październiku 2005 r. w 25 państwach UE istniało około 53 mln takich linii, co odpowiada 11,5 % populacji i ok. 20 % gospodarstw domowych. Rozwój ten był w dużej mierze kształtowany przez siły rynkowe i wzmacniany przez rosnącą konkurencję. |
| --- | --- |

3.4

W państwach UE szybko rośnie popyt na usługi szerokopasmowe dla gospodarstw domowych. W ostatnich dwóch latach liczba linii szerokopasmowego dostępu zwiększyła się niemal dwukrotnie. W październiku 2005 r. w 25 państwach UE istniało około 53 mln takich linii, co odpowiada 11,5 % populacji i ok. 20 % gospodarstw domowych. Rozwój ten był w dużej mierze kształtowany przez siły rynkowe i wzmacniany przez rosnącą konkurencję.

| 3.5 | Pomimo ogólnego wzrostu liczby linii szerokopasmowych, dostęp w regionach wiejskich i bardziej oddalonych pozostaje ograniczony z uwagi na wysokie koszty spowodowane niską gęstością zaludnienia i dużymi odległościami. |
| --- | --- |

3.5

Pomimo ogólnego wzrostu liczby linii szerokopasmowych, dostęp w regionach wiejskich i bardziej oddalonych pozostaje ograniczony z uwagi na wysokie koszty spowodowane niską gęstością zaludnienia i dużymi odległościami.

| 3.6 | W komunikacie podkreślono, że Unia Europejska musi zwiększyć starania wspierające wykorzystanie usług szerokopasmowych i ich dalszy rozwój, zwłaszcza w słabiej rozwiniętych regionach Unii. W planie działania e-Europa 2005 (9) podkreślono możliwości państwowej interwencji na obszarach o słabo rozbudowanej infrastrukturze, w szczególności zaś rolę, jaką w zapewnieniu łączy szerokopasmowych w regionach mniej uprzywilejowanych mogą odegrać fundusze strukturalne. |
| --- | --- |

3.6

W komunikacie podkreślono, że Unia Europejska musi zwiększyć starania wspierające wykorzystanie usług szerokopasmowych i ich dalszy rozwój, zwłaszcza w słabiej rozwiniętych regionach Unii. W planie działania e-Europa 2005 (9) podkreślono możliwości państwowej interwencji na obszarach o słabo rozbudowanej infrastrukturze, w szczególności zaś rolę, jaką w zapewnieniu łączy szerokopasmowych w regionach mniej uprzywilejowanych mogą odegrać fundusze strukturalne.

| 3.7 | W komunikacie podkreślono również kluczową rolę władz regionalnych i lokalnych w tworzeniu sieci szerokopasmowych na podlegającym im obszarze. Władze lokalne i regionalne są podmiotem najwłaściwszym do planowania przedsięwzięć w zakresie łączy szerokopasmowych z uwzględnieniem miejscowych potrzeb oraz wymogów technicznych. Konieczne jest wzmocnienie krajowych strategii w zakresie sieci szerokopasmowych pod kątem potrzeb lokalnych. |
| --- | --- |

3.7

W komunikacie podkreślono również kluczową rolę władz regionalnych i lokalnych w tworzeniu sieci szerokopasmowych na podlegającym im obszarze. Władze lokalne i regionalne są podmiotem najwłaściwszym do planowania przedsięwzięć w zakresie łączy szerokopasmowych z uwzględnieniem miejscowych potrzeb oraz wymogów technicznych. Konieczne jest wzmocnienie krajowych strategii w zakresie sieci szerokopasmowych pod kątem potrzeb lokalnych.

| 3.8 | W komunikacie wymieniono szereg instrumentów politycznych, z których mogą skorzystać władze na szczeblu UE celem likwidacji różnic w dostępie do łączy szerokopasmowych:






  i) | wprowadzenie w życie ram prawnych dotyczących łączności elektronicznej, |
| --- | --- | --- |

3.8

W komunikacie wymieniono szereg instrumentów politycznych, z których mogą skorzystać władze na szczeblu UE celem likwidacji różnic w dostępie do łączy szerokopasmowych:

i)

wprowadzenie w życie ram prawnych dotyczących łączności elektronicznej,

| ii) | finansowanie publiczne, |
| --- | --- |

ii)

finansowanie publiczne,

| iii) | fundusze strukturalne i fundusz rozwoju obszarów wiejskich, |
| --- | --- |

iii)

fundusze strukturalne i fundusz rozwoju obszarów wiejskich,

| iv) | koncentracja popytu i zamówienia publiczne, |
| --- | --- |

iv)

koncentracja popytu i zamówienia publiczne,

| v) | wspieranie tworzenia nowoczesnych usług publicznych. |
| --- | --- |

v)

wspieranie tworzenia nowoczesnych usług publicznych.

| 3.9 | Podsumowując, w komunikacie zwrócono się do władz wszystkich szczebli o intensywniejsze wykorzystanie dostępnych instrumentów i technologii w celu likwidacji pogłębiającej się „przepaści cyfrowej”. Państwa członkowskie są proszone o aktualizację istniejących krajowych strategii w zakresie łączy szerokopasmowych, uzupełniając je o dodatkowe wytyczne dla wszystkich zainteresowanych stron. Strategie te mogą określać cele w zakresie penetracji oraz wykorzystania łączy szerokopasmowych w oparciu o aktywne partnerstwo z władzami regionalnymi i z wykorzystaniem zjawiska synergii między różnymi źródłami finansowania (środki krajowe, fundusze strukturalne, fundusz rozwoju obszarów wiejskich). Krajowe strategie w zakresie łączy szerokopasmowych powinny również zawierać jasno określone cele w zakresie zapewniania dostępu szkołom, urzędom i instytucjom opieki zdrowotnej. |
| --- | --- |

3.9

Podsumowując, w komunikacie zwrócono się do władz wszystkich szczebli o intensywniejsze wykorzystanie dostępnych instrumentów i technologii w celu likwidacji pogłębiającej się „przepaści cyfrowej”. Państwa członkowskie są proszone o aktualizację istniejących krajowych strategii w zakresie łączy szerokopasmowych, uzupełniając je o dodatkowe wytyczne dla wszystkich zainteresowanych stron. Strategie te mogą określać cele w zakresie penetracji oraz wykorzystania łączy szerokopasmowych w oparciu o aktywne partnerstwo z władzami regionalnymi i z wykorzystaniem zjawiska synergii między różnymi źródłami finansowania (środki krajowe, fundusze strukturalne, fundusz rozwoju obszarów wiejskich). Krajowe strategie w zakresie łączy szerokopasmowych powinny również zawierać jasno określone cele w zakresie zapewniania dostępu szkołom, urzędom i instytucjom opieki zdrowotnej.

4.   Komentarze

4.1   Uwagi szczegółowe

| 4.1.1 | Powszechny dostęp do szybkich łączy szerokopasmowych ma zasadnicze znaczenie dla gospodarczego i społecznego rozwoju wszystkich regionów w UE, zarówno wiejskich, jak i miejskich. Zależność ta jest szczególnie aktualna w warunkach globalnej gospodarki opartej na wiedzy, która obecnie jest tak ważnym źródłem rozwoju. Przedsiębiorstwa działające na zasadach tej gospodarki będą mogły rozwijać się tylko wtedy, gdy będą posiadały dostęp do odpowiednio wykwalifikowanych pracowników i infrastruktury. Tania infrastruktura szerokopasmowa światowej klasy należy do podstawowych elementów dynamicznej gospodarki XXI wieku. Równocześnie możliwość świadczenia coraz większej liczby zaawansowanych usług zdrowotnych, edukacyjnych i socjalnych zależeć będzie od dostępu do szerokopasmowych łączy. Brak takiego dostępu dla obywateli z mniej uprzywilejowanych grup społecznych oznaczać będzie ich dalszą dyskryminację. |
| --- | --- |

4.1.1

Powszechny dostęp do szybkich łączy szerokopasmowych ma zasadnicze znaczenie dla gospodarczego i społecznego rozwoju wszystkich regionów w UE, zarówno wiejskich, jak i miejskich. Zależność ta jest szczególnie aktualna w warunkach globalnej gospodarki opartej na wiedzy, która obecnie jest tak ważnym źródłem rozwoju. Przedsiębiorstwa działające na zasadach tej gospodarki będą mogły rozwijać się tylko wtedy, gdy będą posiadały dostęp do odpowiednio wykwalifikowanych pracowników i infrastruktury. Tania infrastruktura szerokopasmowa światowej klasy należy do podstawowych elementów dynamicznej gospodarki XXI wieku. Równocześnie możliwość świadczenia coraz większej liczby zaawansowanych usług zdrowotnych, edukacyjnych i socjalnych zależeć będzie od dostępu do szerokopasmowych łączy. Brak takiego dostępu dla obywateli z mniej uprzywilejowanych grup społecznych oznaczać będzie ich dalszą dyskryminację.

| 4.1.2 | W przeciwieństwie do Stanów Zjednoczonych i niektórych państw azjatyckich większość państw europejskich zbyt późno zaczęła zapewniać szerokopasmowe łącza swoim obywatelom. Wspomniane w komunikacie dane statystyczne w dziedzinie łącz szerokopasmowych są skromne (w październiku 2005 r. dostęp do szerokopasmowych łączy miało 20 % gospodarstw domowych w UE 25), a w dodatku w wielu przypadkach są to łącza o niskiej jakości (szybkości dostępu), z prędkością transmisji w kierunku użytkownika dużo mniejszą niż 512 kb/s, zarówno w regionach miejskich, jak i wiejskich, a większość łączy szerokopasmowych jest skoncentrowana na obszarach miejskich, podczas gdy na obszarach wiejskich posiada je jedynie 8 % gospodarstw domowych. |
| --- | --- |

4.1.2

W przeciwieństwie do Stanów Zjednoczonych i niektórych państw azjatyckich większość państw europejskich zbyt późno zaczęła zapewniać szerokopasmowe łącza swoim obywatelom. Wspomniane w komunikacie dane statystyczne w dziedzinie łącz szerokopasmowych są skromne (w październiku 2005 r. dostęp do szerokopasmowych łączy miało 20 % gospodarstw domowych w UE 25), a w dodatku w wielu przypadkach są to łącza o niskiej jakości (szybkości dostępu), z prędkością transmisji w kierunku użytkownika dużo mniejszą niż 512 kb/s, zarówno w regionach miejskich, jak i wiejskich, a większość łączy szerokopasmowych jest skoncentrowana na obszarach miejskich, podczas gdy na obszarach wiejskich posiada je jedynie 8 % gospodarstw domowych.

| 4.1.3 | Wspólnoty wiejskie są szczególnie bezradne wobec zachodzących gwałtownie zmian makroekonomicznych. Grozi im nieunikniony regres, o ile nie uda im się uzyskać równoprawnego dostępu do łączy szerokopasmowych. W państwach, których gospodarka oparta jest na wiedzy, regiony, miasta i miasteczka ostro konkurują ze sobą o przyciągnięcie i rozwój przedsiębiorstw, których funkcjonowanie opiera się na wykorzystywaniu informacji, bo to one przyczyniają się do ich dobrobytu, a infrastruktura szerokopasmowa jest kluczowym atutem w tej rywalizacji. |
| --- | --- |

4.1.3

Wspólnoty wiejskie są szczególnie bezradne wobec zachodzących gwałtownie zmian makroekonomicznych. Grozi im nieunikniony regres, o ile nie uda im się uzyskać równoprawnego dostępu do łączy szerokopasmowych. W państwach, których gospodarka oparta jest na wiedzy, regiony, miasta i miasteczka ostro konkurują ze sobą o przyciągnięcie i rozwój przedsiębiorstw, których funkcjonowanie opiera się na wykorzystywaniu informacji, bo to one przyczyniają się do ich dobrobytu, a infrastruktura szerokopasmowa jest kluczowym atutem w tej rywalizacji.

| 4.1.4 | Wszyscy obywatele UE powinni mieć „prawo” do odpowiedniego dostępu do szybkich łączy szerokopasmowych w pracy i w domu, a zatem odrzucamy stwierdzenie Komisji, że „[...] Dostęp szerokopasmowy nie stał się jeszcze na tyle niezbędny do normalnego udziału w życiu społecznym, by jego brak oznaczał wykluczenie społeczne”. Komisja powinna ponownie rozważyć przy najbliższej okazji włączenie dostępu do łączy szerokopasmowych w zakres definicji usług powszechnych. |
| --- | --- |

4.1.4

Wszyscy obywatele UE powinni mieć „prawo” do odpowiedniego dostępu do szybkich łączy szerokopasmowych w pracy i w domu, a zatem odrzucamy stwierdzenie Komisji, że „[...] Dostęp szerokopasmowy nie stał się jeszcze na tyle niezbędny do normalnego udziału w życiu społecznym, by jego brak oznaczał wykluczenie społeczne”. Komisja powinna ponownie rozważyć przy najbliższej okazji włączenie dostępu do łączy szerokopasmowych w zakres definicji usług powszechnych.

| 4.1.5 | Komisja powinna również ustalić minimalną rzeczywistą prędkość transmisji danych w kierunku użytkownika (download) pozwalającą uznać dane łącze internetowe za szerokopasmowe. Pozwoli to zagwarantować wystarczająco wysoki poziom infrastruktury i standardu usług dla nowo kształtujących się usług internetowych. Podjęcie przez Komisję działań w tym kierunku umożliwiłoby wyjaśnienie, jak wygląda rzeczywista sytuacja pod względem dostępności szerokopasmowych łączy w Europie — obecnie dostępne dane statystyczne w tym zakresie są zawyżone, ponieważ jakość usług na rzecz użytkowników końcowych jest w rzeczywistości zbyt niska, by można je było zaliczyć do usług szerokopasmowych — oraz stanowiłoby odpowiednią formę nacisku na dostawców usług internetowych, by zapewnili swoim klientom prawdziwie szerokopasmowy dostęp. |
| --- | --- |

4.1.5

Komisja powinna również ustalić minimalną rzeczywistą prędkość transmisji danych w kierunku użytkownika (download) pozwalającą uznać dane łącze internetowe za szerokopasmowe. Pozwoli to zagwarantować wystarczająco wysoki poziom infrastruktury i standardu usług dla nowo kształtujących się usług internetowych. Podjęcie przez Komisję działań w tym kierunku umożliwiłoby wyjaśnienie, jak wygląda rzeczywista sytuacja pod względem dostępności szerokopasmowych łączy w Europie — obecnie dostępne dane statystyczne w tym zakresie są zawyżone, ponieważ jakość usług na rzecz użytkowników końcowych jest w rzeczywistości zbyt niska, by można je było zaliczyć do usług szerokopasmowych — oraz stanowiłoby odpowiednią formę nacisku na dostawców usług internetowych, by zapewnili swoim klientom prawdziwie szerokopasmowy dostęp.

4.2   Technologiczne bariery dla łączy szerokopasmowych

| 4.2.1 | Chociaż do świadczenia usług szerokopasmowych można wykorzystywać różne platformy, ograniczenia niektórych dostępnych technologii utrudniają podłączenie wielu miejscowości położonych na obszarach wiejskich. |
| --- | --- |

4.2.1

Chociaż do świadczenia usług szerokopasmowych można wykorzystywać różne platformy, ograniczenia niektórych dostępnych technologii utrudniają podłączenie wielu miejscowości położonych na obszarach wiejskich.

| 4.2.2 | Telewizja kablowa, ze względu na swoje możliwości przesyłowe, mogłaby się okazać dobrym nośnikiem dla usług szerokopasmowych. Niestety wiele obszarów wiejskich nie ma dostępu do telewizji kablowej, a jeżeli istnieje już odpowiednie łącze, to sam system wymagałby kosztownej modernizacji, aby zapewnić szerokopasmowy dostęp. |
| --- | --- |

4.2.2

Telewizja kablowa, ze względu na swoje możliwości przesyłowe, mogłaby się okazać dobrym nośnikiem dla usług szerokopasmowych. Niestety wiele obszarów wiejskich nie ma dostępu do telewizji kablowej, a jeżeli istnieje już odpowiednie łącze, to sam system wymagałby kosztownej modernizacji, aby zapewnić szerokopasmowy dostęp.

| 4.2.3 | Cyfrowa linia abonencka (Digital Subscriber Line — DSL) stanowi dominującą technologię udostępniania łączy szerokopasmowych abonentom w wielu państwach Europy, a różne warianty DSL pozwalają niskim kosztem zapewnić dostęp do bardzo szybkiego łącza. Istnieje jednak szereg ograniczeń:






  — | Wdrożenie technologii DSL wymaga modernizacji lokalnych centrali, do których podłączeni są klienci. Operatorzy często zwlekają z przeprowadzeniem niezbędnych inwestycji, ponieważ wolą inwestować w inne, bardziej zyskowne przedsięwzięcia w swojej branży. Wskutek takiej polityki klienci nie mają dostępu do łączy szerokopasmowych. |
| --- | --- | --- |

4.2.3

Cyfrowa linia abonencka (Digital Subscriber Line — DSL) stanowi dominującą technologię udostępniania łączy szerokopasmowych abonentom w wielu państwach Europy, a różne warianty DSL pozwalają niskim kosztem zapewnić dostęp do bardzo szybkiego łącza. Istnieje jednak szereg ograniczeń:

—

Wdrożenie technologii DSL wymaga modernizacji lokalnych centrali, do których podłączeni są klienci. Operatorzy często zwlekają z przeprowadzeniem niezbędnych inwestycji, ponieważ wolą inwestować w inne, bardziej zyskowne przedsięwzięcia w swojej branży. Wskutek takiej polityki klienci nie mają dostępu do łączy szerokopasmowych.

| — | Większość spośród stosowanych wersji DSL może obsługiwać wyłącznie abonentów znajdujących się w promieniu 3-5 km od centrali wyposażonej w ten system. Klienci znajdujący się w dalszej odległości nie mogą korzystać z łączy szerokopasmowych za pośrednictwem DSL. |
| --- | --- |

—

Większość spośród stosowanych wersji DSL może obsługiwać wyłącznie abonentów znajdujących się w promieniu 3-5 km od centrali wyposażonej w ten system. Klienci znajdujący się w dalszej odległości nie mogą korzystać z łączy szerokopasmowych za pośrednictwem DSL.

| — | W technologii tej do świadczenia usług szerokopasmowych wykorzystuje się istniejące okablowanie miedziane w lokalnej sieci, jednakże często okablowanie to jest przestarzałe i wymaga modernizacji, by DSL mogła funkcjonować prawidłowo. Operatorzy mogą zwlekać z inwestowaniem środków w tę operację. Dlatego nawet w przypadkach, gdy lokalna centrala została wyposażona w system obsługi DSL, a klient znajduje się w odległości mniejszej niż 5 km od centrali, to miedziany kabel pętli lokalnej prowadzący do gospodarstwa domowego lub przedsiębiorstwa nie zawsze może być wykorzystany do zapewniania łącza szerokopasmowego za pośrednictwem DSL. |
| --- | --- |

—

W technologii tej do świadczenia usług szerokopasmowych wykorzystuje się istniejące okablowanie miedziane w lokalnej sieci, jednakże często okablowanie to jest przestarzałe i wymaga modernizacji, by DSL mogła funkcjonować prawidłowo. Operatorzy mogą zwlekać z inwestowaniem środków w tę operację. Dlatego nawet w przypadkach, gdy lokalna centrala została wyposażona w system obsługi DSL, a klient znajduje się w odległości mniejszej niż 5 km od centrali, to miedziany kabel pętli lokalnej prowadzący do gospodarstwa domowego lub przedsiębiorstwa nie zawsze może być wykorzystany do zapewniania łącza szerokopasmowego za pośrednictwem DSL.

| 4.2.4 | Istniejąca infrastruktura szkieletowa może stanowić przeszkodę w zapewnianiu dostępu do usług szerokopasmowych, szczególnie na obszarach o niskiej gęstości zaludnienia. Na przykład w latach 80. i 90. ubiegłego wieku wiele państw tworzyło szkieletowe sieci telekomunikacyjne z wykorzystaniem radiolinii typu Digital Microwave. Technologia ta pozwalała w sposób skuteczny zapewniać wysokiej jakości cyfrowe usługi telefoniczne oraz możliwość przesyłania danych z niewielką prędkością w wielu miejscowościach położonych na obszarach wiejskich. Jednakże liczne przypadki zastosowania tej technologii pozostawiły po sobie dziedzictwo w postaci infrastruktury szkieletowej, która nie nadaje się do świadczenia szybkich usług internetowych charakteryzujących obecne łącza szerokopasmowe: usług internetowego przesyłu obrazu. Szacuje się, że w przypadku Irlandii około 50 % centrali (położonych na obszarach wiejskich), obsługujących ok. 15 % abonentów, wykorzystuje radiolinię w charakterze sieci szkieletowej, a zatem niemożliwe będzie zapewnienie tym abonentom łączy szerokopasmowych za pośrednictwem istniejącej krajowej infrastruktury telekomunikacyjnej. Rozwiązanie problemu istniejącej infrastruktury poprzez przyłączenie obszarów wiejskich za pomocą światłowodów może okazać się bardzo kosztowe i nieuzasadnione z czysto komercyjnego punktu widzenia, a zatem to rządy musiałyby sfinansować niezbędną modernizację sieci. |
| --- | --- |

4.2.4

Istniejąca infrastruktura szkieletowa może stanowić przeszkodę w zapewnianiu dostępu do usług szerokopasmowych, szczególnie na obszarach o niskiej gęstości zaludnienia. Na przykład w latach 80. i 90. ubiegłego wieku wiele państw tworzyło szkieletowe sieci telekomunikacyjne z wykorzystaniem radiolinii typu Digital Microwave. Technologia ta pozwalała w sposób skuteczny zapewniać wysokiej jakości cyfrowe usługi telefoniczne oraz możliwość przesyłania danych z niewielką prędkością w wielu miejscowościach położonych na obszarach wiejskich. Jednakże liczne przypadki zastosowania tej technologii pozostawiły po sobie dziedzictwo w postaci infrastruktury szkieletowej, która nie nadaje się do świadczenia szybkich usług internetowych charakteryzujących obecne łącza szerokopasmowe: usług internetowego przesyłu obrazu. Szacuje się, że w przypadku Irlandii około 50 % centrali (położonych na obszarach wiejskich), obsługujących ok. 15 % abonentów, wykorzystuje radiolinię w charakterze sieci szkieletowej, a zatem niemożliwe będzie zapewnienie tym abonentom łączy szerokopasmowych za pośrednictwem istniejącej krajowej infrastruktury telekomunikacyjnej. Rozwiązanie problemu istniejącej infrastruktury poprzez przyłączenie obszarów wiejskich za pomocą światłowodów może okazać się bardzo kosztowe i nieuzasadnione z czysto komercyjnego punktu widzenia, a zatem to rządy musiałyby sfinansować niezbędną modernizację sieci.

| 4.2.5 | Komisja powinna szczególnie zastanowić się nad tym, w jaki sposób na szczeblu krajowym i wspólnotowym można przyczynić się do rozwiązania problemu kosztów modernizacji istniejącej infrastruktury (sieci szkieletowych, centrali oraz pętli lokalnych) niezbędną dla zapewnienia dostępu do usług szerokopasmowych, na przykład poprzez zachęty podatkowe i/lub partnerstwa publiczno-prywatne. |
| --- | --- |

4.2.5

Komisja powinna szczególnie zastanowić się nad tym, w jaki sposób na szczeblu krajowym i wspólnotowym można przyczynić się do rozwiązania problemu kosztów modernizacji istniejącej infrastruktury (sieci szkieletowych, centrali oraz pętli lokalnych) niezbędną dla zapewnienia dostępu do usług szerokopasmowych, na przykład poprzez zachęty podatkowe i/lub partnerstwa publiczno-prywatne.

| 4.2.6 | Do świadczenia usług szerokopasmowych na obszarach, na których nie można do tego celu wykorzystać publicznej infrastruktury telekomunikacyjnej, stosowano również łącza satelitarne i zastrzeżone technologie bezprzewodowe. Jednakże koszty i problemy techniczne ograniczają użyteczność tych technologii w niwelowaniu różnic w dostępie do łączy szerokopasmowych. Równocześnie w wielu dziedzinach postępują prace badawczo-rozwojowe służące opracowaniu tanich i szybkich technologii bezprzewodowych, które pozwolą zapewnić prawdziwe łącza szerokopasmowe. Decydenci polityczni powinni aktywnie wspierać postępy w tym zakresie oraz dążyć do rozwiązania problemu przydziału częstotliwości radiowych, co pozwoli na wdrożenie nowych rozwiązań. |
| --- | --- |

4.2.6

Do świadczenia usług szerokopasmowych na obszarach, na których nie można do tego celu wykorzystać publicznej infrastruktury telekomunikacyjnej, stosowano również łącza satelitarne i zastrzeżone technologie bezprzewodowe. Jednakże koszty i problemy techniczne ograniczają użyteczność tych technologii w niwelowaniu różnic w dostępie do łączy szerokopasmowych. Równocześnie w wielu dziedzinach postępują prace badawczo-rozwojowe służące opracowaniu tanich i szybkich technologii bezprzewodowych, które pozwolą zapewnić prawdziwe łącza szerokopasmowe. Decydenci polityczni powinni aktywnie wspierać postępy w tym zakresie oraz dążyć do rozwiązania problemu przydziału częstotliwości radiowych, co pozwoli na wdrożenie nowych rozwiązań.

| 4.2.7 | Stworzenie wśród MŚP z całej Europy sieci wymiany wiedzy na temat aktualnej dostępnej technologii łączy szerokopasmowych mogłoby pobudzić innowacje w tym zakresie. Stworzenie takiej sieci ułatwiłaby strona internetowa zbierająca i rozpowszechniająca informacje z tej dziedziny. |
| --- | --- |

4.2.7

Stworzenie wśród MŚP z całej Europy sieci wymiany wiedzy na temat aktualnej dostępnej technologii łączy szerokopasmowych mogłoby pobudzić innowacje w tym zakresie. Stworzenie takiej sieci ułatwiłaby strona internetowa zbierająca i rozpowszechniająca informacje z tej dziedziny.

4.3   Problemy z dostarczaniem łączy szerokopasmowych

| 4.3.1 | Wraz z pojawieniem się sieci szerokopasmowych oraz technologii sieciowej opartej na wykorzystaniu protokołu internetowego (IP) koszty budowy sieci gwałtownie spadły oraz pojawiły się prawie nieograniczone możliwości świadczenia usług dostosowanych do potrzeb użytkownika. W krajach takich jak Włochy, Francja, Hiszpania i Wielka Brytania przedsiębiorstwa telekomunikacyjne stworzyły sieci oparte wyłącznie na protokole IP, co znacznie ograniczyło koszty obsługi sieci. Niższe koszty budowy nowych sieci IP i deregulacja osłabiły pozycję dominujących usługodawców, co doprowadziło do gwałtownego wzrostu liczby przedsiębiorstw telekomunikacyjnych świadczących usługi detaliczne. |
| --- | --- |

4.3.1

Wraz z pojawieniem się sieci szerokopasmowych oraz technologii sieciowej opartej na wykorzystaniu protokołu internetowego (IP) koszty budowy sieci gwałtownie spadły oraz pojawiły się prawie nieograniczone możliwości świadczenia usług dostosowanych do potrzeb użytkownika. W krajach takich jak Włochy, Francja, Hiszpania i Wielka Brytania przedsiębiorstwa telekomunikacyjne stworzyły sieci oparte wyłącznie na protokole IP, co znacznie ograniczyło koszty obsługi sieci. Niższe koszty budowy nowych sieci IP i deregulacja osłabiły pozycję dominujących usługodawców, co doprowadziło do gwałtownego wzrostu liczby przedsiębiorstw telekomunikacyjnych świadczących usługi detaliczne.

| 4.3.2 | Wymienione przemiany technologiczne zmieniły model funkcjonowania przedsiębiorstw telekomunikacyjnych — obecnie świadczenie usług na rzecz użytkowników końcowych nie wymaga posiadania własnej sieci. Na wydajnych, rozwiniętych rynkach kształtuje się nowy model, w którym zaznacza się podział na hurtowe i detaliczne przedsiębiorstwa telekomunikacyjne, a liczni hurtowi usługodawcy konkurują ze sobą na polu sprzedaży łączy rzeszom usługodawców detalicznych. Zjawisko to jest konsekwencją nowych technologii, dynamiki kosztów oraz ram regulacyjnych, które sprawiają, że kluczowym elementem sektora telekomunikacyjnego stają się już nie sieci, lecz właśnie usługi. Jednakże na mniej rozwiniętych i mniej wydajnych rynkach usługi telekomunikacyjne nadal znajdują się pod kontrolą dominujących usługodawców, w których interesie nie leży rozdzielanie sprzedaży hurtowej od detalicznej i zapewnienie prawdziwej konkurencji. Taki podział nastąpi dopiero wtedy, gdy decydenci stworzą ku temu odpowiednie warunki poprzez właściwe środki z dziedziny polityki ochrony konkurencji. |
| --- | --- |

4.3.2

Wymienione przemiany technologiczne zmieniły model funkcjonowania przedsiębiorstw telekomunikacyjnych — obecnie świadczenie usług na rzecz użytkowników końcowych nie wymaga posiadania własnej sieci. Na wydajnych, rozwiniętych rynkach kształtuje się nowy model, w którym zaznacza się podział na hurtowe i detaliczne przedsiębiorstwa telekomunikacyjne, a liczni hurtowi usługodawcy konkurują ze sobą na polu sprzedaży łączy rzeszom usługodawców detalicznych. Zjawisko to jest konsekwencją nowych technologii, dynamiki kosztów oraz ram regulacyjnych, które sprawiają, że kluczowym elementem sektora telekomunikacyjnego stają się już nie sieci, lecz właśnie usługi. Jednakże na mniej rozwiniętych i mniej wydajnych rynkach usługi telekomunikacyjne nadal znajdują się pod kontrolą dominujących usługodawców, w których interesie nie leży rozdzielanie sprzedaży hurtowej od detalicznej i zapewnienie prawdziwej konkurencji. Taki podział nastąpi dopiero wtedy, gdy decydenci stworzą ku temu odpowiednie warunki poprzez właściwe środki z dziedziny polityki ochrony konkurencji.

| 4.3.3 | Ćwierć wieku temu większość infrastruktury telekomunikacyjnej w Europie była własnością władz krajowych, a zasoby te tworzono w interesie publicznym. Od tamtego czasu następuje stopniowa prywatyzacja branży telekomunikacyjnej w UE, która jak dotąd przynosi z reguły pozytywne efekty dla samego sektora oraz dla klientów i społeczeństwa. Jednakże komercyjne przedsiębiorstwa telekomunikacyjne nie realizują celów w dziedzinie społecznej, zdrowotnej, edukacyjnej, ani nawet w zakresie rozwoju gospodarczego, koncentrując się na uzyskiwaniu jak największych zysków, skutecznym gospodarowaniu majątkiem i rozwoju własnej działalności. W sytuacji, gdy brakuje instalacji sieciowych niezbędnych dla świadczenia usług szerokopasmowych w słabiej rozwiniętych regionach, dostawcy usług telekomunikacyjnych koncentrujący się wyłącznie na kryterium rentowności nie mają żadnego bodźca, by inwestować w infrastrukturę na tych obszarach, niezależnie od jej kluczowego znaczenia społecznego. W miarę możliwości władze powinny utrzymać znaczny wpływ na kwestie związane z budową i konserwacją krajowej infrastruktury telekomunikacyjnej, stosując taktykę równoważenia kosztów mniej atrakcyjnych finansowo inwestycji w słabiej rozwiniętych regionach wysokimi zyskami związanymi z inwestycjami infrastrukturalnymi na obszarach gęsto zaludnionych. |
| --- | --- |

4.3.3

Ćwierć wieku temu większość infrastruktury telekomunikacyjnej w Europie była własnością władz krajowych, a zasoby te tworzono w interesie publicznym. Od tamtego czasu następuje stopniowa prywatyzacja branży telekomunikacyjnej w UE, która jak dotąd przynosi z reguły pozytywne efekty dla samego sektora oraz dla klientów i społeczeństwa. Jednakże komercyjne przedsiębiorstwa telekomunikacyjne nie realizują celów w dziedzinie społecznej, zdrowotnej, edukacyjnej, ani nawet w zakresie rozwoju gospodarczego, koncentrując się na uzyskiwaniu jak największych zysków, skutecznym gospodarowaniu majątkiem i rozwoju własnej działalności. W sytuacji, gdy brakuje instalacji sieciowych niezbędnych dla świadczenia usług szerokopasmowych w słabiej rozwiniętych regionach, dostawcy usług telekomunikacyjnych koncentrujący się wyłącznie na kryterium rentowności nie mają żadnego bodźca, by inwestować w infrastrukturę na tych obszarach, niezależnie od jej kluczowego znaczenia społecznego. W miarę możliwości władze powinny utrzymać znaczny wpływ na kwestie związane z budową i konserwacją krajowej infrastruktury telekomunikacyjnej, stosując taktykę równoważenia kosztów mniej atrakcyjnych finansowo inwestycji w słabiej rozwiniętych regionach wysokimi zyskami związanymi z inwestycjami infrastrukturalnymi na obszarach gęsto zaludnionych.

| 4.3.4 | Przeszkodą w rozszerzaniu zasięgu sieci szerokopasmowych w Europie, w szczególności w słabiej rozwiniętych regionach, były powszechne zniekształcenia w funkcjonowaniu rynku. Na wielu rynkach nadal nie zapewniono równych warunków konkurencji dla potencjalnych nowych usługodawców — dominujące przedsiębiorstwa dostarczające infrastrukturę starają się maksymalnie opóźnić proces otwarcia dostępu do pętli lokalnej, a restrykcyjne praktyki uniemożliwiają dostęp do krajowych sieci szkieletowych. Również w przypadku, gdy na danym obszarze brakuje infrastruktury szerokopasmowej lub jest ona słabo rozwinięta, inwestowanie często nie jest dostatecznie atrakcyjne dla istniejących przedsiębiorstw dostarczających infrastrukturę. |
| --- | --- |

4.3.4

Przeszkodą w rozszerzaniu zasięgu sieci szerokopasmowych w Europie, w szczególności w słabiej rozwiniętych regionach, były powszechne zniekształcenia w funkcjonowaniu rynku. Na wielu rynkach nadal nie zapewniono równych warunków konkurencji dla potencjalnych nowych usługodawców — dominujące przedsiębiorstwa dostarczające infrastrukturę starają się maksymalnie opóźnić proces otwarcia dostępu do pętli lokalnej, a restrykcyjne praktyki uniemożliwiają dostęp do krajowych sieci szkieletowych. Również w przypadku, gdy na danym obszarze brakuje infrastruktury szerokopasmowej lub jest ona słabo rozwinięta, inwestowanie często nie jest dostatecznie atrakcyjne dla istniejących przedsiębiorstw dostarczających infrastrukturę.

4.4   Problemy z odpowiednim popytem na łącza szerokopasmowe

| 4.4.1 | Problem ukrytego popytu na usługi szerokopasmowe, a zwłaszcza znaczne różnice, jeżeli chodzi o upowszechnienie dostępnych usług w regionach mocniej i słabiej rozwiniętych ma liczne przyczyny, takie jak kwestie społeczno-gospodarcze, niska jakość dostępnych łączy, słaba konkurencja, wysokie koszty oraz brak wiedzy na temat zalet technologii i sposobu jej wykorzystania. |
| --- | --- |

4.4.1

Problem ukrytego popytu na usługi szerokopasmowe, a zwłaszcza znaczne różnice, jeżeli chodzi o upowszechnienie dostępnych usług w regionach mocniej i słabiej rozwiniętych ma liczne przyczyny, takie jak kwestie społeczno-gospodarcze, niska jakość dostępnych łączy, słaba konkurencja, wysokie koszty oraz brak wiedzy na temat zalet technologii i sposobu jej wykorzystania.

| 4.4.2 | Decydenci polityczni i władze mogą w istotny sposób przyczynić się do zwiększenia popytu na łącza szerokopasmowe, dlatego Komitet z zadowoleniem przyjmuje zalecenie Komisji dla państw członkowskich, by zbadały możliwości wprowadzenia zachęt podatkowych dla abonentów w celu obniżenia rzeczywistych kosztów dostępu do łączy szerokopasmowych oraz traktowały priorytetowo rozwój internetowych usług publicznych, jak również zapewniły dostęp do łączy dla administracji publicznej, szkół i instytucji opieki zdrowotnej, aby zapoznać użytkowników z korzyściami związanymi z wykorzystaniem łączy szerokopasmowych i pobudzić popyt na tę technologię. |
| --- | --- |

4.4.2

Decydenci polityczni i władze mogą w istotny sposób przyczynić się do zwiększenia popytu na łącza szerokopasmowe, dlatego Komitet z zadowoleniem przyjmuje zalecenie Komisji dla państw członkowskich, by zbadały możliwości wprowadzenia zachęt podatkowych dla abonentów w celu obniżenia rzeczywistych kosztów dostępu do łączy szerokopasmowych oraz traktowały priorytetowo rozwój internetowych usług publicznych, jak również zapewniły dostęp do łączy dla administracji publicznej, szkół i instytucji opieki zdrowotnej, aby zapoznać użytkowników z korzyściami związanymi z wykorzystaniem łączy szerokopasmowych i pobudzić popyt na tę technologię.

| 4.4.3 | Na przeszkodzie zwiększeniu popytu na łącza szerokopasmowe stoi brak przejrzystej terminologii w tej dziedzinie oraz trudności z porównaniem oferty usług poszczególnych dostawców. Należy dążyć do uproszczenia terminologii oraz przedstawienia przedmiotu usług i związanych z nimi korzyści zrozumiałym językiem. |
| --- | --- |

4.4.3

Na przeszkodzie zwiększeniu popytu na łącza szerokopasmowe stoi brak przejrzystej terminologii w tej dziedzinie oraz trudności z porównaniem oferty usług poszczególnych dostawców. Należy dążyć do uproszczenia terminologii oraz przedstawienia przedmiotu usług i związanych z nimi korzyści zrozumiałym językiem.

| 4.4.4 | Można wykorzystać publiczne kampanie informacyjne w celu pobudzenia popytu rynkowego na łącza szerokopasmowe, szczególnie tam gdzie przyswojenie technologii może stanowić problem. Przyniosą one podwójne korzyści: po pierwsze zapoznają potencjalnych konsumentów z tą technologią, a po drugie zwiększą rynkową presję na dostawców, by świadczyli potrzebne usługi szerokopasmowe. |
| --- | --- |

4.4.4

Można wykorzystać publiczne kampanie informacyjne w celu pobudzenia popytu rynkowego na łącza szerokopasmowe, szczególnie tam gdzie przyswojenie technologii może stanowić problem. Przyniosą one podwójne korzyści: po pierwsze zapoznają potencjalnych konsumentów z tą technologią, a po drugie zwiększą rynkową presję na dostawców, by świadczyli potrzebne usługi szerokopasmowe.

4.5   Perspektywy szerokopasmowych łączy w Europie

| 4.5.1 | W erze informacyjnej, w której żyjemy, dostęp do łączy szerokopasmowych jest kwestią o zasadniczym znaczeniu. W miarę rozwoju gospodarki opartej na wiedzy oraz wzrostu liczby zastosowań Internetu gwałtownie rośnie zapotrzebowanie na szybsze, tańsze i powszechnie dostępne usługi szerokopasmowe. |
| --- | --- |

4.5.1

W erze informacyjnej, w której żyjemy, dostęp do łączy szerokopasmowych jest kwestią o zasadniczym znaczeniu. W miarę rozwoju gospodarki opartej na wiedzy oraz wzrostu liczby zastosowań Internetu gwałtownie rośnie zapotrzebowanie na szybsze, tańsze i powszechnie dostępne usługi szerokopasmowe.

| 4.5.2 | Do 2010 roku konieczne będzie zapewnienie w Europie powszechnego dostępu do łączy szerokopasmowych, na tyle przepustowych, by umożliwić pełny dostęp do treści multimedialnych dla wszystkich użytkowników. Dla przedsiębiorstw i społeczeństwa oznaczać to będzie ogromny krok w kierunku społeczeństwa informacyjnego. |
| --- | --- |

4.5.2

Do 2010 roku konieczne będzie zapewnienie w Europie powszechnego dostępu do łączy szerokopasmowych, na tyle przepustowych, by umożliwić pełny dostęp do treści multimedialnych dla wszystkich użytkowników. Dla przedsiębiorstw i społeczeństwa oznaczać to będzie ogromny krok w kierunku społeczeństwa informacyjnego.

| 4.5.3 | Komisja może urzeczywistnić tę wizję, przekładając ją na konkretne kryteria techniczne i handlowe oraz prowadząc politykę ukierunkowaną na pokonanie istniejących przeszkód. |
| --- | --- |

4.5.3

Komisja może urzeczywistnić tę wizję, przekładając ją na konkretne kryteria techniczne i handlowe oraz prowadząc politykę ukierunkowaną na pokonanie istniejących przeszkód.

4.6   Potrzeba planowania i działań ze strony władz publicznych

| 4.6.1 | Konkurencyjni dostawcy łączy szerokopasmowych oczekują na ukształtowanie się regularnego popytu rynkowego — rynku, na którym konsumenci wiedzą, jakie usługi pragną zamówić i ile gotowi są za nie zapłacić, a nowi usługodawcy mogą przedstawić atrakcyjną ofertę usług. Regularny popyt przyczyniłby się do rozwoju prawdziwej konkurencji. Pomógłby również w uświadomieniu usługodawcom korzyści związanych ze świadczeniem usług w słabiej rozwiniętych regionach Unii. Komitet z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji dotyczącą uruchomienia strony internetowej, która ułatwi koncentrację popytu i świadczenie usług. |
| --- | --- |

4.6.1

Konkurencyjni dostawcy łączy szerokopasmowych oczekują na ukształtowanie się regularnego popytu rynkowego — rynku, na którym konsumenci wiedzą, jakie usługi pragną zamówić i ile gotowi są za nie zapłacić, a nowi usługodawcy mogą przedstawić atrakcyjną ofertę usług. Regularny popyt przyczyniłby się do rozwoju prawdziwej konkurencji. Pomógłby również w uświadomieniu usługodawcom korzyści związanych ze świadczeniem usług w słabiej rozwiniętych regionach Unii. Komitet z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji dotyczącą uruchomienia strony internetowej, która ułatwi koncentrację popytu i świadczenie usług.

| 4.6.2 | Dla każdego regionu UE potrzebny jest spójny, zintegrowany plan rozwoju szerokopasmowej infrastruktury i usług. Krajowe strategie w zakresie łączy szerokopasmowych należy poszerzyć o szczegółowe plany usług szerokopasmowych na skalę lokalną z całego terytorium. Komitet popiera również stanowisko Komisji, że opracowanie i realizację tych planów należy powierzyć władzom lokalnym. Obejmowałyby one szczegółową mapę całej infrastruktury szerokopasmowej w danym regionie oraz szczegółowy plan (do skali pojedynczych ulic) pożądanego rozwoju infrastruktury ze wskazaniem zakresu, terminu i metod odpowiednich działań. W planach określano by również minimalny zakres usług szerokopasmowych, które miałyby zostać udostępnione poszczególnym grupom użytkowników w różnych lokalizacjach. |
| --- | --- |

4.6.2

Dla każdego regionu UE potrzebny jest spójny, zintegrowany plan rozwoju szerokopasmowej infrastruktury i usług. Krajowe strategie w zakresie łączy szerokopasmowych należy poszerzyć o szczegółowe plany usług szerokopasmowych na skalę lokalną z całego terytorium. Komitet popiera również stanowisko Komisji, że opracowanie i realizację tych planów należy powierzyć władzom lokalnym. Obejmowałyby one szczegółową mapę całej infrastruktury szerokopasmowej w danym regionie oraz szczegółowy plan (do skali pojedynczych ulic) pożądanego rozwoju infrastruktury ze wskazaniem zakresu, terminu i metod odpowiednich działań. W planach określano by również minimalny zakres usług szerokopasmowych, które miałyby zostać udostępnione poszczególnym grupom użytkowników w różnych lokalizacjach.

| 4.6.3 | Coraz szybsze tempo innowacji w technologiach telekomunikacyjnych i coraz bardziej dynamiczny charakter sektora telekomunikacyjnego oznacza, że Komisja i państwa członkowskie będą musiały stale czuwać nad tym, aby wszystkie regiony UE mogły korzystać z najlepszej i najtańszej dostępnej infrastruktury szerokopasmowej. |
| --- | --- |

4.6.3

Coraz szybsze tempo innowacji w technologiach telekomunikacyjnych i coraz bardziej dynamiczny charakter sektora telekomunikacyjnego oznacza, że Komisja i państwa członkowskie będą musiały stale czuwać nad tym, aby wszystkie regiony UE mogły korzystać z najlepszej i najtańszej dostępnej infrastruktury szerokopasmowej.

| 4.6.4 | Rządy lokalne i władze miejskie mogą odegrać ważną rolę w promowaniu usług dostępu do łączy szerokopasmowych w swoich regionach poprzez inicjowanie partnerstwa publiczno-prywatnego oraz wprowadzenie uregulowań zobowiązujących firmy deweloperskie do uwzględnienia w projektach również infrastruktury telekomunikacyjnej dla łączy szerokopasmowych. |
| --- | --- |

4.6.4

Rządy lokalne i władze miejskie mogą odegrać ważną rolę w promowaniu usług dostępu do łączy szerokopasmowych w swoich regionach poprzez inicjowanie partnerstwa publiczno-prywatnego oraz wprowadzenie uregulowań zobowiązujących firmy deweloperskie do uwzględnienia w projektach również infrastruktury telekomunikacyjnej dla łączy szerokopasmowych.

| 4.6.5 | Należy zaznaczyć, że niektóre państwa członkowskie dokonały więcej postępów niż inne w przeciwdziałaniu dysproporcjom w dostępie do technologii cyfrowych i włączyły do krajowych strategii w zakresie łączy szerokopasmowych specjalne działania mające niwelować różnice terytorialne w dostępie do łączy szerokopasmowych (10). |
| --- | --- |

4.6.5

Należy zaznaczyć, że niektóre państwa członkowskie dokonały więcej postępów niż inne w przeciwdziałaniu dysproporcjom w dostępie do technologii cyfrowych i włączyły do krajowych strategii w zakresie łączy szerokopasmowych specjalne działania mające niwelować różnice terytorialne w dostępie do łączy szerokopasmowych (10).

| 4.6.6 | Komisja może koordynować i inspirować działania władz krajowych na rzecz rozwoju dostępu do łączy szerokopasmowych w oparciu o krajowe strategie w zakresie łączy szerokopasmowych. Należy zadbać o to, aby przy opracowywaniu strategii władze krajowe wzorowały się na najlepszych praktykach, co w konsekwencji umożliwi realizację spójnego planu dla całej UE i zniwelowanie dysproporcji w dostępie do technologii cyfrowych do 2010 roku. |
| --- | --- |

4.6.6

Komisja może koordynować i inspirować działania władz krajowych na rzecz rozwoju dostępu do łączy szerokopasmowych w oparciu o krajowe strategie w zakresie łączy szerokopasmowych. Należy zadbać o to, aby przy opracowywaniu strategii władze krajowe wzorowały się na najlepszych praktykach, co w konsekwencji umożliwi realizację spójnego planu dla całej UE i zniwelowanie dysproporcji w dostępie do technologii cyfrowych do 2010 roku.

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Sprawozdanie Digital Divide Forum: Broadband Access and Public Support in Under-served areas, Bruksela 15 lipca 2005 r.

1

Digital Divide Forum: Broadband Access and Public Support in Under-served areas

(2)  Deklaracja Ministerialna, Ryga 11 czerwca 2006 r. IP/06/769

2

(3)  COM (2005) 203 oraz Dyrektywa PE i Rady 2002/22/WE w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności elektronicznej praw użytkowników

3

(4)  Dyrektywa (2002/21/WE) w sprawie wspólnych ram prawnych; dyrektywa (2002/19/WE) w sprawie dostępu i wzajemnych połączeń; dyrektywa (2002/77/WE) w sprawie konkurencji na rynku sieci i usług łączności elektronicznej

4

(5)  Pojęcie „przedsiębiorstwa telekomunikacyjne” obejmuje wszystkie przedsiębiorstwa oferujące dwustronne usługi telekomunikacyjne łącznie z telefonią stacjonarną i komórkową oraz operatorzy telewizji kablowej świadczący tego typu usługi.

5

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1031/2006 z dnia 4 lipca 2004 r. wykonujące rozporządzenie (WE) nr 808/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczące statystyk Wspólnoty w sprawie społeczeństwa informacyjnego

6

(7)  COM (2005) 229 „i2010 — Europejskie społeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu i zatrudnienia”

7

(8)  COM (2004) 369„Szybkie Łączenie Europy: Narodowe Strategie w zakresie Usług Szerokopasmowych”

8

(9)  COM(2002) 263 „Europe 2005: Powszechne społeczeństwo informacyjne”

9

(10)  Nowy plan w zakresie łączy szerokopasmowych (wrzesień 2004) opracowany przez Comité Interministériel pour l'Aménagement Du Territoire (CIADT), jest dobrym przykładem szeroko zakrojonej strategii.

10

---

| 23.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 318/229 |
| --- | --- | --- | --- |

23.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 318/229

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 417/2002 w sprawie przyspieszonego wprowadzania konstrukcji podwójnokadłubowej lub równoważnego rozwiązania w odniesieniu do tankowców pojedynczokadłubowych i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 2978/94

COM(2006) 111 wersja ostateczna — 2006/0046 (COD)

(2006/C 318/37)

Dnia 25 kwietnia 2006 r. Rada Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 80 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 4 września 2006 r. Sprawozdawcą był Jan SIMONS.

Na 429. sesji plenarnej w dniach 13-14 września 2006 r. (posiedzenie z dnia 13 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 187 do 4 — 8 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię.

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Komitet zgadza się, że państwa członkowskie UE muszą przestrzegać zawartych przez siebie porozumień politycznych. Zapewnianie za pośrednictwem omawianego tu wniosku wsparcia dla tych państw członkowskich UE, które spełniają to wymaganie, a także pokazanie światu, że UE poważnie podchodzi do wypełniania w praktyce zobowiązań, które przyjęła na siebie w ramach IMO, stanowią środki, które są znacznie ważniejsze niż wszelkie — oparte jedynie na przypuszczeniach i bardzo ograniczone — negatywne konsekwencje, jakie ewentualnie mogą się pojawić. |
| --- | --- |

1.1

Komitet zgadza się, że państwa członkowskie UE muszą przestrzegać zawartych przez siebie porozumień politycznych. Zapewnianie za pośrednictwem omawianego tu wniosku wsparcia dla tych państw członkowskich UE, które spełniają to wymaganie, a także pokazanie światu, że UE poważnie podchodzi do wypełniania w praktyce zobowiązań, które przyjęła na siebie w ramach IMO, stanowią środki, które są znacznie ważniejsze niż wszelkie — oparte jedynie na przypuszczeniach i bardzo ograniczone — negatywne konsekwencje, jakie ewentualnie mogą się pojawić.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Rozporządzenie (WE) nr 417/2002, zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1726/2003, wprowadziło przepisy zakazujące transportu ciężkich produktów naftowych przez tankowce pojedynczokadłubowe pływające do lub z portów państw członkowskich Unii Europejskiej. Celem zakazu jest zmniejszenie ryzyka przypadkowego zanieczyszczenia ropą naftową na wodach europejskich. |
| --- | --- |

2.1

Rozporządzenie (WE) nr 417/2002, zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1726/2003, wprowadziło przepisy zakazujące transportu ciężkich produktów naftowych przez tankowce pojedynczokadłubowe pływające do lub z portów państw członkowskich Unii Europejskiej. Celem zakazu jest zmniejszenie ryzyka przypadkowego zanieczyszczenia ropą naftową na wodach europejskich.

| 2.2 | Podobny zakaz, oparty na przepisach przyjętych przez UE, został wprowadzony na skalę światową przez Międzynarodową Organizację Morską (IMO) w postaci nowych reguł 13G i 13H zawartych w załączniku I do Międzynarodowej konwencji o zapobieganiu zanieczyszczeniu morza przez statki 73/78 (MARPOL). Jednakże, zgodnie z ust. 7 reguły 13G i ust. 5, 6 i 7 reguły 13H tej konwencji, tankowce mogą, pod pewnymi warunkami, zostać zwolnione z tego zakazu. Było to rozwiązanie kompromisowe, które stanowiło niezbędną cenę za wprowadzenie postanowienia o zasięgu ogólnoświatowym. Tuż potem włoska prezydencja UE, wypowiadając się w imieniu wszystkich państw członkowskich UE i Komisji Europejskiej, zadeklarowała, po opracowaniu zwyczajowego wówczas i wzajemnie wiążącego wstępnego porozumienia o koordynacji, że nie będą one powoływać się na postanowienia dotyczące zwolnień. Po wejściu w życie przepisów IMO 5 kwietnia 2005 r. już 18 kwietnia jedno państwo członkowskie powiadomiło IMO o zamiarze powołania się na postanowienie dotyczące zwolnień, będące przedmiotem omawianego wniosku Komisji. W następnych miesiącach wiele państw członkowskich powiadomiło IMO, zgodnie z porozumieniem o koordynacji, że nie będą powoływać się na postanowienia dotyczące zwolnień. Cztery państwa członkowskie nie złożyły jeszcze oficjalnego oświadczenia tej treści, ale ogłosiło w COREPER, a tym samym wobec Komisji Europejskiej i innych państw członkowskich, że wkrótce pójdzie za przykładem pozostałych 19 państw członkowskich. |
| --- | --- |

2.2

Podobny zakaz, oparty na przepisach przyjętych przez UE, został wprowadzony na skalę światową przez Międzynarodową Organizację Morską (IMO) w postaci nowych reguł 13G i 13H zawartych w załączniku I do Międzynarodowej konwencji o zapobieganiu zanieczyszczeniu morza przez statki 73/78 (MARPOL). Jednakże, zgodnie z ust. 7 reguły 13G i ust. 5, 6 i 7 reguły 13H tej konwencji, tankowce mogą, pod pewnymi warunkami, zostać zwolnione z tego zakazu. Było to rozwiązanie kompromisowe, które stanowiło niezbędną cenę za wprowadzenie postanowienia o zasięgu ogólnoświatowym. Tuż potem włoska prezydencja UE, wypowiadając się w imieniu wszystkich państw członkowskich UE i Komisji Europejskiej, zadeklarowała, po opracowaniu zwyczajowego wówczas i wzajemnie wiążącego wstępnego porozumienia o koordynacji, że nie będą one powoływać się na postanowienia dotyczące zwolnień. Po wejściu w życie przepisów IMO 5 kwietnia 2005 r. już 18 kwietnia jedno państwo członkowskie powiadomiło IMO o zamiarze powołania się na postanowienie dotyczące zwolnień, będące przedmiotem omawianego wniosku Komisji. W następnych miesiącach wiele państw członkowskich powiadomiło IMO, zgodnie z porozumieniem o koordynacji, że nie będą powoływać się na postanowienia dotyczące zwolnień. Cztery państwa członkowskie nie złożyły jeszcze oficjalnego oświadczenia tej treści, ale ogłosiło w COREPER, a tym samym wobec Komisji Europejskiej i innych państw członkowskich, że wkrótce pójdzie za przykładem pozostałych 19 państw członkowskich.

| 2.3 | Komisja Europejska przywołuje porozumienia polityczne zawarte przed przyjęciem zakazu IMO i tuż po jego przyjęciu, a także oświadczenie włoskiej prezydencji UE na forum IMO w grudniu 2003 r. wyrażające zobowiązanie wówczas 15, a obecnie 25 państw członkowskich do niekorzystania ze zwolnień zawartych w konwencjach MARPOL. |
| --- | --- |

2.3

Komisja Europejska przywołuje porozumienia polityczne zawarte przed przyjęciem zakazu IMO i tuż po jego przyjęciu, a także oświadczenie włoskiej prezydencji UE na forum IMO w grudniu 2003 r. wyrażające zobowiązanie wówczas 15, a obecnie 25 państw członkowskich do niekorzystania ze zwolnień zawartych w konwencjach MARPOL.

| 2.4 | Komisja Europejska proponuje zmianę rozporządzenia (WE) nr 417/2002 w celu przełożenia tego politycznego zobowiązania na akt prawny, który poszerzyłby zakres rozporządzenia, wprowadzając zakaz transportu ciężkich produktów naftowych przez wszystkie tankowce pojedynczokadłubowe pływające pod banderą państwa członkowskiego, bez względu na jurysdykcję portów, terminali przybrzeżnych lub obszaru morskiego, po którym pływają. |
| --- | --- |

2.4

Komisja Europejska proponuje zmianę rozporządzenia (WE) nr 417/2002 w celu przełożenia tego politycznego zobowiązania na akt prawny, który poszerzyłby zakres rozporządzenia, wprowadzając zakaz transportu ciężkich produktów naftowych przez wszystkie tankowce pojedynczokadłubowe pływające pod banderą państwa członkowskiego, bez względu na jurysdykcję portów, terminali przybrzeżnych lub obszaru morskiego, po którym pływają.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | Komitet przypomina, że w swojej opinii dotyczącej pakietu Erika II (1) opowiedział się za zakazem transportu w tankowcach pojedynczokadłubowych ciężkich produktów naftowych powodujących największe zanieczyszczenia. |
| --- | --- |

3.1

Komitet przypomina, że w swojej opinii dotyczącej pakietu Erika II (1) opowiedział się za zakazem transportu w tankowcach pojedynczokadłubowych ciężkich produktów naftowych powodujących największe zanieczyszczenia.

| 3.2 | Jest kwestią zasad, aby państwa członkowskie wywiązały się ze swoich zobowiązań politycznych poczynionych na szczeblu międzynarodowym i zapewniły spójność polityki wspólnotowej. Jednakże wniosek poprzedzony jest krótkim uzasadnieniem skupiającym się wyłącznie na zobowiązaniach politycznych, a w szczególności na oświadczeniu UE złożonym w momencie przyjęcia nowej reguły 13H zawartej w MARPOL. |
| --- | --- |

3.2

Jest kwestią zasad, aby państwa członkowskie wywiązały się ze swoich zobowiązań politycznych poczynionych na szczeblu międzynarodowym i zapewniły spójność polityki wspólnotowej. Jednakże wniosek poprzedzony jest krótkim uzasadnieniem skupiającym się wyłącznie na zobowiązaniach politycznych, a w szczególności na oświadczeniu UE złożonym w momencie przyjęcia nowej reguły 13H zawartej w MARPOL.

| 3.3 | W swojej opinii dotyczącej pakietu Erika II Komitet zalecał, by UE zaproponowała IMO wyznaczenie w ramach konwencji MARPOL obszarów szczególnie wrażliwych na zanieczyszczenia jako obszarów, których powinny unikać tankowce przewożące ciężkie produkty naftowe oraz ustanowienia obowiązkowych systemów wyznaczania przebiegu tras zgodnie z konwencją SOLAS (2). IMO odpowiedziała później na propozycje zainteresowanych państw i ustanowiła szereg szczególnie wrażliwych obszarów morskich (wody zachodnioeuropejskie, Morze Bałtyckie, Wyspy Kanaryjskie, Archipelag Galapagos) oraz poszerzyła obszar Wielkiej Rafy Koralowej tak, by włączyć do niego Cieśninę Torresa (Australia — Papua-Nowa Gwinea). Te obszary, jak również Archipelag Sabana-Camagüey (Kuba), Wyspa Malpelo (Kolumbia), wody otaczające Florida Keys (USA) oraz Rezerwat Paracas (Peru), wyznaczone w latach 1993-2003, są chronione poprzez powiązane środki, takie jak obowiązek unikania ich przez tankowce i inne statki, środki związane z trasą żeglugi, systemy sprawozdań oraz pilotaż. Wyznaczenie tych i podobnych obszarów powinno być postrzegane jako odzwierciedlenie strategii państw nadbrzeżnych w zakresie minimalizowania ryzyka zanieczyszczeń powodowanych przez tankowce pojedynczokadłubowe. |
| --- | --- |

3.3

W swojej opinii dotyczącej pakietu Erika II Komitet zalecał, by UE zaproponowała IMO wyznaczenie w ramach konwencji MARPOL obszarów szczególnie wrażliwych na zanieczyszczenia jako obszarów, których powinny unikać tankowce przewożące ciężkie produkty naftowe oraz ustanowienia obowiązkowych systemów wyznaczania przebiegu tras zgodnie z konwencją SOLAS (2). IMO odpowiedziała później na propozycje zainteresowanych państw i ustanowiła szereg szczególnie wrażliwych obszarów morskich (wody zachodnioeuropejskie, Morze Bałtyckie, Wyspy Kanaryjskie, Archipelag Galapagos) oraz poszerzyła obszar Wielkiej Rafy Koralowej tak, by włączyć do niego Cieśninę Torresa (Australia — Papua-Nowa Gwinea). Te obszary, jak również Archipelag Sabana-Camagüey (Kuba), Wyspa Malpelo (Kolumbia), wody otaczające Florida Keys (USA) oraz Rezerwat Paracas (Peru), wyznaczone w latach 1993-2003, są chronione poprzez powiązane środki, takie jak obowiązek unikania ich przez tankowce i inne statki, środki związane z trasą żeglugi, systemy sprawozdań oraz pilotaż. Wyznaczenie tych i podobnych obszarów powinno być postrzegane jako odzwierciedlenie strategii państw nadbrzeżnych w zakresie minimalizowania ryzyka zanieczyszczeń powodowanych przez tankowce pojedynczokadłubowe.

| 3.4 | Zgodnie ze statystykami przedstawionymi IMO w kwietniu 2003 r. (3) przez państwa członkowskie i Komisję Europejską, w listopadzie 2002 r. użytkowanych było około 660 tankowców pojedynczokadłubowych kategorii 2 (o nośności 20 000 ton dwt i większej), z czego 160 supertankowców (VLCC i ULCC, tankowców o nośności 200 000 ton dwt i większej) było wykorzystywanych do transportu ropy naftowej z rejonu Zatoki Perskiej do USA i Japonii. Tankowce mogą zostać wycofane z użytkowania z wielu różnych powodów lub mogą zostać odstawione w dowolnym momencie. Do końca 2006 r. maksymalna liczba użytkowanych supertankowców będzie wynosiła mniej niż 50, zmniejszając się co roku, zgodnie z harmonogramem ich całkowitego wycofania do roku 2010. Te liczby nie mówią nic o kwestiach natury gospodarczej i społecznej, mogących mieć znaczenie w przypadku jednego państwa członkowskiego, które zdecydowało się skorzystać ze zwolnienia. Nadal nie jest możliwe uzyskanie dokładnych informacji z rejestru transportu morskiego tego państwa dotyczących statków, które mogą być objęte takim zwolnieniem, w związku z czym wszelkie informacje pozostają jedynie spekulacjami, niewartymi uwagi Komitetu. Nawet jeżeli ogółem może to dotyczyć 23 statków i 300-400 marynarzy, ryzyko przerejestrowania (ang. flagging-out) nie jest pierwszą opcją; sprytni przedsiębiorcy/właściciele statków poszukają po prostu innych produktów naftowych, które mogliby transportować, a rynek tych produktów jest równie prężny. |
| --- | --- |

3.4

Zgodnie ze statystykami przedstawionymi IMO w kwietniu 2003 r. (3) przez państwa członkowskie i Komisję Europejską, w listopadzie 2002 r. użytkowanych było około 660 tankowców pojedynczokadłubowych kategorii 2 (o nośności 20 000 ton dwt i większej), z czego 160 supertankowców (VLCC i ULCC, tankowców o nośności 200 000 ton dwt i większej) było wykorzystywanych do transportu ropy naftowej z rejonu Zatoki Perskiej do USA i Japonii. Tankowce mogą zostać wycofane z użytkowania z wielu różnych powodów lub mogą zostać odstawione w dowolnym momencie. Do końca 2006 r. maksymalna liczba użytkowanych supertankowców będzie wynosiła mniej niż 50, zmniejszając się co roku, zgodnie z harmonogramem ich całkowitego wycofania do roku 2010. Te liczby nie mówią nic o kwestiach natury gospodarczej i społecznej, mogących mieć znaczenie w przypadku jednego państwa członkowskiego, które zdecydowało się skorzystać ze zwolnienia. Nadal nie jest możliwe uzyskanie dokładnych informacji z rejestru transportu morskiego tego państwa dotyczących statków, które mogą być objęte takim zwolnieniem, w związku z czym wszelkie informacje pozostają jedynie spekulacjami, niewartymi uwagi Komitetu. Nawet jeżeli ogółem może to dotyczyć 23 statków i 300-400 marynarzy, ryzyko przerejestrowania (ang. flagging-out) nie jest pierwszą opcją; sprytni przedsiębiorcy/właściciele statków poszukają po prostu innych produktów naftowych, które mogliby transportować, a rynek tych produktów jest równie prężny.

| 3.5 | Zasięg zastosowania omawianego wniosku oparty jest na istniejących postanowieniach dotyczących tankowców o ładowności powyżej 5000 ton. Jednakże powinno się rozważyć zasadność opracowania specjalnych przepisów dla tankowców o ładowności mniejszej niż 5000 ton. |
| --- | --- |

3.5

Zasięg zastosowania omawianego wniosku oparty jest na istniejących postanowieniach dotyczących tankowców o ładowności powyżej 5000 ton. Jednakże powinno się rozważyć zasadność opracowania specjalnych przepisów dla tankowców o ładowności mniejszej niż 5000 ton.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1 | Wreszcie Komitet jest zdania, że konieczne jest wyjaśnienie lub zdefiniowanie, co oznaczają „ciężkie produkty naftowe” w proponowanym nowym ust. 3a artykułu 1. |
| --- | --- |

4.1

Wreszcie Komitet jest zdania, że konieczne jest wyjaśnienie lub zdefiniowanie, co oznaczają „ciężkie produkty naftowe” w proponowanym nowym ust. 3a artykułu 1.

| 4.2 | Art. 4 ust. 4 i 5 (zmienianego) rozporządzenia (WE) nr 417/2002 zawierają odniesienie do art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia. W omawianym wniosku dotyczącym rozporządzenia Komisja proponuje wstawić do art. 4 ustęp 3a, co sprawiłoby, że wspomniane odniesienia nie miałyby już zastosowania; nie jest to bynajmniej celem wniosku dotyczącego rozporządzenia. |
| --- | --- |

4.2

Art. 4 ust. 4 i 5 (zmienianego) rozporządzenia (WE) nr 417/2002 zawierają odniesienie do art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia. W omawianym wniosku dotyczącym rozporządzenia Komisja proponuje wstawić do art. 4 ustęp 3a, co sprawiłoby, że wspomniane odniesienia nie miałyby już zastosowania; nie jest to bynajmniej celem wniosku dotyczącego rozporządzenia.

Bruksela, 13 września 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  DzU C 221 z 07.08.2001, s. 54

1

(2)  SOLAS: Konwencja o bezpieczeństwie życia na morzu

2

(3)  Dokument IMO: MEPC 49/16/1

3

---