# Dziennik Urzędowy C 62/15 l

| | ISSN 1977-1002 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 62 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Rocznik 6215 lutego 2019 |

ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 62

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Rocznik 6215 lutego 2019

---

| Spis treśći | Strona |
| --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i opinie |
| | OPINIE |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 538. sesja plenarna EKES-u, 17.10.2018–18.10.2018 |
| 2019/C 62/01 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wyzwania i przemiany przemysłowe unijnego przemysłu lotniczego i kosmicznego | 1 |
| 2019/C 62/02 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Europejski pakt finansowo-klimatyczny (opinia z inicjatywy własnej) | 8 |
| 2019/C 62/03 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Strategiczny rozwój polityki przemysłowej do 2030 r. z myślą o większej konkurencyjności i dywersyfikacji bazy przemysłowej w Europie oraz dążeniu do zrównoważonej efektywności w światowych łańcuchach wartości (opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji austriackiej) | 16 |

Spis treśći

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

538. sesja plenarna EKES-u, 17.10.2018–18.10.2018

2019/C 62/01

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wyzwania i przemiany przemysłowe unijnego przemysłu lotniczego i kosmicznego

1

2019/C 62/02

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Europejski pakt finansowo-klimatyczny (opinia z inicjatywy własnej)

8

2019/C 62/03

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Strategiczny rozwój polityki przemysłowej do 2030 r. z myślą o większej konkurencyjności i dywersyfikacji bazy przemysłowej w Europie oraz dążeniu do zrównoważonej efektywności w światowych łańcuchach wartości (opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji austriackiej)

16

---

| | III   Akty przygotowawcze |
| --- | --- |
| | EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY |
| | 538. sesja plenarna EKES-u, 17.10.2018–18.10.2018 |
| 2019/C 62/04 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego a) Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę (UE) 2017/1132 w odniesieniu do stosowania narzędzi i procesów cyfrowych w prawie spółek[COM(2018) 239 final – 2018/0113 (COD)] – b) Wniosek dotyczący dyrektywy zmieniającej dyrektywę (UE) 2017/1132 w odniesieniu do transgranicznego przekształcania, łączenia i podziału spółek[COM(2018) 241 final – 2018/0114 (COD)] | 24 |
| 2019/C 62/05 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego a) Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji Horyzont Europa oraz zasady uczestnictwa i upowszechniania obowiązujące w tym programie[COM(2018) 435 final – 2018/0224 (COD)] – b) Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program szczegółowy służący realizacji programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji Horyzont Europa[COM(2018) 436 final – 2018/0225 (COD)] | 33 |
| 2019/C 62/06 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program na rzecz jednolitego rynku, konkurencyjności przedsiębiorstw, w tym małych i średnich przedsiębiorstw, oraz statystyk europejskich oraz uchylającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 99/2013, (UE) nr 1287/2013, (UE) nr 254/2014, (UE) nr 258/2014, (UE) nr 652/2014 i (UE) 2017/826(COM(2018) 441 final – 2018/0231 (COD)) | 40 |
| 2019/C 62/07 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program Cła na rzecz współpracy w dziedzinie ceł(COM(2018) 442 final – 2018/0232 (COD)) | 45 |
| 2019/C 62/08 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program kosmiczny Unii i Agencję Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 912/2010, (UE) nr 1285/2013 i (UE) nr 377/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE(COM(2018) 447 final – 2018/0236 (COD)) | 51 |
| 2019/C 62/09 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego a) Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001 z dnia 28 maja 2001 r. w sprawie współpracy między sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych[COM(2018) 378 final – 2018/203 (COD)] – b) Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1393/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczące doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych (doręczanie dokumentów)[COM(2018) 379 final – 2018/204 (COD)] | 56 |
| 2019/C 62/10 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych[COM(2018) 386 final – 2018/0211 (COD)] | 63 |
| 2019/C 62/11 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego, w ramach Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami, instrument wsparcia finansowego na rzecz sprzętu do kontroli celnej[COM(2018) 474 final – 2018/0258 (COD)] | 67 |
| 2019/C 62/12 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Plan działania: finansowanie zrównoważonego wzrostu gospodarczego[COM(2018) 97 final] | 73 |
| 2019/C 62/13 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu i Migracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz(COM(2018) 375 final – 2018/0196 (COD)) | 83 |
| 2019/C 62/14 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności(COM(2018) 372 final – 2018/0197 (COD)) | 90 |
| 2019/C 62/15 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ujawniania informacji dotyczących zrównoważonych inwestycji i ryzyka dla zrównoważonego rozwoju oraz w sprawie zmiany dyrektywy (UE) 2016/2341[COM(2018) 354 final – 2018/0179 (COD)] | 97 |
| 2019/C 62/16 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje(COM(2018) 353 final – 2018/0178 (COD)) oraz Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2016/1011 w odniesieniu do wskaźników referencyjnych niskoemisyjności i wskaźników referencyjnych pozytywnego wpływu na emisyjność(COM(2018) 355 final – 2018/0180 (COD)) | 103 |
| 2019/C 62/17 | Opinia Europejskego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 92/83/EWG w sprawie harmonizacji struktury podatków akcyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych(COM(2018) 334 final – 2018/0173 (CNS)), Wniosek dotyczący dyrektywy Rady ustanawiającej ogólne zasady dotyczące podatku akcyzowego (przekształcenie)(COM(2018) 346 final – 2018/0176 (CNS)), Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie komputeryzacji przepływu wyrobów akcyzowych i nadzoru nad nimi (wersja przekształcona)(COM(2018) 341 final – 2018/0187 (COD)) oraz Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 389/2012 w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie podatków akcyzowych w odniesieniu do zawartości elektronicznego rejestru(COM(2018) 349 final – 2018/0181 (CNS)) | 108 |
| 2019/C 62/18 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie papierów wartościowych zabezpieczonych obligacjami skarbowymi(COM(2018) 339 final – 2018/0171 (COD)) | 113 |
| 2019/C 62/19 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program Fiscalis na rzecz współpracy w dziedzinie opodatkowania(COM(2018) 443 final – 2018/0233 (COD)) | 118 |
| 2019/C 62/20 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie utworzenia Programu wspierania reform(COM(2018) 391 final – 2018/0213 (COD)) | 121 |
| 2019/C 62/21 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia Europejskiego Instrumentu Stabilizacji Inwestycji(COM(2018) 387 final – 2018/0212 (COD)) | 126 |
| 2019/C 62/22 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające Program InvestEU(COM(2018) 439 final – 2018/0229 (COD)) | 131 |
| 2019/C 62/23 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Budowa silniejszej Europy: rola polityki dotyczącej młodzieży, edukacji i kultury (COM(2018) 268 final), Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie propagowania automatycznego wzajemnego uznawania dyplomów szkół wyższych i świadectw ukończenia szkół średnich oraz efektów uczenia się osiągniętych w okresach nauki za granicą(COM(2018) 270 final – 2018/0126 (NLE)), Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie wysokiej jakości systemów wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem(COM(2018) 271 final – 2018/0127 (NLE)) oraz Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie kompleksowego podejścia do nauczania i uczenia się języków(COM(2018) 272 final – 2018/0128 (NLE)) | 136 |
| 2019/C 62/24 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Angażowanie, łączenie i wzmacnianie pozycji osób młodych: nowa strategia UE na rzecz młodzieży(COM(2018) 269 final) | 142 |
| 2019/C 62/25 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Nowy europejski program na rzecz kultury(COM(2018) 267 final) | 148 |
| 2019/C 62/26 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wzmocnienie ochrony sygnalistów na szczeblu UE[COM(2018) 214 final] oraz Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia prawa Unii[COM(2018) 218 final] | 155 |
| 2019/C 62/27 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+)(COM(2018) 382 final – 2018/0206(COD)) | 165 |
| 2019/C 62/28 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony budżetu Unii w przypadku uogólnionych braków w zakresie praworządności w państwach członkowskich(COM(2018) 324 final – 2018/0136 (COD)) | 173 |
| 2019/C 62/29 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program Prawa i Wartości(COM(2018) 383 final – 2017/0207 (COD)) oraz Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program Wymiar Sprawiedliwości(COM(2018)384 final – 2017/0208 (COD)) | 178 |
| 2019/C 62/30 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Fundusz Azylu i Migracji(COM(2018) 471 final – 2018/0248 (COD)) – oraz Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego, w ramach Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami, instrument wsparcia finansowego na rzecz zarządzania granicami i wiz(COM(2018) 473 final – 2018/0249(COD)) | 184 |
| 2019/C 62/31 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego(COM(2018) 472 final – 2018/0250 (COD)) | 189 |
| 2019/C 62/32 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Erasmus: unijny program na rzecz kształcenia, szkolenia, młodzieży i sportu oraz uchylającego rozporządzenie (UE) nr 1288/2013(COM(2018) 367 – 2018/0191 (COD)) | 194 |
| 2019/C 62/33 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program Europejski Korpus Solidarności oraz uchylającego [rozporządzenie w sprawie Europejskiego Korpusu Solidarności] i rozporządzenie (UE) nr 375/2014[COM(2018) 440 final – 2018/0230 (COD)] | 201 |
| 2019/C 62/34 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ograniczenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko[COM(2018) 340 final – 2018/0172 (COD)] | 207 |
| 2019/C 62/35 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia na podstawie planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 i rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013(COM(2018) 392 final – 2018/0216 (COD)) – Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenie (UE) nr 1306/2013(COM(2018) 393 final – 2018/0217 (COD)) – Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych, (UE) nr 1151/2012 w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych, (UE) nr 251/2014 w sprawie definicji, opisu, prezentacji, etykietowania i ochrony oznaczeń geograficznych aromatyzowanych produktów sektora wina, (UE) nr 228/2013 ustanawiające szczególne środki w dziedzinie rolnictwa na rzecz regionów najbardziej oddalonych w Unii Europejskiej i (UE) nr 229/2013 ustanawiające szczególne środki dotyczące rolnictwa dla mniejszych wysp Morza Egejskiego(COM(2018) 394 final – 2018/0218 (COD)) | 214 |
| 2019/C 62/36 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE) i uchylającego rozporządzenie (UE) nr 1293/2013(COM(2018) 385 final – 2018/209 (COD)) | 226 |
| 2019/C 62/37 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję nr 1313/2013/UE w sprawie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności(COM(2017) 772 final – 2017/0309 (COD)) | 231 |
| 2019/C 62/38 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego (wersja przekształcona) i komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów W kierunku wspólnej europejskiej przestrzeni danych[COM(2018) 234 final – 2018/0111 (COD); COM(2018) 232 final] | 238 |
| 2019/C 62/39 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Europa w ruchu – Zrównoważona mobilność dla Europy: bezpieczna, połączona i ekologiczna(COM(2018) 293 final) | 254 |
| 2019/C 62/40 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2008/96/WE w sprawie zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej(COM(2018) 274 final – 2018/0129 (COD)) | 261 |
| 2019/C 62/41 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego system europejskich morskich pojedynczych punktów kontaktowych i uchylającego dyrektywę 2010/65/UE(COM(2018) 278 final – 2018/0139-COD) oraz Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie elektronicznych informacji dotyczących transportu towarowego(COM(2018) 279 final – 2018/0140-COD) | 265 |
| 2019/C 62/42 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usprawnienia środków na rzecz poczynienia postępów w realizacji transeuropejskiej sieci transportowej(COM(2018) 277 final – 2018/0138(COD)) | 269 |
| 2019/C 62/43 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Droga do zautomatyzowanej mobilności: strategia UE na rzecz mobilności w przyszłości(COM(2018) 283 final) | 274 |
| 2019/C 62/44 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie etykietowania opon pod kątem efektywności paliwowej i innych zasadniczych parametrów oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1222/2009(COM(2018) 296 final – 2018/0148 (COD)) | 280 |
| 2019/C 62/45 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia norm emisji CO2 dla nowych pojazdów ciężkich(COM(2018) 284 final – 2018/0143 (COD)) oraz Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 96/53/WE w zakresie terminu wprowadzenia w życie specjalnych przepisów dotyczących maksymalnej długości kabin, zapewniając im lepszą charakterystykę aerodynamiczną oraz efektywność energetyczną oraz wyższy poziom bezpieczeństwa(COM(2018) 275 final – 2018/0130 (COD)) | 286 |
| 2019/C 62/46 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program Cyfrowa Europa na lata 2021–2027[COM(2018) 434 final – 2018/0227 (COD)] | 292 |
| 2019/C 62/47 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 391/2009 w związku z wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa z Unii[COM(2018) 567 final – 2018/0298 (COD)] | 298 |
| 2019/C 62/48 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1316/2013 w związku z wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa z Unii(COM(2018) 568 final – 2018/0299 (COD)) | 301 |
| 2019/C 62/49 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zniesienia sezonowych zmian czasu i uchylenia dyrektywy 2000/84/WE[COM(2018) 639 final – 2018/0332 (COD)] | 305 |
| 2019/C 62/50 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do zasobów na rzecz spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej oraz w sprawie sprostowania tego rozporządzenia w zakresie zasobów na inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia(COM(2018) 498 final – 2018/0265 (COD)) | 308 |
| 2019/C 62/51 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Zmieniony wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia ram interoperacyjności między systemami informacyjnymi UE (w obszarze granic i polityki wizowej) oraz zmieniającego decyzję Rady 2004/512/WE, rozporządzenie (WE) nr 767/2008, decyzję Rady 2008/633/WSiSW, rozporządzenie (UE) 2016/399, rozporządzenie (UE) 2017/2226, rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie w sprawie ETIAS], rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie w sprawie SIS w odniesieniu do odpraw granicznych] oraz rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie w sprawie eu-LISA](COM(2018) 478 final – 2017/0351 (COD)) oraz Zmieniony wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia ram interoperacyjności pomiędzy systemami informacyjnymi UE (współpraca policyjna i sądowa, azyl i migracja) oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie Eurodac], rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie w sprawie SIS w odniesieniu do ścigania przestępstw], rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie w sprawie ECRIS-TCN] oraz rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie w sprawie eu-LISA](COM(2018) 480 final – 2017/0352 (COD)) | 309 |
| 2019/C 62/52 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiej Agencji Kontroli Rybołówstwa (tekst jednolity)(COM(2018) 499 final – 2018/0263 (COD)) | 310 |
| 2019/C 62/53 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie stowarzyszenia krajów i terytoriów zamorskich z Unią Europejską, w tym stosunków między Unią Europejską, z jednej strony, a Grenlandią i Królestwem Danii, z drugiej strony (decyzja o stowarzyszeniu zamorskim)(COM(2018) 461 final) | 311 |
| 2019/C 62/54 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Polityka gospodarcza w strefie euro w 2018 r. (opinia dodatkowa)(COM(2017) 770 final) | 312 |

III   Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY

538. sesja plenarna EKES-u, 17.10.2018–18.10.2018

2019/C 62/04

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego a) Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę (UE) 2017/1132 w odniesieniu do stosowania narzędzi i procesów cyfrowych w prawie spółek[COM(2018) 239 final – 2018/0113 (COD)] – b) Wniosek dotyczący dyrektywy zmieniającej dyrektywę (UE) 2017/1132 w odniesieniu do transgranicznego przekształcania, łączenia i podziału spółek[COM(2018) 241 final – 2018/0114 (COD)]

[COM(2018) 239 final – 2018/0113 (COD)]

[COM(2018) 241 final – 2018/0114 (COD)]

24

2019/C 62/05

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego a) Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji Horyzont Europa oraz zasady uczestnictwa i upowszechniania obowiązujące w tym programie[COM(2018) 435 final – 2018/0224 (COD)] – b) Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program szczegółowy służący realizacji programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji Horyzont Europa[COM(2018) 436 final – 2018/0225 (COD)]

[COM(2018) 435 final – 2018/0224 (COD)]

[COM(2018) 436 final – 2018/0225 (COD)]

33

2019/C 62/06

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program na rzecz jednolitego rynku, konkurencyjności przedsiębiorstw, w tym małych i średnich przedsiębiorstw, oraz statystyk europejskich oraz uchylającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 99/2013, (UE) nr 1287/2013, (UE) nr 254/2014, (UE) nr 258/2014, (UE) nr 652/2014 i (UE) 2017/826(COM(2018) 441 final – 2018/0231 (COD))

(COM(2018) 441 final – 2018/0231 (COD))

40

2019/C 62/07

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program Cła na rzecz współpracy w dziedzinie ceł(COM(2018) 442 final – 2018/0232 (COD))

(COM(2018) 442 final – 2018/0232 (COD))

45

2019/C 62/08

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program kosmiczny Unii i Agencję Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 912/2010, (UE) nr 1285/2013 i (UE) nr 377/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE(COM(2018) 447 final – 2018/0236 (COD))

(COM(2018) 447 final – 2018/0236 (COD))

51

2019/C 62/09

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego a) Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001 z dnia 28 maja 2001 r. w sprawie współpracy między sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych[COM(2018) 378 final – 2018/203 (COD)] – b) Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1393/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczące doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych (doręczanie dokumentów)[COM(2018) 379 final – 2018/204 (COD)]

[COM(2018) 378 final – 2018/203 (COD)]

[COM(2018) 379 final – 2018/204 (COD)]

56

2019/C 62/10

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych[COM(2018) 386 final – 2018/0211 (COD)]

[COM(2018) 386 final – 2018/0211 (COD)]

63

2019/C 62/11

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego, w ramach Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami, instrument wsparcia finansowego na rzecz sprzętu do kontroli celnej[COM(2018) 474 final – 2018/0258 (COD)]

[COM(2018) 474 final – 2018/0258 (COD)]

67

2019/C 62/12

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Plan działania: finansowanie zrównoważonego wzrostu gospodarczego[COM(2018) 97 final]

[COM(2018) 97 final]

73

2019/C 62/13

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu i Migracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz(COM(2018) 375 final – 2018/0196 (COD))

(COM(2018) 375 final – 2018/0196 (COD))

83

2019/C 62/14

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności(COM(2018) 372 final – 2018/0197 (COD))

(COM(2018) 372 final – 2018/0197 (COD))

90

2019/C 62/15

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ujawniania informacji dotyczących zrównoważonych inwestycji i ryzyka dla zrównoważonego rozwoju oraz w sprawie zmiany dyrektywy (UE) 2016/2341[COM(2018) 354 final – 2018/0179 (COD)]

[COM(2018) 354 final – 2018/0179 (COD)]

97

2019/C 62/16

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje(COM(2018) 353 final – 2018/0178 (COD)) oraz Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2016/1011 w odniesieniu do wskaźników referencyjnych niskoemisyjności i wskaźników referencyjnych pozytywnego wpływu na emisyjność(COM(2018) 355 final – 2018/0180 (COD))

(COM(2018) 353 final – 2018/0178 (COD))

(COM(2018) 355 final – 2018/0180 (COD))

103

2019/C 62/17

Opinia Europejskego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 92/83/EWG w sprawie harmonizacji struktury podatków akcyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych(COM(2018) 334 final – 2018/0173 (CNS)), Wniosek dotyczący dyrektywy Rady ustanawiającej ogólne zasady dotyczące podatku akcyzowego (przekształcenie)(COM(2018) 346 final – 2018/0176 (CNS)), Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie komputeryzacji przepływu wyrobów akcyzowych i nadzoru nad nimi (wersja przekształcona)(COM(2018) 341 final – 2018/0187 (COD)) oraz Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 389/2012 w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie podatków akcyzowych w odniesieniu do zawartości elektronicznego rejestru(COM(2018) 349 final – 2018/0181 (CNS))

(COM(2018) 334 final – 2018/0173 (CNS))

(COM(2018) 346 final – 2018/0176 (CNS))

(COM(2018) 341 final – 2018/0187 (COD))

(COM(2018) 349 final – 2018/0181 (CNS))

108

2019/C 62/18

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie papierów wartościowych zabezpieczonych obligacjami skarbowymi(COM(2018) 339 final – 2018/0171 (COD))

(COM(2018) 339 final – 2018/0171 (COD))

113

2019/C 62/19

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program Fiscalis na rzecz współpracy w dziedzinie opodatkowania(COM(2018) 443 final – 2018/0233 (COD))

(COM(2018) 443 final – 2018/0233 (COD))

118

2019/C 62/20

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie utworzenia Programu wspierania reform(COM(2018) 391 final – 2018/0213 (COD))

(COM(2018) 391 final – 2018/0213 (COD))

121

2019/C 62/21

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia Europejskiego Instrumentu Stabilizacji Inwestycji(COM(2018) 387 final – 2018/0212 (COD))

(COM(2018) 387 final – 2018/0212 (COD))

126

2019/C 62/22

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające Program InvestEU(COM(2018) 439 final – 2018/0229 (COD))

(COM(2018) 439 final – 2018/0229 (COD))

131

2019/C 62/23

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Budowa silniejszej Europy: rola polityki dotyczącej młodzieży, edukacji i kultury (COM(2018) 268 final), Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie propagowania automatycznego wzajemnego uznawania dyplomów szkół wyższych i świadectw ukończenia szkół średnich oraz efektów uczenia się osiągniętych w okresach nauki za granicą(COM(2018) 270 final – 2018/0126 (NLE)), Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie wysokiej jakości systemów wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem(COM(2018) 271 final – 2018/0127 (NLE)) oraz Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie kompleksowego podejścia do nauczania i uczenia się języków(COM(2018) 272 final – 2018/0128 (NLE))

(COM(2018) 268 final)

(COM(2018) 270 final – 2018/0126 (NLE))

(COM(2018) 271 final – 2018/0127 (NLE))

(COM(2018) 272 final – 2018/0128 (NLE))

136

2019/C 62/24

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Angażowanie, łączenie i wzmacnianie pozycji osób młodych: nowa strategia UE na rzecz młodzieży(COM(2018) 269 final)

(COM(2018) 269 final)

142

2019/C 62/25

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Nowy europejski program na rzecz kultury(COM(2018) 267 final)

(COM(2018) 267 final)

148

2019/C 62/26

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wzmocnienie ochrony sygnalistów na szczeblu UE[COM(2018) 214 final] oraz Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia prawa Unii[COM(2018) 218 final]

[COM(2018) 214 final]

[COM(2018) 218 final]

155

2019/C 62/27

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+)(COM(2018) 382 final – 2018/0206(COD))

(COM(2018) 382 final – 2018/0206(COD))

165

2019/C 62/28

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony budżetu Unii w przypadku uogólnionych braków w zakresie praworządności w państwach członkowskich(COM(2018) 324 final – 2018/0136 (COD))

(COM(2018) 324 final – 2018/0136 (COD))

173

2019/C 62/29

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program Prawa i Wartości(COM(2018) 383 final – 2017/0207 (COD)) oraz Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program Wymiar Sprawiedliwości(COM(2018)384 final – 2017/0208 (COD))

(COM(2018) 383 final – 2017/0207 (COD))

(COM(2018)384 final – 2017/0208 (COD))

178

2019/C 62/30

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Fundusz Azylu i Migracji(COM(2018) 471 final – 2018/0248 (COD)) – oraz Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego, w ramach Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami, instrument wsparcia finansowego na rzecz zarządzania granicami i wiz(COM(2018) 473 final – 2018/0249(COD))

(COM(2018) 471 final – 2018/0248 (COD))

(COM(2018) 473 final – 2018/0249(COD))

184

2019/C 62/31

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego(COM(2018) 472 final – 2018/0250 (COD))

(COM(2018) 472 final – 2018/0250 (COD))

189

2019/C 62/32

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Erasmus: unijny program na rzecz kształcenia, szkolenia, młodzieży i sportu oraz uchylającego rozporządzenie (UE) nr 1288/2013(COM(2018) 367 – 2018/0191 (COD))

(COM(2018) 367 – 2018/0191 (COD))

194

2019/C 62/33

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program Europejski Korpus Solidarności oraz uchylającego [rozporządzenie w sprawie Europejskiego Korpusu Solidarności] i rozporządzenie (UE) nr 375/2014[COM(2018) 440 final – 2018/0230 (COD)]

[COM(2018) 440 final – 2018/0230 (COD)]

201

2019/C 62/34

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ograniczenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko[COM(2018) 340 final – 2018/0172 (COD)]

[COM(2018) 340 final – 2018/0172 (COD)]

207

2019/C 62/35

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia na podstawie planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 i rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013(COM(2018) 392 final – 2018/0216 (COD)) – Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenie (UE) nr 1306/2013(COM(2018) 393 final – 2018/0217 (COD)) – Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych, (UE) nr 1151/2012 w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych, (UE) nr 251/2014 w sprawie definicji, opisu, prezentacji, etykietowania i ochrony oznaczeń geograficznych aromatyzowanych produktów sektora wina, (UE) nr 228/2013 ustanawiające szczególne środki w dziedzinie rolnictwa na rzecz regionów najbardziej oddalonych w Unii Europejskiej i (UE) nr 229/2013 ustanawiające szczególne środki dotyczące rolnictwa dla mniejszych wysp Morza Egejskiego(COM(2018) 394 final – 2018/0218 (COD))

(COM(2018) 392 final – 2018/0216 (COD))

(COM(2018) 393 final – 2018/0217 (COD))

(COM(2018) 394 final – 2018/0218 (COD))

214

2019/C 62/36

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE) i uchylającego rozporządzenie (UE) nr 1293/2013(COM(2018) 385 final – 2018/209 (COD))

(COM(2018) 385 final – 2018/209 (COD))

226

2019/C 62/37

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję nr 1313/2013/UE w sprawie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności(COM(2017) 772 final – 2017/0309 (COD))

(COM(2017) 772 final – 2017/0309 (COD))

231

2019/C 62/38

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego (wersja przekształcona) i komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów W kierunku wspólnej europejskiej przestrzeni danych[COM(2018) 234 final – 2018/0111 (COD); COM(2018) 232 final]

[COM(2018) 234 final – 2018/0111 (COD); COM(2018) 232 final]

238

2019/C 62/39

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Europa w ruchu – Zrównoważona mobilność dla Europy: bezpieczna, połączona i ekologiczna(COM(2018) 293 final)

(COM(2018) 293 final)

254

2019/C 62/40

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2008/96/WE w sprawie zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej(COM(2018) 274 final – 2018/0129 (COD))

(COM(2018) 274 final – 2018/0129 (COD))

261

2019/C 62/41

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego system europejskich morskich pojedynczych punktów kontaktowych i uchylającego dyrektywę 2010/65/UE(COM(2018) 278 final – 2018/0139-COD) oraz Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie elektronicznych informacji dotyczących transportu towarowego(COM(2018) 279 final – 2018/0140-COD)

(COM(2018) 278 final – 2018/0139-COD)

(COM(2018) 279 final – 2018/0140-COD)

265

2019/C 62/42

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usprawnienia środków na rzecz poczynienia postępów w realizacji transeuropejskiej sieci transportowej(COM(2018) 277 final – 2018/0138(COD))

(COM(2018) 277 final – 2018/0138(COD))

269

2019/C 62/43

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Droga do zautomatyzowanej mobilności: strategia UE na rzecz mobilności w przyszłości(COM(2018) 283 final)

(COM(2018) 283 final)

274

2019/C 62/44

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie etykietowania opon pod kątem efektywności paliwowej i innych zasadniczych parametrów oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1222/2009(COM(2018) 296 final – 2018/0148 (COD))

(COM(2018) 296 final – 2018/0148 (COD))

280

2019/C 62/45

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia norm emisji CO2 dla nowych pojazdów ciężkich(COM(2018) 284 final – 2018/0143 (COD)) oraz Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 96/53/WE w zakresie terminu wprowadzenia w życie specjalnych przepisów dotyczących maksymalnej długości kabin, zapewniając im lepszą charakterystykę aerodynamiczną oraz efektywność energetyczną oraz wyższy poziom bezpieczeństwa(COM(2018) 275 final – 2018/0130 (COD))

2

(COM(2018) 284 final – 2018/0143 (COD))

(COM(2018) 275 final – 2018/0130 (COD))

286

2019/C 62/46

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program Cyfrowa Europa na lata 2021–2027[COM(2018) 434 final – 2018/0227 (COD)]

[COM(2018) 434 final – 2018/0227 (COD)]

292

2019/C 62/47

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 391/2009 w związku z wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa z Unii[COM(2018) 567 final – 2018/0298 (COD)]

[COM(2018) 567 final – 2018/0298 (COD)]

298

2019/C 62/48

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1316/2013 w związku z wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa z Unii(COM(2018) 568 final – 2018/0299 (COD))

(COM(2018) 568 final – 2018/0299 (COD))

301

2019/C 62/49

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zniesienia sezonowych zmian czasu i uchylenia dyrektywy 2000/84/WE[COM(2018) 639 final – 2018/0332 (COD)]

[COM(2018) 639 final – 2018/0332 (COD)]

305

2019/C 62/50

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do zasobów na rzecz spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej oraz w sprawie sprostowania tego rozporządzenia w zakresie zasobów na inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia(COM(2018) 498 final – 2018/0265 (COD))

(COM(2018) 498 final – 2018/0265 (COD))

308

2019/C 62/51

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Zmieniony wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia ram interoperacyjności między systemami informacyjnymi UE (w obszarze granic i polityki wizowej) oraz zmieniającego decyzję Rady 2004/512/WE, rozporządzenie (WE) nr 767/2008, decyzję Rady 2008/633/WSiSW, rozporządzenie (UE) 2016/399, rozporządzenie (UE) 2017/2226, rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie w sprawie ETIAS], rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie w sprawie SIS w odniesieniu do odpraw granicznych] oraz rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie w sprawie eu-LISA](COM(2018) 478 final – 2017/0351 (COD)) oraz Zmieniony wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia ram interoperacyjności pomiędzy systemami informacyjnymi UE (współpraca policyjna i sądowa, azyl i migracja) oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie Eurodac], rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie w sprawie SIS w odniesieniu do ścigania przestępstw], rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie w sprawie ECRIS-TCN] oraz rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie w sprawie eu-LISA](COM(2018) 480 final – 2017/0352 (COD))

(COM(2018) 478 final – 2017/0351 (COD))

(COM(2018) 480 final – 2017/0352 (COD))

309

2019/C 62/52

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiej Agencji Kontroli Rybołówstwa (tekst jednolity)(COM(2018) 499 final – 2018/0263 (COD))

(COM(2018) 499 final – 2018/0263 (COD))

310

2019/C 62/53

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie stowarzyszenia krajów i terytoriów zamorskich z Unią Europejską, w tym stosunków między Unią Europejską, z jednej strony, a Grenlandią i Królestwem Danii, z drugiej strony (decyzja o stowarzyszeniu zamorskim)(COM(2018) 461 final)

(COM(2018) 461 final)

311

2019/C 62/54

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Polityka gospodarcza w strefie euro w 2018 r. (opinia dodatkowa)(COM(2017) 770 final)

(COM(2017) 770 final)

312

---

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

538. sesja plenarna EKES-u, 17.10.2018–18.10.2018

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/1 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/1

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wyzwania i przemiany przemysłowe unijnego przemysłu lotniczego i kosmicznego”

(2019/C 62/01)

| Sprawozdawca: | Thomas KROPP |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Enrico GIBELLIERI |

Sprawozdawca:

Thomas KROPP

Współsprawozdawca:

Enrico GIBELLIERI

| Decyzja Zgromadzenia Plenarnego | 15.2.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Organ odpowiedzialny | Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle (CCMI) |
| Data przyjęcia przez CCMI | 25.9.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 184/1/3 |

Decyzja Zgromadzenia Plenarnego

15.2.2018

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Organ odpowiedzialny

Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle (CCMI)

Data przyjęcia przez CCMI

25.9.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

184/1/3

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Potrzeba opracowania unijnej polityki przemysłowej w sektorze aeronautyki, aby umożliwić przemysłowi lotniczemu UE konkurowanie na równych warunkach w kontekście silnej konkurencji ze strony ugruntowanych uczestników rynku (w szczególności USA) oraz rosnącej konkurencji ze strony nowych graczy (w szczególności Chin). W tym kontekście należy ustanowić „lotniczą wieżę obserwacyjną” na szczeblu UE i uczynić aeronautykę kluczowym elementem unijnej dyplomacji gospodarczej i polityki handlowej. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Wyzwania związane z umiejętnościami, w tym z zapewnieniem, by wysoko wyspecjalizowana starzejąca się siła robocza miała możliwość dzielenia się wiedzą i umiejętnościami z młodszymi pracownikami, z potrzebą pozyskania dla sektora większej liczby młodych pracowników z coraz bardziej poszukiwanymi umiejętnościami zarówno w zakresie inżynierii, jak i technologii informacyjno-komunikacyjnych, oraz z pilną potrzebą podniesienia kwalifikacji aktualnych pracowników w dziedzinie cyfryzacji. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Potrzeba, by badania w dziedzinie lotnictwa cywilnego pozostały głównym priorytetem w programie „Horyzont Europa”, ze zwiększonym budżetem w stosunku do programu „Horyzont 2020”. W tym kontekście należy zapewnić kontynuację udanych inicjatyw technologicznych na rzecz zmniejszenia oddziaływania emisji na środowisko poprzez uruchomienie wspólnych przedsięwzięć „Czyste niebo 3” i „SESAR 3”. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Pilna potrzeba wdrażania rozwiązań SESAR i ustanowienia jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej po dziesięcioleciach dyskusji. Potrzeba inwestowania w wydajną przepustowość w powietrzu i na ziemi w celu ułatwienia rozwoju lotnictwa przy jednoczesnym zmniejszeniu jego wpływu na środowisko i podniesieniu poziomu bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Potrzeba wzmocnienia międzynarodowej roli Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA) oraz wprowadzenia zasad EASA opartych w większym stopniu na wydajności w celu umożliwienia bardziej efektywnego wdrażania nowych technologii w bezpieczny sposób i zapewnienia równych warunków działania dla eksporterów z UE. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Należy znaleźć rozwiązania dotyczące skutecznych porozumień po brexicie w zakresie przepisów celnych, ram regulacyjnych, współpracy w dziedzinie badań i wdrażania oraz mobilności siły roboczej. Należy jak najszybciej rozpocząć dyskusje techniczne dotyczące regulacji, tak aby zapewnić środki łagodzące. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Konieczność dokonania postępów w dziedzinie monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) w UE w celu ochrony kluczowych technologii w unijnym lotniczym przemyśle wytwórczym i sektorach obsługi technicznej, napraw i remontów. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Konieczność zapewnienia stałego dialogu społecznego między pracodawcami, pracownikami i społeczeństwem obywatelskim. Ponadto potrzeba wdrożenia sektorowego dialogu społecznego w sektorze przemysłu aeronautycznego na mocy decyzji Komisji 98/500/WE. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Uwagi ogólne

Przemysł lotniczy jest jednym z unijnych kluczowych zaawansowanych technologicznie sektorów na rynku globalnym. Zatrudnia bezpośrednio 500 000 ludzi na miejscach pracy wysokiej jakości (1) (1 milion, jeśli dodamy osoby zatrudnione pośrednio) i stanowi ekosystem małych i dużych przedsiębiorstw, które razem odpowiadają za całe spektrum aeronautyki.

Przemysł lotniczy UE jest liderem technologicznym w swojej dziedzinie i obecnie jego udział w rynku wynosi około jednej trzeciej światowego rynku. Sektor wnosi dodatni wkład w bilans handlowy UE (46 mld EUR w eksporcie UE) (2).

Zakres opinii

Opinia nie odnosi się bezpośrednio do kwestii obrony i przestrzeni kosmicznej. Jednak należy odnotować wkład cywilnego przemysłu aeronautycznego w te sektory. Obejmuje to strategiczną autonomię Europy uzyskaną dzięki synergii technologii i wspólnym centrom decyzyjnym z działaniami obronnymi.

Siła i globalne przywództwo europejskiego przemysłu lotniczego to wynik solidnych strategii i produktywnych działań. Przywództwa tego nie należy uważać za rzecz oczywistą, ponieważ sektor zmaga się z licznymi wyzwaniami:

| 1. | Ostra konkurencja ze strony ugruntowanych uczestników rynku i nowych graczy, którzy otrzymują znaczące poparcie od swoich rządów. |
| --- | --- |

1.

Ostra konkurencja ze strony ugruntowanych uczestników rynku i nowych graczy, którzy otrzymują znaczące poparcie od swoich rządów.

| 2. | Przesunięcie wzrostu gospodarczego i siły gospodarczej w kierunku wschodnim, co stanowi zarówno szansę, jak i zagrożenie. |
| --- | --- |

2.

Przesunięcie wzrostu gospodarczego i siły gospodarczej w kierunku wschodnim, co stanowi zarówno szansę, jak i zagrożenie.

| 3. | Wyzwania operacyjne w najbliższej przyszłości, takie jak brexit, ograniczenia budżetowe UE i działania protekcjonistyczne w krajach trzecich. |
| --- | --- |

3.

Wyzwania operacyjne w najbliższej przyszłości, takie jak brexit, ograniczenia budżetowe UE i działania protekcjonistyczne w krajach trzecich.

| 4. | Potrzeba utrzymania wiodącej pozycji technologicznej unijnego przemysłu lotniczego, zwłaszcza w zakresie zmniejszenia wpływu emisji na środowisko. |
| --- | --- |

4.

Potrzeba utrzymania wiodącej pozycji technologicznej unijnego przemysłu lotniczego, zwłaszcza w zakresie zmniejszenia wpływu emisji na środowisko.

| 5. | Brak spójnej unijnej polityki przemysłowej. |
| --- | --- |

5.

Brak spójnej unijnej polityki przemysłowej.

| 6. | Potrzeba spójnej strategii UE w sprawie monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych. |
| --- | --- |

6.

Potrzeba spójnej strategii UE w sprawie monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych.

| 7. | Potrzeba zwiększonej obecności międzynarodowej Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA). |
| --- | --- |

7.

Potrzeba zwiększonej obecności międzynarodowej Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA).

| 8. | Konieczność zwiększenia konkurencyjności unijnego sektora obsługi technicznej, napraw i remontów (MRO). |
| --- | --- |

8.

Konieczność zwiększenia konkurencyjności unijnego sektora obsługi technicznej, napraw i remontów (MRO).

| 9. | Ważne jest zapewnienie, aby przyszli pracownicy dysponowali specjalistycznymi umiejętnościami potrzebnymi w tym sektorze, w szczególności w dziedzinie cyfryzacji. |
| --- | --- |

9.

Ważne jest zapewnienie, aby przyszli pracownicy dysponowali specjalistycznymi umiejętnościami potrzebnymi w tym sektorze, w szczególności w dziedzinie cyfryzacji.

Uwagi szczegółowe

3.   Światowy rynek i wyzwania na świecie

| 3.1. | Obecnej wiodącej pozycji unijnego przemysłu nie można uznawać za oczywistą. Udział unijnego PKB w światowym PKB zmniejszy się o 30 %, z dzisiejszych 17 % do 12 % (3). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Wiele krajów opracowało i wdrożyło dalekosiężne strategie dotyczące sposobów swojego pozycjonowania, rozmieszczenia swoich pracowników i zdobycia jak najwyższej pozycji w globalnym łańcuchu wartości w kontekście automatyzacji i przesunięcia siły gospodarczej w kierunku wschodnim. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Europa stanie w obliczu zupełnie innego otoczenia konkurencyjnego, które będzie oferowało szanse, jeśli tylko uda nam się zmaksymalizować wszystkie wysiłki i podjąć odważne decyzje. Jeśli jednak uznamy naszą pozycję lidera za oczywistą, przyniesie ono zagrożenia. |
| --- | --- |

3.3.

4.   Wsparcie obcych rządów dla przemysłu spoza UE

| 4.1. | Przemysł amerykański (główny konkurent dla przemysłu UE) nadal korzysta z silnego wsparcia publicznego ze strony rządu USA (w tym z 34 różnych agencji/departamentów). Zbiór uregulowań, strategii politycznych i narzędzi wprowadzanych od lat przez administracje USA w celu wspierania sektora lotnictwa cywilnego ma szeroki zakres i bardzo skutecznie wspomaga sektor obrony, szczególnie w dziedzinie badań, technologii i rozwoju (obejmuje to dotacje z budżetu federalnego na programy badawcze). Inni ugruntowani uczestnicy rynku (Kanada i Brazylia) również otrzymują znaczące wsparcie od swoich rządów za sprawą ogólnej strategii przemysłowej. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Oprócz ugruntowanych graczy w lotnictwie cywilnym kilka krajów o gospodarkach wschodzących (Chiny, Indonezja, Indie, Korea Południowa, Filipiny i in.) również zwiększa swoje zaangażowanie we wspieranie rozwoju krajowych konkurencyjnych sektorów lotniczych w nadchodzących latach. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Najbardziej kompleksową strategię spośród nich wprowadziły Chiny. Obejmuje ona połączenie scentralizowanego planowania i przedsiębiorstw państwowych. Rząd chiński określił rozwój krajowego sektora lotnictwa cywilnego jako kluczowy priorytet w kilku oficjalnych dokumentach (najwyższego szczebla), w tym w inicjatywie Made in China 2025. W bieżącym chińskim planie pięcioletnim wzywa się do opracowania „przełomowych rozwiązań w technologii silników dla lotnictwa cywilnego” i „przyspieszenia badań w dziedzinie samolotów wielkokadłubowych, śmigłowców, odrzutowców o zasięgu regionalnym i lotnictwa ogólnego”. Należy też zwrócić uwagę na fakt, że chiński przemysł lotniczy jest własnością państwa, a chińska Krajowa Komisja Rozwoju i Reform może zatwierdzać wszystkie zakupy samolotów przez chińskie linie lotnicze, dzięki czemu zachęca się do zakupu odrzutowców produkowanych w kraju, takich jak COMAC C919 (4). Warto też wspomnieć o tym, że plan „Internet Plus” ustanawia również partnerstwo chińskich gigantów technologicznych i tradycyjnych gałęzi przemysłu, w tym aeronautyki. |
| --- | --- |

4.3.

5.   Unijna strategia przemysłowa

| 5.1. | Podstawowym problemem w kontekście zmieniającego się otoczenia konkurencyjnego jest brak unijnej polityki przemysłowej – która wspierałaby przemysł lotniczy – w połączeniu z fragmentarycznym podejściem instytucji UE i rządów krajowych. Zachodzi potrzeba opracowania unijnej strategii przemysłowej dla przemysłu lotniczego UE w celu zapewnienia jego konkurencyjności i utrzymania wiodącej pozycji na globalnym rynku lotnictwa cywilnego. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Wymaga to strategii i zaangażowania na poziomie UE, tak aby wszystkie odpowiednie podmioty na szczeblu UE, krajowym i międzyrządowym (w tym Komisja Europejska, Służba Działań Zewnętrznych UE oraz stosowne agencje, takie jak EASA i Eurocontrol, jak też wspólne inicjatywy technologiczne, takie jak SESAR i „Czyste niebo”) współpracowały na rzecz realizacji wspólnego celu, jakim jest wspieranie konkurencyjności przemysłu UE na globalnym rynku lotnictwa cywilnego. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Konieczne jest zobowiązanie na szczeblu UE do zapewnienia nieprzerwanego wsparcia finansowego ze środków publicznych dla tego kluczowego sektora, w szczególności w dziedzinie badań i innowacji, w oparciu o długoterminowy plan działania. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Na poziomie Komisji powinna zostać utworzona „lotnicza wieża obserwacyjna”, aby monitorować bariery pozataryfowe w kluczowych regionach aeronautycznych i oceniać względną konkurencyjność przemysłu lotniczego UE. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Aeronautyka powinna również stać się kluczowym sektorem dla unijnej dyplomacji gospodarczej i polityki handlowej UE, a głos UE na szczeblu międzynarodowym (tj. w Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego) powinien zostać wzmocniony. |
| --- | --- |

5.5.

6.   B&R na rzecz poprawy efektywności i zmniejszenia emisji

| 6.1. | Dwa główne europejskie programy badań w dziedzinie lotnictwa, „Czyste niebo” (bardziej ekologiczne i wydajniejsze technologie lotnicze) i SESAR (badania i inwestycje oraz wdrażanie w dziedzinie zarządzania ruchem lotniczym) pełnią funkcję katalizatorów dla całego łańcucha innowacji w Europie. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Dzięki długofalowemu technologicznemu planowi działań i zobowiązaniom finansowym wykazały one swoją skuteczność i wartość dodaną zarówno dla władz publicznych, jak i łańcucha innowacji, głównie w: 1) projektowaniu, opracowywaniu, produkcji i eksploatacji bardziej konkurencyjnych, bezpiecznych i ekologicznie zrównoważonych statków powietrznych oraz systemów zarządzania ruchem lotniczym, 2) tworzeniu dużej i wydajnej naukowo-technologicznej społeczności badaczy i przedstawicieli przemysłu, od dużych firm po małe i średnie przedsiębiorstwa, we wszystkich 28 państwach członkowskich UE, oraz 3) dostarczaniu doskonałych demonstratorów, mających realny wpływ na programy lotnicze i rynek. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Historia sukcesów inicjatywy „Czyste niebo” obejmuje między innymi testy w locie laminarnego skrzydła BLADE (z 50 % redukcją sił tarcia na skrzydłach i do 5 % niższą emisją CO2) oraz silnika Contra-Rotating Open Rotor (zmniejszenie zużycia paliwa i emisji CO2 o około 30 %). |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Znaczące wyniki SESAR najlepiej pokazuje jego historia sukcesów: po wdrożeniu 63 rozwiązania dostarczone przez SESAR powinny zaoferować 34-procentowy wzrost przepustowości przestrzeni powietrznej i 30-procentowy spadek rozbieżności w zakresie czasu lotu, co oznacza zmniejszenie opóźnień wszystkich lotów w UE i 95 % lotów mieszczących się w planie czasowym, a także zmniejszenie o 2,3 % zużycia paliwa i poziomu emisji na jeden lot. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | W kontekście programu „Horyzont Europa” lotnictwo cywilne powinno pozostać najwyższym priorytetem, z budżetem przewyższającym obecne finansowanie w ramach programu „Horyzont 2020”. Badania naukowe i innowacje są siłą napędową unijnego przemysłu lotniczego, a długie cykle badań w dziedzinie aeronautyki wymagają współdzielenia ryzyka przez sektor publiczny i prywatny poprzez finansowanie w formie dotacji oparte na długoterminowym zaangażowaniu w opracowywanie planów badań. Ma to zasadnicze znaczenie dla konkurencyjności unijnego przemysłu lotniczego. Należy zatem utrzymać dwie wspólne inicjatywy technologiczne („Czyste niebo” i SESAR). W kontekście instrumentu „Łącząc Europę” najwyższym priorytetem powinno pozostać przyspieszenie i wspieranie wdrażania technologii opracowanych w wyniku badań naukowych i innowacji w ramach wspólnych przedsięwzięć „Czyste niebo” i SESAR. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Lotnictwo cywilne wykazało się osiągnięciami w zakresie ograniczania swojego wpływu na środowisko. Nowa generacja statków powietrznych zazwyczaj oznacza obniżenie emisji o 15–20 %. Światowy sektor lotnictwa cywilnego jako pierwszy na świecie uzgodnił kompleksowe podejście do ograniczenia emisji. Opiera się ono na strategii czterech filarów – technologii, operacji, infrastruktury i działania na rynku globalnym. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Stałe wsparcie UE dla badań naukowych i innowacji ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia dalszych postępów w zmniejszaniu śladu środowiskowego lotnictwa cywilnego (filar technologiczny), ponieważ ponad 70 % całej działalności badawczej wiąże się z celami środowiskowymi. |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | W dokumencie Flightpath 2050 Rada Doradcza ds. Badań nad Aeronautyką w Europie wyznaczyła cel na 2050 r. w dziedzinie technologii i procedur dotyczący umożliwienia zmniejszenia emisji CO2 na pasażerokilometr o 75 %, redukcji emisji NOx o 90 % oraz zmniejszenia odczuwanej emisji hałasu przez lecący statek powietrzny o 65 % (w stosunku do możliwości typowego nowego statku powietrznego w 2000 r.). |
| --- | --- |

6.8.

| 6.9. | Ponadto statki powietrzne nie powinny powodować żadnych emisji podczas kołowania i należy je projektować i produkować z myślą o recyklingu. Europa powinna również stać się centrum doskonałości w zakresie zrównoważonych paliw alternatywnych, w tym paliw dla lotnictwa, w oparciu o silną europejską politykę energetyczną. |
| --- | --- |

6.9.

| 6.10. | Europa powinna stać na czele badań atmosferycznych i przewodzić w formułowaniu traktowanego priorytetowo planu działań na rzecz środowiska oraz ustanawianiu globalnych norm środowiskowych. Mimo poczynionych znacznych postępów w ramach programu „Horyzont 2020” należy przyspieszyć tempo badań naukowych i innowacji w ramach programu „Horyzont Europa”, obejmujących także elektryfikację i hybrydyzację statków powietrznych. |
| --- | --- |

6.10.

7.   Cyfryzacja

| 7.1. | Cyfryzacja (w tym infrastruktura cyfrowa niezbędna na potrzeby nowych zautomatyzowanych platform latających), automatyzacja, technologie wirtualne i technologie rozszerzonej rzeczywistości będą również ważnym priorytetem w badaniach aeronautycznych i wraz z potrzebą ciągłej poprawy poziomu bezpieczeństwa lotniczego i potrzebą dalszej pracy na rzecz zmniejszenia śladu środowiskowego lotnictwa wyznaczą plan działania w zakresie badań naukowych i innowacji dla SESAR 3 i „Czystego nieba 3”. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Należy zintensyfikować wdrażanie rozwiązań SESAR i zasadnicze znaczenie dla ich efektywnego wdrożenia w UE ma ustanowienie jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej. |
| --- | --- |

7.2.

8.   Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA)

| 8.1. | Kluczowe znaczenie dla przemysłu lotniczego UE (w tym sektora obsługi technicznej, napraw i remontów) ma wzmocnienie międzynarodowej roli EASA, tak aby stworzyć przeciwwagę dla nieustannie silnej międzynarodowej roli, jaką odgrywa Federalna Administracja Lotnictwa USA w promowaniu amerykańskiego przemysłu lotniczego na rynkach państw trzecich. |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | EASA powinna mieć możliwość otwierania w państwach trzecich większej liczby biur odgrywających kluczową rolę w promowaniu europejskich przepisów bezpieczeństwa, standardów i strategii certyfikacji, a także w zapewnianiu, aby przemysł europejski mógł konkurować na równych warunkach na najważniejszych rynkach eksportowych, za sprawą codziennych kontaktów z organami lotnictwa cywilnego z państw trzecich i unikania barier technicznych w zatwierdzaniu europejskich produktów na tych rynkach eksportowych. |
| --- | --- |

8.2.

| 8.3. | Należy rozszerzyć unijne dwustronne umowy w sprawie bezpieczeństwa lotniczego z państwami trzecimi, aby ograniczyć powielanie nadzoru nad bezpieczeństwem zarówno w przypadku certyfikacji typu/wstępnej zdatności do lotu, jak i ciągłej zdatności do lotu/obsługi technicznej. |
| --- | --- |

8.3.

| 8.4. | Ponadto szczegółowe zasady EASA należy w większym stopniu oprzeć na wydajności, polegając przy tym na standardach branżowych, aby umożliwić bezpieczne wdrażanie nowych technologii w skuteczniejszy i szybszy sposób. W tym kontekście należy z zadowoleniem przyjąć niedawno uzgodnioną rewizję podstawowego rozporządzenia w sprawie EASA (rewizję rozporządzenia nr 216/2008). |
| --- | --- |

8.4.

9.   Infrastruktura

| 9.1. | Przemysł lotniczy UE odnosi również korzyści z dobrej kondycji unijnego sektora lotnictwa cywilnego w szerszym znaczeniu (tj. linii lotniczych, operatorów śmigłowców, operatorów samolotów biznesowych i innych użytkowników przestrzeni powietrznej), ponieważ dodatkowy wzrost liczby użytkowników przestrzeni powietrznej powoduje potrzebę zwiększenia liczby statków powietrznych i odpowiedniej technologii. |
| --- | --- |

9.1.

| 9.2. | W związku z tym zasadnicze znaczenie mają dalsze inwestycje w bezpieczną i opłacalną infrastrukturę naziemną i powietrzną, przy jednoczesnym unikaniu nadmiernych podatków lotniczych. |
| --- | --- |

9.2.

| 9.3. | Z zadowoleniem przyjmuje się zatem unijną strategię w dziedzinie lotnictwa, ponieważ obejmuje ona zestaw narzędzi mających poprawić konkurencyjność szeroko rozumianego sektora lotnictwa cywilnego w UE, w tym rewizję podstawowego rozporządzenia EASA, strategię zapewniania UE przywództwa na wschodzącym rynku cywilnych zdalnie kierowanych bezzałogowych systemów powietrznych i bezzałogowych systemów zarządzania ruchem, a także inne propozycje mające wpływ na konkurencyjność branży lotniczej (przegląd rozporządzenia nr 868/2004 i ewentualny przegląd dyrektywy w sprawie opłat lotniskowych w UE). |
| --- | --- |

9.3.

| 9.4. | Przegląd rozporządzenia (WE) nr 1008/2008 (wspólne zasady wykonywania przewozów lotniczych na terenie Wspólnoty) również powinien być postrzegany w tym świetle i powinien zapewnić, aby jednolity rynek był nadal dostosowany do przyszłych zmian. Co więcej, mając na uwadze dostrzeganą potrzebę dalszej konsolidacji w sektorze przewoźników lotniczych UE, należy wypracować równowagę między bardziej skonsolidowanym sektorem przewoźników lotniczych a korzyściami dla unijnych konsumentów płynącymi z możliwości wyboru linii lotniczych i skutecznej konkurencji. |
| --- | --- |

9.4.

10.   Obsługa techniczna, naprawy i remonty (MRO)

| 10.1. | Usługi MRO są również ważnym segmentem przemysłu lotniczego UE, ponieważ przyczyniają się zarówno do tworzenia miejsc pracy w UE, jak i eksportu tych usług. Zwiększenie konkurencyjności unijnego sektora MRO (MRO linii lotniczych, niezależnych MRO i MRO wytwórców oryginalnego sprzętu) ma zatem również zasadnicze znaczenie dla możliwości tworzenia miejsc pracy i zdobywania nowych rynków przez ten sektor. |
| --- | --- |

10.1.

| 10.2. | Wykorzystanie dużych zbiorów danych i nowych technologii dla MRO będzie także ważnym elementem, który należy uwzględnić w programach badań naukowych i innowacji. |
| --- | --- |

10.2.

11.   Bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ)

| 11.1. | Wniosek Komisji UE dotyczący monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych (COM(2017) 487) usprawni wymianę informacji między państwami członkowskimi, zwiększy transgraniczną przejrzystość, pozostawiając jednak ostateczną decyzję na szczeblu krajowym. Wniosek przewiduje również możliwość monitorowania przez Komisję UE – ze względów bezpieczeństwa i porządku publicznego – przypadków, które mogą mieć wpływ na projekty lub programy leżące w interesie Unii. |
| --- | --- |

11.1.

| 11.2. | Ten wniosek Komisji należy przyjąć z zadowoleniem jako pierwszy krok, ponieważ ma ogromne znaczenie nie tylko w odniesieniu do bezpośrednich inwestycji zagranicznych w unijny przemysł lotniczy i kosmiczny i jego łańcuch dostaw, ale także w odniesieniu do kluczowych technologii dla unijnej produkcji (automatyzacja, wirtualna inteligencja, duże zbiory danych i cyberprzestrzeń). |
| --- | --- |

11.2.

12.   Brexit

Europejski przemysł lotniczy jest w pełni zintegrowany – wiele komponentów kilkakrotnie przekracza granice państwowe przed ostatecznym montażem. Łańcuch dostaw składa się z wielu dużych, średnich i małych przedsiębiorstw funkcjonujących w oparciu o zasadę „dokładnie na czas”.

Jednolity rynek i unia celna mają znaczenie kluczowe, ponieważ zmniejszają obciążenia administracyjne i biurokratyczne dla przemysłu, co prowadzi do ograniczania kosztów.

UE-27 i Parlament Europejski wyraźnie stwierdziły, że będą chronić integralność jednolitego rynku, w tym cztery swobody oraz jurysdykcję Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, i że dla żadnego przemysłu nie będzie można wybrać tylko najkorzystniejszych elementów.

Rząd Wielkiej Brytanii stwierdził, że od 29 marca 2019 r. będzie krajem trzecim.

| 12.1. | Scenariuszu brexitu bez żadnego porozumienia należy unikać, gdyż byłby szczególnie szkodliwy dla konkurencyjności europejskiego przemysłu lotniczego w skali globalnej i stanowiłby zagrożenie dla tysięcy miejsc pracy po obu stronach kanału La Manche. Konieczne jest znalezienie rozwiązań dla porozumienia po brexicie, które objęłyby:






  — | sprawne procedury celne, w tym kontrolę eksportu produktów podwójnego zastosowania, |
| --- | --- | --- |

12.1.

—

sprawne procedury celne, w tym kontrolę eksportu produktów podwójnego zastosowania,

| — | dalsze członkostwo w EASA i ECHA (REACH), |
| --- | --- |

—

dalsze członkostwo w EASA i ECHA (REACH),

| — | badania w zakresie lotnictwa cywilnego: dalszą współpracę dotyczącą wspólnych inicjatyw technologicznych, |
| --- | --- |

—

badania w zakresie lotnictwa cywilnego: dalszą współpracę dotyczącą wspólnych inicjatyw technologicznych,

| — | możliwość przemieszczania się przez granice wysoko wykwalifikowanych pracowników. |
| --- | --- |

—

możliwość przemieszczania się przez granice wysoko wykwalifikowanych pracowników.

Należy jak najszybciej rozpocząć dyskusje techniczne dotyczące otoczenia regulacyjnego, w tym EASA i ECHA, tak aby zapewnić środki łagodzące i tym samym zminimalizować potencjalne zakłócenia.

Rządy krajowe muszą przedstawić jasne wytyczne, tak aby pomóc swoim przedsiębiorstwom w przygotowaniu się do wszystkich potencjalnych zmian spowodowanych brexitem i zminimalizować zakłócenia.

13.   Umiejętności

| 13.1. | Dalsze sukcesy unijnego przemysłu lotniczego są w dużym stopniu uzależnione od jego zdolności przyciągania wykwalifikowanej siły roboczej. W kontekście starzejącej się siły roboczej i nowych wyzwań technologicznych (cyfryzacja, automatyzacja, cyberbezpieczeństwo, Przemysł 4.0) wymaga to ogólnej strategii UE dotyczącej rozwoju unijnych programów kształcenia i szkolenia, w której centralne miejsce zajmują przepisy dotyczące uczenia się przez całe życie i wysokiej jakości szkolenia. |
| --- | --- |

13.1.

| 13.2. | Na poziomie krajowym zachęca się państwa członkowskie do promowania nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyki (ang. STEM), w szczególności wśród dziewcząt od najmłodszych lat, jak również udziału w programach Erasmus+. |
| --- | --- |

13.2.

| 13.3. | Należy opracować elastyczne ścieżki przechodzenia między światem pracy a światem edukacji (uczenie się oparte na pracy, wysokiej jakości praktyki zawodowe i sektorowe inicjatywy szkoleniowe), a MŚP powinny w razie potrzeby otrzymywać dodatkowe wsparcie. |
| --- | --- |

13.3.

| 13.4. | Biorąc pod uwagę te znaczące konkretne wyzwania społeczne, przemysł aeronautyczny UE odniósłby korzyści z sektorowego dialogu społecznego na szczeblu UE (decyzja 98/500/WE), który umożliwiłby partnerom społecznym omawianie konkretnych zagadnień. |
| --- | --- |

13.4.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Źródło: ASD Facts and Figures.

1

Źródło:

(2)  Źródło: ASD Facts and Figures.

2

Źródło:

(3)  Źródło: PWC.

3

Źródło:

(4)  Źródło: RAND, „Chinese Investment in U.S. Aviation” (Chińskie inwestycje w amerykańskie lotnictwo), 2017.

4

Źródło:

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/8 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/8

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Europejski pakt finansowo-klimatyczny”

(opinia z inicjatywy własnej)

(2019/C 62/02)

| Sprawozdawca: | Rudy DE LEEUW |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Rudy DE LEEUW

| Decyzja Zgromadzenia Plenarnego | 15.2.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 5.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 172/4/1 |

Decyzja Zgromadzenia Plenarnego

15.2.2018

Podstawa prawna

Art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego

Data przyjęcia przez sekcję

5.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

172/4/1

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES zdecydowanie popiera oenzetowską Agendę na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 oraz porozumienie paryskie. Wytyczony kierunek pozwoli w najlepszym razie na ograniczenie wzrostu temperatury do 3 oC lub więcej, co znacznie wykracza ponad to, co przewiduje porozumienie paryskie. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Jednocześnie Europie potrzebny jest nowy zastrzyk energii i nowy projekt oparty raczej na współpracy i konwergencji niż na konkurencji, który przyniesie konkretne korzyści obywatelom, zwłaszcza młodym ludziom. Obecnie zasadnicze znaczenie ma przyjęcie ofensywnej europejskiej polityki i nadanie wyraźnego kierunku modelowi społeczno-gospodarczemu, jakiego oczekuje się dla obecnych i przede wszystkim przyszłych pokoleń. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Europa musi pokazać, że może jednocześnie zapewnić sprzyjające otoczenie, by tworzyć wysokiej jakości, dobrze wynagradzane i przyjazne dla środowiska miejsca pracy i pobudzać rozwój realnej gospodarki z korzyścią dla wszystkich europejskich przedsiębiorców, pracowników i obywateli. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Tymczasem olbrzymia część środków kapitałowych zasila nowe bańki finansowe zamiast realnej gospodarki, a instytucje takie jak MFW zapowiadają kolejny możliwy kryzys o jeszcze bardziej katastrofalnych skutkach niż w roku 2008 (1). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Przyszłe wieloletnie ramy finansowe (2021–2027) powinny służyć rozwojowi gospodarczemu (2) i zatrudnieniu (3), a także pozwolić UE na osiągnięcie wyznaczonych celów i przyczynić się do przejścia na gospodarkę niskoemisyjną do roku 2050. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Na wymarłej planecie nie będzie ani życia, ani zatrudnienia, ani przedsiębiorczości. Zmiana klimatu stwarza możliwość tworzenia nowych miejsc pracy o wysokiej jakości i powinna być w stanie dostarczyć rozwiązanie korzystne dla pracodawców, pracowników i społeczeństwa obywatelskiego. Opóźnianie procesu przystosowania się do zmiany klimatu lub brak działania może znacząco przyczynić się do wzrostu całkowitych kosztów zmiany klimatu (4). |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Według danych Komisji (przy czym Europejski Trybunał Obrachunkowy i Bank Światowy podają takie same kwoty) konieczne będzie zainwestowanie 1,115 bln EUR rocznie w UE począwszy od roku 2021, aby przystąpić do działania i osiągnąć unijne cele do roku 2030 (5). Do tej kwoty 1,115 bln EUR wliczono znaczną część obecnych inwestycji, które należy przekierować na zrównoważony rozwój (przekierowanie ekologiczne). Niepodjęcie działań kosztowałoby 190 mld EUR rocznie (tj. 2 % PKB UE) (6). |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Przyjmując za wzór stanowisko zajmowane przez pewną liczbę ekonomistów i politycznych osobistości ze społeczeństwa obywatelskiego (7), należy promować i wspierać wszystkie projekty, które mają zdolność do skupienia europejskich sił w interesie pracowników, przedsiębiorstw i wszystkich europejskich obywateli. Taki cel ma pakt finansowo-klimatyczny odnośnie do wysokiej jakości miejsc pracy. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Celem paktu finansowo-klimatycznego jest przekierowanie środków kapitałowych, które mogą przyczynić się do powstania nowej bańki finansowej, na przeciwdziałanie zmianie klimatu i na rzecz realnej gospodarki. Na potrzeby paktu należy również przeznaczyć nowe środki finansowe, zwłaszcza dla małych i średnich przedsiębiorstw. Pakt ten powinien stać się nowym programem działania na rzecz europejskiego przywództwa, przy czym należałoby wyposażyć go w zintegrowany plan (we współpracy z Chinami i Indiami, kluczowymi podmiotami w procesie przeciwdziałania zmianie klimatu). |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | W przypadku EKES-u ten program działania powinien uwzględniać wszystkie aspekty polityki przeciwdziałania zmianie klimatu, czyli sprawiedliwy charakter transformacji (działania, które należy podjąć w celu złagodzenia skutków zmiany, ale również zrekompensowania szkód i strat), a także rzeczywiste strategie polityczne w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu. Należy w jak największym stopniu promować model gospodarki o obiegu zamkniętym (8) oraz usprawnić powiązane ramy prawne. Całość wymienionych działań należy finansować z odpowiednich środków budżetowych uzyskanych przez zmianę przeznaczenia obecnych inwestycji (przekierowanie ekologiczne) oraz z nowych dostępnych instrumentów finansowania. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Ta zmiana pociągnie za sobą niezbędną transformacje rynku pracy i może przyczynić się do tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy w ramach europejskiego filaru praw socjalnych (9). |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Przejściu do modelu społeczeństwa zrównoważonego rozwoju musi towarzyszyć wsparcie socjalne, przy czym koniecznie należy wprowadzić plan działania na rzecz sprawiedliwej transformacji, aby nikt nie został z niej wykluczony. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Transformacja ta wymaga znacznych inwestycji w dziedzinie badań, rozwoju i innowacji, aby pobudzać i wspierać nowatorskie projekty zgodne z europejską taksonomią. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Należy unikać powtarzania błędów z przeszłości (dotowanie paliw i nadmierna eksploatacja energii ze źródeł kopalnych) i zaprzestać promowania projektów o skutkach szkodliwych dla klimatu lub sprzecznych z porozumieniem paryskim. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Aby osiągnąć cele porozumienia paryskiego, znaczna część inwestycji, które należy poczynić w celu przeciwdziałania zmianie klimatu, powinna być realizowana jest przez sektor prywatny, oprócz finansowania publicznego. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Pakt wymaga wdrożenia przejrzystych i przewidywalnych w perspektywie długoterminowej europejskich ram politycznych w celu zabezpieczenia planowania inwestycyjnego (10). Ramom tym powinny towarzyszyć mechanizmy dostosowywania na granicach dla produktów nieobjętych takimi samymi normami socjalnymi i środowiskowymi. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Według EKES-u i zgodnie ze stanowiskiem Komisji konieczne jest ustanowienie systemu ujednoliconej klasyfikacji (taksonomii) UE w celu rozróżnienia zrównoważonych projektów (i oddzielenia tych, które nie mają takiego charakteru) oraz wskazania dziedzin, w których inwestycje mogą odegrać najbardziej znaczącą rolę. Parlament Europejski popiera to podejście i proponuje wdrożenie oznakowania ekologicznego. Oznakowanie to miałoby być nadawane inwestycjom przestrzegającym unijnej taksonomii i najwyższych norm w dziedzinie zrównoważoności zgodnie z zasadami korzystnego przekierowania inwestycji (11). |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Wspierane projekty, które będą zgodne z celami zrównoważonego rozwoju ONZ i które wymagają znacznych środków w dziedzinie innowacji oraz badań i rozwoju, powinny być egzekwowane poprzez narzędzie umożliwiające wizualizację różnych źródeł finansowania (w tym z przyszłych wieloletnich ramach finansowych) i przez różne działania:






  — | skierowanie finansowania na inwestycje o zrównoważonym charakterze przez przekierowanie ekologiczne i w tym kontekście promowanie pożyczek z Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) z oznakowaniem ekologicznym, |
| --- | --- | --- |

1.18.

—

skierowanie finansowania na inwestycje o zrównoważonym charakterze przez przekierowanie ekologiczne i w tym kontekście promowanie pożyczek z Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) z oznakowaniem ekologicznym,

| — | wykorzystanie luzowania ilościowego Europejskiego Banku Centralnego (EBC) jako źródła finansowania, |
| --- | --- |

—

wykorzystanie luzowania ilościowego Europejskiego Banku Centralnego (EBC) jako źródła finansowania,

| — | zwiększenie części Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych przeznaczonej na przeciwdziałanie zmianie klimatu do 40 %, |
| --- | --- |

—

zwiększenie części Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych przeznaczonej na przeciwdziałanie zmianie klimatu do 40 %,

| — | UE musi wykazać poziom ambicji, który odpowiadał będzie wyzwaniu zwalczania zmiany klimatu: średnio 40 % jej ogólnego budżetu (WRF 2021–2027) należy przeznaczyć na ten cel, |
| --- | --- |

—

UE musi wykazać poziom ambicji, który odpowiadał będzie wyzwaniu zwalczania zmiany klimatu: średnio 40 % jej ogólnego budżetu (WRF 2021–2027) należy przeznaczyć na ten cel,

| — | zwiększenie odnośnej części Europejskiego Funduszu Spójności powyżej aktualnych 20 %, |
| --- | --- |

—

zwiększenie odnośnej części Europejskiego Funduszu Spójności powyżej aktualnych 20 %,

| — | zmobilizowanie 3 % funduszy emerytalno-rentowych i ubezpieczeniowych, |
| --- | --- |

—

zmobilizowanie 3 % funduszy emerytalno-rentowych i ubezpieczeniowych,

| — | wspieranie nakładów inwestycyjnych przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, na badania i rozwój do kwoty 100 mld EUR na ten cel, |
| --- | --- |

—

wspieranie nakładów inwestycyjnych przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, na badania i rozwój do kwoty 100 mld EUR na ten cel,

| — | wywiązanie się z zobowiązań dotyczących pomocy finansowej na rzecz państw Południa, które uczestniczą w procesie przeciwdziałania zmianie klimatu, |
| --- | --- |

—

wywiązanie się z zobowiązań dotyczących pomocy finansowej na rzecz państw Południa, które uczestniczą w procesie przeciwdziałania zmianie klimatu,

| — | wprowadzenie do umów handlowych UE klauzuli dotyczącej porozumienia paryskiego o rzeczywiście wiążącym charakterze. |
| --- | --- |

—

wprowadzenie do umów handlowych UE klauzuli dotyczącej porozumienia paryskiego o rzeczywiście wiążącym charakterze.

2.   Wstęp

| 2.1. | Art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej stanowi, że zadaniem Unii jest wspieranie trwałego wzrostu gospodarczego przyjaznego dla środowiska. Nadzwyczajna sytuacja klimatyczna jest sprawą najwyższej wagi także dla Komitetu i wyznacza ogólne ramy działania dla organów publicznych oraz podmiotów gospodarczych, pracowników i obywateli. Tak więc konieczne jest zorganizowanie i przede wszystkim finansowanie szeroko zakrojonej transformacji gospodarczej, społecznej i środowiskowej (12). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | W związku z tym podczas niedawno rozpoczętej dyskusji na temat przyszłych wieloletnich ram finansowych UE na okres 2021–2027 należy zawrzeć w ujęciu przekrojowym kwestie związane ze zmianą klimatu z wyzwaniami klimatycznymi i skoncentrować się na priorytetowym celu, jakim jest transformacja świata w kierunku większej zrównoważoności. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ta zmiana pociągnie za sobą niezbędną transformację rynku pracy i może przyczynić się do tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy w ramach europejskiego filaru praw socjalnych. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Europa potrzebuje nowego projektu, aby wykorzystać swoją wartość dodaną i wykazać, że może jednocześnie zapewnić sprzyjające otoczenie, by tworzyć wysokiej jakości i dobrze wynagradzane miejsca pracy oraz pobudzać rozwój realnej i zrównoważonej gospodarki z korzyścią dla wszystkich. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Europa będzie częścią rozwiązania problemu, wyróżniając się w stosunku do pozostałych międzynarodowych podmiotów gospodarczych przez sprostanie zadaniu zrównoważonego rozwoju jednocześnie w trzech wymiarach: społecznym, środowiskowym i gospodarczym. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | W ostatnich analizach MFW i OECD skrytykowano sposób reagowania na kryzys z 2008 r. polegający na takiej polityce gospodarczej, która zmuszała obywateli, przedsiębiorstwa i rządy do cięć budżetowych. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Potrzeba większych inwestycji w dziedzinie innowacji oraz badań i rozwoju, aby sprostać nowym wyzwaniom społeczno-gospodarczym, takim jak transformacja energetyczna, gospodarka o obiegu zamkniętym i gospodarka współpracy czy też robotyzacja. Stawką jest także zapobieżenie pogorszeniu jakości miejsc pracy. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Do kryzysu finansowego i społecznego dochodzi kryzys polityczny lub, w niektórych krajach, silne zawirowania polityczne oraz kryzys ekologiczny. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Wobec tego przeciwdziałanie zmianie klimatu to konieczność, ale również okazja do przekształcenia naszych gospodarek, promowania zrównoważonego modelu wzrostu, lepszej walki z nierównościami i wzmocnienia systemów demokratycznych. |
| --- | --- |

2.9.

3.   Stan obecny

| 3.1. | EKES zdecydowanie popiera oenzetowską Agendę na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030, która określa cele zrównoważonego rozwoju obejmujące wyeliminowanie ubóstwa, ochronę planety, poszanowanie praw człowieka i zagwarantowanie dobrobytu dla wszystkich. Przyjęcie tego programu stanowi historyczny krok w stronę nowego modelu, w ramach którego za pomocą uniwersalnego i zintegrowanego podejścia dąży się do zniwelowania różnic gospodarczych, społecznych i środowiskowych. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Porozumienie paryskie przewiduje zatrzymanie do 2100 r. wzrostu średniej temperatury globalnej „do poziomu znacznie poniżej 2 oC w stosunku do poziomów sprzed epoki przemysłowej” i w miarę możliwości „kontynuowanie wysiłków na rzecz ograniczenia tego wzrostu do 1,5 oC”. Tymczasem według danych ONZ przyjęty przez nas kierunek pozwoli w najlepszym razie na ograniczenie wzrostu temperatury do 3 oC (lub więcej). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Ludzkie i finansowe koszty zmiany klimatu są bardzo wysokie, zwłaszcza z powodu wzrostu liczby katastrof naturalnych: od początku XX w. upały i podnoszenie się poziomu wód przyczyniły się do śmierci 8 mln osób na całym świecie oraz pociągnęły za sobą koszty w wysokości 7 bln USD (13). Odnotowuje się również wzrost liczby uchodźców klimatycznych (250 mln do roku 2050). Zgodnie z tą tendencją zmiana klimatu w pierwszej kolejności uderza w najsłabszych, co dodatkowo powiększa nierówności. Zdaniem MFW „pogłębianie się nierówności społecznych zagraża zrównoważonemu rozwojowi gospodarczemu” (14). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Przy zachowaniu dotychczasowego scenariusza postępowania, jeśli nie zostanie podjęte żadne działanie dostosowawcze, zmiana klimatu przewidywana do 2080 r. będzie kosztować gospodarstwa domowe w całej UE co roku 190 mld EUR (tylko koszt ubezpieczeń uwzględniających szkody klimatyczne) w cenach stałych (15). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Wprawdzie poczyniono postępy w dziedzinie finansowania przeciwdziałania globalnemu ociepleniu i powiązanym skutkom, lecz są one niewystarczające. Priorytetowe znaczenie polityczne należy nadać finansowaniu i gospodarce o zrównoważonym charakterze, w szczególności przez przejrzyste, stabilne i zawierające odpowiednie zachęty ramy polityczne. Wspomniane ramy powinny również wspierać realizowanie nowatorskich projektów o wysokiej wartości dodanej, które będą również przyjazne dla środowiska. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Europa nie doszła jeszcze w pełni do siebie po kryzysie finansowym z 2008 r., a MFW podnosi już alarm i zwraca uwagę na ryzyko jeszcze poważniejszego i rozleglejszego kryzysu niż w 2008 r (16). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Według analiz P. Larrouturou i J. Jouzela, z 2,2 bln EUR wyemitowanych od 2015 r. przez Europejski Bank Centralny jedynie 11 % zostało wprowadzone do realnej gospodarki, a 89 % zasiliło spekulacje i nową bańkę finansową (17). Ponadto, według danych OECD, w ramach ponad 800 programów wydatków i ulg podatkowych wdrożonych w 35 państwach OECD i w sześciu największych gospodarkach wschodzących G-20 zachęca się do produkcji i eksploatacji paliw kopalnych (18), co stoi w całkowitej sprzeczności z wytycznymi ustalonymi w porozumieniu paryskim. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | To ukierunkowanie finansowania wynikające ze spekulacji lub przekierowania sprzecznego z celami przeciwdziałania zmianie klimatu wyznaczonymi przez Unię obciąża całą europejską społeczność wysokimi kosztami pod względem gospodarczym, społecznym i ekologicznym. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Parlament Europejski stwierdził, że wieloletnie ramy finansowe na okres 2014–2020 okazały się niewystarczające do zaspokojenia aktualnych potrzeb. Poza tym nie są one dostosowane do szeregu kryzysów i nowych wyzwań (dotyczących m.in. rolnictwa, zatrudnienia ludzi młodych, inwestycji o zrównoważonym charakterze czy też środowiska). Z tego względu wspomniane przyszłe ramy finansowe teraz muszą sprostać poważnemu wyzwaniu, jakie stanowi przeciwdziałanie zmianie klimatu, i w ten sposób tworzyć wysokiej jakości miejsca pracy. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Możliwości

| 4.1. | Wiodący przedsiębiorcy zdają sobie sprawę z możliwości oferowanych przez zmianę klimatu. Wielu z nich uważa, że przedsiębiorstwa powinny uczestniczyć w rozwiązaniu problemu, i podkreśla, że te firmy, które wykorzystały możliwości istniejące w branżach niskoemisyjnych, czerpią coraz większe korzyści. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Przedsiębiorcy mogą tworzyć miejsca pracy i wdrażać innowacje, podążając jednocześnie w kierunku prosperującej gospodarki niskoemisyjnej (19) i osiągając zyski. Jest to tym ważniejsze, że aby można było osiągnąć cel wzrostu temperatury poniżej 2 oC, konieczne jest osiągnięcie zerowej emisji dwutlenku węgla do połowy stulecia. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Pakt finansowo-klimatyczny powinien sprawić, że konieczność reakcji na zmianę klimatu stanie się okazją do przekształcenia europejskiego przemysłu i tworzenia nowych przedsiębiorstw. Należy wobec tego dokonać znaczących inwestycji w realną gospodarkę oraz w badania i rozwój, aby tworzyć trwałe i jakościowe miejsca pracy. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Ogólny wskaźnik zatrudnienia w Unii Europejskiej wzrósł, a w wyniku niedawnej poprawy gospodarczej spadła stopa bezrobocia. Niemniej długotrwałe bezrobocie, niepewność zatrudnienia, zwłaszcza kobiet, a także bezrobocie osób młodych pozostają na niepokojąco wysokim poziomie. Przejście w kierunku zrównoważonego rozwoju musi umożliwić dynamicznym i innowacyjnym przedsiębiorstwom korzystanie z wszystkich pojawiających się możliwości i jak największe przyczynienie się do poprawy sytuacji w zakresie bezrobocia. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Z tego względu zasadnicze znaczenie ma to, by Unia Europejska pracowała wraz z państwami członkowskimi nad wdrożeniem skoordynowanej strategii na rzecz otoczenia sprzyjającego tworzeniu zrównoważonych miejsc pracy wysokiej jakości. Komisja musi przeanalizować możliwość wyłączenia z obliczania zadłużenia publicznego (20) tych inwestycji, które przyczyniają się do tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy i budowania zrównoważonej gospodarki – z korzyścią dla wszystkich, tak przedsiębiorstw, jak i pracowników. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | UE zachęca do współpracy między państwami członkowskimi. Wspiera i docenia podejmowane przez nie starania, głównie w ramach europejskiego semestru i wytycznych na rzecz zatrudnienia oraz w ramach monitorowania kierunków polityki krajowej (wspólne sprawozdania na temat zatrudnienia, krajowe programy reform i zalecenia dla poszczególnych krajów). Niemniej Unia musi również dążyć do skoordynowania tych kierunków polityki z celami wspierającymi wspólny dobrobyt przedsiębiorców, pracowników i europejskich obywateli. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | ADEME szacuje (21) potencjalną liczbę miejsc pracy netto utworzonych w kontekście zmiany klimatu w Europie na 5–6 mln stanowisk do roku 2050, a według danych Komisji Europejskiej w sektorze energii ze źródeł odnawialnych mogą powstać 3 mln miejsc pracy do 2020 r. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Natomiast niemiecka konfederacja pracodawców BDI oświadczyła, że mogłaby osiągnąć cel redukcji emisji CO2 o 80 % do 2050 r., jeśli dysponowałaby w tym okresie kwotą 50 mld EUR rocznie. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | W sektorze zielonej gospodarki stwierdzono wzrost zatrudnienia w przeliczeniu na ekwiwalent pełnego czasu pracy (z 2,8 mln miejsc pracy w 2000 r. do 4,2 mln w 2014 r.). Niektóre sektory rozwijają się bardzo dynamicznie: energia ze źródeł odnawialnych (1 mln miejsc pracy powstałych od roku 2000: + 182 %) czy gospodarowanie odpadami (z 0,8 mln w 2000 r. do 1,1 mln w 2014 r.: + 36 %). |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Zasadnicze znaczenie ma jednak, aby MŚP oraz spółdzielnie i najmniejsze organizacje istniejące na wszystkich szczeblach lokalnych mogły również wziąć udział w zrównoważonych projektach. Ponadto powinny one otrzymywać finansowanie w pierwszej kolejności. Należy wobec tego czuwać nad tym, by dostęp do instrumentów finansowych nie był dla nich przeszkodą (22). |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Ponadto należy przyjąć wielopoziomowe podejście i zaangażować wszystkie zainteresowane podmioty – zarówno publiczne, jak i prywatne – aby pobudzać i uwzględniać inicjatywy, plany i działania sieci regionów, miast i gmin zaangażowanych w przeciwdziałanie zmianie klimatu oraz realizację porozumienia paryskiego, na co KR zwrócił uwagę w przyjętej niedawno opinii (23). |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Ponadto pakt finansowo-klimatyczny, który wymaga pełnego zaangażowania i dobrych chęci zarówno podmiotów publicznych, jak i prywatnych, powinien uwzględniać środki towarzyszące proponowane przez Komisję, takie jak m.in.: taksonomia (klasyfikacja), obowiązek uwzględniania przez inwestorów instytucjonalnych zrównoważoności, informowanie inwestorów, przekalibrowanie środków własnych banków, zwiększenie przejrzystości w zakresie publikowania informacji przez przedsiębiorstwa czy też oznakowanie unijne (sugerowane przez Parlament Europejski). |
| --- | --- |

4.12.

5.   Różne źródła finansowania i działania, które należy podjąć

Przekierowanie (przekierowanie ekologiczne) i nowe źródła finansowania

| 5.1. | Komisja Europejska i Trybunał Obrachunkowy – opierając się na tych samych danych – zgadzają się co do potrzeby wyasygnowania 1,115 bln EUR rocznie, które należy poświęcić na przeciwdziałanie zmianie klimatu i powiązanym skutkom. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | W ramach 1,115 bln EUR na okres 2021–2030 należy rozróżnić (24) dwie kategorie projektów do finansowania:






  — | z jednej strony projekty oferujące zwrot z inwestycji i należące do dziedzin interwencji EBI i publicznych banków rozwoju (25), banków prywatnych, funduszy emerytalno-rentowych i ubezpieczeniowych lub państwowych funduszy majątkowych, |
| --- | --- | --- |

5.2.

—

z jednej strony projekty oferujące zwrot z inwestycji i należące do dziedzin interwencji EBI i publicznych banków rozwoju (25), banków prywatnych, funduszy emerytalno-rentowych i ubezpieczeniowych lub państwowych funduszy majątkowych,

| — | z drugiej strony projekty wymagające dotacji publicznych, do sfinansowania z wkładów europejskich. |
| --- | --- |

—

z drugiej strony projekty wymagające dotacji publicznych, do sfinansowania z wkładów europejskich.

| 5.3. | Należy przekierować całość lub część aktualnych instrumentów finansowych na inwestycje o zrównoważonym charakterze, czyli dokonać „ekologizacji” europejskich ram finansowych i skierować środki finansowe w stronę przeciwdziałania skutkom zmiany klimatu. Są to następujące instrumenty finansowe:






  — | pożyczki EBI: banki prywatne mogłyby finansować za pośrednictwem EBI inwestycje odpowiadające taksonomii (klasyfikacji) UE, |
| --- | --- | --- |

5.3.

—

pożyczki EBI: banki prywatne mogłyby finansować za pośrednictwem EBI inwestycje odpowiadające taksonomii (klasyfikacji) UE,

| — | kreacja pieniądza EBC przez skierowanie mas pieniądza pochodzących z luzowania ilościowego do realnej gospodarki o zrównoważonym charakterze: 50 % wartości rocznego luzowania ilościowego mogłoby wygenerować setki miliardów euro każdego roku, |
| --- | --- |

—

kreacja pieniądza EBC przez skierowanie mas pieniądza pochodzących z luzowania ilościowego do realnej gospodarki o zrównoważonym charakterze: 50 % wartości rocznego luzowania ilościowego mogłoby wygenerować setki miliardów euro każdego roku,

| — | 40 % (zamiast dotychczasowych 20 %) Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EBI i Komisja) należy przeznaczyć na przeciwdziałanie ociepleniu i powiązanym skutkom, w tym w wymiarze społecznym i edukacyjnym, |
| --- | --- |

—

40 % (zamiast dotychczasowych 20 %) Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EBI i Komisja) należy przeznaczyć na przeciwdziałanie ociepleniu i powiązanym skutkom, w tym w wymiarze społecznym i edukacyjnym,

| — | UE musi wykazać się takim poziomem ambicji, który odpowiada wyzwaniu dotyczącemu walki ze zmianą klimatu. Średnio 40 % budżetu UE należy przeznaczyć na ten właśnie cel w zakresie klimatu. Dotyczy to zwłaszcza Europejskiego Funduszu Spójności, z którego wyasygnowano na te zadania zaledwie 20 % środków w budżecie na okres 2014–2020, |
| --- | --- |

—

UE musi wykazać się takim poziomem ambicji, który odpowiada wyzwaniu dotyczącemu walki ze zmianą klimatu. Średnio 40 % budżetu UE należy przeznaczyć na ten właśnie cel w zakresie klimatu. Dotyczy to zwłaszcza Europejskiego Funduszu Spójności, z którego wyasygnowano na te zadania zaledwie 20 % środków w budżecie na okres 2014–2020,

| — | jako uzupełnienie tych środków finansowych 3 % inwestycji z funduszy emerytalno-rentowych i ubezpieczeniowych należy przeznaczyć na przeciwdziałanie ociepleniu. |
| --- | --- |

—

jako uzupełnienie tych środków finansowych 3 % inwestycji z funduszy emerytalno-rentowych i ubezpieczeniowych należy przeznaczyć na przeciwdziałanie ociepleniu.

| 5.4. | Należy podjąć szczególne wysiłki w dziedzinie badań i rozwoju oraz szkoleń zawodowych. Jedynie na ten cel należy przeznaczyć rocznie 100 mld EUR. W odpowiednim czasie Komitet przedstawi propozycje dotyczące wyboru instrumentów na rzecz uzupełnienia obecnego i przyszłego finansowania niezbędnego do tego celu. |
| --- | --- |

5.4.

Działania, które należy podjąć

| 5.5. | Na potrzeby przeciwdziałania zmianie klimatu można udostępnić wiele instrumentów finansowych, lecz środki finansowe będą użyteczne jedynie, jeśli Europa opracuje spójny plan o jasno wyznaczonym kierunku w perspektywie długoterminowej (26). Plan ten powinien uwzględniać elementy przedstawione poniżej: |
| --- | --- |

5.5.

| 5.5.1. | Należy ustanowić przejrzyste, stabilne i długoterminowe ramy polityczne. Konieczne jest zapewnienie bezpieczeństwa planowania i inwestowania, gdyż nie ma nic bardziej szkodliwego dla zobowiązań niż niepewność związana z ciągłymi zmianami kierunku podczas kształtowania polityki. |
| --- | --- |

5.5.1.

| 5.5.2. | Od stycznia 2018 r. EBI jest największym na świecie emitentem ekologicznych obligacji. W celu umożliwienia Bankowi udzielania pożyczek na jeszcze korzystniejszych warunkach na rzecz wykonawców projektów objętych paktem finansowo-klimatycznym można podjąć dwa działania:






  — | W pierwszej kolejności należałoby rozszerzyć zakres planu Junckera i ukierunkować go na te projekty, co pozwoliłoby EBI na korzystanie z gwarancji Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych. |
| --- | --- | --- |

5.5.2.

—

W pierwszej kolejności należałoby rozszerzyć zakres planu Junckera i ukierunkować go na te projekty, co pozwoliłoby EBI na korzystanie z gwarancji Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych.

| — | Następnie EBI mógłby w większym stopniu korzystać z finansowania z EBC. EBI ma już dostęp do programu zakupu aktywów przez EBC, lecz w bardzo ograniczonym zakresie. Niemniej mając na uwadze przewidywane kwoty, EBI prędko doświadczyłby problemu wskaźnika kapitału podstawowego. Z tego względu można byłoby rozważyć uczynienie z EBI banku zrównoważonego rozwoju, finansującego w głównej mierze transformację energetyki, mobilność ekologiczną i innowacje i rezygnującego z finansowania tradycyjnych projektów, na które wciąż przeznacza się większość pożyczek Banku. |
| --- | --- |

—

Następnie EBI mógłby w większym stopniu korzystać z finansowania z EBC. EBI ma już dostęp do programu zakupu aktywów przez EBC, lecz w bardzo ograniczonym zakresie. Niemniej mając na uwadze przewidywane kwoty, EBI prędko doświadczyłby problemu wskaźnika kapitału podstawowego. Z tego względu można byłoby rozważyć uczynienie z EBI banku zrównoważonego rozwoju, finansującego w głównej mierze transformację energetyki, mobilność ekologiczną i innowacje i rezygnującego z finansowania tradycyjnych projektów, na które wciąż przeznacza się większość pożyczek Banku.

| 5.5.3. | Należy określić, w których sektorach takie finansowanie przyniosłoby największe korzyści i byłoby najbardziej interesujące z punktu widzenia stosunku kosztów do korzyści dla środowiska, obywateli i gospodarki (energia, mieszkalnictwo, rolnictwo, mobilność, transport, recykling, woda itp.). Mimo że konieczny jest sprawiedliwy dostęp do sieci, należy mieć na uwadze, że niektóre sektory są w wystarczającym stopniu opłacalne i nie wymagają już dotacji (jak na przykład sektor fotowoltaiki). |
| --- | --- |

5.5.3.

| 5.5.4. | Należy wzmocnić działania EBI nie tylko pod względem ilościowym, ale również jeśli chodzi o zdolność Banku do podejmowania większego ryzyka. EBI mógłby odegrać większą rolę w przeciwdziałaniu zmianie klimatu wspierając raczej branże wschodzące – nawet o małej skali – niż pożyczając miliardy euro w sektorze fotowoltaiki lub klasycznych turbin wiatrowych, które już w znacznym stopniu są finansowane przez sektor prywatny. |
| --- | --- |

5.5.4.

| 5.5.5. | Wszystkie formy finansowania powinny, jak proponuje Komisja, być zgodne ze wspólną taksonomią (klasyfikacją) UE. EKES, jako przedstawiciel społeczeństwa obywatelskiego, powinien zajmować się praktycznymi aspektami opracowania tej klasyfikacji. |
| --- | --- |

5.5.5.

| 5.5.6. | Należy w jak największym stopniu promować model gospodarki o obiegu zamkniętym oraz usprawnić powiązane ramy prawne. Gospodarka o obiegu zamkniętym powinna ograniczyć, a nawet ostatecznie powstrzymać wydobycie zasobów naturalnych, dzięki recyklingowi przedmiotów (telefony komórkowe są poddawane recyklingowi w zaledwie 3 %; inne przedmioty wcale) i metali szlachetnych. Metale te, na przykład kobalt lub lit, które wykorzystuje się do wytwarzania produktów przyszłości, są dostępne jedynie w małych ilościach w stosunku do przyszłego zapotrzebowania do celów zasilania pojazdów elektrycznych i ogólnie magazynowania energii elektrycznej, a ich produkcja nie odpowiada w żadnym stopniu przewidywanemu zapotrzebowaniu. |
| --- | --- |

5.5.6.

| 5.5.7. | Należy również wspierać inwestowanie w dziedzinie efektywności energetycznej budynków, które odpowiadają za 30 % emisji CO2 (tym bardziej, że inwestycje takie przynoszą szybki zwrot). Konieczne będzie również posiadanie doskonale wzajemnie połączonych linii energetycznych i gazociągów w celu utworzenia zintegrowanego europejskiego rynku energetycznego powiązanego z Afryką i Bliskim Wschodem. |
| --- | --- |

5.5.7.

| 5.5.8. | W celu zapewnienia sprawiedliwej społecznie transformacji, przewidzianej w porozumieniu paryskim i popieranej przez Instytut im. Jacques’a Delorsa (27), należy przeznaczyć część środków finansowych na utworzenie funduszu dostosowawczego dla regionów i pracowników związanych z sektorami podlegającymi transformacji. W związku z tym istotne jest, aby znaczną część środków Europejskiego Funduszu Spójności przeznaczoną dla regionów przydzielić na osiąganie celów klimatycznych i pozytywnych rezultatów społeczno-gospodarczych. W funduszu dostosowania do transformacji należy również przewidzieć wsparcie dla pracowników odbywających szkolenia w ramach nabywania nowych kwalifikacji zawodowych. Należy również w większym stopniu przewidywać zmiany zamiast doświadczać ich skutków, przeznaczając część budżetu na innowacje oraz badania i rozwój w sektorach uznanych za priorytetowe. |
| --- | --- |

5.5.8.

| 5.5.9. | W każdej umowie o wolnym handlu zapisy dotyczące kwestii społecznych i środowiskowych powinny zostać uzupełnione o wiążące zobowiązanie do realizacji porozumienia paryskiego. (Będzie to dotyczyć wszystkich potencjalnych partnerów handlowych Europy, ponieważ 195 ze 197 członków ONZ jest sygnatariuszami porozumienia). |
| --- | --- |

5.5.9.

| 5.5.10. | Aby podkreślić wielkie znaczenie polityczne tych działań, środki budżetowe i finansowe w ten sposób wydzielone należy egzekwować ze pomocą instrumentu, który umożliwi rzeczywistą i przejrzystą wizualizację środków, których to dotyczy. |
| --- | --- |

5.5.10.

| 5.5.11. | Ponadto – choć nie dotyczy to bezpośrednio europejskiego funduszu finansowo-klimatycznego – UE powinna wywiązać się ze swoich międzynarodowych zobowiązań politycznych (konferencja klimatyczna ONZ z 2009 r.) polegających na zgromadzeniu 100 mld USD rocznie na finansowanie przeciwdziałania zmianie klimatu w Afryce i w regionie Morza Śródziemnego do 2020 r. |
| --- | --- |

5.5.11.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  https://www.theguardian.com/business/2018/oct/03/world-economy-at-risk-of-another-financial-crash-says-imf; MFW: Raport o stabilności finansowej na świecie z października 2018 r.

1

(2)  Opinia EKES-u w sprawie wieloletnich ram finansowych, punkt 3.1.8 (przyjęta 19 września 2018 r., jeszcze nieopublikowana w Dz.U.).

2

wieloletnich ram finansowych

(3)  EKES, Priorytety Sekcji ECO na 2018 r. i późniejsze lata.

3

Priorytety Sekcji ECO na 2018 r. i późniejsze lata

(4)  OECD, Konsekwencje ekonomiczne zmiany klimatu, 2 września 2016 r.

4

Konsekwencje ekonomiczne zmiany klimatu

(5)  Komisja Europejska, Ocena skutków towarzysząca dokumentowi „Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2012/27/EU w sprawie efektywności energetycznej”, SWD(2016) 405 final/2 z 6 grudnia 2016 r., tabela 22 (scenariusz EUCO30 – źródło: model PRIMES).

5

Ocena skutków towarzysząca dokumentowi „Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2012/27/EU w sprawie efektywności energetycznej”

źródło:

Trybunał Obrachunkowy, https://www.euractiv.fr/section/climat/news/la-cour-des-comptes-fustige-linefficacite-de-la-politique-climat-de-lue/.

(6)  Ciscar, M. i in.: Climate Impacts in Europe – The JRC PESETA II Project, 2014.

6

(7)  https://www.pacte-climat.eu/en/the-first-signatories-of-the-call/

7

(8)  Opinia EKES-u: Możliwe przekształcenie wspólnej polityki rolnej (Dz.U. C 227 z 31.8.2017, s. 70).

8

Możliwe przekształcenie wspólnej polityki rolnej

(9)  Opinia EKES-u w sprawie europejskiego filaru praw socjalnych (Dz.U. C 125 z 21.4.2017, s. 10).

9

europejskiego filaru praw socjalnych

(10)  Opinia EKES-u w sprawie koalicji na rzecz realizacji zobowiązań porozumienia paryskiego (Dz.U. C 389 z 21.10.2016, s. 20).

10

koalicji na rzecz realizacji zobowiązań porozumienia paryskiego

(11)  Sprawozdanie z 4 maja 2018 r. [2018/2007(INI)] w sprawie zrównoważonych finansów, sprawozdawczyni: Molly Scott Cato.

11

(12)  Opinia EKES-u w sprawie planu działania na rzecz zrównoważonych finansów (zob. s. 73 niniejszego Dziennika Urzędowego).

12

planu działania na rzecz zrównoważonych finansów

(13)  Badanie opracowane przez Jamesa Daniella, Instytut Technologii w Karlsruhe, kwiecień 2016 r.

13

(14)  https://blogs.imf.org/2017/02/22/the-imfs-work-on-inequality-bridging-research-and-reality/.

14

(15)  Ciscar, M. i in.: Climate Impacts in Europe – The JRC PESETA II Project, 2014.

15

(16)  https://www.theguardian.com/business/2018/oct/03/world-economy-at-risk-of-another-financial-crash-says-imf; MFW: raport o stabilności finansowej na świecie z października 2018 r.

16

(17)  P. Larrouturou i J. Jouzel: Avoiding climate and financial chaos, (wyd. Odile Jacob).

17

Avoiding climate and financial chaos

(18)  Wykaz środków wsparcia paliw kopalnych OECD z roku 2015.

18

(19)  Paul Polman, prezes zarządu Unilever, Jean-Pascal Tricoire, prezes zarządu Schneider Electric i przewodniczący stowarzyszenia Pacte mondial France, podczas szczytu Business & Climate: http://www.businessclimatesummit.com/summit/2015/press-room

19

(20)  Opinia EKES-u w sprawie finansowania europejskiego filaru praw socjalnych (Dz.U. C 262 z 25.7.2018, s. 1).

20

finansowania europejskiego filaru praw socjalnych

(21)  Francuska Agencja Środowiska i Gospodarki Energetycznej.

21

(22)  Opinia EKES-u: Dalsze działania po konferencji w Paryżu (Dz.U. C 487 z 28.12.2016, s. 24).

22

Dalsze działania po konferencji w Paryżu

(23)  Opinia KR-u: Finansowanie polityki klimatycznej: niezbędne narzędzie wdrażania porozumienia z Paryża (Dz.U. C 54 z 13.12.2018, s. 9).

23

Finansowanie polityki klimatycznej: niezbędne narzędzie wdrażania porozumienia z Paryża

(24)  Według Philippe’a Maystadta, byłego prezesa EBI.

24

(25)  KfW w Niemczech, CDC we Francji, CDP we Włoszech, ICO w Hiszpanii.

25

(26)  Jeffrey Sachs, wysłuchanie zorganizowane przez EKES 18 maja 2018 r.

26

(27)  http://institutdelors.eu/wp-content/uploads/2018/01/Pactesocialtransitionénergétique-FernandesPellerinCarlin-janvier18.pdf.

27

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/16 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/16

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Strategiczny rozwój polityki przemysłowej do 2030 r. z myślą o większej konkurencyjności i dywersyfikacji bazy przemysłowej w Europie oraz dążeniu do zrównoważonej efektywności w światowych łańcuchach wartości”

(opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji austriackiej)

(2019/C 62/03)

| Sprawozdawca: | Carlos TRIAS PINTÓ |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Gerald KREUZER |

Sprawozdawca:

Carlos TRIAS PINTÓ

Współsprawozdawca:

Gerald KREUZER

| Wniosek o konsultację | Austriacka prezydencja Rady, 12.2.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Organ odpowiedzialny | Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle (CCMI) |
| Data przyjęcia przez CCMI | 25.9.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 158/9/4 |

Wniosek o konsultację

Austriacka prezydencja Rady, 12.2.2018

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Organ odpowiedzialny

Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle (CCMI)

Data przyjęcia przez CCMI

25.9.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

158/9/4

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Polityka przemysłowa powinna identyfikować szanse na globalny zrównoważony wzrost w przyszłości, który będzie sprzyjać włączeniu społecznemu, oraz umożliwiać ich wykorzystanie. Nikogo nie wolno pominąć. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Europa musi dalej dążyć do przywrócenia udziału produkcji przemysłowej do wcześniejszego poziomu i doprecyzować ten cel za pomocą kluczowych wskaźników skuteczności działania. Należy poprawić europejską politykę przemysłową (między dyrekcjami generalnymi, państwami członkowskimi, regionami), jako że stanowi ona część złożonych transgranicznych łańcuchów wartości na coraz bardziej zglobalizowanym rynku. Konieczne jest całościowe podejście w celu pogodzenia wyzwań związanych ze wzrostem, zmianą klimatu i ochroną środowiska oraz problemów społecznych w modelu „sprawiedliwej transformacji” skutecznie łączącym krajowe i unijne siły napędowe. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Europa rEUnaissance (odrodzenia) oznacza prawdziwy
  generalny plan dla
  przemysłu europejskiego, który obejmuje włączenie polityki przemysłowej do głównego nurtu wszystkich polityk UE, co umożliwi transformację przemysłu w celu uczynienia z Europy największej gospodarki opartej na wiedzy, generującej przemysłową wartość dodaną dzięki kreatywności i inteligentnemu projektowaniu, innowacjom społecznym i promowaniu nowych, zrównoważonych modeli przemysłowych sprzyjających włączeniu społecznemu (marka Made in Europe). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Jeżeli unijna polityka przeciwdziałania zmianie klimatu i polityka gospodarki o obiegu zamkniętym mają utworzyć miejsca pracy w Europie, istotne jest, by główne elementy wartości związane z tymi politykami znajdowały się w Europie. Dlatego też niezmiernie ważne jest, aby w strategii UE uznać znaczenie łańcuchów wartości i podjąć ambitne działania w celu ich dalszego rozwoju. Zamiast skupiać się na poszczególnych sektorach, strategia powinna zapewnić atrakcyjne warunki prowadzenia działalności w Europie. Aby zapewnić Europie utrzymanie jej roli w gospodarce światowej, miarą sukcesu powinna być zdolność poszczególnych ogniw europejskich łańcuchów wartości do integracji z globalnymi łańcuchami wartości; innymi słowy, europejscy dostawcy powinni być w stanie konkurować w skali globalnej, a nie tylko w Europie. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ulepszenia w dziedzinie kształcenia i szkolenia na potrzeby nowych miejsc pracy i usług powinny być też ściśle powiązane z polityką w zakresie badań, rozwoju i innowacji oraz z tworzeniem uczenia się opartego na pracy, co rozszerzałoby Program na rzecz umiejętności (1) na kluczowe sektory przemysłu takie jak budownictwo, przemysł stalowy, papierniczy, zielone technologie i energia ze źródeł odnawialnych, produkcja i żegluga morska. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | W celu zapewnienia Europie przywództwa technologicznego EKES zaleca również zwiększenie inwestycji w nowatorskie i przełomowe technologie takie jak sztuczna inteligencja i robotyka, internet rzeczy, analizy danych, druk 3D, nowe materiały i nanotechnologie, rozszerzona rzeczywistość wirtualna, biogospodarka, zrównoważona żywność, technologie cyfrowe, neurotechnologie, nanoelektronika, badania oceanów i przestrzeni kosmicznej itd. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027 muszą przewidywać w sposób najbardziej konkretny i szczegółowy przydzielenie dodatkowych środków budżetowych poszczególnym sektorom, zwłaszcza polityce w zakresie badań, rozwoju i innowacji i polityce spójności. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES podkreśla, że należy wzmocnić zarządzanie instytucjonalne, w tym także w zakresie oceny wpływu, nie tylko wpływu na gospodarkę, ale również wpływu na środowisko i społeczeństwo w całym łańcuchu wartości. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Aby bardziej zrównoważyć cały łańcuch wartości w przemyśle, EKES zdecydowanie popiera plan działania Komisji w sprawie finansowania zrównoważonego wzrostu (2), budowania trwałej taksonomii finansów, która reorientuje odpowiedzialne oszczędności na rzecz zrównoważonych inwestycji, oraz wzmocnienia europejskich inwestycji strategicznych (rozsądne połączenie planowanego europejskiego funduszu inwestycyjnego InvestEU i prywatnych źródeł finansowych). |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES ponownie zdecydowanie popiera złotą zasadę dotyczącą inwestycji publicznych, nie tylko przy współfinansowaniu strategicznych projektów inwestycyjnych, ale także we wszystkich zrównoważonych projektach inwestycyjnych, w powiązaniu z właściwym postępem w zakresie jednolitego unijnego systemu klasyfikacji zrównoważonych działań (lub taksonomii), aby zapewnić nowe możliwości rozwoju dla państw europejskich najbardziej dotkniętych skutkami kryzysu. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Instrumenty finansowe: stworzenie równych szans, zapewnienie finansowania publicznego dla projektów na skalę przemysłową (jeśli jest to uzasadnione, do 75 % lub więcej kosztów inwestycji), zwiększenie preferencyjnych pożyczek i dostępu do kredytu. Dostęp do publicznych dotacji na działania, które koncentrują się na zmniejszeniu ekspozycji na ryzyko przełomowych projektów o wysokim poziomie ryzyka. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Najbardziej wydajnymi sektorami (o najwyższej wartości dodanej) są te, w których jest najwięcej innowacji. Ponadto sektory, które podlegają bardziej rygorystycznym przepisom w zakresie ochrony środowiska, również charakteryzują się wyższym poziomem patentowania, prawdopodobnie w wyniku presji regulacyjnej (3). |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Głównym czynnikiem tworzenia kosztów regulacyjnych jest wdrażanie polityki UE za pośrednictwem aktów delegowanych lub wykonawczych. Technokratyczne procedury zgodności, bez zdefiniowania najbardziej opłacalnych sposobów osiągnięcia pożądanych rezultatów regulacyjnych, spowalniają zdolności innowacyjne podmiotów przemysłowych, w szczególności MŚP. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Zrównoważony rozwój i konkurencyjność muszą iść w parze. EKES domaga się ustalenia w UE norm dotyczących produktów, które będą musiały być spełniane przez producentów krajowych i zagranicznych oraz które są możliwe do wyegzekwowania na granicy. Zatem przywóz produktów, które nie spełniają uregulowań środowiskowych i społecznych, oznacza, że unijne sektory przemysłowe napotykają poważne bariery w reagowaniu na potrzeby społeczne i wymagania w odniesieniu do zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Komisja powinna ściśle monitorować prawidłową realizację unijnych umów o wolnym handlu (FTA), w tym prostych i jasnych zasad. Rozdziały dotyczące zrównoważonego rozwoju w umowach o wolnym handlu muszą promować wdrażanie norm pracy MOP i zasad ONZ dotyczących biznesu i praw człowieka (4), ustanawiając minimalne warunki przekrojowe, których nie można zastąpić (prawa osób wymagających szczególnego traktowania, sprawne zarządzanie budżetem itp.) Należy zagwarantować wzajemność w stosunkach handlowych (np. inwestycjach, zamówieniach publicznych, dotacjach). |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Właściwa analiza globalnych łańcuchów wartości w zrównoważonych przedsiębiorstwach, w których pracownicy mają głos, i zapewnienie wspólnych reakcji w tym zakresie wymagają rozbudowanego dialogu społecznego na różnych poziomach. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | EKES zwraca się do Komisji Europejskiej o wprowadzenie konkurencyjności i przywództwa przemysłowego jako najwyższego priorytetu politycznego oraz do zainicjowania programu strategii przemysłowej UE. Wzywa Komisję do opublikowania rocznego sprawozdania z wyników unijnej strategii przemysłowej obejmującego wszystkie istotne dziedziny polityki Komisji. |
| --- | --- |

1.17.

2.   Megatrendy – Tylko jeden świat

| 2.1. | Obecnie przemysł stoi w obliczu głębokich przemian związanych z ogromnym zakresem transformacji cyfrowej i niskoemisyjnej gospodarki. Energia ze źródeł odnawialnych zastąpi paliwa kopalne, dane stają się nowym dominującym surowcem, a internet (rzeczy) stał się najważniejszym sposobem porozumiewania się. Liniowe modele produkcyjne ustąpią pola bardziej zamkniętym systemom produkcji – konsumpcji – recyclingu, natomiast masowa produkcja zostanie zastąpiona procesami produkcyjnymi dostosowanymi do indywidualnego odbiorcy. Nowoczesny przemysł wiąże się z produkcją i innowacjami w sieci złożonej ze ściśle współpracujących podmiotów – od dużych do małych i średnich przedsiębiorstw– i rozciąga się na powiązane usługi w całym łańcuchu wartości. Wiedza zastąpiła pracę lub kapitał jako najważniejszy czynnik. Europejska długoterminowa strategia przemysłowa musi łączyć wszystkie te (przełomowe) zagadnienia, aby wejść w fazę porównywalną w historii ludzkości tylko do przejścia od paleolitu do neolitu: w fazę infolitu (5). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | W większości badań akademickich ostrzega się, że 20–50 % miejsc pracy, w zależności od sektora przemysłu, zostanie zastąpionych do 2030 r. technologiami i robotyką (6). Będą jednak tworzone nowe miejsca pracy, choć z większym zróżnicowaniem pod względem geograficznym, sektorowym i pod względem umiejętności. Wyzwaniem stojącym przed europejską polityką przemysłową jest zapobieganie wykluczeniu UE, jej regionów i obywateli. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Transformacja cyfrowa ma wpływ na wszystkie główne zasoby przemysłu: naturalne i środowiskowe, ludzkie i kapitałowe (fizyczne, technologiczne i instytucjonalne). Aby odpowiednio zarządzać jej skutkami społecznymi, w poszczególnych krajach i sektorach potrzebna jest zaktualizowana ocena podstawowych zasobów lub zasobów kapitałowych, które są głównym źródłem dochodów. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Duże sektory przemysłu europejskiego są w coraz większym stopniu uzależnione od zewnętrznego wywozu lub stanowią część złożonych transgranicznych łańcuchów wartości na coraz bardziej zglobalizowanym rynku. Jednocześnie UE stoi w obliczu rozpowszechniania polityki „America First”, przez co z kolei wzrasta ryzyko wojny handlowej, w której nie będzie zwycięzców, tylko przegrani. Kwestie te stanowią również zagrożenie dla powojennego wielostronnego ładu gospodarczego. Ponadto w siłę rosną scentralizowane i sterowane państwowo modele gospodarcze. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Sprawiedliwe przejście do bardziej zrównoważonego przemysłu do 2050 r. (7) wymaga od Europy zmierzenia się z następującymi wyzwaniami:






  — | postępująca zmiana klimatu oraz pogarszające się warunki środowiskowe, |
| --- | --- | --- |

2.5.

—

postępująca zmiana klimatu oraz pogarszające się warunki środowiskowe,

| — | wyczerpywanie się zasobów naturalnych Ziemi i utrata różnorodności biologicznej, |
| --- | --- |

—

wyczerpywanie się zasobów naturalnych Ziemi i utrata różnorodności biologicznej,

| — | cyfryzacja większości sektorów przemysłowych prowadząca do zatarcia granic między gałęziami przemysłu oraz między światem fizycznym a wirtualnym, co otworzy sektory na nowe podmioty i w konsekwencji zmniejszy nakłady pracy fizycznej, |
| --- | --- |

—

cyfryzacja większości sektorów przemysłowych prowadząca do zatarcia granic między gałęziami przemysłu oraz między światem fizycznym a wirtualnym, co otworzy sektory na nowe podmioty i w konsekwencji zmniejszy nakłady pracy fizycznej,

| — | nierówności społeczne, w tym rosnąca polaryzacja rynków pracy i bezrobocie młodzieży, osoby pozostawione w tyle w upadających regionach przemysłowych, |
| --- | --- |

—

nierówności społeczne, w tym rosnąca polaryzacja rynków pracy i bezrobocie młodzieży, osoby pozostawione w tyle w upadających regionach przemysłowych,

| — | utrata zaufania publicznego do rządu, elit politycznych i UE oraz jej struktur zarządzania, a także do innych instytucji, |
| --- | --- |

—

utrata zaufania publicznego do rządu, elit politycznych i UE oraz jej struktur zarządzania, a także do innych instytucji,

| — | zmiany demograficzne: starzenie się, migracja, znaczny wzrost liczby ludzi na świecie i nowa świadomość w zakresie ochrony środowiska, |
| --- | --- |

—

zmiany demograficzne: starzenie się, migracja, znaczny wzrost liczby ludzi na świecie i nowa świadomość w zakresie ochrony środowiska,

| — | koncentracja ludności w megamiastach powiązana z integracją sieci infrastruktury, sztuczną inteligencją, uczeniem maszynowym i uczeniem głębokim, |
| --- | --- |

—

koncentracja ludności w megamiastach powiązana z integracją sieci infrastruktury, sztuczną inteligencją, uczeniem maszynowym i uczeniem głębokim,

| — | zmiany preferencji konsumentów (zmiana zachowania konsumentów, większa świadomość ekologiczna, regulacja zachowań konsumentów przez władze publiczne). |
| --- | --- |

—

zmiany preferencji konsumentów (zmiana zachowania konsumentów, większa świadomość ekologiczna, regulacja zachowań konsumentów przez władze publiczne).

Długoterminowa wizja powinna jednocześnie uwzględniać wszystkie te tendencje. Głównym priorytetem europejskiej polityki przemysłowej będzie zrozumienie wyzwań i przekształcenie ich w szanse. Kompleksowy model reakcji wymaga zaangażowania wszystkich zainteresowanych stron przy wspólnej odpowiedzialności. Jego powodzenie zależy od wysiłków i współpracy instytucji UE, państw członkowskich i regionów, a przede wszystkim od aktywnej roli samego przemysłu.

3.   Transformacja: UE zaangażowana w zachowanie konkurencyjności przez zrównoważony rozwój

| 3.1. | Aby zająć się złożonymi i bezprecedensowymi wyzwaniami stojącymi przed przemysłem, Europa zdecydowała się na zwiększenie swojej konkurencyjności przez podnoszenie jakości swoich produktów i usług oraz wdrażanie strategii zróżnicowania w poszczególnych regionach i sektorach przemysłu z myślą o generowaniu wzrostu i zatrudnienia poprzez wartość dodaną dzięki kreatywności i inteligentnemu projektowaniu, innowacjom społecznym i nowym, zrównoważonym modelom przemysłowym sprzyjającym włączeniu społecznemu. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | W Europie pojawiają się już pewne zachęcające wskaźniki, takie jak 40-procentowy udział w światowych patentach w zakresie technologii odnawialnych źródeł energii. Występują jednak nowe i poważne niedopasowania między funkcjami edukacyjnymi i szkoleniowymi, inicjatywami gospodarczymi i nowymi umiejętnościami potrzebnymi w przemyśle. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Kolejny poważny hamulec rozwoju przemysłowego w Europie można wyjaśnić fragmentarycznym charakterem polityki Unii Europejskiej zarówno pod względem geograficznym, jak i sektorowym. Odejście od 28 różnych polityk dla każdego sektora przemysłowego na rzecz globalnego ukierunkowania polityki przemysłowej UE wymaga synchronizacji z działaniami mającymi na celu uzupełnienie UGW (w szczególności unii fiskalnej i bankowej), rozwoju ogólnounijnego rynku kapitału joint-venture oraz przyjęcia zrównoważonego modelu finansowania zapewniającego wyważony i zharmonizowany wzrost w całej Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ważnym etapem w ocenie wpływu polityki środowiskowej na konkurencyjność krajów oraz w lepszym planowaniu polityki środowiskowej jest zrozumienie, czy zwiększenie udziału zielonych innowacji wzmacnia innowacje w innych sektorach, a także zrozumienie wpływu tych innowacji na ceny nakładów przemysłowych. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Wymaga to również silnego skupienia się na potencjale MŚP w branżach, które świadczą innowacyjne usługi wysokiej jakości oparte na wiedzy. Innowacje w Europie często pojawiają się w małych strukturach, a eksport wysokiej jakości usług opartych na wiedzy odgrywa pionierską rolę w poprawie pozycji powiązanych branż na rynku. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Jeżeli Europa ma odzyskać wiodącą pozycję w przemyśle opartym na wiedzy lub na kapitale niematerialnym, kluczową rolę w rozwijaniu europejskiej innowacji musi pełnić przemysłowa współpraca i koordynacja między państwami członkowskimi. EKES pragnie podkreślić znaczenie przedmiotu wspólnego europejskiego zainteresowania, innowacyjnych partnerstw publiczno-prywatnych i współpracy regionalnej w strategiach inteligentnej specjalizacji. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Globalna i całościowa strategia

| 4.1. | Gospodarki, które są bardziej zaangażowane w globalne łańcuchy wartości, tworzą większą wartość dodaną. UE powinna konsekwentnie i z większą determinacją przeciwstawiać się neo-protekcjonizmowi, ponieważ może on pogarszać blokadę wzrostu zaangażowania w takie łańcuchy, do jakiej doszło niedawno. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Istnieje możliwość połączenia globalnych łańcuchów wartości z lokalną tkanką gospodarczą, co wesprze rozwój lokalnych gospodarek. Przełomowe technologie (technologia block chain, drukarki 3D, robotyka, internet rzeczy, magazynowanie energii, energia odnawialna, duże zbiory danych, genetyka, nanotechnologie itp.) z naciskiem na włączenie społeczne mogą również utorować drogę lokalnej produkcji przy niższych nakładach, zwłaszcza jeśli zostanie przyjęty (i dobrze uregulowany) profil prosumenta. Posłuży to promowaniu rozwoju wydajnych, inkluzywnych mikroprzedsiębiorstw mających charakter komplementarny wobec głównych globalnych łańcuchów wartości. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Nowy paradygmat zrównoważonego rozwoju jako czynnika konkurencyjności ukierunkowanego na podejście długoterminowe ma na celu zmobilizowanie, dostosowanie i zapewnienie wystarczających zasobów publicznych i prywatnych, aby osiągnąć cele określone w polityce UE. Istnienie wystarczających zasobów ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia sprawiedliwej i zrównoważonej transformacji sprzyjającej włączeniu społecznemu, w której nikt nie pozostaje w tyle ani nie jest wykluczony z gry, a priorytetami pozostają takie interesy publiczne jak ochrona konsumenta, zdrowie, bezpieczeństwo i jakość. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Branżowe inicjatywy i sojusze przemysłu europejskiego, które mają kształtować Nowy europejski program na rzecz umiejętności i opracować katalog dobrze zorganizowanych inicjatyw mających na celu wzmocnienie lub dostosowanie istniejących programów (Erasmus+, nowa europejska agenda kultury itp.) i wdrożenie nowych, muszą dotrzeć do całej UE-27 tak szybko, jak to możliwe, zapewniając różnorodność geograficzną i ścisłe zaangażowanie władz lokalnych. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Jednocześnie EKES zdecydowanie popiera kampanię na rzecz forów wielostronnego dialogu, wspólny rozwój innowacyjnych strategii i projektów pilotażowych o charakterze demonstracyjnym, wspólne eksperymenty i wymianę najlepszych praktyk, a także gotowość do monitorowania i szczegółowej oceny projektów. Wskazuje też na potrzebę włączenia wszystkich uczestników łańcucha wartości przemysłowej jako wymaganych konsumentów. W tym kontekście należy wspomnieć o przemysłowym forum wysokiego szczebla, grupie wysokiego szczebla ds. sektorów energochłonnych oraz grupie wysokiego szczebla ds. konkurencyjności i wzrostu. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Niezbędne jest poprawienie zdolności UE do inwestowania i zlikwidowanie luki między opracowywaniem polityk sektorowych a dokonanymi inwestycjami finansowymi poprzez zwiększenie środków przydzielanych na EFIS 2.0 i fundusze strukturalne powiązane z inwestycjami, aby dotrzeć do regionów i populacji, które pozostały w tyle w latach kryzysu, a także dzięki ukierunkowaniu ostatnich nadwyżek bilansu płatniczego UE i władz publicznych na inwestycje w modernizację naszej infrastruktury przemysłowej, które tym samym przyczynią się do zwiększenia produktywności i wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

4.6.

5.   Instytucjonalne zarządzanie przemysłem UE

| 5.1. | Przemysłowe plany działania powinny odzwierciedlać długoterminowe plany działań UE (Europa 2020, plany klimatyczny itp.). Tworzenie synergii między poszczególnymi inicjatywami politycznymi (gospodarka o obiegu zamkniętym, innowacje, polityka transportowa, handel, umiejętności, polityka regionalna) zdecydowanie przyczyniłoby się do maksymalizacji ich wpływu. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Przejrzystość jest czynnikiem decydującym o powodzeniu tego procesu. Przemysł jako całość musi „działać i komunikować się”, dostarczając wysokiej jakości informacje (odpowiednie, weryfikowalne i porównywalne), aby umożliwić precyzyjne oszacowanie skutków finansowych i pozafinansowych w całym globalnym łańcuchu wartości produktu. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Cele zrównoważonego rozwoju (17 celów zrównoważonego rozwoju i 169 związanych z nimi wartości docelowych) i porozumienie paryskie w sprawie zmian klimatu służą jako wskazówka na rzecz dobra wspólnego, ale istnieje pilna potrzeba dostosowania i rozszerzenia wskaźników za pomocą wspólnej metodologii łączącej parametry ilościowe i jakościowe oraz określenie wartości pieniężnej efektów zewnętrznych. Nowy zestaw wskaźników musi obejmować wskaźniki dotyczące globalnego wymiaru zmian wartości odzwierciedlającego wartości UE. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Podobnie jak w przypadku żywności zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju EKES wzywa do wprowadzenia kodeksów postępowania dla umiędzynarodowionych segmentów europejskiego łańcucha wartości w zakresie łańcuchów produktów lub usług, z których wiele pozostaje poza prawnym zarządzaniem. Wzywa również do ściślejszego nadzoru nad rynkiem i wprowadzenia środków odstraszających lub kar za praktyki szkodliwe dla zrównoważonego rozwoju, takie jak planowe postarzanie produktów. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Wzmocnione odpowiedzialne badania naukowe i innowacje w ramach podejścia oddolnego Dokładniejsze prognozy dla konkretnych sektorów w podziale na regiony oraz dopasowanie inwestycji do celów strategicznych UE na rok 2030 i perspektyw na rok 2050 (8). UE powinna także zagwarantować, że pierwsze zastosowanie B+R finansowanych ze środków publicznych musi mieć miejsce w obrębie UE. Ostatecznie należy osiągnąć cel 3 % na inwestycje w B+R (obecnie tylko 1,9 %, mniej niż 2,2 % w Chinach). Przełomowym technologiom muszą towarzyszyć plany działania, które dotyczą wyzwań i warunków związanych z wykorzystaniem tych technologii (w tym skutków gospodarczych, prawnych i społecznych). |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027 muszą przewidywać w sposób najbardziej konkretny i szczegółowy przydzielenie dodatkowych środków budżetowych poszczególnym sektorom, w szczególności polityce w zakresie badań, rozwoju i innowacji oraz polityce spójności. Należy zwiększyć wsparcie publiczne na wszystkich etapach cyklu innowacji, w tym wsparcie przedsiębiorstw typu start-up, działań demonstracyjnych i projektów pilotażowych, wspólnych projektów BRT, rozpowszechniania technologii itp. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Unia rynków kapitałowych UE i rozwój przemysłowy powinny umożliwiać angażowanie publicznych i prywatnych oszczędności bezpiecznymi ścieżkami począwszy od społecznie odpowiedzialnych inwestycji po społeczną odpowiedzialność przedsiębiorstw. Certyfikat EMAS również mógłby optymalizować i równoważyć zyski finansowe z czynnikami zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Sprawiedliwa transformacja polityki do 2030 r. oznacza nie tylko wprowadzanie innowacji dla ludzi i inwestowanie w miejsca pracy dla pracowników, ale także wprowadzanie innowacji z ludźmi i z pracownikami i zapewnianie im godnych nowych miejsc pracy. W tym kontekście EKES podkreśla, że produkcja musi pozostać neutralna technologicznie. |
| --- | --- |

5.8.

6.   Więcej ambicji w planie działania dla przemysłu europejskiego

| 6.1. | Podstawowym warunkiem innowacyjnego i konkurencyjnego przemysłu jest stworzenie społeczeństwa uczącego się. Europa nie może konkurować z gospodarkami wschodzącymi w kwestii wynagrodzenia; musi być mądrzejsza. Umiejętności mają też dla pracowników kluczowe znaczenie nie tylko po to, by zwiększać ich zdolność zatrudnienia, ale również dla bezpieczeństwa zatrudnienia, integracji społecznej i lepszych szans w życiu, inwestowania w trwałe podnoszenie i zmianę kwalifikacji pracowników, propagowania wysokiej jakości kształcenia, szkolenia i rozwoju zawodowego przez cały okres życia zawodowego. Potrzebny jest bardziej ambitny „Nowy europejski program na rzecz umiejętności” dokonujący przeglądu europejskich ram kompetencji kluczowych, aby zapewnić ludziom zdobycie wiedzy i umiejętności wymaganych przez przemysł w celu wzmocnienia odporności gospodarki europejskiej, a także promowania zrównoważonego rozwoju (oenzetowski cel zrównoważonego rozwoju nr 4). |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Doskonalenie mechanizmów transferu wiedzy między uniwersytetami i ośrodkami badawczymi z jednej strony a sektorami przemysłowymi i ich pracownikami z drugiej. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Dość często MŚP są pionierami w rozwoju wysokiej jakości innowacyjnych towarów i usług, ale często brakuje im środków, aby wprowadzić te innowacje na większy rynek. Zgodnie z priorytetami polityki przemysłowej UE do 2030 r., potrzebny jest szeroki wachlarz możliwych bodźców i korzyści, wykorzystujących siłę opartych na nagrodach ogólnoeuropejskich ram publicznych, zwłaszcza przeznaczonych dla MŚP, ale także z uwzględnieniem wolnych zawodów jako pionierów w świadczeniu i eksportowaniu opartych na wiedzy innowacyjnych usług wysokiej jakości:






  — | ważną dźwignią polityki przemysłowej są strategiczne zamówienia publiczne. Należy w pełni wykorzystać ich potencjał przez uwzględnienie w zamówieniach publicznych kryteriów ekologicznych, społecznych i kryteriów dotyczących innowacyjności, a nie szukać wyłącznie najniższej ceny. UE powinna wspierać władze w tej kwestii i wydawać wytyczne, utworzyć punkt pomocy, wspierać planowanie dużych projektów infrastrukturalnych oraz wzmocnić wymianę najlepszych praktyk, |
| --- | --- | --- |

6.3.

—

ważną dźwignią polityki przemysłowej są strategiczne zamówienia publiczne. Należy w pełni wykorzystać ich potencjał przez uwzględnienie w zamówieniach publicznych kryteriów ekologicznych, społecznych i kryteriów dotyczących innowacyjności, a nie szukać wyłącznie najniższej ceny. UE powinna wspierać władze w tej kwestii i wydawać wytyczne, utworzyć punkt pomocy, wspierać planowanie dużych projektów infrastrukturalnych oraz wzmocnić wymianę najlepszych praktyk,

| — | wsparcie dla umiędzynarodowienia, |
| --- | --- |

—

wsparcie dla umiędzynarodowienia,

| — | środowisko testowe dla eksperymentów z udziałem wielu zainteresowanych stron, wsparcie dla wcześniejszego zatwierdzania innowacyjnych rozwiązań, |
| --- | --- |

—

środowisko testowe dla eksperymentów z udziałem wielu zainteresowanych stron, wsparcie dla wcześniejszego zatwierdzania innowacyjnych rozwiązań,

| — | klastry (sektorowe, poziome i pionowe) i inkubatory przedsiębiorczości, wzmacniające powiązania między podmiotami przemysłowymi w celu udostępniania i wymiany zasobów, |
| --- | --- |

—

klastry (sektorowe, poziome i pionowe) i inkubatory przedsiębiorczości, wzmacniające powiązania między podmiotami przemysłowymi w celu udostępniania i wymiany zasobów,

| — | specjalistyczne doradztwo o wysokiej wartości dodanej, stałe spotkania między przedsiębiorstwami typu start-up i przedsiębiorstwami o ugruntowanej pozycji w sektorze mające na celu nawiązanie współpracy przy planowaniu i podejmowaniu inicjatyw, |
| --- | --- |

—

specjalistyczne doradztwo o wysokiej wartości dodanej, stałe spotkania między przedsiębiorstwami typu start-up i przedsiębiorstwami o ugruntowanej pozycji w sektorze mające na celu nawiązanie współpracy przy planowaniu i podejmowaniu inicjatyw,

| — | korzyści podatkowe i gwarancje publiczne na wsparcie inwestycji, |
| --- | --- |

—

korzyści podatkowe i gwarancje publiczne na wsparcie inwestycji,

| — | itd. |
| --- | --- |

—

itd.

| 6.4. | Pobudzanie wiedzy i konsolidacja nowych zrównoważonych modeli gospodarczych (9), wspieranie innowacji społecznych (nowe, skoncentrowane na człowieku sposoby zaspokajania potrzeb społeczeństwa) w wyniku zastosowania nowych metod. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Szczególną uwagę należy zwrócić na regiony słabiej rozwinięte i doświadczające przemian przemysłowych. Lokalne agencje rozwoju z szeregiem narzędzi, którymi dysponują, muszą służyć jako siła napędowa do tworzenia „mikroklimatów” lub „ekosystemów”, które łączą i katalizują rosnącą synergię między produkcją a usługami, począwszy od potrzeb indywidualnych ludzi i obszarów. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Handel międzynarodowy pełni kluczową rolę w sprostaniu wyzwaniom zrównoważonego przemysłu. Przegląd i doskonalenie preferencyjnych umów i porozumień o wolnym handlu (od GATT do TTIP) z wprowadzeniem pewnego stopnia warunkowości związanego ze zobowiązaniami w zakresie zrównoważonego rozwoju. Ustanowienie czerwonych linii: zarządzanie prawne i fiskalne, wyeliminowanie różnic związanych z offshoringiem, minimalne progi społeczne i środowiskowe. Należy zagwarantować wzajemność w stosunkach handlowych (np. inwestycjach, zamówieniach publicznych, dotacjach). |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Stworzenie sektorowego programu zrównoważonego zarządzania przejściem na niskoemisyjną gospodarkę i gospodarkę o obiegu zamkniętym: wyznaczanie celów sektorowych i celów dotyczących obszarów geograficznych, wprowadzanie planów działania odzwierciedlających rzeczywiste okoliczności, wpływ kosztów energii i innych czynników produkcji. |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Modernizacja przemysłu pod kątem ery cyfrowej przekształci przemysł europejski w system produkcji intensywnie korzystający z informacji i wiedzy, zatem Komitet pragnie podkreślić następujące priorytety:






  — | pełne wsparcie wykorzystania technologii informacyjnych w rozwiązywaniu problemów społecznych, |
| --- | --- | --- |

6.8.

—

pełne wsparcie wykorzystania technologii informacyjnych w rozwiązywaniu problemów społecznych,

| — | opracowanie ogólnounijnej infrastruktury cyfrowej o wysokiej wydajności, |
| --- | --- |

—

opracowanie ogólnounijnej infrastruktury cyfrowej o wysokiej wydajności,

| — | zlikwidowanie dużych dysproporcji pod względem cyfryzacji między regionami oraz między dużymi a małymi przedsiębiorstwami, |
| --- | --- |

—

zlikwidowanie dużych dysproporcji pod względem cyfryzacji między regionami oraz między dużymi a małymi przedsiębiorstwami,

| — | przyspieszenie opracowywania norm ICT, |
| --- | --- |

—

przyspieszenie opracowywania norm ICT,

| — | zajęcie się społecznym wymiarem cyfryzacji: wpływ na jakość i ilość miejsc pracy, uregulowanie gospodarki dzielenia się, by uniknąć nieuczciwej konkurencji, |
| --- | --- |

—

zajęcie się społecznym wymiarem cyfryzacji: wpływ na jakość i ilość miejsc pracy, uregulowanie gospodarki dzielenia się, by uniknąć nieuczciwej konkurencji,

| — | zwiększenie poziomu inteligencji cyfrowej na wszystkich szczeblach zawodowych; należy propagować umiejętności na wszystkich etapach kształcenia (od szkoły po uczenie się przez całe życie), |
| --- | --- |

—

zwiększenie poziomu inteligencji cyfrowej na wszystkich szczeblach zawodowych; należy propagować umiejętności na wszystkich etapach kształcenia (od szkoły po uczenie się przez całe życie),

| — | określenie nowych zasad opodatkowania gospodarki cyfrowej, |
| --- | --- |

—

określenie nowych zasad opodatkowania gospodarki cyfrowej,

| — | zapewnienie bezpieczeństwa cybernetycznego. |
| --- | --- |

—

zapewnienie bezpieczeństwa cybernetycznego.

| 6.9. | Najważniejszym priorytetem przemysłu i społeczeństwa jest bezpieczna, wystarczająca i zrównoważona energia. Energia ze źródeł odnawialnych musi być dostępna po konkurencyjnej cenie. Będzie to również wymagało ogromnych inwestycji w inteligentne sieci i połączenia międzysystemowe oraz w przełomowe technologie magazynowania energii. Inteligentne wykorzystanie węgla pomoże również ponownie wykorzystać węgiel odpadowy i wodór, który obecnie się spala, do produkcji energii, produkcji paliw syntetycznych i chemikaliów. Wykorzystanie tych produktów mogłoby znacznie przyspieszyć ogólne zmniejszenie emisji CO2 w połączonym sektorze stalowym, chemicznym i transportowym. Te paliwa lub surowce syntetyczne należy wspierać w dyrektywie w sprawie odnawialnych źródeł energii. |
| --- | --- |

6.9.

| 6.10. | EKES pragnie podkreślić znaczenie planów działania dla poszczególnych sektorów i łańcuchów wartości o dużym potencjale rozwojowym, dla strukturalnej modernizacji tradycyjnego przemysłu oraz dla wspierania dekarbonizacji w sektorach energochłonnych. |
| --- | --- |

6.10.

| 6.11. | W polityce przemysłowej trzeba będzie zwrócić szczególną uwagę na sektor transportu, który stoi przed zupełnie nowym paradygmatem, jako że jednocześnie zachodzi wiele przełomowych pod względem technologicznym zmian: elektryfikacja, cyfryzacja produkcji, połączone z siecią i zautomatyzowane pojazdy, integracja transportu prywatnego z transportem zbiorowym. |
| --- | --- |

6.11.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Kontynuacja realizacji Planu współpracy sektorowej w zakresie umiejętności.

1

(2)  COM(2018) 97 final.

2

(3)  ftp://ftp.unibocconi.it/pub/RePEc/bcu/papers/iefewp69.pdf.

3

(4)  Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 4 października 2018 r. w sprawie wkładu UE w wiążący instrument ONZ dotyczący korporacji transnarodowych i innych przedsiębiorstw o cechach transnarodowych w odniesieniu do przestrzegania praw człowieka (2018/2763(RSP))http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&reference=P8-TA-2018-0382&format=XML&language=PL.

4

(5)  „Lithic”: from „lysis”, to break down (see „electro-lysis”), to distribute. Przekazana informacja.

5

(6)  D. Acemoglu i P. Restrepo (2017), „Robots and jobs: evidence from US labour markets”, dokument roboczy NBER nr: 23285. M. Arntz, T. Gregory i U. Zierahn (2016), „The risk of automation for jobs in OECD countries: a comparative analysis”, dokumenty robocze OECD dotyczące kwestii społecznych, zatrudnienia i migracji nr 189.

6

(7)  Zob. SC/047 Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 44.

7

(8)  Jak określono w opinii EKES-u SC/047 Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 44.

8

(9)  Zob. opinia EKES-u SC/048. Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 57.

9

---

III Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY

538. sesja plenarna EKES-u, 17.10.2018–18.10.2018

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/24 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/24

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego a) „Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę (UE) 2017/1132 w odniesieniu do stosowania narzędzi i procesów cyfrowych w prawie spółek”

[COM(2018) 239 final – 2018/0113 (COD)]

b) „Wniosek dotyczący dyrektywy zmieniającej dyrektywę (UE) 2017/1132 w odniesieniu do transgranicznego przekształcania, łączenia i podziału spółek”

[COM(2018) 241 final – 2018/0114 (COD)]

(2019/C 62/04)

| Sprawozdawca: | Dimitris DIMITRIADIS |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Norbert KLUGE |

Sprawozdawca:

Dimitris DIMITRIADIS

Współsprawozdawca:

Norbert KLUGE

| Wniosek o konsultację | a) | Parlament Europejski, 28.5.2018 |
| --- | --- | --- |

Wniosek o konsultację

a)

Parlament Europejski, 28.5.2018

| a) | Rada, 30.5.2018 |
| --- | --- |

a)

Rada, 30.5.2018

| b) | Parlament Europejski, 28.5.2018 |
| --- | --- |

b)

Parlament Europejski, 28.5.2018

| b) | Rada, 29.5.2018 |
| --- | --- |

b)

Rada, 29.5.2018

Podstawa prawna

| a) | Art. 50 ust. 1 oraz art. 50 ust. 2 lit. b), c), f) i g) TFUE |
| --- | --- |

a)

Art. 50 ust. 1 oraz art. 50 ust. 2 lit. b), c), f) i g) TFUE

| b) | Art. 50 ust. 1 i 2 TFUE |
| --- | --- |

b)

Art. 50 ust. 1 i 2 TFUE

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

2.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

190/2/1

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) przyjmuje z zadowoleniem wnioski Komisji, które stanowią kompleksowe podejście mające na celu zrównoważenie i ochronę uzasadnionych interesów i potrzeb wszystkich zainteresowanych stron, MŚP, wspólników mniejszościowych, wierzycieli i pracowników. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Jednocześnie cel, jakim jest jednolity rynek bez granic wewnętrznych dla przedsiębiorstw, należy pogodzić z innymi celami integracji europejskiej, takimi jak ochrona socjalna, oparta na art. 3 ust. 3 TUE, art. 9 i 151 TFUE i na Europejskim filarze praw socjalnych. EKES jest zdania, że niedawny wniosek legislacyjny w sprawie mobilności spółek stanowi dobrą okazję do zainicjowania dalszych dyskusji na temat wymogów i efektywności europejskiego prawa spółek w epoce cyfrowej. Tym samym należy poznać perspektywy wszystkich zainteresowanych stron, takich jak pracownicy i społeczeństwo jako całość. Umożliwi to pożądane przejście w kierunku tworzenia zrównoważonych przedsiębiorstw jako przewagi konkurencyjnej UE |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES popiera te wnioski, które zwiększają międzynarodową konkurencyjność MŚP, obniżają koszty, harmonizują i uproszczają procedury rejestracji, zgłaszania zmian w spółkach i przekształceń. Uważa, że wytyczne Komisji dla państw członkowskich dotyczące transpozycji dyrektyw są przydatne. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES jest przeciwny lukom umożliwiającym firmom przykrywkom nadużywanie przepisów, by popełniać oszustwa podatkowe, uchylać się od opodatkowania, prać pieniądze, obniżać standardy pracy i ochrony socjalnej oraz zwiększać nieuczciwą konkurencję. Wzywa odpowiednie władze do wykrywania i karania nieuczciwych praktyk. Popiera ograniczenie wyboru państwa członkowskiego rejestracji do takiego, z którym spółka ma rzeczywisty związek. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES popiera przejrzystość, bezpieczeństwo i pewność prawną. Podkreśla znaczenie skutecznego sprawdzania tożsamości, które musi być obowiązkowe przy tworzeniu spółek, a w każdym razie powinno się odbywać przed ich rejestracją. Państwa członkowskie powinny w pełni spełniać normy UE lub stosować równoważne normy dotyczące skutecznej weryfikacji tożsamości i wiarygodnych informacji, aby uwzględnić pełne normy w zakresie własności rzeczywistej. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES uważa, że przedstawianie zeskanowanych kopii paszportów, dowodów osobistych lub pełnomocnictwa nie powinno być dopuszczalne i podważy pewność prawa. Formularze pełnomocnictwa powinny być dokumentami publicznymi i powinny być odpowiednio sprawdzane przed zgłoszeniem informacji. Osoby prawne zarejestrowane w rejestrach krajowych powinny korzystać z internetowych narzędzi rejestracji i składania dokumentów, jeśli są reprezentowane przez pełnomocnika, który jest osobą fizyczną, a nie spółką holdingową. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES z zadowoleniem przyjmuje zasadę jednorazowości, zgodnie z którą MŚP unikną wielokrotnej rejestracji i publikacji urzędowej, a krajowe rejestry będą zapewniać rzetelność i wiarygodność publikowanych przez siebie dokumentów i informacji. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES podkreśla znaczenie czynnika kosztowego dla mikroprzedsiębiorstw i MŚP, jako że nie mają one możliwości ani niezbędnych instrumentów do funkcjonowania w społeczeństwie cyfrowym. Łatwa rejestracja i mobilność transgraniczna pomogą im w pełni korzystać z jednolitego rynku cyfrowego i zmniejszą obciążenia administracyjne. EKES popiera inicjatywę, zgodnie z którą dokumenty i informacje wydawane przez rejestry przedsiębiorstw powinny być równoważne kopiom poświadczonym za zgodność z oryginałem. Jednakże rzeczywiste koszty administracyjne do zapłaty w rejestrze handlowym powinny być przejrzyste, uzasadnione i nie wpływać na dostępność. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES uważa, że powinien istnieć swobodny i łatwy dostęp transgraniczny do rejestrów przedsiębiorstw pozwalający na potwierdzenie informacji o przedsiębiorstwie, np. dotyczących zakazu pełnienia funkcji kierowniczych, tak by umożliwić kontrolę informacji dotyczących przedsiębiorstw i ograniczyć oszustwa transgraniczne. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES docenia to, że we wniosku Komisji wyraźnie uznano rolę, jaką odgrywają notariusze w wielu państwach członkowskich, gwarantując pewność prawa, udzielając porad prawnych i zapobiegając oszustwom i nadużyciom w coraz bardziej cyfrowym otoczeniu gospodarczym. EKES uważa w szczególności, że zapobieganie oszustwom i nadużyciom nie jest przeszkodą dla działalności gospodarczej, lecz przeciwnie, jest warunkiem wstępnym osiągnięcia sprawiedliwego i przejrzystego unijnego jednolitego rynku, na którym mikroprzedsiębiorstwa mają takie same możliwości i konkurują o klientów w sprawiedliwych i sprzyjających warunkach, oferując najlepsze produkty i usługi z korzyścią dla wszystkich uczestników rynku. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES popiera wniosek Komisji w sprawie ułatwienia transgranicznej mobilności spółek, w którym za pomocą prawodawstwa wtórnego określa się wyraźne warunki. Jednak, jak podkreślił Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w swoim orzecznictwie, należy wyjaśnić, że cel spółki dotyczący odniesienia pożytku z korzystniejszych przepisów sam w sobie nie stanowi nadużycia swobody przedsiębiorczości. Mobilność przedsiębiorstw ułatwi tworzenie miejsc pracy w całej UE. Należy niemniej wziąć pod uwagę szkodliwe skutki przekształcania, podziału i łączenia spółek na lokalnych i regionalnych rynkach pracy. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES sugeruje, by Komisja zwróciła uwagę na rozbieżności między dyrektywą 2005/56/WE w sprawie transgranicznego łączenia się spółek a proponowanymi procedurami dotyczącymi transgranicznych przekształceń i podziałów, tak by wyłonić możliwe konsekwencje dla ich skuteczności i atrakcyjności. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | EKES uważa, że nowa procedura przenoszenia siedziby firmy (przekształcenie transgraniczne) stworzy pewność prawną dzięki uprzedniej kontroli w państwie członkowskim pochodzenia i w państwie członkowskim przeznaczenia, która, w tym drugim przypadku, powinna być ograniczona do sprawdzenia wymogów dotyczących powiązania przekształconej spółki z jej krajowym porządkiem prawnym. Sądzi również, że użyteczna byłaby ogólna klauzula przeciwko nadużyciom prawa przedsiębiorczości. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | EKES popiera wniosek Komisji, w którym uwzględnia się fakt, że przekształcenia, łączenia i podziały spółek mogą zostać użyte w złych zamiarach. Nie jest jednak jasne, co rozumie się poprzez „sztuczną strukturę”. W związku z tym EKES uważa, że aby wyjaśnić pojęcie „sztucznej struktury”, należy ustalić kryteria lub wskaźniki, które wskazują na nieuczciwe praktyki lub nienależne korzyści podatkowe podważające pewność prawa, uczciwą konkurencję i ochronę socjalną. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Komitet przyjmuje z zadowoleniem zwolnienie małych przedsiębiorstw i mikroprzedsiębiorstw z analizy przez niezależnego biegłego, ponieważ koszt jego sprawozdania nadmiernie by je obciążał. Uważa, że sprawozdanie to powinno dotyczyć tylko dużych przedsiębiorstw chcących dokonać transgranicznego przekształcenia, połączenia lub podziału. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | EKES z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji, aby chronić istniejące prawa partycypacji pracowników. Pragnie jednak, by zgodnie z dyrektywą 2009/38/WE wzmocnić rolę europejskich rad zakładowych w przypadku przekształceń dużych przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie jednolitych zasad dotyczących ochrony wspólników mniejszościowych i wierzycieli, które nie istniały w dyrektywie 2005/56/WE. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | EKES podkreśla, że wszystkie narzędzia i procesy cyfrowe do celów przedmiotowych wniosków powinny być w pełni dostępne, w szczególności dla osób z niepełnosprawnością wzrokową. |
| --- | --- |

1.18.

2.   Wnioski Komisji

| 2.1. | Komisja zaproponowała kompleksowy zestaw środków (1)
  , (2) na rzecz stworzenia w Unii Europejskiej sprawiedliwych, wspierających rozwój i nowoczesnych przepisów prawa spółek. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Obecnie prawo spółek UE (3) obejmuje niektóre elementy cyfryzacji takie jak zobowiązanie państw członkowskich do udostępniania informacji online o spółkach kapitałowych. Jednak wymogi te są ograniczone i nieprecyzyjne, co prowadzi do poważnych różnic we wdrażaniu na szczeblu krajowym. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Celem wniosku (4) jest zapewnienie większej liczby rozwiązań cyfrowych dla przedsiębiorstw na jednolitym rynku oraz bardziej równych szans dla przedsiębiorstw w UE przy jednoczesnym zadbaniu o to, by państwa członkowskie miały niezbędną elastyczność umożliwiającą dostosowanie systemów krajowych i utrzymanie tradycji prawnych. Powinny one umożliwić i propagować stosowanie narzędzi i procesów cyfrowych w prawie spółek bez zakłóceń, co pozwoli państwom członkowskim na przeniesienie ich istniejących systemów kontroli ex ante do ery cyfrowej. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ogólnym celem omawianego wniosku jest zapewnienie sprawnego funkcjonowania jednolitego rynku przez cały okres istnienia spółki w jej kontaktach z organami związanych z rejestracją spółki i oddziałów oraz składaniem informacji, na całym terytorium UE. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Swoboda przedsiębiorczości odgrywa kluczową rolę w rozwoju jednolitego rynku, ponieważ pozwala przedsiębiorstwom prowadzić działalność gospodarczą w innych państwach członkowskich na stabilnych podstawach W praktyce korzystanie z tej swobody przez przedsiębiorstwa pozostaje trudne, zwłaszcza dla MŚP, co uznano w strategii jednolitego rynku z 2015 r. (5) Jednak niepewność prawa, częściowa nieadekwatność i brak przepisów regulujących niektóre operacje transgraniczne przedsiębiorstw oznaczają, że nie ma jasnych ram zapewniających skuteczną ochronę tych zainteresowanych podmiotów. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Skutecznym rozwiązaniem dla przedsiębiorstw pragnących przenieść się do innego państwa członkowskiego bez utraty osobowości prawnej lub konieczności renegocjacji umów handlowych jest przekształcenie transgraniczne. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) uznał, że swoboda przedsiębiorczości zapisana w art. 49 TFUE obejmuje prawo przedsiębiorstw posiadających siedzibę w państwie członkowskim do przeniesienia siedziby do innego państwa członkowskiego w drodze przekształcenia transgranicznego, bez utraty osobowości prawnej (6). W swym niedawnym wyroku w sprawie Polbud (7) TSUE potwierdził prawo spółek do prowadzenia przekształceń transgranicznych na podstawie swobody przedsiębiorczości. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Zgodnie z wyrokami TSUE (8) zharmonizowane przepisy dotyczące przekształcenia transgranicznego (9) mają głównie dwojaki cel:






  — | umożliwienie spółkom, zwłaszcza mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom, przeprowadzenia transgranicznego przekształcenia w sposób uporządkowany, efektywny i skuteczny, |
| --- | --- | --- |

2.7.

—

umożliwienie spółkom, zwłaszcza mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom, przeprowadzenia transgranicznego przekształcenia w sposób uporządkowany, efektywny i skuteczny,

| — | ustanowienie właściwej i proporcjonalnej ochrony stron, których operacje takie dotyczą w największym stopniu, takich jak pracownicy, wierzyciele i wspólnicy. |
| --- | --- |

—

ustanowienie właściwej i proporcjonalnej ochrony stron, których operacje takie dotyczą w największym stopniu, takich jak pracownicy, wierzyciele i wspólnicy.

| 2.8. | Wniosek zapewnia również zharmonizowane przepisy dotyczące ochrony wierzycieli i wspólników. Spółka musiałaby zapewnić przewidzianą ochronę wierzycieli i wspólników w planie transgranicznego przekształcenia. Przepisy uzupełniają również ostatnie inicjatywy mające na celu wzmocnienie zasad dotyczących pracowników delegowanych i zwalczania oszustw podatkowych i uchylania się od opodatkowania, a także wniosek Komisji w sprawie Europejskiego Urzędu ds. Pracy. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1132 (10) ujednolica istniejące dyrektywy dotyczące prawa spółek UE. Weszła w życie w dniu 20 lipca 2017 r., a przed upływem roku Komisja Europejska przedstawiła nowe wnioski w sprawie unowocześnienia prawa spółek UE. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES przyjmuje z zadowoleniem te inicjatywy Komisji Europejskiej, a także wspólne porozumienie instytucji europejskich i państw członkowskich co do tego, że należy kontynuować cyfryzację w celu wdrożenia strategii jednolitego rynku cyfrowego z 2015 r. (11) oraz planu działania na rzecz administracji elektronicznej z 2016 r. (12) |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | We wnioskach Komisji Europejskiej dotyczących zmiany dyrektywy (UE) 2017/1132 podejmuje się kroki niezbędne do tego, by zapewnić spółkom UE w takie same warunki, jakie mają spółki innych państw uprzemysłowionych posiadających dużą tradycję cyfrową takich jak USA, Kanada i Australia. Spółki muszą działać w pewnym środowisku prawnym i administracyjnym, które może sprostać nowym wyzwaniom gospodarczym i społecznym w zglobalizowanym świecie cyfrowym, a przy tym realizować również inne uprawnione interesy publiczne, takie jak ochrona pracowników, wierzycieli i wspólników mniejszościowych, oraz oferować odpowiednim organom wszystkie niezbędne środki do zwalczania oszustw lub nadużyć, takie jak transfer danych podatkowych w ramach współpracy administracyjnej (13), a także zapewniać rzetelność i wiarygodność dokumentów i informacji zawartych w rejestrach krajowych. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Jednak niezbędne jest wprowadzenie pewnych poprawek w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych i kosztów wdrażania proponowanych inicjatyw dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

3.4.

3.5.   Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę (UE) 2017/1132 w odniesieniu do stosowania narzędzi i procesów cyfrowych w prawie spółek – COM(2018) 239 final

| 3.5.1. | EKES przyjmuje z zadowoleniem przedmiotowy wniosek ustawodawczy (14), którego celem jest zapewnienie sprawnego funkcjonowania jednolitego rynku UE przez cały okres cały okres istnienia spółki w jej interakcji z organami związanymi z rejestracją spółki i oddziałów oraz ze składaniem informacji. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | EKES jest zdania, że cyfryzacja prawa spółek stanowi narzędzie do realizacji uczciwych, przejrzystych i skutecznych procesów. Nie jest celem samym w sobie, lecz musi służyć interesom przedsiębiorstw, zwłaszcza mikroprzedsiębiorstw. Z tego względu wniosek ustawodawczy w sprawie korzystania z cyfrowych narzędzi i procesów w zakresie prawa spółek powinien wdrażać wspomniane najważniejsze cechy nowoczesnego unijnego prawa spółek w epoce cyfrowej, mianowicie pewność prawa oraz zapobieganie nadużyciom, zapewnianie wiarygodnych informacji w celu uwzględnienia pełnych norm w zakresie własności rzeczywistej, kontrole zapobiegawcze i przejrzyste struktury korporacyjne, za pośrednictwem wiarygodnych rejestrów przedsiębiorstw. Tylko przestrzeganie tych warunków pozwoli w pełni wykorzystać potencjał cyfryzacji i umożliwi mikroprzedsiębiorstwom korzystanie z „cyfrowych równych warunków działania” w celu tworzenia wzrostu i miejsc pracy w UE. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | EKES z zadowoleniem przyjmuje uznanie i proponowane usunięcie przez Komisję Europejską przeszkód nakładających zbędne obciążenia i koszty administracyjne na przedsiębiorców, którzy pragną założyć nowe przedsiębiorstwo lub poszerzyć działalność poprzez rejestrację swoich oddziałów. Przeszkody, które należy usunąć, są następujące:






  a) | prawo krajowe zezwala na rejestrację spółki lub oddziału przez internet, zakazuje jej lub ją narzuca, powodując różnice, co nastręcza komplikacji MŚP (15); |
| --- | --- | --- |

3.5.3.

a)

prawo krajowe zezwala na rejestrację spółki lub oddziału przez internet, zakazuje jej lub ją narzuca, powodując różnice, co nastręcza komplikacji MŚP (15);

| b) | wielokrotnie publikuje się dane o spółce i sprawozdania finansowe oddziałów w biuletynach krajowych wielu państw członkowskich, w których występują oddziały; |
| --- | --- |

b)

wielokrotnie publikuje się dane o spółce i sprawozdania finansowe oddziałów w biuletynach krajowych wielu państw członkowskich, w których występują oddziały;

| c) | różne są warunki, pod którymi strony trzecie (inwestorzy, obywatele, inne spółki), uzyskują informacje o spółce w rejestrach krajowych (które informacje są przekazywane bezpłatnie, a które za opłatą). |
| --- | --- |

c)

różne są warunki, pod którymi strony trzecie (inwestorzy, obywatele, inne spółki), uzyskują informacje o spółce w rejestrach krajowych (które informacje są przekazywane bezpłatnie, a które za opłatą).

| 3.5.4. | EKES uważa, że rozwój cyfryzacji jest bardzo istotny, gdyż:






  a) | procedura rejestracji online jest na ogół tańsza, szybsza i wydajniejsza od procedur dokonywania zgłoszeń osobiście lub w formie papierowej (16); |
| --- | --- | --- |

3.5.4.

a)

procedura rejestracji online jest na ogół tańsza, szybsza i wydajniejsza od procedur dokonywania zgłoszeń osobiście lub w formie papierowej (16);

| b) | inicjatywa jest w pełni zgodna z istniejącymi aspektami cyfrowymi prawa spółek UE i się na nich opiera, zwłaszcza na systemie integracji rejestrów przedsiębiorstw (BRIS), który zasadza się na zobowiązaniach prawnych zapisanych w dyrektywie 2012/17/UE (17) oraz rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 2015/884 (18); |
| --- | --- |

b)

inicjatywa jest w pełni zgodna z istniejącymi aspektami cyfrowymi prawa spółek UE i się na nich opiera, zwłaszcza na systemie integracji rejestrów przedsiębiorstw (BRIS), który zasadza się na zobowiązaniach prawnych zapisanych w dyrektywie 2012/17/UE (17) oraz rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 2015/884 (18);

| c) | obecny wniosek będzie stanowić uzupełnienie wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia w sprawie utworzenia jednolitego portalu cyfrowego, który dotyczy ogólnej rejestracji online działalności biznesowej, z wyjątkiem zakładania spółek kapitałowych. Wniosek ten stanowi lex specialis w odniesieniu do jednolitego portalu cyfrowego (19). |
| --- | --- |

c)

obecny wniosek będzie stanowić uzupełnienie wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia w sprawie utworzenia jednolitego portalu cyfrowego, który dotyczy ogólnej rejestracji online działalności biznesowej, z wyjątkiem zakładania spółek kapitałowych. Wniosek ten stanowi lex specialis w odniesieniu do jednolitego portalu cyfrowego (19).

| 3.5.5. | Obawy dotyczące oszustw lub nadużyć, zwłaszcza firm przykrywek, nie powinny z różnych powodów utrudniać poparcia wniosku. Rozwianie tych obaw pozostawia się państwom członkowskim, które mają uregulować warunki zakładania spółek, w tym obowiązkową sądową, notarialną i/lub administracyjną kontrolę statutów spółek (20). Unia Europejska przyjęła już szereg środków dotyczących zapobiegania unikaniu opodatkowania przez przedsiębiorstwa, takich jak obowiązkowe ujawnianie przez pośredników informacji o systemach planowania podatkowego, transfer danych podatkowych w ramach współpracy administracyjnej (21), jak również obowiązkowe uznawanie zgodnych z rozporządzeniem eIDAS środków identyfikacji elektronicznej obywateli UE wydanych w innym państwie członkowskim. |
| --- | --- |

3.5.5.

| 3.5.6. | EKES popiera, jako ostateczny środek ochrony przed oszustwami, przepis umożliwiający państwom członkowskim zobowiązanie odpowiednich osób do stawiennictwa przed właściwym organem, lecz wyłącznie gdy jest to uzasadnione nadrzędnym interesem publicznym. EKES uważa, że cyfrowe procedury nie powinny być stosowane przez spółki holdingowe lub w przypadku przedstawicieli z pełnomocnictwa, które mogłoby ukrywać rzeczywistą zainteresowaną stronę; ostrzega też przed kradzieżą tożsamości. |
| --- | --- |

3.5.6.

| 3.5.7. | EKES docenia to, że we wniosku Komisji wyraźnie uznano rolę, jaką odgrywają notariusze w wielu państwach członkowskich, gwarantując pewność prawa, udzielając porad prawnych i zapobiegając oszustwom i nadużyciom w coraz bardziej cyfrowym otoczeniu gospodarczym. EKES uważa w szczególności, że zapobieganie oszustwom i nadużyciom nie utrudnia prowadzenia działalności gospodarczej, lecz przeciwnie, jest warunkiem wstępnym osiągnięcia sprawiedliwego i przejrzystego unijnego jednolitego rynku, w którym mikroprzedsiębiorstwa mają takie same możliwości i konkurują o klientów w sprawiedliwych i sprzyjających warunkach, oferując najlepsze produkty i usługi z korzyścią dla wszystkich uczestników rynku. |
| --- | --- |

3.5.7.

Aby zapewnić pewność prawną i uniknąć oszustw, państwa członkowskie powinny mieć możliwość przewidzenia, by właściwe władze i/lub notariusze przeprowadzali prewencyjne kontrole przez cały cykl życia przedsiębiorstwa, również w przypadku korzystania z gotowych formularzy, pod warunkiem że procedura może zostać w całości przeprowadzona online. Elektroniczne składanie dokumentów i automatyczna wymiana wyciągów z rejestrów przedsiębiorstw nie ma wpływu na wymogi zgodne z prawem krajowym w państwie rejestracji co do formy i prawidłowości przedstawionych dokumentów.

| 3.5.8. | EKES przyjmuje zatem z zadowoleniem propozycję Komisji Europejskiej, by ułatwić cyfryzację w prawie spółek na podstawie zasady jednorazowości, która będzie działać w oparciu o wzajemne zaufanie między państwami członkowskimi nadal stosującymi swoje krajowe wymogi dotyczące utworzenia spółki. |
| --- | --- |

3.5.8.

3.6.   Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę (UE) 2017/1132 w odniesieniu do transgranicznego przekształcania, łączenia i podziału spółek – COM(2018) 241 final

| 3.6.1. | Celem wniosku jest ustanowienie jasnych przepisów i dostosowanie prawa spółek do transgranicznej mobilności spółek w UE. Zachowuje on delikatną równowagę między konkretnymi przepisami i procedurami dotyczącymi transgranicznych operacji spółek mających na celu wykorzystanie potencjału jednolitego rynku a ochroną przed nadużyciami wszystkich zainteresowanych podmiotów, na które wpływają sprawy spółek, czyli pracowników, wierzycieli i wspólników mniejszościowych. |
| --- | --- |

3.6.1.

| 3.6.2. | EKES popiera przekształcenia transgraniczne w UE (22) i uwzględnienie we wniosku wyroku Trybunału Sprawiedliwości wydanego w 2017 r. w sprawie Polbud (23). W sprawie Polbud Trybunał orzekł, że przepis krajowy nakładający obowiązek przeprowadzenia likwidacji jako warunek wstępny transgranicznego przenoszenia spółek jest nieuzasadnionym i nieproporcjonalnym ograniczeniem, które jest tym samym niezgodne ze swobodą przedsiębiorczości. Ogólne zobowiązanie do postępowania likwidacyjnego nałożone przez państwo oznacza założenie ogólnego domniemania nadużycia, w związku z czym takie prawodawstwo jest nieproporcjonalne. Przeniesienie statutowej siedziby takiej spółki, bez przenoszenia jej rzeczywistej siedziby, wchodzi w zakres swobody przedsiębiorczości chronionej przez prawo UE. Dlatego też Trybunał Sprawiedliwości ponownie potwierdził prawo spółki do przenoszenia jedynie jej statutowej siedziby z jednego państwa członkowskiego do innego, chociażby owa spółka wykonywała zasadniczą część, a nawet całość swej działalności gospodarczej w pierwszym z tych państw członkowskich. Cel Polbudu polegający na odniesieniu pożytku z korzystniejszych przepisów sam w sobie nie jest wystarczający, aby wyprowadzać z niego istnienie nadużycia swobody przedsiębiorczości. |
| --- | --- |

3.6.2.

| 3.6.3. | EKES popiera w zasadzie ustanowienie procedury umożliwiającej takie przekształcenia i przyjęcie warunków merytorycznych w celu usunięcia niepewności prawnej wynikającej ze zróżnicowania przepisów krajowych, które wpływa negatywnie na spółki, zainteresowane podmioty i państwa członkowskie. Przepisy krajowe, gdy istnieją, są często niezgodne lub trudne do powiązania ze sobą. Ponadto ponad połowa państw członkowskich nie dopuszcza przekształceń transgranicznych. Negatywnie wpływa to szczególnie na MŚP, gdyż często brakuje im zasobów do prowadzenia procedur transgranicznych za pomocą kosztownych i skomplikowanych metod alternatywnych. |
| --- | --- |

3.6.3.

| 3.6.4. | Procedura zaczyna się od właściwego organu w państwie członkowskim wyjścia, które wydaje zaświadczenie potwierdzające dopuszczalność przekształcenia w ciągu jednego miesiąca, lub w wypadku obaw organ ten przeprowadza szczegółową kontrolę przez kolejny miesiąc. Procedura kończy się, gdy państwo członkowskie przeznaczenia rejestruje przekształconą spółkę w świetle wszystkich istotnych faktów i informacji, jeżeli przestrzega ona przepisów dotyczących rejestracji i ochrony pracowników. Komunikację między właściwymi organami będzie ułatwiać system integracji rejestrów przedsiębiorców (BRIS). Wątpliwości dotyczące partycypacji pracowników rozstrzyga się za pomocą ich prawa do informacji i konsultacji z przedsiębiorstwem w stosownym czasie. Ochronę pracowników może również potwierdzać organ państwa członkowskiego przeznaczenia. Ważną rolę odgrywają europejskie rady zakładowe. |
| --- | --- |

3.6.4.

| 3.6.5. | EKES pragnie wyrazić zastrzeżenia dotyczące tego, czy długotrwała i kosztowna procedura spełnia kryteria dotyczące korzystania ze swobody przedsiębiorczości w innym państwie członkowskim i jest zgodna z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-106/16 Polbud. Warto podkreślić, że Trybunał zinterpretował art. 54 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i zastosował ogólną zasadę proporcjonalności. Dlatego też prawo spółki do przekształcenia transgranicznego wynika z samego traktatu, a państwa członkowskie (i instytucje UE) muszą uważać, by go nie naruszyć. EKES popiera zatem procedurę przenoszenia siedziby firmy (przekształcenie transgraniczne) w państwie członkowskim wyjścia, ale zaleca, aby procedura w państwie członkowskim przeznaczenia (art. 86p) była ograniczona do kontroli ex ante wymogów dotyczących powiązania przekształconej spółki z jej krajowym porządkiem prawnym (24). Powinna jednak istnieć ogólna klauzula przeciwko nadużyciom prawa przedsiębiorczości. W ten sposób nowa procedura nie nałoży niepotrzebnych obciążeń wykraczających poza wyznaczone cele i jednocześnie zapewni państwu członkowskiemu przeznaczenia prawo do kontroli nadużyć nawet po przekształceniu. |
| --- | --- |

3.6.5.

| 3.6.6. | Ponadto konieczne jest wyjaśnienie pojęcia „sztucznych struktur” przedsiębiorstwa w państwie członkowskim tworzonych w celu uzyskania nienależnych ulg podatkowych. Jest to koncepcja opracowana głównie przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej i została zawarta w motywach i w art. 86c ust. 3. Ta kluczowa koncepcja umożliwi swobodę przedsiębiorczości spółki w innym państwie członkowskim lub jej zakaże. Należy ustalić wyraźne kryteria lub wskaźniki, tak by nie utrudniać uczciwej działalności gospodarczej opartej na racjonalnych decyzjach ekonomicznych, zgodnie ze sprawą Polbud Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

3.6.6.

| 3.6.7. | Transgraniczne łączenie się spółek (25): wniosek opiera się na pozytywnym doświadczeniu wynikającym z wdrażania dyrektywy 2005/56/WE (26) w sprawie transgranicznego łączenia się spółek, która dotyczy wyłącznie spółek kapitałowych, i usuwa jej niedociągnięcia. Wniosek wprowadza w związku z tym zharmonizowane przepisy prawa materialnego dotyczące ochrony wierzycieli i wspólników: dyrektywa 2005/56/WE zawierała wyłącznie przepisy proceduralne, np. obowiązek informowania wspólników, pozostawiając państwom członkowskim ochronę materialnoprawną. Wniosek zawiera nowy wymóg, by plan połączenia określał:






  — | gwarancje dla wierzycieli: wniosek wprowadza domniemanie, że nie ma naruszenia, jeżeli wierzyciele mają otrzymać spłatę ze strony gwaranta lub powstałej spółki, w oparciu o ocenę ich sytuacji przez niezależnego biegłego, |
| --- | --- | --- |

3.6.7.

—

gwarancje dla wierzycieli: wniosek wprowadza domniemanie, że nie ma naruszenia, jeżeli wierzyciele mają otrzymać spłatę ze strony gwaranta lub powstałej spółki, w oparciu o ocenę ich sytuacji przez niezależnego biegłego,

| — | prawo do wyjścia ze spółki dla wspólników, którzy nie głosowali lub którym nie przysługuje prawo głosu, oraz prawo do otrzymania odpowiedniego wynagrodzenia oraz prawo do zakwestionowania przed sądem krajowym proponowanego stosunku wymiany udziałów lub akcji. |
| --- | --- |

—

prawo do wyjścia ze spółki dla wspólników, którzy nie głosowali lub którym nie przysługuje prawo głosu, oraz prawo do otrzymania odpowiedniego wynagrodzenia oraz prawo do zakwestionowania przed sądem krajowym proponowanego stosunku wymiany udziałów lub akcji.

| 3.6.8. | EKES zgadza się również z innymi elementami wniosku Komisji, takimi jak:






  a) | zharmonizowane przepisy dotyczące informowania pracowników w konkretny i kompleksowy sposób o konsekwencjach transgranicznych połączeń spółek – dyrektywa 2005/56/WE zapewniała wyłącznie partycypację w zarządzie i odzwierciedlenie ich sytuacji w sprawozdaniu z działalności; |
| --- | --- | --- |

3.6.8.

a)

zharmonizowane przepisy dotyczące informowania pracowników w konkretny i kompleksowy sposób o konsekwencjach transgranicznych połączeń spółek – dyrektywa 2005/56/WE zapewniała wyłącznie partycypację w zarządzie i odzwierciedlenie ich sytuacji w sprawozdaniu z działalności;

| b) | zharmonizowane przepisy dotyczące procedury szybkiej ścieżki w wypadku mniej skomplikowanych połączeń lub też zwolnienie ze sprawozdania niezależnego biegłego za porozumieniem wszystkich wspólników lub podczas połączenia spółki dominującej ze spółką zależną; |
| --- | --- |

b)

zharmonizowane przepisy dotyczące procedury szybkiej ścieżki w wypadku mniej skomplikowanych połączeń lub też zwolnienie ze sprawozdania niezależnego biegłego za porozumieniem wszystkich wspólników lub podczas połączenia spółki dominującej ze spółką zależną;

| c) | integracja rejestrów przedsiębiorstw służąca wymianie informacji – zastosowanie narzędzi cyfrowych. |
| --- | --- |

c)

integracja rejestrów przedsiębiorstw służąca wymianie informacji – zastosowanie narzędzi cyfrowych.

| 3.6.9. | Transgraniczne podziały spółek (27): podlegają one różnym lub niezgodnym przepisom krajowym jedynie w trzynastu państwach członkowskich bez harmonizacji ze strony UE pomimo ich znaczenia dla wzrostu. By zapobiec nadużyciom i ochronić zainteresowane podmioty, konieczne jest wprowadzenie ram prawnych UE dla spółek kapitałowych, podobnie jak w wypadku przekształcania transgranicznego. Niezbędne jest wprowadzenie dwuetapowej procedury. Na pierwszym etapie sporządza się plan podziału wraz z dwoma szczegółowo przedstawionymi sprawozdaniami dotyczącymi konsekwencji podziału dla wierzycieli i pracowników. Ponadto dla średnich i dużych przedsiębiorstw potrzebne jest sprawozdanie niezależnego biegłego. Jest to jedynie pierwszy krok i EKES uważa, że wniosek powinien obejmować także transgraniczny podział poprzez zakup aktywów/pasywów istniejących spółek, a nie jedynie przypadek, w którym tworzone są nowe spółki. |
| --- | --- |

3.6.9.

| 3.6.10. | Obecnie przepisy krajowe różnią się znacznie między państwami członkowskimi i czasami nakładają nadmiernie rozbudowane procedury administracyjne, czemu Komisja musi zaradzić poprzez nowy wniosek, aby nie zniechęcać przedsiębiorstw do korzystania z nowych możliwości. Chociaż EKES popiera nowe przepisy i procedury, należy je jednak uważnie przeanalizować, tak by nie pociągały za sobą dodatkowych obciążeń administracyjnych i kosztów, wykraczających poza to, czego wymaga realizacja przyświecających im celów w zakresie ochrony pracowników, wierzycieli i wspólników. |
| --- | --- |

3.6.10.

| 3.6.11. | EKES przyjmuje z zadowoleniem zwolnienie małych przedsiębiorstw i mikroprzedsiębiorstw w art. 86 g wniosku z badania przez niezależnego biegłego, ponieważ koszt jego sprawozdania nadmiernie obciążałby mikro- oraz małe i średnie przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

3.6.11.

| 3.6.12. | EKES pragnie podkreślić rolę niezależnego biegłego w ujawnianiu oszustw jedynie w dużych przedsiębiorstwach w drodze analizy i gromadzenia dokumentów spółki w pisemnym sprawozdaniu, pod warunkiem spełnienia pewnych wymogów, np. istnienia skutecznej struktury kontroli wewnętrznej oraz standardowych procedur działania z myślą o zapobieganiu potencjalnym konfliktom interesów i ich łagodzeniu oraz zapewnieniu niezależności sprawozdań względem interesariuszy. |
| --- | --- |

3.6.12.

| 3.6.13. | EKES zdecydowanie popiera wniosek Komisji Europejskiej, który ustanawia po raz pierwszy procedurę przekształcenia transgranicznego i uzupełnia już ustalone procedury transgranicznego łączenia i podziałów spółek poprzez zwiększenie ochrony zainteresowanych stron. Jednak wynikające z tego różnice między procedurami transgranicznego łączenia a procedurami przekształcenia transgranicznego i podziału mogą mieć negatywny wpływ na te drugie. EKES sugeruje, by Komisja przeanalizowała te konsekwencje. |
| --- | --- |

3.6.13.

| 3.6.14. | EKES z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji, aby chronić istniejące prawa partycypacji pracowników. EKES uważa, że w spółce powstałej w wyniku przekształcenia transgranicznego musi nadal obowiązywać co najmniej taki sam poziom partycypacji pracowników jak określono w przepisach państwa członkowskiego wyjścia, zgodnie z procedurą i standardowymi zasadami przewidzianymi w dyrektywie 2001/86/WE (28). |
| --- | --- |

3.6.14.

| 3.6.15. | EKES podkreśla istotną rolę europejskich rad zakładowych utworzonych w dużych spółkach, które mają zostać przekształcone, i apeluje o ich większy udział, zgodnie z dyrektywą 2009/38/WE (29). |
| --- | --- |

3.6.15.

| 3.7. | Ogólnie, EKES podkreśla, że wszystkie narzędzia i procesy cyfrowe do celów przedmiotowych wniosków powinny być w pełni dostępne dla osób z niepełnosprawnościami, w szczególności dla osób z niepełnosprawnością wzrokową. |
| --- | --- |

3.7.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2018) 239 final.

1

(2)  COM(2018) 241 final.

2

(3)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1132 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie niektórych aspektów prawa spółek (Dz.U. L 169 z 30.6.2017, s. 46).

3

(4)  COM(2018) 239 final.

4

(5)  COM(2015) 550 final.

5

(6)  Cartesio, C-210/06, EU:C:2008:723, pkt 109–112. VALE, C-378/10, ECLI:EU:C:2012:440, pkt 32.

6

(7)  Polbud – Wykonawstwo, Sprawa C-106/16, ECLI:EU:C:2017:804.

7

(8)  Zob. przypisy 6 i 7.

8

(9)  COM(2018) 241 final.

9

(10)  Dz.U. L 169 z 30.6.2017, s. 46.

10

(11)  COM(2015) 192 final.

11

(12)  COM(2016) 179 final.

12

(13)  Dyrektywa Rady 2011/16/UE z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania i uchylająca dyrektywę 77/799/EWG (Dz.U. L 64 z 11.3.2011, s. 1).

13

(14)  COM(2018) 239 final.

14

(15)  COM(2018) 241, s. 3.

15

(16)  COM(2018) 241, s. 5.

16

(17)  Dz.U. L 156 z 16.6.2012, s. 1.

17

(18)  Dz.U. L 144 z 10.6.2015, s. 1.

18

(19)  COM(2017) 256 final.

19

(20)  Art. 10 ujednoliconej dyrektywy o prawie spółek (UE) 2017/1132.

20

(21)  Dyrektywa Rady 2011/16/UE z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania i uchylająca dyrektywę 77/799/EWG (Dz.U. L 64 z 11.3.2011, s. 1).

21

(22)  Operacja, w ramach której spółka założona i zarejestrowana zgodnie z prawem państwa członkowskiego, która nie została rozwiązana lub postawiona w stan likwidacji, przekształca się w inną spółkę założoną i zarejestrowaną zgodnie z prawem innego państwa członkowskiego, zachowując swą osobowość prawną.

22

(23)  Sprawa C-106/16. ECLI:EU:C:2016:804. Polbud był spółką założoną w Polsce i zdecydował się przenieść swą statutową siedzibę do Luksemburga, nie zmieniając lokalizacji swej rzeczywistej siedziby. Otwarcie postępowania likwidacyjnego zostało zapisane w polskim rejestrze handlowym i wyznaczono jej likwidatora. W 2013 r. siedzibę statutową Polbudu przeniesiono do Luksemburga. Polbud stał się Consoil Geotechnik Sàrl, spółką na mocy prawa luksemburskiego. Następnie złożył wniosek w polskim sądzie rejestrowym w celu skreślenia go z polskiego rejestru handlowego. Sąd rejestrowy odrzucił tenże wniosek. Polbud zaskarżył te decyzję. Sąd Najwyższy w Polsce, w którym złożono apelację, najpierw zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości, czy swoboda przedsiębiorczości ma zastosowanie do przeniesienia wyłącznie statutowej siedziby spółki utworzonej na podstawie prawa jednego z państw członkowskich na terytorium innego państwa członkowskiego, w którym ta spółka jest przekształcana w spółkę na mocy prawa tego innego państwa członkowskiego, gdy nie zmienia się lokalizacja rzeczywistej siedziby tej spółki. Zob. również https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2017-10/cp170112en.pdf.

23

(24)  Wyroki w sprawach Vale Epitesi, C-378/10, EU:C:2012:440, pkt 31 i Polbud C-106/16, ECLI:EU:C:2017:804, pkt 33, 35, 44.

24

(25)  Operacja, w ramach której jedna lub więcej spółek z jednego lub więcej państw członkowskich przenosi swoje aktywa i pasywa na istniejącą (nabywającą) spółkę lub nową spółkę.

25

(26)  Dyrektywa 2005/56/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 października 2005 r. w sprawie transgranicznego łączenia się spółek kapitałowych, która jest obecnie częścią dyrektywy ujednolicającej z 2017 r.

26

(27)  Operacja, w ramach której spółka ulega podziałowi i przenosi wszystkie lub niektóre ze swych aktywów i pasywów na istniejącą lub nową spółkę/istniejące lub nowe spółki w innym państwie członkowskim.

27

(28)  Dyrektywa Rady 2001/86/WE z dnia 8 października 2001 r. uzupełniająca statut spółki europejskiej w odniesieniu do uczestnictwa pracowników (Dz.U. L 294 z 10.11.2001, s. 22).

28

(29)  Dyrektywa 2009/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie ustanowienia europejskiej rady zakładowej lub trybu informowania pracowników i konsultowania się z nimi w przedsiębiorstwach lub w grupach przedsiębiorstw o zasięgu wspólnotowym (wersja przekształcona) (Dz.U. L 122 z 16.5.2009, s. 28).

29

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/33 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/33

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego a) „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji »Horyzont Europa« oraz zasady uczestnictwa i upowszechniania obowiązujące w tym programie”

[COM(2018) 435 final – 2018/0224 (COD)]

b) „Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program szczegółowy służący realizacji programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji »Horyzont Europa«”

[COM(2018) 436 final – 2018/0225 (COD)]

(2019/C 62/05)

| Sprawozdawca: | Gonçalo LOBO XAVIER |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Gonçalo LOBO XAVIER

| Wniosek o konsultację | a) | Parlament Europejski, 14.6.2018
  Rada, 25.6.2018 |
| --- | --- | --- |

Wniosek o konsultację

a)

Parlament Europejski, 14.6.2018

Rada, 25.6.2018

| b) | Parlament Europejski, 14.6.2018
  Rada, 27.6.2018 |
| --- | --- |

b)

Parlament Europejski, 14.6.2018

Rada, 27.6.2018

Podstawa prawna

| a) | Art. 173 ust. 3, art. 182 ust. 1, 4 i 5, art. 188 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej; art. 7 ust. 5 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej |
| --- | --- |

a)

Art. 173 ust. 3, art. 182 ust. 1, 4 i 5, art. 188 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej; art. 7 ust. 5 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej

| b) | Art. 173 ust. 3 i art. 182 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| --- | --- |

b)

Art. 173 ust. 3 i art. 182 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

2.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

187/1/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES przyjmuje z zadowoleniem jednoznaczne stwierdzenie Komisji Europejskiej, że badania naukowe i innowacje muszą pozostać istotnym priorytetem UE, również w kontekście następnych wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027. Wyraża również satysfakcję, że wiele zaleceń przedstawionych przez Komitet ds. śródokresowej oceny programu „Horyzont 2020” zostało przyjętych w dziedzinach takich jak prowadzenie badań opartych na współpracy oraz mobilność, a także że podjęto działania w celu wzmocnienia innowacji, przezwyciężenia różnic między regionami, wspierania działań w zakresie nauki i innowacji wśród obywateli, zaradzenia niskim wskaźnikom powodzenia i zmniejszenia obciążeń administracyjnych (1). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES podkreśla, że nauka, badania i innowacje muszą stanowić kluczowe elementy procesu budowania wspólnoty europejskiej; popiera zatem przyjęte w programie „Horyzont Europa” podejście zmierzające do przybliżenia obywatelom działań i osiągnięć w tych dziedzinach. W tym celu częścią tej strategii musi być skuteczne komunikowanie nie tylko szans płynących z programu, lecz także wpływu działań w zakresie badań naukowych i innowacji na życie obywateli, tak aby zachęcić państwa członkowskie do większego wsparcia tych wysiłków. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES popiera projekt misji w dziedzinie badań naukowych i innowacji w ramach strategii „Horyzont Europa” mających na celu osiągnięcie skuteczniejszych rezultatów badań naukowych i innowacji oraz rzeczywistą zmianę postrzegania przez obywateli nauki i jej oddziaływania na ich życie codzienne. EKES wzywa do pilnego określenia strategicznych misji mogących stymulować ekosystemy badań naukowych i innowacji w całej Europie oraz wspierających badania naukowe oparte na współpracy jako główny środek pozyskiwania wiedzy i wywierania wpływu. Misje te powinny skupiać się na konkretnych, wymiernych i osiągalnych celach oraz być otwarte dla wszystkich możliwych uczestników i pozyskiwać talenty z różnych miejsc w Europie. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES popiera otwarcie misji na różnorodne rozwiązania oddolne i objęcie nimi całego cyklu życia badań naukowych i innowacji. W związku z tym, że misje powinny uwzględniać średnio- i długoterminowe cele, przyjęte w ich ramach podejście powinno również odzwierciedlać duże znaczenie badań technologii o niskim poziomie gotowości (TRL). Misje nie powinny być ukierunkowane jedynie na liniowe modele innowacji, które są często ograniczone do innowacji stopniowych, lecz powinny wyraźnie zachęcać do stosowania przełomowych modeli innowacji. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Jako przedstawiciel zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego EKES gotów jest zapewniać aktywny wkład w proces współprojektowania misji i popiera ten pomysł, trzeba jednak pamiętać o tym, że podejmowanie decyzji na szczeblu zbyt bliskim użytkownikom końcowym może ograniczać zakres misji oraz ich radykalnie innowacyjny charakter. Rady ds. misji powinny dysponować wysoką jakością i wystarczającą masą krytyczną, zapewnianymi przez wszystkie zainteresowane strony, aby uniknąć zarówno stopniowego rozwijania już prowadzonych badań, jak i misji znacznie wykraczających poza istniejące zdolności techniczne lub technologiczne. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES zwraca uwagę na Europejską Radę ds. Innowacji (EIC) jako ważny instrument wsparcia przełomowych innowacji oraz przedsiębiorczości i konkurencyjności na szczeblu UE. W tym kontekście, uwzględniając sytuację w Europie, EKES uważa, że EIC powinna w szczególności skupić się na bardzo innowacyjnych i przełomowych MŚP i przedsiębiorstwach typu start-up. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES podziela pogląd, że program „Horyzont Europa” powinien uwzględniać w sposób systematyczny nauki społeczne i humanistyczne. Podejście do nauk społecznych i humanistycznych powinno być ściśle powiązane z podejściem technologicznym. Innowacyjność znacznie wykracza poza technologię, a łączenie różnych wizji, kompromisów i wyzwań będzie lepiej kształtować europejski sektor badań naukowych i innowacji. Komitet uważa, że „wykraczanie poza technologię” pobudziłoby nauki społeczne i humanistyczne w ramach programu „Horyzont Europy”. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES popiera podejście polityczne oparte na tzw. otwartej nauce jako środku pozwalającym skupić się na doskonałości nauki i wysokiej jakości wiedzy. Otwarta nauka ma zasadnicze znaczenie dla ogólnego rozwoju nauki w instytucjach europejskich, należy jednak rozważyć wprowadzenie określonych ram czasowych na publikację wszystkich wyników naukowych, by zagwarantować udostępnienie wszystkich wyników projektów w odpowiednich repozytoriach i w dokładnie określonych ramach czasowych. EKES z zadowoleniem przyjmuje wymóg zapewnienia otwartego dostępu do publikacji i danych badawczych, ale zdecydowanie zaleca prowadzenie regularnych konsultacji ze stronami zainteresowanymi badaniami odnośnie do przyszłych wymogów w zakresie otwartej nauki. W programie „Horyzont Europa” należy zachować możliwość wyłączenia z tego wymogu. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES podziela opinię, że zaprojektowana na nowo struktura filarowa poprawi spójność wewnętrzną, zwłaszcza przez włączenie technologii przemysłowych do filaru 2, co zwiększy wkład przemysłu w rozwiązywanie globalnych wyzwań oraz dopasowując podaż nowych rozwiązań do popytu na nie. Podejście to jest bardzo atrakcyjne, natomiast Komitet sugeruje, by wspierać konsorcja stosujące zamknięty cykl innowacji, tj. obejmujący partnerów akademickich, którzy tworzą innowacyjne rozwiązania, dostawców rozwiązań, którzy je rozwijają, oraz użytkowników końcowych, którzy wyrażają swoje potrzeby, by móc prowadzić działalność zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Komitet przyjmuje również z zadowoleniem cel dotyczący dalszego upraszczania zasad pomocy państwa, by ułatwić łączenie różnych funduszy, co może mieć zasadnicze znaczenie dla przezwyciężania istotnych różnic między państwami członkowskimi i regionami pod względem liczby udanych projektów w zakresie badań naukowych i innowacji. Synergie między różnymi unijnymi programami finansowania a politykami UE, a konkretnie funduszami strukturalnymi za pośrednictwem kompatybilnych przepisów, są bardzo ważne dla zapewnienia jak największego oddziaływania projektów w zakresie badań naukowych i innowacji. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES podkreśla, że wspieranie mobilności naukowców poprzez działanie „Maria Skłodowska-Curie” (MSCA) ma fundamentalne znaczenie dla dalszego wzmacniania europejskiej przestrzeni badawczej, a w ramach unijnych i krajowych strategii należy dążyć do zapewnienia specjalistom odpowiednich i atrakcyjnych warunków pracy, aby zapobiec zjawisku drenażu mózgów, które faktycznie szkodzi osiągnięciu spójności w UE. Ponadto jest bardzo ważne, by w ramach programu Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERBN) zwiększyć wsparcie dla naukowców znajdujących się na wczesnym etapie kariery. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES uważa, że w ramach filaru „Wzmacnianie europejskiej przestrzeni badawczej” należy położyć szczególny nacisk na nauczanie przedmiotów ścisłych i komunikację naukową. Wzmocniłoby to naukę z udziałem społeczeństwa i dla społeczeństwa w ramach tego filaru, a w rezultacie także w ramach programu „Horyzont Europa”. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1. | EKES przyjmuje z zadowoleniem niedawne starania Komisji na rzecz wzmocnienia wzrostu gospodarczego w Europie za pomocą nowych i wyważonych polityk europejskich wspieranych przez większe propagowanie działań w zakresie badań naukowych, rozwoju i innowacji, które mogą zapewnić Europie pozycję lidera w wielu dziedzinach (2). Europejscy wynalazcy i badacze osiągnęli w ostatnich latach wiele celów, nadal jednak nie jest to w pełni doceniane przez obywateli europejskich z kilku powodów, takich jak: brak komunikacji, niewielkie zaangażowanie ze strony społeczności, a nawet obojętność obywateli wobec osiągnięć naukowych. Ważne jest zatem, aby zmienić to podejście w europejskim społeczeństwie, nie tylko w perspektywie krótkoterminowej, lecz także aby przyczynić się do budowy długotrwałego ekosystemu innowacji i badań naukowych zakorzenionego w całym społeczeństwie. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | EKES popiera podejście, zgodnie którym to dzięki określeniu najważniejszych globalnych wyzwań będzie można zmienić poglądy obywateli, w ramach zdecydowanych wysiłków na rzecz mobilizacji i zaangażowania społeczeństwa w projekt europejski. Zwiększanie konkurencyjności Europy przez innowacje ma zasadnicze znaczenie i przywódcy muszą brać je pod uwagę przy ustalaniu priorytetów politycznych. Nie można jedynie powiedzieć, że działania w dziedzinie badań, rozwoju i innowacji wnoszą znaczny wkład w tworzenie miejsc pracy i wzrost gospodarczy. Nie wystarczy sama informacja, że za dwie trzecie wzrostu gospodarczego w Europie odpowiadają obecnie działania w sektorze badań, rozwoju i innowacji. Państwa członkowskie muszą uczestniczyć w tym wspólnym wysiłku. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | EKES przyjmuje z zadowoleniem wniosek dotyczący nowego europejskiego programu w zakresie badań naukowych i innowacji, który ma wspierać i stymulować badania naukowe i innowacje na szczeblu UE w latach 2021–2027, oraz jego główne elementy, a mianowicie skupienie się na otwartej nauce, globalnych wyzwaniach i konkurencyjności przemysłowej oraz otwartych innowacjach. EKES jest przekonany, że podejście oparte na współtworzeniu i angażujące wszystkie zainteresowane strony ze społeczności związanej z wiedzą i innowacyjnością, stanowi podstawę zwiększania europejskiej konkurencyjności, tworzenia miejsc pracy, zapewniania spójności społecznej, a zwłaszcza zwalczania bezrobocia wśród młodzieży, oraz ochrony środowiska zgodnie z programem działań ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 i celami zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Program „Horyzont Europa” wydaje się odzwierciedlać priorytet Komisji zakładający budowę ekosystemu innowacji i badań naukowych, który pozwoliłby UE poprawić konkurencyjność poprzez działania strukturalne mające oddziaływanie gospodarcze i społeczne. Znajduje to potwierdzenie nie tylko w proponowanym zwiększeniu pakietu finansowego, ale również w działaniach planowanych w ramach trzech filarów programu. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | EKES popiera główne nowe elementy zawarte we wniosku dotyczącym programu „Horyzont Europa”, a mianowicie: (i) wspieranie przełomowych innowacji przez Europejską Radę ds. Innowacji, (ii) zwiększanie oddziaływania dzięki ukierunkowaniu na misje i zaangażowanie obywateli: misje w dziedzinie badań naukowych i innowacji; (iii) wzmocnienie współpracy międzynarodowej; (iv) wzmocnienie otwartości przez silniejszą politykę otwartej nauki; oraz (v) racjonalizację systemu finansowania poprzez nowe podejście do partnerstw europejskich. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ustanowienie unijnych misji oddolnych w dziedzinie badań naukowych i innowacji skupiających się na globalnych wyzwaniach i konkurencyjności przemysłowej może być dobrą metodą na większe zaangażowanie społeczeństwa w działania w zakresie badań naukowych i innowacji. Podejście to może stanowić skuteczny sposób na zaangażowanie społeczeństwa i obywateli w te misje, które mają dopiero zostać określone, stworzy też poczucie wspólnoty, które może być istotne dla osiągnięcia istotnych wyników i skutków. Raz jeszcze zorganizowane społeczeństwo obywatelskie może odegrać w tym procesie niezwykle istotną rolę. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | EKES docenia też to, że program „Horyzont Europa” ma wspierać partnerstwa publiczno-prywatne (PPP) jako skuteczne narzędzie wzmacniania badań prowadzonych w ramach współpracy i skupionych na badaniach naukowych i innowacjach wspieranych przez przemysł. Pozytywne jest położenie nacisku na mniejszą liczbę partnerstw o większym oddziaływaniu. Europa musi zdać sobie sprawę, że pozostało jeszcze wiele do zrobienia, by osiągnąć sprawnie działający proces współpracy środowisk akademickich i przemysłu. Istnieje oczywiście wiele dobrych przykładów i najlepszych praktyk, wciąż jednak istnieją możliwości poprawy. PPP stanowią jedno z narzędzi pozwalających wyeliminować istniejącą przepaść między tymi dwoma różnymi, lecz wzajemnie się uzupełniającymi światami: środowiskiem akademickim i przemysłem oraz rynkiem. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | EKES ponownie (3) wzywa Komisję do podejmowania stałych działań na rzecz ograniczenia poziomu biurokracji w ramach programu „Horyzont Europa”. Komitet przyjmuje zatem z zadowoleniem propozycję Komisji dotyczącą ograniczenia biurokracji i poprawy czasu potrzebnego na wprowadzenie produktu na rynek bądź poprawy poziomu odpowiedzi na wnioski, zgodnie z doświadczeniami np. programu „Horyzont 2020” w przypadku specjalnego „instrumentu MŚP”. Uproszczenie musi stanowić jeden z głównych celów programu „Horyzont Europa”, szczególnie w odniesieniu do czasu potrzebnego na przyznanie dotacji, a następnie na wprowadzenie na rynek, stałych stawek finansowania, zmniejszenia liczby instrumentów, ograniczenia stosowania arkuszy czasu pracy, powszechnego stosowania płatności ryczałtowych itp. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | EKES uważa, że obok ograniczania biurokracji, większego uproszczenia i bardziej widocznej kampanii na rzecz przyciągnięcia MŚP do działalności w dziedzinie badań naukowych i innowacji, bardzo pożądana jest również koncepcja leżąca u podstaw Europejskiej Rady ds. Innowacji (EIC), zwłaszcza w odniesieniu do wspierania komercjalizacji, ekspansji innowacji i przedsiębiorców. W istocie EKES jest zdania, że dzięki tej strategii stopień powodzenia przedsięwzięć może wzrosnąć, biorąc pod uwagę, że w przeszłości niektóre przedsiębiorstwa typu start-up i pomysły nie odniosły sukcesu z różnych przyczyn, które EIC pragnie wyeliminować. Nie możemy zapomnieć, że należy zmienić europejską kulturę, tak aby stała się mniej niechętna ryzyku. Europejska Rada ds. Innowacji wniesie wkład w te wysiłki i powinna uwzględniać w swoich ogólnych celach i kryteriach oceny działania w dziedzinie badań i innowacji obarczone wysokim ryzykiem. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | EKES popiera pomysł zaangażowania większej liczby MŚP i przedsiębiorstw typu start-up w program, ma jednak wątpliwości co do propozycji dotyczącej ekspansji. Pomimo wcześniejszych starań podejmowanych za pośrednictwem programów ramowych nadal istnieje potrzeba większego zaangażowania MŚP w działania oparte na badaniach naukowych i innowacjach, a program „Horyzont Europa” stanowiłby najlepszą szansę na włączenie ich w te działania. Pomysł większego zaangażowania za pośrednictwem kapitału może być dobry, ale trzeba tu wysłać jasny sygnał dla wszystkich przedsiębiorstw. To, że MŚP nadal postrzegają własność kapitału z odmiennej perspektywy oznacza, że kwestia ta wymaga pełnego wyjaśnienia w programie, by zwiększyć udział wspólnoty i uniknąć błędnych interpretacji. MŚP mają długą tradycję kapitału opartego na przedsiębiorstwach rodzinnych, a propozycje dotyczące otwarcia ich kapitału na rynek dzięki finansowaniu z programu mogą budzić konkretne wątpliwości. W związku z tym EKES zwraca się do Komisji o bardzo jasne wyjaśnienie tej interesującej propozycji. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | EKES zgadza się też z zasadą, że nie należy przyznawać przedsiębiorcom unijnych inwestycji finansowych bez nawiązania dialogu z UE. To hasło niedawno ogłoszone przez komisarza Moedasa na publicznej sesji ilustruje ambitny zamysł zwiększenia bezpośrednich kontaktów z przedsiębiorcami i kandydatami, jest też jednak bardzo ryzykowną postawą – nie jest jeszcze jasne, jakie zasoby zostaną przeznaczone na przeprowadzanie rozmów z kandydatami, a cały proces wymaga usprawnienia. EKES jest jednak w pełni gotów poprzeć to nowe podejście i nawet oferuje pomoc we współpracy w przypadku tego procesu przez służenie fachową wiedzą swoich członków i wsparciem ze strony organizacji społeczeństwa obywatelskiego, które reprezentują jego członkowie. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Ponadto EKES przyjmuje z zadowoleniem działania na rzecz zwiększenia synergii finansowania między różnymi programami. Synergie w finansowaniu mogą odegrać istotną rolę w wykorzystywaniu i poprawie zdolności w zakresie badań naukowych i innowacji w różnych regionach Europy. Większa synergia z innymi unijnymi programami finansowania i politykami, a mianowicie z funduszami strukturalnymi, przez uzgodnienie ze sobą odpowiednich regulacji, powinna być kluczowym punktem w tym zakresie. W istocie zgodnie z przepisami w sprawie WRF dotyczącymi funduszy spójności państwa członkowskie mogą przenieść do 5 % swoich środków z jednego funduszu do innego, co umożliwia im przenoszenie środków na inwestycje do innych zidentyfikowanych kluczowych dziedzin. Może to stanowić kolejny ważny krok w kierunku lepszego zaangażowania państw członkowskich w wysiłki zmierzające do osiągnięcia celów programu na rzecz innowacji i dokonania znaczących postępów w realizacji agendy naukowej. EKES uważa, że program ten może odnieść sukces i wywierać rzeczywisty wpływ na życie codzienne obywateli jedynie pod warunkiem zaangażowania sektorów publicznego i prywatnego. Innym ważnym aspektem byłoby ujednolicenie zasad i przepisów dotyczących poszczególnych funduszy, przynajmniej w odniesieniu do tych samych rodzajów działalności, zwłaszcza w dziedzinie badań naukowych i innowacji. |
| --- | --- |

2.12.

3.   Wniosek dotyczący programu „Horyzont Europa” (2021–2027)

| 3.1. | Wniosek Komisji dotyczący programu „Horyzont Europa” opiera się na ogłoszeniu istotnego osiągnięcia – programu w dziedzinie badań naukowych i innowacji o wartości 100 mld EUR, który już teraz jest krokiem w kierunku ustanowienia europejskiego społeczeństwa opartego na wiedzy, nauce i innowacjach. To, że państwa członkowskie zgodziły się na to zwiększenie budżetu, wskazuje nie tylko na zaangażowanie polityczne, lecz także stanowi jasny komunikat dla świata, że Europa chce być liderem w dziedzinie innowacji i że stwarza ku temu warunki finansowania. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Obok zwiększenia środków finansowych wprowadzono kilka nowych i innowacyjnych pomysłów, na które EKES pragnie zwrócić uwagę jako na punkty pochodzące bezpośrednio z wniosku i mające istotne znaczenie w kontekście niniejszej opinii. W związku z tym EKES pragnie zwrócić zwięźle uwagę na następujące kwestie:






  a) | Trójfilarowa struktura programu „Horyzont Europa”: jak stwierdza Komisja, program „Horyzont Europa” nie stanowi rewolucji, lecz ewolucję. Opiera się zatem na trzech głównych filarach: „Otwarta nauka”, który obejmuje Europejską Radę ds. Badań Naukowych (ERBN), działanie „Maria Skłodowska-Curie” i infrastrukturę badawczą; „Globalne wyzwania i konkurencyjność przemysłowa”, który obejmuje pięć klastrów: „zdrowie”, „integracyjne i bezpieczne społeczeństwo”, „technologie cyfrowe i przemysł”, „klimat, energetyka i mobilność”, „żywność i zasoby naturalne”; oraz filar „Otwarte innowacje”, w którego skład wchodzą Europejska Rada ds. Innowacji (EIC), europejskie ekosystemy innowacji i Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT). Wspomniane trzy filary zostaną uzupełnione działalnością służącą wzmocnieniu europejskiej przestrzeni badawczej. |
| --- | --- | --- |

3.2.

a)

Trójfilarowa struktura programu „Horyzont Europa”: jak stwierdza Komisja, program „Horyzont Europa” nie stanowi rewolucji, lecz ewolucję. Opiera się zatem na trzech głównych filarach: „Otwarta nauka”, który obejmuje Europejską Radę ds. Badań Naukowych (ERBN), działanie „Maria Skłodowska-Curie” i infrastrukturę badawczą; „Globalne wyzwania i konkurencyjność przemysłowa”, który obejmuje pięć klastrów: „zdrowie”, „integracyjne i bezpieczne społeczeństwo”, „technologie cyfrowe i przemysł”, „klimat, energetyka i mobilność”, „żywność i zasoby naturalne”; oraz filar „Otwarte innowacje”, w którego skład wchodzą Europejska Rada ds. Innowacji (EIC), europejskie ekosystemy innowacji i Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT). Wspomniane trzy filary zostaną uzupełnione działalnością służącą wzmocnieniu europejskiej przestrzeni badawczej.

| b) | Utworzenie Europejskiej Rady ds. Innowacji (EIC) ma pomóc UE stać się liderem innowacji tworzących nowe rynki. Europa dąży do osiągnięcia tego celu od lat, jednak mimo tych działań i znakomitych pomysłów oraz bardzo silnej społeczności specjalistów w dziedzinie innowacji i badań naukowych poziom wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy nie odzwierciedla poziomu zaangażowania. Zatem wniosek Komisji ustanowiłby punkt kompleksowej obsługi, aby przenosić najbardziej obiecujące i przełomowe technologie o dużym potencjale z laboratorium na rynek oraz pomagać najbardziej innowacyjnym przedsiębiorstwom typu start-up i innym rozwijać swoje pomysły. Nowo utworzona Rada ds. Innowacji pomoże identyfikować i finansować dynamicznie się rozwijające innowacje obarczone wysokim ryzykiem o silnym potencjale stworzenia zupełnie nowych rynków. Zapewni bezpośrednie wsparcie innowatorom przez dwa główne instrumenty finansowania, z których jeden jest przeznaczony dla wczesnych etapów, a drugi dla rozwoju i wprowadzania na rynek. EIC uzupełni Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT). EKES uważa, że EIC powinna skupić się na bardzo innowacyjnych i przełomowych MŚP i przedsiębiorstwach typu start-up. |
| --- | --- |

b)

Utworzenie Europejskiej Rady ds. Innowacji (EIC) ma pomóc UE stać się liderem innowacji tworzących nowe rynki. Europa dąży do osiągnięcia tego celu od lat, jednak mimo tych działań i znakomitych pomysłów oraz bardzo silnej społeczności specjalistów w dziedzinie innowacji i badań naukowych poziom wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy nie odzwierciedla poziomu zaangażowania. Zatem wniosek Komisji ustanowiłby punkt kompleksowej obsługi, aby przenosić najbardziej obiecujące i przełomowe technologie o dużym potencjale z laboratorium na rynek oraz pomagać najbardziej innowacyjnym przedsiębiorstwom typu start-up i innym rozwijać swoje pomysły. Nowo utworzona Rada ds. Innowacji pomoże identyfikować i finansować dynamicznie się rozwijające innowacje obarczone wysokim ryzykiem o silnym potencjale stworzenia zupełnie nowych rynków. Zapewni bezpośrednie wsparcie innowatorom przez dwa główne instrumenty finansowania, z których jeden jest przeznaczony dla wczesnych etapów, a drugi dla rozwoju i wprowadzania na rynek. EIC uzupełni Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT). EKES uważa, że EIC powinna skupić się na bardzo innowacyjnych i przełomowych MŚP i przedsiębiorstwach typu start-up.

| c) | W strategicznym planie innowacji EIT ujęte zostaną przyszłe wspólnoty wiedzy i innowacji (WWiI). EKES uważa, że nie należy znacznie zwiększać ich liczby, która powinna pozostać ograniczona zgodnie z zasadą upraszczania sektora badań naukowych i innowacji. Dodatkowo przyszłe WWiI powinny gwarantować reprezentację różnych państw europejskich, także jeśli chodzi o lokalizację ośrodków innowacji. Przedsiębiorczość wspierana filarem akademickim (np. kształcenie w zakresie przedsiębiorczości, wspieranie silnej współpracy pozadyscyplinarnej między przemysłem a środowiskiem akademickim oraz określanie perspektywicznych umiejętności potrzebnych przyszłym innowatorom) wymaga wzmocnienia. |
| --- | --- |

c)

W strategicznym planie innowacji EIT ujęte zostaną przyszłe wspólnoty wiedzy i innowacji (WWiI). EKES uważa, że nie należy znacznie zwiększać ich liczby, która powinna pozostać ograniczona zgodnie z zasadą upraszczania sektora badań naukowych i innowacji. Dodatkowo przyszłe WWiI powinny gwarantować reprezentację różnych państw europejskich, także jeśli chodzi o lokalizację ośrodków innowacji. Przedsiębiorczość wspierana filarem akademickim (np. kształcenie w zakresie przedsiębiorczości, wspieranie silnej współpracy pozadyscyplinarnej między przemysłem a środowiskiem akademickim oraz określanie perspektywicznych umiejętności potrzebnych przyszłym innowatorom) wymaga wzmocnienia.

| d) | Ustanowienie misji w zakresie badań naukowych i innowacji w UE skupionych na globalnych wyzwaniach i konkurencyjności przemysłowej. Podejście to może stanowić skuteczny sposób na zaangażowanie społeczeństwa i obywateli w te misje, które mają dopiero zostać określone, stworzy też poczucie wspólnoty, które może być istotne dla osiągnięcia znaczących wyników i oddziaływania. Przykłady mogą obejmować działania od walki z rakiem po ekologiczny transport, oceany wolne od plastiku lub bezpieczną i czystą wodę dla wszystkich. Misje te będą opracowywane we współpracy z obywatelami, zainteresowanymi stronami, Parlamentem Europejskim i państwami członkowskimi. EKES, jako przedstawiciel zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, jest otwarty na wnoszenie aktywnego wkładu w ten proces współprojektowania. |
| --- | --- |

d)

Ustanowienie misji w zakresie badań naukowych i innowacji w UE skupionych na globalnych wyzwaniach i konkurencyjności przemysłowej. Podejście to może stanowić skuteczny sposób na zaangażowanie społeczeństwa i obywateli w te misje, które mają dopiero zostać określone, stworzy też poczucie wspólnoty, które może być istotne dla osiągnięcia znaczących wyników i oddziaływania. Przykłady mogą obejmować działania od walki z rakiem po ekologiczny transport, oceany wolne od plastiku lub bezpieczną i czystą wodę dla wszystkich. Misje te będą opracowywane we współpracy z obywatelami, zainteresowanymi stronami, Parlamentem Europejskim i państwami członkowskimi. EKES, jako przedstawiciel zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, jest otwarty na wnoszenie aktywnego wkładu w ten proces współprojektowania.

| e) | Maksymalizacja potencjału w zakresie innowacji w całej UE i wzmacnianie europejskiej przestrzeni badawczej: wsparcie zostanie podwojone w przypadku państw członkowskich o niskim potencjale wyników w dziedzinie badań naukowych i innowacji. Ponadto synergie z europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi (np. funduszami strukturalnymi i spójności) ułatwią koordynację i łączenie finansowania oraz pomogą regionom zaangażować się w innowacyjność i zwiększyć swoje znaczenie na szczeblu UE. |
| --- | --- |

e)

Maksymalizacja potencjału w zakresie innowacji w całej UE i wzmacnianie europejskiej przestrzeni badawczej: wsparcie zostanie podwojone w przypadku państw członkowskich o niskim potencjale wyników w dziedzinie badań naukowych i innowacji. Ponadto synergie z europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi (np. funduszami strukturalnymi i spójności) ułatwią koordynację i łączenie finansowania oraz pomogą regionom zaangażować się w innowacyjność i zwiększyć swoje znaczenie na szczeblu UE.

| f) | Większa otwartość: zasada otwartej nauki i otwartej innowacji stanie się modus operandi programu „Horyzont Europa” i będzie wymagać otwartego dostępu do publikacji i danych. Będzie ona promować upowszechnianie i wykorzystywanie innowacji, wspierać ich absorpcję przez rynek i zwiększać potencjał innowacyjny wyników uzyskanych dzięki unijnemu finansowaniu. |
| --- | --- |

f)

Większa otwartość: zasada otwartej nauki i otwartej innowacji stanie się modus operandi programu „Horyzont Europa” i będzie wymagać otwartego dostępu do publikacji i danych. Będzie ona promować upowszechnianie i wykorzystywanie innowacji, wspierać ich absorpcję przez rynek i zwiększać potencjał innowacyjny wyników uzyskanych dzięki unijnemu finansowaniu.

| g) | Nowa generacja partnerstw europejskich i zwiększenie współpracy z innymi unijnymi programami: oczekuje się, że program „Horyzont Europa” zracjonalizuje liczbę partnerstw współprogramowanych lub współfinansowanych przez UE z partnerami będącymi przedstawicielami przemysłu, społeczeństwa obywatelskiego i agencji finansowania, aby zwiększyć ich skuteczność i oddziaływanie, jeśli chodzi o osiąganie unijnych priorytetów politycznych. Program „Horyzont Europa” będzie wspierać skuteczne i sprawnie działające powiązania z innymi przyszłymi programami UE, takimi jak polityka spójności, Europejski Fundusz Obronny, program „Cyfrowa Europa” i instrument „Łącząc Europę” oraz z międzynarodowym programem w zakresie energii termojądrowej ITER. |
| --- | --- |

g)

Nowa generacja partnerstw europejskich i zwiększenie współpracy z innymi unijnymi programami: oczekuje się, że program „Horyzont Europa” zracjonalizuje liczbę partnerstw współprogramowanych lub współfinansowanych przez UE z partnerami będącymi przedstawicielami przemysłu, społeczeństwa obywatelskiego i agencji finansowania, aby zwiększyć ich skuteczność i oddziaływanie, jeśli chodzi o osiąganie unijnych priorytetów politycznych. Program „Horyzont Europa” będzie wspierać skuteczne i sprawnie działające powiązania z innymi przyszłymi programami UE, takimi jak polityka spójności, Europejski Fundusz Obronny, program „Cyfrowa Europa” i instrument „Łącząc Europę” oraz z międzynarodowym programem w zakresie energii termojądrowej ITER.

| h) | Wspólne Centrum Badawcze (JRC) – służba Komisji ds. nauki i wiedzy – nadal będzie wnosić swój wkład w postaci doradztwa naukowego, wsparcia technicznego i dedykowanych badań naukowych. |
| --- | --- |

h)

Wspólne Centrum Badawcze (JRC) – służba Komisji ds. nauki i wiedzy – nadal będzie wnosić swój wkład w postaci doradztwa naukowego, wsparcia technicznego i dedykowanych badań naukowych.

4.   Nauka i innowacyjność dla wszystkich Europejczyków

| 4.1. | Obywatele muszą mieć świadomość potencjału Europy oraz jej osiągnięć w dziedzinach nauki i innowacji. Te działania stanowią rzeczywistą część życia każdego człowieka i prawdziwą szansę na zaangażowanie społeczeństwa w projekt europejski. Zamysł i środki proponowane przez Komisję są ambitne i stanowią „niekończący się proces”, jest to też jednak najlepsza sposobność, by zainteresować obywateli europejskimi wartościami związanymi z innowacyjnością i nauką dla wszystkich. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Edukacja w zakresie nauk ścisłych i komunikacji naukowej musi być uznana za podstawowy sposób angażowania wszystkich podmiotów w projekt europejski. Nadanie priorytetowego znaczenia zaangażowaniu społecznemu w program „Horyzont Europa” będzie wyraźnym krokiem naprzód w dostarczaniu produktów badań naukowych i innowacji na rynek oraz do naszego codziennego życia. Proces współtworzenia oparty na wielopodmiotowym podejściu stanowiłoby wyraźny sygnał dla zaangażowania społeczeństwa w strukturę badań naukowych i innowacji. Innowacje społeczne angażujące obywateli oraz zaufanie do innowacji będą miały zasadnicze znaczenie dla zachęcania do tworzenia nowych modeli zarządzania, produkcji i konsumpcji. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Upowszechnianie, przekazywanie informacji o sukcesie europejskiej nauki i innowacji i jego wykorzystywanie nie wydają się funkcjonować prawidłowo. Obywatele wyrażają uznanie dla innowacyjności innych regionów, a jednocześnie nie doceniają „osiągnięć europejskich”, nawet jeśli te są łatwo zauważalne. To musi się zmienić z kilku przyczyn: oprócz koncepcji uzyskiwania „europejskiej wartości” z inwestycji dokonywanych przez UE, ważna jest też duma z osiągnięć i celów Unii w związku z europejskim projektem dla wszystkich. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Europa jest często krytykowana za „brak inwestycji” oraz „brak kultury ryzyka i przedsiębiorczości”. Ogólnie rzecz biorąc wniosek Komisji ma umożliwić stawienie czoła tym wyzwaniom i stworzyć nową narrację dotyczącą tych idei. Działania w dziedzinie nauki i innowacji przyczyniające się do budowy lepszej i bardziej otwartej Europy stanowią część zmiany, która jest potrzebna, aby unikać nieporozumień dotyczących europejskiego projektu, oraz z pewnością stanowią dobry krok w kierunku większego zaangażowania obywateli i sprawienia, aby byli dumni ze swojego uczestnictwa w tych rozwiązaniach. Ważne jest też, aby zwalczać błędne przekonania co do sposobu wykorzystywania funduszy europejskich w społecznościach lokalnych – gdyby obywatele uznali, że „pieniądze podatników” są dobrze wykorzystywane, stanowiłoby to krok naprzód w kierunku zwalczania skrajnych, populistycznych narracji, które należy podważać. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Program powinien w szczególności przyczyniać się do wzmocnienia europejskiej przestrzeni badawczej poprzez zadbanie o to, by wykorzystywać większość przeznaczanych na nią funduszy na badania prowadzone w ramach współpracy z udziałem uczestników z państw członkowskich lub krajów stowarzyszonych, tak aby wnosić istotną europejską wartość dodaną. Współpraca między europejskimi badaczami, gałęziami przemysłu (w tym MŚP) oraz innymi instytucjami publicznymi i prywatnymi miała zasadnicze znaczenie dla stworzenia europejskiej przestrzeni badawczej i jest wizytówką europejskich ramowych programów badań i innowacji, które są bardzo cenione przez zainteresowane strony i muszą zostać utrzymane w programie „Horyzont Europa”. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Działania w ramach programu „Horyzont Europa” należy realizować przede wszystkim przez zaproszenia do składania wniosków. Należy zadbać o to, by większość środków budżetowych na program „Horyzont Europa” wydawano za pośrednictwem konkurencyjnych zaproszeń do składania wniosków prowadzonych bezpośrednio przez Komisję Europejską lub jej agencje wykonawcze w przejrzysty i skuteczny sposób oraz aby liczba i budżet misji oraz partnerstw zostały ograniczone do uzasadnionych poziomów, aby zracjonalizować sektor badań i innowacji, zgodnie z nadrzędnym celem uproszczenia. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Program „Horyzont Europa” musi uporządkowywać potrzeby i pilne priorytety, na które zwrócono uwagę w konsultacjach z zainteresowanymi stronami przeprowadzonymi na początku 2018 r. w ramach oceny skutków (4). Celem tych konsultacji było zebranie opinii zainteresowanych obywateli i stron na temat projektu programu „Horyzont Europa”, szczególnie w odniesieniu do wspierania badań i innowacji w całej UE, wspomagania edukacji, rozwoju umiejętności i szkoleń, zapewnienia czystego i zdrowego środowiska oraz ochrony zasobów naturalnych. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Aby móc aktywnie przyczyniać się do spójności między różnymi regionami w Europie pożądane byłoby zwiększenie finansowania dla Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych, zwłaszcza jeśli byłoby ono skierowane przede wszystkim do naukowców na wczesnym etapie kariery, czyli grupy o największym możliwym potencjale dla przyszłości Europy. Należy wstrzymać drenaż mózgów z regionów peryferyjnych do innych obszarów oraz faktycznie wzmocnić pozycję naukowców znajdujących się na wczesnym etapie kariery. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Podkreślenie zasadniczej roli innowacji społecznych ma istotne znaczenie dla zapewnienia lepszego wykorzystania wyników badań naukowych przez społeczeństwo obywatelskie. Ważne jest również, by podkreślić znaczenie przedsiębiorstw gospodarki społecznej i ogólnie zainteresowanych stron, które wraz z przemysłem i MŚP stanowią dziś istotną część europejskiego systemu gospodarczego. |
| --- | --- |

4.9.

5.   Rola przedsiębiorstw

| 5.1. | EKES ponownie zaznacza, że MŚP stanowią najbardziej znaczącą społeczność biznesową w Europie. Odpowiadają one za tworzenie miejsc pracy i rozwój zatrudnienia, muszą zatem znajdować się w samym centrum procesu kształtowania polityki. Wniosek wydaje się odzwierciedlać ten pogląd, jednocześnie jednak EKES zwraca Komisji uwagę na to, że jeśli chodzi o zwiększanie udziału MŚP w programie „Horyzont Europa”, to nie można stosować takich samych rozwiązań niezależnie od sytuacji w poszczególnych państwach członkowskich. Państwa członkowskie różnią się poziomem rozwoju i strukturą ekosystemów innowacji, co szczegółowe środki zawarte we wniosku muszą odzwierciedlać. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | EKES uznaje rolę przedsiębiorstw typu start-up w ekosystemach innowacji i nauki, zwraca jednak uwagę Komisji, że jeśli przedsiębiorcy chcą odnieść sukces, ich podejście musi być ukierunkowane na biznes. Pożądane byłoby zatem zapewnienie przedsiębiorcom doradztwa dotyczącego potencjału i potrzeb rynku. Duże przedsiębiorstwa też muszą być częścią tego procesu. Stwarzają one więcej szans dla przedsiębiorstw typu start-up i MŚP, nie tylko ze względu na wyzwania, przed jakimi stoją, lecz także ze względu na możliwości rynkowe, które zwykle towarzyszą ich działalności. Dobrym pomysłem wydaje się zatem stworzenie skuteczniejszego ekosystemu innowacji, który łączyłby wszystkie te realia. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | EKES zwraca uwagę społeczności przedsiębiorców i Komisji na potrzebę opracowania nowej narracji w zakresie działalności przemysłowej. Tradycyjne sektory przemysłu mogłyby naprawdę zyskać na działalności przedsiębiorstw typu start-up, jeśli będzie ona ukierunkowana na stawianie czoła wyzwaniom wynikającym z cyfryzacji i robotyzacji działalności przemysłowej – to znaczy jeśli będzie na przykład zorientowana na gospodarkę o obiegu zamkniętym lub na wspieranie wprowadzania nowych, bardzo zaawansowanych technologii produkcji poprzez udział MŚP i przedsiębiorstw typu start-up oraz promowanie ich współpracy z dużymi przedsiębiorstwami przemysłowymi. Poziom powodzenia można zwiększyć, jeśli społeczność przedsiębiorstw typu start-up stanie się bardziej świadoma przyszłych wyzwań przemysłowych. |
| --- | --- |

5.3.

6.   Kwestie finansowe

| 6.1. | Proponowana kwota przydziału środków budżetowych w wysokości 100 mld EUR na lata 2021–2027 obejmuje 94,1 mld EUR w ramach programu „Horyzont Europa”, 3,5 mld EUR w ramach funduszu InvestEU i 2,4 mld EUR dla programu badawczo-szkoleniowego Euratom. Program Euratom, finansujący badania naukowe i szkolenia w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i jądrowe bezpieczeństwa fizycznego oraz ochrony radiologicznej, w większym stopniu skupi się na zastosowaniach pozaenergetycznych, takich jak opieka zdrowotna i sprzęt medyczny, a także będzie wspierał mobilność badaczy technologii jądrowych w ramach działania „Maria Skłodowska-Curie”. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | W szacunkowym podziale budżetu programu „Horyzont Europa” na uwagę zasługuje znaczny wzrost środków (ok. 20 %) w budżecie ERBN i na działanie „Maria Skłodowska-Curie” (ok. 10 %) w porównaniu z programem ramowym „Horyzont 2020” na lata 2014–2020. EKES w pełni popiera ten wzrost środków oraz to, że ERBN przeznaczy większości budżetu na wspieranie naukowców na wczesnym etapie kariery, którzy znajdują się w swojej najbardziej produktywnej i kreatywnej fazie (granty dla początkujących naukowców (5) i dotacje dla naukowców u progu samodzielności badawczej (6). |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Budżet EIC odnotował najwyższy wzrost w ramach programu „Horyzont Europa”, z kwotą wynoszącą ogółem 13,5 mld EUR. W ramach filaru „Globalne wyzwania i konkurencyjność przemysłowa” najwyższy wzrost odnotował klaster „żywność i zasoby naturalne”, do łącznej kwoty 10 mld EUR. Przekrojowy filar „Wzmacnianie europejskiej przestrzeni badawczej” także odnotował znaczny wzrost w swoim budżecie, do całkowitej kwoty 2,1 mld EUR. EKES przyjmuje te tendencje budżetowe z zadowoleniem i uważa, że wzmocnią one europejską przestrzeń badawczą oraz zbudują silniejszy ekosystem badań i innowacji opierający się na zaangażowaniu wielu podmiotów we wszystkich regionach Europy. |
| --- | --- |

6.3.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 34 z 2.2.2017, s. 66 oraz raport informacyjny „Program »Horyzont 2020«” (ocena).

1

(2)  Dz.U. C 197 z 8.6.2018, s. 10.

2

(3)  Dz.U. C 34 z 2.2.2017, s. 66.

3

(4)  https://ec.europa.eu/info/publications/horizon-europe-impact-assessment-swd-2018-307_pl

4

(5)  Skierowane do naukowców dowolnej narodowości, którzy mają 2–7 lat doświadczenia zawodowego po ukończeniu studiów doktoranckich, bardzo obiecujące i udokumentowane osiągnięcia naukowe i doskonałą propozycję badań naukowych (https://erc.europa.eu/funding/starting-grants).

5

(6)  Skierowane do naukowców dowolnej narodowości,, którzy mają 7–12 lat doświadczenia zawodowego po ukończeniu studiów doktoranckich, bardzo obiecujące i udokumentowane osiągnięcia naukowe i doskonałą propozycję badań naukowych. (https://erc.europa.eu/funding/consolidator-grants).

6

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/40 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/40

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program na rzecz jednolitego rynku, konkurencyjności przedsiębiorstw, w tym małych i średnich przedsiębiorstw, oraz statystyk europejskich oraz uchylającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 99/2013, (UE) nr 1287/2013, (UE) nr 254/2014, (UE) nr 258/2014, (UE) nr 652/2014 i (UE) 2017/826”

(COM(2018) 441 final – 2018/0231 (COD))

(2019/C 62/06)

| Sprawozdawca: | Oliver RÖPKE |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Violeta JELIĆ |

Sprawozdawca:

Oliver RÖPKE

Współsprawozdawca:

Violeta JELIĆ

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 14.6.2018
  Rada, 26.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 114 ust. 1, art. 169 ust. 3, art. 43 ust. 2 i art. 173 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data przyjęcia przez sekcję | 2.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 187/4/2 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 14.6.2018

Rada, 26.6.2018

Podstawa prawna

Art. 114 ust. 1, art. 169 ust. 3, art. 43 ust. 2 i art. 173 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

2.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

187/4/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Jednolity rynek stanowi niezbędną podstawę tworzenia wzrostu gospodarczego i konkurencyjności. Zapewnia istotny wkład na rzecz tworzenia miejsc pracy i oferuje konsumentom szeroki wybór towarów i usług. Może też służyć jako podstawa budowania dobrobytu w Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Zasadniczo EKES z zadowoleniem przyjmuje integrację pięciu wcześniejszych programów (jak również Europejskiego programu statystycznego, który jednak swoim zakresem wykracza poza dziedzinę rynku wewnętrznego) i szeregu działów budżetu w ramach programu na rzecz jednolitego rynku, ponieważ można oczekiwać, że stworzy to synergie i zapewni większą opłacalność. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES zgadza się z Komisją, że należy wyeliminować obecne przeszkody i że potrzebne są dalsze działania na rzecz opracowywania, wdrażania i egzekwowania prawa Unii na rynku wewnętrznym. Dotyczy to przede wszystkim towarów i usług, zamówień publicznych, nadzoru rynku, prawa spółek, prawa umów i prawa stosunków pozaumownych, przeciwdziałania praniu pieniędzy, swobodnego przepływu kapitału, usług finansowych i konkurencji, a także opracowywania narzędzi zarządzania. EKES apeluje o stworzenie sprawiedliwego i pełnego jednolitego rynku z uwzględnieniem zgodności z normami w dziedzinie zatrudnienia, ochrony konsumentów i środowiska naturalnego. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | W odniesieniu do łańcucha żywnościowego EKES wzywa jednak Komisję do zapewnienia finansowania w ramach kategorii 3 („zasoby naturalne i środowisko”) ze względu na bliski związek programu z polityką rolną. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji, by przeznaczyć 25 % dostępnych środków finansowych na realizację celów dotyczących klimatu wynikających z porozumienia paryskiego, lecz pragnąłby uzyskać więcej informacji na temat tego, jakie wydatki uznaje się za związane z działaniami na rzecz klimatu. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES zauważa, że liczba zadań do wykonania w zakresie polityki ochrony konsumentów systematycznie rośnie, zwłaszcza ze względu na proces cyfryzacji. W związku z tym EKES wzywa Komisję do dalszego rozwoju współpracy z sieciami konsumenckimi i organizacjami konsumentów oraz do odpowiedniego zwiększenia finansowania przewidzianego na ochronę konsumentów. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES zauważa, że według Komisji wartość finansowania priorytetów nowego programu na rzecz jednolitego rynku określono na poziomie ok. 3,9 mld EUR, co w przybliżeniu stanowi równowartość finansowania przewidzianego w obecnym okresie finansowania 2014–2020. EKES wyraża jednak zaniepokojenie, że negocjacje w sprawie ram finansowych UE mogłyby zakończyć się cięciami i wypracowaniem niższego budżetu niż dotychczas. Niemniej w kontekście programu COSME EKES z zadowoleniem przyjmuje udostępnienie dodatkowych 2 mld EUR w ramach programu InvestEU oraz umożliwienie łączenia finansowania z finansowaniem z innych programów. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Statystyki opracowywane w ramach Europejskiego programu statystycznego zapewniają wysoką europejską wartość dodaną i stanowią jeden z filarów polityki Unii Europejskiej, w tym w szczególności w zakresie jednolitego rynku. EKES zgadza się zatem z Komisją, że także w nowym programie na rzecz jednolitego rynku należy przeznaczyć niezbędne środki na dotychczasowy Europejski program statystyczny. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES apeluje do partnerów społecznych o odpowiednie zaangażowanie we wszystkie etapy nowego programu na rzecz jednolitego rynku. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Uwagi ogólne dotyczące programu na rzecz jednolitego rynku

| 2.1. | EKES niejednokrotnie podkreślał, że jednolity rynek stanowi podstawę procesu integracji europejskiej i znacząco przyczynia się do wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy. Ponadto jednolity rynek może również przyczyniać się do osiągnięcia dobrobytu (1). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | W opinii w sprawie wieloletnich ram finansowych po 2020 r. (2) EKES zawarł już krytyczną uwagę, że w następnym okresie finansowania na realizację celów Unii Europejskiej dostępnych będzie jeszcze mniej środków niż w obecnym okresie. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Na podstawie wieloletnich ram finansowych UE Komisja proponuje konsolidację szeregu programów i działów budżetu dotyczących konkurencyjności przedsiębiorstw (w tym MŚP), ochrony konsumentów, ochrony konsumentów i użytkowników końcowych usług finansowych, kształtowania polityki w dziedzinie usług finansowych, łańcucha żywnościowego oraz rozwoju, tworzenia i rozpowszechniania statystyk europejskich. Zasadniczo EKES z zadowoleniem przyjmuje tę propozycję, ponieważ może ona stworzyć synergie i zwiększyć efektywność finansowania wspieranych projektów. Program oferuje również bardziej elastyczne ramy finansowe, ułatwiające beneficjentom realizację projektów. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ocena poszczególnych programów, które zostaną obecnie włączone do programu na rzecz jednolitego rynku, również wskazuje na wysoką europejską wartość dodaną tych zróżnicowanych inicjatyw. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Należy zauważyć, że na drodze do jednolitego rynku nadal istnieją bariery i przeszkody. W związku z tym należy prześledzić postępy osiągnięte w tej dziedzinie, ocenić utrzymujące się przeszkody i określić plan działania umożliwiający płynne funkcjonowanie jednolitego rynku w interesie wszystkich zainteresowanych stron. EKES zgadza się z Komisją, że nowy program może przyczynić się do poprawy funkcjonowania jednolitego rynku przez opracowywanie, wdrażanie i egzekwowanie unijnego prawodawstwa. Działania UE muszą zapewniać proste, jasne, stabilne i przewidywalne ramy prawne dla przedsiębiorstw, pracowników i obywateli. EKES apeluje o stworzenie sprawiedliwego i pełnego jednolitego rynku z uwzględnieniem zgodności z normami w dziedzinie zatrudnienia, ochrony konsumentów i środowiska naturalnego. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | EKES ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje możliwość skumulowanego finansowania działań i projektów w ramach różnych programów UE, takich jak InvestEU, „Horyzont Europa” i Europejski Fundusz Społeczny. Może to przynieść efekt synergii oraz ułatwić finansowanie projektów. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Ponadto EKES zwraca uwagę na szczególne znaczenie dalszego rozwijania polityki podatkowej UE z myślą o wspieraniu efektywnego, konkurencyjnego i sprawiedliwego jednolitego rynku (3). |
| --- | --- |

2.7.

3.   Cele programu

| 3.1. | Małe i średnie przedsiębiorstwa odgrywają kluczową rolę w gospodarce europejskiej. 99 % przedsiębiorstw na terenie UE to MŚP, a dwie trzecie pracowników pracuje na ich rzecz. Zdaniem EKES-u wsparcie Unii Europejskiej na rzecz MŚP jest zatem niezbędne w celu poprawy ich konkurencyjności. EKES pragnie podkreślić znaczenie środków wsparcia usług świadczonych w ramach wolnych zawodów i usług biznesowych w ich roli promotorów konkurencyjności europejskich MŚP. Mają one kluczowe znaczenie dla wielu innych sektorów i odgrywają zasadniczą rolę w „serwicyzacji” europejskiej gospodarki. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES pragnie podkreślić pozytywne doświadczenia w ramach programu COSME, który przyniósł ogromne korzyści dla MŚP dzięki pomocy ukierunkowanej na potrzeby w obszarze turystyki, przemysłu tekstylnego i innych sektorów, znacząco przyczyniając się w ten sposób do wzrostu gospodarczego i tworzenia nowych miejsc pracy. W związku z tym należy kontynuować i pogłębiać wsparcie w ramach programu COSME. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | W ostatnich latach MŚP doświadczały szczególnych trudności w dostępie do finansowania. Brak zdolności kredytowej uniemożliwia małym i średnim przedsiębiorstwom dokonywanie odpowiednich inwestycji w przyszłościowych dziedzinach, takich jak cyfryzacja, innowacja i globalizacja. Sytuacja ta wywiera negatywny wpływ na wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy, a nawet może zagrażać przetrwaniu przedsiębiorstw. W tym kontekście EKES z zadowoleniem przyjmuje dodatkową możliwość refinansowania z wykorzystaniem instrumentów dłużnych i kapitałowych w ramach nowego funduszu InvestEU. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ponadto potrzebne jest wsparcie w dziedzinie budowania zdolności dla partnerów społecznych, tak by organy publiczne i inni beneficjenci mogli zapewnić im możliwość uczestniczenia w programach UE. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Wsparcie dla młodych przedsiębiorców i innowacyjnych produktów i usług będzie stanowiło jeden z najważniejszych elementów programu na rzecz jednolitego rynku. EKES jest zdania, że wykorzystanie inicjatyw na rzecz klastrów w celu wspierania nowych modeli biznesowych, zaawansowanych technologii, niskoemisyjnych i zasobooszczędnych rozwiązań oraz innych obszarów, takich jak inicjatywy na rzecz działań międzynarodowych, znajdowania pracowników i podnoszenia kwalifikacji, stanowi pozytywne podejście. Komitet popiera prace Europejskiej Platformy Współpracy Klastrów. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | W wielu sektorach gospodarki stosowanie rozwiązań cyfrowych uznawane jest już za rzecz oczywistą. Trwałe powodzenie i konkurencyjność MŚP zależy w szczególności od inwestycji w odpowiednią infrastrukturę cyfrową we właściwym czasie. W związku z tym EKES popiera ideę wspierania MŚP dokonujących inwestycji w projekty cyfrowe. Projekty te powinny być opracowane tak, aby przynosiły korzyści zarówno danemu sektorowi działalności gospodarczej, jak i społeczeństwu obywatelskiemu jako całości. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | EKES opowiada się za kontynuacją wsparcia dla portali cyfrowych Twoja Europa, SOLVIT i „Twoja Europa – Porady”, systemu wymiany informacji na rynku wewnętrznym oraz tabeli wyników rynku wewnętrznego, a także za promowaniem tworzenia i rozwoju kolejnych publicznych usług cyfrowych oraz pogłębiania współpracy organów w państwach członkowskich oraz pomiędzy nimi w dziedzinie cyfryzacji, w tym w ramach realizacji programu „Cyfrowa Europa”. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje stopniowe podejście Komisji polegające na tym, by przeznaczyć 25 % dostępnych środków finansowych na realizację celów dotyczących klimatu wynikających z porozumienia paryskiego, lecz pragnąłby uzyskać więcej informacji na temat tego, jakie wydatki uznaje się za związane z działaniami na rzecz klimatu. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Celem programu na rzecz jednolitego rynku jest wspieranie interesów konsumentów i zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów. EKES zauważa, że w ujęciu ogólnym wyzwania związane z polityką ochrony konsumentów nieustannie zwiększają się, między innymi w związku z handlem towarami i usługami przez internet oraz procesem cyfryzacji, a częściowo z powodu niewłaściwych środków deregulacji, jak np. zniesienie ustawowych środków w zakresie zapewniania jakości czy uregulowań o dostępie do zawodów. Nowy program musi zatem zapewnić konsumentom odpowiednie informacje i wsparcie w ramach podejmowanych przez nich działań. Jednocześnie trzeba zadbać także o odpowiednie wsparcie i informacje dla przedsiębiorstw odnośnie do przepisów o ochronie konsumentów. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Kryzys finansowy i gospodarczy, który rozpoczął się w 2008 r., uwidocznił szczególne znaczenie zapewnienia konsumentom kompleksowych porad i informacji w zakresie usług finansowych, w tym doradztwa dotyczącego zadłużenia. Konieczne jest ponadto większe zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego w kształtowanie polityki w tej dziedzinie, zwłaszcza poprzez promowanie organizacji wspierających interesy polityczne konsumentów w obszarze usług finansowych. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Należy zadbać o udzielanie informacji rynkowych i konsumenckich oraz dostęp do prawnych środków dochodzenia roszczeń poprzez wspieranie organizacji ochrony konsumentów oraz właściwych organów egzekwujących przepisy. EKES zauważa jednak, że nowy ład dla konsumentów nie wychodzi naprzeciw uzasadnionym oczekiwaniom konsumentów, czemu dal wyraz w swojej ostatniej opinii na temat wniosku Komisji w tej sprawie. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Ochrona konsumentów na szczeblu Unii Europejskiej otrzymuje silne wsparcie, zwłaszcza za pośrednictwem Sieci Europejskich Centrów Konsumenckich oraz Europejskiej Organizacji Konsumentów (BEUC). W ostatnich latach sieć ta zdołała dotrzeć do milionów konsumentów, przekazując im bieżące informacje, jak również udzieliła odpowiedzi na setki tysięcy zapytań konsumentów. BEUC aktywnie reprezentuje interesy konsumentów we wszelkich stosownych obszarach polityki UE. Wsparcie dla sieci i BEUC zapewniło wysoką europejską wartość dodaną. W związku z tym EKES zaleca długofalową kontynuację i dalszy rozwój tej pomyślnej współpracy z Siecią Europejskich Centrów Konsumenckich oraz Europejską Organizacją Konsumentów. Przyjmuje też z zadowoleniem planowaną współpracę z krajowymi organizacjami ochrony konsumentów. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Aby poprawić reprezentację interesów konsumentów w ramach usług finansowych, zapewniono finansowanie dwóch stowarzyszeń non-profit, Finance Watch oraz Better Finance, najpierw w ramach projektu pilotażowego, następnie w drodze działania przygotowawczego. Rozporządzenie (UE) 2017/826 dotyczące budowania zdolności w tej dziedzinie przewiduje dalsze współfinansowanie tych stowarzyszeń. EKES wzywa Komisję do dalszego wzmacniania współpracy z organizacjami w tym obszarze polityki. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | EKES zauważa, że w świetle wielu zadań do wykonania budżet przeznaczony na ochronę interesów konsumentów w kwocie 198,5 mln EUR jest niezwykle skromny. EKES wzywa Parlament Europejski i Radę do odpowiedniego zwiększenia dostępnych środków finansowych. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Dane i statystyki leżą u podstaw decyzji podejmowanych w wielu dziedzinach, w tym w zakresie polityki społecznej, gospodarczej, regionalnej, środowiskowej i rolnej. Statystyki opracowywane w ramach Europejskiego programu statystycznego zapewniają zatem wysoką europejską wartość dodaną i stanowią jeden z filarów polityki Unii Europejskiej, w tym w szczególności w zakresie jednolitego rynku. W związku z tym EKES zgadza się z Komisją, że także w ramach programu na rzecz jednolitego rynku należy w dalszym ciągu przeznaczać niezbędne środki na dotychczasowy Europejski program statystyczny, zwłaszcza w świetle konieczności modernizacji procesów tworzenia statystyk oraz rosnącego zapotrzebowania na dane statystyczne. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | W odniesieniu do norm EKES opowiada się za ich szybkim i terminowym opracowaniem, we współpracy z przedstawicielami MŚP, pracowników, konsumentów i organizacji ochrony środowiska. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Program na rzecz łańcucha dostaw żywności wspiera działania zapewniające wysoki poziom ochrony zdrowia ludzi, zwierząt i roślin, jak również poprawę zrównoważonego charakteru produkcji europejskiej żywności i pasz oraz podnoszenie standardów jakości. Należy ograniczyć wpływ chorób zwierząt oraz chorób i szkodników roślin poprzez stosowanie programów zapobiegawczych wspieranych przez UE. Należy również zapewnić wsparcie na rzecz odpowiedniej ochrony środowiska i różnorodności biologicznej. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Wiele działań w ramach programu na rzecz łańcucha dostaw żywności leży w zakresie polityki rolnej i środowiskowej. W związku z tym EKES wzywa Komisję do zapewnienia finansowania tych działań dotyczących łańcucha żywnościowego w ramach kategorii 3 – „zasoby naturalne i środowisko”. |
| --- | --- |

3.18.

4.   Budżet

| 4.1. | Na lata 2021–2027 Komisja zaproponowała łączny budżet programu na rzecz jednolitego rynku w kwocie 4 089 mln EUR. Kwota ta obejmuje:






  — | około 438 mln EUR na realizację celu w zakresie rynku wewnętrznego, |
| --- | --- | --- |

4.1.

—

około 438 mln EUR na realizację celu w zakresie rynku wewnętrznego,

| — | 1 mld EUR na realizację programu COSME na rzecz MŚP, |
| --- | --- |

—

1 mld EUR na realizację programu COSME na rzecz MŚP,

| — | 198,5 mln EUR na cele konsumenckie, |
| --- | --- |

—

198,5 mln EUR na cele konsumenckie,

| — | 220,5 mln EUR na cele normalizacji, |
| --- | --- |

—

220,5 mln EUR na cele normalizacji,

| — | 552 mln EUR na cele statystyczne, |
| --- | --- |

—

552 mln EUR na cele statystyczne,

| — | 1,68 mld EUR na cele związane z łańcuchem żywnościowym. |
| --- | --- |

—

1,68 mld EUR na cele związane z łańcuchem żywnościowym.

| 4.2. | Jeśli chodzi o porównywalność tych pul środków do obecnego okresu finansowania 2014–2020, EKES zauważa, że ze względu na brexit oraz włączenie poszczególnych programów do programu na rzecz jednolitego rynku do bieżącego budżetu można odnieść się jedynie w ograniczony sposób. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES zauważa, że według Komisji Europejskiej finansowanie zapewnione dla programu na rzecz jednolitego rynku jest porównywalne do obecnie obowiązującego okresu finansowania (ok. 3,9 mld EUR). Wyraża jednak wyraża zaniepokojenie, że negocjacje mogłyby zakończyć się cięciami i ograniczeniem dostępnych środków w porównaniu z budżetem na lata 2014–2020. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES zauważa, że ponad 41 % całkowitego budżetu (1,68 mld EUR) przyznano na potrzeby łańcucha żywnościowego, przez co jest to element programu na rzecz jednolitego rynku dysponujący najwyższym finansowaniem, a jednocześnie mniej niż 5 % ma być dostępne na potrzeby realizacji projektów w dziedzinie polityki konsumenckiej. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje to, że oprócz 1 mld EUR przeznaczonych na program COSME dostępne będą dodatkowe 2 mld EUR w ramach segmentu InvestEU na rzecz wspierania MŚP (4). |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES apeluje o istotne zwiększenie elementu dotyczącego polityki konsumenckiej w ramach programu na rzecz jednolitego rynku ze względu na znaczące zwiększanie się wyzwań napotykanych w ramach polityki ochrony konsumentów, zwłaszcza z uwagi na rosnące znaczenie transgranicznego handlu elektronicznego oraz usług online. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | W odniesieniu do łańcucha żywnościowego EKES wzywa do zapewnienia finansowania działań nieobjętych nadzorem rynku w ramach kategorii 3 („zasoby naturalne i środowisko”). Można do nich zaliczyć np. działania na rzecz zwalczania chorób zwierzęcych oraz chorób i szkodników roślin, a także na rzecz dobrostanu zwierząt. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | EKES z zadowoleniem przyjmuje możliwość łączenia finansowania projektów z finansowaniem z innych programów, takich jak Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Fundusz Spójności, Europejski Fundusz Społeczny Plus lub Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Potrzebne jest nie tylko zwiększenie wsparcia dla MŚP i przedsiębiorstw typu start-up oraz wzmacniania konkurencyjności i wzrostu przedsiębiorstw, ale także rozszerzenie kwalifikowalności w ramach art. 3 programu na rzecz jednolitego rynku na środki pozwalające społeczeństwu, konsumentom, użytkownikom końcowym, związkom zawodowym i przedstawicielom społeczeństwa obywatelskiego i sektora działalności gospodarczej aktywnie uczestniczyć w debacie politycznej, kształtowaniu polityki oraz w podejmowaniu decyzji, w tym na wsparcie działań organizacji przedstawicielskich na szczeblu krajowym oraz UE. |
| --- | --- |

4.9.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 125 z 21.4.2017, s. 1.

1

(2)  ECO/460 – opinia w sprawie wieloletnich ram finansowych po 2020 r. (przyjęta na sesji plenarnej we wrześniu 2018 r.).

2

wieloletnich ram finansowych po 2020 r.

(3)  Dz.U. C 125 z 21.4.2017, s. 1.

3

(4)  COM(2018) 439 final.

4

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/45 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/45

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program »Cła« na rzecz współpracy w dziedzinie ceł”

(COM(2018) 442 final – 2018/0232 (COD))

(2019/C 62/07)

| Sprawozdawczyni: | Laure BATUT |
| --- | --- |

Sprawozdawczyni:

Laure BATUT

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 14.6.2018
  Rada Unii Europejskiej, 27.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 114, 33 i 207 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data przyjęcia przez sekcję | 2.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 191/3/5 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 14.6.2018

Rada Unii Europejskiej, 27.6.2018

Podstawa prawna

Art. 114, 33 i 207 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

2.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

191/3/5

1.   Wnioski i zalecenia

EKES wyraża zadowolenie z faktu, że dużą wagę przypisuje się cłom na rynku wewnętrznym, oraz z celu wniosku, którym jest wsparcie unii celnej i organów celnych poprzez zapewnienie im nowego instrumentu finansowego ułatwiającego wdrażanie polityki celnej i jednolite zastosowanie przepisów. Uważa, że pod względem politycznym europejskie organy celne, które stosują już wspólny kodeks celny, powinny ostatecznie funkcjonować jako jeden podmiot.

1.1.   Budżet i wdrożenie programu „Cła”

| 1.1.1. | EKES ocenia, że przewidziana na program „Cła” kwota 950 mln EUR na 7 lat, tj. średnio 5,02 mln EUR na rok na każde państwo (UE-27), może nie być wystarczająca, biorąc pod uwagę zakres celów wniosku i ambitne plany dotyczące pracowników, sieci, technologii i materiałów. Zważywszy, że koszty w znacznej mierze obciążą państwa w dziedzinach leżących w ich kompetencji, Komitet zaleca Komisji, by ułatwić krajowym organom celnym pełne i całkowite korzystanie z programu, jak również z zapowiedzianej synergii między programami. Życzyłby sobie, aby Komisja czuwała nad elastycznością pomiędzy priorytetami budżetowymi wieloletnich ram finansowych (WRF). |
| --- | --- |

1.1.1.

| 1.1.2. | EKES uważa, że trudno jest przyjąć założenia liczbowe dotyczące kosztów brexitu, które mogą być bardzo wysokie. Zaleca zatem, by stopniowo dostosowywano omawiany dokument, nie utrudniając urzeczywistnienia rynku wewnętrznego 27 państw, z uwzględnieniem istotnego wymogu zapewnienia dobrze przeszkolonych urzędników, a także wspólnych instrumentów i procedur celnych konkurencyjnych wobec takich krajów jak Stany Zjednoczone i Chiny. |
| --- | --- |

1.1.2.

1.2.   Systemy informatyczne w programie

Jako że chodzi o największą oczekiwaną wartość dodaną programu i wziąwszy pod uwagę potrzebę zapewnienia sprawnego opracowywania strategii dotyczącej celnych systemów informatycznych (1), EKES przyjmuje z zadowoleniem uwzględnienie narzędzi mających na celu finansowanie i ułatwianie rozwoju i konserwacji transeuropejskich celnych systemów informatycznych, a zwłaszcza narzędzi planowania informatycznego w części normatywnej, szczególnie jeżeli przyczyniają się do zmniejszenia różnic między państwami członkowskimi.

| 1.2.1. | Innowacje technologiczne: EKES zaleca, by program był wykorzystywany w celu jednoczesnego rozpowszechniania innowacji technologicznych we wszystkich państwach uczestniczących. |
| --- | --- |

1.2.1.

| 1.2.2. | Współpraca cyfrowa: w celu osiągnięcia jak najlepszych wyników EKES zaleca, by zachęcić państwa członkowskie do działań na rzecz zmniejszenia nierówności w zakresie praktyk i umiejętności oraz by zwiększyć wspólną gotowość do zwalczania nadużyć finansowych. |
| --- | --- |

1.2.2.

1.3.   Budowanie zdolności

EKES uważa, że budowanie zdolności urzędników administracji oraz szkolenia w dziedzinie ceł są niezbędne do dobrego przebiegu współpracy celnej UE. Zaleca pełne wykorzystanie programu w celu dalszego podążania obraną już ścieżką rozwoju? (2), która wiele lat po programie Matthaeus może doprowadzić do stworzenia programu „Erasmus Celny” (tymczasowa wymiana urzędników wszystkich kategorii).

| 1.3.1. | EKES zaleca, by organom celnym zagwarantowano tytuł „organów uprawnionych” do dostępu do systemów interoperacyjnych kontroli osób na granicach (3). |
| --- | --- |

1.3.1.

1.4.   Prawa podstawowe

EKES zaleca, by w obszarze swego działania program przyczyniał się do większego poszanowania praw podstawowych i lepszej ochrony danych.

1.5.   Wskaźniki

EKES zaleca, by pomóc państwom uczestniczącym w dobrym wypełnianiu zobowiązań polegających na przedstawianiu sprawozdania w sprawie wdrożenia programu zgodnie z zaproponowanymi wskaźnikami, ze względu na to, że ograniczenia budżetu publicznego nie zawsze będą umożliwiać administracjom krajowym dysponowanie odpowiednią ilością czasu/liczbą urzędników. Sugeruje, aby przynajmniej w ciągu pierwszych 5 lat dokonywano porównania wszystkich państw członkowskich.

1.6.   Zarządzanie

EKES opowiada się za prowadzeniem między państwami członkowskimi, Komisją i zainteresowanymi stronami otwartego dialogu w sprawie realizacji programu. Zaleca, by w ujęciu horyzontalnym odnowione poparcie Rady Europejskiej zapewniało na przestrzeni lat dostrzegalność programu i by stworzono warunki do jego całkowitego powodzenia, takie jak harmonizacja fiskalna między państwami członkowskimi, zaangażowanie wszystkich krajów uczestniczących w szkolenia oraz ich chęć do włączenia się we współpracę, zwalczania nadużyć finansowych i prowadzenia uczciwego handlu.

2.   Wstęp

| 2.1. | W wieloletnich ramach finansowych zaproponowanych przez Komisję Europejską program „Cła” ma na celu wsparcie współpracy między organami celnymi i ochronę interesów gospodarczych i finansowych Unii. Po 50 latach unia celna działa w oparciu o ramy prawne zharmonizowane na szczeblu europejskim. Jednak konieczne jest dokonanie postępów w celu zadbania o to, by organy celne państw członkowskich wykonywały swe zadania w sposób jednolity i równoważny. Istnieje wspólny obszar celny i wspólna taryfa zewnętrzna, które zabraniają opłat celnych i opłat o skutku równoważnym między państwami członkowskimi. Jednak nierówności wciąż istnieją, a „turystyka celna”, równoznaczna z nieuczciwą konkurencją, wciąż wypełnia luki w zastosowaniu zasad, które wraz z sankcjami celnymi wynikają z prawa krajowego. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Jednolite wdrażanie jest tym trudniejsze do przeprowadzenia, że rola organów celnych jest wielowymiarowa. Znajduje się ona w punkcie równowagi politycznej między krajowymi, europejskimi i międzynarodowymi przepisami w zakresie handlu i swobody przemieszczania się. Harmonizacja dotyczy towarów – legalnych, których przepływ powinna wspierać, nielegalnych, które powinna przechwycić, oraz niebezpiecznych, które powinna zatrzymać. W niektórych państwach członkowskich w ramach harmonizacji opracowuje się statystyki dotyczące handlu zewnętrznego. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Organy celne czuwają ponadto nad przestrzeganiem wielu aktów prawnych spoza obszaru ceł:







  a) | Chronią społeczeństwo przed terroryzmem, zagrożeniami dla zdrowia i środowiska, bronią palną i narkotykami, kontrolują zmiany kursów walut, prawa własności intelektualnej, zdrowie i bezpieczeństwo publiczne, bezpieczeństwo produktów, ochronę dzikiej przyrody i środowiska naturalnego itp. Ich rola w odniesieniu do wszelkiego rodzaju bezpieczeństwa jest coraz większa; |
| --- | --- | --- |

2.3.

a)

Chronią społeczeństwo przed terroryzmem, zagrożeniami dla zdrowia i środowiska, bronią palną i narkotykami, kontrolują zmiany kursów walut, prawa własności intelektualnej, zdrowie i bezpieczeństwo publiczne, bezpieczeństwo produktów, ochronę dzikiej przyrody i środowiska naturalnego itp. Ich rola w odniesieniu do wszelkiego rodzaju bezpieczeństwa jest coraz większa;

| b) | Organy celne odgrywają również kluczową rolę w zapewnianiu integralności łańcucha dostaw. Liczne będą synergie między innymi programami finansowymi wieloletnich ram finansowych a programem „Cła”. |
| --- | --- |

b)

Organy celne odgrywają również kluczową rolę w zapewnianiu integralności łańcucha dostaw. Liczne będą synergie między innymi programami finansowymi wieloletnich ram finansowych a programem „Cła”.

| 2.4. | Organy celne korzystają już z urządzeń i technologii cyfrowych, które skróciły czas kontroli i zmniejszyły wydatki publiczne pomimo rosnącego wolumenu handlu światowego i przestępczości transgranicznej. Jest to narzędzie niezbędne dla rządów i Unii. Organy celne mogą zostać zmobilizowane na całym terytorium UE w celu ochrony jej interesów finansowych (np. opłaty celne/Stany Zjednoczone) i interesów obywateli (np. gąbczasta encefalopatia bydła). Będzie je wspierać Europejska Straż Graniczna i Przybrzeżna (4). |
| --- | --- |

2.4.

3.   Krótki opis proponowanego rozporządzenia

| 3.1. | Na okres 2021–2027 (5) Komisja Europejska ukierunkowała swój cały plan budżetowy na cele polityczne Unii-27. Jednym z tych celów jest większa ciągłość programu „Cła” z programem „Cła 2020” oraz wsparcie wdrażania unijnego kodeksu celnego (UKC) (6) i polityki celnej. Dlatego też kładzie on nacisk na zorganizowaną, metodologiczną i budżetową współpracę, a także pogłębienie współpracy operacyjnej między państwami członkowskimi oraz państwami uczestniczącymi, które obejmują zwłaszcza państwa kandydujące i przystępujące. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Liczba zgłoszeń celnych rośnie (około 310 mln w 2016 r., tj. 10 zgłoszeń na sekundę, przy czym 98 % zgłoszeń celnych dokonywanych jest drogą elektroniczną). UKC uruchomił już projekt masowej cyfryzacji zakładający wdrożenie 17 systemów elektronicznych do 2020–2025. Dotyczą one konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw. Komisja uważa, że systemy te będą największą wartością dodaną programu „Cła”. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Z ocen wpływów wynika, że konieczne jest budowanie kompetencji i rozwijanie koordynacji między administracjami celnymi UE oraz uproszczonych wskaźników w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych. Wniosek przewiduje intensyfikację działań, zarówno pod względem operacyjnym, obejmującym strukturalną wymianę dobrych praktyk i wiedzy operacyjnej pomiędzy państwami członkowskimi, jak i w zakresie systemów i infrastruktury IT w celu kompleksowego załatwiania formalności celnych (7) przez internet. Projekty realizowane będą na przestrzeni kilku lat w oczywistej synergii z programem Fiscalis. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Komisja będzie przestrzegać międzynarodowych zobowiązań UE w zakresie WTO, a administracje celne państw członkowskich, aby dostosować się do politycznego przekazu zawartego w komunikacje dotyczącym zarządzania (8), powinny funkcjonować tak, jak gdyby stanowiły jednym podmiotem. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Łącząc oszczędności związane z brexitem, reformami i programami oszczędnościowymi oraz nowe wkłady, o które poproszone zostaną państwa członkowskie, Komisja proponuje ogólne wieloletnie ramy finansowe Unii wynoszące 1 279 mld EUR na okres 2021–2027, tj. 1,11 % bogactwa wytworzonego przez 27 państw, przy czym 950 mln EUR dla programu „Cła”. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.5.1. | Połączenie różnych źródeł finansowania umożliwi synergie przez stworzenie większej elastyczności pomiędzy różnymi obszarami w zarządzaniu budżetem ogólnym np. w zakresie systemów informatycznych. Krajowe organy celne będą mogły uruchomić Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami w celu ulepszenia sprzętu do kontroli (zakup, utrzymanie i modernizacja kwalifikującego się sprzętu), natomiast program „Cła” będzie wspierał wszelkie działania z tym powiązane, takie jak działania z zakresu współpracy dotyczącej oceny potrzeb sprzętowych lub szkolenia w odniesieniu do zakupionego sprzętu. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Program wspierania reform strukturalnych umożliwi zwiększenie zdolności administracyjnych organów celnych Unii. Program „Cła” pomoże organom celnym chronić interesy finansowe UE i sam będzie wspierany przez program zwalczania nadużyć finansowych, który zostanie wdrożony po obecnym programie Herkules III (9) i systemie informacji w celu zwalczania nadużyć finansowych, który wspiera wzajemną pomoc w kwestiach celnych. Będzie on pozostawał w synergii z programem Fiscalis, działaniami prowadzonymi przez Prokuraturę Europejską i z programem „Sprawiedliwość” w ramach Funduszu „Sprawiedliwość, Prawa i Wartości” w odniesieniu do szkoleń w zakresie stosowania prawa celnego UE. |
| --- | --- |

3.5.2.

4.   Uwagi ogólne

4.1.   Realizacja programu „Cła”

| 4.1.1. | Dnia 24 marca 2018 r. Parlament Europejski zalecił zwiększenie całkowitego budżetu Unii o 219 mld EUR. Komisja chce podkreślić europejską wartość dodaną w stosunku do krajowych wydatków publicznych. Tymczasem ogólny wzrost procentowy wynosi zaledwie 1,11 % bogactwa wytwarzanego (10)
  przez UE (1,13 % w ubiegłym okresie). Średnia w latach 1993–1999 wynosiła 1,25 %. EKES, który od lat opowiada się za zwiększeniem zasobów własnych UE (11), życzyłby sobie, by w odniesieniu do polityki celnej wyrażona została polityczna wola zakończenia tworzenia rynku wewnętrznego oraz by udzielono wsparcia w jego wdrażaniu krajowym organom celnym. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Komitet zastanawia się, w jaki sposób ustalono kwotę 950 mln EUR na lata 2021–2027 (wniosek art. 4 ust. 1): 137,7 mln EUR na rok, tj. 5,02 mln EUR na rok na kraj (UE-27) na różnych poziomach rozwoju, wydaje się niewielką kwotą. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.2. | We wniosku przewidziano działania przez udzielanie zamówień i przyznawanie dotacji zarządzanych bezpośrednio. Elastyczność nowego modelu wieloletnich ram finansowych umożliwiłaby stworzenie synergii między różnymi programami oraz między różnymi zadaniami organów celnych, relacjami z innymi administracjami, innymi obszarami działań UE, np. programem „Cyfrowa Europa” (12), Fiscalis, „Sprawiedliwość” itp. oraz kwestiami budżetowymi z nimi związanymi. EKES uważa, że jest to dobra zasada, jednak zastanawia się, jakie będą kryteria kwalifikowalności w odniesieniu do przydzielania wnioskowanej pomocy między częściami każdego z programów, które wzajemnie się przenikają. Obawia się przepaści między teorią a praktyką takich metod finansowania w przypadkach, w których w ramach różnych działań w tym samym czasie zamierzano skorzystać z tego samego funduszu, który nie mógłby zostać zwielokrotniony. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Komisja, jak się zdaje, uważa, że może zaistnieć dobra koniunktura dla dochodów państw członkowskich UE, jednak jest to tylko założenie, które ciężko zweryfikować w ciągu 7 lat. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Wniosek pozostawia sporą część odpowiedzialności budżetowej po stronie państw członkowskich, które powinny opracowywać aspekty krajowe, uwzględniając również krajowe ograniczenia. Muszą one jednak zawsze stawić czoła polityce oszczędnościowej narzuconej przez europejski semestr oraz wzrostowi, który umacnia się bardzo powoli, szczególnie w strefie euro. Niemniej dzięki narzędziu zorganizowanej współpracy wniosek umożliwi państwom członkowskim współdziałanie, zwłaszcza w zakresie opracowywania elementów systemów informatycznych. |
| --- | --- |

4.4.

5.   Uwagi szczegółowe EKES-u

5.1.   Systemy informatyczne

| 5.1.1. | Są one uważane za największą wartość dodaną programu (13). Organy celne są prawdopodobnie pierwszym elementem administracji elektronicznej, jaki otrzymała Unia. System narzędzi kontroli i zgłoszeń w coraz większym zakresie wymaga wzajemnej łączności i interoperacyjności. W tym celu konieczne jest po pierwsze, aby wszystkie państwa członkowskie posiadały efektywną szerokopasmową infrastrukturę informatyczną w obszarze celnym. EKES życzyłby sobie, aby organy celne 27 państw członkowskich zostały uznane ponadto za „organy uprawnione” do korzystania z przyszłej architektury systemów interoperacyjnych kontroli na granicach (14). |
| --- | --- |

5.1.1.

| 5.1.2. | Art. 7 ust. 5 i art. 8 wniosku przewidują, że w wypadku działań na rzecz współpracy stawka finansowania stosowana w przypadku projektów przez Komisję mogłaby wynieść nawet 100 %. Gdy dane działanie dotyczyć będzie rozwoju i eksploatacji europejskiego systemu elektronicznego, Unia pokryje jedynie koszty dotyczące wspólnych elementów i koordynacji, a państwa członkowskie poniosą koszty związane z powierzonymi im na mocy dokumentu obowiązkami. |
| --- | --- |

5.1.2.

5.1.3.   Innowacje informatyczne

| 5.1.3.1. | Sieci cyfrowe o bardzo dużej przepustowości wspierają wszystkie innowacyjne usługi cyfrowe. Aby wartość dodana celnych systemów informatycznych przyniosła spodziewane rezultaty, wszystkie podmioty prywatne (przedsiębiorstwa) i publiczne (organy państw trzecich) związane z organami celnymi muszą mieć dostęp do materiałów i usług na jak najwyższym poziomie. |
| --- | --- |

5.1.3.1.

| 5.1.3.2. | Jeżeli wieloletni plan strategiczny odnoszący się do elektronicznych systemów celnych (e-customs MASP-C) (15) będzie obejmować program „Cła”, wszelkie innowacje cyfrowe będą od niego zależne. EKES życzy sobie, by wszelkie innowacje zatwierdzone przez organy celne zostały rozpowszechnione w zabezpieczony sposób w całym wzajemnie połączonym systemie celnym w Unii, tak by uniknąć straty czasu po zatwierdzeniu przez organy celne oraz nieprawidłowości w obrocie. |
| --- | --- |

5.1.3.2.

| 5.1.3.3. | We wszystkich dziedzinach wskazuje się potrzebę cyberbezpieczeństwa danych i sieci. Im więcej wzajemnych połączeń, tym więcej zagrożeń. EKES uważa, że jest to wystarczająco ważne, by znaleźć się w programie i uzyskać fundusze, tym bardziej że działania organów celnych przyjmują wymiar strategiczny. |
| --- | --- |

5.1.3.3.

5.2.   Wskaźniki

| 5.2.1. | Komisja podkreśla wsparcie, jakie program może stanowić dla jednolitego wdrażania przepisów prawa celnego i polityki w dziedzinie ceł i proponuje oryginalne wskaźniki jakościowe w celu ich oceny. |
| --- | --- |

5.2.1.

| 5.2.2. | Komitet zaleca, by państwa uczestniczące zostały przygotowane do tego ciekawego zbioru danych dzięki przewidzianym w programie szkoleniom zarówno w zakresie gromadzenia, jak i przetwarzania danych. W okresie ograniczania budżetów publicznych może się zdarzyć, że organy celne nie będą miały czasu/wystarczającej liczby urzędników, by rozwijać te badania, których wiarygodność może być zatem wątpliwa. Istnieją już narzędzia pomiaru, a oprogramowania mogłyby bezpośrednio dostarczyć informacje np. o „dostępności europejskich systemów elektronicznych”. |
| --- | --- |

5.2.2.

5.3.   Zarządzanie

| 5.3.1. | Aby zapobiec nieprawidłowościom w obrocie i konkurencyjności, celem Komisji jest koordynowanie działań w kierunku ujednolicenia stosowania zasad. Podobnie jak w przeszłości chce ona otoczyć się komitetami i grupami ekspertów i podkreśla rolę uczestników społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

5.3.1.

| 5.3.2. | Koordynacja powinna odbywać się we współpracy z krajowymi organami celnymi, z wyspecjalizowanymi przedstawicielami, na szczeblu operacyjnym i w perspektywie długoterminowej. EKES opowiada się za otwartym dialogiem z podmiotami takimi jak eksperci zewnętrzni i przedstawiciele władz publicznych, w szczególności krajów trzecich, z przedstawicielami organizacji międzynarodowych, podmiotami gospodarczymi i społeczeństwa obywatelskiego; Komitet przyjąłby z zadowoleniem 1) aby do końca programu „Cła” Rada Europejska go promowała i wyrażała swe zainteresowanie jego pełną realizacją; 2) aby program zawierał szczegółowe informacje dotyczące uczestników społeczeństwa obywatelskiego i dostępu do środków dochodzenia roszczeń, którymi mogliby dysponować obywatele w celu obrony swoich praw. |
| --- | --- |

5.3.2.

| 5.3.3. | Komitet uważa, że aby osiągnąć to ujednolicenie, wszystkie państwa i instytucje UE powinny pracować w tym samym kierunku z zachowaniem przejrzystości. EKES byłby zadowolony, gdyby po decyzjach politycznych dotyczących priorytetów można było odróżnić działania związane z kontrolą towarów legalnych od działań związanych z towarami nielegalnymi oraz z kontrolą osób na granicy (przy poszanowaniu polityki celnej i migracyjnej). |
| --- | --- |

5.3.3.

| 5.3.4. | Wskazane jest poruszenie kwestii ogólnych, które przyczyniłyby się do powodzenia programu „Cła”, takich jak harmonizacja fiskalna między państwami członkowskimi, zaangażowanie wszystkich krajów uczestniczących w szkolenia oraz ich chęć do włączenia się we współpracę, zwalczania nadużyć finansowych i prowadzenia uczciwego handlu. |
| --- | --- |

5.3.4.

5.4.   Budowanie potencjału ludzkiego

| 5.4.1. | Organy celne nie zaczynają od zera: posiadają już pracowników, materiały, wiedzę. Ten bardzo ważny aspekt jest ujęty w programie, jednak nie został rozwinięty. Każda administracja krajowa powinna kwalifikować się do programu dotyczącego infrastruktury i rozwoju wiedzy. |
| --- | --- |

5.4.1.

| 5.4.2. | Komitet zaleca rozpowszechnienie wspólnych szkoleń europejskich na wzór działań podejmowanych przez Europol. Mogłyby one mieć charakter tematyczny i dotyczyć interoperacyjności, audytów AEO (16), zwalczania nadużyć finansowych, cyberbezpieczeństwa, bezpieczeństwa wewnętrznego itp. Oprócz wspólnych modułów przekształconych już przez Komisję Europejską na format cyfrowy, uzupełnieniem tych szkoleń mógłby być program „Erasmus Celny” dotyczący ustawicznego szkolenia zawodowego, który umożliwiałby tymczasową wymianę urzędników wszystkich stopni zaszeregowania i byłby finansowany w ramach programu „Cła”. |
| --- | --- |

5.4.2.

| 5.4.3. | Komitet jest przekonany, że aby udała się współpraca administracji krajowych o różnych kulturach oraz aby wskazać dobre praktyki i dzielić się nimi, niezbędni są urzędnicy, którzy nauczyli się rozumieć siebie wzajemnie i wykonywać swój zawód w podobny sposób (17), przy użyciu technologii cyfrowych, ale nie tylko (kompetencje administracyjne). EKES uważa, że dla państw członkowskich i Unii właściwą polityką byłoby utrzymanie obecności administracji celnej w terenie, pomimo coraz większych wymogów technicznych. Życzyłby sobie, aby oszczędności połączone z ambitnymi celami programu nie doprowadziły do redukcji personelu publicznego oraz aby wszyscy mieli możliwość wzbogacania swojej wiedzy w celu współpracy ze swymi europejskimi odpowiednikami. |
| --- | --- |

5.4.3.

5.5.   Ochrona praw podstawowych

| 5.5.1. | Komitet podkreśla, że program „Cła” nie jest tylko instrumentem wdrażania polityki celnej, lecz może również sprzyjać poszanowaniu praw podstawowych dzięki ujednoliconym szkoleniom prowadzonym wśród urzędników i przedstawicieli uczestniczących państw trzecich oraz że ważne jest, by skorzystać z tej możliwości. |
| --- | --- |

5.5.1.

| 5.5.2. | Ogólne rozporządzenie o ochronie danych (RODO (18)) obowiązuje w całej Unii. Użytkownicy komercyjni, przedsiębiorstwa i urzędnicy powinni go przestrzegać i powinno być ono przestrzegane w odniesieniu do nich. Ochrona danych, zarówno cywilnych, jak i przemysłowych i handlowych, może mieć zasadnicze znaczenie i musi zostać zagwarantowana przez systemy krajowe i wspólne w odniesieniu do prawidłowych postępowań, postępowań spornych, handlu elektronicznego i statystyk związanych ze wskaźnikami postępów w realizacji programu. |
| --- | --- |

5.5.2.

| 5.5.2.1. | Zarządzanie zewnętrznymi granicami Unii we współpracy z agencją Frontex może prowadzić do przypadków, w których zagrożone będą prawa człowieka. Administracja celna powinna przestrzegać praw człowieka, zarówno wobec domniemanych przestępców, jak i urzędników. |
| --- | --- |

5.5.2.1.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2018) 178 final: sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 kwietnia 2018 r.

1

(2)  SWD(2017) 34 final.

2

(3)  COM(2017) 793 i 794 final – 2017/0351 oraz 352 (COD).

3

(4)  Rozporządzenie (UE) 2016/1624.

4

(5)  COM(2018) 322 final.

5

(6)  UKC – unijny kodeks celny, rozporządzenie (UE) nr 952/2013, wejście w życie 1 maja 2016 r. – przewiduje dla operatora możliwość przekazania zgłoszeń do jednego urzędu celnego w Unii (centralizacja), nawet jeżeli jego towary są transportowane przez różne miejsca; rozporządzenie wyznacza za cel całkowite wyeliminowanie formalności celnych do 31 grudnia 2020 r.

6

(7)  Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 70/2008/WE z dnia 15 stycznia 2008 r.„Elektroniczne środowisko dla urzędów celnych”.

7

(8)  Dz.U. C 434 z 15.12.2017, s. 43.

8

(9)  Herkules III (rozporządzenie (UE) nr 250/2014, 104,9 mln EUR) ma na celu ochronę interesów finansowych UE przez wspieranie działań zapobiegających nieprawidłowościom, nadużyciom finansowym i korupcji, które szkodzą budżetowi UE. Program jest obsługiwany przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF).

9

(10)  Dochód narodowy brutto.

10

(11)  Dz.U. C 74 z 23.3.2005, s. 32, pkt 4.5.15.

11

(12)  COM(2018) 434 final.

12

(13)  SWD(2018) 322 final, ocena skutków.

13

(14)  COM(2017) 793 final.

14

(15)  Wieloletni plan strategiczny dla elektronicznych systemów celnych (e-customs MASP-C Multi-Annual Strategic Plan), Taxud.a.3(2017) 6498377.

15

e-customs

(16)  OEA: Upoważniony przedsiębiorca.

16

(17)  Zob. w przeszłości program Matthaeus.

17

(18)  RODO: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32016R0679.

18

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/51 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/51

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program kosmiczny Unii i Agencję Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 912/2010, (UE) nr 1285/2013 i (UE) nr 377/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE”

(COM(2018) 447 final – 2018/0236 (COD))

(2019/C 62/08)

| Sprawozdawca: | Raymond HENCKS |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Raymond HENCKS

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 12.7.2018
  Rada, 13.7.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 TFUE |
| | |
| Komisja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data przyjęcia przez sekcję | 2.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 189/3/2 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 12.7.2018

Rada, 13.7.2018

Podstawa prawna

Art. 304 TFUE

Komisja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

2.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

189/3/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Unia Europejska może poszczycić się wielkimi osiągnięciami w sektorze kosmicznym. Dzięki programom w dziedzinie przestrzeni kosmicznej przyczynia się ona do podjęcia pewnych ważnych wyzwań na poziomie światowym, zwłaszcza w zakresie zmiany klimatu, bezpieczeństwa i poprawy warunków życia obywateli, zachowując przy tym suwerenność i strategiczną niezależność względem innych potęg przestrzeni kosmicznej. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES wspiera dodatkowe działania Unii mające na celu uczynienie z niej wielkiej i niezależnej potęgi przestrzeni kosmicznej. Popiera fakt, że Unia zapewnia sobie środki finansowe adekwatne do jej zamierzeń, które w tym przypadku stanowią główną kwotę odniesienia w wysokości 16 mld EUR, która dla EKES-u stanowi minimalną pulę środków finansowych. Ponawia swój postulat, by w porozumieniu z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym znaleźć nowe możliwości finansowania w celu wsparcia związanych z przestrzenią kosmiczną projektów badań, projektowania i produkcji realizowanych przez przedsiębiorstwa prywatne, MŚP i przedsiębiorstwa typu start-up. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | W odniesieniu do szczegółowych celów europejskiego programu kosmicznego EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że poza nieprzerwanym rozwojem dwóch modelowych elementów programu, Galilea i Copernicusa, Unia daje więcej niezależności i możliwości projektowi wsparcia obserwacji i śledzenia obiektów kosmicznych w celu ochrony infrastruktury kosmicznej przed zagrożeniami spowodowanymi niezliczonymi śmieciami kosmicznymi krążącymi wokół Ziemi. Komitet przychylnie odnosi się również do nowej inicjatywy dotyczącej systemu Govsatcom stanowiącego odpowiedź na potrzeby związane z europejską bezpieczną łącznością satelitarną. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES stwierdza jednak, że Unia w bardzo małym zakresie informuje obywateli o korzyściach dla społeczeństwa i gospodarki, jakie niosą ze sobą wspólnotowe działania prowadzone w przestrzeni kosmicznej. Proponuje on przeprowadzenie odpowiedniej kampanii w celu uświadomienia obywatelom wartości dodanej europejskich działań kosmicznych, które stały się niezbędne w ich życiu codziennym, zwiększają zatrudnienie, wzrost gospodarczy i inwestycje, a także stanowią dodatkową korzyść dla bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ponadto wciąż jeszcze jest bardzo daleko do uzyskania maksymalnych korzyści, które przestrzeń kosmiczna może przynieść gospodarce europejskiej. Wciąż w dużej mierze nie wykorzystuje się możliwości związanych z unijnym programem obserwacji i monitorowania Ziemi i z olbrzymią liczbą danych, które z niego pochodzą. EKES apeluje o kampanię informacyjną i uświadamiającą skierowaną do potencjalnych beneficjentów, zwłaszcza w sektorze morskim i rolnym. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Na płaszczyźnie międzynarodowej europejski sektor kosmiczny jest narażony na bardzo dużą konkurencję, co wynika z faktu, iż działalność w przestrzeni kosmicznej jest coraz bardziej skomercjalizowana ze względu na zwiększający się udział sektora prywatnego na rynku poza Unią. Wynika z tego, że koniecznie trzeba będzie zwiększyć znaczenie rynku wewnętrznego i zastosować w sektorze kosmicznym zasadę preferencji europejskiej. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Europa potrzebuje konkurencyjnych rakiet nośnych dostosowanych do rynku komercyjnego i instytucjonalnego, jeżeli chce zachować niezależny dostęp do przestrzeni kosmicznej wobec rosnącej liczby rakiet nośnych i dużej konkurencji. EKES zachęca Komisję do rozważenia różnych rodzajów wsparcia na rzecz badań i europejskich obiektów infrastruktury startowej. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES uważa, że futurystyczny projekt wydobycia i odzyskiwania zasobów naturalnych poza orbitą ziemską (górnictwo kosmiczne), w którym jedno z państw członkowskich zajęło pozycję pioniera, zasługuje, aby Unia dokładniej śledziła jego rozwój w celu zachowania wyraźnej europejskiej wartości dodanej. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Wstęp

| 2.1. | Od lat 90. XX w. UE rozwija unijną politykę kosmiczną ukierunkowaną na niezależność względem innych potęg przestrzeni kosmicznej, zwłaszcza poprzez rozwój programów i aplikacji w kluczowych sektorach przemysłowych, takich jak komunikacja, bezpieczeństwo, usługi służb ratunkowych, systemy nawigacyjne, informacje, transmisje wydarzeń, zmiana klimatu, prognozowanie meteorologiczne itp. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | UE przy współpracy z Europejską Agencją Kosmiczną (ESA) dysponuje dużą siecią satelitarną i własnym dostępem do przestrzeni kosmicznej z Gujany za pomocą europejskich rakiet nośnych. Państwa członkowskie należące do ESA (1) dysponują z kolei własnymi agencjami kosmicznymi i programami, ośrodkami badawczymi, infrastrukturą naziemną i znacznym potencjałem przemysłowym. Z reguły to one proponują inicjatywy związane z przestrzenią kosmiczną, które są następnie podejmowane w ramach UE lub ESA. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Unia prowadzi działania głównie poprzez opracowywanie, całkowite finansowanie i eksploatację następujących programów kosmicznych, za których wdrożenie ponosi ogólną odpowiedzialność, w tym w dziedzinie bezpieczeństwa:






  — | Galileo to pierwsza infrastruktura nawigacji satelitarnej wysokiej dokładności i pozycjonowania satelitarnego przeznaczonego specjalnie do celów cywilnych, dostarczana bezpłatnie użytkownikom, |
| --- | --- | --- |

2.3.

—

Galileo to pierwsza infrastruktura nawigacji satelitarnej wysokiej dokładności i pozycjonowania satelitarnego przeznaczonego specjalnie do celów cywilnych, dostarczana bezpłatnie użytkownikom,

| — | Copernicus dostarcza dane pochodzące z obserwacji Ziemi, obejmujące sześć dziedzin: monitorowanie obszarów lądowych, środowiska morskiego, atmosfery, zmiany klimatu, jak również zarządzanie kryzysowe i bezpieczeństwo, |
| --- | --- |

—

Copernicus dostarcza dane pochodzące z obserwacji Ziemi, obejmujące sześć dziedzin: monitorowanie obszarów lądowych, środowiska morskiego, atmosfery, zmiany klimatu, jak również zarządzanie kryzysowe i bezpieczeństwo,

| — | EGNOS jest ogólnoeuropejskim systemem składającym się z 3 satelitów, którego celem jest poprawa jakości otwartych sygnałów emitowanych przez istniejące globalne systemy nawigacji satelitarnej oraz dostarczanie dokładniejszych danych geolokalizacyjnych, |
| --- | --- |

—

EGNOS jest ogólnoeuropejskim systemem składającym się z 3 satelitów, którego celem jest poprawa jakości otwartych sygnałów emitowanych przez istniejące globalne systemy nawigacji satelitarnej oraz dostarczanie dokładniejszych danych geolokalizacyjnych,

| — | SST (space surveillance and tracking – obserwacja i śledzenie obiektów kosmicznych) to system monitorowania przestrzeni kosmicznej i obserwacji około 780 000 odpadów w przestrzeni kosmicznej (śmieci kosmicznych) krążących wokół Ziemi, |
| --- | --- |

—

SST (space surveillance and tracking – obserwacja i śledzenie obiektów kosmicznych) to system monitorowania przestrzeni kosmicznej i obserwacji około 780 000 odpadów w przestrzeni kosmicznej (śmieci kosmicznych) krążących wokół Ziemi,

| — | Govsatcom to system rządowej łączności satelitarnej (cywilnej i wojskowej), uznany za jeden z elementów globalnej strategii na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii. |
| --- | --- |

—

Govsatcom to system rządowej łączności satelitarnej (cywilnej i wojskowej), uznany za jeden z elementów globalnej strategii na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii.

| 2.4. | Komisja powierzyła rozwój i rozmieszczenie infrastruktury kosmicznej ESA, odpowiadającej za rozmieszczenie infrastruktury Galileo, podczas gdy agencja UE znajdująca się w Pradze (Agencja Europejskiego Organu Nadzoru GNSS – GSA) odpowiada za upowszechnienie Galileo na rynku. ESA zarządza również częścią działań Copernicus. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Europejski przemysł kosmiczny zatrudnia ponad 231 000 osób, z czego 41 333 osoby pracują w sektorze budowy statków kosmicznych, i generuje wartość dodaną szacowaną przez Komisję Europejską na kwotę od 53 do 62 mld EUR w 2017 r. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Wniosek Komisji

| 3.1. | Zaproponowany program kosmiczny odpowiada strategii przemysłowej zaprezentowanej przez przewodniczącego Jeana-Claude’a Junckera w przemówieniu na temat stanu Unii z 2017 r. i komunikatowi Komisji z dnia 26 października 2016 r. zatytułowanemu „Strategia kosmiczna dla Europy”. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Poniższe akty:






  — | rozporządzenie (UE) nr 1285/2013 w sprawie realizacji i eksploatacji europejskich systemów nawigacji satelitarnej Galileo i EGNOS, |
| --- | --- | --- |

3.2.

—

rozporządzenie (UE) nr 1285/2013 w sprawie realizacji i eksploatacji europejskich systemów nawigacji satelitarnej Galileo i EGNOS,

| — | rozporządzenie (UE) nr 377/2014 ustanawiające program Copernicus, |
| --- | --- |

—

rozporządzenie (UE) nr 377/2014 ustanawiające program Copernicus,

| — | decyzja nr 541/2014/UE ustanawiająca ramy wsparcia obserwacji i śledzenia obiektów kosmicznych (SST), oraz |
| --- | --- |

—

decyzja nr 541/2014/UE ustanawiająca ramy wsparcia obserwacji i śledzenia obiektów kosmicznych (SST), oraz

| — | rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 912/2010 ustanawiające Agencję Europejskiego GNSS,
  zostają uchylone i zastąpione omawianym w niniejszej opinii rozporządzeniem, które ustanawia przepisy wspólne dla wszystkich elementów programu i dotyczy w szczególności wkładu i mechanizmów budżetowych, przepisów finansowych, zamówień publicznych, zarządzania i bezpieczeństwa. Wspomniane rozporządzenie ustanawia również niektóre przepisy właściwe dla każdego z tych elementów. |
| --- | --- |

—

rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 912/2010 ustanawiające Agencję Europejskiego GNSS,

zostają uchylone i zastąpione omawianym w niniejszej opinii rozporządzeniem, które ustanawia przepisy wspólne dla wszystkich elementów programu i dotyczy w szczególności wkładu i mechanizmów budżetowych, przepisów finansowych, zamówień publicznych, zarządzania i bezpieczeństwa. Wspomniane rozporządzenie ustanawia również niektóre przepisy właściwe dla każdego z tych elementów.

| 3.3. | Agencja Europejskiego GNSS, odpowiedzialna za wprowadzenie systemów nawigacji satelitarnej (GNSS) nowej generacji, staje się Agencją Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego, której zadaniem jest udział w programie, w szczególności w dziedzinie bezpieczeństwa, komunikacji i promocji oraz działań związanych z komercjalizacją usług oferowanych przez Galileo i EGNOS. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Celem nowego programu kosmicznego jest:






  — | dostarczanie aktualnych i, w stosownych przypadkach, zabezpieczonych danych, informacji i usług o wysokiej jakości związanych z przestrzenią kosmiczną, |
| --- | --- | --- |

3.4.

—

dostarczanie aktualnych i, w stosownych przypadkach, zabezpieczonych danych, informacji i usług o wysokiej jakości związanych z przestrzenią kosmiczną,

| — | maksymalizacja korzyści społeczno-gospodarczych, |
| --- | --- |

—

maksymalizacja korzyści społeczno-gospodarczych,

| — | zwiększenie bezpieczeństwa Unii i jej państw członkowskich, |
| --- | --- |

—

zwiększenie bezpieczeństwa Unii i jej państw członkowskich,

| — | wspieranie roli Unii na arenie międzynarodowej jako lidera w sektorze kosmicznym. |
| --- | --- |

—

wspieranie roli Unii na arenie międzynarodowej jako lidera w sektorze kosmicznym.

| 3.5. | Wniosek dotyczący rozporządzenia określa całkowity przydział środków budżetowych na wszystkie działania UE w zakresie przestrzeni kosmicznej, w tym na badania naukowe, na okres 2021–2027 w wysokości 16 mld EUR (w porównaniu z 12,6 mld EUR w okresie 2014–2020). Ta pula środków finansowych stanowi główną kwotę odniesienia w rozumieniu Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 2 grudnia 2013 r. w sprawie dyscypliny budżetowej i jest podzielona w następujący sposób:






  — | Galileo + EGNOS 9,7 mld EUR, |
| --- | --- | --- |

3.5.

—

Galileo + EGNOS 9,7 mld EUR,

| — | Copernicus 5,8 mld EUR, |
| --- | --- |

—

Copernicus 5,8 mld EUR,

| — | SST/Govsatcom 0,5 mld EUR. |
| --- | --- |

—

SST/Govsatcom 0,5 mld EUR.

| 3.6. | W nowym rozporządzeniu przedstawione również zostały różne formy współpracy i partnerstwa między zainteresowanymi stronami, jak również stosunki między organizacjami międzynarodowymi i państwami trzecimi. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Komisja będzie co roku sporządzać sprawozdanie dla Parlamentu Europejskiego i Rady na temat wdrażania programu kosmicznego na podstawie wskaźników realizacji celów, które zostaną opracowane. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Ponadto unijny program kosmiczny ma być poddawany ocenie co najmniej raz na cztery lata. Wnioski z ocen, wraz z uwagami Komisji, będą przekazywane do Parlamentu Europejskiego, Rady, EKES-u, a także Komitetu Regionów. |
| --- | --- |

3.8.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1. | Przede wszystkim należy zauważyć, że UE może się poszczycić tym, że w odpowiednim czasie rozwinęła własną politykę kosmiczną i jest dzisiaj niezależna względem innych potęg przestrzeni kosmicznej, w tym partnerów uważanych niegdyś za rzetelnych, którzy z czasem stali się nieprzewidywalni. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES wspiera dodatkowe wysiłki Unii mające na celu umożliwienie jest pozostania wielką i niezależną potęgą przestrzeni kosmicznej, a także zapewnienie sobie środków pozwalających skonsolidować jej atuty techniczne. Sektor kosmiczny wymaga znacznych zasobów finansowych. Bez odpowiedniego budżetu nie można prowadzić ambitnej polityki kosmicznej. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Należy więc z zadowoleniem przyjąć fakt, że wniosek dotyczący rozporządzenia przewiduje przyznanie Unii środków finansowych adekwatnych do jej zamierzeń, w tym przypadku puli środków finansowych w wysokości 16 mld EUR, przeznaczonej na program i stanowiącej minimalną główną kwotę odniesienia. Z powyższego wynika, że przy sporządzaniu wstępnego projektu budżetu Parlament, Rada i Komisja zobowiązują się nie odbiegać o więcej niż 10 % od wymienionej kwoty przez cały okres obowiązywania programu (z wyjątkiem okoliczności nadzwyczajnych). EKES ponawia niemniej swój postulat, by w porozumieniu z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EBI) znaleźć nowe możliwości finansowania w celu wsparcia związanych z przestrzenią kosmiczną projektów badań, projektowania i produkcji realizowanych przez przedsiębiorstwa prywatne, MŚP i przedsiębiorstwa typu start-up, na przykład w dziedzinie nanosatelitów, zminiaturyzowanych układów napędowych, przedłużenia życia satelitów, nowych zastosowań obserwacji Ziemi itd. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Jeżeli Unia chce utrzymać się na wiodącej pozycji w zakresie postępu, koniecznie musi rozwinąć badania i innowacje w sektorze przestrzeni kosmicznej, które mogą być finansowane przez program „Horyzont Europa” w ramach programu prac „Wiodąca pozycja w zakresie technologii prorozwojowych i przemysłowych”, którego budżet wynosi 13,5 mld EUR. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | W tej sytuacji należy poprzeć fakt, że po brexicie Zjednoczone Królestwo zamierza ubiegać się o kontynuację uczestnictwa w europejskim programie kosmicznym. Niemniej EKES ubolewa, że jedynie 20 z obecnych 28 państw członkowskich Unii jest członkami ESA. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | W odniesieniu do szczegółowych celów europejskiego programu kosmicznego, EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że nowe zastosowania i usługi uwzględniają zmiany w zakresie samochodów autonomicznych, dronów, robotów i internetu rzeczy (Galileo) i w interesie ludzkości kładą nacisk na monitorowanie zmiany klimatu (np. przez monitorowanie antropogenicznych emisji CO2 i innych gazów cieplarnianych), użytkowanie gruntów mające na celu wsparcie rolnictwa, obserwację stref polarnych, zarządzanie lasami i wodami oraz wykrywanie niewielkich obiektów (np. statków) w celu monitorowania nielegalnego handlu (Copernicus). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | EKES popiera również propozycję przyznania SST większej autonomii i większych możliwości w celu ochrony infrastruktury kosmicznej i Ziemi przed zagrożeniami kosmicznymi, jak również wdrażanie nowych działań polegających na obserwacji śmieci kosmicznych oraz ekstremalnych zdarzeń pogody kosmicznej, wynikających z aktywności słonecznej, a także asteroid i komet (obiektów bliskich Ziemi). Kwestia śmieci znajdujących się w przestrzeni kosmicznej dotyczy obecnie ponad 60 państw, które posiadają i eksploatują satelity. Nadzór przestrzeni kosmicznej ma rzeczywiście znaczenie pierwszorzędne, zważywszy na ryzyko uszkodzenia głównych infrastruktur warunkujących życie codzienne obywateli, przerwy w dostawie usług, niedogodności oraz związane z tym straty ekonomiczne. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Nowa inicjatywa dotycząca systemu Govsatcom odpowiada na potrzeby w dziedzinie europejskiej bezpiecznej łączności satelitarnej (ochrona granic, społeczności nadmorskie, zadania policji, ochrona ludności, pomoc humanitarna, działania zewnętrzne Unii itp.) i umożliwi zwiększenie bezpieczeństwa i europejskiej niezależności przyszłych systemów i usług zabezpieczonej łączności satelitarnej, co EKES całkowicie popiera. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Unia Europejska może więc poszczycić się dużymi osiągnięciami w sektorze kosmicznym. EKES stwierdza jednak, że Unia w bardzo małym zakresie informuje obywateli o korzyściach dla społeczeństwa i gospodarki, jakie oferuje przestrzeń kosmiczna. Wielu obywateli nie zdaje sobie sprawy, że używając telefonów komórkowych, smartfonów lub systemów nawigacyjnych, oglądając telewizję satelitarną, podróżując drogą lądową, morską czy powietrzną, a także wypłacając pieniądze, korzystają z usług związanych z przestrzenią kosmiczną. Konieczne będzie przeprowadzenie odpowiedniej kampanii informacyjnej w celu uświadomienia obywatelom, że europejskie działania związane z przestrzenią kosmiczną są niezbędne w ich życiu, zwiększają zatrudnienie, wzrost gospodarczy i inwestycje, a także stanowią dodatkową korzyść dla bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Jednocześnie wciąż jeszcze jest bardzo daleko do uzyskania maksymalnych korzyści, które przestrzeń kosmiczna może przynieść gospodarce europejskiej. Wciąż w dużej mierze nie wykorzystuje się możliwości związanych z unijnym programem obserwacji i monitorowania Ziemi i z olbrzymią liczbą danych, które z niego pochodzą. EKES apeluje o kampanię informacyjną i uświadamiającą skierowaną do potencjalnych beneficjentów, zwłaszcza w sektorze morskim i rolnym. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Jak sygnalizuje Komisja, sektor kosmiczny napotyka trudności związane z niewystarczającą zdolnością do rekrutacji odpowiednich pracowników. EKES uważa, że nauka o kosmosie powinna być włączona do systemu edukacji i że uczelniom wyższym państw członkowskich trzeba uświadomić potrzebę zaoferowania tytułu magistra inżynierii kosmicznej. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Na płaszczyźnie międzynarodowej europejski sektor kosmiczny będzie musiał stawić czoła dużej konkurencji, co wynika z faktu, że działalność w przestrzeni kosmicznej jest coraz bardziej skomercjalizowana ze względu na zwiększający się udział sektora prywatnego. Największe europejskie podmioty prowadzą ogromną część swoich działań poza Europą. Wynika z tego, że koniecznie trzeba będzie zwiększyć znaczenie rynku wewnętrznego i zastosować w sektorze kosmicznym zasadę preferencji europejskiej. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Jak stwierdziła Komisja, sektor kosmiczny jest częścią globalnego łańcucha wartości, który stoi przed zasadniczymi zmianami przesuwającymi tradycyjne granice sektora kosmicznego. Tzw. „New Space” rewolucjonizuje sektor kosmiczny, nie tylko z technologicznego punktu widzenia, lecz również pod względem modeli biznesowych. Dlatego zasadnicze znaczenie ma, by Unia aktywnie wspierała cały sektor kosmiczny, zwłaszcza badania naukowe i rozwój, przedsiębiorstwa typu start-up i inkubatory przedsiębiorstw działające w sektorze kosmicznym. EKES ubolewa, że w omawianym rozporządzeniu Komisja ogranicza się do stwierdzenia, że program kosmiczny wspiera współpracę przedsiębiorstw w formie platform ds. przestrzeni kosmicznej skupiających na szczeblu krajowym i regionalnym podmioty przestrzeni kosmicznej i podmioty działające w obszarze technologii cyfrowej, pomijając wszelkie inne uściślenia na temat funkcjonowania i finansowania tych platform. |
| --- | --- |

4.13.

Projekt „New Space” mógłby polegać na rozwoju gospodarki zasobami kosmicznymi (górnictwa kosmicznego), zmierzając do wydobycia i odzyskiwania zasobów naturalnych spoza obszaru orbity ziemskiej. Na przykład asteroidy mogą zawierać nikiel, platynę, żelazo i kobalt. NASA szacuje wartość pasa asteroid (składającego się z ponad miliona asteroid) pomiędzy Marsem a Jowiszem na 700 bln USD. Zasoby te będą mogły zostać przywiezione na Ziemię, wykorzystane w przestrzeni kosmicznej jako źródło energii dla satelitów lub w celu wybudowania stacji, skąd możliwe będzie prowadzenie badań w bardziej odległej przestrzeni kosmicznej.

| 4.14. | Luksemburg jest drugim krajem na świecie, po Stanach Zjednoczonych, który zapewnił sobie kwestionowane przez niektórych ramy prawne pozwalające na badanie i wykorzystanie do celów handlowych zasobów kosmicznych. EBI również przystąpił do projektu z zamiarem pełnienia misji doradczej, podobnie jak ESA, która zamierza wydawać opinie i wytyczne w ramach swoich innowacyjnych usług doradztwa finansowego. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | EKES uważa, że Unia powinna aktywniej uczestniczyć w badaniach dotyczących górnictwa kosmicznego z punktu widzenia technologicznego, finansowego i prawnego i czuwać nad tym, aby projekt zachował wyraźną wartość europejską, biorąc pod uwagę, że do projektu przystąpiły już inne organizacje lub przedsiębiorstwa amerykańskie, arabskie lub azjatyckie. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Europa potrzebuje rakiet nośnych dostosowanych do rynku komercyjnego i instytucjonalnego, jeżeli chce zachować niezależny dostęp do przestrzeni kosmicznej. Rakiety wielokrotnego użytku stanowią szczególnie obiecujący postęp, który zmniejszy koszty i czas trwania rotacji między kolejnymi wyniesieniami na orbitę. Na rynku komercyjnym konkurencja wciąż jest duża i czasami nieuczciwa. EKES zachęca Komisję do rozważenia różnych rodzajów wsparcia na rzecz badań i europejskich infrastruktur startowych z uwzględnieniem żywotnego znaczenia zachowania niezależnego dostępu Europy do przestrzeni kosmicznej. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Nawet jeżeli zgodnie z TFUE państwa członkowskie są uprawnione do określania usług użyteczności publicznej, nie narusza to uprawnień Unii do określania takich usług na swym szczeblu, jeżeli jest to konieczne do realizacji jej celów. EKES wzywa instytucje unijne do uznania istnienia wspólnotowych usług użyteczności publicznej i zapotrzebowania na nie w dziedzinach, w których działania UE są bardziej skuteczne celem realizacji założeń, jak wyraźnie ma to miejsce w przypadku sektora kosmicznego. |
| --- | --- |

4.17.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  ESA liczy 22 państwa członkowskie. W Radzie Zarządzającej ESA zasiadają organy krajowe odpowiedzialne za przestrzeń kosmiczną w następujących krajach: Niemcy, Austria, Belgia, Dania, Hiszpania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Węgry, Irlandia, Włochy, Luksemburg, Norwegia, Niderlandy, Polska, Portugalia, Republika Czeska, Rumunia, Zjednoczone Królestwo, Szwecja i Szwajcaria. Kanada jest również członkiem rady, a także uczestniczy w niektórych projektach w ramach umowy o współpracy. Słowenia jest członkiem stowarzyszonym. Siedem innych państw UE zawarło umowę o współpracy z ESA: Bułgaria, Chorwacja, Cypr, Łotwa, Litwa, Malta i Słowacja.

1

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/56 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/56

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego a) „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001 z dnia 28 maja 2001 r. w sprawie współpracy między sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych”

[COM(2018) 378 final – 2018/203 (COD)]

b) „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1393/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczące doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych (doręczanie dokumentów)”

[COM(2018) 379 final – 2018/204 (COD)]

(2019/C 62/09)

| Sprawozdawca: | Bernardo HERNÁNDEZ BATALLER |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Bernardo HERNÁNDEZ BATALLER

| Wniosek o konsultację | a) | Parlament Europejski, 10.9.2018 |
| --- | --- | --- |

Wniosek o konsultację

a)

Parlament Europejski, 10.9.2018

| b) | Parlament Europejski, 10.9.2018 |
| --- | --- |

b)

Parlament Europejski, 10.9.2018

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

2.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

184/0/9

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES przyjmuje do wiadomości wnioski Komisji dotyczące zamiany rozporządzenia w sprawie przeprowadzania dowodów oraz rozporządzenia dotyczącego doręczania dokumentów. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES wzywa Komisję do uwzględnienia uwag poczynionych w niniejszej opinii – a konkretnie w punktach 5.2, 5.3, 5.4, 5.5, 5.9, 5.10, 6.3, 6.4 i 6.6 – ponieważ jego zdaniem nie można w pełni korzystać ze swobód rynku wewnętrznego bez zapewnienia faktycznej europejskiej przestrzeni sądowej. |
| --- | --- |

1.2.

2.   Kontekst

| 2.1. | W celu stworzenia przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w Unii Europejskiej (UE) art. 81 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) ustanawia podstawy rozwijania współpracy sądowej w sprawach cywilnych mających skutki transgraniczne przez przyznanie UE uprawnień do przyjmowania środków służących zbliżeniu przepisów ustawowych i wykonawczych państw członkowskich. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Jeżeli jest to niezbędne do prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego, przyjmuje się przepisy prawne umożliwiające stosowanie środków mających zapewnić wzajemne uznawanie i wykonywanie przez państwa członkowskie orzeczeń sądowych i pozasądowych oraz współpracę w zakresie gromadzenia dowodów. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Aby uregulować kwestię pomocy prawnej między państwami członkowskimi, UE zastąpiła systemy, o których mowa w konwencjach haskich, przyjmując następujące instrumenty prawne: |
| --- | --- |

2.3.

| 2.3.1. | Rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001 (1) w sprawie współpracy między sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych, przyjęte z inicjatywy Republiki Federalnej Niemiec (zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie przeprowadzania dowodów”), które obowiązuje we wszystkich państwach członkowskich z wyjątkiem Danii. |
| --- | --- |

2.3.1.

| 2.3.2. | W rozporządzeniu ustanowiono ogólnounijny system bezpośredniego i szybkiego przekazywania między sądami wniosków o przeprowadzenie i wykonanie dowodów oraz przewidziano szczegółowe przepisy dotyczące formy i treści takich wniosków. Wprowadzono system bezpośrednich kontaktów między sądami, który zastąpił wcześniej stosowany system, zgodnie z którym wnioski były przesyłane przez sąd jednego państwa członkowskiego do jednostki centralnej innego państwa członkowskiego. |
| --- | --- |

2.3.2.

| 2.3.3. | Rozporządzenie (WE) nr 1393/2007 (2) Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczące doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych (zwane dalej „rozporządzeniem dotyczącym doręczania dokumentów”), które obowiązuje we wszystkich państwach członkowskich (3). |
| --- | --- |

2.3.3.

| 2.3.4. | Rozporządzenie ma zastosowanie w sprawach cywilnych i handlowych, w sytuacji gdy konieczne jest przekazanie dokumentu sądowego lub pozasądowego z jednego państwa członkowskiego do drugiego w celu jego doręczenia. Rozporządzenie nie obejmuje jednak spraw skarbowych, celnych ani administracyjnych, ani też odpowiedzialności państwa za działania i zaniechania podczas sprawowania władzy publicznej (acta iure imperii). |
| --- | --- |

2.3.4.

| 2.4. | EKES zawsze opowiadał się za stworzeniem wspólnej przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w UE, co m.in. wiąże się z przyjęciem środków w zakresie współpracy sądowej i współpracy w sprawach cywilnych niezbędnych, by obywatele i przedsiębiorstwa mogli korzystać ze swoich praw swobodnie i bez przeszkód wynikających z niezgodności lub złożoności systemów sądownictwa państw członkowskich. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | W każdym wypadku stworzenie europejskiej przestrzeni sądowej wymaga poprawy współpracy między sądami, co wiąże się z uproszczeniem i usprawnieniem procedur, aby wyeliminować niedoskonałości i opóźnienia. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Wnioski Komisji

| 3.1. | Wnioski Komisji mają na celu zmianę istniejących rozporządzeń w zakresie przeprowadzania dowodów oraz doręczania dokumentów. |
| --- | --- |

3.1.

3.2.   Wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia w sprawie przeprowadzania dowodów

| 3.2.1. | Celem wniosku jest usprawnienie funkcjonowania przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości oraz rynku wewnętrznego przez poprawę i przyśpieszenie transgranicznego przeprowadzania dowodów. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Wniosek ma dostosować rozporządzenie do rozwoju technicznego. Wykorzystuje przy tym cyfryzację, wprowadza obowiązek domyślnego korzystania ze środków elektronicznych podczas komunikacji i wymiany dokumentów oraz przestrzega przepisów w sprawie ochrony danych i prywatności bez jakiegokolwiek naruszania praw procesowych stron. System ten powinien obejmować zdecentralizowaną strukturę umożliwiającą bezpośrednią komunikację między użytkownikami końcowymi. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Wniosek wspiera wykorzystywanie nowoczesnych metod przeprowadzania dowodów, np. przez wideokonferencje w przypadku przesłuchania osoby przebywającej w innym państwie członkowskim. Ma na celu zagwarantowanie właściwszego, częstszego i szybszego bezpośredniego przeprowadzania dowodów przy przesłuchiwaniu świadków, biegłych lub stron, jeśli osoby te mieszkają w innym państwie członkowskim. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Usuwa bariery prawne uniemożliwiające przyjmowanie dowodów elektronicznych (cyfrowych). Wniosek przewiduje wzajemne uznawanie dowodów cyfrowych. W ten sposób zmniejszy obciążenie obywateli i przedsiębiorstw uczestniczących w postępowaniach oraz ograniczy przypadki odrzucania dowodów elektronicznych. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | We wniosku proponuje się rozwiązanie problemu rozbieżnych interpretacji pojęcia „sąd”, które obecnie nie jest zdefiniowane w rozporządzeniu w sprawie przeprowadzania dowodów. Podjęto próbę rozwiania wątpliwości w tym zakresie. |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | Wniosek jest spójny z innymi instrumentami unijnymi w obszarze współpracy sądowej w sprawach cywilnych i nie wpływa ani na możliwość wymiany informacji przez władze w odniesieniu do uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich i sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej (4), ani na kwestie dotyczące zobowiązań alimentacyjnych (5), nawet jeśli informacje te mają wartość dowodową. Organ wnioskujący może swobodnie wybrać najbardziej odpowiednią metodę. |
| --- | --- |

3.2.6.

| 3.2.7. | Reguluje możliwość przeprowadzania dowodów przez przedstawicieli dyplomatycznych lub urzędników konsularnych danego państwa członkowskiego na terytorium innego państwa członkowskiego i na obszarze, na którym wykonują swoje funkcje, bez konieczności składania uprzedniego wniosku do jednostki centralnej lub właściwego organu tego państwa członkowskiego. |
| --- | --- |

3.2.7.

| 3.2.8. | W celu zapewnienia wzajemnego uznawania dowodów cyfrowych takie dowody przeprowadzone w państwie członkowskim zgodnie z jego porządkiem prawnym nie powinny być odrzucane jako dowód w innych państwach członkowskich wyłącznie ze względu na swój cyfrowy charakter. |
| --- | --- |

3.2.8.

| 3.2.9. | Aby zmienić lub zaktualizować standardowe formularze zawarte w załącznikach, przewiduje się przekazanie Komisji uprawnień zgodnie z art. 290 TFUE. |
| --- | --- |

3.2.9.

3.3.   Rozporządzenie dotyczące doręczania dokumentów

| 3.3.1. | Podstawowym celem przepisów tego rozporządzenia jest ustanowienie jednolitych dróg przekazywania dokumentów z jednego państwa członkowskiego do innego na potrzeby doręczania dokumentów w tym państwie członkowskim. Szczególnie przydatne okazało się tu doświadczenie w stosowaniu aktualnego rozporządzenia oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w tym obszarze. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.1.1. | Zakres zastosowania rozporządzenia ulega zmianie, utrzymano jednak obecne sformułowanie przepisu regulującego kwestie dokumentów pozasądowych. Z kolei w odniesieniu do dokumentów sądowych rozporządzenie będzie miało zastosowanie we wszystkich przypadkach, gdy miejsce zamieszkania adresata znajduje się w innym państwie członkowskim. |
| --- | --- |

3.3.1.1.

| 3.3.1.2. | Ten standard, dzięki któremu zakresem regulacji obowiązkowo objęte są – w sytuacji gdy miejsce zamieszkania adresata znajduje się w innym państwie członkowskim – wszystkie przypadki doręczania dokumentów, ma zastosowanie jedynie do doręczania dokumentów wszczynających postępowanie. Jeżeli chodzi o dalsze przypadki doręczania dokumentów sądowych w toku postępowania sądowego, dodatkowa ochrona jest mniej istotna. |
| --- | --- |

3.3.1.2.

| 3.4. | Komunikacja i wymiana dokumentów między organami wysyłającymi i przyjmującymi odbywa się drogą elektroniczną poprzez zdecentralizowany system informatyczny składający się z krajowych systemów informatycznych połączonych za pośrednictwem bezpiecznej i niezawodnej infrastruktury łączności, choć istnieje możliwość stosowania alternatywnych (tradycyjnych) metod komunikacji w wypadku nieprzewidzianych i wyjątkowych zakłóceń działania systemu informatycznego. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ustalono, że państwa członkowskie muszą zapewnić pomoc w zlokalizowaniu miejsca pobytu odbiorcy w innym państwie członkowskim. W tym celu przedstawiono trzy możliwości:






  — | pomoc prawną udzieloną za pośrednictwem organów wyznaczonych przez państwa członkowskie, |
| --- | --- | --- |

3.5.

—

pomoc prawną udzieloną za pośrednictwem organów wyznaczonych przez państwa członkowskie,

| — | dostęp do publicznych rejestrów miejsca zamieszkania za pośrednictwem europejskiego portalu „e-Sprawiedliwość”, |
| --- | --- |

—

dostęp do publicznych rejestrów miejsca zamieszkania za pośrednictwem europejskiego portalu „e-Sprawiedliwość”,

| — | zapewnienie szczegółowych informacji za pośrednictwem europejskiego portalu „e-Sprawiedliwość” na temat dostępnych narzędzi pozwalających na ustalenie miejsca pobytu osób na terytorium danego państwa. |
| --- | --- |

—

zapewnienie szczegółowych informacji za pośrednictwem europejskiego portalu „e-Sprawiedliwość” na temat dostępnych narzędzi pozwalających na ustalenie miejsca pobytu osób na terytorium danego państwa.

| 3.6. | Można zwrócić się do zagranicznej strony postępowania o wyznaczenie przedstawiciela na potrzeby doręczania dokumentów w państwie członkowskim, w którym toczy się postępowanie. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Usprawniono procedurę dotyczącą prawa adresata do odmowy przyjęcia dokumentu, jeśli nie jest on sporządzony w odpowiednim języku lub przetłumaczony na odpowiedni język. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Wniosek zobowiązuje operatorów świadczących usługi pocztowe do tego, aby doręczając dokumenty na podstawie rozporządzenia, stosowali specjalny odcinek zwrotny (potwierdzenie odbioru). Ponadto wprowadzono minimalne zasady dotyczące osób, które można uznać za „odbiorców zastępczych” w sytuacji, gdy operator świadczący usługi pocztowe nie może przekazać dokumentu adresatowi osobiście. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | We wniosku wprowadzono elektroniczne doręczanie dokumentów jako dodatkową alternatywną metodę doręczania na podstawie rozporządzenia. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Wprowadzono istotne zmiany w przypadkach niestawienia się pozwanego:






  a) | od sądu, przed którym toczy się postępowanie, wymaga się przesłania in absentia na dostępne konto użytkownika – pozwanego – ostrzeżenia o wszczęciu postępowania lub o wydaniu wyroku zaocznego; |
| --- | --- | --- |

3.10.

a)

od sądu, przed którym toczy się postępowanie, wymaga się przesłania in absentia na dostępne konto użytkownika – pozwanego – ostrzeżenia o wszczęciu postępowania lub o wydaniu wyroku zaocznego;

| b) | ustanawia się wspólny termin dwóch lat od daty wyroku zaocznego na wniesienie o wyjątkowe odstąpienie od skutków upływu terminu na złożenie odwołania w odniesieniu do zaskarżenia uznania i wykonania przedmiotowego orzeczenia w innym państwie członkowskim. |
| --- | --- |

b)

ustanawia się wspólny termin dwóch lat od daty wyroku zaocznego na wniesienie o wyjątkowe odstąpienie od skutków upływu terminu na złożenie odwołania w odniesieniu do zaskarżenia uznania i wykonania przedmiotowego orzeczenia w innym państwie członkowskim.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1. | EKES przyjmuje z zadowoleniem wnioski Komisji dotyczące zamiany rozporządzenia w sprawie przeprowadzania dowodów oraz rozporządzenia dotyczącego doręczania dokumentów, ponieważ ułatwiają one integrację wymiarów sprawiedliwości państw członkowskich przez ustanowienie jednolitych dróg w obszarach, których dotyczą. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Oba wnioski przyczyniają się do poprawy opartej na zasadzie wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych współpracy sądowej w UE (art. 81 TFUE), do wzmocnienia przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości (art. 3 ust. 2 i art. 67 TFUE) oraz ustanowienia rynku wewnętrznego (art. 26 TFUE). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Zasadniczo przyjęcie i stosowanie ram regulacyjnych przedstawionych we wnioskach Komisji powinno obiektywnie przyczynić się do pokonania różnorakich niewidocznych przeszkód, które bezpośrednio wpływają na życie wszystkich obywateli – zarówno obywateli państw UE, jak i innych osób zamieszkałych w UE – oraz na transakcje handlowe przedsiębiorstw działających w UE. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Aby zagwarantować dostęp do wymiaru sprawiedliwości i sprawiedliwego procesu, przepisy zawarte w obu wnioskach muszą mieć zastosowanie do postępowań sądowych mających skutki transgraniczne oraz być należycie uzasadnione. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Wnioski te są też zgodne ze strategią na rzecz rynku cyfrowego w dziedzinie administracji elektronicznej, szczególnie jeśli chodzi o konieczność przyjęcia środków na rzecz modernizacji administracji publicznej i osiągnięcia interoperacyjności transgranicznej, co ułatwiłoby kontakty z obywatelami. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Wnioski zwiększają pewność prawa i tym samym pomagają zapobiec opóźnieniom i nadmiernym kosztom dla obywateli, przedsiębiorstw i administracji publicznych oraz naprawić niedociągnięcia w zakresie ochrony praw procesowych stron, gdyż mają na celu uniknięcie sytuacji braku prawa do obrony zgodnie z zasadą równości stron. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Należy zaznaczyć, że przepis dotyczący aktów delegowanych mających na celu aktualizację i zmianę załącznika do obu wniosków dotyczących rozporządzenia nie jest zgodny ze stanowiskiem EKES-u (6) w tej sprawie, ponieważ we wniosku przewidziano, że przekazanie uprawnień Komisji będzie bezterminowe pomimo wymogu, zgodnie z którymi akty delegowane są ograniczone w czasie. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Podsumowując, EKES uważa, że nie można w pełni korzystać ze swobód rynku wewnętrznego, jeżeli nie zapewniono faktycznej europejskiej przestrzeni sądowej. |
| --- | --- |

4.8.

5.   Uwagi ogólne dotyczące rozporządzenia w sprawie przeprowadzania dowodów

| 5.1. | Wniosek zmieniający rozporządzenie w sprawie przeprowadzania dowodów ma na celu zwiększenie wykorzystania komunikacji elektronicznej między odpowiednimi organami zamiast komunikacji papierowej, która jest bardziej kosztowna i powolniejsza, a także wprowadzenie wideokonferencji przy przesłuchaniach odbywających się w innym państwie członkowskim. Wszystko to musi odbywać się bez uszczerbku dla praw procesowych przysługujących stronom. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Choć wniosek zakłada sprawne i skuteczne działania po stronie odpowiednich sądów i skrupulatne przestrzeganie zasad lojalnej współpracy i wzajemnego uznawania – to ostatnie zostało wyraźnie podkreślone, aby uniknąć zaprzeczania wartości dowodowej dowodów cyfrowych (motyw czwarty i art. 18a wniosku) – to nie wprowadza się żadnego przepisu na wypadek odmowy po stronie wezwanego sądu z powodu:






  — | zbędnej zwłoki, |
| --- | --- | --- |

5.2.

—

zbędnej zwłoki,

| — | braku uzasadnienia, lub |
| --- | --- |

—

braku uzasadnienia, lub

| — | niewystarczającego uzasadnienia. |
| --- | --- |

—

niewystarczającego uzasadnienia.

Oznacza to w praktyce brak dostępu do skutecznej ochrony sądowej i należy znaleźć rozwiązanie pozwalające uniknąć takich sytuacji.

| 5.2.1. | Ta okoliczność jest istotna przy aktualnym kształcie unijnych ram prawnych, w którym sama odmowa po stronie sądu zobowiązanego do skierowania pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie, którą rozpatruje, może zostać uznana za poważne naruszenie obowiązków państwa wynikających z prawa UE (7). |
| --- | --- |

5.2.1.

| 5.2.2. | Jest wiele sytuacji, w których wezwany sąd może poważnie naruszyć prawa stron postępowania, jeśli nie współpracuje w sposób niezwłoczny, zwłaszcza w sprawach związanych z objęciem tymczasową ochroną prawną, na podstawie zastrzeżeń związanych z suwerennością narodową, bezpieczeństwem narodowym, porządkiem publicznym itp. (zob. art. 4 ust. 2 TUE) lub w wypadku rozbieżności wynikających z odmiennych praktyk sądowniczych w różnych państwach członkowskich. |
| --- | --- |

5.2.2.

| 5.2.3. | Ta ostatnia sytuacja ma miejsce np. w przypadku tzw. pre-trial discovery, gdyż art. 23 konwencji haskiej z 18 marca 1970 r. o przeprowadzaniu dowodów za granicą w sprawach cywilnych lub handlowych umożliwia umawiającym się państwom zastrzeżenie suwerenności i odrzucenie wniosków o pomoc prawną przedstawionych przed wszczęciem postępowania sądowego (po złożeniu pisma wszczynającego postępowanie, lecz przed rozpoczęciem procesu). |
| --- | --- |

5.2.3.

| 5.2.4. | Obowiązujące obecnie rozporządzenie (WE) nr 1206/2001, choć nie porusza wyraźnie tej kwestii, wyklucza ją ze swojego zakresu obowiązywania, jak wynika z oświadczenia Rady nr 54/01 z 4 lipca 2001 r. (dok. 10571/01, s. 1). |
| --- | --- |

5.2.4.

| 5.2.5. | Czasami nieuzasadnione opóźnienia mogą wynikać z niewystarczających kwalifikacji technicznych wezwanych organów lub złego funkcjonowania infrastruktury technicznej. Aby zapobiegać takim sytuacjom i w miarę możliwości je eliminować, wniosek powinien także ustanowić przepisy wymagające od państw członkowskich zagwarantowania uaktualnienia zasobów cyfrowych swoich sądów i dostosowania infrastruktury technologicznej. |
| --- | --- |

5.2.5.

| 5.3. | Z drugiej strony należy doprecyzować niektóre przepisy zawarte we wniosku. Na przykład art. 1 ust. 4. ustanawia wąskie pojęcie „sądu”, który definiuje jako „każdy organ sądowy w państwie członkowskim, który jest właściwy do przeprowadzenia dowodu zgodnie z niniejszym rozporządzeniem”. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.3.1. | Choć pojęcie to może obejmować urzędników publicznych (np. notariuszy), to wyklucza sądy polubowne – zarówno inwestycyjne, handlowe, konsumenckie, jak i wszelkiego rodzaju inne organy arbitrażowe. |
| --- | --- |

5.3.1.

| 5.3.2. | W ten sposób zignorowano duże znaczenie sądów polubownych w transakcjach handlowych i gospodarczych w państwach członkowskich i państwach trzecich. |
| --- | --- |

5.3.2.

| 5.3.3. | Może więc dojść do problemów związanych z zawisłością sporu lub wykonaniem decyzji przez organy wezwane państw członkowskich (np. anti-suit injunction), co może doprowadzić do braku pewności prawa. |
| --- | --- |

5.3.3.

| 5.3.4. | Ta wąska definicja „sądu” jest zgodna z orzecznictwem TSUE, który zazwyczaj odmawia sądom polubownym statusu „sądu” (8). |
| --- | --- |

5.3.4.

| 5.3.5. | Zdaniem EKES-u automatyczne stosowanie orzecznictwa TSUE w omawianej dziedzinie może prowadzić do nieuznawania decyzji sądów polubownych lub odmowy współpracy po stronie wezwanego sądu, co w niektórych wypadkach może nawet pozbawiać zainteresowane strony prawa do obrony. |
| --- | --- |

5.3.5.

| 5.3.6. | Z tych rozważań należy jednak wykluczyć zapisy dotyczące polubownego rozstrzygania sporów między inwestorem a państwem zawarte w dwustronnych umowach inwestycyjnych, ponieważ nie są one zgodne z prawem Unii i nie mają skutków prawnych z uwagi na sprzeczność z przepisami regulującymi funkcjonowanie jednolitego rynku oraz dyskryminację inwestorów w UE na mocy orzecznictwa TSUE (wyrok w sprawie „Achmea” (9)). |
| --- | --- |

5.3.6.

| 5.4. | Z kolei w art. 17b przyznano, że przedstawiciele dyplomatyczni lub urzędnicy konsularni państwa członkowskiego mogą przeprowadzać dowody na terytorium innego państwa członkowskiego i na obszarze, na którym wykonują swoje funkcje, bez konieczności składania uprzedniego wniosku. Te uprawnienia ograniczają się do przesłuchiwania obywateli reprezentowanego przez nich państwa członkowskiego – bez środków przymusu – w związku z postępowaniem toczącym się przed sądem państwa członkowskiego, które reprezentują. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Właściwym byłoby, aby przewidziane we wniosku zadania związane z pomocą prawną realizowane przez tych urzędników zostały rozszerzone w sposób dostosowujący je do aktualnej sytuacji w UE, zwłaszcza w kontekście swobodnego przepływu i swobody pobytu obywateli państw członkowskich oraz swobody przedsiębiorczości. Możliwość przeprowadzania dowodu przez tych urzędników można by rozszerzyć także na obcokrajowców, bez konieczności wcześniejszego złożenia wniosku o upoważnienie, lub na obywateli państwa przyjmującego, jeśli państwo to udzieli takiego zezwolenia. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | EKES zgadza się z koniecznością ustanowienia obowiązku udzielenia pomocy przekazującemu państwu członkowskiemu w ustaleniu miejsca zamieszkania osoby, której należy doręczyć dokument sądowy lub pozasądowy w innym otrzymującym państwie członkowskim, jeśli adres ten jest nieznany. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | W kontekście omawianego wniosku mamy także do czynienia z unijnym programem na rzecz wymiaru sprawiedliwości 2020, który ma na celu poprawę poszanowania praw podstawowych, w tym praw procesowych w sprawach cywilnych. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | W związku z tym środki cyfryzacji przewidziane we wniosku uwzględniają wymogi związane z ochroną danych i prywatności w systemie wymiany elektronicznej między odpowiednimi sądami, takie jak wcześniejsze określenie grona użytkowników systemu (obejmujące wyłącznie sądy i organy sądowe państw członkowskich). |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Choć zgodnie z przewidywaniami ataki na infrastrukturę elektroniczną mogą stać się częstsze w przyszłości – a ryzyko to może się zwiększyć w wyniku ustanowienia wzajemnych połączeń między odpowiednimi systemami informatycznymi – to wniosek nie zawiera żadnych przepisów dotyczących ustalania odpowiedzialności za ataki cybernetyczne ani też za błędy i awarie systemu informatycznego, które mogą prowadzić do ujawnienia informacji wrażliwych, a nawet do zniszczenia dowodów w procesie. |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Może zatem dojść do poważnych naruszeń prawa stron postępowania przy braku przewidywalnej drogi pociągania do odpowiedzialności ich sprawców – może się nawet okazać, że to właśnie strony postępowania będą musiały ponieść konsekwencje tych naruszeń, jeśli ich sprawcy powołają się na wystąpienie siły wyższej. |
| --- | --- |

5.10.

6.   Uwagi ogólne na temat wniosku dotyczącego rozporządzenia dotyczącego doręczania dokumentów

| 6.1. | EKES uważa, że wniosek poprawi i przyspieszy postępowania sądowe, ponieważ uprości i usprawni mechanizmy współpracy w zakresie doręczania dokumentów. Poprawi to funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości w sprawach o skutkach transgranicznych, wzmocni prawa procesowe w sprawach cywilnych i zwiększy wzajemne zaufanie między systemami wymiaru sprawiedliwości państw członkowskich. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Wniosek ma na celu zwalczanie opóźnień i częstego nieprzestrzegania ustalonych terminów – do których to sytuacji dochodzi, ponieważ za przekazywanie dokumentów odpowiadają właściwe organy – przez wprowadzenie obowiązku, aby doręczanie dokumentów odbywało się drogą elektroniczną. Wzmacnia tym samym prawo do obrony odbiorcy przez różnego rodzaju szczegółowe działania właściwych organów w związku z sytuacjami niepewności wynikającej z nieprzyjęcia dokumentu lub w przypadkach wyroków wydanych zaocznie. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Na uwagę zasługuje szeroki zakres podmiotowy i materialny wniosku, ponieważ obejmuje on wszystkie osoby – zarówno fizyczne, jak i prawne – w tym wszystkich przedsiębiorców, także mikroprzedsiębiorstwa. Ponadto dopuszcza się jedynie wyraźnie wymienione w nim wyjątki (art. 1 ust. 1 i 3).
  Konieczne byłoby dostosowanie wszystkich wersji językowych, aby wyjaśnić, że wniosek dotyczący rozporządzenia odnosi się nie tylko do pisma wszczynającego postępowanie, lecz również do wszystkich dokumentów sądowych związanych z postępowaniem. |
| --- | --- |

6.3.

Konieczne byłoby dostosowanie wszystkich wersji językowych, aby wyjaśnić, że wniosek dotyczący rozporządzenia odnosi się nie tylko do pisma wszczynającego postępowanie, lecz również do wszystkich dokumentów sądowych związanych z postępowaniem.

| 6.4. | EKES akceptuje gwarancje i zabezpieczenia ustanowione na wypadek „odmowy przyjęcia dokumentu” po stronie odbiorcy oraz obowiązek informacyjny po stronie jednostki przyjmującej. Aby zrównoważyć prawa stron postępowania, pozwany musi być w stanie w pełni zapoznać się z treścią pisma wszczynającego postępowanie, a więc system językowy powinien obejmować język zrozumiały dla odbiorcy lub jeden z języków urzędowych miejsca doręczenia. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Właściwym wydaje się przepis dotyczący przewidywanych uzupełniających środków doręczania dokumentów drogą pocztową, bezpośrednio przez urzędników sądowych, urzędników lub inne właściwe osoby w wezwanym państwie członkowskim oraz w drodze elektronicznej. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | W każdym wypadku ważne jest zabezpieczenie i zagwarantowanie integralności i przeznaczenia dokumentu zarówno sądowego, jak i pozasądowego. |
| --- | --- |

6.6.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001 z dnia 28 maja 2001 r. (Dz.U. L 174 z 27.6.2001, s. 1).

1

(2)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1393/2007 z dnia 13 listopada 2007 r. uchylające rozporządzenie (WE) nr 1348/2000 (Dz.U. L 324 z 10.12.2007, s. 79).

2

(3)  Zgodnie z tzw. „umową równoległą” zawartą z Danią (Dz.U. L 300 z 17.11.2005, s. 55). Zjednoczone Królestwo i Irlandia, zgodnie z art. 3 protokołu nr 21 do Traktatu, notyfikowały o swoim życzeniu uczestniczenia w przyjęciu i stosowaniu obu rozporządzeń.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. (Dz.U. L 338 z 23.12.2003, s. 1).

4

(5)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. (Dz.U. L 7 z 10.1.2009, s. 1).

5

(6)  Dz.U. C 288 z 31.8.2017, s. 29; Dz.U. L 345 z 13.10.2017, s. 67.

6

(7)  Zob. opinia rzecznika generalnego Watheleta w sprawie C-416/17, Komisja Europejska przeciwko Republice Francuskiej, pkt 95–103.

7

(8)  Zob. np. następujące sprawy: Nordsee 102/81(1982), pkt 10-13; Eco Swiss C-126/97(1999), pkt 34; Denuit i Cordenier C-125/04(2005), pkt 13; Gazprom C-536/13(2015), pkt 36; Achmea C-284/16(2018), pkt 45-49 itd.

8

(9)  Wyrok w sprawie „Achmea”, C-284/16, z 6 marca 2018 r. (ECLI:EU:C:2018:158).

9

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/63 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/63

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych”

[COM(2018) 386 final – 2018/0211 (COD)]

(2019/C 62/10)

| Sprawozdawca: | Giuseppe GUERINI |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Giuseppe GUERINI

| Wniosek o konsultację | Komisja, 18.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data przyjęcia przez sekcję | 2.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 193/0/4 |

Wniosek o konsultację

Komisja, 18.6.2018

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

2.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

193/0/4

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES wyraża poparcie dla wniosku Komisji Europejskiej ustanawiającego nowy program zwalczania nadużyć finansowych w celu ochrony interesów finansowych UE i zapewnienia wzajemnej pomocy administracyjnej między organami celnymi państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Należy się pozytywnie odnieść do tego, że nowy program zwalczania nadużyć finansowych opiera się na wcześniejszym programie Herkules III, przy czym dokłada się w nim starań, by zwiększyć jego skuteczność w świetle wypracowanej w międzyczasie praktyki stosowania, przede wszystkim w zakresie szerszej analizy dostępnych danych i w odniesieniu do skutecznego połączenia systemu Herkules z systemami AFIS i IMS. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES ma nadzieję, że Unia Europejska będzie promować formy współpracy międzynarodowej w zakresie przeciwdziałania nadużyciom finansowym, tak by znaleźć skuteczne i skoordynowane rozwiązanie problemów wykraczających obecnie poza granice państwa, a nawet kontynentu, co wymaga opracowania skutecznych metod współpracy globalnej między właściwymi organami. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES zaleca, by Komisja zapewniła odpowiedni poziom inwestycji w nowe technologie zwalczania nadużyć finansowych, poczynając od sztucznej inteligencji, która może znacznie poprawić przeciwdziałanie nielegalnym zjawiskom. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Tego rodzaju inwestycjom muszą towarzyszyć odpowiednie szkolenia pracowników zatrudnionych w organach publicznych zaangażowanych w zwalczanie nadużyć finansowych. Niezwykle istotne jest, by modernizacja działań, konieczna ze względu na rozwój nielegalnego handlu, przybrała formę łączącą zastosowanie nowych technologii z odpowiednim przeszkoleniem pracowników zaangażowanych na tym polu. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES proponuje, by ze względu na znaczenie strategiczne technologii dla przeciwdziałania nadużyciom finansowym – do wskaźników efektywności zawartych we wniosku Komisji dodano dalsze wskaźniki pomiaru zdolności organów podatkowych do stosowania nowych technologii cyfrowych oraz technologii sztucznej inteligencji w celu przeciwdziałania nadużyciom naruszającym interesy UE. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Z perspektywy politycznej EKES uważa, że instytucje europejskie mogą lepiej przeciwdziałać nadużyciom finansowym, podejmując również dodatkowe wysiłki w celu ujednolicenia przepisów prawnych i podatkowych obowiązujących w różnych jurysdykcjach krajowych. Możliwe jest bowiem, że nadmierne różnice między przepisami podatkowymi i prawnymi różnych państw członkowskich należących do rynku wewnętrznego prowadzą do podejmowania nielegalnej działalności opartej na wykorzystywaniu obecnych różnic regulacyjnych (na przykład karuzela VAT), co może bezpośrednio lub pośrednio przynieść szkodę budżetowi UE czy też – w ujęciu bardziej ogólnym – umocnieniu europejskiego rynku wewnętrznego. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Wniosek Komisji

| 2.1. | Obecny system zwalczania oszustw finansowych wymierzonych przeciwko budżetowi UE obejmuje następujące środki: (i) program Herkules III mający na celu zwalczanie nadużyć finansowych, korupcji i innych nielegalnych działań naruszających interesy finansowe Unii; (ii) system informacji w celu zwalczania nadużyć finansowych (AFIS) składający się z zestawu zarządzanych przez Komisję aplikacji informatycznych w obszarze ceł, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 515/972; (iii) system zarządzania nieprawidłowościami (IMS), który jest narzędziem komunikacji elektronicznej mającym ułatwić państwom członkowskim wywiązywanie się z ich zobowiązania do zgłaszania wykrytych nieprawidłowości. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Nowy program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych, stanowiący przedmiot niniejszej opinii, będzie w dużej mierze opierać się na programie Herkules III i zawierać ulepszenia takie jak możliwość finansowania nowych inicjatyw (np. inicjatyw związanych z analizą danych) oraz lepiej łączyć się z systemami AFIS i IMS. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Program będzie miał dwa cele ogólne: (i) ochronę interesów finansowych UE; (ii) wspieranie wzajemnej pomocy organów administracyjnych państw członkowskich i współpracy między nimi a Komisją w celu zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów prawa celnego i rolnego. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Program przewiduje ponadto trzy cele szczegółowe bezpośrednio związane z celami ogólnymi: (i) zapobieganie nadużyciom finansowym, korupcji i wszelkiej innej nielegalnej działalności naruszającej interesy finansowe Unii oraz zwalczanie takich zjawisk; (ii) wspieranie zgłaszania nieprawidłowości, w tym nadużyć finansowych, w odniesieniu do funduszy zarządzania dzielonego i funduszy pomocy przedakcesyjnej, ujętych w budżecie Unii; (iii) zapewnianie narzędzi do wymiany informacji i do wsparcia działań operacyjnych w obszarze wzajemnego wsparcia administracyjnego w kwestiach celnych i rolnych. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Pula środków finansowych na realizację programu na lata 2021–2017 wynosi 181,207 mln EUR, które są podzielone w następujący sposób: (i) 114,207 mln EUR na zapobieganie nadużyciom finansowym, korupcji i wszelkiej innej nielegalnej działalności naruszającej interesy finansowe Unii Europejskiej oraz zwalczanie takich zjawisk; (ii) 7 mln EUR na wspieranie zgłaszania nieprawidłowości, w tym nadużyć finansowych, w odniesieniu do funduszy zarządzania dzielonego i funduszy pomocy przedakcesyjnej ujętych w budżecie Unii; (iii) 60 mln EUR na zapewnianie narzędzi do wymiany informacji i do wsparcia działań operacyjnych w obszarze wzajemnego wsparcia administracyjnego w kwestiach celnych i rolnych. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Realizacja nowego programu odbywać się będzie w nowym otoczeniu regulacyjnym charakteryzującym się poważnymi zmianami dotyczącymi w szczególności ustanowienia Prokuratury Europejskiej (EPPO), która będzie odgrywać znaczącą i, miejmy nadzieję, skuteczną rolę i która wraz z wdrożeniem dyrektywy (UE) 2017/1371 w sprawie zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć powinna zapewnić większą ochronę interesów finansowych UE i obywateli europejskich. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Rozporządzenie w sprawie programu zwalczania nadużyć finansowych zostało opracowane po konsultacjach przeprowadzonych przez Komisję z udziałem zainteresowanych stron – z uwzględnieniem sugestii grupy ekspertów – i ma solidną podstawę prawną w Traktatach (art. 325 i 33 TFUE). |
| --- | --- |

2.7.

3.   Uwagi ogólne i szczegółowe

| 3.1. | EKES wyraża całkowite poparcie dla wniosku Komisji Europejskiej ustanawiającego nowy program zwalczania nadużyć finansowych w celu ochrony interesów finansowych UE i zapewnienia wzajemnej pomocy administracyjnej między organami celnymi państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Konieczne jest wdrożenie art. 325 i 33 TFUE przez odpowiednie instrumenty i prawidłową koordynację działań organów krajowych i europejskich, jak wykazały przedsięwzięte w ostatnich latach środki, dzięki którym do budżetu Unii zwrócone zostały duże kwoty, chociaż Komisja zauważa, że trudno jest określić dokładną wysokość odzyskanych kwot. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Globalizacja rynków, rosnąca mobilność towarów i osób oraz coraz większe rozpowszechnienie nowych technologii komunikacyjnych sprzyjają wykładniczemu wzrostowi liczby transakcji transgranicznych i handlu za pośrednictwem platform cyfrowych. Prowadzi to do dużych możliwości wzrostu i rozwoju rynków, lecz wymaga również szybkiego i ciągłego uaktualniania technik kontroli nielegalnych zjawisk oraz przepisów dotyczących zwalczania nadużyć finansowych i różnych form unikania kontroli celnych. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Niezwykle istotne jest zatem, by odpowiedź władz publicznych na coraz bardziej wyrafinowane formy nadużyć finansowych była dostosowana do zmieniającego się świata, zarówno pod względem skuteczności egzekwowania prawa, jak i z punktu widzenia technologii i skutecznej współpracy między różnymi organami krajowymi, których działania powinny być skoordynowane i oparte na synergii. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ponadnarodowy charakter nadużyć finansowych i coraz większa łatwość szybkiego opracowywania nielegalnych praktyk wynikająca z technologii, na przykład łatwość przemieszczania kapitału pochodzącego z nielegalnej działalności, wymagają tworzenia coraz bardziej intensywnych form współpracy między poszczególnymi organami na szczeblu globalnym. EKES ma nadzieję, że Unia Europejska będzie promować formy współpracy międzynarodowej w zakresie przeciwdziałania nadużyciom finansowym, tak by opracować skuteczne i skoordynowane rozwiązanie problemów wykraczających obecnie poza granice państwa i kontynentu. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Należy się pozytywnie odnieść do tego, że nowy program zwalczania nadużyć finansowych opiera się na programie Herkules III, przy czym dokłada się w nim starań, by ulepszyć wcześniejsze doświadczenia zdobyte w międzyczasie w trakcie stosowania programu w praktyce, przede wszystkim w zakresie szerszej i dokładniejszej analizy dostępnych danych i w odniesieniu do skutecznego połączenia systemu Herkules z systemami AFIS i IMS. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Obecnie dzięki unii celnej należącej do wyłącznej kompetencji UE w rozumieniu art. 3 TFUE osiągnięto bardzo dobre wyniki w zakresie harmonizacji przepisów, efektywności kontroli i odstraszania przez nakładanie kar. Ważne jest, by uzupełnieniem tych wyników była skuteczna ochrona interesów finansowych UE, co wymaga między innymi kontynuacji prac, prowadzonych z coraz większą intensywnością, aby wzmocnić współpracę celną między państwami członkowskimi przy ścisłym powiązaniu z Komisją. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Dzięki nowemu programowi zwalczania oszustw finansowych działania związane z przeciwdziałaniem nielegalnym zjawiskom naruszania interesów finansowych UE zostaną ulepszone, również za sprawą uproszczenia i przyspieszenia procedur kontroli przez wprowadzenie nowych technologii w obszarze działań celnych. W związku z tym EKES zaleca odpowiedni poziom inwestycji w nowe technologie zwalczania nadużyć finansowych, począwszy od sztucznej inteligencji, która oferuje znaczne możliwości usprawnienia działań organów publicznych. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Tego rodzaju inwestycjom muszą towarzyszyć odpowiednie szkolenia pracowników zatrudnionych w organach publicznych zaangażowanych w zwalczanie nadużyć finansowych. Niezwykle istotne jest, by modernizacja działań, konieczna ze względu na rozwój nielegalnego handlu, przybrała formę łączącą zastosowanie nowych technologii z odpowiednim przeszkoleniem pracowników zajmujących się zwalczaniem nadużyć finansowych i nielegalnych zjawisk, którzy powinni nieustannie uczestniczyć w kształceniu, szkoleniu i podwyższaniu kwalifikacji w związku z rozwojem technologii przeciwdziałającej nielegalnym zjawiskom. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES popiera cele ogólne i szczegółowe określone w nowym programie zwalczania nadużyć finansowych, jednak proponuje wprowadzenie nowego celu szczegółowego dotyczącego oszustw celnych, korupcji i nielegalnych działań, które są dokonywane za pośrednictwem kanałów informatycznych i przy użyciu nowych technologii, celem rozwoju polityki celnej i przeciwdziałania oszustwom cyfrowym. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Należy pokreślić, że zmiana polityki celnej i polityki zwalczania nadużyć finansowych z technicznego punktu widzenia nie jest jedynie kwestią dostosowania instrumentów i fizycznych środków będących do dyspozycji organów danego sektora, lecz musi przybrać formę prawdziwej i długoterminowej strategii opierającej się na określonych celach, dążeniach i metodach. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Komisja uznała, że wcześniejsza ocena skutków nie jest konieczna, gdyż nowy program zwalczania oszustw finansowych jest w dużej mierze kontynuacją poprzedniego programu, który został już oceniony ex post (1) i uznany za skuteczny. EKES rozumie decyzję o nieprzeprowadzaniu wcześniejszej oceny skutków i uznaje oceny ex post przywołane przez Komisję za wystarczające, jednak uważa za istotne, by prowadzona przez Unię polityka zapobiegania nadużyciom finansowym i ich zwalczania opierała się na konkretnych i możliwych do sprawdzenia danych. Biorąc pod uwagę brak wcześniejszej analizy wpływu nowego programu zwalczania nadużyć finansowych, konieczne jest, by został on objęty stałym nadzorem, ewaluacją i działalnością informacyjną umożliwiającą skuteczną ocenę obecnego stanu wiedzy i osiąganych z biegiem czasu postępów. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | EKES popiera ustanowienie trzech wskaźników kontroli osiągania celów szczegółowych określonych w nowym programie zwalczania nadużyć finansowych, tj.: (i) wskaźnika zadowolenia użytkowników i odsetka państw członkowskich uzyskujących wsparcie w celu zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji i wszelkiej innej nielegalnej działalności naruszającej interesy finansowe Unii oraz zwalczania takich zjawisk; (ii) wskaźnika zadowolenia użytkowników z systemu zarządzania nieprawidłowościami; (iii) ilości udostępnionych informacji dotyczących wzajemnego wsparcia oraz liczby wspieranych działań związanych z wzajemnym wsparciem. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Zgodnie ze wspomnianym powyżej wezwaniem do ustanowienia celu szczegółowego dotyczącego potrzeby wdrożenia strategii w zakresie kontroli celnej i przeciwdziałania nadużyciom finansowym w ramach gospodarki cyfrowej EKES sugeruje wprowadzenie wskaźników dotyczących pomiaru zdolności organów podatkowych do wprowadzenia nowych technologii cyfrowych oraz technologii w dziedzinie sztucznej inteligencji w celu przeciwdziałania oszustwom naruszającym interesy Unii. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Aby zapewnić właściwe działanie programu zwalczania oszustw finansowych, ważne jest, by wprowadzone środki były odpowiednio zasilane z zasobów finansowych. EKES popiera więc wniosek Komisji przewidujący wdrożenie programu zarówno w ramach zarządzania bezpośredniego, jak i w formie zarządzania pośredniego. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | EKES popiera możliwość finansowania na rzecz państw członkowskich kosztów instalacji i konserwacji infrastruktury technicznej, środków logistycznych, informatycznych i biurowych niezbędnych do koordynowania wspólnych działań celnych i innych działań operacyjnych, uważając tę możliwość za spójną z ogólnym podejściem przedstawionym w rozporządzeniu w sprawie programu zwalczania nadużyć finansowych. Jednocześnie popiera również możliwość finansowania wydatków związanych z zakupem, analizą, rozwojem i konserwacją infrastruktury informatycznej oraz oprogramowania i połączeń sieciowych w celu zapobiegania nadużyciom finansowym i ich zwalczania. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | W związku z powyższym EKES zachęca Komisję do sprawienia, by mechanizmy koordynacji potrzebne do zapewnienia wydajności i interoperacyjności całego sprzętu zakupionego ze środków programów unijnych były skuteczne i dokładne, tak aby kontynuować zwalczanie nadużyć finansowych i nielegalnych zjawisk powodujących szkodę w budżecie Unii oraz zapewnić, by było ono jeszcze skuteczniejsze i bardziej skoordynowane. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | EKES uważa, że pod względem politycznym instytucje europejskie mogą przeciwdziałać nadużyciom finansowym, podejmując również dodatkowe wysiłki w celu ujednolicenia przepisów prawnych i podatkowych obowiązujących na rynku wewnętrznym. Możliwe jest bowiem, że nadmierne różnice między przepisami podatkowymi i prawnymi różnych państw członkowskich należących do rynku wewnętrznego mogą prowadzić do podejmowania nielegalnej działalności opartej na wykorzystywaniu obecnych różnic regulacyjnych (na przykład karuzela VAT), co może bezpośrednio lub pośrednio przynieść szkodę budżetowi Unii czy też – w ujęciu bardziej ogólnym – umocnieniu europejskiego rynku wewnętrznego. |
| --- | --- |

3.18.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Zob. ocena programu Herkules II (2007–2013) i Herkules III (2014–2017).

1

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/67 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/67

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego, w ramach Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami, instrument wsparcia finansowego na rzecz sprzętu do kontroli celnej”

[COM(2018) 474 final – 2018/0258 (COD)]

(2019/C 62/11)

| Sprawozdawca: | Antonello PEZZINI |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Antonello PEZZINI

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 2.7.2018
  Rada, 4.7.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 114 ust. 1 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data przyjęcia przez sekcję | 2.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 200/0/5 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 2.7.2018

Rada, 4.7.2018

Podstawa prawna

Art. 114 ust. 1 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

2.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

200/0/5

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa, że w obliczu narastających problemów związanych z kontrolą zewnętrznych granic Unii konieczne jest wdrożenie systemu, który będzie w stanie połączyć ochronę osób z bezpieczeństwem granic, umożliwiając budowanie korzystnych relacji handlowych z państwami trzecimi. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | To jedno z wielkich wyzwań, przed jakimi stoi Unia Europejska, a EKES uważa, że pakiet dotyczący zarządzania granicami, który został przygotowany do kolejnego wieloletniego budżetu UE, jest pozytywnym pierwszym krokiem. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES uważa, że sprawą zasadniczej wagi jest zapewnienie Unii wysokiego poziomu jakości i innowacyjności w zakresie sprzętu do kontroli celnej, aby jak najlepiej ochronić kulturę społeczną, a także społeczne, środowiskowe, gospodarcze i finansowe interesy państw członkowskich, które dotyczą:






  — | walki z nielegalnym handlem, która jest wciąż nieskuteczna, |
| --- | --- | --- |

1.3.

—

walki z nielegalnym handlem, która jest wciąż nieskuteczna,

| — | usprawnienia i uproszczenia zasad legalnego handlu, |
| --- | --- |

—

usprawnienia i uproszczenia zasad legalnego handlu,

| — | ochrony bezpieczeństwa rynku wewnętrznego UE, |
| --- | --- |

—

ochrony bezpieczeństwa rynku wewnętrznego UE,

| — | ochrony środowiska i zdrowia obywateli, |
| --- | --- |

—

ochrony środowiska i zdrowia obywateli,

| — | poszanowania podstawowych praw pracowników, |
| --- | --- |

—

poszanowania podstawowych praw pracowników,

| — | ochrony interesów konsumentów, |
| --- | --- |

—

ochrony interesów konsumentów,

| — | optymalnego zarządzania ryzykiem celnym, |
| --- | --- |

—

optymalnego zarządzania ryzykiem celnym,

| — | poboru należności celnych. |
| --- | --- |

—

poboru należności celnych.

| 1.4. | Komitet uważa, że dla nowego instrumentu istotne jest ponadto:






  — | zapewnienie pierwszeństwa dostawy sprzętu na granicach poddawanych największej presji kontrolnej, takich jak granice morskie, |
| --- | --- | --- |

1.4.

—

zapewnienie pierwszeństwa dostawy sprzętu na granicach poddawanych największej presji kontrolnej, takich jak granice morskie,

| — | przyspieszenie prac zespołów oceniających, które działają w tym obszarze (1), |
| --- | --- |

—

przyspieszenie prac zespołów oceniających, które działają w tym obszarze (1),

| — | zapewnienie sprawiedliwego podziału geograficznego, |
| --- | --- |

—

zapewnienie sprawiedliwego podziału geograficznego,

| — | przestrzeganie proporcjonalności związanej z przepływem towarów i osób, w synergii z Funduszem Bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

—

przestrzeganie proporcjonalności związanej z przepływem towarów i osób, w synergii z Funduszem Bezpieczeństwa.

| 1.5. | Komitet docenia wysiłki Komisji zmierzające zarówno do usprawnienia kontroli na granicach UE, jak i do wzmocnienia niezbędnych funduszy i instrumentów, aby zapewnić innowacyjne i wysokiej jakości metody kontroli celnej oraz możliwie jednolite stosowanie przepisów celnych w urzędach działających na granicach zewnętrznych (2). |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Komitet uważa, że środki finansowe przeznaczone na nowy instrument są niewystarczające w stosunku do wyznaczonych celów, które mają obejmować między innymi zapewnienie sprzętu do kontroli bezpieczeństwa fitosanitarnego i narzędzi do zaawansowanej spektrografii kontenerów towarowych (3). |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Komitet uważa także, że ważne jest zapewnienie w odpowiednio krótkim czasie dostawy sprzętu urzędom kontroli granicznej pracującym pod największą presją, jak na przykład urzędy kontroli granic morskich, które powinny mieć pierwszeństwo przy przyznawaniu dotacji. Wskazane byłoby ponadto, by nowy instrument przewidywał utworzenie rezerwy szybkiego reagowania w celu rozpowszechnienia nowego i innowacyjnego sprzętu wraz z możliwością równoczesnego przeglądu wykazu już dopuszczonego sprzętu. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Komitet wzywa do zapewnienia maksymalnej przejrzystości w rocznych programach prac i mechanizmach przyznawania dotacji (4) zarządzanych bezpośrednio przez Komisję. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES zaleca ścisłą koordynację z programem „Cła” mającym na celu sfinansowanie pełnego zestawu infrastruktury i systemów informatycznych, w tym cyfryzację interakcji między podmiotami handlowymi a służbami celnymi, z programem „Horyzont Europa” i z innymi właściwymi funduszami. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Komitet zwraca się o przedstawienie mu śródokresowego sprawozdania z wdrażania i funkcjonowania nowego instrumentu wraz z analizą opartą na wskaźnikach jakościowych i ilościowych. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Opracowanie w odpowiednim czasie wspólnej bazy językowej w zakresie tematów powracających w kontekście urzędów celnych, analogicznie jak w przypadku kontrolerów ruchu lotniczego, ułatwiłoby utworzenie, zgodnie z oczekiwaniami, wspólnego, jednolitego europejskiego systemu celnego. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.11.1. | EKES zaleca, by w odpowiednim czasie zaktualizowano zestaw sprzętu do kontroli celnej, tak by uwzględnić bezzwłocznie rozwój internetu rzeczy, cyberbezpieczeństwa, cyfrowego śledzenia produktów i bardziej zaawansowanych zastosowań technologii oraz przyspieszyć ich rozpowszechnienie i rozwinąć zaktualizowane szkolenia mające na celu ich wykorzystanie. |
| --- | --- |

1.11.1.

| 1.11.2. | Konieczne byłoby ponadto opracowanie wspólnych ram szkolenia (5) na podstawie ram kompetencji dla sektora celnego UE, które mają na celu ujednolicenie i podwyższenie standardów działania organów celnych w całej UE. |
| --- | --- |

1.11.2.

| 1.11.3. | W międzyczasie istotne jest ustanowienie – za pomocą ewentualnego upoważnienia europejskich organów normalizacyjnych – wspólnych norm i protokołów odnoszących się do dotowanych materiałów i sprzętu przeznaczonych dla organów celnych. |
| --- | --- |

1.11.3.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | Potrojenie funduszy na zarządzanie granicami Unii Europejskiej to propozycja Komisji w ramach kolejnego budżetu na lata 2021–2027: fundusze te miałyby być przeznaczone na wzmocnienie granic oraz poprawę przepływu towarów, usług i osób, w tym migrantów. Zgodnie z wnioskiem władzy wykonawczej UE środki finansowe na te cele powinny wzrosnąć z obecnych 13 mld EUR do 34,9 mld EUR. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Komisja zamierza stworzyć nowy, odrębny fundusz na zintegrowane zarządzanie granicami. Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex) zostanie dodatkowo wzmocniona przez nową, stałą służbę liczącą około 10 000 strażników oraz przez dodatkowe fundusze, aby usprawnić kontrolę celną i ulepszyć sprzęt do kontroli. Zostanie utworzony nowy Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami (IBMF) o wartości ponad 9,3 mld EUR. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.2.1. | Środki te zostaną wykorzystane na wzmocnienie Fronteksu, przeprowadzanie systematycznych kontroli na granicach, tworzenie nowych wielkoskalowych i interoperacyjnych systemów informatycznych oraz ustanowienie przyszłego systemu regulującego przekraczanie granic. |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.3. | Nowy fundusz IBMF ma się składać z dwóch różnych narzędzi: celem pierwszego z nich jest „Zintegrowane zarządzanie granicami i wizy” (IGFV); drugie to narzędzie z budżetem w wysokości 1,3 mld EUR na lata 2021–2027 na „Sprzęt do kontroli celnej” – CCE, co powinno się przyczynić do wdrożenia odpowiednich i równoważnych kontroli celnych w różnych urzędach kontroli granicznej. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.3.1. | Ten ostatni fundusz ma na celu zakup sprzętu umożliwiającego nowoczesną i niezawodną kontrolę celną, jego konserwację i aktualizację. |
| --- | --- |

2.3.1.

| 2.4. | Po 50 latach od wejścia w życie, które nastąpiło 1 lipca 1968 r., unia celna stanowi niezastąpiony filar jednolitego rynku, chroniąc granice UE i jej obywateli przed zakazanymi i niebezpiecznymi towarami, takimi jak broń i narkotyki, a także przed towarami podrobionymi, oraz sprzyjając ciągłemu wzrostowi udziału handlu światowego: w 2017 r. organy celne UE obsłużyły 16 % handlu światowego. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Aby zapewnić sprawne działanie unii celnej, państwa członkowskie UE korzystają ze wspólnego zestawu zasad, opartego na kodeksie celnym Unii. Kodeks ten został przyjęty w 2013 r. i wprowadzony w życie w 2016 r. we wszystkich państwach członkowskich UE. Od 2016 r. stanowi on nowe ramy prawne mające na celu zarządzanie przywozem, wywozem, tranzytem i magazynowaniem towarów, które znajdują się w tranzycie w ramach obszaru celnego i powiązań z państwami trzecimi. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.5.1. | Ponadto organy celne stosują ponad sześćdziesiąt przepisów niedotyczących ściśle ceł, które odnoszą się między innymi do:






  — | towarów o podwójnym zastosowaniu: cywilnym i wojskowym, |
| --- | --- | --- |

2.5.1.

—

towarów o podwójnym zastosowaniu: cywilnym i wojskowym,

| — | broni palnej, |
| --- | --- |

—

broni palnej,

| — | prekursorów narkotyków, |
| --- | --- |

—

prekursorów narkotyków,

| — | ruchów walutowych gotówką, |
| --- | --- |

—

ruchów walutowych gotówką,

| — | praw własności intelektualnej, |
| --- | --- |

—

praw własności intelektualnej,

| — | zdrowia publicznego, |
| --- | --- |

—

zdrowia publicznego,

| — | bezpieczeństwa produktów, |
| --- | --- |

—

bezpieczeństwa produktów,

| — | ochrony konsumentów, |
| --- | --- |

—

ochrony konsumentów,

| — | ochrony dziko żyjących gatunków, |
| --- | --- |

—

ochrony dziko żyjących gatunków,

| — | ochrony środowiska. |
| --- | --- |

—

ochrony środowiska.

| 2.6. | Komitet zawsze twierdził, że „skutecznie funkcjonująca unia celna stanowi konieczny warunek integracji europejskiej dzięki zapewnieniu swobodnego, bezpiecznego i przejrzystego przepływu towarów, maksymalnej ochrony konsumentów i środowiska, oraz dzięki skutecznej i prowadzonej w jednolity sposób walce z oszustwami i podrabianiem na całym obszarze Unii” (6). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Komitet podkreślił również, że konieczne i ważne jest „wprowadzenie środków modernizacyjnych, takich jak uproszczenie przepisów celnych, oraz ukończenie procesu interoperacyjnej informatyzacji organów celnych, co ma na celu usprawnienie praktyk handlowych i zwiększenie koordynacji zapobiegania i ścigania” (7). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Już w 2012 r. Rada Europejska wypowiedziała się (8) na temat konieczności poprawy wewnętrznego zarządzania unią celną i możliwości współpracy z innymi agencjami oraz z sektorem prywatnym w celu zapewnienia operatorom jak najlepszych usług; w konkluzjach Rady z czerwca 2014 r. zalecono poprawę oceny działania ze wskazaniem niektórych sektorów oraz zwrócono się o opracowanie odpowiednich kluczowych wskaźników skuteczności działania. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | W swoich konkluzjach dotyczących finansowania sektora ceł z dnia 23 marca 2017 r. Rada zwróciła się do Komisji, by „oceniła możliwość finansowania potrzeb w zakresie wyposażenia technicznego ze środków przyszłych programów finansowych Komisji [...] oraz usprawniła koordynację i zacieśniła współpracę między organami celnymi a innymi organami ścigania do celów finansowania”. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Ze swojej strony Parlament Europejski w rezolucji z dnia 7 kwietnia 2017 r. (9) podkreślił, że „skuteczność procedur celnych ma decydujące znaczenie nie tylko z punktu widzenia ułatwiania handlu, ale również skutecznego i odpowiedniego ścigania przestępstw w odniesieniu do podrabiania produktów i przemytu towarów objętych podatkiem akcyzowym, które wwozi się do UE” oraz że „służby celne działają na styku dwóch obszarów, mianowicie między bezpiecznym przepływem towarów w celu ochrony konsumentów w UE a wdrażaniem postanowień umów handlowych”. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Wnioski Komisji

| 3.1. | W rozporządzeniu proponuje się nowy instrument finansowy przeznaczony na sprzęt do kontroli celnej, stanowiący część Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami (IBMF) w ramach działu „Migracja i zarządzanie granicami”, z myślą o zapewnieniu większego wsparcia dla państw członkowskich w celu zapewnienia jednolitości w przeprowadzaniu kontroli celnych w ramach całej unii celnej poprzez korygowanie braku równowagi między urzędami celnymi w różnych państwach członkowskich. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Nowy instrument finansowy, z dotacją na lata 2021–27 w wysokości 1,3 mld EUR, ma pokryć koszt sprzętu do kontroli celnej przeznaczonego dla czterech rodzajów granic (lądowych, morskich, powietrznych (10) i pocztowych). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Finansowanie będzie dostępne dla wszystkich państw członkowskich i ocenione zostaną potrzeby związane z każdym rodzajem granicy. Grupa Ekspercka ds. Wschodniej i Południowo-Wschodniej Lądowej Granicy Zewnętrznej Unii Europejskiej (CELBET), która skupia jedenaście państw członkowskich odpowiedzialnych za granice lądowe UE, już rozpoczęła prace w tym sektorze, natomiast zespoły odpowiedzialne za pozostałe rodzaje granic wkrótce rozpoczną działalność, tak aby można było ocenić potrzeby poszczególnych państw i przydzielić fundusze dla 27 państw członkowskich w 2021 r., gdy tylko instrument wejdzie w życie (11). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Wyznaczone cele powinny prowadzić do większej koordynacji i pewności prawnej, większej skuteczności lub komplementarności, ze scentralizowanym podejściem, poprzez bezpośrednie zarządzanie: przewidziane są dotacje dla państw członkowskich w wysokości do 80 % kosztów kwalifikowalnych, przeznaczone na wsparcie zakupu, utrzymania i rozwoju sprzętu do kontroli celnej, zgodnie z ustalonymi standardami dla określonego rodzaju granicy. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Instrument jest ściśle powiązany z nowym programem celnym (12), którego narzędzia współpracy zostaną wykorzystane do oceny potrzeb w zakresie innowacyjnego sprzętu do kontroli celnej i, jeżeli będzie to konieczne, do wspólnego szkolenia (13) pracowników organów celnych w celu lepszego wykorzystania samego sprzętu. |
| --- | --- |

3.5.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny jest głęboko przekonany, że w obliczu rosnących wyzwań związanych z kontrolą zewnętrznych granic Unii konieczne jest wdrożenie skutecznego systemu, który będzie w stanie połączyć ochronę osób, społeczną gospodarkę rynkową, bezpieczeństwo zrównoważonej produkcji i zrównoważonego handlu między państwami członkowskimi oraz wymianę z państwami trzecimi. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Komitet docenia wysiłki Komisji Europejskiej ukierunkowane na zwiększenie funduszy i instrumentów działania w celu wzmocnienia kontroli na granicach zewnętrznych oraz zapewnienia innowacyjnych i wysokiej jakości kontroli celnych w kontekście wzmocnienia unii celnej. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES uważa jednak, że środki finansowe przeznaczone na nowy instrument w wysokości 1,3 mld EUR, czyli około 186 mln EUR rocznie, są zupełnie niewystarczające, stanowiąc mniej niż jedną trzydziestą środków przyznanych w okresie 2021–2027 na ogólne zadania w obszarze granic i migracji, w wysokości 34,9 mld EUR. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Komitet uważa, że ważne jest, aby:






  — | zapewnić pierwszeństwo dostawy sprzętu urzędom kontroli granicznej pracującym pod największą presją, jak na przykład urzędy kontroli granic morskich, |
| --- | --- | --- |

4.4.

—

zapewnić pierwszeństwo dostawy sprzętu urzędom kontroli granicznej pracującym pod największą presją, jak na przykład urzędy kontroli granic morskich,

| — | przyspieszyć prace zespołów oceniających, które działają w tym obszarze (14), |
| --- | --- |

—

przyspieszyć prace zespołów oceniających, które działają w tym obszarze (14),

| — | zapewnić sprawiedliwy podział geograficzny, |
| --- | --- |

—

zapewnić sprawiedliwy podział geograficzny,

| — | przestrzegać proporcjonalności związanej z przepływem towarów i osób, komplementarnie z Funduszem Bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

—

przestrzegać proporcjonalności związanej z przepływem towarów i osób, komplementarnie z Funduszem Bezpieczeństwa.

| 4.4.1. | EKES uważa, że sprawą zasadniczej wagi jest zapewnienie wysokiego poziomu jakości i innowacyjności sprzętu do kontroli celnej, aby lepiej chronić kulturę społeczną oraz gospodarcze i finansowe interesy Unii i jej państw członkowskich, zapewniając:






  — | skuteczniejszą niż obecnie walkę z nielegalnym handlem (15), |
| --- | --- | --- |

4.4.1.

—

skuteczniejszą niż obecnie walkę z nielegalnym handlem (15),

| — | usprawnienie i uproszczenie obowiązków związanych z prowadzeniem legalnego handlu, |
| --- | --- |

—

usprawnienie i uproszczenie obowiązków związanych z prowadzeniem legalnego handlu,

| — | ochronę bezpieczeństwa rynku wewnętrznego UE, |
| --- | --- |

—

ochronę bezpieczeństwa rynku wewnętrznego UE,

| — | ochronę środowiska i zdrowia obywateli, |
| --- | --- |

—

ochronę środowiska i zdrowia obywateli,

| — | poszanowanie podstawowych praw pracowników, |
| --- | --- |

—

poszanowanie podstawowych praw pracowników,

| — | ochrona konsumentów, |
| --- | --- |

—

ochrona konsumentów,

| — | zarządzanie ryzykiem, |
| --- | --- |

—

zarządzanie ryzykiem,

| — | pobór należności celnych. |
| --- | --- |

—

pobór należności celnych.

| 4.5. | Komitet apeluje, by zapewniono jak największe rozpowszechnienie rocznych programów pracy i przewidzianych działań, a także mechanizmów przydzielania dotacji kierowanych przez Komisję, dając pierwszeństwo łączeniu zakupów sprzętu, który powinien być innowacyjny (16). |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES zaleca ścisłą koordynację z programem „Cła” mającym na celu finansowanie infrastruktury i systemów informatycznych, w tym cyfryzację interakcji między podmiotami handlowymi a służbami celnymi, oraz z programem „Horyzont”, pomocnym w zdefiniowaniu innowacyjnych metod kontroli celnej. |
| --- | --- |

4.6.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1. | Wziąwszy pod uwagę, że co roku przemieszczanych jest ponad 200 mln TEU (17), tzn. ponad 10 mln kontenerów, na wielu granicach morskich i lądowych bardzo trudne okazuje się prowadzenie dokładnych kontroli. Wskazane byłoby zatem prowadzenie kontroli wzdłuż dróg wraz ze zmianą materiałów, z których wykonana jest konstrukcja kontenerów (18), co umożliwiłoby rozpoznanie za pomocą dronów bądź systemu Galileo. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Stosowne byłoby zaktualizowanie konwencji genewskiej z 1972 r. i norm ISO z 1967 r., które zostały opracowane przed poważnymi przemianami XXI wieku w postaci rozwoju globalizacji i rosnącego – a obecnie niepokojącego – zjawiska podrabiania produktów (19). |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Należy w odpowiednim czasie zaktualizować zestaw sprzętu do kontroli celnej (equipment tools), tak by uwzględnić bezzwłocznie rozwój internetu rzeczy, cyberbezpieczeństwa, cyfrowego śledzenia produktów i coraz bardziej zaawansowanych zastosowań technologii oraz przyspieszyć ich rozpowszechnienie i rozwinąć zaktualizowane szkolenia mające na celu ich świadome wykorzystanie za pośrednictwem ram kompetencji celnych Unii Europejskiej (20). Istotne byłoby w tym względzie, by nowy instrument wsparcia finansowego przewidywał utworzenie rezerwy szybkiego reagowania w celu rozpowszechnienia innowacyjnego sprzętu wraz z jednoczesnym przeglądem wykazu już dopuszczonego sprzętu. |
| --- | --- |

5.3.

Bruksela, 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Obecnie tylko w 11 państwach członkowskich ze wschodnimi i południowo-wschodnimi lądowymi granicami zewnętrznymi przeprowadzono niezbędną inwentaryzację sprzętu i rodzajów działania oraz określono standardy proponowane dla każdej kategorii.

1

(2)  Kwestia ta dotyczy 2 140 urzędów celnych, zob. https://ec.europa.eu/info/publications/annual-activity-report-2016-taxation-and-customs-union_en.

2

(3)  Metoda ta jest bardzo przydatna do sprawdzania zawartości ogromnej liczby kontenerów.

3

(4)  Dotacje stanowiące odstępstwo od rozporządzenia finansowego przyznawane są państwom członkowskim, które stają się właścicielami sprzętu; art. 7, art. 10 ust. 2, art. 195 lit. f), art. 197 rozporządzenia (UE, Euratom) 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r.

4

(5)  Ramy kompetencji celnych Unii Europejskiej mają na celu ujednolicenie i podwyższenie standardów działania organów celnych w całej UE. © Unia Europejska 2015. Ramy kompetencji dla sektora celnego UE przedstawiają elementy ram kompetencji dla sektora celnego UE i określają podejście stosowane przy wyznaczaniu kompetencji. Stanowią również uzasadnienie decyzji podejmowanych w odniesieniu do wyboru określonych kompetencji w każdej sekcji, zwłaszcza w odniesieniu do kryteriów stosowanych do określenia wykazu kompetencji operacyjnych (na przykład odniesienie do kodeksu celnego Unii, współzależność z kompetencjami w miejscu pracy i ukierunkowanie na przyszłość).

5

Ramy kompetencji celnych Unii Europejskiej mają na celu ujednolicenie i podwyższenie standardów działania organów celnych w całej UE.

Ramy kompetencji dla sektora celnego UE

(6)  Zob. Dz.U. C 229 z 31.7.2012, s. 68.

6

(7)  Tamże, przypis 6.

7

(8)  Zob. Dz.U. C 80 z 19.3. 2013, s. 11.

8

(9)  Zob. http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+REPORT+A8-2017-0162+0+DOC+XML+V0//PL.

9

(10)  W UE jest ok. 400 lotnisk cywilnych.

10

(11)  Wniosek został przedstawiony dla Unii składającej się z 27 państw członkowskich, zgodnie z notyfikacją o zamiarze wystąpienia z Unii Europejskiej i Euratomu przekazaną przez Zjednoczone Królestwo.

11

(12)  Zob. COM(2018) 442 final, na temat którego EKES sporządza obecnie opinię INT/860. Zob. s. 45 niniejszego Dziennika Urzędowego.

12

(13)  Zob. rozszerzenie programu „Wizyty robocze”.

13

(14)  Obecnie tylko w 11 państwach członkowskich ze wschodnimi i południowo-wschodnimi lądowymi granicami zewnętrznymi przeprowadzono niezbędną inwentaryzację sprzętu i rodzajów działania oraz określono standardy proponowane dla każdej kategorii.

14

(15)  W 2017 r. przechwycono 31,4 mln przedmiotów o wartości 582 mln EUR 25 % przypadków stanowiła podrobiona żywność, 11 % – zabawki, 8 % – papierosy (źródło: Komisja Europejska).

15

źródło:

(16)  Zob. COM(2018) 178 final, „Sprawozdanie Komisji w sprawie strategii dotyczącej celnych systemów informatycznych”.

16

(17)  TEU (dwudziestostopowa jednostka ekwiwalentna): 1 TEU odpowiada 1 kontenerowi o wymiarze 20 cali, czyli 28 tonom masy i 40 metrom3.

17

3

(18)  Już teraz konstrukcja wielu kontenerów wykonana jest z drewna lub innego materiału.

18

(19)  Zob. Dz.U. C 345 z 13.10.2017, s. 25.

19

(20)  Zob. przypis 6.

20

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/73 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/73

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Plan działania: finansowanie zrównoważonego wzrostu gospodarczego«”

[COM(2018) 97 final]

(2019/C 62/12)

| Sprawozdawca: | Carlos TRIAS PINTÓ |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Carlos TRIAS PINTÓ

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 10.4.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 7.9.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za / przeciw / wstrzymało się) | 164/6/5 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 10.4.2018

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

7.9.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za / przeciw / wstrzymało się)

164/6/5

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | W dążeniu do sprostania głównym wyzwaniom stojącym przed unią rynków kapitałowych i zwiększenia odporności strefy euro solidny system na rzecz finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego w długiej perspektywie stanowi najważniejszy czynnik odzyskania zaufania do rynków oraz połączenia oszczędności ze zrównoważonymi inwestycjami przy jednoczesnym zapewnieniu uzupełniających źródeł finansowania dla MŚP i wzmocnieniu ekologicznych projektów infrastrukturalnych o wymiarze społecznym. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Komitet przyjmuje plan działania Komisji z zadowoleniem i zgadza się, że Europa „może stać się [w skali globalnej] miejscem docelowym dla zrównoważonych inwestycji” (1). Uważa za istotne zapewnienie długofalowej konkurencyjności UE. Ogólniej rzecz ujmując, dotyczy to wspierania trwałego, zrównoważonego i inkluzywnego wzrostu gospodarczego, pełnego i produktywnego zatrudnienia oraz godnej pracy dla wszystkich (cel zrównoważonego rozwoju 8). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Wyzwaniom tym należy stawiać czoła w zharmonizowany sposób, poprzez wspólne wysiłki wszystkich, w tym podmiotów sektora finansowego, przedsiębiorstw, obywateli i władz. Ponadto przejście na zrównoważony model wzrostu stanowi złożone zadanie i niewątpliwie jest stopniowym procesem, w którym trzeba uwzględnić specyfikę sektorów. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Zwyciężyć musi holistyczna wizja, współpraca i dalsza integracja między państwami członkowskimi. Jest bardzo ważne, by w tej dziedzinie cała UE przemawiała jednym głosem i stosowała to samo podejście. Nie tylko pomoże to osiągnąć wyznaczone cele, ale umożliwi także postęp w innych ważnych dziedzinach, takich jak unia energetyczna, unia bankowa, unia rynków kapitałowych i agenda cyfrowa. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Zrównoważone modele gospodarcze powinny dysponować zróżnicowanym systemem finansowym, w którym współegzystują na równi banki o różnej wielkości i różnych modelach biznesowych oraz inne podmioty finansowe. W tym celu konieczne jest dokończenie tworzenia przepisów oraz poprawa ich spójności i właściwego wdrażania zgodnie z zasadą proporcjonalności. |
| --- | --- |

1.5.

Zdaniem EKES-u skierowanie kapitału w stronę bardziej zrównoważonej gospodarki musi iść w parze z włączeniem społecznym pod względem finansowym oraz spójnością społeczną w Europie, w której nikt nie pozostaje w tyle. Rzeczywiście, powiększające się różnice dochodów obywateli mogą być barierą dla zrównoważonego wzrostu gospodarczego, dlatego ład korporacyjny i zarządzanie instytucjonalne muszą przyczynić się do przywrócenia równowagi.

| 1.6. | Należy zapewnić odpowiedni poziom spójności między różnymi istniejącymi ramami finansowymi na szczeblu globalnym, przyjmując za wspólny punkt odniesienia cele zrównoważonego rozwoju ONZ i porównując je ze zrównoważoną klasyfikacją (2). Odnowioną klasyfikację zaproponowaną w planie działania należy promować na całym świecie i włączyć do prawa Unii w sposób jednolity i w tym samym czasie we wszystkich państwach członkowskich, a jednocześnie zapewnić jej regularny przegląd i aktualizację. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Podsumowując, EKES stanowczo popiera plan działania Komisji dotyczący finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego, dzięki któremu cały łańcuch wartości powinien stać się bardziej zrównoważony, jednak pragnie poczynić kilka uwag w odniesieniu do działań zaproponowanych w planie oraz ich wdrażania:






  I. | Całościowe podejście wykorzystujące metodologię cyklu życia do uwzględniania czynnika istotności finansowej (3) w procesie inwestowania wymaga zrównoważonych inwestycji oraz odpowiedzialnych pożyczek: skupianie się na jednym elemencie w oderwaniu od drugiego byłoby niekonsekwentne i sprawiłoby, że proces budowania unii finansowej (bankowej i kapitałowej) ulegnie zahamowaniu. |
| --- | --- | --- |

1.7.

I.

Całościowe podejście wykorzystujące metodologię cyklu życia do uwzględniania czynnika istotności finansowej (3) w procesie inwestowania wymaga zrównoważonych inwestycji oraz odpowiedzialnych pożyczek: skupianie się na jednym elemencie w oderwaniu od drugiego byłoby niekonsekwentne i sprawiłoby, że proces budowania unii finansowej (bankowej i kapitałowej) ulegnie zahamowaniu.

| II. | Klasyfikacja powinna być dynamiczna i należy ją wprowadzać stopniowo, wychodząc od jasno zdefiniowanych kryteriów z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego dla zrównoważonej działalności gospodarczej. Na początkowym etapie należałoby dokonać konfiguracji czynników środowiskowych, a jednocześnie wprowadzić gwarancje w sektorach społecznych oraz dobry ład korporacyjny. |
| --- | --- |

II.

Klasyfikacja powinna być dynamiczna i należy ją wprowadzać stopniowo, wychodząc od jasno zdefiniowanych kryteriów z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego dla zrównoważonej działalności gospodarczej. Na początkowym etapie należałoby dokonać konfiguracji czynników środowiskowych, a jednocześnie wprowadzić gwarancje w sektorach społecznych oraz dobry ład korporacyjny.

| III. | Dziesięć działań wykazuje dużą spójność wewnętrzną i oddziałuje między sobą. W związku z powyższym należy odpowiednio wyważyć skonfigurowanie nowej klasyfikacji (działanie 1) oraz jej uwzględnienie przez agencje ratingowe (działanie 6) w celu rozwinięcia systemów punktowej oceny na podstawie wiarygodnych informacji dostarczanych przez przedsiębiorstwa (działanie 9), uzupełniających oznakowania (działanie 2) oraz wskaźniki referencyjne (działanie 5). Dzięki temu podmioty systemu finansowego będą dysponować solidną podstawą umożliwiającą uwzględnianie czynników z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego w decyzjach inwestycyjnych (działanie 7) w oparciu o uprzednie doradztwo i proaktywne interakcje z klientami (działanie 4). Wszystko to będzie przebiegać z poszanowaniem obowiązku powierniczego polegającego na działaniu w najlepszym interesie inwestorów lub beneficjentów (zasada ostrożnego inwestora w dorobku prawnym UE). |
| --- | --- |

III.

Dziesięć działań wykazuje dużą spójność wewnętrzną i oddziałuje między sobą. W związku z powyższym należy odpowiednio wyważyć skonfigurowanie nowej klasyfikacji (działanie 1) oraz jej uwzględnienie przez agencje ratingowe (działanie 6) w celu rozwinięcia systemów punktowej oceny na podstawie wiarygodnych informacji dostarczanych przez przedsiębiorstwa (działanie 9), uzupełniających oznakowania (działanie 2) oraz wskaźniki referencyjne (działanie 5). Dzięki temu podmioty systemu finansowego będą dysponować solidną podstawą umożliwiającą uwzględnianie czynników z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego w decyzjach inwestycyjnych (działanie 7) w oparciu o uprzednie doradztwo i proaktywne interakcje z klientami (działanie 4). Wszystko to będzie przebiegać z poszanowaniem obowiązku powierniczego polegającego na działaniu w najlepszym interesie inwestorów lub beneficjentów (zasada ostrożnego inwestora w dorobku prawnym UE).

| IV. | Normalizację oraz, w stosownych wypadkach, późniejsze znakowanie zrównoważonych produktów finansowych można by uzupełnić nowymi europejskimi ramami obligacji zabezpieczonych (4) i rozszerzyć planowane zrównoważone produkty ogólnoeuropejskie, począwszy od rozdziału dotyczącego emerytur. |
| --- | --- |

IV.

Normalizację oraz, w stosownych wypadkach, późniejsze znakowanie zrównoważonych produktów finansowych można by uzupełnić nowymi europejskimi ramami obligacji zabezpieczonych (4) i rozszerzyć planowane zrównoważone produkty ogólnoeuropejskie, począwszy od rozdziału dotyczącego emerytur.

| V. | Ogromne znaczenie ma dostosowanie różnych zachęt stymulujących zrównoważone inwestycje, o ile daje się uzasadnić powiązane pozytywne efekty zewnętrzne. Zharmonizowana metodologia wskaźników niskoemisyjnych powinna służyć jako wytyczne dla szacowania innych skutków. Mając na uwadze odporność i stabilność sektora finansowego, należy zbadać możliwość opracowania współczynnika wsparcia ekologicznego, by odpowiednio określić ich parametry. W tej dziedzinie EKES zgadza się z Parlamentem Europejskim, który popiera włączenie zagrożeń dla zrównoważonego rozwoju do pakietu Bazylea IV (5). Należy ewentualnie rozważyć inne alternatywy zapewniające bezpośrednią korzyść końcowym pożyczkobiorcom i inwestorom, takie jak zachęty podatkowe. |
| --- | --- |

V.

Ogromne znaczenie ma dostosowanie różnych zachęt stymulujących zrównoważone inwestycje, o ile daje się uzasadnić powiązane pozytywne efekty zewnętrzne. Zharmonizowana metodologia wskaźników niskoemisyjnych powinna służyć jako wytyczne dla szacowania innych skutków. Mając na uwadze odporność i stabilność sektora finansowego, należy zbadać możliwość opracowania współczynnika wsparcia ekologicznego, by odpowiednio określić ich parametry. W tej dziedzinie EKES zgadza się z Parlamentem Europejskim, który popiera włączenie zagrożeń dla zrównoważonego rozwoju do pakietu Bazylea IV (5). Należy ewentualnie rozważyć inne alternatywy zapewniające bezpośrednią korzyść końcowym pożyczkobiorcom i inwestorom, takie jak zachęty podatkowe.

| VI. | Należy dążyć do publikowania jak najbardziej zharmonizowanych, bardziej kompletnych, odpowiednich i porównywalnych informacji niefinansowych wysokiej jakości, by umożliwić kontrole zewnętrzne. W tym celu należy także ocenić wpływ dyrektywy w sprawie informacji niefinansowych (95/2014/UE). Równolegle należy opracować alternatywne zasady rachunkowości. |
| --- | --- |

VI.

Należy dążyć do publikowania jak najbardziej zharmonizowanych, bardziej kompletnych, odpowiednich i porównywalnych informacji niefinansowych wysokiej jakości, by umożliwić kontrole zewnętrzne. W tym celu należy także ocenić wpływ dyrektywy w sprawie informacji niefinansowych (95/2014/UE). Równolegle należy opracować alternatywne zasady rachunkowości.

| VII. | Europejskie organy nadzoru oraz ich wspólny komitet muszą dysponować wyspecjalizowanymi zasobami technicznymi (wiele podmiotów posiada wieloletnie doświadczenie w dziedzinie zrównoważonego odpowiedzialnego inwestowania, ZOI), tak aby przygotować standardy techniczne powiązane z aktami delegowanymi zaproponowanymi przez Komisję Europejską i późniejsze monitorowanie wdrażania dużej ilości przepisów. Należy przy tym ustanowić proporcjonalne i skuteczne procesy i unikać nadmiaru technokracji, z którym mamy do czynienia dość często. |
| --- | --- |

VII.

Europejskie organy nadzoru oraz ich wspólny komitet muszą dysponować wyspecjalizowanymi zasobami technicznymi (wiele podmiotów posiada wieloletnie doświadczenie w dziedzinie zrównoważonego odpowiedzialnego inwestowania, ZOI), tak aby przygotować standardy techniczne powiązane z aktami delegowanymi zaproponowanymi przez Komisję Europejską i późniejsze monitorowanie wdrażania dużej ilości przepisów. Należy przy tym ustanowić proporcjonalne i skuteczne procesy i unikać nadmiaru technokracji, z którym mamy do czynienia dość często.

| VIII. | Depozytariusz inwestycji również musi być w stanie wypełniać skutecznie swoją funkcję nadzoru działalności spółki zarządzającej lub inwestycyjnej, zatem jego niezależność musi być zagwarantowana. Wymaga to w szczególności polityki dotyczącej konfliktu interesów w przypadku powiązań udziałowych lub krzyżowych powiązań kapitałowych (6). |
| --- | --- |

VIII.

Depozytariusz inwestycji również musi być w stanie wypełniać skutecznie swoją funkcję nadzoru działalności spółki zarządzającej lub inwestycyjnej, zatem jego niezależność musi być zagwarantowana. Wymaga to w szczególności polityki dotyczącej konfliktu interesów w przypadku powiązań udziałowych lub krzyżowych powiązań kapitałowych (6).

| IX. | W odniesieniu do wniosku Komisji w sprawie wieloletnich ram finansowych (WRF) na lata 2021–2027 (7), EKES uważa, że jest to krok w dobrym kierunku, ale potrzebne są bardziej ambitne zobowiązania, by umożliwić realizację Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030. W związku z tym EKES wzywa do zwiększenia udziału wydatków UE na cele związane z klimatem o co najmniej 30 % bez narażania na szwank innych zobowiązań (8). Komitet z zadowoleniem przyjmuje znaczny wzrost procentowy środków przeznaczonych na wypełnienie zobowiązań w zakresie środowiska i klimatu (+46 %). Jednakże kwota środków budżetowych przeznaczonych na te cele jest nadal zdecydowanie niewystarczająca, aby przejść do zrównoważonego rozwoju i walki ze zmianą klimatu. |
| --- | --- |

IX.

W odniesieniu do wniosku Komisji w sprawie wieloletnich ram finansowych (WRF) na lata 2021–2027 (7), EKES uważa, że jest to krok w dobrym kierunku, ale potrzebne są bardziej ambitne zobowiązania, by umożliwić realizację Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030. W związku z tym EKES wzywa do zwiększenia udziału wydatków UE na cele związane z klimatem o co najmniej 30 % bez narażania na szwank innych zobowiązań (8). Komitet z zadowoleniem przyjmuje znaczny wzrost procentowy środków przeznaczonych na wypełnienie zobowiązań w zakresie środowiska i klimatu (+46 %). Jednakże kwota środków budżetowych przeznaczonych na te cele jest nadal zdecydowanie niewystarczająca, aby przejść do zrównoważonego rozwoju i walki ze zmianą klimatu.

| 1.8. | Badania (9) pokazują, że inwestorzy chcieliby uwzględniać w swoich inwestycjach aspekty klimatyczne, środowiskowe i społeczne. W celu zapewnienia łatwiejszego i bezpiecznego dostępu dla inwestorów należy opracować „sztandarowe ogólnoeuropejskie zrównoważone produkty finansowe”, począwszy od ogólnoeuropejskich indywidualnych produktów emerytalnych (OIPE). Propagowanie na skalę międzynarodową tych bezpiecznych i zrównoważonych produktów przyciągnęłoby do Europy inwestycje zagraniczne. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Informowanie o tych działaniach jest niezwykle ważne, jeśli obywatele mają być świadomi tego, co robi dla nich UE. Potrzebna jest dzielona odpowiedzialność między wszystkimi podmiotami publicznymi i prywatnymi, a edukacja finansowa (10) powinna być obowiązkowa, aby obywatele rozumieli to nowe podejście i aby można było stymulować tak społecznie odpowiedzialne inwestycje detaliczne, jak i zrównoważoną produkcję towarów i usług. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES podkreśla też potencjał sztucznej inteligencji w zakresie dostosowania preferencji inwestorów końcowych do kierunku przeznaczenia tych inwestycji. W świetle dowiedzionej wartości dodanej ESG Machine Learning (obejmującej wskaźniki ZOI, wartości odniesienia w zakresie zrównoważoności itp.) należałoby rozważyć stosowanie nowej klasyfikacji w wyłaniających się inicjatywach. Należy również przeanalizować rozwiązania uczenia maszynowego, aby banki i inwestorzy zwiększyli pożyczki dla konkretnych sektorów lub obszarów działalności uwzględniających zasady dotyczące ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES otwarcie wzywa współprawodawców do szybkiego omówienia i przyjęcia trzech wniosków ustawodawczych wynikających z planu działania przyjętego przez Komisję w dniu 24 maja 2018 r. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Wprowadzenie: w kierunku nowego scenariusza

| 2.1. | Przyspieszający wzrost finansjalizacji, czy też inaczej udziału sektora finansowego w gospodarce, rozpoczął się w 1971 r. wraz ze zniesieniem przez USA wymienialności dolara na złoto (tzw. standardu złota), wskutek czego pieniądz stał się środkiem fiducjarnym, który nie ma oparcia w dobrach materialnych i którego wartość opiera się na zaufaniu. Do lat 80. ubiegłego wieku podaż pieniądza (M2) stanowiła około 50 % światowego PKB, a więc była na poziomie zbliżonym do pochodnych instrumentów finansowych. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Udział ten spadł w okresie kryzysu, po czym w 2015 r. powrócił do wcześniejszych poziomów, co doprowadziło do 4-krotnego wzrostu aktywów finansowych w stosunku do M2 i ponad 10-krotnego wzrostu w przypadku instrumentów pochodnych. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ten brak równowagi pomiędzy gospodarką realną a gospodarką finansową stale się powiększa wraz ze wzrostem znaczenia wyłaniających się technologii FinTech i InsurTech, co wymaga wzmożenia wysiłków w celu wprowadzenia solidnych regulacji i środków nadzoru służących zapewnieniu stabilności finansowej. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Program ONZ do roku 2030 określający 17 celów zrównoważonego rozwoju oraz porozumienie paryskie, służące przystosowaniu się do zmiany klimatu i zwiększeniu odporności na zmianę klimatu, powinny zapewnić stabilność, ożywienie i lepszą równowagę między społeczeństwem integracyjnym a dobrze prosperującą gospodarką. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Zgodnie z duchem traktatów UE i wynikających z nich kierunków polityki przejście na niskoemisyjną, bardziej zasobooszczędną gospodarkę o obiegu zamkniętym ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia długoterminowej konkurencyjności gospodarki UE, a także dla wyważonego zintegrowania wymiaru gospodarczego, społecznego i związanego z ładem korporacyjnym. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Działania podejmowane przez Europę w następstwie przyjęcia Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 muszą być zgodne z traktatami i przywrócić długofalową wizję zrównoważonego rozwoju, w której wzrost gospodarczy, spójność społeczna i ochrona środowiska nawzajem się uzupełniają i wspierają. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | System finansowy może odgrywać kluczową rolę, jeśli chodzi o stawianie czoła wyzwaniom w zakresie zrównoważonego rozwoju, szczególnie poprzez przyciąganie funduszy niezbędnych do wypełnienia luki inwestycyjnej wynoszącej prawie 180 mld EUR, bez których nie da się osiągnąć do 2030 r. unijnych celów w zakresie ochrony klimatu i energetyki (11). W tym względzie Komitet popiera stanowisko grupy ekspertów wysokiego szczebla ds. zrównoważonego finansowania, że transformacja unijnej gospodarki musi się dokonać w gospodarce realnej w warunkach sprzyjających stabilnej współpracy między podmiotami sektora publicznego i prywatnego. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Przejściu na zrównoważony model gospodarki towarzyszyć będą technologie i innowacje cyfrowe. Jak stwierdził sekretarz generalny ONZ (12), powinno ono chronić i promować globalne wartości. Ryzyko prawne i operacyjne związane z technologią blockchain, kryptowalutami i inteligentnymi umowami wzrasta ze względu na brak regulacji i przejrzystości. Aby lepiej chronić konsumentów i inwestorów, zabezpieczyć integralność rynków oraz uniknąć szkodliwych praktyk (uchylanie się od opodatkowania, pranie pieniędzy czy finansowania działalności terrorystycznej), konieczna jest poprawa bezpieczeństwa i przejrzystości sieci innowacji finansowych (13). |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Projekty związane z celami COP21 (14) wymagają posiadania dostatecznego i stabilnego kapitału – zarówno finansowego, jak i niematerialnego (kapitału ludzkiego, technicznego i innych form kapitału relacyjnego, w tym kapitału instytucjonalnego). |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Istnieje pilna potrzeba dostosowania polityk publicznych, zaktywizowania podmiotów prywatnych i zwiększenia środków budżetowych UE, a jednocześnie wprowadzenia przejrzystości oraz podejścia długoterminowego w gospodarce. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Wizja zrównoważonego rozwoju wymaga ściślejszego, bardziej kompleksowego i całościowego powiązania z określonymi strategiami, takimi jak unia energetyczna, agenda cyfrowa i europejski filar praw socjalnych, w celu pobudzenia inwestycji społecznych i zielonych inwestycji – zarówno publicznych, jak i prywatnych. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Takie podejście leży również u podstaw projektu unii rynków kapitałowych. EKES podziela pogląd, że należy skutecznie połączyć kapitał prywatny, finansowanie w ramach EFIS (Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych) i inne fundusze unijne, aby przekierować inwestycje do przedsiębiorstw, których działalność powoduje pozytywne efekty zewnętrzne dla społeczeństwa i środowiska. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Nadszedł czas działania. Europa już od 28 lat jest prekursorem w dziedzinie zrównoważonego rozwoju, jednak bynajmniej nie jest już osamotniona w swoich wysiłkach. |
| --- | --- |

2.13.

3.   Finansowanie na rzecz bardziej zrównoważonego rozwoju świata

| 3.1. | W coraz większym stopniu mierzymy się z katastrofalnymi i nieprzewidywalnymi skutkami zmiany klimatu i wyczerpywania się zasobów. Wydarzenia te pogłębiają wykluczenie społeczne lub nierówności. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej stanowi, że zadaniem Unii jest wspieranie trwałego wzrostu gospodarczego przyjaznego dla środowiska. Nadzwyczajna sytuacja klimatyczna jest sprawą najwyższej wagi także dla Komitetu i wyznacza ogólne ramy działania dla organów publicznych oraz podmiotów gospodarczych, pracowników i obywateli. Tak więc konieczne jest zorganizowanie i przede wszystkim finansowanie szeroko zakrojonej transformacji gospodarczej, społecznej i środowiskowej. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Wyzwaniom tym trzeba sprostać w harmonijny sposób w drodze wspólnych, podejmowanych przez wszystkich wysiłków. Sektor finansowy ma do odegrania istotną rolę w zakresie kierowania do gospodarki środków finansowych, oszczędności i inwestycji obywateli, oszczędzających i inwestorów. W ostatecznym rozrachunku to w gospodarce nastąpi faktyczna przemiana, w związku z czym zasadnicza i niezbędna jest rola przedsiębiorstw. Władze będą musiały także wywiązać się ze swych zobowiązań w tym względzie. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Europa będzie w stanie przyjąć zdecydowane stanowisko tylko przy maksymalnym konsensusie w sprawie tego planu. Państwa członkowskie powinny zewrzeć szeregi i zjednoczyć siły. Działania prowadzone w pojedynkę i partykularne interesy muszą ustąpić miejsca wspólnej wizji przyszłości, która z kolei ma zagwarantować perspektywę kolejnym pokoleniom. Działania podejmowane przez Europę w następstwie przyjęcia Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 wymagają długofalowej wizji zrównoważonego rozwoju i jasnych celów, w ramach których wzrost gospodarczy, spójność społeczna i ochrona środowiska muszą się nawzajem uzupełniać i wspierać. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Długofalowemu podejściu w zakresie zrównoważonego wzrostu powinna towarzyszyć polityka publiczna, która właściwie oceniałaby negatywne efekty zewnętrzne oraz zrównoważone i niezrównoważone warianty inwestycji. Równocześnie we wszystkich państwach członkowskich trzeba zapewnić znaczną przewidywalność polityki przemysłowej, która będzie lepiej zintegrowana z globalnymi łańcuchami wartości. W tym celu należy przeprowadzić gruntowną analizę i na jej podstawie wdrożyć odpowiedni proces polityczny, który powinien być wspierany przez Komisję i państwa członkowskie. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES podkreśla, że zrównoważony wzrost powinien odnosić się do wymiaru środowiskowego, gospodarczego, społecznego i związanego z ładem korporacyjnym w ramach zrównoważonego, globalnego i kompleksowego podejścia spójnego ze wszystkimi celami zrównoważonego rozwoju i porozumieniem klimatycznym z Paryża. Należy ustanowić minimalne warunki przekrojowe, których nie można zastąpić. Ten minimalny nienaruszalny próg jest zapisany w międzynarodowych konwencjach w sprawie praw grup słabszych (kobiet i dziewcząt, dzieci, uchodźców i pracowników-migrantów, osób niepełnosprawnych itp.) (15) i egzekwowany przez zapewnienie przestrzegania zasady dobrego zarządzania budżetem. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Liczne dowody wskazują na to, że obywatele Unii chcieliby, aby ich oszczędności i inwestycje były związane z celami społecznymi i środowiskowymi, w związku z czym muszą mieć oni silniejszą pozycję i znać zagadnienia związane ze zrównoważonym finansowaniem. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Dlatego też system finansowy powinien przeobrażać się w taki sposób, by stał się przejrzysty, rzeczowy i zrozumiały dla obywateli Unii. Istotnymi elementami w tym kontekście są poprawa dostępu do informacji o wynikach w dziedzinie zrównoważonego rozwoju oraz promowanie wiedzy finansowej (lepsze zrozumienie funkcjonowania świata finansów). |
| --- | --- |

3.8.

4.   Ukierunkowanie przepływów kapitału na bardziej zrównoważoną gospodarkę

| 4.1. | W ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) udało się do tej pory uruchomić inwestycje sektora publicznego i prywatnego w strategicznie ważnych projektach UE. EFIS jest zarządzany zgodnie z wykazem projektów Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) obejmujących inwestycje związane ze środowiskiem, efektywnością energetyczną i efektywną gospodarką zasobami, gospodarką wodną, sektorami cyfrowymi, transportem itp. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Jednakże oprócz EFIS niezbędny jest większy zasięg w innych sektorach, szczególnie tych, które koncentrują się na infrastrukturze społecznej i instytucjach społecznych zwiększających kapitał niematerialny osób młodych, kobiet i innych wykluczonych lub słabszych grup społecznych. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Lokalne oszczędności są niezastąpionym źródłem trwałego wzrostu gospodarczego, co oznacza finansowanie zrównoważonych projektów MŚP za pośrednictwem lokalnych banków. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Zdaniem EKES-u należy zwiększyć finansowanie EFIS przez wykorzystanie kapitału pochodzącego od agencji finansowych i banków publicznych w państwach członkowskich UE, które to agencje i banki powinny stanowić sieć służącą do wspólnego opracowania bardziej strategicznej i integracyjnej perspektywy długoterminowej, zgodnej z faktycznym znaczeniem pojęcia „zrównoważoności” w jego powszechnym rozumieniu oraz nakreślającej przejściowy plan działania na rzecz dekarbonizacji przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Jednocześnie EKES wzywa Europejski Bank Centralny (EBC) do zbadania wykonalności wprowadzenia „zielonej” i „społecznej” stopy procentowej, by zachęcić do zrównoważonych inwestycji i pożyczek i zgadza się z Parlamentem Europejskim, że należy wyraźnie uwzględnić cele porozumienia paryskiego oraz cele z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego w jego wytycznych kierunkujących jego programy zakupowe. |
| --- | --- |

4.5.

4.6.   System jednolitej klasyfikacji działań na rzecz zrównoważonego rozwoju

| 4.6.1. | Należy dokonać przeglądu tradycyjnych metod dokonywania obliczeń i ewaluacji wpływu. Należy wprowadzić bardziej wiarygodne nowe definicje wskaźników ilościowych i jakościowych, łączące priorytetowe wartości gospodarcze i środowiskowe z wartościami społeczeństwa i koniecznością zapewnienia przetrwania człowieka. |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.6.2. | EKES zgadza się z Komisją w kwestii pilnej potrzeby rozpoczęcia pierwszego etapu opracowywania stabilnej, a jednocześnie dynamicznej klasyfikacji zrównoważoności zapewniającej spójność rynkową i dostarczającej jasnych wskazówek określających, które działania są ekologiczne, prospołeczne i związane z dobrym ładem korporacyjnym. Należy przy tym stosować całościowe podejście. |
| --- | --- |

4.6.2.

| 4.6.3. | Podstawą rolę w tym procesie odgrywa grupa ekspertów technicznych ds. zrównoważonego finansowania, która przez cały czas powinna dysponować wysokimi kwalifikacjami i specjalistyczną wiedzą o strategicznych sektorach przemysłowych w celu opracowania solidnej i wiarygodnej klasyfikacji ekologicznej i społecznej. |
| --- | --- |

4.6.3.

| 4.6.4. | Grupie tej należy przede wszystkim wyznaczyć jasne cele dotyczące treści i harmonogramu, a pierwszym etapem powinno być połączenie nowej klasyfikacji z innymi istniejącymi międzynarodowymi klasyfikacjami (działania gospodarcze, zawody, badania itp.) w celu zapewnienia większej zgodności z kryteriami i punktami odniesienia wyznaczonymi przez ONZ. |
| --- | --- |

4.6.4.

| 4.6.5. | Europejska klasyfikacja powinna składać się z trzech poziomów:






  — | standardu minimalnego zgodnego z celami zrównoważonego rozwoju do roku 2030, postanowieniami porozumienia paryskiego oraz zasadą „nie szkodzić” zgodnie z analizą ryzyka z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego, |
| --- | --- | --- |

4.6.5.

—

standardu minimalnego zgodnego z celami zrównoważonego rozwoju do roku 2030, postanowieniami porozumienia paryskiego oraz zasadą „nie szkodzić” zgodnie z analizą ryzyka z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego,

| — | poziomu pośredniego określającego działania pozwalające osiągnąć weryfikowalny „pozytywny wpływ”, który został zdefiniowany w inicjatywie finansowej UNEP (Program Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska), |
| --- | --- |

—

poziomu pośredniego określającego działania pozwalające osiągnąć weryfikowalny „pozytywny wpływ”, który został zdefiniowany w inicjatywie finansowej UNEP (Program Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska),

| — | poziomu obejmującego działania, które mogą przyspieszyć pozytywną transformację i sprostać wyzwaniom ekologicznym, gospodarczym i społecznym, zgodnie z potrzebami różnych zainteresowanych stron, dla których klasyfikacja będzie punktem odniesienia. |
| --- | --- |

—

poziomu obejmującego działania, które mogą przyspieszyć pozytywną transformację i sprostać wyzwaniom ekologicznym, gospodarczym i społecznym, zgodnie z potrzebami różnych zainteresowanych stron, dla których klasyfikacja będzie punktem odniesienia.

| 4.6.6. | Istnieje pilna potrzeba sklasyfikowania różnych rodzajów płynących z inwestycji korzyści, które można przypisać wprowadzeniu czynnika zrównoważonego rozwoju. Kryteria pozytywne należy uzupełnić o skutki szkodliwe dla środowiska (16), tak aby umożliwić identyfikację niezrównoważonych aktywów. |
| --- | --- |

4.6.6.

| 4.6.7. | Nowa klasyfikacja powinna być powiązana ze strategią i planem inwestycyjnym UE na rzecz przejścia na gospodarkę niskoemisyjną. Powinna obejmować działalność finansową, która prowadzi do redukcji emisji w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) (17) i rozporządzeniem w sprawie wspólnego wysiłku redukcyjnego (18). |
| --- | --- |

4.6.7.

4.7.   Normy i oznakowania dla zrównoważonych produktów finansowych

| 4.7.1. | Zapewnienie łatwiejszego i bezpiecznego dostępu dla inwestorów ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju zrównoważonych rynków finansowych. Europejskie normy dotyczące zrównoważonego finansowania powinny zostać starannie skonfigurowane, przy czym należy wprowadzić normy społecznie odpowiedzialnych inwestycji. |
| --- | --- |

4.7.1.

| 4.7.2. | W tym celu wprowadzono by oficjalną unijną normę dotyczącą obligacji ekologicznych oraz zbadano możliwość stworzenia unijnego oznakowania lub certyfikatu obligacji ekologicznej podlegającego obowiązkowym kontrolom zewnętrznym, tak aby zagwarantować pozytywny wpływ inwestycji. W kontekście „Planu działania w sprawie detalicznych usług finansowych: szersza oferta i lepsze produkty” EKES zaleca (19), by Komisja zdefiniowała łatwo porównywalne i całkowicie przejrzyste produkty, które będą proste i będą miały takie same właściwości. |
| --- | --- |

4.7.2.

| 4.7.3. | Otwiera to możliwość oferowania sztandarowych ogólnoeuropejskich produktów zrównoważonych oraz zapewnienia odpowiednich, niezależnych, obowiązkowo certyfikowanych narzędzi porównawczych (20) dla różnych zrównoważonych produktów w poszczególnych jurysdykcjach w obrębie UE. |
| --- | --- |

4.7.3.

| 4.7.4. | Konstrukcja ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu emerytalnego (OIPE) (21), jak przewidziano we wniosku ustawodawczym przyjętym przez Komisję w dniu 29 czerwca 2017 r., wymaga od podmiotów prowadzących programy emerytalne publicznego ujawniania informacji na temat tego, czy i w jaki sposób uwzględniają one czynniki z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego w swoich systemach zarządzania ryzykiem, przy czym wymóg ten nie zobowiązuje ich do uwzględnienia tych czynników w swojej polityce inwestycyjnej. Włączenie takiego obowiązku pomogłoby rozszerzyć ich wykorzystanie jako jednego ze zrównoważonych rozwiązań. |
| --- | --- |

4.7.4.

| 4.7.5. | EKES wzywa państwa członkowskie do rozszerzenia tego obowiązku w odpowiednim momencie na wszystkie produkty związane ze świadczeniami emerytalnymi. Ułatwiłoby to rozszerzenie jego stosowania jako jednego z rozwiązań na rzecz zrównoważonego rozwoju w związku z problemem obecnego systemu dystrybucji. |
| --- | --- |

4.7.5.

4.8.   Wspieranie inwestycji w zrównoważone projekty

| 4.8.1. | Zgodnie z celami odnowionej strategii dotyczącej polityki przemysłowej UE ukierunkowanie kapitału na inwestycje długoterminowe powinno iść w parze z inwestycjami we wspomaganie rozwoju MŚP, wspieranie regionów słabiej rozwiniętych, modernizację infrastruktury i wzmocnienie pozycji obywateli przez kształcenie i szkolenie. |
| --- | --- |

4.8.1.

| 4.8.2. | W celu ukończenia inwestycji w zrównoważoną infrastrukturę niezbędna jest szersza polityka makroostrożnościowa uwzględniająca skutki fizyczne (coraz większe narażenie na zagrożenia spowodowane przez zmianę klimatu), zgodnie z dyrektywą Wypłacalność II. Na przykład kodeksy budowlane służące ograniczeniu do minimum skutków katastrof naturalnych mogłyby nakładać na firmy ubezpieczeniowe wymóg dostosowywania zarządzania ryzykiem do nowych zasad zrównoważonych produktów ubezpieczeniowych. |
| --- | --- |

4.8.2.

| 4.8.3. | EKES popiera wzmocnienie EFIS 2.0 i EFZR. W odniesieniu do WRF na lata 2021–2027 z zadowoleniem przyjmuje utworzenie InvestEU, który powinien zgromadzić więcej kapitału prywatnego i być w stanie objąć rynek obligacji, zakłady ubezpieczeń i fundusze emerytalne. |
| --- | --- |

4.8.3.

| 4.8.4. | Należałoby poszukiwać dodatkowego kapitału prywatnego w celu zachęcania i wspierania przedsiębiorstw, szczególnie MŚP, inwestujących w innowacje oraz badania i rozwój. |
| --- | --- |

4.8.4.

| 4.8.5. | EKES zaleca precyzyjniejsze wskazanie obszarów, w których istniejące inicjatywy publiczne i prywatne pozwalają osiągnąć maksymalnie zrównoważoną i odporną infrastrukturę, tak aby umożliwić powielanie takich inicjatyw w UE i państwach partnerskich za pomocą rozwiązań w odpowiedniej skali. |
| --- | --- |

4.8.5.

4.9.   Zagadnienia zrównoważonego rozwoju w doradztwie finansowym

| 4.9.1. | Jak już stwierdził w opinii „Obowiązki inwestorów instytucjonalnych i podmiotów zarządzających aktywami w odniesieniu do zrównoważonego rozwoju” (22), EKES opowiada się za zmianą dyrektywy MiFID II i dyrektywy w sprawie dystrybucji ubezpieczeń, tak aby wprowadzić obowiązek zbadania, jak można uwzględnić preferencje inwestorów dotyczące zrównoważonego rozwoju. W ten sposób doradcy będą mogli wydawać właściwe zalecenia dotyczące produktów finansowych, dostarczając jasnych informacji o potencjalnym ryzyku i potencjalnych korzyściach związanych z różnymi czynnikami zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

4.9.1.

| 4.9.2. | EKES popiera apel do Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) o włączenie postanowień dotyczących preferencji w zakresie zrównoważonego rozwoju do wytycznych dotyczących oceny adekwatności. |
| --- | --- |

4.9.2.

4.10.   Wskaźniki referencyjne zrównoważonego rozwoju

| 4.10.1. | Optymalnym celem jest wspólna metodyka pomiaru niefinansowych wyników zrównoważonych inwestycji. Dlatego EKES z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę w sprawie harmonizacji wskaźników obejmujących przedsiębiorstwa niskoemisyjne, traktując ją jako pierwszy etap, który powinien zostać rozszerzony na inne parametry zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

4.10.1.

| 4.10.2. | EKES zachęca zatem Komisję do rozszerzenia zakresu działalności na obszar społeczny za pośrednictwem grupy ekspertów technicznych odpowiedzialnej za przeprowadzenie konsultacji ze wszystkimi zainteresowanymi stronami i za opublikowanie sprawozdania w sprawie kształtu i metodologii wskaźnika referencyjnego dotyczącego emisyjności. |
| --- | --- |

4.10.2.

5.   Uwzględnianie kwestii zrównoważonego rozwoju w zarządzaniu ryzykiem

Zrównoważony rozwój odnosi się do szeregu zagrożeń związanych z wytwarzaniem bogactwa, a wydobycie, nabywanie i pomniejszanie zasobów wywierają na niego nieuchronny wpływ.

5.1.   Zrównoważony rozwój w badaniach rynku i ratingach kredytowych

| 5.1.1. | EKES podkreśla, że agencje ratingowe muszą być wolne od wszelkich konfliktów interesów w celu zagwarantowania niezależności podmiotów świadczących usługi w zakresie badań lub ocen punktowych. Ponadto niezbędne jest przejrzyste i przedstawione w określonym terminie uzasadnienie metodyki stosowanej przez te podmioty w odniesieniu do każdego przypadku. |
| --- | --- |

5.1.1.

| 5.1.2. | Istniejące agencje ratingowe nie uwzględniają w wystarczającym stopniu wpływu negatywnych trendów w obszarze ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego na przyszłą zdolność kredytową emitentów. EKES wzywa do wprowadzenia wyraźnych unijnych norm i środków nadzoru dotyczących uwzględnienia czynników z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego w ratingach wszystkich agencji ratingowych działających w UE. Ponadto wzywa do ustanowienia procesu akredytacji „marki zielonego finansowania” przez podmioty certyfikowane przez ESMA. |
| --- | --- |

5.1.2.

| 5.1.3. | Należy także rozważyć akredytację takich podmiotów jak banki, zarządzający funduszami itp. Stworzyłoby to dodatkowe zobowiązanie dla różnych podmiotów finansowych i pozwoliło uniknąć sytuacji, w których plan zrównoważonych produktów jest wykorzystywany jako pseudoekologiczny marketing. |
| --- | --- |

5.1.3.

| 5.1.4. | Wreszcie EKES sugeruje, by rozważyć stworzenie krajowych ratingów kredytowych dla produktów ekologicznych. Zapewnienie jasnego „zielonego” ratingu, w uzupełnieniu ratingu krajowego, również zachęciłoby państwa do ciągłej poprawy wyników, a jednocześnie mogłoby sprzyjać przyciąganiu inwestycji zagranicznych. |
| --- | --- |

5.1.4.

5.2.   Obowiązki w zakresie zrównoważonego rozwoju spoczywające na inwestorach instytucjonalnych i podmiotach zarządzających aktywami: obowiązek powierniczy

| 5.2.1. | Urzędy nadzoru Unii Europejskiej (ESA) muszą zagwarantować ścisłą zgodność z funkcjami usług pośrednictwa finansowego. |
| --- | --- |

5.2.1.

| 5.2.2. | Wymaga to podejścia bardziej kompleksowego niż przewidziane w planie działania Komisji, nadającego priorytet relacjom w aspekcie edukacyjnym, zawodowym, związanym z płcią, geograficznym, rasowym lub etnicznym, religijnym, kulturowym lub relacjom w innych obszarach różnorodności. |
| --- | --- |

5.2.2.

| 5.2.3. | W ramach wypełniania swoich podstawowych zobowiązań prawnych inwestorzy powinni aktywnie współpracować z klientami, aby zrozumieć ich interesy niefinansowe, dostarczając im przy tym jasnych informacji o potencjalnym ryzyku finansowym i korzyściach związanych z czynnikami z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego. |
| --- | --- |

5.2.3.

| 5.2.4. | Organy regulacyjne, inwestorzy, podmioty zarządzające aktywami, pracownicy branży finansowej i doradcy muszą działać w najlepszym interesie beneficjentów (np. przyszłych emerytów) lub klientów (inwestorów detalicznych lub instytucjonalnych). Wszystkie działania w ramach ładu korporacyjnego i głosowania muszą być ukierunkowane na ochronę zrównoważonego charakteru aktywów inwestycyjnych, zgodnie z obowiązkami powierniczymi. Posiadacze aktywów funduszu muszą informować o tym, w jaki sposób korzystają z przysługującego im prawa głosu. |
| --- | --- |

5.2.4.

| 5.2.5. | Precyzując obowiązki inwestorów w odniesieniu do czynników zrównoważonego rozwoju, UE położy większy nacisk na inwestycje w perspektywie długoterminowej (zrównoważone finansowanie jest z założenia powiązane z podejściem długoterminowym). |
| --- | --- |

5.2.5.

5.3.   Wymogi ostrożnościowe dla banków i zakładów ubezpieczeń

| 5.3.1. | W swojej niedawnej opinii EKES podkreślił rolę, jaką mogą odgrywać banki dzięki swojemu pośrednictwu między świadomymi oszczędnościami a społecznie odpowiedzialnymi inwestycjami. Komitet zaleca, by w ramach bankowych wymogów kapitałowych przychylniej traktować inwestycje w zieloną gospodarkę i długoterminowe niekompleksowe operacje udzielania pożyczek sprzyjających włączeniu społecznemu, takich jak kredyty hipoteczne, w szczególności związane z efektywnością energetyczną, instalacją paneli fotowoltaicznych itp. Podobnie zaleca, by rozważyć stosowanie dodatkowych wymogów kapitałowych w odniesieniu do inwestycji w aktywa szkodliwe dla środowiska, po to by zachęcać do przechodzenia na działalność bardziej zrównoważoną. Należy być może rozważyć alternatywy, które przynoszą korzyści bezpośrednio ostatecznym pożyczkobiorcom i inwestorom, np. takie jak zachęty podatkowe. Jednolity Mechanizm Nadzorczy powinien sprawować szczególny nadzór w tej dziedzinie (23). |
| --- | --- |

5.3.1.

| 5.3.2. | Niemniej przy obliczaniu aktywów ważonych ryzykiem zaktualizowane bankowe modele ratingowe muszą zawsze odzwierciedlać najbardziej aktualny poziom ryzyka związany z tymi zrównoważonymi aktywami. Należy przy tym zachować wysoki poziom ochrony konsumentów. |
| --- | --- |

5.3.2.

| 5.3.3. | W związku z tym trzeba precyzyjniej określić zakres tzw. współczynnika wsparcia ekologicznego, dostarczając pełnych i rygorystycznych dowodów empirycznych na podstawie jasnej i precyzyjnej definicji tego, co rozumie się przez zielone inwestycje. Odpowiedzialne badania naukowe i innowacje w ramach programu „Horyzont 2020” i przyszłego programu „Horyzont Europa” mogłyby posłużyć jako doskonały sposób na uzyskanie wyników naukowych. |
| --- | --- |

5.3.3.

| 5.3.4. | Podsumowując, aby zachować odporność i stabilność finansową, ten nowy scenariusz wymaga solidnego połączenia zarządzania ryzykiem finansowym, przy uwzględnieniu wpływu czynników z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego na zwrot finansowy i odpowiednim dostosowaniu uregulowań w ramach dynamicznego procesu. Jak stwierdzono w rezolucji Parlamentu Europejskiego w sprawie zrównoważonych finansów (24), Komisja powinna wspierać włączenie zagrożeń dla zrównoważonego rozwoju do pakietu Bazylea IV. |
| --- | --- |

5.3.4.

6.   Wspieranie przejrzystości oraz podejścia długoterminowego

| 6.1.1. | Zrównoważone finansowanie wymaga systemu motywacyjnego, który zapewni skierowanie kapitału w stronę niezbędnych inwestycji oraz sprawiedliwą transformację środowiskową i społeczną w Europie, dzięki czemu wiodąca rola Europy pod względem wartości przyniesie przedsiębiorcom europejskim przewagę konkurencyjną. |
| --- | --- |

6.1.1.

6.2.   Ujawnianie informacji i rachunkowość

| 6.2.1. | EKES zauważa, że dyrektywa w sprawie ujawniania informacji niefinansowych została transponowana z niewygórowanymi ambicjami i niezharmonizowaną metodologią, wpływając tylko na duże przedsiębiorstwa i tym samym przyczyniając się w bardzo niewielkim stopniu do rozwoju uczciwych i zintegrowanych zrównoważonych inwestycji w Europie. |
| --- | --- |

6.2.1.

| 6.2.2. | Zrównoważoność rodzi szereg nowych obaw i wyzwań w odniesieniu do ujawniania informacji niefinansowych – można tu wymienić między innymi transformację cyfrową, nowe wskaźniki, normalizację, zadania obowiązkowe, nowe zrównoważone modele gospodarcze itp. Należy w związku z tym jak najbardziej ustandaryzować klasyfikację i metody sprawozdawczości oraz dostosować przepisy, aby uzyskać więcej łatwiej dostępnych informacji niefinansowych. W ten sposób organy regulacyjne i organy nadzoru rynku uzyskają pełniejszy obraz światowych tendencji, a co za tym idzie zwiększy się ich zdolność do podejmowania odpowiednich działań. Ten obecny etap określa się mianem „kontroli sprawności”, w trakcie której uwzględnione zostaną rozważania w myśl grupy roboczej Rady Stabilności Finansowej ds. przejrzystości informacji o ryzyku finansowym związanym ze zmianą klimatu (TCFD), po wszczętych przez Komisję konsultacjach publicznych. |
| --- | --- |

6.2.2.

| 6.2.3. | Jeśli chodzi o platformy finansowania społecznościowego, „karta podstawowych informacji o inwestycji” powinna również zawierać informację na temat tego, jakie są główne niematerialne lecz istotne finansowo ryzyko i korzyści z księgowego punktu widzenia (25), związane z finansowaniem projektu w ramach finansowania społecznościowego. |
| --- | --- |

6.2.3.

| 6.2.4. | EKES popiera również rezolucję Parlamentu Europejskiego w sprawie Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej: MSSF 9 (26) i pilnie wzywa do przeprowadzenia oceny wpływu MSSF na zrównoważone inwestycje. |
| --- | --- |

6.2.4.

| 6.2.5. | EKES z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Europejskiej Grupy Doradczej ds. Sprawozdawczości Finansowej do dokonania oceny wpływu nowych lub zaktualizowanych MSSF na zrównoważone inwestycje oraz do zbadania potencjalnych alternatywnych zasad rachunkowości. |
| --- | --- |

6.2.5.

| 6.2.6. | EKES sugeruje również, aby Komisja zwróciła się do ESMA o:






  — | dokonanie oceny praktyk stosowanych obecnie na rynku ratingów kredytowych i analizy zakresu, w jakim uwzględniane są kwestie ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego, |
| --- | --- | --- |

6.2.6.

—

dokonanie oceny praktyk stosowanych obecnie na rynku ratingów kredytowych i analizy zakresu, w jakim uwzględniane są kwestie ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego,

| — | włączenie informacji dotyczących ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju społecznego do wytycznych w sprawie ujawniania informacji przez agencje ratingowe oraz rozważenie, w stosownych przypadkach, zasadności dodatkowych środków. |
| --- | --- |

—

włączenie informacji dotyczących ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju społecznego do wytycznych w sprawie ujawniania informacji przez agencje ratingowe oraz rozważenie, w stosownych przypadkach, zasadności dodatkowych środków.

6.3.   Ład korporacyjny i zbyt krótkoterminowe podejście rynków kapitałowych

| 6.3.1. | Wielu inwestorów chciałoby wiedzieć, czy przedsiębiorstwa stosują prawidłowe i przejrzyste metody rachunkowości oraz czy właściciele akcji zwykłych mają prawo do głosowania w ważnych kwestiach. Oczekują również, że przedsiębiorstwa będą unikać konfliktów interesów przy wyborze członków zarządu, agencji ratingowych i biegłych rewidentów. |
| --- | --- |

6.3.1.

| 6.3.2. | Nadszedł czas, by poważnie uwzględniać nie tylko czynniki E (środowiskowy) i S (społeczny) (normy, oznakowania, współczynnik wsparcia ekologicznego i społecznego dla wymogów ostrożnościowych, wskaźniki referencyjne zrównoważonego rozwoju), ale również czynnik G (ład korporacyjny), powodujący wykluczenie z wszystkich korzyści tych przedsiębiorstw, które obchodzą zasadę przejrzystości ujawnianych informacji dotyczących kluczowych aspektów, takich jak zarządzanie finansami, prawa człowieka, korupcja, pranie pieniędzy i inne nielegalne działania, oraz usunięcie ich z rankingów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

6.3.2.

7.   Realizacja planu działania

| 7.1. | EKES wzywa do koordynacji wszystkich zaangażowanych europejskich instytucji, agencji i mechanizmów i w razie konieczności zmiany ich mandatu, tak aby dostosować je do wdrażania harmonogramu planu działania. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Niepewność co do przyszłości oraz nieujawnianie informacji na temat ryzyka długoterminowego to najważniejsze przeszkody dla analizy dłuższego horyzontu czasowego (w rzeczywistości niewiele szacunków obejmuje okres dłuższy niż 5 lat). |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Europejskie Urzędy Nadzoru powinny również odgrywać istotną rolę w monitorowaniu zrównoważonego rozwoju. Z myślą o osiągnięciu wspólnej unijnej metody analizy scenariusza, należy rozważyć uwzględnienie czynników ryzyka związanych z ochroną środowiska, polityką społeczną i ładem korporacyjnym w dłuższej perspektywie, które mogłyby być stopniowo włączane przez Europejską Radę ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) do jej testów warunków skrajnych. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Ponadto Międzynarodowa Organizacja Komisji Papierów Wartościowych (IOSCO) powinna przygotować międzynarodowe normy dotyczące regulacji i nadzoru (27) w dziedzinie zrównoważonego finansowania oraz zachęcać do ich przestrzegania, tak aby nadać spójność na poziomie światowym nowej architekturze zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

7.4.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Zob. Plan działania: finansowanie zrównoważonego wzrostu gospodarczego (COM(2018) 97 final), rozdział 6 Dalsze działania.

1

(2)  Zob. projekt klasyfikacji EBI: https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/180131-sustainable-finance-final-report-annex-3_en.pdf.

2

(3)  Ramy istotności analizują te czynniki, które są najbardziej kluczowe dla wyniku finansowego przedsiębiorstw, w tym także czynniki istotności finansowej w dziedzinie zrównoważoności.

3

(4)  Obligacje zabezpieczone stanowią zobowiązania dłużne emitowane przez instytucje kredytowe i zabezpieczone wyodrębnioną pulą aktywów, z której właściciele obligacji mogą bezpośrednio zaspokoić swoje roszczenia jako wierzyciele uprzywilejowani. Zob. nowe wnioski COM(2018) 93 final – 2018/0042 (COD) i COM(2018) 94 final – 2018/043 (COD).

4

(5)  Pakiet Bazylea jest międzynarodową umową regulacyjną, która wprowadziła szereg reform mających na celu poprawę regulacji, nadzoru i zarządzania ryzykiem w sektorze bankowym. Wszystkie normy Bazylejskiego Komitetu Nadzoru Bankowego są wymogami minimalnymi, które mają zastosowanie do banków prowadzących działalność międzynarodową, zatem zawarcie w tych ramach przepisów o zrównoważonym rozwoju pomoże w przyjęciu przez ten sektor tego samego kierunku na całym świecie. https://www.bis.org/bcbs/basel3.html

5

(6)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.L_.2016.078.01.0011.01.POL

6

(7)  Więcej informacji na temat ogólnego stanowiska EKES-u znaleźć można w opinii EKES-u w sprawie wieloletnich ram finansowych po roku 2020 (Dz.U. C 440 z 6.12.2018, s. 106).

7

(8)  Komisja Europejska zaproponowała, by w latach 2021–2027 przynajmniej 25 % wydatków UE przyczyniało się do realizacji celów dotyczących klimatu (w latach 2014–2020 było to 20 %).

8

(9)  https://www.morganstanley.com/pub/content/dam/msdotcom/ideas/sustainable-signals/pdf/Sustainable_Signals_Whitepaper.pdf

9

(10)  Zob. sprawozdanie IOSCO/OCDE „The Application of Behavioural Insights to Financial Literacy and Investor Education Programmes and Initiatives”.

10

„The Application of Behavioural Insights to Financial Literacy and Investor Education Programmes and Initiatives”

(11)  Zob. Plan działania, wprowadzenie, pkt 1.1.

11

(12)  Celem jest określenie, w jaki sposób system ONZ będzie wspierać stosowanie tych technologii w celu przyśpieszenia realizacji Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i ułatwienia ich dostosowania do wartości określonych w Karcie Narodów Zjednoczonych, w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka oraz w normach i standardach prawa międzynarodowego. http://www.un.org/en/newtechnologies/images/pdf/SGs-Strategy-on-New-Technologies.pdf

12

Celem jest określenie, w jaki sposób system ONZ będzie wspierać stosowanie tych technologii w celu przyśpieszenia realizacji Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i ułatwienia ich dostosowania do wartości określonych w Karcie Narodów Zjednoczonych, w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka oraz w normach i standardach prawa międzynarodowego.

(13)  Zob. opinia EKES-u w sprawie „Plan działania w zakresie technologii finansowej: w kierunku bardziej konkurencyjnego i innowacyjnego europejskiego sektora finansowego” (Dz.U. C 367 z 10.10.2018, s. 61).

13

(14)  COP21: konferencja ONZ w sprawie zmiany klimatu, 2015.

14

(15)  Zob. w szczególności wytyczne ONZ dotyczące biznesu i praw człowieka, Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i norm pracy MOP.

15

(16)  Zob. OECD, zalecenie Rady dotyczące wspólnego podejścia do zagadnień oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych oraz środowiskowych i społecznych analiz due diligence [niedostępne w języku polskim].

16

(17)  Zgodnie z definicją w załączniku 1 do dyrektywy 2003/87/WE, zmienionej dyrektywą 2009/29.

17

(18)  Rozporządzenie w sprawie wiążących rocznych redukcji emisji gazów cieplarnianych przez państwa członkowskie od 2021 r. do 2030 r. przyczyniających się do działań w dziedzinie klimatu w celu wywiązania się z zobowiązań wynikających z porozumienia paryskiego oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 525/2013.

18

(19)  Zob. opinia EKES-u w sprawie detalicznych usług finansowych (Dz.U. C 434 z 15.12.2017, s. 51).

19

(20)  W oparciu o „Kluczowe zasady dotyczące narzędzi porównawczych”.

20

(21)  Pod koniec 2016 r. wartość aktywów zgromadzonych w funduszach ubezpieczeń społecznych i prywatnych programach emerytalnych w państwach OECD przekroczyła 38 bilionów USD.

21

(22)  Zob. opinia EKES-u w sprawie „Obowiązki inwestorów instytucjonalnych i podmiotów zarządzających aktywami w odniesieniu do zrównoważonego rozwoju”, pkt 3.8 (zob. s. 97 niniejszego Dziennika Urzędowego).

22

(23)  Zob. opinia EKES-u „Dokończenie budowy unii bankowej” (Dz.U. C 237 z 6.7.2018, s. 46).

23

(24)  http://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20180529IPR04517/meps-back-resolution-on-sustainable-finance

24

(25)  Informacje w sprawozdaniu finansowym są istotne, jeżeli mogą wpłynąć na decyzje użytkowników. Pojęcie istotności jest powszechnie przyjętą zasadą rachunkowości sprawozdawczej i spółki muszą ujawniać wszelkie sprawy tego rodzaju. https://www.business-case-analysis.com/materiality-concept.html.

25

(26)  http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P8-TA-2016-0381+0+DOC+XML+V0//PL.

26

(27)  Zob. „Methodology for Assessing Implementation of the IOSCO Objectives and Principles of Securities Regulation”.

27

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/83 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/83

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu i Migracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz”

(COM(2018) 375 final – 2018/0196 (COD))

(2019/C 62/13)

| Sprawozdawca: | Stefano MALLIA |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Stefano MALLIA

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 11.6.2018
  Rada Europejska, 19.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 177, 304 i 322 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 111/0/2 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 11.6.2018

Rada Europejska, 19.6.2018

Podstawa prawna

Art. 177, 304 i 322 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

3.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

111/0/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Polityka spójności jest jedną z najbardziej wymiernych polityk UE, która ma bezpośredni wpływ na życie codzienne obywateli. W związku z tym EKES zdecydowanie odrzuca proponowane przez Komisję ograniczenie budżetu UE o 10 % w ujęciu realnym. Wzywa zatem państwa członkowskie do znalezienia rozwiązań, które umożliwią utrzymanie budżetu na takim samym poziomie, jak w okresie programowania 2014–2020 w wartościach z 2020 r. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES jest przekonany, że potrzebna jest jasna strategia polityczna dostosowana do globalnych zobowiązań UE. EKES wzywa Komisję do odnowienia strategii „Europa 2020” i dostosowania do niej priorytetów nowego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów. EKES zaleca także, aby Komisja skutecznie uwzględniła cele zrównoważonego rozwoju w rozporządzeniach dotyczących polityki spójności, poprzez zapewnienie przekrojowego włączenia tych celów do wszystkich priorytetów funduszy. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES jest zdania, że sytuacja gospodarcza określona w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów (warunkowość makroekonomiczna, ograniczone współfinansowanie itp.) skutkowałaby stworzeniem zbyt sztywnych warunków i mogłaby mieć niekorzystny wpływ na inwestycje. EKES w związku z tym:






  — | nie zgadza się na stosowanie warunkowości makroekonomicznej do karania regionów i obywateli, których nie można winić za makroekonomiczne decyzje podejmowane na szczeblu krajowym i europejskim, |
| --- | --- | --- |

1.3.

—

nie zgadza się na stosowanie warunkowości makroekonomicznej do karania regionów i obywateli, których nie można winić za makroekonomiczne decyzje podejmowane na szczeblu krajowym i europejskim,

| — | apeluje do Komisji o utrzymanie zasady umarzania zobowiązań „n+3”, |
| --- | --- |

—

apeluje do Komisji o utrzymanie zasady umarzania zobowiązań „n+3”,

| — | zwraca się do Komisji o ponowne rozważenie podniesienia stóp współfinansowania. |
| --- | --- |

—

zwraca się do Komisji o ponowne rozważenie podniesienia stóp współfinansowania.

| 1.4. | Komitet docenia starania w dziedzinie uproszczenia, elastyczności i efektywności – wskazują one na dobry kierunek. Niestety nowy zbiór przepisów nie jest jednak jednolity. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES uważa, że zasady dotyczące koncentracji tematycznej są zbyt rygorystyczne. Proponuje, by państwa członkowskie wybierały jeden z celów polityki. W związku z tym zachęca państwa członkowskie do rozważenia celu polityki nr 5, jako że ten cel może zagwarantować najbardziej dostosowane rozwiązania ich konkretnych problemów. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES zaleca, aby Komisja stworzyła wymagane narzędzia, umożliwiające regionom o trwałych niekorzystnych warunkach strukturalnych (regiony wyspiarskie, górskie itp. (1)) skuteczne stawienie czoła ich szczególnym, złożonym wyzwaniom. Nie może to leżeć wyłącznie w gestii organów krajowych. Zaleca również, by projekty wdrażane na tych obszarach były wspierane wyższymi stopami współfinansowania. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES zaleca, by znaleźć rozwiązania ad hoc, by zająć się sytuacją tych państw lub regionów, które zaklasyfikowano jako regiony objęte celem „Konwergencja” w programie na lata 2007–2013 i które korzystały ze stopy współfinansowania na poziomie 80 % w latach 2014–2020, a w latach 2021–2027 zostaną zaklasyfikowane jako regiony w okresie przejściowym i będą korzystały ze stopy współfinansowania na poziomie 55 %. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES jest zdania, że Komisja powinna nadal wzmacniać synergie przez znalezienie sposobu na przywrócenie Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich do zbioru przepisów oraz przez zwiększenie powiązań z Europejskim Funduszem Społecznym Plus (ESF+). EKES zaleca również większą integrację z innymi programami i narzędziami finansowymi oraz między nimi („Horyzont 2020”, InvestEU itp.). |
| --- | --- |

1.8.

| 1.8.1. | Związki te powinny być widoczne w programowaniu funduszy. EKES zachęca państwa członkowskie do przygotowania i wdrażania programów wielofunduszowych, które zajmują się wyzwaniami w zintegrowany sposób. EKES jest przekonany, że powinna też pojawić się integracja pod względem współpracy terytorialnej; niezbędne są racjonalne powiązania między obszarami wiejskimi a miejskimi, miejskimi a podmiejskimi itp., tj. podejście ukierunkowane na konkretny obszar. |
| --- | --- |

1.8.1.

| 1.9. | Jednym z najważniejszych warunków powodzenia polityki spójności jest wprowadzenie wielopoziomowego i wielopodmiotowego zarządzania z udziałem partnerów gospodarczych i społecznych w procesie decyzyjnym i wdrożeniowym. Jeśli chodzi o kodeks postępowania, EKES odnotowuje niezadowolenie europejskich partnerów społecznych i zwraca się o zmianę i aktualizację kodeksu w drodze bezpośrednich konsultacji z tymi partnerami. Komitet zwraca się także o nadanie kodeksowi postępowania wiążącego charakteru. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES nie zgadza się na usunięcie z nowego wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów zasad promowania równości mężczyzn i kobiet, niedyskryminacji, dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz zrównoważonego rozwoju. W związku z tym gorąco zaleca włączenie art. 7 obecnego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów na lata 2014–2020 do wniosku dotyczącego nowego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, a także bezpośrednie uwzględnienie tej zasady w części normatywnej wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Fundusz Spójności (EFRR i FS). Ponadto EKES zdecydowanie proponuje, by w art. 67 – w sprawie wyboru operacji – proponowanego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów uwzględnić dostępność dla osób z niepełnosprawnością. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES uważa, że niezbędne są skuteczniejsze działania na rzecz ogólnej komunikacji. Zbyt często obywatele mają znikomą świadomość udziału UE w projektach finansowanych przez UE, lub wcale nie mają takiej wiedzy. EKES zwraca się zatem do Komisji o wprowadzenie skuteczniejszej strategii informacyjnej skierowanej do obywateli i różnych rodzajów beneficjentów. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1. | EKES ubolewa, że budżet polityki spójności został ograniczony o 10 % w ujęciu realnym. W tym względzie Komitet zdecydowanie odrzuca proponowane ograniczenia budżetu UE i proponuje, by państwa członkowskie znalazły rozwiązania pozwalające na utrzymanie budżetu na obecnym poziomie w wartościach z 2020 r. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Polityka spójności jest jednym z najważniejszych elementów przybliżania obywatelom wizji integracji europejskiej. Wnosi ona wyraźną wartość dodaną, tworząc miejsca pracy, zapewniając trwały wzrost gospodarczy i nowoczesną infrastrukturę, pokonując bariery strukturalne, wspomagając kapitał ludzki oraz podnosząc jakość życia. W związku z tym EKES z wielkim zadowoleniem przyjmuje fakt, że wszystkie regiony kwalifikują się do finansowania. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.2.1. | Polityka spójności UE musi stanowić integralną część europejskiej strategii inwestycyjnej, cechującą się zdecydowanym podejściem terytorialnym mającym na celu zapewnienie wszystkim regionom narzędzi niezbędnych do zwiększania ich konkurencyjności. Musi to prowadzić do transformacji gospodarczej i strukturalnej, zapewniającej solidne podstawy w każdym regionie w oparciu o jego mocne strony (2). |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.3. | EKES odnotowuje, że nowe podejście – nadal oparte na trzech kategoriach regionów (regiony słabiej rozwinięte, regiony w okresie przejściowym i regiony lepiej rozwinięte) – jest lepiej dostosowane. Chociaż metoda alokacji środków nadal jest w dużej mierze oparta na PKB na mieszkańca, dodano także nowe kryteria (bezrobocie osób młodych, niski poziom wykształcenia, zmiana klimatu oraz przyjmowanie i integracja migrantów). EKES uważa, że choć odzwierciedla to lepiej istniejące realia, to zgodnie z oceną skutków wymaganą przez Radę ds. Kontroli Regulacyjnej (3) można by jeszcze lepiej dostosować to podejście. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | EKES jest głęboko zaniepokojony propozycją Komisji dotyczącą obniżenia stóp współfinansowania i jej wpływem na zaangażowanie beneficjentów w mniej korzystnej sytuacji finansowej. Komitet z zadowoleniem przyjmuje uwzględnienie podatku od wartości dodanej jako wydatku kwalifikowanego, chociaż pewne elementy tego rozwiązania funkcjonują już w bieżącym okresie. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Należy również zauważyć, że istnieją okoliczności, w których państwa lub regiony zaklasyfikowane jako regiony objęte celem „Konwergencja” w programie na lata 2007–2013, które korzystały ze stopy współfinansowania na poziomie 80 % w latach 2014–2020, w latach 2021–2027 zostaną zaklasyfikowane jako regiony w okresie przejściowym i będą korzystały ze stopy współfinansowania na poziomie 55 %, co oznacza znaczny spadek współfinansowania. EKES jest zdania, że takie przypadki należy wyraźnie uregulować. Ponadto należy zauważyć, że w projektach dysponujących środkami pochodzącymi od osób prywatnych beneficjenci otrzymają tylko współfinansowanie w zakresie publicznego aspektu projektu. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Priorytetowym celem UE w stosunku do regionów najbardziej oddalonych powinno być zacieśnienie więzi łączących je z kontynentem europejskim i wzmocnienie poczucia udziału ich obywateli w projekcie integracji europejskiej (4). EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż regiony najbardziej oddalone nadal będą korzystać ze specjalnego wsparcia UE. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | EKES ubolewa jednak, że polityka spójności nadal nie zapewnia kompleksowych rozwiązań dla wyzwań, przed jakimi stoją szczególne terytoria, o których mowa w art. 174 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (5). Z badań wynika, że organy centralne nie zawsze poświęcają należytą uwagę szczególnym regionom określonym w art. 174. EKES uważa zatem, że Komisja powinna zachęcać do zaangażowania regionalnych i lokalnych zainteresowanych stron w politykę państw członkowskich dotyczącą ich szczególnych terytoriów, przy poszanowaniu ram instytucjonalnych i prawnych obowiązujących na odpowiednich terytoriach. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Zasady ogólne

| 3.1. | EKES nie zgadza się na usunięcie z nowego wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów zasad promowania równości mężczyzn i kobiet, niedyskryminacji, dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz zrównoważonego rozwoju. W dorobku prawnym UE wypracowano podejście przekrojowe względem tych zasad w programowaniu i wdrażaniu funduszy (art. 7 obowiązującego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów i art. 16 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów na lata 2007–2013). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.1.1. | W związku z tym zdecydowanie zaleca włączenie art. 7 obecnego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów na lata 2014–2020 do wniosku dotyczącego nowego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, a także bezpośrednie uwzględnienie tej zasady w części normatywnej wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie EFRR i Funduszu Spójności. Ponadto EKES zdecydowanie proponuje, by w art. 67 – w sprawie wyboru operacji – proponowanego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów uwzględnić dostępność dla osób z niepełnosprawnością. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.2. | Jako że UE jest stroną Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, EKES uważa, że konwencja powinna stanowić część podstawy prawnej proponowanego rozporządzenia. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES jest przekonany, że prawdziwe partnerstwo na wszystkich poziomach z partnerami gospodarczymi i społecznymi oraz zainteresowanymi stronami zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w zakresie przygotowania, realizacji i oceny ex post programów i projektów w ramach polityki spójności UE zwiększa jakość i skuteczność ich realizacji. EKES, który wcześniej wnioskował o opracowanie kodeksu postępowania w dziedzinie partnerstwa, zdecydowanie popiera inicjatywę Komisji i zgadza się z proponowanymi zaleceniami (art. 6) (6). EKES zauważa, że wniosek Komisji może wymagać dostosowania, aby sprostać konkretnym wyzwaniom sektorowym (w szczególności wyzwaniom związanym z bezpieczeństwem narodowym) uwzględnionym w programach w zakresie migracji i bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES jest głęboko przekonany, że partnerstwo między organami administracyjnymi a partnerami gospodarczymi i społecznymi na poziomie UE, krajowym i regionalnym w postaci wielopoziomowego i wielopodmiotowego zarządzania jest jednym z podstawowych kryteriów sukcesu polityki spójności. Musi ono stanowić podstawowy warunek zatwierdzania umów partnerstwa i przyznawania europejskich środków finansowych. EKES z zadowoleniem przyjmuje nowe wiążące brzmienie i zwraca się do prawodawcy o utrzymanie obecnego brzmienia wyrażenia „angażują”. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Jeśli chodzi o kodeks postępowania, EKES odnotował niezadowolenie europejskich partnerów społecznych i zwraca się o zmianę i aktualizację kodeksu w drodze bezpośrednich konsultacji z tymi partnerami. Komitet zwraca się o nadanie kodeksowi postępowania wiążącego charakteru. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | W celu wzmocnienia zdolności i skuteczności partnerstwa EKES wzywa do wprowadzenia środków budowania zdolności i pomocy technicznej dla partnerów, o których mowa w art. 6. EKES opowiada się ponadto za ustanowieniem mechanizmu corocznych konsultacji z odpowiednimi partnerami. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | EKES zgadza się z ustaleniem, że każdy członek komitetu monitorującego ma mieć jeden głos. W celu zapewnienia odpowiedniej równowagi procesu decyzyjnego waga głosów powinna wynosić 50 % w przypadku organów administracyjnych i organów określonych w art. 6 ust. 1 lit. a) i 50 % w przypadku partnerów gospodarczych i społecznych określonych w lit. b) i c) tego artykułu. EKES zauważa, że omawiany wniosek może wymagać dostosowania w celu rozwiązania najbardziej problematycznych kwestii, takich jak bezpieczeństwo narodowe. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Uproszczenie

| 4.1. | EKES przywiązuje dużą wagę do znacznego ograniczenia zbędnego obciążenia administracyjnego beneficjentów przy jednoczesnym utrzymaniu wysokiego poziomu legalności i prawidłowości. EKES uznaje i z zadowoleniem przyjmuje fakt, że we wniosku Komisji przewidziano uproszczenia w odniesieniu do wielu kwestii. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES proponuje systematyczne stosowanie zasady jednorazowości programu Small Business Act, zapewniającej jednorazowe przekazywanie danych potrzebnych do dopełnienia formalności administracyjnych oraz formalności związanych z audytem i kontrolą przez kierowników projektu do bezpośredniej właściwej instytucji zarządzającej, która będzie odpowiedzialna za przekazanie ich krajowym i europejskim instytucjom zarządzającym. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Komitet zaleca również ustanowienie systemu uproszczonej kontroli lub uproszczonego audytu de minimis dla bardzo małych projektów: jeżeli organ bezpośrednio zarządzający stwierdzi i oświadczy, że oczekiwane wyniki zostały osiągnięte, nie powinno być wniosków o dalsze kontrole i audyty. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Nazwanie rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów jednolitym zbiorem przepisów jest przesadne. Mimo że obejmuje ono siedem funduszy, uwzględniając znaczną liczbę „wyjątków”, brakuje mu spójności; w wielu przypadkach w rozporządzeniu przewidziano różne przepisy np. dla Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, Funduszu Azylu i Migracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz. Zgodnie z wnioskami grupy wysokiego szczebla ds. uproszczenia na okres po roku 2020 (7) EKES uważa, że pakiet regulacji powinien być zdecydowanie prostszy i powinien umożliwiać unikanie mikrozarządzania funduszami. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Wprawdzie EKES odnotowuje włączenie nowych funduszy przeznaczonych na zaradzenie kryzysowi migracyjnemu i rozwiązanie kwestii związanych z bezpieczeństwem (8) do rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, jednak ubolewa, że Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich nie został uwzględniony w zbiorze przepisów, a rola EFS+ jest mniejsza niż w obowiązującym rozporządzeniu. EKES wzywa Komisję do ponownego rozważenia tej decyzji. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES zgadza się, że aby uniknąć pogłębienia kryzysów, pierwszeństwo należy nadać zawieszeniu zobowiązań, a nie zawieszeniu płatności. Zawieszenie płatności powinno następować wyłącznie wtedy, gdy konieczne jest bezzwłoczne działanie oraz w przypadku istotnej niezgodności. |
| --- | --- |

4.6.

5.   Elastyczność

| 5.1. | Aby ułatwić tworzenie przedsiębiorstw i wzrost gospodarczy, UE musi wspierać reformy na rzecz sprzyjających warunków dla inwestycji, w których przedsiębiorstwa będą mogły się rozwijać, poprawić warunki ramowe dla przedsiębiorczości. Środki finansowe na spójność należy przeznaczać na lepsze warunki rozwoju przedsiębiorstw typu start-up i młodych, innowacyjnych MŚP oraz na ułatwianie dziedziczenia przedsiębiorstw rodzinnych. W tym względzie EKES uważa, że polityka spójności powinna zapewniać stabilne i elastyczne ramy (9). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | W odniesieniu do obowiązkowego przeniesienia środków na rzecz instrumentu „Łącząc Europę” EKES zauważa, że ogólna kwota finansowania, która zostanie przeniesiona, nie uległa zmianie, mimo że finansowanie ogółem ograniczono o 10 %. Odsetek ogólnych środków, który zostanie przeniesiony, będzie w rzeczywistości wyższy niż w bieżącym okresie programowania. EKES zgadza się z ogólnym podejściem, o ile ogólny budżet polityki spójności pozostanie na poziomie budżetu na lata 2014–2020. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Ponadto obecnie 100 % środków przeniesionych na rzecz instrumentu „Łącząc Europę” przeznaczono na konkretne państwa członkowskie. W nowym okresie programowania proponuje się przeznaczenie tylko 70 % środków na konkretne państwa członkowskie, a 30 % – na projekty wybrane przez Komisję. EKES zdecydowanie odrzuca proponowane podejście. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że przestaną obowiązywać szczególne zasady dotyczące inwestycji przynoszących dochody. EKES zauważa także, że nie będzie procedur dla „dużych projektów” (w zamian komitet monitorujący będzie nadzorował projekty strategiczne). Choć jest to pożądany postęp, EKES ma obawy co do sposobu, w jaki będzie można zapewnić ważność dużych projektów. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | EKES z zadowoleniem przyjmuje również możliwość dostosowania celów programu i dostępnych zasobów do zmieniających się okoliczności, co umożliwi zmobilizowanie środków unijnych w ciągu jednego dnia w przypadku klęski żywiołowej (10). |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | EKES zgadza się, że same dotacje nie rozwiążą kwestii istotnych luk inwestycyjnych. Można je efektywnie uzupełnić instrumentami finansowymi, które przynoszą efekt mnożnikowy i są bliższe rynkowi. EKES z zadowoleniem przyjmuje zatem ułatwienie połączenia dotacji i instrumentów finansowych i uwzględnienie przepisów szczególnych w nowych ramach prawnych celem pozyskania większego kapitału prywatnego. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | EKES pochwala uproszczenie pomocy technicznej państw członkowskich i precyzuje, że partnerzy, o których mowa w art. 6, również powinni na tym skorzystać. |
| --- | --- |

5.7.

6.   Skuteczność

| 6.1. | EKES ubolewa, że Komisja nie uruchomiła partycypacyjnego procesu tworzenia nadrzędnej, zintegrowanej strategii działań na rzecz zrównoważonej Europy w perspektywie 2030 roku i później. Wątpliwe jest, do jakich priorytetów Komisja proponuje dostosować umowy partnerstwa i programy operacyjne państw członkowskich. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | EKES zaleca, aby Komisja dostosowała politykę spójności do agendy ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i uwzględniła cele zrównoważonego rozwoju zawarte w agendzie w głównym tekście rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów w odniesieniu do wszystkich funduszy. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | EKES ma zastrzeżenia do nowych przepisów dotyczących koncentracji tematycznej. EKES uważa, że koncentracja środków na dwóch priorytetach jest zbyt restrykcyjna. EKES jest zaniepokojony przyjęciem w tym względzie przez Komisję podejścia uniwersalnego. EKES jest zdania, że koncentracja tematyczna musi być wystarczająco elastyczna, by priorytety w zakresie finansowania mogły uwzględniać różne potrzeby związane z rozwojem na szczeblu krajowym i regionalnym. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje stworzenie silniejszego powiązania z europejskim semestrem przez zalecenia dla poszczególnych krajów (11). Nie zgadza się jednak na stosowanie warunkowości makroekonomicznej do karania regionów i obywateli, których nie można winić za makroekonomiczne decyzje podejmowane na szczeblu krajowym i europejskim (12). EKES przyznaje, że istotne jest również zapewnienie pełnej komplementarności i koordynacji z nowym, poprawionym Programem wspierania reform. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | EKES docenia wzmocnienie synergii między niektórymi programami („podejście oparte na pieczęci doskonałości”), ponieważ może się to przyczynić do uproszczenia dostępu do dofinansowania. W większości przypadków wniosek nie jest jednak wystarczająco jasny (na przykład czy w przypadku rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność możliwe jest połączenie funduszy strukturalnych z EFRROW). |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Jeśli chodzi o zasady umarzania zobowiązań, EKES ubolewa, że we wniosku zastąpiono bieżącą zasadę „n+3” zasadą „n+2”, i zwraca się do Komisji Europejskiej o ponowne rozważenie tej kwestii. Komitet pragnie uwzględnić potrzeby państw, które borykają się z trudnościami we wdrożeniu programów i zapewnić im większą, a nie mniejszą elastyczność. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Ponadto należy zauważyć, że zdolność administracyjna zwłaszcza mniejszych państw członkowskich i regionów może znaleźć się pod silną presją w fazach początkowych w latach 2021–2027. Należy uwzględnić również fakt, że chociaż państwa członkowskie nadal zamykają bieżący okres programowania, znajdą się one pod presją rozpoczęcia wdrażania ostatnich dwóch lat nowego okresu programowania (w związku z podejściem „5 + 2”), przy czym obowiązywać ma zasada „n+2” oraz ograniczona kwota płatności zaliczkowej. |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Biorąc pod uwagę fakt, że małe przedsiębiorstwa, mikroprzedsiębiorstwa i organizacje społeczeństwa obywatelskiego ogólnie mogą mieć trudności w wykorzystywaniu możliwości oferowanych przez fundusze europejskie, EKES zwraca się o wsparcie działań wzmacniających ich dostęp do informacji, zapewniających coaching i mentoring oraz poprawiających ich zdolność do interwencji. |
| --- | --- |

6.8.

7.   Programowanie i realizacja

| 7.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że liczba celów polityki jest mniejsza, co wydaje się bardziej elastycznym rozwiązaniem niż przewidziano w poprzednich rozporządzeniach, ale ubolewa, że cele polityki nie są połączone z szerszym kontekstem strategicznym. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | EKES z zadowoleniem przyjmuje w szczególności nowy cel polityki „Europa bliżej obywateli” (cel nr 5). EKES ma nadzieję, że zgodnie z nazwą celu (i wymogami art. 17 ust. 3 lit. g)) państwa członkowskie przygotują i zrealizują programy w ramach tego celu w ścisłej współpracy z obywatelami oraz partnerami gospodarczymi i społecznymi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | EKES jest zaniepokojony faktem, że wstępnie tylko pierwsze pięć lat będzie objęte programowaniem. EKES dostrzega zalety tego podejścia, ale obawia się, że może ono wiązać się z dużym obciążeniem administracyjnym dla organów, które mogą nie spełnić zasad umarzania zobowiązań. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Mile widziane byłoby uproszczenie dokumentów programowych (umowy partnerstwa, programy operacyjne). W szczególności EKES popiera uproszczenie umowy partnerstwa i uważa, że powinna być ona strategicznym dokumentem wysokiego szczebla. Dlatego ważne jest, że poczyniono starania celem zapewnienia zgodności programów państw członkowskich z priorytetami UE i synergii między programami. EKES z zadowoleniem przyjmuje też uproszczenie aktów delegowanych. Aby uniknąć ryzyka nadmiernie rygorystycznego wdrażania przez instytucje zarządzające, EKES wzywa Komisję do zaangażowania europejskich podmiotów gospodarczych i społecznych w opracowywanie aktów delegowanych. |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | EKES uważa za istotne, by zaproponować proste rozwiązania, które połączyłyby różne inicjatywy związane z polityką spójności (strategie i programy) różnego szczebla terytorialnego w sposób horyzontalny (np. strategie makroregionalne i programy transnarodowe) i wertykalny (między różnymi szczeblami terytorialnymi). Z tego powodu EKES z zadowoleniem przyjmuje art. 17 i zachęca Komisję do kontynuowania prac w tym kierunku. |
| --- | --- |

7.5.

| 7.6. | W miastach mieszka obecnie ponad połowa ludności świata, a do 2050 r. wskaźnik ten wzrośnie do 70 % (13). EKES z zadowoleniem przyjmuje zatem przeznaczenie większych środków w ramach EFRR na rzecz zintegrowanego zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich, ale ubolewa, że nie obejmuje to EFS+. |
| --- | --- |

7.6.

| 7.7. | EKES uważa, że oparcie rozwoju terytorialnego na zintegrowanych strategiach terytorialnych jest właściwym podejściem, umożliwiającym zidentyfikowanie potencjału i potrzeb na szczeblu lokalnym oraz rozpoczynanie działań w partnerstwie ze wszystkimi podmiotami lokalnymi, by zaspokoić uprzednio określone szczególne potrzeby. EKES uważa, że takie podejście jest dobrym sprawowaniem rządów i że należy do niego zachęcać i w dużym stopniu je wzmacniać. W związku z tym Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że zgodnie z art. 6 partnerzy muszą być zaangażowani w proces przygotowania i wdrażania strategii terytorialnych. |
| --- | --- |

7.7.

| 7.8. | EKES z zadowoleniem przyjmuje również nowe „inne narzędzia terytorialne”, o których mowa w art. 22 lit. c), ponieważ mogą one umożliwić zidentyfikowanie i wykorzystanie indywidualnych rozwiązań funkcjonujących na szczeblu lokalnym, ale ubolewa, że wykorzystanie tych narzędzi jest ograniczone do celu nr 5. Takie narzędzie powinno być dostępne we wszystkich celach polityki. Objaśnienia dotyczące nowego narzędzia są raczej niejasne, EKES zaleca zatem ich doprecyzowanie przez Komisję, aby zachęcić państwa członkowskie do wykorzystania tej możliwości w pełni. |
| --- | --- |

7.8.

| 7.9. | EKES jest zdania, że aby lepiej odzwierciedlić istniejące realia i zagwarantować uwzględnienie interesów lokalnych w działaniach w ramach nowej Europejskiej inicjatywy miejskiej, społeczeństwo obywatelskie powinno być mocno zaangażowane w jej mechanizm zarządzania i w nim reprezentowane. EKES zdecydowanie opowiada się za utworzeniem takiego mechanizmu zarządzania na skalę europejską, z udziałem właściwych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

7.9.

| 7.10. | EKES jest głęboko przekonany, że środki finansowe polityki spójności są najbardziej zauważalne dla obywateli i podmiotów gospodarczych i społecznych. Wspierane działania stanowią jedno z najlepszych zabezpieczeń przed eurosceptycyzmem i ruchami przeciwnymi Europie. Konieczne jest zatem, aby zapewniać bezpośrednie i łatwo dostępne informacje, ukierunkowane zależnie od działalności zawodowej zainteresowanych osób, np. z wytycznymi dotyczącymi dobrych praktyk. EKES wzywa Komisję do opracowania strategicznego planu komunikacji we współpracy ze wszystkimi zainteresowanymi partnerami. |
| --- | --- |

7.10.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Art. 174 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

1

(2)  https://www.businesseurope.eu/sites/buseur/files/media/position_papers/ecofin/2017-06-09_eu_cohesion_policy.pdf

2

(3)  SEC(2018) 268.

3

(4)  Dz.U. C 161 z 6.6.2013, s. 52.

4

(5)  Dz.U. C 209 z 30.6.2017, s. 9.

5

(6)  Dz.U. C 44 z 15.2.2013, s. 23.

6

(7)  http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/newsroom/pdf/simplification_proposals.pdf

7

(8)  Dz.U. C 75 z 10.3.2017, s. 63.

8

(9)  Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 1.

9

(10)  Dz.U. C 173 z 31.5.2017, s. 38.

10

(11)  https://www.eesc.europa.eu/sites/default/files/resources/docs/qe-02-17-362-en-n.pdf i https://www.eesc.europa.eu/sites/default/files/resources/docs/qe-01-14-110-en-c.pdf.

11

(12)  Dz.U. C 191 z 29.6.2012, s. 30.

12

(13)  http://www.un.org/en/development/desa/news/population/world-urbanization-prospects-2014.html

13

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/90 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/90

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności”

(COM(2018) 372 final – 2018/0197 (COD))

(2019/C 62/14)

| Sprawozdawca: | Ioannis VARDAKASTANIS |
| --- | --- |
| Współsprawozdawczyni: | Ester VITALE |

Sprawozdawca:

Ioannis VARDAKASTANIS

Współsprawozdawczyni:

Ester VITALE

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 11.6.2018
  Rada Europejska, 19.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 177, 178, 304 i 349 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 138/0/1 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 11.6.2018

Rada Europejska, 19.6.2018

Podstawa prawna

Art. 177, 178, 304 i 349 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

3.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

138/0/1

Niniejsza opinia EKES-u odnosi się do wniosku przedstawionego przez Komisję Europejską w dniu 29 maja 2018 r. dotyczącego rozporządzenia Rady i Parlamentu (1) w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności na lata 2021–2027. Ponadto opinia obejmuje kilka krótkich uwag na temat niektórych przepisów proponowanego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów (RWP) (2), które bezpośrednio dotyczą istotnych aspektów struktury, treści, wzajemnego powiązania i dalszego wdrażania Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Funduszu Spójności (FS).

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES podtrzymuje swoje silne zaangażowanie i zaufanie odnośnie do polityki spójności i uznaje ją za istotny instrument umożliwiający zbliżenie UE do jej obywateli oraz zmniejszenie różnic między regionami UE i nierówności między obywatelami. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Chociaż EKES przyjmuje do wiadomości rozumowanie Komisji, całkowicie nie zgadza się w ogólności z cięciami w polityce spójności, a w szczególności z obcięciem 12 % z EFRR i 46 % z Funduszu Spójności. W związku z tym wzywa Komisję Europejską, Parlament Europejski i Radę do zwiększenia przedstawionego projektu budżetu, aby co najmniej utrzymać poziom środków w cenach stałych na poziomie z obecnych ram finansowych. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES podkreśla, że zmniejszenie procentowego udziału współfinansowania europejskiego utrudni realizację projektów, zwłaszcza w przypadku państw członkowskich borykających się z problemami budżetowymi oraz, oczywiście, państw członkowskich najbardziej dotkniętych skutkami kryzysu. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES wzywa Komisję do zwiększenia elastyczności kryteriów współfinansowania, tak aby uwzględnić sytuację gospodarczą i finansową każdego państwa członkowskiego oraz zastosować zasadę, którą zalecił w kilku swoich ostatnich opiniach: nakłady inwestycyjne nie powinny być uwzględniane przy ocenie spełnienia celów dotyczących deficytu zawartych w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES uważa, że wniosek Komisji dotyczący ponownego wprowadzenia zasady N+2 nie został poparty praktycznymi dowodami ani analizą wyników wdrożenia zasady N+3. W związku z tym nie zgadza się z tą propozycją i wzywa Komisję do utrzymania zasady N+3 w nowym okresie programowania. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES przyjmuje z zadowoleniem zaproponowane przez Komisję uproszczenie korzystania z funduszy w zakresie struktury, administracji i zarządzania mające umożliwić łatwiejszy i skuteczniejszy dostęp do tych środków. Jednakże uproszczenie funduszy nie powinno oznaczać odsunięcia na bok zasad i wartości będących integralną częścią dorobku prawnego UE. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES przyjmuje z zadowoleniem fakt, że wniosek Komisji zakłada poprawę wielopoziomowego sprawowania rządów ze szczególnym naciskiem na zarządzanie dzielone poprzez zwiększenie uczestnictwa organizacji społeczeństwa obywatelskiego i innych zainteresowanych stron w procesie programowania, wydatkowania i monitorowania wykorzystywania środków. Jednakże na wszystkich szczeblach należy zadbać o pełne przestrzeganie europejskiego kodeksu postępowania w zakresie partnerstwa (ECCP), wzmocnione silnymi gwarancjami i środkami zapewniającymi jego pełne wdrożenie. Zgodność z ECCP należy uznać za warunek podstawowy. Umożliwi to wzmocnienie pozycji zainteresowanych stron i organizacji społeczeństwa obywatelskiego, dzięki czemu będą one mogły odegrać kluczową rolę jako podmioty pośredniczące, zbliżając projekty do ich beneficjentów końcowych. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES wskazuje, że na szczeblu UE nie istnieje zorganizowany udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego w procesie monitorowania wdrażania polityki spójności. Z tego względu gorąco zaleca, aby Komisja ustanowiła europejskie forum społeczeństwa obywatelskiego na rzecz spójności z udziałem partnerów społecznych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego i innych zainteresowanych stron, które będzie przeprowadzać coroczne konsultacje z partnerami społecznymi w sprawie wdrażania polityki spójności w ramach cyklu programowania 2021–2027. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES zaleca, aby Komisja skutecznie uwzględniła cele zrównoważonego rozwoju w polityce spójności, w drodze rozporządzeń w sprawie wspólnych przepisów, EFRR i Funduszu Spójności, poprzez zapewnienie przekrojowego włączenia tych celów do wszystkich priorytetów funduszy, a nie tylko w zakresie działań na rzecz klimatu. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES proponuje, aby dla obszarów słabo zaludnionych, obszarów odizolowanych, niewielkich wysp i regionów górskich zgodnie z art. 174 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wyznaczyć takie same wymogi koncentracji tematycznej, taki sam zakres wsparcia i zapewnianych korzyści oraz takie same odstępstwa jak w przypadku regionów najbardziej oddalonych. Strategie inwestycyjne powinny być ukierunkowane na cele makroregionów i oraz na współpracę terytorialną i transgraniczną, w szczególności z myślą o tym, by stawić czoła złożonym zjawiskom, takim jak migracja. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES zaleca, aby w nowym okresie programowania budżet przeznaczony na Europejską współpracę terytorialną/inicjatywę wspólnotową dotyczącą obszarów przygranicznych został zwiększony w celu skutecznego wypełniania misji i celów tych przedsięwzięć. EKES proponuje również zapewnienie EFRR wystarczającego wsparcia umożliwiającego wdrożenie mechanizmu transgranicznego. Ponadto EKES uważa, że strategie inwestycyjne powinny być ukierunkowane na osiągnięcie celów makroregionów i regionów basenów morskich. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES apeluje do Komisji o uwzględnienie nie tylko dochodu narodowego brutto (DNB) na mieszkańca, ale również innych wskaźników społecznych, aby umożliwić klasyfikację państw członkowskich pod względem wymogów koncentracji tematycznej mających zastosowanie do każdego z nich. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | EKES popiera ideę koncentracji tematycznej, lecz wzywa Komisję do zrównoważenia podziału wymogów koncentracji tematycznej inwestycji w obrębie celów polityki, jako że przydział środków na realizację celów 3–5 wydaje się niewystarczający, aby sprostać potrzebom społeczno-gospodarczym i umożliwić budowanie Europy, która jest bliżej swych obywateli. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | EKES ubolewa, że we wnioskach Komisji dotyczących wszystkich rozporządzeń nie uwzględniono horyzontalnego włączenia równości, niedyskryminacji i dostępności dla osób z niepełnosprawnościami. W związku z tym stanowczo zaleca włączenie art. 7 obecnego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów na lata 2014–2020 do wniosku dotyczącego nowego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, a także bezpośrednie uwzględnienie tej zasady w części normatywnej wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie EFRR i Funduszu Spójności. Ponadto EKES zdecydowanie proponuje, by w art. 67 – w sprawie wyboru operacji – proponowanego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów uwzględnić dostępność dla osób z niepełnosprawnościami. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | EKES podkreśla, że Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych powinna zostać w pełni włączona do części normatywnej wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie EFRR i Funduszu Spójności oraz do rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów. W szczególności konwencja ta powinna zostać w pełni włączona do podstawy prawnej rozporządzenia w sprawie EFRR i Funduszu Spójności, a dostępność dla osób z niepełnosprawnościami powinna stanowić obowiązkowe kryterium kwalifikowalności. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | EKES wzywa również Komisję do zapewnienia, aby budowa lub renowacja selektywnych placówek opieki instytucjonalnej została wyłączona z zakresu wsparcia na podstawie EFRR i Funduszu Spójności. Należy natomiast promować włączenie społeczne poprzez przejście od opieki instytucjonalnej na rzecz opieki środowiskowej. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | EKES przyjmuje z zadowoleniem poprawę koordynacji poszczególnych funduszy oraz ich związek z europejskim semestrem i programami wspierania reform. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | EKES uważa, że uwzględnienie warunkowości makroekonomicznych ustalanych na szczeblu krajowym i europejskim tworzy silne bariery dla regionów, władz lokalnych, innych zainteresowanych stron i obywateli przy wykorzystywaniu środków finansowych, dlatego też EKES całkowicie je odrzuca i zwraca się do Komisji, by ponownie rozważyła kryteria kwalifikacji. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | EKES uważa, że wdrożenie Europejskiego filaru praw socjalnych musi zostać potraktowane w sposób priorytetowy w ramach polityki spójności, a nie tylko w ramach EFS+. W związku z tym stanowczo zaleca, aby przeznaczyć co najmniej 10 % środków na realizację CP 4 w ramach EFRR, ustanawiając inicjatywę regionalną na rzecz dostępności i zrównoważonego rozwoju społecznego (SSARI). |
| --- | --- |

1.19.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1. | EKES nadal – jak to czyni od wielu lat – uważa, że polityka spójności jest jednym z podstawowych filarów osiągania integracji UE, i w związku z tym jest zdania, że w czasach niepewności i nasilenia populizmu, nacjonalizmu i eurosceptycyzmu polityka spójności to proces rzeczywiście łączący obywateli w ramach projektu europejskiego. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | EKES podkreśla, że polityka spójności i jej instrumenty finansowe mogłyby być wykorzystywane do przedstawienia obywatelom UE nowej, pozytywnej narracji dotyczącej przyszłości UE. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | EKES wskazuje zatem, że wniosek Komisji nie jest wystarczająco ambitny pod względem politycznym i ten brak ambicji przekłada się w praktyce na cięcia, w cenach stałych, odpowiednio na poziomie 12 % i 46 % środków EFRR i Funduszu Spójności we wniosku dotyczącym WRF na lata 2021–2027 w porównaniu do obecnych zasobów budżetowych. Cięcia zostały zaproponowane, pomimo że Komisja w uzasadnieniu przyznaje, że „w wielu krajach EFRR i Fundusz Spójności stanowią co najmniej 50 % wartości inwestycji publicznych”. W związku z tym będą one miały negatywne skutki w tych krajach, które stabilizują swe gospodarki w miarę poprawy sytuacji po kryzysie i których obywatele starają się radzić sobie z polityką oszczędnościową. W wielu państwach utrzymują się wysokie poziomy ubóstwa i nierówności, a w niektórych państwach poziomy te wzrastają, osiągając znacząco różne wartości w poszczególnych państwach, a także pośród regionów i rozmaitych grup ludności oraz w ich obrębie, w szczególności w odniesieniu do wskaźników społecznych dotyczących kobiet, społeczności romskiej, osób z niepełnosprawnościami, osób starszych itp. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Mając na uwadze ogromne znaczenie EFRR i Funduszu Spójności dla rozwoju gospodarczego i społecznego oraz spójności europejskich regionów, EKES apeluje o utrzymanie finansowania polityki spójności w ramach WRF na lata 2021–2027 co najmniej na tym samym poziomie zasobów w cenach stałych jak w obecnych ramach finansowych (3). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Wniosek Komisji dotyczący zmniejszenia stóp współfinansowania dla trzech kategorii regionów (4) podważa możliwość dostępu do funduszy i korzystania z nich na równych zasadach, zwłaszcza w przypadku państw członkowskich borykających się z większymi trudnościami w wydatkowaniu oraz tych, które w największym stopniu doświadczyły skutków kryzysu. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | EKES popiera wysiłki na rzecz uproszczenia polityki spójności i przyjmuje z zadowoleniem ograniczenie liczby celów z 11 do 5, jako że pozwoli to na koncentrację środków na priorytetowych kwestiach konkurencyjności przedsiębiorstw oraz praw osób fizycznych. Jednakże mniejsza liczba jaśniejszych i krótszych zasad nie powinna oznaczać mniej skutecznych uregulowań służących osiąganiu ogólnych i szczegółowych celów. W szczególności większe uproszczenie nie powinno oznaczać odsunięcia na bok w ramach proponowanego rozporządzenia zasad przekrojowych, które stanowią nieodłączną część unijnego dorobku. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Uproszczenie poprzez ujednolicenie funduszy i ułatwienie dostępu beneficjentom, w szczególności poprzez zdanie się w większym stopniu na zarządzanie na poziomie państw członkowskich, a także poprzez częstsze stosowanie uproszczonych form kosztów, to niezwykle potrzebne działania na rzecz zwiększenia skuteczności inwestycji. Rozszerzenie zasady „jednolitej kontroli” i zdanie się w większym stopniu na działania władz krajowych, regionalnych i lokalnych również przyczyni się do zwiększenia efektywności wydatków na pomoc techniczną. Ponadto EKES przyjmuje z zadowoleniem wzmocnienie e-spójności i wymiany danych, jako że przyczyni się to do wzmocnienia przejrzystości i efektywności EFRR i Funduszu Spójności. EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji dotyczącą na rzecz wzmocnienia współpracy międzyregionalnej poprzez strategię inteligentnej specjalizacji. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | EKES uważa, że europejska współpraca terytorialna stanowi istotny sposób wspierania konkretnych regionów transgranicznych często doświadczających problemów z zakresu infrastruktury, świadczenia usług publicznych, komunikacji i transportu m.in. ze względu na uwarunkowania geograficzne lub historyczne. Inicjatywa wspólnotowa dotycząca obszarów przygranicznych Interreg powinna stanowić narzędzie służące wspieraniu konwergencji gospodarczej i społecznej tych regionów, podregionów i obszarów lokalnych, dlatego EKES sugeruje zwiększenie środków przeznaczonych na ten instrument. Ponadto EKES zdecydowanie zaleca zapewnienie finansowania z EFRR na wsparcie skutecznego funkcjonowania i wdrożenia mechanizmu transgranicznego. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Kwestie równości, niedyskryminacji i dostępności zostały uwzględnione w preambule, ale EKES zdecydowanie uważa, że powinny one zostać w pełni włączone do części normatywnej rozporządzenia w sprawie EFRR i Funduszu Spójności jako obowiązkowe kryteria kwalifikowalności przy przydziale środków, oraz że w art. 67 – w sprawie wyboru operacji – proponowanego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów należy uwzględnić dostępność dla osób z niepełnosprawnościami (5). |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Klasyfikacja regionów wciąż określana jest przy zastosowaniu metody berlińskiej, uwzględniającej wyłącznie dochód narodowy brutto i liczbę ludności poszczególnych regionów w celu wyznaczenia wymogów koncentracji tematycznej mających zastosowanie do każdego z nich (6). Komisja zdecydowała się jednak na włączenie nowych wskaźników do metody alokacji środków, w tym wskaźnika bezrobocia, migracji netto czy emisji gazów cieplarnianych. Choćby nawet rozwiązanie to przyczyniało się do zwiększenia precyzyjności dystrybucji środków stosownie do potrzeb regionów, wymogi koncentracji tematycznej nadal pozostają określane przy użyciu metody klasyfikacyjnej nieuwzględniającej tych nierówności. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.10.1. | W związku z tym wiele regionów państw członkowskich z grupy 1 może otrzymać „prawidłowy” przydział w odniesieniu do doświadczanych nierówności wykraczający poza DNB, lecz będzie zmuszonych do sprostania wymogom koncentracji tematycznej, co może prowadzić do ograniczenia ich zdolności do radzenia sobie z tymi nierównościami. Wyjaśnienie przedstawione w ocenie skutków jako odpowiedź na wymóg Rady ds. Kontroli Regulacyjnej (7) w odniesieniu do wyboru metody berlińskiej nie precyzuje przyczyn nieuwzględnienia innych istotnych czynników. EKES apeluje zatem do Komisji o ponowne rozważenie tego podejścia. |
| --- | --- |

2.10.1.

| 2.11. | Obszary słabo zaludnione, zgodnie z art. 174 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, jak również obszary odizolowane, takie jak małe wyspy, to regiony doświadczające szczególnych problemów komunikacyjnych (w tym w zakresie dostępu do internetu) oraz transportowych. Co więcej, często nie posiadają wystarczającej infrastruktury socjalnej (opieka zdrowotna, edukacja itp.). W tych regionach rozproszenie ludności i brak możliwości zatrudnienia, prowadzące do niepokojących wskaźników starzenia się, skutkują stopniowym wzrostem kosztów świadczenia usług publicznych, co utrudnia rozwój programów zatrudnienia i przyciąganie przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.11.1. | We wniosku część środków przeznaczono na wsparcie tych regionów oraz regionów zaklasyfikowanych jako regiony najbardziej oddalone. Jednakże na podstawie klasyfikacji regiony najbardziej oddalone zostały włączone do grupy 3, bez uwzględnienia szczególnych cech obszarów słabo zaludnionych innych niż DNB na mieszkańca. EKES opowiada się za przyjęciem wyspecjalizowanego podejścia w połączeniu z dostatecznym finansowaniem i prawidłowymi wymogami koncentracji tematycznej w celu zaradzenia trudnościom doświadczanym przez obszary słabo zaludnione i odizolowane, a także uważa, że powinny one podlegać zakresowi wsparcia i odstępstw w ramach koncentracji tematycznej mającemu zastosowanie do regionów najbardziej oddalonych. |
| --- | --- |

2.11.1.

| 2.12. | EKES przyjmuje z zadowoleniem poprawę koordynacji między siedmioma funduszami podlegającymi zarządzaniu dzielonemu – uzyskaną głównie w drodze wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów – co stanowi odpowiedź na ważny apel zainteresowanych stron. Dla EFRR i Funduszu Spójności szczególne znaczenie ma związek z Programem wspierania reform (8), jako że przyczyni się on do powiązania wdrażania programów z zaleceniami przedstawianymi w ramach europejskiego semestru, jeśli będą one zrównoważone społecznie, umożliwiając zwiększenie skuteczności inwestycji. To powiązanie powinno zapewnić konkretne negocjacje pomiędzy władzami krajowymi i europejskimi, z udziałem partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | EKES dostrzega znaczenie połączenia różnych rodzajów funduszy i narzędzi ze środkami na politykę spójności, zwłaszcza instrumentami finansowymi, co umożliwia skuteczniejsze ujęcie celów. Mobilizacja kapitału prywatnego również zapewnia i zwiększa wartość dodaną inwestycji oraz szerszą dystrybucję zysków. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | EKES przyjmuje z zadowoleniem zwiększenie we wniosku Komisji elastyczności pod względem dostosowywania funduszy i programów do nowych nieprzewidzianych okoliczności. Proponowane powiązanie zaleceń dla poszczególnych krajów z okresem programowania i oceną śródokresową ma istotne znaczenie dla zapewnienia efektywności funduszy. Należy jednak zwracać szczególną uwagę na ewentualną zbyt dużą częstość zmian, ponieważ mogą one zaburzyć charakter programowania. Ponadto propozycja dotycząca pozostawienia środków bez rozplanowania aż do dwóch ostatnich lat może spowodować trudności w ich wykorzystaniu ze względu na ograniczenia czasowe. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | EKES dostrzega zwiększenie w proponowanych WRF na lata 2021–2027 w porównaniu z WRF z okresu 2014–2020 odsetka, jaki Komisja proponuje przyznać na realizację celów klimatycznych, do 30 % środków EFRR i 37 % Funduszu Spójności. Mając na uwadze ogromne znaczenie tego celu i możliwości jego realizacji przy wykorzystaniu obu funduszy, EKES uważa, że należy rozważyć zwiększenie tych środków. |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | Komisja wzięła pod uwagę cele zrównoważonego rozwoju jako uzasadnienie proponowanych wydatków na realizację celów klimatycznych. EKES uważa, że Komisja powinna rozważyć szersze dostosowanie proponowanego rozporządzenia i jego pięciu priorytetowych celów zaproponowanych w zakresie programowania i wdrażania funduszy do celów zrównoważonego rozwoju. Należałoby to osiągnąć poprzez zapewnienie włączenia również perspektywy społecznej i gospodarczej celów zrównoważonego rozwoju do treści rozporządzenia. |
| --- | --- |

2.16.

| 2.17. | Komisja przedstawiła model wielopoziomowego sprawowania rządów, kładący akcent na zarządzanie dzielone programami sprawowane przez Komisję i państwa członkowskie, które w ten sposób zyskują bardziej bezpośrednią odpowiedzialność. Podział obowiązków jest również bardziej precyzyjny, a wkład władz regionalnych i lokalnych oraz partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego (9) został zwiększony. Należy jednak wprowadzić mocne gwarancje i szczególne środki, aby wzmocnić pozycję partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego, dzięki czemu będą oni mogli odegrać kluczową rolę jako podmioty pośredniczące, realizując projekty bardziej skutecznie i zbliżając je do ich beneficjentów końcowych. |
| --- | --- |

2.17.

| 2.18. | EKES podkreśla, że potrzebne jest zwiększenie partnerstwa, uczestnictwa i zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego i innych zainteresowanych stron w proces monitorowania polityki spójności na szczeblu UE. EKES zauważa zresztą, że ów brak na szczeblu UE mógłby zostać rozwiązany przez EKES w sposób proaktywny, integracyjny i efektywny. EKES proponuje zatem ustanowienie europejskiego forum społeczeństwa obywatelskiego na rzecz spójności w celu monitorowania polityki spójności, przy czym wyraża gotowość do pełnego zadbania o jego funkcjonowanie. |
| --- | --- |

2.18.

| 2.19. | EKES przyjmuje z zadowoleniem fakt, że Komisja postanowiła zmienić tradycyjne podejście do pomocy technicznej poprzez usunięcie priorytetowego celu stosowanego do ukierunkowania tego wsparcia. Obecnie proponuje się natomiast zastosowanie ogólnej zryczałtowanej kwoty wynoszącej 2,5 % każdego programu, łącznie do 100 % kosztu inwestycji, na potrzeby pokrycia wydatków na pomoc techniczną. Oprócz wspominanych 2,5 % inne inwestycje dokonywane w ramach pomocy technicznej również w razie potrzeby mogą otrzymać współfinansowanie. EKES z zadowoleniem przyjmuje to uproszczone podejście. Dodatkowo do priorytetowego potraktowania zasady proporcjonalności i zwiększenia elastyczności i partnerskiego zarządzania Komisja postanowiła nie ograniczać kwoty środków przyznanych na potrzeby zdolności instytucjonalnych partnerów, w tym organów reprezentujących społeczeństwo obywatelskie. |
| --- | --- |

2.19.

| 2.20. | EKES nie zgadza się z propozycją zmiany zasady N+3 przez przyjęcie zasady N+2 i zachęca Komisję do ponownego rozważenia tej kwestii. W tym kontekście podejście do elastyczności powinno być w większym stopniu zbliżone do potrzeb tych państw, regionów, podregionów, lokalnych społeczności i zainteresowanych stron, które doświadczyły największych trudności we wdrażaniu programów, oraz powinno dostosowywać proces wdrażania do zdolności poszczególnych państw członkowskich i warunków w nich panujących. Ponowne wprowadzenie zasady N+2 wymaga również zwiększenia efektywności programowania i wdrażania oraz oznacza o rok mniej czasu na poświadczanie płatności. |
| --- | --- |

2.20.

3.   Uwagi szczegółowe

| 3.1. | EKES uważa, że cele szczegółowe EFRR i Funduszu Spójności (art. 2) powinny obejmować takie obszary jak gospodarka społeczna i dostępność infrastruktury i usług dla wszystkich obywateli UE oraz zawierać konkretne odniesienia do obszarów słabo zaludnionych i wysp, zgodnie z art. 174 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES uważa, że należy dokonać stosownego przeglądu załącznika I i II w celu przełożenia poprzednich obszarów na wspólne wskaźniki produktu i rezultatu, jak również wskaźniki realizacji celów. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Chociaż EKES uznaje, że CP 1 i CP 2 stanowią cele polityki o wysokiej wartości dodanej, wskazuje zarazem, że przeznaczenie bardzo wysokich odsetków dla tych dwóch obszarów we wszystkich trzech grupach regionów doprowadziłoby do podważenia skuteczności EFRR i Funduszu Spójności w zakresie realizacji celów CP 3–5. W związku z tym zwraca się do Komisji o ponowne rozważenie wymogów koncentracji tematycznej (art. 3 ust. 4) w celu wyważenia wysiłków na rzecz odpowiedniego rozwiązania problemu nierówności społecznych, w tym ubóstwa i dyskryminacji, co jest niezbędne dla osiągnięcia wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES podkreśla, że rozwój obszarów miejskich jest ściśle związany z modernizacją lokalnej infrastruktury i usług oraz wprowadzaniem w nich innowacji, a w związku z tym przyjmuje z zadowoleniem uwzględnienie Europejskiej inicjatywy miejskiej w ramach EFRR w powiązaniu z agendą miejską dla UE. Jednak EKES stanowczo zaleca Komisji zwiększenie wsparcia finansowego dla tej inicjatywy i jednocześnie rozszerzenie jej, tak aby obejmowała np. trzy filary celów zrównoważonego rozwoju z agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030, co doprowadziłoby do rozwoju inteligentnych i dostępnych miast. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES przyjmuje z zadowoleniem włączenie horyzontalnego warunku podstawowego 4 zakładającego obowiązkowe istnienie krajowych ram wdrażaniaKonwencji o prawach osób niepełnosprawnych. Tym niemniej Komitet uważa, że: |
| --- | --- |

3.5.

| 3.5.1. | Skoro UE jest stroną Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, a w związku z tym wdrożenie konwencji w UE jest obowiązkowe, jej treść powinna zostać włączona do podstawy prawnej wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie EFRR i Funduszu Spójności. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Dostępność dla osób niepełnosprawnych, w tym dostępność towarów, usług i infrastruktury, powinna zostać uwzględniona w zakresie proponowanego rozporządzenia i stanowić obowiązkowe kryterium finansowania projektów we wszystkich sektorach ujętych w rozporządzeniu. W związku z tym EKES zdecydowanie zaleca włączenie motywu 5 wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie EFRR i Funduszu Spójności do części normatywnej rozporządzenia: „Państwa członkowskie powinny również przestrzegać zobowiązań wynikających z Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych oraz zapewnić dostępność zgodnie z art. 9 tej konwencji oraz przepisami prawa Unii harmonizującymi wymogi w zakresie dostępności towarów i usług”. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | W ramach europejskiego dorobku wypracowane zostało przekrojowe podejście do wspierania równości, niedyskryminacji i dostępności dla osób z niepełnosprawnościami w ramach programowania i wdrażania środków za pośrednictwem art. 7 obecnego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów (10) oraz art. 16 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów na lata 2007–2013. W tym kontekście EKES zdecydowanie zaleca ponowne włączenie art. 7 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów na lata 2014–2020 do wniosku dotyczącego tego rozporządzenia na kolejny okres. |
| --- | --- |

3.5.3.

| 3.6. | EKES z rozczarowaniem odnotowuje, że zobowiązanie w ramach EFRR zainicjowane w WRF na lata 2014–2020 i dotyczące wspierania przejścia od opieki instytucjonalnej na rzecz opieki środowiskowej nie zostało zawarte w proponowanej treści rozporządzenia. W art. 2 lit. d) wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie EFRR w sposób priorytetowy potraktowano zwiększenie integracji społeczno-gospodarczej poprzez „zintegrowane działania obejmujące mieszkalnictwo i usługi społeczne”. Postanowienie to ma istotne znaczenie, jednak nie jest pewne, że ten konkretny cel będzie wystarczający dla zapewnienia integracji z lokalną społecznością, zwłaszcza osób znajdujących się w najbardziej niekorzystnej sytuacji, poprzez ukierunkowane inwestycje w proces deinstytucjonalizacji. Mając na uwadze fakt, że inwestycje z EFRR mają kluczowe znaczenie w kontekście włączenia społecznego, EKES proponuje zapewnienie, aby środki z EFRR były inwestowane wyłącznie w usługi wspierające włączenie społeczne, oraz wyłączenie z zakresu EFRR i Funduszu Spójności możliwości wykorzystania środków do budowy lub renowacji selektywnych placówek opieki instytucjonalnej. Nadrzędne znaczenie ma utrzymanie, a ponadto wzmocnienie pozytywnej zachęty i obowiązku negatywnego w proponowanym rozporządzeniu w sprawie EFRR. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Chociaż we wniosku zaproponowano, aby jedna trzecia środków EFS+ wspierała wdrażanie Europejskiego filaru praw socjalnych, EKES zdecydowanie uważa, że priorytetowe znaczenie należy nadać finansowaniu z budżetu EFRR w celu skutecznego wsparcia realizacji CP 4. W związku z tym EKES zdecydowanie zaleca, aby przeznaczyć co najmniej 10 % środków na CP 4 w ramach EFRR, ustanawiając inicjatywę regionalną na rzecz zrównoważonego rozwoju społecznego w celu promowania włączenia społecznego i dostępności w sposób systematyczny i spójny. |
| --- | --- |

3.7.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2018) 372 final – 2018/0197 (COD), COM(2018) 372 final – załącznik I, COM(2018) 372 final – załącznik II.

1

(2)  COM(2018) 375 final.

2

(3)  Zob. opinia EKES-u w sprawie wieloletnich ram finansowych po 2020 r. (Dz.U. C 440 z 6.12.2018, s. 106).

3

(4)  Zob. opinia EKES-u w sprawie wieloletnich ram finansowych po 2020 r. (Dz.U. C 440 z 6.12.2018, s. 106).

4

(5)  Z treści wniosku usunięto art. 7 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów na lata 2014–2020, jako że Komisja zdecydowała się postawić państwom członkowskim wymóg w zakresie wyboru projektów poprzez art. 67 wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów na okres WRF 2021–2027. Jednakże art. 67 nie zawiera żadnej wzmianki na temat dostępności.

5

(6)  Nowy wniosek dotyczący koncentracji tematycznej EFRR dzieli państwa członkowskie na trzy grupy pod względem DNB: grupa 1 obejmuje państwa o wskaźniku dochodu narodowego brutto równym lub przekraczającym 100 % średniej UE, grupa 2 obejmuje państwa o wskaźniku dochodu narodowego brutto równym lub przekraczającym 75 % i niższym niż 100 %, a grupa 3 obejmuje państwa o wskaźniku dochodu narodowego brutto niższym niż 75 % średniej UE, a także regiony najbardziej oddalone w odniesieniu do programów ukierunkowanych na realizację celu „inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu”. W ramach wymogów koncentracji tematycznej w odniesieniu do poszczególnych grup regionalnych zaproponowano, aby państwa członkowskie z grupy 1 przeznaczyły co najmniej 85 % swych środków na CP 1 i CP 2, w tym co najmniej 60 % na CP 1; by grupa 2 skierowała co najmniej 45 % środków na realizację priorytetów w ramach CP 1 i co najmniej 30 % na CP 2, a grupa 3 przeznaczyła co najmniej 35 % środków na CP 1 i minimum 30 % na CP 2.

6

(7)  SEC(2018) 268.

7

(8)  COM(2018) 391 – 2018/0213 (COD)

8

(9)  Obejmuje to partnerów działających w dziedzinie środowiska naturalnego i organy odpowiedzialne za promowanie włączenia społecznego, praw podstawowych, praw osób z niepełnosprawnościami, równości płci i niedyskryminacji, zgodnie z art. 6 wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów.

9

(10)  Rozporządzenie (UE) nr 1301/2013.

10

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/97 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/97

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ujawniania informacji dotyczących zrównoważonych inwestycji i ryzyka dla zrównoważonego rozwoju oraz w sprawie zmiany dyrektywy (UE) 2016/2341”

[COM(2018) 354 final – 2018/0179 (COD)]

(2019/C 62/15)

| Sprawozdawca: | Carlos TRIAS PINTÓ |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Carlos TRIAS PINTÓ

| Wniosek o konsultację | Rada Unii Europejskiej, 6.7.2018
  Parlament Europejski, 5.7.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 174/7/4 |

Wniosek o konsultację

Rada Unii Europejskiej, 6.7.2018

Parlament Europejski, 5.7.2018

Podstawa prawna

Art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

3.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

174/7/4

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Podmioty finansowe przyczyniają się do przestawienia się gospodarki europejskiej na bardziej ekologiczny i odporny system o bardziej zamkniętym obiegu dzięki uwzględnieniu czynników ESG (1):






  — | w ramach doradztwa dla inwestorów końcowych, pytając o ich preferencje co do zrównoważonego rozwoju, |
| --- | --- | --- |

1.1.

—

w ramach doradztwa dla inwestorów końcowych, pytając o ich preferencje co do zrównoważonego rozwoju,

| — | na etapie kształtowania lub wyboru portfela aktywów finansowych, |
| --- | --- |

—

na etapie kształtowania lub wyboru portfela aktywów finansowych,

| — | na etapie przejrzystego informowania o podejmowaniu decyzji i ich wiarygodnego uzasadnienia, |
| --- | --- |

—

na etapie przejrzystego informowania o podejmowaniu decyzji i ich wiarygodnego uzasadnienia,

| — | na etapie informowania
  ex ante
  przed zawarciem umowy w sprawie uwzględnienia ryzyka i oczekiwań dotyczących wpływu, |
| --- | --- |

—

na etapie informowania
  ex ante
  przed zawarciem umowy w sprawie uwzględnienia ryzyka i oczekiwań dotyczących wpływu,

| — | w okresowych sprawozdaniach, podając ogólny wpływ danego produktu finansowego w kontekście zrównoważonego rozwoju przez zastosowanie odpowiednich wskaźników dotyczących zrównoważoności. |
| --- | --- |

—

w okresowych sprawozdaniach, podając ogólny wpływ danego produktu finansowego w kontekście zrównoważonego rozwoju przez zastosowanie odpowiednich wskaźników dotyczących zrównoważoności.

| 1.2. | Cele zrównoważonego rozwoju (2) i porozumienie klimatyczne z Paryża są podstawowymi elementami filarów wspólnego rozwoju zrównoważonego, a plan działania Komisji Europejskiej na rzecz zrównoważonych finansów (3) przyczyni się do wzmocnienia tej nowej struktury. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Punktem wyjścia jest stopniowe określenie na podstawie ścisłych dowodów naukowych, które działania są zrównoważone, przy użyciu przez cały cykl życia projektu metodologii oceny kosztów i korzyści, która służy do oceny skutków zewnętrznych w dziedzinie środowiskowej, społecznej i gospodarczej. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Począwszy od aspektu E (kryteriów ESG), konieczne jest respektowanie zabezpieczeń socjalnych (4) uzgodnionych na szczeblu międzynarodowym (5), a także Europejskiego filaru praw socjalnych (6). Zdaniem EKES-u zabezpieczenia powinny objąć również aspekt G i nie należy zapominać o dobrym zarządzaniu w kwestiach podatkowych (korporacyjnym i instytucjonalnym). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES wyraża uznanie dla kształtu planu działania. Niniejsza opinia koncentruje się na działaniach związanych z przekierowaniem przepływu kapitału na zrównoważone inwestycje, w związku z czym wpływa znacząco na obowiązki powiernicze podmiotów rynków kapitałowych, których najsłabsze ogniwo – inwestor detaliczny – może dostosować świadome decyzje inwestycyjne w zależności od swych preferencji w zakresie zrównoważonego rozwoju. Zarówno nowe proponowane rozporządzenie, jak i przegląd dyrektywy nadają opracowywaniu planu działania rzetelność, spójność i skuteczność. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Wiele osób wspomina o odpowiednim
  momencie
  , by uczynić z konieczności cnotę: wzmocnienie Europy wartości poprzez wzięcie zrównoważonego rozwoju w swoje ręce. W związku z tym EKES opowiada się stanowczo za opracowaniem ogólnoeuropejskich zrównoważonych produktów finansowych w oparciu o przekonanie, że przyczynią się do stworzenia bardziej zintegrowanej i lepszej Europy. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES popiera propozycję Komisji w sprawie utworzenia platformy ds. zrównoważonych finansów składającej się z ekspertów reprezentujących zarówno sektor publiczny, jak i prywatny. EKES powinien również do niej należeć. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Komitet podkreśla również potrzebę zapewnienia uczestnictwa społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych w całym procesie. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Wprowadzenie

2.1.   Ramy ogólne: plan działania służący finansowaniu zrównoważonego rozwoju

| 2.1.1. | Na długiej drodze do dokończenia prac nad unią finansową przegląd śródokresowy unii rynków kapitałowych koncentrował się na wykorzystaniu oszczędności zgromadzonych w Europie za pomocą promowania zrównoważonych inwestycji prywatnych. W planie działania dotyczącym finansowania trwałego wzrostu gospodarczego opublikowanym przez Komisję w dniu 8 marca 2018 r. ustanowiono inteligentną i dokładną mapę drogową w celu spełnienia tego zobowiązania. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z dużym zadowoleniem przyjął tę inicjatywę, której dziesięć działań stanowi spójną i dobrze powiązaną sekwencję do przyjęcia przed końcem 2019 r. |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.1.3. | Propozycja zmiany ram regulacyjnych będącą przedmiotem niniejszej opinii jest powiązana z funkcją powierniczą podmiotów finansowych. |
| --- | --- |

2.1.3.

| 2.1.4. | Odnosi się to szczególnie do działania 7 planu działania, w którym uwzględnienie zrównoważonego rozwoju w portfelach inwestycyjnych i prawidłowego informowania w tym zakresie odpowiada działaniu 4 dotyczącemu doradztwa wobec inwestora detalicznego. Dotyczy to również częściowo działania 9, gdyż jest warunkiem sine qua non publikowania przez przedsiębiorstwa wysokiej jakości, ujednoliconych pozafinansowych informacji korporacyjnych. |
| --- | --- |

2.1.4.

| 2.1.5. | Jednocześnie w ramach pierwszej spójnej serii środków planu działania EKES wypowiada się o klasyfikacji (działanie 1) i punktach odniesienia dotyczących zrównoważonego rozwoju (działanie 5) (7). |
| --- | --- |

2.1.5.

2.2.   Obowiązki inwestorów instytucjonalnych i podmiotów zarządzających aktywami w odniesieniu do zrównoważonego rozwoju

| 2.2.1. | Proponuje się rozporządzenie w sprawie uwzględnienia aspektów zrównoważonego rozwoju w procesie decyzyjnym i ujawniania informacji dotyczących zrównoważonych inwestycji i ryzyka dla zrównoważonego rozwoju, któremu to rozporządzeniu towarzyszą zmiana dyrektywy (UE) 2016/2341 w sprawie działalności instytucji pracowniczych programów emerytalnych oraz nadzoru nad takimi instytucjami (IORP), a także akty delegowane Komisji Europejskiej w celu spójnego dostosowania dyrektywy MiFID II i dyrektywy w sprawie dystrybucji ubezpieczeń, z udziałem organów nadzoru. |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.2.2. | Konieczne jest zadbanie o to, by podmioty zarządzające aktywami, inwestorzy instytucjonalni, dystrybutorzy ubezpieczeń i konsultanci inwestycyjni uwzględniali w swych decyzjach inwestycyjnych (działanie 7) i procesie doradztwa (działanie 4) czynniki z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego w ramach swego obowiązku działania w najlepszym interesie inwestorów lub beneficjentów. |
| --- | --- |

2.2.2.

| 2.2.3. | Podmioty zarządzające aktywami i inwestorzy instytucjonalni powinni ujawniać, w jaki sposób ich inwestycje są zgodne z celami zrównoważonego rozwoju, i składać okresowo sprawozdania na temat wyników niefinansowych inwestycji za pomocą wskaźników oddziaływania ad hoc. Oznacza to większą przejrzystość wobec inwestorów detalicznych, którzy mogą podejmować odpowiednio świadome decyzje w oparciu o porównywalne produkty wolne od nieuczciwego zielonego PR i pseudospołecznego marketingu. |
| --- | --- |

2.2.3.

| 2.2.4. | Proponowane rozporządzenie będzie się stosować do podmiotów zarządzających aktywami (8), inwestorów instytucjonalnych (zakładów ubezpieczeń uregulowanych przez Wypłacalność II i pracowniczych funduszy emerytalnych uregulowanych przez IORP II), dystrybutorów ubezpieczeń uregulowanych przez dyrektywę w sprawie dystrybucji ubezpieczeń, konsultantów inwestycyjnych i podmiotów zarządzających portfelem uregulowanych w dyrektywie MiFID II. |
| --- | --- |

2.2.4.

| 2.2.5. | Proponowane przepisy dotyczą wszystkich oferowanych produktów finansowych i usług (zarządzania portfelem i doradztwa w tym zakresie) świadczonych przez wspomniane wcześniej podmioty, niezależnie od tego, czy realizują bądź nie cele inwestowania w zrównoważony rozwój. |
| --- | --- |

2.2.5.

| 2.2.6. | Wskaźnik niskoemisyjności UE bądź wskaźnik pozytywnego oddziaływania na emisje dwutlenku węgla byłby punktem odniesienia wyłącznie dla tych produktów/usług, które zgodne są z celem niskich emisji dwutlenku węgla, podobnie do innych wskaźników stosowanych w odniesieniu do produktów/usług zgodnych z celami dotyczącymi wpływu na środowisko lub społeczeństwo. |
| --- | --- |

2.2.6.

| 2.2.7. | W ten sposób inwestorzy uwzględnią zabezpieczenie przed ryzykiem dla zrównoważonego rozwoju na etapie oceny wyników inwestycji długoterminowych i spełnią tzw. obowiązki powiernicze w najlepszym interesie inwestorów detalicznych/beneficjentów. |
| --- | --- |

2.2.7.

| 2.2.8. | Jednocześnie sektor finansowy będzie pełnić zasadniczą funkcję polegającą na dostosowaniu ryzyka zmiany klimatu, wyzwań z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego, poprzez stopniowe przekierowanie przepływu kapitału prywatnego na zrównoważone inwestycje w drodze wybierania odpowiednich działań, projektów i przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

2.2.8.

| 2.2.9. | UE natomiast wzmocni fundusze publiczne, by przyciągnąć więcej inwestycji prywatnych. Zwłaszcza w ramach poszerzonego i umocnionego Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS 2.0), który obowiązuje od 31 grudnia 2017 r., proponuje się dążenie do inwestycji przyjaznych dla klimatu w wysokości 40 %. Wskaźnik ten będzie rósł w wieloletnich ramach finansowych (WRF) na lata 2021–2027. |
| --- | --- |

2.2.9.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | W procesie przestawienia się na bardziej zrównoważoną gospodarkę w większym stopniu sprzyjającą włączeniu społecznemu wyważone podejście do ryzyka z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego, a także odpowiednie dostosowanie podmiotów systemu finansowego przyczynią się do systemowej stabilności finansowej. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | W ramach planu działania Komisji Europejskiej EKES zajął ogólnie stanowisko (9) w sprawie obowiązków powierniczych inwestorów instytucjonalnych i podmiotów zarządzających aktywami w dziedzinie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Bardziej konkretnie rzecz ujmując, EKES opowiada się za zastosowaniem do produktów finansowych związanych z emeryturami nowej klasyfikacji i punktów odniesienia, które będzie można powiązać z inwestycjami długoterminowymi EFIS 2.0 oraz przyszłym funduszem InvestEU przewidzianym w WRF na lata 2021–2027. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Przyszłe ogólnoeuropejskie indywidualne produkty emerytalne (OIPE) będą mogły stać się wzorcowym produktem zrównoważonym, wziąwszy pod uwagę dużą wartość ustanowienia długoterminowego przepływu środków finansowych, który umożliwia równoczesne sprostanie różnym wyzwaniom społeczeństwa europejskiego, czyli w skrócie, zagwarantowanie przyszłego dobrostanu poszczególnych osób i finansowania solidnej i zrównoważonej infrastruktury. Zdaniem EKES-u byłby to domyślny wariant inwestycyjny, który powinien umożliwić oszczędzającym w ramach OIPE odzyskanie zainwestowanego kapitału, również za pomocą dodatkowego wsparcia instytucjonalnego ze strony Unii Europejskiej (10). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Oprócz dążenia do oszczędności wewnętrznych trzeba przyciągnąć do Europy więcej inwestycji. Wiele badań nie tylko pokazuje stymulujący efekt zrównoważonych inwestycji, lecz również podkreśla, że inwestorzy poszukują dostępu do większych rynków kapitałowych, gdyż na nich zazwyczaj uzyskują większy zwrot z inwestycji. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Integracja rynku kapitałowego powinna również przewidywać reformy i zachęty wspierające indywidualne i zbiorowe ogólnoeuropejskie, zrównoważone plany emerytalne, z założeniem, że jednocześnie zapewniać będzie solidny publiczny system emerytur, z poszerzeniem obecnej bazy osób ubezpieczonych w systemach zabezpieczenia społecznego. Należy zachęcać publiczne systemy emerytalne do dokonywania zrównoważonych inwestycji ze swych funduszy rezerwowych, tam, gdzie one istnieją. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | EKES podkreślił, że w ramach swych zasadniczych zobowiązań prawnych podmioty pośrednictwa finansowego powinny aktywnie współpracować z klientami, aby dostarczać im jasnych informacji o potencjalnym ryzyku finansowym i korzyściach wynikających z uwzględnienia czynników z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego. W przypadku inwestora indywidualnego należy sprawdzić, czy dokładnie zrozumiał on całość przekazanych informacji. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Dlatego też EKES popiera również dostosowanie dyrektywy MiFID i dyrektywy w sprawie dystrybucji ubezpieczeń i jest zdania, że Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) powinien następnie włączyć postanowienia dotyczące preferencji w zakresie zrównoważonego rozwoju do wytycznych dotyczących oceny adekwatności. W szczególności i bez uszczerbku dla celów tych dyrektyw, aby zapewnić ochronę inwestorów, konieczne jest zbadanie, czy i w jaki sposób można włączyć preferencje inwestorów w zakresie zrównoważonego rozwoju do tego prawodawstwa, tak aby doradcy finansowi mogli wydawać właściwe zalecenia dotyczące produktów finansowych, które w jak największym stopniu uwzględniają preferencje klientów i są dla nich najbardziej odpowiednie. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Podsumowując, EKES odnosi się pozytywnie do spójnego i równoczesnego przeglądu Europejskiego Systemu Nadzoru Finansowego w celu włączenia ryzyka znaczącego pod względem finansowym (11) do zadań nadzoru mikroostrożnościowego i uważa, że należy starannie rozważyć obecne wymogi kapitałowe i płynnościowe stosownie do tych nowych czynników. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Wreszcie, EKES ponownie wyraża głębokie ubolewanie, iż nawet najbardziej zaawansowanym krajom nie udało się pokonać różnic w traktowaniu kobiet i mężczyzn. W tym względzie zrównoważone finanse oferują skuteczne rozwiązania: inwestycje pod kątem płci (gender-lens investing) (12) mogą obejmować finansowanie przedsiębiorstw będących własnością kobiet, przedsiębiorstw o długiej tradycji zatrudniania kobiet czy też przedsiębiorstw, które poprawiają życie kobiet i dziewcząt za pomocą swych produktów i usług. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Ponadto według The Boston Consulting Group zarówno milenialsi, jak i kobiety starają się coraz bardziej dostosować swoje cele finansowe i inwestycyjne do swych wartości, nie zmniejszając jednak swych oczekiwań co do zwrotu. Innymi słowy, poza zwrotem finansowym poszukują dodatkowej wartości. |
| --- | --- |

3.11.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES uważa za stosowne, iż podstawą prawną rozporządzenia jest art. 114 TFUE, gdyż chodzi o utrzymanie równych szans między różnymi podmiotami finansowymi przy jednoczesnym zagwarantowaniu wysokiego poziomu ochrony konsumentów (inwestorzy detaliczni). |
| --- | --- |

4.1.

4.2.   Wniosek dotyczący rozporządzenia

| 4.2.1. | EKES popiera fakt, że za pomocą rozporządzenia dokonuje się harmonizacji przepisów, których muszą przestrzegać inwestorzy instytucjonalni i podmioty zarządzające aktywami w procesie inwestycji, uwzględniając czynniki zrównoważonego rozwoju i ryzyko w tym zakresie, a także wymogi dotyczące przejrzystości, które umożliwią obiektywne porównanie zrównoważonych produktów finansowych. Podkreśla również istotną rolę, jaką organy nadzoru będą odgrywać w nadzorowaniu wyznaczania norm technicznych w procesie opracowywania i ujawniania informacji, w związku z czym powinny móc korzystać ze specjalistycznego doradztwa technicznego. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wyczerpujące definicje zawarte w art. 2 i pozytywnie ocenia to, że obejmują one jednocześnie aspekty środowiskowe, społeczne i związane z ładem korporacyjnym, co przyczynia się do opracowania nowej klasyfikacji. Takie podejście widoczne jest w odniesieniu do lit. o): zrównoważone inwestycje powinny nie tylko opierać się na celach środowiskowych wspomnianych w ppkt (i), który odnosi się do art. 2 wniosku dotyczącego rozporządzenia określającego nową klasyfikację (13), lecz również być zgodne z ppkt (ii) i (iii), które odnoszą się do wymiaru społecznego i zarządzania. Celem tych przepisów jest ułatwienie wywiązania się z obowiązku informowania tym podmiotom rynkowym, które już uwzględniają w swych portfelach inwestycyjnych czynniki z zakresu polityki społecznej i ładu korporacyjnego. EKES uważa, że powinny one być ściśle sformułowane, by stanowić zabezpieczenie zielonej taksonomii. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | EKES popiera to, by wszystkie podmioty publikowały na stronie internetowej kryteria uwzględnienia znaczących pod względem finansowym czynników zrównoważonego rozwoju (14), obok ryzyka finansowego związanego z katalogiem ich produktów. Niemniej będzie to przydatne wyłącznie pod warunkiem że informacje będą jak najbardziej ustandaryzowane i równocześnie aktualizowane przez wszystkie podmioty łańcucha inwestycyjnego. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Informacje przekazywane przed zawarciem umowy są niezwykle istotne i powinny być jasne, istotne, obiektywne i porównywalne. Ważne jest, by ujednolicić konkretne informacje dotyczące każdej rodziny produktów i jasno informować o wskaźnikach oddziaływania lub punktach odniesienia, w tym o metodologii obliczeń. |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.2.5. | Wreszcie EKES popiera przepisy dotyczące informowania inwestorów detalicznych o wpływie ich inwestycji. Jednocześnie zwraca się do Europejskiego Urzędu Nadzoru właściwego dla każdego przypadku, by ściśle monitorował przestrzeganie wymogów dotyczących regularności, aktualizacji i dostarczania obiektywnych informacji, zapewniając spójność ze strategiami marketingowymi związanymi z każdym produktem. |
| --- | --- |

4.2.5.

4.3.   Wniosek dotyczący zmiany dyrektywy (UE) 2016/2341

| 4.3.1. | EKES opowiada się za tym, by wszystkie akty delegowane mające na celu uwzględnienie czynników z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego w dyrektywach wpływających na inwestorów instytucjonalnych i podmioty zarządzające aktywami wynikały z zasady ostrożnego inwestora i tym samym oferowały wiarygodne i pewne ramy polityki inwestycyjnej, które równoważyłyby warunki konkurencji między podmiotami i zapewniały wysoki poziom ochrony konsumenta. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Dlatego też popiera przegląd tej dyrektywy, by tym samym dostosować ją do innych dyrektyw i funduszy, na które wpływa omawiane rozporządzenie. |
| --- | --- |

4.3.2.

4.4.   Akty delegowane (MiFID II i dyrektywa w sprawie dystrybucji ubezpieczeń)

| 4.4.1. | Dotyczą działania 4 zapisanego w planie działania i mają na celu dostosowanie do działania 7 w ramach łańcuchowego procesu zapewnienia spójności regulacyjnej. EKES popiera poprawki przewidziane w odniesieniu do wcześniejszych aktów delegowanych, by zagwarantować zadanie inwestorowi detalicznemu odpowiednich pytań odnośnie do preferencji dotyczących zrównoważonego rozwoju, które muszą być jasno uwzględnione w zaleceniach doradców finansowych. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.5. | EKES popiera pierwsze kroki podejmowane przez Komisję odnośnie do mapy drogowej związanej z planem działania w celu finansowania zrównoważonego rozwoju i przedstawia następujące uwagi: |
| --- | --- |

4.5.

| 4.5.1. | Niezbędne jest korzystanie z doświadczeń i dowodów empirycznych, których dostarczają podmioty finansowe zajmujące się już bankowością dotyczącą wartości pozafinansowych, w związku z czym Komisja powinna dopilnować, by wkład praktyk rynkowych był uporządkowany i systematyczny, gdyż mają one kluczowe znaczenie dla prawidłowego kształtu nowej klasyfikacji. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | W ramach nowego procesu lepszego stanowienia prawa konieczne będzie zatem zapewnienie ściślejszych kontaktów między Komisją Europejską a głównymi zainteresowanymi stronami: spotkań osobistych lub wirtualnych, specjalistycznych warsztatów, nowych narzędzi itd. Wszystko to należy zapewnić, nie naruszając zadań powierzonych grupie technicznej ekspertów ds. zrównoważonych finansów i innym grupom ad hoc na mocy aktów delegowanych Komisji, a także obecnego przebiegu konsultacji, których zasięg jest wciąż niewielki. |
| --- | --- |

4.5.2.

| 4.5.3. | W ramach wysiłków zmierzających do dokończenia budowy unii rynków kapitałowych krytyczne znaczenie ma dążenie do powiązania środków publicznych i prywatnych poprzez stworzenie różnych dróg przekierowania przepływu kapitału i połączenie różnych źródeł w celu zrównoważonego współinwestowania (fundacje, stowarzyszenia, darczyńcy, crowdfunding udziałowy itp.) w oparciu o zasadę niedyskryminacji, wyeliminowanie barier transgranicznych i przeszkód administracyjnych zgodnie z przepisami państw członkowskich oraz harmonizację opodatkowania. |
| --- | --- |

4.5.3.

| 4.5.4. | Zdaniem EKES-u koszty włączenia zrównoważonego rozwoju do portfelów zarządzania aktywami są możliwe do pokrycia nawet dla mniejszych podmiotów, które mogą z łatwością sobie je zrekompensować, generując większe obroty dzięki swojemu prestiżowi. |
| --- | --- |

4.5.4.

| 4.5.5. | Działanie 9 planu działania dotyczące pełniejszego ujawniania informacji na temat rozwoju zrównoważonego powinno być środkiem ułatwiającym MŚP publikowanie wysokiej jakości informacji na temat tego aspektu i zwiększyć tym samym pozyskiwanie zrównoważonego finansowania. |
| --- | --- |

4.5.5.

| 4.5.6. | Największe obawy budzą środki na rzecz zgodności, które są na ogół bardzo technokratyczne i uciążliwe dla podmiotów dysponujących mniejszymi środkami. Organy nadzoru (szczególnie ESMA i EIOPA) powinny wymagać jedynie istotnych informacji i tym samym ułatwić wywiązanie się z zadania przekazywania danych i uzasadniania. |
| --- | --- |

4.5.6.

| 4.5.7. | Komitet popiera 12-miesięczny termin na wdrożenie ram prawnych, ponieważ w przypadku detalicznych produktów zbiorowego inwestowania i ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych (PRIIP) (15) wdrożenie zajęło tylko sześć miesięcy. |
| --- | --- |

4.5.7.

| 4.5.8. | Wreszcie EKES zastanawia się, czy w świetle doświadczeń wynikających z inicjatywy na rzecz lepszego stanowienia prawa 60 miesięcy jako ostateczny termin dokonania przeglądu wdrażania omawianego rozporządzenia nie jest zbyt długi. |
| --- | --- |

4.5.8.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego.

1

(2)  Cele zrównoważonego rozwoju zostały wytyczone na konferencji Organizacji Narodów Zjednoczonych na temat zrównoważonego rozwoju w 2012 r. w Río de Janeiro.

2

(3)  COM(2018) 97 final.

3

(4)  Wspólne zaangażowanie w ramach dialogu między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją (znanego również jako rozmowy trójstronne).

4

(5)  W szczególności wytycznych ONZ dotyczących biznesu i praw człowieka, Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i norm pracy MOP.

5

(6)  Zob. opinia EKES-u „Europejski filar praw socjalnych” (Dz.U. C 125 z 21.4.2017, s. 10).

6

(7)  Opinia EKES-u ECO/467 – „Zrównoważone finanse: klasyfikacja i wskaźniki referencyjne”. Zob. s. 103 niniejszego Dziennika Urzędowego.

7

(8)  Uregulowanych w dyrektywie w sprawie przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) oraz w dyrektywie w sprawie zarządzających alternatywnym funduszem inwestycyjnym (ZAFI), w sprawie europejskich funduszy venture capital (EuVECA) oraz w sprawie europejskich funduszy na rzecz przedsiębiorczości społecznej (EuSEF).

8

(9)  Opinia EKES-u ECO/456 – „Zrównoważone finansowanie” (komunikat). Zob. s. 73 niniejszego Dziennika Urzędowego.

9

(10)  Dlatego też należałoby ograniczyć prowizje pobierane przez producentów i pośredników OIPE, a także ustanowić minimalne normy harmonizacji podatkowej.

10

(11)  Ramy istotności analizują te czynniki, które są najbardziej kluczowe dla wyniku finansowego przedsiębiorstw, w tym także czynniki istotności finansowej w dziedzinie zrównoważoności.

11

(12)  Sarah Kaplan i Jackie VanderBurg z U.S.Trust opisali praktykę polegającą na tym, że „kobiety, które zakładają i rozwijają przedsiębiorstwa na całym świecie, mają łączną lukę kredytową szacowaną na 320 mld USD”.

12

(13)  COM(2018) 353 final.

13

(14)  Ramy istotności analizują te czynniki, które są najbardziej kluczowe dla wyniku finansowego przedsiębiorstw, w tym także czynniki istotności finansowej w dziedzinie zrównoważoności.

14

(15)  Podstawowe dokumenty informacyjne dotyczące produktów inwestycyjnych sprzedawanych detalicznie w pakietach i ubezpieczeń.

15

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/103 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/103

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje”

(COM(2018) 353 final – 2018/0178 (COD))

oraz „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2016/1011 w odniesieniu do wskaźników referencyjnych niskoemisyjności i wskaźników referencyjnych pozytywnego wpływu na emisyjność”

(COM(2018) 355 final – 2018/0180 (COD))

(2019/C 62/16)

| Sprawozdawca: | Daniel MAREELS |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Daniel MAREELS

| Wniosek o konsultację | Rada Unii Europejskiej, 6.7.2018
  Parlament Europejski, 5.7.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 182/0/0 |

Wniosek o konsultację

Rada Unii Europejskiej, 6.7.2018

Parlament Europejski, 5.7.2018

Podstawa prawna

Art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

3.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

182/0/0

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje przedstawione wnioski dotyczące systematyki, które stanowią pierwszy krok w realizacji planu działania w sprawie finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego (1). W ten sposób określono, kiedy można mówić o inwestowaniu w działalność gospodarczą zrównoważoną środowiskowo, co z kolei pozwala zdefiniować pojęcia inwestycji zrównoważonych środowiskowo – a o to wszak chodzi. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES pozytywnie ocenia także wniosek wprowadzający nowe wskaźniki referencyjne niskoemisyjności i wskaźniki referencyjne pozytywnego wpływu na emisyjność. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | W świetle celów planu działania niezwykle istotne jest, aby od początku położyć solidny fundament dla wszystkich dalszych projektów. Systematyka spełnia tę rolę, a EKES w pełni popiera wybór, by od niej rozpocząć. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Fundament ten powinien odpowiadać też znacznym ambicjom sformułowanym w planie działania, według których „Europa zajmuje dobrą pozycję, by przyjąć taką wiodącą rolę” na świecie. Należy zatem działać zgodnie z tymi ambicjami i w taki sposób opracować systematykę. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Jest niezwykle ważne, aby UE mówiła jednym głosem i stosowała jednakowe podejście. Europejska systematyka musi być zatem w stanie wykroczyć poza istniejące indywidualne i rozproszone podejścia w państwach członkowskich i zastąpić je. W miarę możliwości należy wspierać istniejące międzynarodowe ramy prawne. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Będzie to również korzystne dla rynku wewnętrznego, zwłaszcza dlatego, że ułatwi przyciąganie kapitału na potrzeby zrównoważonych inwestycji w całej UE. Faktycznie operatorzy będą mieć do czynienia z mniejszymi kosztami, a inwestorzy będą mieli większy wybór. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Plan działania i jego realizacja stanowią duże wyzwania. Są to uwarunkowania, które wyraźnie zmieniają się i stale ewoluują. Dlatego systematykę także należy postrzegać jako stale rozwijane narzędzie. Dlatego konieczne będzie jej regularne analizowanie i dostosowywanie. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES zatem podziela pogląd, że opisane we wnioskach stopniowe i miękkie podejście powinno stanowić preferowane rozwiązanie. Dobrze jest zacząć od ograniczonej liczby dziedzin i zobowiązań prawnych. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Jak już wspomniano, wnioski te dotyczą ekologicznego punktu widzenia. Patrząc całościowo, EKES nadal domaga się wszakże, by zwrócono uwagę na ogólną spójność. Choć pozytywnym aspektem jest to, że należy przestrzegać minimalnych norm w zakresie polityki społecznej i ładu korporacyjnego, to jednak pożądane są dalsze kroki. W związku z tym ważne jest, aby w przyszłości pracować nad rozszerzeniem systemu na cele zrównoważonego rozwoju społecznego i ładu korporacyjnego. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES w pełni popiera wybór dotyczący opracowania systematyki UE o dużym stopniu szczegółowości. Istotne jest osiągnięcie pewności i jasności co do tego, jakie działania są faktycznie zrównoważone środowiskowo, podobnie jak wyeliminowanie wątpliwości w tej sprawie już od samego początku. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Równie ważna jest praktyczna użyteczność systematyki. Korzystają na tym także konsumenci i inwestorzy. Przy tym należy w pełni poprzeć decyzję, by systematyka była stosowana dopiero po osiągnięciu odpowiedniej stabilności i stopnia zaawansowania. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | W systematyce należy też mieć na uwadze aspekt zastosowania w przedsiębiorstwach, gdyż to one w znacznym stopniu odpowiadają za autentyczną transformację w kierunku zrównoważonej gospodarki. Z pewnością podejście, które uwzględnia różnice między sektorami i wielkością przedsiębiorstw, jest jak najbardziej wskazane. Równie istotne jest, by przy pozyskiwaniu finansowania działalności gospodarczej zrównoważonej środowiskowo nie była zakłócana konkurencja. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Jednocześnie systematyka musi być możliwa do zastosowania zarówno w dużym, międzynarodowym kontekście, jak i w warunkach lokalnych. Dla EKES-u oczywiste jest, że środki te powinny być dostosowane nie tylko do bardzo dużych podmiotów, ale także muszą przynosić korzyści MŚP. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Pozytywne jest to, że europejskie organy nadzoru mają do odegrania kluczową rolę w kształtowaniu unijnej systematyki. Systematyka ta musi dać się stosować przez wszystkie instytucje finansowe, przy wszystkich produktach finansowych, a jednocześnie odnosić się do wszystkich zainteresowanych przedsiębiorstw. Ponadto należy pamiętać o zgodności z unijnymi przepisami finansowymi. Dodatkowe koszty i obciążenia związane z regulacjami i nadzorem powinny być utrzymywane na jak najniższym poziomie, również w kontekście zasady proporcjonalności. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Dla EKES-u kluczowe znaczenie ma również informowanie i komunikacja. W związku z tym EKES wzywa do zwrócenia dużej uwagi na informowanie wszystkich zainteresowanych stron, w tym i operacyjnego otoczenia biznesu, oraz ogółu społeczeństwa i zachęca do komunikacji z nimi. Warto opracować plan dla wszystkich zainteresowanych podmiotów i dla ogółu społeczeństwa w zakresie uświadamiania i nawiązywania dialogu, aby doprowadzić do ich czynnego udziału. Nie wolno też zapomnieć o informowaniu i edukowaniu w zakresie finansów. Wszystko zależy od ludzi! |
| --- | --- |

1.15.

2.   Kontekst (2)

| 2.1. | Na szczeblu międzynarodowym przyjęcie Agendy ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 (2015 r.) i porozumienia klimatycznego z Paryża (2016 r.) przyniosło znaczną zmianę w podejściu do zmiany klimatu i degradacji środowiska. Krótko mówiąc, świat postanowił podjąć działania na rzecz bardziej zrównoważonego środowiska. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | UE nie czekała z podjęciem inicjatyw do czasu uchwalenia tych międzynarodowych tekstów, ale od tej chwili nastąpiło przyspieszenie działań. Zresztą przejście na zrównoważony rozwój wymaga dużych wysiłków i istotnych inwestycji. Już tylko w dziedzinie klimatu i energii odnotowuje się kwoty rzędu 180 mld EUR rocznie. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | W związku z tym w 2016 r. utworzono grupę ekspertów wysokiego szczebla w celu opracowania strategii UE na rzecz zrównoważonego finansowania. Grupa zaproponowała m.in. dwie inicjatywy związane z europejskim systemem finansowym: |
| --- | --- |

2.3.

| 2.3.1. | Pierwsza polega na poprawie wkładu systemu finansowego w zrównoważony rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu. |
| --- | --- |

2.3.1.

| 2.3.2. | Druga polega na poprawie stabilności finansowej przez uwzględnienie w decyzjach inwestycyjnych czynników „ekonomicznych, społecznych i dotyczących ładu korporacyjnego” (ESG). |
| --- | --- |

2.3.2.

| 2.4. | Grupa przedstawiła również 8 zaleceń stanowiących trwałe elementy składowe zrównoważonego systemu finansowego. Obejmują one apel o solidny technicznie system klasyfikacji na szczeblu UE lub systematykę, aby zapewnić jasność co do tego, co jest ekologiczne i zrównoważone. Pozwoli to określić, kiedy działalność gospodarcza jest zrównoważona środowiskowo. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Nawiązując do prac grupy ekspertów wysokiego szczebla, wiosną 2018 r. Komisja wprowadziła plan działania na rzecz finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego. Zapowiedziano w nim m.in. omawiane wnioski. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Wnioski te (3), z dnia 24 maja 2018 r., mają na celu: |
| --- | --- |

2.6.

| 2.6.1. | Ustanowienie podstaw dla systematyki, jak już wspomniano. Pozwala to również określić, czym są „zrównoważone inwestycje”. |
| --- | --- |

2.6.1.

| 2.6.2. | Stworzenie jasnych wytycznych dla inwestorów. Wytyczne, w szczególności dla niektórych podmiotów systemu finansowego, mają na celu zapewnienie jasności i spójności co do tego, w jaki sposób ryzyko związane z kwestiami ESG można włączyć do decyzji inwestycyjnych i do opinii dla inwestorów. |
| --- | --- |

2.6.2.

| 2.6.3. | Zwiększenie obowiązków w zakresie przejrzystości dla niektórych podmiotów systemu finansowego, w tym odnośnie do sposobu, w jaki wdrażają one wytyczne, o których mowa w pkt 2.6.2, we wspomnianych decyzjach i opiniach. Będą również musiały wykazać, w jaki sposób realizują swoje cele w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

2.6.3.

| 2.6.4. | Stworzenie nowych wskaźników referencyjnych niskoemisyjności i wskaźników referencyjnych pozytywnego wpływu na emisyjność, które będą musieli stosować administratorzy, aby zagwarantować użytkownikom pewność w tej kwestii. |
| --- | --- |

2.6.4.

3.   Spostrzeżenia i uwagi

| 3.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje oba wnioski, które stanowią pierwszy krok w realizacji planu działania w sprawie finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego. Po pierwsze dotyczy to utworzenia systematyki. Określi ona, kiedy można mówić o działalności gospodarczej zrównoważonej środowiskowo. To z kolei umożliwi zdefiniowanie inwestycji zrównoważonych środowiskowo, o co ostatecznie w tym przypadku chodzi. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Zresztą te wnioski zdecydowanie nie są jedynymi inicjatywami, które przyczyniają się do realizacji tego celu. Przeciwnie, jest to niezwykle skomplikowane zagadnienie, wymagające licznych działań i inicjatyw. Niektóre z nich są już dyskutowane, pozostałych można spodziewać się w bliższej lub dalszej przyszłości. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | W świetle celów planu działania niezwykle istotne jest, aby od początku położyć solidny fundament, który będzie mógł służyć jako podstawa dla wszystkich dalszych projektów. Systematyka spełnia tę rolę, a EKES w pełni popiera wybór, by od niej rozpocząć. Przede wszystkim w każdym razie ważne jest, aby zrozumieć, co faktycznie oznaczają pojęcia „ekologiczny” i „zrównoważony”. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Fundament ten powinien również być zgodny z wielkimi ambicjami zawartymi w planie działania. Stwierdzono w nim, że „Europa zajmuje dobrą pozycję, by przyjąć taką wiodącą rolę” na świecie. Należy zatem działać zgodnie z tymi ambicjami i w taki sposób opracować systematykę. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Trzeba zadbać o to, by systematyka była niepodważalna i powszechnie uznawana przez wszystkie zainteresowane strony. W przeciwnym wypadku może pojawić się ryzyko negatywnych konsekwencji dla wszystkich przyszłych zmian i dla realizacji wyznaczonych celów. Tych niedociągnięć należy uniknąć za wszelką cenę. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Europejska systematyka musi być w stanie wykroczyć poza istniejące indywidualne i rozproszone podejścia w państwach członkowskich i zastąpić je. Nie oznacza to jednak, że dotychczasowe dobre doświadczenia muszą zostać całkiem odrzucone. Jeśli to możliwe, należy je wykorzystać. W tym kontekście ważne jest również, aby systematyka wspierana była przez istniejące ramy międzynarodowe. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Wreszcie niezwykle ważne jest, aby UE mówiła jednym głosem i stosowała jednakowe podejście. Będzie to również korzystne dla rynku wewnętrznego, ponieważ ułatwi przyciąganie kapitału na potrzeby zrównoważonych inwestycji w całej UE. W istocie uczestnicy rynku będą mieć do czynienia z mniejszym kosztem, ponieważ nie będą musieli przestrzegać zróżnicowanych standardów poszczególnych państw członkowskich. Również inwestorzy zyskają większy wybór i możliwość łatwiejszych inwestycji transgranicznych. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Jak słusznie stwierdzono w planie działań, „wiedza na temat zrównoważonego rozwoju jest dynamiczna i stale się zmienia, tak samo jak oczekiwania społeczne oraz potrzeby inwestycyjne i rynkowe” (4). Systematyka powinna zatem być postrzegana jako stale rozwijane narzędzie, regularnie poddawane przeglądowi i w razie potrzeby – zmieniane lub dostosowywane. Chodzi o to, by podążać do przodu w określonym tempie – ale i nie za szybko. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | W tym kontekście EKES podziela pogląd, że należy preferować stopniowe i miękkie podejście. Dotyczy to również realizacji różnych działań i celów przewidzianych w planie działania. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Dlatego dobrze jest zacząć od ograniczonej liczby dziedzin (5), na początek z ograniczoną liczbą zobowiązań prawnych (6). Umożliwi to wszystkim zapoznanie się z nowym podejściem oraz zdobycie niezbędnego doświadczenia. Przy tym mamy do czynienia z szybko zmieniającymi się uwarunkowaniami i należy wziąć pod uwagę, że przemiany gospodarcze zawsze wymagają czasu. A zatem potrzebna jest też regularna ocena osiągniętych wyników i postępów. EKES zgadza się z tym, że należy jej dokonywać co trzy lata. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | EKES zgadza się z zawartym w wnioskach podejściem dotyczącym wymiaru ekologicznego. Patrząc całościowo, EKES nadal domaga się wszakże, by zwrócono uwagę na ogólną spójność. Cieszy zatem to, że uwzględnione zostają zasady ustanowione w Europejskim filarze praw socjalnych i że wymaga się, aby działalność gospodarcza była prowadzona zgodnie zarówno z międzynarodowymi minimalnymi standardami społecznymi i normami pracy, jak i ze standardami rachunkowości. Jednocześnie w kontekście tych norm i standardów należy stwierdzić, że są to gwarancje minimalne, a zatem wskazane są dalsze kroki. Ważne jest, aby w przyszłości pracować nad rozszerzeniem systemu na cele zrównoważonego rozwoju społecznego i ładu korporacyjnego. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Jednocześnie należy dążyć do zapewnienia maksymalnej jasności i pewności od samego początku. EKES w pełni popiera wybór dotyczący opracowania systematyki UE o dużym stopniu szczegółowości. Dzięki temu w każdej chwili można z duża precyzją wyjaśnić, które działania są faktycznie zrównoważone środowiskowo, i z góry wyeliminować wszelkie wątpliwości. Przy okazji pozwoli to również zmierzyć i przeanalizować wkład w cele środowiskowe. Jest to ważne nie tylko samo w sobie, ale także z uwagi na dalsze postępy w przyszłości. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Praktyczna użyteczność systematyki i wszelkich późniejszych decyzji podejmowanych na jej podstawie jest równie ważna jak jasność i pewność. W istocie systematykę będą musiały stosować różne zainteresowane strony, które często nie są specjalistami. Będę one musiały zostać przeszkolone, aby nauczyć się komunikować tym samym językiem. Perspektywa nie zawsze będzie taka sama dla przedsiębiorstw, jak dla podmiotów sektora finansowego. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Przepisy muszą być zatem dostosowane do wielkości przedsiębiorstw, przy uwzględnieniu ich działalności oraz tego, że znajdują się one na końcu łańcucha. Jednocześnie muszą być możliwe do zastosowania zarówno w dużym, międzynarodowym kontekście, jak i w przypadku małych przedsiębiorstw w kontekście lokalnym. Mając na względzie znaczne różnice między przedsiębiorstwami, podejście sektorowe jest z pewnością właściwe. EKES nie ma wątpliwości, że środki te powinny przynosić korzyści również MŚP, tym bardziej że stanowią one trzon europejskiej gospodarki. Dlatego konieczne jest, aby kryteria były skalowalne. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Przy pozyskiwaniu finansowania dla działalności gospodarczej zrównoważonej środowiskowo trzeba pamiętać, by nie doprowadzić do zakłócania konkurencji między przedsiębiorstwami. Techniczne kryteria kwalifikowania powinny być sformułowane w taki sposób, by wszystkie rodzaje działalności gospodarczej w danym sektorze mogły kwalifikować się jako zrównoważone pod względem środowiskowym i były traktowane w równy sposób, o ile na równi wnoszą wkład w realizację celów środowiskowych. W tym kontekście EKES domaga się zwrócenia szczególnej uwagi na wyzwania, które pojawią się podczas harmonizacji technicznych kryteriów kwalifikacji różnych sektorów lub podsektorów gospodarki, oraz na poufność danych. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Co do praktycznej przydatności systematyki, EKES z zadowoleniem przyjmuje, że w znacznym stopniu uwzględniono prace Rady ds. Kontroli Regulacyjnej. W związku z tym należy poprzeć dostosowanie tekstów mające zapewnić, by systematyka była stosowana dopiero po osiągnięciu odpowiedniej stabilności i stopnia zaawansowania. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Podobnie, ze względu także na spójność z europejskim prawodawstwem finansowym, kluczową rolę w kształtowaniu systematyki UE powinny odgrywać Europejskie Urzędy Nadzoru (ESA (7)). Ich działania powinny zagwarantować, że z systematyki będą mogły korzystać instytucje finansowe oraz że będzie ona mogła być stosowana do produktów finansowych. Należy tutaj wziąć pod uwagę zasadę proporcjonalności, z korzyścią dla małych i lokalnych instytucji. Ogólnie rzecz biorąc, ważne jest, aby dodatkowe obciążenia i koszty regulacyjne i nadzorcze były jak najbardziej ograniczone. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Zresztą nacisk na praktyczność przyniesie korzyści nie tylko firmom i podmiotom systemu finansowego, ale także konsumentom i inwestorom. Oni również na tym skorzystają. Dzięki temu możliwe będzie bowiem zagwarantowanie im jeszcze większej pewności i jasności, jeśli chodzi o zrównoważone inwestycje, które podejmują lub do których wykorzystywane są ich środki finansowe. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Ogólnie rzecz biorąc, zwrócenie uwagi na zasady pewności, przejrzystości i praktyczności pozwoli także zmaksymalizować szanse powodzenia oraz skutecznego i pełnego urzeczywistnienia celów planu działania. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | EKES z zadowoleniem przyjmuje także opracowanie nowych wskaźników referencyjnych niskoemisyjności i wskaźników referencyjnych pozytywnego wpływu na emisyjność. Eliminując istniejące rozdrobnienie, będą one przyczyniać się do lepszego funkcjonowania jednolitego rynku, a dostarczając liczniejszych i lepszych informacji, zwiększą ochronę i przejrzystość z korzyścią dla inwestorów. Ponadto wskaźniki referencyjne doprowadzą do zwiększenia ilości i jakości informacji dotyczących klimatu od przedsiębiorstw oraz do poprawy ich porównywalności. Mogą również mieć znaczący wkład w odniesieniu do projektów i aktywów, które przyczyniają się do realizacji celów klimatycznych zawartych w porozumieniu paryskim w sprawie klimatu. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Dla EKES-u kluczowe znaczenie ma również informowanie i komunikacja. Realizację celów planu działania i wszystkie kroki w tym zakresie można znacząco stymulować również w inny sposób. W związku z tym EKES wzywa do zwrócenia dużej uwagi na informowanie wszystkich zainteresowanych stron oraz ogółu społeczeństwa i zachęca do komunikacji z nimi. Można opracować plan służący jak najszerszemu informowaniu wszystkich zainteresowanych stron oraz nawiązaniu z nimi dialogu, aby powstało porozumienie, które sprawi, że wszyscy będą partnerami w osiąganiu celów. Nie wolno też zapomnieć o informowaniu i edukowaniu w zakresie finansów. Wszystko zależy od ludzi! |
| --- | --- |

3.21.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2018) 97 final

1

(2)  Ten rozdział w dużej mierze opiera się na wyjaśnieniach zawartych we wniosku dotyczącym rozporządzenia i w dokumencie „Plan działania: finansowanie zrównoważonego wzrostu gospodarczego” – COM (2018) 97 final

2

(3)  COM(2018) 353 final oraz COM(2018) 355 final

3

(4)  COM(2018) 353 final, s. 7.

4

(5)  W szczególności w odniesieniu do ekologii, a dopiero później w odniesieniu do innych dziedzin, takich jak aspekt społeczny.

5

(6)  Takich jak np. art. 4 projektu rozporządzenia.

6

(7)  Od skrótu w języku angielskim (pełna nazwa: European Supervisory Authorities), pod którym organy te są lepiej znane.

7

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/108 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/108

---

Opinia Europejskego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 92/83/EWG w sprawie harmonizacji struktury podatków akcyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych”

(COM(2018) 334 final – 2018/0173 (CNS))

„Wniosek dotyczący dyrektywy Rady ustanawiającej ogólne zasady dotyczące podatku akcyzowego

(przekształcenie)”

(COM(2018) 346 final – 2018/0176 (CNS))

„Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie komputeryzacji przepływu wyrobów akcyzowych i nadzoru nad nimi

(wersja przekształcona)”

(COM(2018) 341 final – 2018/0187 (COD))

oraz „Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 389/2012 w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie podatków akcyzowych w odniesieniu do zawartości elektronicznego rejestru”

(COM(2018) 349 final – 2018/0181 (CNS))

(2019/C 62/17)

| Sprawozdawca: | Jack O’CONNOR |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Jack O’CONNOR

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 5.7.2018
  Rada Unii Europejskiej, 13.6.2018
  Komisja Europejska, 25.5.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 113 i 114 TFUE |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 193/0/9 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 5.7.2018

Rada Unii Europejskiej, 13.6.2018

Komisja Europejska, 25.5.2018

Podstawa prawna

Art. 113 i 114 TFUE

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

3.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

193/0/9

1.   Streszczenie i wnioski

| 1.1. | EKES przyjmuje z zadowoleniem środki przewidziane w pakiecie zaproponowanym przez Komisję. Uważa, że w znacznym stopniu umożliwią one osiągnięcie celów, mianowicie zapewnią większą pewność i przejrzystość w traktowaniu określonych produktów alkoholowych, ułatwią handel transgraniczny dzięki uproszczeniu i zmodernizowaniu systemów oraz zmniejszą obciążenia administracyjne i prawne dla małych przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES jest świadomy zróżnicowanego udziału dochodów z podatku akcyzowego w budżecie państw członkowskich, zwłaszcza podatku akcyzowego od produktów alkoholowych. Ponadto określonym produktom towarzyszą różne powiązania kulturowe, cele społeczne (np. w zakresie zdrowia), a także biznesowe (np. wspieranie małych przedsiębiorstw, innowacyjność). Dlatego przewodnią zasadę stanowi zapewnienie możliwie jak najszerszej swobody, aby umożliwić państwom członkowskim dostosowanie podatków akcyzowych od produktów alkoholowych do krajowych potrzeb i celów pod względem struktury opodatkowania, kontekstu kulturowego i społecznego. EKES wyraża zadowolenie, że w proponowanych zmianach uwzględniono tę zasadę. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Wraz z większą jasnością i spójnością definicji (np. prawnie i ekonomicznie niezależny, cydr itp.) pod względem administracyjnym upraszcza się dostęp małych producentów do handlu transgranicznego. Handel ten jest nowocześniejszy dzięki zaktualizowanym systemom informatycznym, doprecyzowane zostały również procesy i uwarunkowania dotyczące alkoholu denaturowanego – EKES popiera zatem środki ujęte w pakiecie zmian. Ograniczą one niepewność prawno-administracyjną zarówno państw członkowskich, jak i podmiotów gospodarczych, co skutkować będzie zmniejszeniem kosztów i zniesieniem barier. Ponadto należałoby zlecić opracowanie sprawozdania na temat nielegalnego rynku napojów spitytusowych. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Dwie dziedziny budzą obawy. Pierwszą z nich jest propozycja, by podwyższyć niższy próg akcyzy na piwo z 2,8 % do 3,5 % obj. Mimo iż proponuje się go jako środek ochrony zdrowia, istnieją obawy, że mógłby on paradoksalnie spowodować wzrost spożycia alkoholu. Jednakże ze względu na to, że środek ten pozostawałby jako opcjonalny w gestii państw członkowskich, EKES popiera propozycję, lecz wzywa do dokonania w ciągu pięciu lat przeglądu, aby ocenić wpływ w państwach członkowskich, które z niego skorzystały. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.4.1. | Po drugie, Komisja proponuje racjonalizację stosowania metody pomiaru stopnia Plato produktu końcowego w piwach, ze względu na to, że pomiaru tego należałoby dokonywać na końcu procesu warzenia. Według niedawnej interpretacji Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) odnośnie do obecnej dyrektywy – dla celów ustalenia wysokości podatku akcyzowego stopień Plato powinien być mierzony przed dodaniem cukru lub substancji słodzących. Jednakże Komitet zauważa, że metoda ta jest stosowana tylko w trzech państwach członkowskich. Wymagałoby to zmiany metody w jedenastu państwach członkowskich (pozostałe państwa członkowskie nie korzystają z metody Plato). W związku z tym EKES popiera propozycje Komisji, jako że wprowadzają one jak najmniej zakłóceń. Tylko trzy państwa członkowskie musiałyby zmienić metodę. |
| --- | --- |

1.4.1.

2.   Streszczenie wniosków Komisji

| 2.1. | Propozycje Komisji podzielono na dwie części: wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 92/83/EWG w sprawie harmonizacji struktury podatków akcyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych oraz wniosek dotyczący dyrektywy Rady ustanawiającej ogólne zasady dotyczące podatku akcyzowego. Kolejne dwa wnioski mają charakter administracyjny i wspierają propozycje zawarte w dyrektywie Rady ustanawiającej ogólne zasady dotyczące podatku akcyzowego. Są to wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 389/2012 w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie podatków akcyzowych w odniesieniu do zawartości elektronicznego rejestru oraz wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie komputeryzacji przepływu wyrobów akcyzowych i nadzoru nad nimi (wersja przekształcona). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | We wniosku dotyczącym dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 92/83/EWG propozycje Komisji dotyczą zagadnień z czterech obszarów: (i) traktowanie alkoholu denaturowanego, (ii) obniżone stawki dla małych producentów i klasyfikacja określonych napojów alkoholowych, (iii) napoje alkoholowe o niskiej zawartości alkoholu oraz (iv) pomiar stopnia Plato w przypadku piwa słodzonego lub smakowego. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.2.1. | Traktowanie alkoholu denaturowanego: obecnie istnieje niespójność w zakresie wzajemnego uznawania alkoholu całkowicie denaturowanego pomiędzy państwami członkowskimi przy jednoczesnym stosowaniu rozbieżnych interpretacji pośrednich zastosowań częściowo denaturowanego alkoholu. Komisja proponuje: a) doprecyzowanie wzajemnego uznawania alkoholu całkowicie denaturowanego i zmodernizowanie procedur powiadamiania przez państwa członkowskie o jego nowych postaciach użytkowych, b) zapewnienie równego traktowania alkoholu częściowo denaturowanego w przypadku zastosowań pośrednich oraz c) określenie wymogu, zgodnie z którym przemieszczanie alkoholu częściowo denaturowanego o rzeczywistej objętościowej zawartości alkoholu przekraczającej 90 % oraz półproduktów zawierających alkohol musi odbywać się za pośrednictwem systemu przemieszczania wyrobów akcyzowych (EMCS). |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.2.2. | Obniżone stawki dla małych producentów i klasyfikacja określonych napojów alkoholowych: państwa członkowskie mogą stosować obniżone stawki dla małych producentów piwa i alkoholu etylowego. Mali producenci muszą być prawnie i ekonomicznie niezależni, jednakże termin ten nie został odpowiednio zdefiniowany. Taki stan rzeczy skutkuje powstaniem niepewności i kosztów administracyjnych lub sądowych. Ponadto państwa członkowskie nie mogą stosować obniżonych stawek w przypadku małych producentów innych napojów alkoholowych. Stawia to w niekorzystnej sytuacji małych producentów cydru. Komisja proponuje: a) zdefiniowanie „prawnej i ekonomicznej niezależności” i wprowadzenie jednolitej formy zaświadczenia dla małych browarów, w tym producentów cydru, w całej UE (1) oraz b) wprowadzenie opcjonalnych stawek obniżonych dla niezależnych małych producentów cydru (2). |
| --- | --- |

2.2.2.

| 2.2.3. | Napoje alkoholowe o niskiej zawartości alkoholu: państwa członkowskie mogą stosować obniżone stawki wobec napojów alkoholowych o niskiej zawartości alkoholu. Ma to zastosowanie jedynie do niektórych wyrobów alkoholowych (np. piwa). Komisja proponuje podwyższenie progu z 2,8 % do 3,5 % obj. (3). Propozycję uzasadniono twierdzeniem, że próg dla piwa o niskiej zawartości alkoholu jest zbyt niski, co wpływa negatywnie na innowacje produktowe i nie zachęca do rozwoju tego podsektora. W konsekwencji konsumenci nie będą wybierać piw o niskiej zawartości alkoholu, co negatywnie odbije się na polityce zdrowotnej. |
| --- | --- |

2.2.3.

| 2.2.4. | Pomiar stopnia Plato w przypadku piwa słodzonego lub smakowego: w czternastu państwach członkowskich piwo jest objęte podatkiem akcyzowym w zależności od stopnia Plato produktu końcowego. W jedenastu państwach pomiaru dokonuje się na końcu procesu warzenia, zaś w pozostałych trzech – przed dodaniem syropu cukrowego lub substancji aromatycznych. (Reszta państw członkowskich w ogóle nie stosuje metodologii pomiaru stopnia Plato, lecz mierzy rzeczywistą objętościową zawartość alkoholu). W dyrektywie nie zdefiniowano produktu końcowego, co skutkuje trzema odmiennymi interpretacjami. Sytuacja ta prowadzi do niejednolitych pomiarów, a przez to do zróżnicowania podatku akcyzowego na produkty, które mogą mieć tę samą zawartość alkoholu. Stwierdza się ponadto, że procedury kontrolne są uciążliwe, ze względu na różne wymogi dotyczące pomiaru stopnia Plato przy trzech różnych interpretacjach (np. wymóg monitorowania w browarze, a nie z butelki). Według interpretacji Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (4) odnośnie do obecnej dyrektywy stopień Plato powinien być mierzony przed zakończeniem procesu, a zatem z wyłączeniem dodanych substancji. Komisja dąży do doprecyzowania przepisu dotyczącego pomiaru stopnia Plato w przypadku piwa, a zwłaszcza tego, kiedy ten pomiar powinien mieć miejsce (5), i proponuje pomiar na końcu procesu (tj. z uwzględnieniem wszelkich dodanych substancji). Zapewniłoby to skuteczne doprecyzowanie definicji produktu końcowego. |
| --- | --- |

2.2.4.

| 2.3. | Wniosek dotyczący dyrektywy Rady ustanawiającej ogólne zasady dotyczące podatku akcyzowego (przekształcenie). Ten drugi pakiet środków ma charakter techniczny, zawiera środki usprawniające transport wyrobów akcyzowych. Procedury w zakresie akcyzy i opłat celnych nie zawsze są dostosowane lub zsynchronizowane, co wywołuje problemy podczas przywozu lub wywozu wyrobów akcyzowych. W niektórych sytuacjach procedury w zakresie akcyzy są uciążliwe lub znacząco się różnią między państwami członkowskimi. Ponadto, mając na uwadze wysokie ryzyko fiskalne związane z przechowywaniem i przemieszczaniem wyrobów akcyzowych objętych procedurą zawieszenia poboru akcyzy, rozwiązania te są wykorzystywane głównie przez duże przedsiębiorstwa. MŚP wykorzystują procedury bardziej adekwatne do małych partii towarów i niskiej liczby operacji przemieszczania, lecz skutkujące wyższymi obciążeniami regulacyjnymi przypadającymi na każdą operację przemieszczania. Prowadzi to do powstania dodatkowych kosztów administracyjnych oraz kosztów przestrzegania przepisów, jak również do zwiększenia nakładów pracy zarówno po stronie przedsiębiorstw, jak i organów krajowych. Wynika to z tego, że niektóre etapy procedur muszą być przeprowadzane ręcznie i w zależności o państwa członkowskiego podlegają różnym wymogom. Ponadto etapy te stanowią okazję do oszustw podatkowych. Komisja proponuje szereg środków na rzecz usprawnienia i uproszczenia tych procesów obejmujących interakcje w zakresie wywozu i przywozu wyrobów akcyzowych, akcyzę dla przemieszczeń między przedsiębiorstwami i sytuacje wyjątkowe. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.3.1. | Interakcje w zakresie przywozu: nie istnieją żadne wymogi dotyczące dokumentacji ubiegania się o zwolnienie z podatku akcyzowego na etapie dopuszczenia do swobodnego obrotu. Można ubiegać się o zwolnienie z podatku na etapie dopuszczenia do obrotu, jeżeli wyroby mają być przewożone z miejsca przywozu na podstawie EMCS, lecz nie istnieją żadne standardowe wymogi dotyczące dowodów, tak jak to ma miejsce w przypadku rozwiązań dotyczących zwolnienia z podatku VAT w odniesieniu do przywozu w ramach dostaw w handlu wewnętrznym UE. Komisja proponuje wymóg zgłaszania wysyłającego i odbiorcy (państwa członkowskie mają możliwość wymagania wskazania operacji przemieszczania akcyzowego związanego z towarami). |
| --- | --- |

2.3.1.

| 2.3.2. | Interakcje w zakresie wywozu: nie istnieje zharmonizowana synchronizacja działań między systemem EMCS i systemem kontroli wyrobów akcyzowych (ECS – excise control system). Przemieszczenia wyrobów podlegają zamknięciom ręcznym, a wywozy unieważnione nie są zgłaszane do EMCS. Może to prowadzić do obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw (np. opóźnienie w wydaniu gwarancji), potencjalnych oszustw i zakłóceń rynku. Komisja proponuje wymóg wskazania wysyłającego wyrób akcyzowy oraz administracyjnego numeru ewidencyjnego (ARC) przemieszczania wyrobów w ramach EMCS. Ponadto ma istnieć obowiązek zgłaszania do EMCS sytuacji wyjątkowych po stronie wywozu (np. brak możliwości opuszczenia UE, unieważnienie zgłoszenia) w celu poprawy synchronizacji. |
| --- | --- |

2.3.2.

| 2.3.3. | Dostosowanie tranzytu: oprócz połączenia EMCS i ECS stosowane są inne procedury do nadzorowania wywozu wyrobów akcyzowych: procedura tranzytu zewnętrznego i wewnętrznego oraz jednolite umowy przewozu. Wykorzystanie tych procedur umożliwia podmiotom gospodarczym uproszczenie operacji wywozowych, pozwalając im na zamykanie procedury wywozowej na etapie rozpoczęcia tranzytu, a dzięki temu zakończenie przemieszczenia wyrobów w ramach EMCS. Zastosowaniu tych uproszczonych procedur wywozowych towarzyszy jednak szereg problemów: słabe dowody dotyczące zwolnień z podatku akcyzowego, brak dowodów fizycznego wyprowadzenia wyrobów, wydawanie gwarancji przed faktycznym wyprowadzeniem wyrobów i niski poziom nadzoru. Może to otwierać drogę do oszustw, jak również prowadzić do niepewności skutkującej komplikacjami i dezorientacją na szczeblu przedsiębiorstw. Obecnie nie ma prawnej możliwości zamknięcia operacji przemieszczenia wyrobów akcyzowych przez otwarcie procedury tranzytu. Komisja proponuje umożliwić podmiotom gospodarczym korzystanie z uproszczonego sposobu wywozu wyrobów akcyzowych poprzez stosowanie procedury tranzytu zewnętrznego po dokonaniu wywozu zamiast stosowania EMCS do granicy zewnętrznej. Zapewniłoby to odpowiednie zarządzanie gwarancjami i uniemożliwiłoby znikanie towarów w miejscu docelowym, jako że wyroby, które stały się towarami nieunijnymi wraz z rozpoczęciem procedury tranzytu zewnętrznego, byłyby objęte nadzorem służb celnych do momentu opuszczenia obszaru celnego. |
| --- | --- |

2.3.3.

| 2.3.4. | Przemieszczenia między przedsiębiorstwami w procedurze zapłaconej akcyzy: obecna procedura przemieszczania wyrobów między przedsiębiorstwami, dla których została opłacona akcyza, odbywa się w formie papierowej. Jest ona wykorzystywana przez MŚP ze względu na brak wymogu prowadzenia składu podatkowego na potrzeby wysyłek lub odbiorów. Jednak procedura ta jest przestarzała, niejasna i uciążliwa. Komisja proponuje, aby te operacje przemieszczania zautomatyzować poprzez rozszerzenie zakresu EMCS. Rozszerzenie zakresu byłoby łatwiejsze dzięki stworzeniu dwóch nowych kategorii – certyfikowanego wysyłającego i certyfikowanego odbiorcy. Umożliwi to uproszczenie i ograniczenie kosztów dla MŚP oraz pozwoli na osiągnięcie większej wydajności. |
| --- | --- |

2.3.4.

| 2.3.5. | Sytuacje wyjątkowe: sytuacje wyjątkowe obejmują szereg nieprzewidzianych okoliczności: ilość towarów dostarczonych do miejsca docelowego jest mniejsza od ilości zgłoszonej podczas wysyłki (w tym deficyty na szczeblu krajowym, np. w przypadku parowania paliwa) lub jest wyższa od tej ilości; odbiorca zrzeka się odpowiedzialności za wyroby; nastąpiło oficjalne anulowanie przemieszczenia itp. Te sytuacje nie zostały szczegółowo opisane w przepisach, na skutek czego państwa członkowskie stosują różne procedury do oceny niedoborów, przetwarzania odmów oraz progów dopuszczalnych strat. Może to prowadzić do komplikacji i dezorientacji. Dyrektywy zapewniają już jednolity sposób pomiaru ilości. Komisja zdaje sobie sprawę, że musi zwiększać świadomości organów krajowych w tym zakresie. Jednakże proponuje nowy rodzaj interwencji mający na celu standaryzację progów dopuszczalnych strat. |
| --- | --- |

2.3.5.

| 2.4. | Kolejne dwa wnioski mają charakter administracyjny i wspierają propozycje zawarte w dyrektywie Rady ustanawiającej ogólne zasady dotyczące podatku akcyzowego. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.4.1. | Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 389/2012 w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie podatków akcyzowych w odniesieniu do zawartości elektronicznego rejestru dotyczy automatyzacji nadzoru nad przemieszczaniem wyrobów akcyzowych, które zostały dopuszczone do konsumpcji w jednym państwie członkowskim i są przemieszczane do innego państwa członkowskiego w celu dostarczenia do celów handlowych w tym innym państwie członkowskim. |
| --- | --- |

2.4.1.

| 2.4.2. | Do wyżej wymienionego rozporządzenia Rady dołączono wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie komputeryzacji przepływu wyrobów akcyzowych i nadzoru nad nimi (przekształcenie), który wprowadza w życie automatyzację nadzoru nad przemieszczeniami wyrobów akcyzowych. |
| --- | --- |

2.4.2.

3.   Uwagi

3.1.   Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 92/83/EWG

| 3.1.1. | Traktowanie alkoholu denaturowanego (pkt 2.2.1 powyżej). Zdaniem EKES-u propozycje Komisji są dobre i należy iść tą drogą. Ponadto potrzebne jest lepsze zrozumienie nielegalnego rynku napojów alkoholowych. Należy zatem zamówić sprawozdanie w tej sprawie, tak by móc opracować lepsze narzędzia do walki z tym rynkiem. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Obniżone stawki dla małych producentów i klasyfikacja określonych napojów alkoholowych (pkt 2.2.2 powyżej). Również w tym przypadku EKES jest zdania, że propozycje Komisji stanowią najskuteczniejsze rozwiązanie obecnych problemów i doprowadzą do większej jasności, a zarazem poprawią system, tak by utrzymać zachętę do wspierania małych producentów. EKES uważa, że w przyszłości Komisja powinna rozważyć wprowadzenie podobnych obniżonych stawek ze skorygowanymi progami dla gorzelni. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Napoje alkoholowe o niskiej zawartości alkoholu (pkt 2.2.3 powyżej). Propozycje Komisji w odniesieniu do tej sprawy są bardziej kontrowersyjne. Nie ma wiele dowodów, które świadczyłyby o negatywnych skutkach dla innowacji produktowych. Przeciwnie, pojedyncze dane wskazują na coraz większą obecność piw o niskiej zawartości alkoholu, także piw pochodzących od małych producentów. Osiągnięcie korzyści dla zdrowia wymagałoby więc stworzenia zachęt skłaniających konsumentów piwa o standardowej zawartości alkoholu do przechodzenia na napoje alkoholowe o zmienionej, niższej zawartości alkoholu. W przeciwnym razie konsumenci piwa o niskiej zawartości alkoholu mogliby sięgać raczej po produkty z większą zawartością alkoholu. Jednocześnie EKES stwierdza, że propozycje te nie są wiążące w państwach członkowskich – zachowują one swobodę, jeśli chodzi o utrzymanie niższego progu zawartości alkoholu i ograniczenie stawek podatku akcyzowego. W związku z tym EKES akceptuje te propozycje. Jednakże w ciągu pięciu lat należałoby przeprowadzić przegląd w tych państwach członkowskich, które korzystają z tych przepisów, po to by zmierzyć zakres, w jakim nastąpiła zmiana w konsumpcji w kierunku produktów o niższej zawartości alkoholu i odejście od produktów o standardowej mocy. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Pomiar stopnia Plato w przypadku piwa słodzonego lub smakowego (pkt 2.2.4 powyżej): EKES uznaje, że propozycje Komisji w tej sprawie mogą okazać się kontrowersyjne, szczególnie w świetle interpretacji Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) dotyczącej obowiązującej dyrektywy. Przedstawiciele podmiotów gospodarczych kwestionują stwierdzenie, że proces pomiaru zawartości alkoholu przed dodaniem cukrów lub substancji słodzących jest uciążliwy pod względem administracyjnym. Jednak tylko trzy państwa członkowskie dokonują obecnie pomiarów przed dodaniem cukrów lub substancji słodzących, natomiast pozostałych jedenaście państw korzysta z metody pomiaru stopnia Plato, zgodnej z propozycjami Komisji. W związku z tym, wobec korzyści płynących z ustalenia spójnej definicji produktu gotowego, mniej uciążliwe byłoby, gdyby to te trzy państwa członkowskie zmieniły swoje metody pomiaru, zamiast nakazywać to jedenastu państwom. Należy też zauważyć, że przy wywozie takich produktów różnice w metodzie pomiaru stopnia Plato nie są istotne, ponieważ i tak wymaga się pomiaru rzeczywistej objętościowej zawartości alkoholu. Zgodnie z powyższym EKES uważa, że propozycje Komisji stanowiłyby najmniejsze obciążenie i dodatkowo korzystnie wpływałyby na ochronę wpływów podatkowych. |
| --- | --- |

3.1.4.

3.2.   Wniosek dotyczący dyrektywy Rady ustanawiającej ogólne zasady dotyczące podatku akcyzowego (przekształcenie)

| 3.2.1. | EKES uważa, że środki zaproponowane w tym wniosku w sprawie dyrektywy Rady dotyczące takich zagadnień jak interakcja podczas przywozu i wywozu, dostosowanie procedur w tranzycie, transakcja między przedsiębiorstwami w procedurze zapłaconej akcyzy i sytuacje wyjątkowe przyniosą zamierzone rezultaty, a mianowicie usprawnią przewóz wyrobów akcyzowych, doprowadzą do dostosowania procedur akcyzowych i celnych, zmniejszą koszty administracyjne przestrzegania przepisów ponoszone przez podmioty gospodarcze oraz organy krajowe i pomogą w walce z oszustwami. Komitet popiera te propozycje. |
| --- | --- |

3.2.1.

3.3.   Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 389/2012 i wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie komputeryzacji przepływu wyrobów akcyzowych i nadzoru nad nimi (wersja przekształcona)

| 3.3.1. | EKES popiera te wnioski, jako że od strony administracyjnej ułatwiają wdrożenie propozycji zawartych w dyrektywie Rady ustanawiającej ogólne zasady dotyczące podatku akcyzowego. |
| --- | --- |

3.3.1.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Artykuł 4 i 13a.

1

(2)  Artykuł 13.

2

(3)  Artykuł 5.

3

(4)  Sprawa C-30/17 – Kompania Piwowarska, 17 maja 2018 r.

4

(5)  Artykuł 3.

5

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/113 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/113

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie papierów wartościowych zabezpieczonych obligacjami skarbowymi”

(COM(2018) 339 final – 2018/0171 (COD))

(2019/C 62/18)

| Sprawozdawca: | Daniel MAREELS |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Daniel MAREELS

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 5.7.2018
  Rada Unii Europejskiej, 6.7.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 201/3/8 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 5.7.2018

Rada Unii Europejskiej, 6.7.2018

Podstawa prawna

Art. 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

3.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

201/3/8

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje przedmiotowe propozycje dotyczące papierów typu SBBS, które wpisują się w szersze ramy ukończenia unii bankowej i budowy unii rynków kapitałowych. W przeszłości EKES już stanowczo opowiadał się za obiema tymi uniami. Ponadto propozycje te mogą również pozytywnie wpłynąć na stabilność i odporność finansową. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | W zamyśle papiery typu SBBS mają zająć się tradycyjnie silnymi powiązaniami między bankami a ich państwami macierzystymi („suwerenami”). Od czasu kryzysu finansowego EKES wzywał do rozwiązania tej kwestii i zdecydowanie opowiadał się za osłabieniem tych powiązań. Niezależnie od podjętych już wcześniej wysiłków EKES przyjmuje więc z zadowoleniem fakt, że w obecnym wniosku podejmuje się działania w tym zakresie. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | W istocie papiery typu SBBS mogą doprowadzić do tego, że banki zmniejszą swoją ekspozycję na dług publiczny swojego kraju i lepiej zdywersyfikują swoje portfele długu państwowego. Ponadto nie ma mowy o podziale ryzyka i strat między państwami członkowskimi strefy euro. Jeśli zajdzie taka potrzeba, są one w całości ponoszone przez inwestujących w papiery typu SBBS. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Obecnie do celów stosowania przepisów papiery typu SBBS kwalifikowałyby się jako „sekurytyzacja”, co faktycznie czyniłoby je mało atrakcyjnymi do inwestowania przez banki. Komitet uważa, że w pełni zasadne jest skorygowanie tej sytuacji. Zrównanie papierów typu SBBS z krajowymi obligacjami skarbowymi państw strefy euro emitowanymi w euro (ang. sovereign exposures) powinno umożliwić inwestorom z sektora finansowego inwestowanie w papiery typu SBBS na takich samych warunkach, jak w bazowe obligacje skarbowe ze strefy euro. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Wniosek zawiera jedynie ułatwiające ramy, które pozwalają na rozwijanie SBBS przez rynek. Dla Komitetu ogromne znaczenie mają przejrzystość, skuteczność i wydajność tych ram we wszystkich okolicznościach. Nie mogą one również mieć negatywnego lub niekorzystnego wpływu. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | W odniesieniu do zaproponowanych ram regulacyjnych stanowisko EKES-u jest niejednorodne. Wiele aspektów zyskuje poparcie, jak na przykład zasada emitowania papierów typu SBBS przez spółkę celową. W odniesieniu do innych aspektów, takich jak certyfikacja własna składu portfela bazowego przez spółkę celową, stosowne wydaje się bardziej rygorystyczne podejście. Ze względu na znaczenie certyfikacji bardziej stosowny wydaje się bardziej rygorystyczny a nawet uprzedni nadzór przez ESMA. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Pewne kwestie pozostają też otwarte. Pojawia się zatem pytanie, czy papiery typu SBBS będą sprawnym i skutecznym rozwiązaniem we wszystkich okolicznościach. Ponadto jaki będzie los tych papierów, gdy wybuchnie ogólny kryzys lub kryzys w jednym lub kilku państwach członkowskich? Jakie są konsekwencje podziału emisji na transze, kiedy obecnie wygląda na to, że transze uprzywilejowane (które niosą mniejsze ryzyko) będą mogły być wprowadzane do obrotu tylko wtedy, gdy znajdzie się wystarczająca liczba inwestorów na transzę najbardziej podporządkowaną (o większym ryzyku)? Emisje wydają się przez to nabierać przypadkowego i niepewnego charakteru, a ta słabość co najmniej zmniejsza prawdopodobieństwo powodzenia papierów typu SBBS. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Podobnie duże znaczenie ma pozytywne podejście rynków i innych kluczowych zainteresowanych stron w odniesieniu do papierów typu SBBS. Strony te muszą być bowiem przygotowane do wykorzystania proponowanych ram i urzeczywistnienia tego instrumentu. Jeśli chodzi o rynki i przedstawicieli państw członkowskich, przedstawili oni dość krytyczne uwagi w ramach konsultacji przygotowawczych z zainteresowanymi stronami. EKES uważa za niezbędne, aby rozpocząć dialog ze wszystkimi zainteresowanymi stronami, tak aby wspólnie wypracować konstruktywne rozwiązania. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Ogólnie rzecz ujmując i z uwzględnieniem wszystkich powyższych rozważań, EKES uważa, że jedynym sposobem, by sprawdzić, czy banki przestawią się ze swoimi inwestycjami z obligacji swoich krajów macierzystych na papiery typu SBBS i czy inwestorzy będą skłonni kupować transze najbardziej podporządkowane w ilościach wystarczających do uzasadnienia tworzenia papierów typu SBBS, jest przetestowanie nowego instrumentu finansowego SBBS na rynku. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Wreszcie Komitet uważa, że dalej należy rozważać kwestię, czy papiery typu SBBS mogą być również nabywane przez prywatne osoby oszczędzające i konsumentów. Biorąc pod uwagę z jednej strony fakt, że jest to szczególnie złożony produkt, a z drugiej strony jego podział na transze, Komitet skłania się do uznania, że należy rozważać jedynie nabywanie transzy uprzywilejowanych, lecz nie transzy najbardziej podporządkowanych. Jedynie w przypadku tych pierwszych ryzyko pozostaje ograniczone i możliwe jest porównanie z bezpośrednim posiadaniem obligacji skarbowych przez tych samych oszczędzających i konsumentów. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Kontekst

| 2.1. | W dniu 24 maja 2018 r. Komisja przedstawiła wniosek (1) dotyczący rynkowej ekspansji papierów wartościowych zabezpieczonych obligacjami skarbowymi, lepiej znanych pod angielską nazwą sovereign bond–backed securities, w skrócie SBBS. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Przedmiotowy wniosek wpisuje się w szersze ramy ukończenia unii bankowej i budowy unii rynków kapitałowych. W szczególności wniosek koncentruje się na dalszym osłabianiu więzi między bankami a odnośnymi rządami krajowymi („suwerenami”) i chce skupić się na zmniejszaniu ryzyka i podziale ryzyka między podmiotami prywatnymi. Ze względu na transgraniczny charakter wniosek ma również przyczynić się do lepiej zintegrowanych i zdywersyfikowanych finansowych rynków obligacji skarbowych w ramach rynku wewnętrznego. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | W przeszłości banki posiadały znaczne ilości obligacji skarbowych emitowanych przez ich własne rządy krajowe (państwa macierzyste), co – jak okazało się w trakcie kryzysu finansowego – może wiązać się z pewnym ryzykiem. Z tego też względu od tamtego momentu postulowano osłabienie tej więzi. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Rozwiązanie przedstawione we wniosku dotyczącym papierów typu SBBS ma na celu umożliwienie bankom lepszego rozłożenia geograficznego portfela obligacji skarbowych. W ten sposób uwzględnia się z jednej strony zmniejszoną podaż tych obligacji, a z drugiej strony większe zapotrzebowanie instytucji finansowych na takie aktywa, wynikające po części z nowych wymogów regulacyjnych dotyczących utrzymania wystarczających buforów aktywów o wysokiej płynności. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Papiery typu SBBS to nowy instrument finansowy, a przedmiotowy wniosek ma usunąć przeszkody, które do tej pory utrudniały rozwój tego instrumentu. Zasadniczo proponowane ramy ułatwień mają dwa cele: |
| --- | --- |

2.5.

| 2.5.1. | Ustanowienie dostosowanych ogólnych ram dla papierów typu SBBS, które wdrażają „standaryzację” nowego instrumentu, co powinno również korzystnie wpłynąć na płynność. |
| --- | --- |

2.5.1.

| 2.5.2. | W związku z powyższym wyeliminowanie barier regulacyjnych, które utrudniają użytkowanie i nabywanie SBBS. W istocie oznacza to, że do inwestorów, którzy nabywają papiery typu SBBS, ma zastosowanie metoda pełnego przeglądu. W konsekwencji obowiązują te same zasady co w przypadku bezpośredniego posiadania bazowych obligacji skarbowych. |
| --- | --- |

2.5.2.

| 2.6. | Szczególna cecha i jednocześnie zasadnicza właściwość papierów typu SBBS dotyczy portfela bazowego. Aby osiągnąć wspomniane powyżej geograficzne rozproszenie ryzyka w unii bankowej i na rynku wewnętrznym, papiery typu SBBS muszą obejmować wyłącznie obligacje skarbowe wszystkich państw członkowskich należących do strefy euro. Dalszym ograniczeniem jest to, że kwalifikują się tylko emisje w euro. Obligacje te uwzględnia się w papierach typu SBBS proporcjonalnie do znaczenia gospodarczego danego państwa członkowskiego. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Kolejny specyficzny element dotyczy faktu, że to inwestorzy ponoszą ryzyko i straty. W ramach papierów typu SBBS tworzy się transze, spośród których inwestorzy mogą wybrać transze uprzywilejowane i najbardziej podporządkowane, które reprezentują odpowiednio niższy lub wyższy poziom ryzyka. Ponadto portfele bazowe stanowią obecnie jedyną gwarancję tych papierów, ponieważ wprowadzono zasadę, że emitenci SBBS są jednostkami ad hoc, którym nie wolno prowadzić innych działań i w stosunku do których nie można wysuwać roszczeń (2). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Jeśli chodzi o inwestorów, jak wspomniano powyżej, do uregulowań prawnych dotyczących papierów typu SBBS ma zastosowanie metoda pełnego przeglądu. W rezultacie prawne „opakowanie” tego instrumentu nie będzie już uważane za „sekurytyzację” (3), ale raczej uwzględniać się będzie bazową obligację skarbową zawartą w papierach typu SBBS. W stosownych przypadkach inwestujący w papiery typu SBBS, którzy spełniają wszystkie odpowiednie warunki, będą traktowani pod względem regulacyjnym tak samo – w odniesieniu do wymogów kapitałowych, limitów koncentracji i płynności – jak w przypadku rządowych obligacji skarbowych, które posiadają bezpośrednio. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Omawiany wniosek wprowadza warunki dotyczące papierów typu SBBS, a także podejście ostrożnościowe, niemniej ostatecznie to „rynki” zdecydują o wykorzystaniu tego instrumentu. Od oferentów i inwestorów zależeć będzie, czy nowy instrument finansowy stanie się faktem, a jeśli tak, to jak będzie wykorzystywany. |
| --- | --- |

2.9.

3.   Komentarze i uwagi

| 3.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje przedmiotowy wniosek dotyczący papierów typu SBBS, który wpisuje się w szersze ramy ukończenia unii bankowej i budowy unii rynków kapitałowych. W przeszłości EKES już stanowczo opowiadał się za obiema tymi uniami (4). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | W szczególności przedstawione propozycje mają na celu dalsze osłabienie więzi między bankami a odnośnymi państwami macierzystymi. Z uwagi na kryzys finansowy EKES zdecydowanie opowiadał się za wprowadzeniem tego osłabienia i w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje planowane wdrożenie wniosku, mając na uwadze malejącą podaż i rosnące zapotrzebowanie na obligacje skarbowe. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Potencjał papierów typu SBBS jako nowego instrumentu finansowego tkwi w lepszej i szerszej dywersyfikacji w zakresie ekspozycji banków i innych instytucji finansowych na obligacje skarbowe (ang. sovereign bond holdings). Niewątpliwie przyczyni się to do zmniejszenia ryzyka w sektorze finansowym. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Wniosek jedynie zawiera ułatwiające ramy, które pozwalają na rozwijanie SBBS przez rynek, ale sam nie idzie tak daleko. W wypadku gdy rynek podtrzymałby faktyczny rozwój, doprowadziłoby to do utworzenia nowego instrumentu finansowego i rynku dla niego. Komisja szacuje jego wpływ w dwóch scenariuszach (5). Jeżeli powstałby jedynie ograniczony wolumen SBBS, mowa o kwocie 100 mld EUR; w przypadku szerszego podejścia jest to przeszło 1500 mld EUR i wówczas uzyskane zostanie znaczenie makroekonomiczne. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Szerokie rozpowszechnienie SBBS może przełożyć się również na lepszą integrację rynków finansowych i przyczynić się w ten sposób do zwiększenia stabilności finansowej i odporności systemu finansowego. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | W opinii EKES-u ważne jest, aby proponowane ramy ułatwień były czytelne i skuteczne we wszystkich okolicznościach i nie niosły za sobą negatywnych konsekwencji. Ponadto aby zwiększyć szanse powodzenia, bardzo ważne jest pozytywne podejście „rynków” i innych istotnych zainteresowanych stron. Strony te muszą być bowiem przygotowane do wykorzystania tych ram i urzeczywistnienia papierów typu SBBS. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Jeśli chodzi o rynki i przedstawicieli państw członkowskich, przedstawili oni dość krytyczne uwagi w ramach konsultacji przygotowawczych z zainteresowanymi stronami. Uczestnicy rynku mają zatem niejednoznaczny pogląd na kwestię wykonalności SBBS. Urzędnicy zajmujący się zarządzaniem długiem są zdania, że papiery typu SBBS nie zniosą więzi między bankami a odnośnymi państwami macierzystymi ani nie zapewnią aktywów o niskim ryzyku. Tymczasem przedstawiciele państw członkowskich pokazali niedawno, że niekoniecznie widzą potrzebę wprowadzania SBBS (6). EKES uważa za niezbędne, aby rozpocząć dialog ze wszystkimi zainteresowanymi stronami, tak aby wspólnie wypracować konstruktywne rozwiązania. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Bez uszczerbku dla tego, co powiedziano powyżej i poniżej, EKES zamierza udzielić poparcia proponowanym ramom regulacyjnym dotyczącym papierów typu SBBS, zwłaszcza że położą one kres penalizacji, z którą obecnie mierzą się te instrumenty, a jednocześnie w ramach tych przyjmuje się podejście oparte na „analizie porównawczej”. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Poparcie to dotyczy m.in. faktu, że realizacji i emisji papierów typu SBBS muszą dokonywać przedsiębiorstwa sektora prywatnego. Wydaje się uzasadnione, że emitent powinien być spółką celową, która nie może prowadzić działalności innego rodzaju. Dzięki temu sprawy stają się bardziej przejrzyste dla wszystkich. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Obowiązkowe włączenie obligacji skarbowych wszystkich państw członkowskich strefy euro emitowanych w euro, z uwzględnieniem wagi gospodarczej danego państwa (7), zapewnia rozproszenie i dywersyfikację, o których mowa w punkcie 3.3. Co więcej, włączenie to sprawia, że niektóre obligacje skarbowe są bardziej atrakcyjne dla międzynarodowych inwestorów. Dotyczy to w szczególności obligacji skarbowych wyemitowanych przez pewne państwa, które w innym przypadku byłyby emitowane na małych i mniej płynnych rynkach. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Z uwagi na znaczenie wspomnianego wyżej obowiązkowego włączenia obligacji skarbowych wszystkich państw członkowskich proporcjonalnie do ich wagi gospodarczej Komitet zastanawia się nad obecnym systemem certyfikacji własnej organów emitujących. Powstaje pytanie, czy nie należałoby przewidzieć bardziej rygorystycznego i uprzedniego nadzoru przez ESMA. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Ważne jest również, aby nowy instrument nie obejmował podziału ryzyka i strat między państwami członkowskimi ze strefy euro. Ryzyko i straty są w całości ponoszone przez inwestujących w papiery typu SBBS. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Jako instytucja emitująca spółka celowa emituje serię papierów wartościowych, które odnoszą się do wpływów z portfela bazowego. Poszczególne papiery wartościowe są obarczone zróżnicowanym ryzykiem, przy czym „transze uprzywilejowane” (8) mają najniższe ryzyko, a „transze najbardziej podporządkowane” najwyższe. Wydaje się, że de facto oznacza to, że transze uprzywilejowane będą wprowadzane do obrotu tylko wtedy, gdy znajdzie się wystarczająca liczba inwestorów dla transzy najbardziej podporządkowanej (9). W rezultacie każda emisja staje się losowa i niepewna. Ta słabość może stanąć na przeszkodzie powodzeniu papierów typu SBBS. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Należy również zadać pytanie, czy papiery typu SBBS będą sprawnym i skutecznym rozwiązaniem we wszystkich okolicznościach. Jaki będzie los tych papierów, gdy wybuchnie ogólny kryzys lub kryzys w jednym lub kilku państwach członkowskich? Kwestie te są istotne, ponieważ ostatnie wydarzenia na nowo pokazały, że w podobnych okolicznościach rynki finansowe reagują szybko. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Należy także wyjaśnić konsekwencje utworzenia rynku papierów typu SBBS w uzupełnieniu do istniejącego rynku obligacji skarbowych poszczególnych państw członkowskich. Sprawa ta rodzi wiele pytań. Czy we wszystkich warunkach udostępniane ilości będą wystarczające? I co w przypadku, gdy tak nie będzie? Czy stworzenie dodatkowego rynku nie doprowadzi do fragmentacji i rozdrobnienia? |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Ramy prawne umożliwiają nabywanie i posiadanie papierów typu SBBS również indywidualnym oszczędzającym i konsumentom (10). Ponieważ w tym przypadku chodzi o bardzo złożone produkty, należy rozważyć zniesienie tej możliwości. Należałoby może jednak wprowadzić bardziej zniuansowane rozwiązanie – zakaz byłby odpowiedni tylko dla najbardziej podporządkowanych transz, z tego względu, że mogą one wiązać się z dużym ryzykiem. Inaczej mogłoby być w przypadku transz uprzywilejowanych o niskim ryzyku, które z pewnością wypadłyby korzystnie w porównaniu z bezpośrednim posiadaniem obligacji skarbowych przez wspomnianych oszczędzających i konsumentów. Komitet apeluje o dalsze rozważenie tych kwestii. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Wreszcie zdaniem EKES-u jest w pełni uzasadnione, by na potrzeby stosowania przepisów zrównano papiery typu SBBS i krajowe obligacje skarbowe państw strefy euro emitowane w euro (ang. sovereign exposures). Powinno to umożliwić inwestorom z sektora finansowego inwestowanie w papiery typu SBBS na takich samych warunkach, jak w bazowe obligacje skarbowe ze strefy euro. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Ogólnie i z uwzględnieniem wszystkich powyższych komentarzy Komitet uważa, że utworzenie SBBS jest atrakcyjną koncepcją, ale sposób jej wykonania we wniosku wywołuje zróżnicowany obraz i budzi szereg pytań. Poza tym nie można pozostawić bez odpowiedzi krytycznych refleksji i uwag uczestników rynku i innych ważnych zainteresowanych stron. Jednakże reasumując, Komitet podziela podejście Komisji, że prawdziwą odpowiedź można uzyskać jedynie w praktyce, testując tę koncepcję na rzeczywistych rynkach. |
| --- | --- |

3.18.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2018) 339 final.

1

(2)  Z wyjątkiem przypadków szczególnych, takich jak bezpodstawne użycie nazwy SBBS.

2

(3)  W takim przypadku wymogi regulacyjne byłyby bardziej zaostrzone.

3

(4)  Zob. Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 117; Dz.U. C 237 z 6.7.2018, s. 46; Dz.U. C 177 z 18.5.2016, s. 21.

4

(5)  SWD(2018) 252 final, s. 70.

5

(6)  W odniesieniu do tych obaw i komentarzy zob. bardziej szczegółowo pkt 3 uzasadnienia projektu rozporządzenia (s. 7).

6

(7)  Zob. art. 4 ust. 2 wniosku w sprawie rozporządzenia oraz dane liczbowe dotyczące znaczenia gospodarczego zainteresowanych państw członkowskich: https://www.ecb.europa.eu/ecb/orga/capital/html/index.en.html.

7

(8)  Największy udział w emisji miałyby transze uprzywilejowane, zaś transze najbardziej podporządkowane najmniejszy.

8

(9)  Najbardziej podporządkowane transze z reguły uzyskują wyższy zwrot z inwestycji w zamian za wyższe ryzyko.

9

(10)  Zob. art. 3 pkt 6 wniosku dotyczącego rozporządzenia.

10

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/118 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/118

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program Fiscalis na rzecz współpracy w dziedzinie opodatkowania”

(COM(2018) 443 final – 2018/0233 (COD))

(2019/C 62/19)

| Sprawozdawca: | Krister ANDERSSON |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Krister ANDERSSON

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 14.6.2018
  Rada Unii Europejskiej, 4.7.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 194/2/0 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 14.6.2018

Rada Unii Europejskiej, 4.7.2018

Podstawa prawna

Art. 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

3.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

194/2/0

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia w sprawie nowego programu Fiscalis. Krajowe organy podatkowe wciąż zmagają się z problemem niedostatecznych zdolności działania i niedostatecznej współpracy. EKES zgadza się, że istnieje pilna potrzeba poprawy funkcjonowania polityki podatkowej, w tym współpracy administracyjnej i wsparcia dla organów podatkowych. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES przyznaje, że większa efektywność współpracy między organami podatkowymi jest ważna dla zapewnienia spójności i funkcjonowania jednolitego rynku, oraz zgadza się, że taki stopień współpracy i koordynacji można osiągnąć jedynie na szczeblu UE. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES jest zaniepokojony faktem, że proponowany budżet w wysokości 270 mln EUR może być niewystarczający, biorąc pod uwagę szeroko zakrojony program zaproponowany przez Komisję i szybko postępującą cyfryzację. EKES zaleca zatem przegląd śródokresowy adekwatności finansowania. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES uważa, że ważne jest uwzględnienie rozwoju cyfrowego, i jest zadowolony z celu Komisji, jakim jest zapewnienie koordynacji europejskich systemów elektronicznych z innymi odpowiednimi działaniami dotyczącymi administracji elektronicznej na szczeblu Unii. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES zachęca Komisję do współpracy z państwami członkowskimi przy opracowywaniu wspólnego podstawowego kursu szkoleniowego dla organów podatkowych w celu poprawy funkcjonowania jednolitego rynku. EKES uważa, że wspólne działania edukacyjne mogłyby doprowadzić do utworzenia w przyszłości unijnej akademii podatkowej dla organów podatkowych. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES odnotowuje na podstawie wyników oceny obecnego programu, że działania obejmujące wspólne audyty, grupy projektowe, wizyty robocze i zespoły ekspertów w zakresie współpracy w dziedzinie technologii informacyjnej (IT) należą do najbardziej udanych narzędzi i nalega, aby Komisja nadała tym działaniom pierwszeństwo w nowym programie Fiscalis. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie wieloletnich programów prac w celu zmniejszenia obciążenia administracyjnego zarówno po stronie Komisji, jak i państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES uważa, że ważne jest, aby całe społeczeństwo obywatelskie stało się aktywną częścią programu Fiscalis. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Wstęp i ogólne informacje

| 2.1. | Przedstawiony przez Komisję pakiet w sprawie kolejnych wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027 (1), przyjęty w dniu 2 maja 2017 r., obejmuje wniosek dotyczący nowego zobowiązania finansowego dla programu Fiscalis. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Wniosek Komisji dotyczy przedłużenia obecnego programu Fiscalis 2020, który został ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1286/2013 i jest wdrażany przez Komisję we współpracy z państwami członkowskimi i państwami stowarzyszonymi. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Wniosek Komisji ma na celu umożliwienie wprowadzenia następujących uproszczeń i dostosowań: (1) szersze stosowanie kwot ryczałtowych/kosztów jednostkowych, (2) uproszczenie typologii działań i ograniczenie ich liczby w celu zapewnienia większej elastyczności, (3) ulepszona definicja „elementów wspólnych” i „elementów krajowych”, która lepiej odzwierciedla realia projektów IT, oraz integracja ich funkcji, (4) możliwość przyjmowania wieloletnich programów prac w celu uniknięcia corocznego obciążenia administracyjnego związanego z procedurą komitetową. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Dostosowany zostałby również zakres programu, który byłby otwarty dla państw członkowskich, państw przystępujących, państw kandydujących i potencjalnych państw kandydujących, a także dla państw objętych europejską polityką sąsiedztwa i państw trzecich, gdy spełnione są określone warunki. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Budżet zaproponowany przez Komisję na program Fiscalis wynosi 270 mln EUR w latach 2021–2027, w porównaniu z 223,2 mln EUR w latach 2014–2020. Ponadto zdecydowana większość tego budżetu zostałaby przeznaczona na działania w zakresie budowania zdolności w dziedzinie IT. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ogólnym celem programu jest wspieranie organów podatkowych i opodatkowania w celu poprawy funkcjonowania jednolitego rynku, wzmacniania konkurencyjności Unii i ochrony interesów finansowych i gospodarczych Unii Europejskiej i jej państw członkowskich. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Komisja uważa, że program ten będzie wspierał politykę podatkową i organy podatkowe poprzez działania w zakresie budowania zdolności administracyjnych i zdolności w dziedzinie IT oraz współpracę operacyjną, zapewniając w ten sposób szybką i jednolitą reakcję na pojawiające się problemy, takie jak oszustwa podatkowe, uchylanie się od opodatkowania i unikanie opodatkowania, cyfryzacja i nowe modele biznesowe, a równocześnie zapobiegając niepotrzebnym obciążeniom administracyjnym w transakcjach transgranicznych zarówno dla obywateli, jak i przedsiębiorców. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia w sprawie nowego programu Fiscalis. Krajowe organy podatkowe – zarówno w UE, jak i państwach trzecich – wciąż zmagają się z problemem niedostatecznych zdolności działania i niedostatecznej współpracy. EKES zgadza się, że istnieje pilna potrzeba poprawy funkcjonowania polityki podatkowej, w tym współpracy administracyjnej i wsparcia dla organów podatkowych. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES przyznaje, że większa efektywność współpracy między organami podatkowymi jest ważna dla zapewnienia spójności i funkcjonowania jednolitego rynku, oraz zgadza się, że taki stopień współpracy i koordynacji można osiągnąć jedynie na szczeblu UE. EKES uważa również, że ramy unijne prawdopodobnie zwiększą wskaźnik uczestnictwa, a w konsekwencji przyczynią się do zwiększenia potencjału i konkurencyjności jednolitego rynku. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES zgadza się, że nowe podejście na szczeblu Unii koncentrujące się na udzielaniu wsparcia krajowym organom podatkowym przyczyniłoby się do zapobiegania oszustwom podatkowym, uchylaniu się od opodatkowania i unikaniu opodatkowania oraz do zwalczania tych zjawisk, a jednocześnie do ograniczania niepotrzebnych obciążeń administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorstw w przypadku transakcji transgranicznych. EKES zgadza się, że program przyczyni się również do poprawy funkcjonowania jednolitego rynku, zwiększenia konkurencyjności Unii i zapewniania ochrony interesów finansowych i gospodarczych Unii i jej państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES jest zaniepokojony faktem, że proponowany budżet w wysokości 270 mln EUR może być niewystarczający, biorąc pod uwagę szeroko zakrojony program zaproponowany przez Komisję i szybko postępującą cyfryzację. EKES zaleca zatem przegląd śródokresowy adekwatności finansowania. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES uważa, że ważne jest uwzględnienie rozwoju cyfrowego, i jest zadowolony z celu Komisji, jakim jest zapewnienie koordynacji europejskich systemów elektronicznych z innymi odpowiednimi działaniami dotyczącymi administracji elektronicznej na szczeblu Unii. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES odnotowuje na podstawie wyników oceny obecnego programu, że działania obejmujące wspólne audyty, grupy projektowe, wizyty robocze i zespoły ekspertów w zakresie współpracy w obszarze IT należą do najbardziej udanych narzędzi. W związku z tym EKES oczekuje, że działaniom tym zostanie nadane pierwszeństwo w nowym programie Fiscalis. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | EKES zachęca Komisję do współpracy z państwami członkowskimi przy opracowywaniu wspólnego podstawowego kursu szkoleniowego dla organów podatkowych w celu poprawy funkcjonowania jednolitego rynku. EKES uważa, że wspólne działania edukacyjne mogłyby doprowadzić do utworzenia unijnej akademii podatkowej dla organów podatkowych. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie wieloletnich programów prac w celu zwiększenia skuteczności jednolitego rynku i zmniejszenia obciążenia administracyjnego zarówno po stronie Komisji, jak i państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | EKES rozumie, że obecnie wymiana informacji dotyczy wyłącznie wysyłania informacji, nie obejmując ich przetwarzania. Aby osiągnąć głęboką i owocną współpracę między państwami członkowskimi w zakresie budowania zdolności w dziedzinie IT, należy zdaniem EKES-u dalej rozwijać funkcję przetwarzania wymienianych informacji. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES uważa, że całe społeczeństwo obywatelskie powinno stać się aktywną częścią programu Fiscalis, aby zaangażować się w ten proces i monitorować jego postępy w miarę rozwoju programu. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | EKES pozytywnie odnosi się do nowości, jaką jest prostszy i łatwiejszy mechanizm dostosowania lub rozszerzenia europejskich systemów elektronicznych na współpracę z państwami trzecimi niestowarzyszonymi z programem oraz z organizacjami międzynarodowymi. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że wniosek jest spójny z innymi proponowanymi programami działań UE, które służą osiągnięciu powiązanych celów obejmujących ograniczenie nieuczciwych praktyk oraz zwiększenie skuteczności instytucji i środków wsparcia z myślą o osiągnięciu lepszego funkcjonowania jednolitego rynku. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | EKES opowiada się za tym, aby większość proponowanego budżetu była przeznaczona na działania w zakresie budowania zdolności w dziedzinie IT. EKES zgadza się również z wyborem architektury informatycznej z kombinacją elementów wspólnych i krajowych zamiast architektury w pełni scentralizowanej. Europejski model elektroniczny uwzględniający krajowe preferencje, wymogi i ograniczenia ułatwi osiągnięcie interoperacyjności i wzajemnych połączeń na korzyść rynku wewnętrznego w sposób proporcjonalny. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | EKES zwraca uwagę, że zaproponowany przez Komisję podział obowiązków między Komisję i państwa członkowskie jest ważną zasadą wspólnego zapewnienia rozwoju i działania europejskich systemów elektronicznych. Podział taki ułatwi znalezienie zarówno odpowiedniego rozwiązania uwzględniającego bardziej całościową perspektywę unijną, jak i właściwego i funkcjonalnego rozwiązania dla każdego państwa członkowskiego, co powinno doprowadzić do zoptymalizowania współpracy między uczestnikami. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Nie tylko administracje podatkowe skorzystałyby na bardziej skutecznej administracji. EKES uważa, że bardziej sprzyjające otoczenie podatkowe przyczyni się również do wzrostu przedsiębiorczości w UE i zwiększenia wzrostu gospodarczego. Dzięki ograniczeniu kosztów przestrzegania przepisów i obciążeń administracyjnych przedsiębiorstwa będą mogły skoncentrować się na swojej podstawowej działalności, generując wzrost i tworząc nowe miejsca pracy. |
| --- | --- |

3.15.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2018) 321 final.

1

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/121 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/121

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie utworzenia Programu wspierania reform”

(COM(2018) 391 final – 2018/0213 (COD))

(2019/C 62/20)

| Sprawozdawca: | Petr ZAHRADNÍK |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Petr ZAHRADNÍK

| Wniosek o opinię | Parlament Europejski, 14.6.2018
  Rada Unii Europejskiej, 27.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 175 akapit trzeci i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Komisja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 194/3/7 |

Wniosek o opinię

Parlament Europejski, 14.6.2018

Rada Unii Europejskiej, 27.6.2018

Podstawa prawna

Art. 175 akapit trzeci i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Komisja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

3.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

194/3/7

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem odnotowuje i przyjmuje powody uzasadniające utworzenie programu wspierania reform, który powinien zachęcić państwa członkowskie UE do wdrożenia ważnych reform strukturalnych, ukazywać reformy strukturalne jako działania kompleksowe i posłużyć za narzędzie uzupełniające w celu ich realizacji na zasadzie dobrowolności. EKES proponuje, aby w trakcie realizacji reform strukturalnych – wspieranych przez ten program – monitorowano także w państwach członkowskich ich efekty i konsekwencje społeczne. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES opowiada się za silnym związkiem między programem wspierania reform a europejskim semestrem. Jednocześnie Komitet jest przekonany, że powodzenie reform strukturalnych powinno przejawiać się w perspektywie średnioterminowej, również w kontekście ewolucji konwergencji gospodarczej w UE. EKES uważa również, że związek między programem wspierania reform i europejskim semestrem może być jeszcze silniejszy i bardziej bezpośredni niż przewiduje wniosek dotyczący rozporządzenia. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES uważa, że aby pomyślnie uruchomić program wspierania reform i uzyskać oczekiwane korzyści, wskazane byłoby jeszcze lepiej odpowiedzieć na kilka pytań, które wciąż są otwarte i co do których Komisja Europejska nie udzieliła całkowicie jednoznacznych wyjaśnień. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | W kontekście nowej koncepcji wieloletnich ram finansowych UE na lata 2021–2017, zakładającej uzyskanie znacznych synergii między poszczególnymi rozdziałami, EKES jest przekonany, że konieczne jest jeszcze bardziej szczegółowe określenie potencjału programu w sposób pozwalający rzeczywiście uzyskać wspomniane synergie. EKES z zadowoleniem przyjąłby praktyczny podręcznik pozwalający beneficjentom na swobodne orientowanie się wśród możliwości wzajemnych połączeń między rozdziałami przyszłych wieloletnich ram finansowych, zważywszy zwłaszcza na fakt, że chodzi o całkowicie nowy element ich funkcjonowania. W ramach pożądanego wzmocnienia synergii EKES zaleca również, by wykorzystać możliwość bezpośredniego połączenia środków programu z odpowiednim programem operacyjnym w ramach polityki spójności. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES zaleca również wyjaśnienie i dokładniejsze zdefiniowanie warunków oceny powodzenia reform (a więc warunków rzeczywistego wypłacenia środków finansowych w ramach programu). Jednocześnie EKES uważa, że to właśnie w zakresie poszukiwania zgodności co do treści programu reform między wizją Komisji Europejskiej a wizją państw członkowskich zorganizowane społeczeństwo obywatelskie może odgrywać bardzo aktywną rolę. W tym kontekście EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że przewidziano ścisły związek między wspomnianym programem i krajowymi programami reform. W związku z tym zaleca również staranne monitorowanie rozplanowania reform w czasie i skuteczne zajęcie się ryzykiem związanym z pokusą nadużycia. Uważa za wysoce pożądane utworzenie platformy współpracy między państwami członkowskimi w kwestiach dotyczących formy i charakteru reform strukturalnych. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES sądzi, że konieczność przeprowadzenia reform strukturalnych dotyczy nie tylko każdego państwa członkowskiego, ale również UE jako całości, biorąc pod uwagę, że reformy te mają skutki transgraniczne, a często nawet ogólnoeuropejskie. Zważywszy, że zgodnie z założeniami program ma być zarządzany centralnie, EKES ubolewa nad tym, że nie jest możliwe zajęcie się za jego pośrednictwem w szczególności projektami o charakterze strukturalnym, które są ważne dla całej Europy, i zaleca, by rozszerzyć na tego rodzaju reformy o możliwości, jakie daje program. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Komitet nie jest całkowicie przekonany, czy metoda wypłaty a posteriori wsparcia dostarczanego w ramach programu (przy czym przesunięcie w czasie może trwać nawet kilka lat, licząc od wdrożenia reform) stanowi dla państwa członkowskiego wystarczającą motywację, by zaplanować wdrożenie reformy strukturalnej. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Ogólny kontekst wniosku i najważniejsze fakty

| 2.1. | Jedną z największych przeszkód długoterminowych dla większego i bardziej przekonującego wzrostu gospodarczego w UE jest istnienie serii strukturalnych i zakłóceń i braków równowagi, którym zaradzić może ścisłe wdrożenie reform strukturalnych (1). Ostatni kryzys gospodarczy umożliwił jeszcze wyraźniejsze uwydatnienie niektórych z nich. Jednocześnie pozwolił ustanowić kryterium oceny, na ile udane było wdrożenie reform. Aby zagwarantować powodzenie programu, należy też wyciągnąć wnioski z przykładów reform, które okazały się nieskuteczne lub źle przygotowane i przyniosły poważne konsekwencje gospodarcze i społeczne, oraz unikać powielania takich praktyk w przyszłości. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Reformy strukturalne obejmują środki polityki gospodarczej ustanawiające w perspektywie długoterminowej podstawowe parametry struktury gospodarczej oraz odpowiednich ram instytucjonalnych i prawnych. Przyjmują one formę zarówno eliminowania istniejących przeszkód, jak i wdrażania całkowicie nowych elementów instrumentów polityki gospodarczej odzwierciedlających tendencje aktualnych i przyszłych zmian. Kształt i konieczność reform strukturalnych różnią się w poszczególnych państwach UE (2). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Zaproponowany program wspierania reform, dysponujący znacznie większymi środkami finansowymi oraz bardziej rozszerzonym i doprecyzowanym zakresem wsparcia, stanowi przedłużenie instrumentu programu wspierania reformy strukturalnej wdrażanego od 2017 r., głównie w formie pomocy technicznej (3). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Można uznać program wspierania reform za główny wkład budżetu unijnego – w duchu aktualnych innowacji – mający zagwarantować europejską wartość dodaną, zwiększoną elastyczność, synergie pomiędzy wszystkimi rozdziałami budżetu oraz uproszczenie jego procedur. Wkład ten powinien przyjmować formę zwiększonej długoterminowej działalności inwestycyjnej, biorąc pod uwagę, że procedura europejskiego semestru powinna stanowić próbę i punkt odniesienia dla oceny odpowiedniego charakteru reform strukturalnych (4). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Należałoby więc rozpatrywać program wspierania reform nie w odizolowaniu, lecz jako nowy element złożonej mozaiki instrumentów przyszłego budżetu UE, w stosunku do których program powinien wykazywać wysoki stopień synergii, co jest szczególnie ważne dla polityki spójności i Europejskiego Instrumentu Stabilizacji Inwestycji. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ponadto ogłoszenie utworzenia tego programu było częścią w prezentacji, w grudniu 2017 r., nowych instrumentów budżetowych na rzecz stabilnej strefy euro w ramach UE. Niemniej jednak państwa członkowskie strefy euro nie są w żaden sposób faworyzowane we wniosku dotyczącym rozporządzenia w stosunku do państw nienależących do strefy euro, mimo że program powinien stanowić jeden z wariantów kompromisowego rozwiązania w kwestii utworzenia osobnego budżetu dla strefy euro. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Program wspierania reform dysponuje trzema zaproponowanymi narzędziami. Są to:






  — | narzędzie realizacji reform w formie instrumentu wsparcia finansowego (dysponujące przydziałem w wysokości 22 mld EUR), |
| --- | --- | --- |

2.7.

—

narzędzie realizacji reform w formie instrumentu wsparcia finansowego (dysponujące przydziałem w wysokości 22 mld EUR),

| — | instrument wsparcia technicznego (będący bezpośrednim przedłużeniem programu wsparcia reform strukturalnych, dysonujący przydziałem w wysokości 840 mln EUR), |
| --- | --- |

—

instrument wsparcia technicznego (będący bezpośrednim przedłużeniem programu wsparcia reform strukturalnych, dysonujący przydziałem w wysokości 840 mln EUR),

| — | instrument wsparcia konwergencji przeznaczony dla państw niebędących częścią strefy euro (dysponujący 2,16 mld EUR). |
| --- | --- |

—

instrument wsparcia konwergencji przeznaczony dla państw niebędących częścią strefy euro (dysponujący 2,16 mld EUR).

| 2.8. | Głównym celem programu jest wsparcie wysiłków rządów i sektora publicznego państw członkowskich na rzecz opracowania i przeprowadzenia reform strukturalnych. Korzyści, jakie przynosi program, powinny przyczynić się do zrównoważonego wzrostu unijnej gospodarki i wdrożenia europejskiego filaru praw socjalnych, |
| --- | --- |

2.8.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES uważa, że powody wskazane we wniosku, uzasadniające utworzenie programu wspierania inwestycji, są całkowicie zasadne i że zgodnie z tymi powodami praktyczne działanie programu powinno przynieść korzyści. Jednocześnie Komitet jest przekonany, że wniosek stawia wiele pytań, na które nie udzielono całkowicie jasnych odpowiedzi ani wyjaśnień, oraz że niezwykle ważne jest, by udzielić bardziej przekonujących i jednoznacznych odpowiedzi na te pytania przed całkowitym uruchomieniem programu i jego konkretnym działaniem. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES domaga się, aby w sposób bardziej konkretny i zrozumiały przedstawiono sytuacje, w których przejawiają się możliwe synergie, np. w zakresie polityki spójności, do której odnosi się zarówno wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie wieloletnich ram finansowych, jak i wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów dla siedmiu funduszy. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Uzyskanie korzyści, lub wręcz przeciwnie – niepowodzenie danego środka reformy, następuje często dopiero po pewnym odstępie czasu, który z łatwością może przekroczyć zarówno okres trzech lat, wyznaczony na wdrożenie reformy, jak również okres kolejnych pięciu lat, wyznaczony odnośnie do jej trwałości. Komitet jest ciekawy, w jaki sposób program zamierza oceniać powodzenie reform, które mogą korzystać ze wsparcia, ale których skutek może pojawić się dopiero po bardzo długim czasie. W tym kontekście EKES chciałby również wiedzieć, w jaki sposób zostanie rozwiązany ewentualny spór między Komisją Europejską a państwem członkowskim w zakresie określenia, czy propozycja danej reformy jest właściwa oraz czy przeprowadzona reforma zakończyła się sukcesem. W związku z tym EKES zaleca utworzenie platformy współpracy między państwami członkowskimi w kwestiach dotyczących charakteru reform strukturalnych. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES uważa, że zorganizowane społeczeństwo obywatelskie mogłoby w znaczny sposób przyczynić się do uzyskania konsensusu między Komisją Europejską a państwami członkowskimi w zakresie kształtu, jaki mają przyjąć reformy, ponieważ pod wieloma względami jest ono bezstronne, oraz mogłoby dostarczyć obiektywną i merytoryczną opinię. Ponadto jest ono łącznikiem będącym w stanie zapobiegać ewentualnym konfliktom i w razie potrzeby je rozwiązywać. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES odnotowuje deklarowaną korelację z procedurą europejskiego semestru, przy czym uważa, że ten wzajemny związek mógłby mieć jeszcze bardziej bezpośredni charakter. W przypadku narzędzia realizacji reform wspomniana korelacja mogłaby dotyczyć np. określenia przydziału finansowego. EKES odnotowuje fakt, że jedynym kryterium w tej kwestii jest liczba mieszkańców danego państwa członkowskiego. Niemniej jednak Komitet zaleca, by rozpatrzyć również możliwość zastosowania matrycy wielokryteriowej, która uwzględnia stopień konieczności przeprowadzenia reform strukturalnych w warunkach danego państwa członkowskiego. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | We wniosku dotyczącym rozporządzenia wspomniano, że Komisja Europejska czuwa nad tym, by działania wynikające z programu uzupełniały się z innymi programami w ramach przyszłego budżetu UE. EKES zaleca opracowanie bardziej szczegółowego podręcznika wyjaśniającego sposób, w jaki nastąpi wspomniana komplementarność, ponieważ uważa on, że jest to bardzo ważna kwestia z punktu widzenia osiągnięcia efektów synergii w ramach finansowania UE. Komplementarność ta ma znaczenie przede wszystkim w związku ze wspólnymi przepisami dla siedmiu funduszy (a wśród nich przede wszystkim z instrumentami polityki spójności), przy czym zgodność powinna przeważać również w odniesieniu do określenia warunków podstawowych (EKES zaleca, by program najpierw skupił się na ich realizacji w ramach wysiłków reformatorskich). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | EKES ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje zaproponowaną spójność i związek programu z krajowymi programami reform, które państwa członkowskie opracowują w ramach ich obowiązków wynikających z europejskiego semestru i które przedstawiają Komisji Europejskiej. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | EKES ubolewa, że w propozycji programu przewidziano wyłącznie reformy strukturalne związane z konkretnymi potrzebami państw członkowskich i nie uwzględniono reform o zasięgu transgranicznym, a nawet paneuropejskim. Tym bardziej, że z założenia zarządzanie tym programem będzie odbywać się centralnie. Biorąc pod uwagę, że program wymaga niezwykle wysokiego stopnia interakcji ze strony państw członkowskich (które w rzeczywistości zapewniają jego konkretną realizację), nasuwa się pytanie, dlaczego przewiduje się program zarządzany centralnie, a nie program realizowany zgodnie z zasadami zarządzania dzielonego. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | EKES popiera wykaz działań i zobowiązań do reform (art. 6 propozycji wniosku), który przyjmuje z zadowoleniem i uważa za całkowicie reprezentatywną podstawę wyboru środka, który najlepiej sprosta konkretnym warunkom obowiązującym w danym państwie członkowskim. Niemniej jednak w tym kontekście EKES zaleca, aby określono, co w ramach tego programu rozumie się przez reformę strukturalną (5), szczególnie w celu uniknięcia niepotrzebnego pokrywania się jego treści z działaniami reformatorskimi objętymi innymi rozdziałami budżetu UE. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES zgadza się również z listą kryteriów, które państwo członkowskie musi spełnić w ramach programu, by uznano jego zobowiązania do reform (art. 11 propozycji wniosku). |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | EKES wyraża jednak wątpliwości, czy program stanowi prawdziwą zachętę do przeprowadzania reform strukturalnych. Wątpliwości te spowodowane są faktem, iż pomoc może zostać wypłacona po wypełnieniu zobowiązań do reform, nawet trzy lata po przekazaniu decyzji. EKES uważa, że jednorazowe wypłacenie a posteriori pomocy po względnie długim okresie od rozpoczęcia działań reformatorskich nie stanowi zbyt motywującego instrumentu. |
| --- | --- |

3.11.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | Biorąc pod uwagę, że finansowanie pomocy dostarczanej w ramach tego programu nie jest związane z kosztami, jakie stwarzają i jakich wymagają zaproponowane reformy, EKES wskazuje na potrzebę bardzo dokładnego nadzoru ze strony ekspertów kwestii dotyczących akceptacji zobowiązań do reform i końcowej oceny reform strukturalnych z punktu widzenia przestrzegania zasad dyscypliny makroekonomicznej i budżetowej. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES wzywa do wyjaśnienia tezy zawartej we wniosku, według której program powinien kompensować wysokie koszty polityczne, które pojawiają się w perspektywie krótkoterminowej w przypadku niektórych reform strukturalnych i wyeliminować przeszkody związane z tymi reformami. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES zaleca opracowanie bardziej szczegółowych i jednoznacznych zasad w celu oceny zmian reform (art. 13 propozycji wniosku). |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES zaleca, by zwrócić uwagę na rozłożenie reform w czasie, co polega na możliwości dostosowania terminu przeprowadzania reform do uzyskania wsparcia dostarczanego w ramach programu, a także na związany z tym problem pokusy nadużycia. EKES zaleca również, by zwrócić uwagę na ewentualną sytuację, w której w ramach programu mogłyby być wspierane przeprowadzone już reformy. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Wniosek dotyczący rozporządzenia umożliwia przekazanie na ten program części środków przeznaczonych np. na politykę spójności. EKES zaleca, by przewidzieć możliwość transferu, a nawet fuzji w kierunku przeciwnym, za pomocą którego środki programu mogłyby zostać bezpośrednio powiązane z odpowiednimi programami operacyjnymi w ramach polityki spójności. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Co do instrumentu wsparcia technicznego EKES z zadowoleniem przyjmuje bezpośrednią ciągłość z programem wspierania reform strukturalnych i wykorzystanie okazji, by dostosować wsparcie do wysiłków w zakresie reform strukturalnych (w przeciwieństwie na przykład do pomocy technicznej dostarczanej w ramach polityki spójności). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Co się tyczy instrumentu wsparcia konwergencji, EKES zauważa, że niektóre państwa członkowskie UE, które nie należą do strefy euro, są lepiej przygotowane na planie strukturalnym, aby do niego dołączyć, niż niektórzy z jej aktualnych członków. Główna przeszkoda, którą napotykają te państwa członkowskie, nie wynika z powodów ekonomicznych (często państwa te mają szybszy wzrost PKB w związku z wysokim stopniem rzeczywistej konwergencji, modelową dyscypliną budżetową, nadwyżką salda zewnętrznego lub niskim bezrobociem), lecz z powodów politycznych (na które instrument wsparcia konwergencji nie jest w stanie wpływać). |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Co do instrumentu wsparcia konwergencji EKES wzywa również do dokładniejszego wyjaśnienia, czy zobowiązanie do reform w jakikolwiek sposób ma inny charakter w swoich własnych ramach a inny w ramach narzędzia realizacji reform. |
| --- | --- |

4.8.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  EKES w swoich opiniach przyjmuje za punkt wyjścia definicję reform strukturalnych sformułowaną w swej opinii „Realizacja unii gospodarczej i walutowej – następna europejska kadencja” (Dz.U. C 451 z 16.12.2014, s. 10).

1

(2)  Opis powiązania między reformami strukturalnymi a innymi elementami składowymi polityki gospodarczej w kontekście UE przedstawiono w opinii EKES-u w sprawie polityki gospodarczej strefy euro w 2017 r. (opinia dodatkowa) (Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 216) i w opinii w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (2017 r.) (Dz.U. C 173 z 31.5.2017, s. 33).

2

(3)  Zob. opinia EKES-u w sprawie wspierania reform strukturalnych w państwach członkowskich (Dz.U. C 237 z 6.7.2018, s. 53).

3

(4)  Zob. opinia EKES-u „Dokument otwierający debatę dotyczący przyszłości finansów UE” (Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 131).

4

(5)  Zob. ponownie opinia EKES-u w sprawie polityki gospodarczej strefy euro w 2017 r. (opinia dodatkowa) (Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 216) i opinia w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (2017 r.) (Dz.U. C 173 z 31.5.2017, s. 33).

5

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/126 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/126

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia Europejskiego Instrumentu Stabilizacji Inwestycji”

(COM(2018) 387 final – 2018/0212 (COD))

(2019/C 62/21)

| Sprawozdawca: | Philip VON BROCKDORFF |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Michael SMYTH |

Sprawozdawca:

Philip VON BROCKDORFF

Współsprawozdawca:

Michael SMYTH

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 11.6.2018
  Rada, 25.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 175 akapit trzeci i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 196/2/4 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 11.6.2018

Rada, 25.6.2018

Podstawa prawna

Art. 175 akapit trzeci i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

3.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

196/2/4

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES zauważa, że na obecnym poziomie integracji politycznej i społecznej duży budżet centralny w strefie euro jest nierealny. Niemniej jednak proponowany Europejski Instrument Stabilizacji Inwestycji (EISI) ma na celu zwiększenie funkcji stabilizacyjnej krajowych polityk fiskalnych w warunkach wstrząsu asymetrycznego. EKES uważa, że jest to krok w kierunku ściślejszej integracji w strefie euro, który może stanowić próbę zachęcenia państw członkowskich spoza strefy euro do przyjęcia wspólnej waluty. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES rozumie, że EISI różni się od Europejskiego Mechanizmu Stabilności (EMS), który ukształtował się jako fundusz ochronny podczas kryzysu finansowego. Należy jednak dokonać wyraźnego rozróżnienia między tymi dwoma funduszami. Zakres EISI jest znacznie mniejszy, dlatego EKES ma obawy związane z wielkością tego funduszu w przypadku, gdy wstrząs asymetryczny wpływa na co najmniej dwa państwa członkowskie. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Pożyczki udzielane za pośrednictwem EISI zapewnią pewien wzrost inwestycji publicznych w czasie wstrząsów asymetrycznych. EKES przestrzega, że efekty najprawdopodobniej nie będą natychmiastowe. Ożywienie gospodarcze nastąpi dopiero po jakimś czasie, a wszelkie pozytywne efekty będą odczuwalne prawdopodobnie w perspektywie średnio- i długoterminowej. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES zauważa, że przyjęcie bezrobocia jako wyłącznego kryterium uruchamiania wsparcia może sprawić, że instrument stabilizacji nie będzie uruchamiany w najbardziej odpowiednim momencie. EKES sugeruje zatem inne uzupełniające wskaźniki, które zwykle poprzedzają wzrost bezrobocia, przewidując nadejście dużego wstrząsu, dzięki czemu początkowe wsparcie może zostać uruchomione, zanim „duży” wstrząs uwidoczni się w pełni we wskaźniku bezrobocia. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Biorąc pod uwagę, że EISI nie ma charakteru uzupełniającego w stosunku do innych instrumentów finansowych, a mianowicie instrumentu wsparcia bilansu płatniczego i europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej, EKES jest zdania, że korzystanie z niego zmniejszyłoby ogólną zdolność obsługi długu. W związku z tym na Komisji Europejskiej spoczywa obowiązek bieżącego bilansowania kwot pozostałych do spłaty przez zainteresowane państwa członkowskie ze zobowiązaniami warunkowymi. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES nie jest przeciwny sprawowaniu przez Komisję nadzoru nad inwestycjami publicznymi finansowanymi z pożyczek udzielanych za pośrednictwem EISI. Zainteresowane państwo członkowskie powinno jednak mieć wystarczającą swobodę przy określaniu rodzaju wymaganych inwestycji. W związku z tym EKES opowiada się za wypracowaniem równowagi między nadzorem sprawowanym przez Komisję a swobodą uznania danego państwa członkowskiego w zakresie wydatków publicznych. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES wzywa Komisję do zbadania, w jaki sposób mechanizm ubezpieczeniowy służący zapewnieniu stabilizacji makroekonomicznej mógłby funkcjonować w całej UE. Komitet jest zdania, że dobrze przygotowany ogólnounijny system ubezpieczeniowy stanowiący automatyczny stabilizator w sytuacji wstrząsów makroekonomicznych byłby skuteczniejszy niż proponowany EISI. Jeśli w międzyczasie doszłoby do nowego kryzysu gospodarczego i finansowego w UE, EKES opowiada się za skoordynowanym podejściem i zastosowaniem wszystkich odpowiednich instrumentów finansowych, w tym EISI. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Kontekst

| 2.1. | W odniesieniu do kolejnych wieloletnich ram finansowych Komisja Europejska proponuje Europejski Instrument Stabilizacji Inwestycji, którego ogólnym celem jest wzmocnienie unii gospodarczej i walutowej przez powiązanie strefy euro z długoterminowym budżetem Unii. EISI przybrałby formę pożyczek wzajemnych w wysokości do 30 mld EUR gwarantowanych z budżetu UE wraz z dotacją na spłatę odsetek w celu pokrycia kosztów pożyczki. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Dotacje byłyby finansowane z wkładów państw członkowskich odpowiadających określonemu procentowi dochodu pieniężnego przekazywanego krajowym bankom centralnym przez EBC (tzw. seniorat) i gromadzonego za pośrednictwem Funduszu Wsparcia Stabilizacyjnego. Zawarto by umowę międzyrządową w celu obliczania wkładów finansowych państw członkowskich oraz zasad dotyczących ich przekazywania. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Kwota pożyczki, którą kwalifikujące się państwo członkowskie mogłoby otrzymać, byłaby określana za pomocą wzoru opartego na szeregu kryteriów, obejmujących:






  (i) | maksymalny poziom kwalifikujących się inwestycji publicznych, które mogą być objęte wsparciem z EISI; |
| --- | --- | --- |

2.3.

(i)

maksymalny poziom kwalifikujących się inwestycji publicznych, które mogą być objęte wsparciem z EISI;

| (ii) | wzrost stopy bezrobocia; |
| --- | --- |

(ii)

wzrost stopy bezrobocia;

| (iii) | wartość progową definiowaną jako krajowa kwartalna stopa bezrobocia przekraczająca o więcej niż jeden punkt procentowy stopę bezrobocia odnotowaną w tym samym kwartale poprzedniego roku. |
| --- | --- |

(iii)

wartość progową definiowaną jako krajowa kwartalna stopa bezrobocia przekraczająca o więcej niż jeden punkt procentowy stopę bezrobocia odnotowaną w tym samym kwartale poprzedniego roku.

Komisja może jednak zwiększyć wysokość pożyczki z EISI do maksymalnego poziomu kwalifikujących się inwestycji publicznych, które mogą być objęte wsparciem z EISI, w przypadku gdy dane państwo członkowskie doświadcza dużego wstrząsu asymetrycznego o szczególnie dotkliwych skutkach.

| 2.4. | Proponowane rozporządzenie zasadniczo opiera się na kluczowych zasadach solidarności na poziomie UE i odpowiedzialności poszczególnych państw członkowskich. Odniesienia do EISI znalazły się w orędziu o stanie Unii wygłoszonym przez przewodniczącego Komisji Europejskiej w 2017 r. (1), w sprawozdaniu pięciu przewodniczących z czerwca 2015 r. (2), w dokumencie otwierającym debatę w sprawie pogłębienia unii gospodarczej i walutowej z maja 2017 r. (3) oraz w stanowisku Komisji w sprawie dalszego pogłębienia unii gospodarczej i walutowej przedstawionym w grudniu 2017 r. (4). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Oprócz EISI Komisja proponuje również program wsparcia reform mający na celu zapewnienie wsparcia, w razie konieczności, reform gospodarczych we wszystkich państwach członkowskich. Program ten składałby się z trzech elementów: narzędzia ukierunkowanego na realizację reform, wsparcia technicznego oraz instrumentu wsparcia konwergencji służącego wsparciu państw członkowskich spoza strefy euro, które podjęły działania w celu przystąpienia do strefy euro. EKES opracowuje osobną opinię w tej sprawie. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | EISI służy osiągnięciu dwóch podstawowych celów, jakimi są:






  (i) | pomoc w stabilizowaniu inwestycji publicznych w okresach wstrząsów asymetrycznych spowodowanych zmianą warunków gospodarczych, która może w różny sposób wpływać na państwa członkowskie; jak pokazał kryzys finansowy, utrzymanie stabilności inwestycji publicznych podczas kryzysu jest ogromnym wyzwaniem dla krajów, które mają wspólną walutę, takich jak członkowie strefy euro; |
| --- | --- | --- |

2.6.

(i)

pomoc w stabilizowaniu inwestycji publicznych w okresach wstrząsów asymetrycznych spowodowanych zmianą warunków gospodarczych, która może w różny sposób wpływać na państwa członkowskie; jak pokazał kryzys finansowy, utrzymanie stabilności inwestycji publicznych podczas kryzysu jest ogromnym wyzwaniem dla krajów, które mają wspólną walutę, takich jak członkowie strefy euro;

| (ii) | wspieranie ożywienia gospodarczego w okresach wstrząsów gospodarczych w strefie euro oraz w państwach członkowskich uczestniczących w europejskim mechanizmie kursowym (ERM II), które nie mogą już wykorzystywać swojej polityki pieniężnej jako dźwigni pozwalającej dostosować się do wstrząsów. |
| --- | --- |

(ii)

wspieranie ożywienia gospodarczego w okresach wstrząsów gospodarczych w strefie euro oraz w państwach członkowskich uczestniczących w europejskim mechanizmie kursowym (ERM II), które nie mogą już wykorzystywać swojej polityki pieniężnej jako dźwigni pozwalającej dostosować się do wstrząsów.

| 2.7. | Należy pamiętać, że obecne ramy polityki gospodarczej dla strefy euro są nadal niekompletne. Dychotomia polegająca na tym, że polityka pieniężna jest scentralizowana, podczas gdy krajowe polityki fiskalne pozostają zdecentralizowane, może stanowić poważne obciążenie dla państwa członkowskiego, które jest dotknięte wstrząsem asymetrycznym, co pokazały skutki kryzysu finansowego. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | EISI ma zatem na celu uzupełnienie krajowych automatycznych stabilizatorów, gdy stabilizatory takie – zaprojektowane w celu kompensowania wahań w działalności gospodarczej państwa członkowskiego i uruchamiane automatycznie bez wyraźnego działania rządu – mogą zostać uznane za nieskuteczne. Teoretycznie EISI może łagodzić wpływ na gospodarkę wstrząsów gospodarczych o przeważająco wewnętrznym charakterze, a tym samym wspomagać jej ożywienie. EISI mógłby również przyczynić się do zmniejszenia ryzyka rozprzestrzenienia się wstrząsu na inne państwa członkowskie. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | W obliczu kryzysu państwa członkowskie mogą utracić dostęp do rynków finansowych. W takim przypadku dostępny zestaw instrumentów dla państwa członkowskiego dotkniętego wstrząsem obejmuje EMS lub instrument wsparcia bilansu płatniczego. Obecnie jednak nie ma mechanizmu wspierania państwa członkowskiego, jeżeli doświadcza ono wstrząsu asymetrycznego, niekoniecznie jednak tracąc dostęp do rynków kapitałowych. Dlatego też celem EISI jest wypełnienie tej luki przez udzielanie pożyczek zainteresowanemu państwu członkowskiemu. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Aby zwiększyć skuteczność proponowanego mechanizmu, Komisja Europejska proponuje pomiar wstrząsów asymetrycznych za pomocą „dwóch warunków dotyczących bezrobocia”. Mają one zastosowanie, gdy krajowa stopa bezrobocia przekroczy poziom uznawany za normalny, co – jak się uważa – dobrze obrazuje skutki dużego wstrząsu asymetrycznego w danym państwie członkowskim. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Przy udzielaniu pożyczek państwom członkowskim dotkniętym wstrząsami gospodarczymi w mechanizmie tym przyjmuje się, że polityka makroekonomiczna i fiskalna jest prowadzona zgodnie z paktem stabilności i wzrostu – będącym zbiorem reguł służących zapewnieniu utrzymywania przez państwa Unii Europejskiej zdrowych finansów publicznych i koordynowania przez nie swoich polityk fiskalnych – jak również zgodnie z procedurą dotyczącą zakłóceń równowagi makroekonomicznej. Celem tej procedury jest identyfikowanie i korygowanie zakłóceń równowagi makroekonomicznej, które mogłyby negatywnie wpłynąć na stabilność gospodarczą w danym państwie członkowskim, strefie euro lub całej UE, oraz zapobieganie takim zakłóceniom. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Z czasem EISI można uzupełnić (za pośrednictwem Funduszu Wsparcia Stabilizacyjnego) o dodatkowe zasoby finansowe, poza budżetem UE, prawdopodobnie z następujących źródeł: EMS, przyszłego Europejskiego Funduszu Walutowego i dobrowolnego systemu ubezpieczeniowego, który mają ustanowić państwa członkowskie. |
| --- | --- |

2.12.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES zauważa, że na obecnym poziomie integracji politycznej i społecznej duży budżet centralny w strefie euro jest nierealny. EKES konsekwentnie wspiera Komisję w jej dążeniu do promowania unii gospodarczej i walutowej (UGW) i dokończenia jej budowy (5). Jednocześnie wielokrotnie podkreślał swoje obawy dotyczące trwającego braku zaangażowania politycznego ze strony państw członkowskich, które to zaangażowanie ma kluczowe znaczenie dla ukończenia tworzenia UGW (6). Propozycje dotyczące EISI wydają się uwzględniać ten problem i dlatego stanowią swego rodzaju rozwiązanie tymczasowe. Tak więc utrzyma się dychotomiczny podział na scentralizowaną politykę pieniężną i zdecentralizowane krajowe polityki fiskalne. Pozytywnym aspektem wniosku jest to, że Europejski Instrument Stabilizacji Inwestycji ma na celu zwiększenie funkcji stabilizacyjnej krajowych polityk fiskalnych w warunkach wstrząsu asymetrycznego, a jednocześnie osiągnięcie długookresowej stabilności. W tym kontekście EKES uważa, że opiniowany wniosek stanowi krok w kierunku nieco ściślejszej integracji strefy euro i może stanowić próbę zachęcenia państw członkowskich spoza strefy euro do przyjęcia wspólnej waluty. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Proponowany mechanizm zakłada przestrzeganie paktu stabilności i wzrostu przez należyte planowanie budżetu i należytą politykę makroekonomiczną. EKES postrzega to jako próbę połączenia konwergencji fiskalnej z konwergencją pieniężną przez zapewnienie, aby państwa członkowskie przestrzegały kryteriów kwalifikowalności zakładających należyte planowanie budżetu i należytą politykę makroekonomiczną. Oznacza to również, że EISI byłby dostępny tylko dla państw członkowskich spełniających wymogi paktu stabilności i wzrostu, a zatem dla państw członkowskich, które przeprowadziły już reformy strukturalne i dokonały korekt budżetowych. Warunek ten może stanowić motywację dla państw członkowskich do spełnienia wszystkich wymogów paktu stabilności i wzrostu i rozwiania obaw związanych z pokrywaniem wydatków przez państwa członkowskie, które są w trakcie przeprowadzania reform strukturalnych i korekt budżetowych. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | W związku z tym EISI nie spowoduje żadnych „stałych transferów pieniężnych” między państwami członkowskimi należącymi do strefy euro, a rządy będą mogły ubiegać się o wsparcie jedynie pod warunkiem że przestrzegały podstawowych unijnych zasad budżetowych przez poprzednie dwa lata. EKES zauważa jednak, że EISI jest przeznaczony wyłącznie dla państw członkowskich, które prowadzą należytą politykę budżetową i makroekonomiczną, a każda pożyczka byłaby udzielana w wyjątkowych okolicznościach oraz wtedy, gdy wstrząs asymetryczny ujawni się w postaci ponadprzeciętnej stopy bezrobocia. Niemniej jednak, uznając znaczenie dyscypliny rynkowej i fiskalnej, EKES popiera cel dotyczący mechanizmu stabilizacji i przyznaje, że jest to pierwszy krok w kierunku bardziej rozwiniętego mechanizmu stabilizacji. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES zdaje sobie sprawę, że Komisja nie mogła przedstawić ostatecznej listy wstrząsów asymetrycznych, które mogłyby obejmować m.in. kryzys płynnościowy. EKES jest zdania, że właściwą reakcją na kryzys płynnościowy jest program bezwarunkowych transakcji monetarnych opracowany przez Europejski Bank Centralny, uwarunkowany udziałem państwa członkowskiego w programie EMS, a nie EISI. EKES przyznaje, że wyczerpująca lista wstrząsów asymetrycznych nie byłaby właściwa, i jest zadowolony z – przeprowadzonych przez Komisję na podstawie danych historycznych – symulacji makroekonomicznych na temat skuteczności instrumentu stabilizacji jako mechanizmu zapobiegania kryzysom. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES rozumie, że EISI różni się od EMS, który ukształtował się jako fundusz ochronny podczas kryzysu finansowego. EMS, ściślej związany z programem pomocowym, jest obwarowany bardziej uciążliwymi warunkami i dysponuje zdolnością do udzielania pożyczek w wysokości 500 mld EUR. Mogą z niego skorzystać państwa członkowskie, które utraciły zdolność zaciągania pożyczek na rynkach kapitałowych. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Konieczne jest zatem wyraźne rozróżnienie między tymi dwoma funduszami. EISI ma znacznie mniejszy zakres i chociaż jest przeznaczony dla państw członkowskich dowolnej wielkości, EKES jest zdania, że proponowany fundusz w wysokości 30 mld EUR byłby bardziej odpowiedni dla mniejszych państw członkowskich ze strefy euro i spoza niej. W związku z tym EKES wyraża obawy związane z wielkością funduszu w przypadku, gdy wstrząs asymetryczny wpływa na co najmniej dwa państwa członkowskie. Proponowany EISI nie może zatem zostać uznany za ostateczne rozwiązanie dla państw członkowskich borykających się z problemami mającymi jednorazowy charakter, takimi jak klęska ekologiczna, kryzys energetyczny lub lokalny kryzys bankowy. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES przyznaje, że przy stosowaniu przedstawionego wzoru w celu określenia kwoty pożyczki dla kwalifikującego się państwa członkowskiego (członków strefy euro oraz dążących do przyjęcia euro państw uczestniczących w europejskim mechanizmie kursowym) pożyczki stanowiłoby pewien bodziec dla inwestycji publicznych (zakładając, że są to inwestycje o wysokiej jakości) w czasie wstrząsów asymetrycznych, ale wpływ ten najprawdopodobniej nie będzie natychmiastowy. Ożywienie gospodarcze nastąpi dopiero po jakimś czasie, a wszelkie pozytywne efekty będą odczuwalne prawdopodobnie w perspektywie średnio- i długoterminowej. W związku z tym we wniosku należy przyjąć bardziej realistyczne podejście w zakresie zamierzonych celów i możliwych wyników EISI. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES zauważa, że przyjęcie bezrobocia jako wyłącznego kryterium uruchamiania wsparcia może sprawić, że instrument stabilizacji nie będzie uruchamiany w najbardziej odpowiednim momencie. Poza tym warto rozważyć inne uzupełniające wskaźniki, które zwykle poprzedzają wzrost bezrobocia, przewidując nadejście dużego wstrząsu, dzięki czemu początkowe wsparcie może zostać uruchomione, zanim „duży” wstrząs uwidoczni się w pełni we wskaźniku bezrobocia. Może się bowiem okazać, że znaczny wzrost bezrobocia poprzedzają szkody gospodarcze ograniczające zdolności produkcyjne. Na przykład gospodarka doświadczająca gwałtownego spadku wywozu towarów i usług niekoniecznie musi jednocześnie odnotować wzrost bezrobocia. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Zatem cenny byłby instrument, który można uruchomić, zanim objawy w pełni uwidocznią się na rynku pracy. Innymi słowy konieczne jest uzupełnienie kryterium bezrobocia zestawem wskaźników wczesnego ostrzegania, które mogą obejmować zmianę poziomu wywozu towarów i usług oraz zmianę poziomu zapasów, a także innymi wskaźnikami wyprzedzającymi, które jednoznacznie wskazują na wystąpienie wstrząsu gospodarczego. W ten sposób proponowany instrument stabilizacji byłby stosowany w dużo bardziej odpowiednim momencie i byłby znacznie skuteczniejszy. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Ponadto piętnastoletnia średnia stopa bezrobocia, która musi zostać przekroczona w państwie członkowskim, aby kwalifikowało się ono do otrzymania wsparcia, może działać na niekorzyść krajów, które odniosły sukces w ograniczaniu bezrobocia strukturalnego. Krótszy okres, wynoszący np. pięć lat, byłby bardziej odpowiedni. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES zauważa, że zgodnie z wnioskiem zakłada się dla EISI możliwość zaciągania pożyczek na rynkach kapitałowych, a następnie udzielanie pożyczek państwom członkowskim w połączeniu z dotacją na spłatę odsetek w celu pokrycia kosztów pożyczek. Jak wspomniano powyżej, dotacja byłaby finansowana w oparciu o tzw. seniorat i gromadzona za pośrednictwem wkładów krajowych do Funduszu Wsparcia Stabilizacyjnego. EKES jest zdania, że państwa członkowskie muszą z góry wykazać się zaangażowaniem politycznym i finansowym. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Biorąc pod uwagę, że EISI nie ma charakteru uzupełniającego w stosunku do istniejących instrumentów, łączna kwota pożyczek dostępnych dla instrumentu wsparcia bilansu płatniczego, europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej i samego EISI może być ograniczona z powodu braku możliwości równoległego stosowania. Tego rodzaju nowy instrument przynajmniej teoretycznie spowodowałby zmniejszenie zdolności udzielania pożyczek w ramach europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej o kwotę 30 mld EUR, przewidzianą we wniosku dla EISI. W związku z tym na Komisji Europejskiej spoczywa obowiązek bieżącego bilansowania kwot pozostałych do spłaty przez zainteresowane państwa członkowskie ze zobowiązaniami warunkowymi. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | EKES uważa, że EISI i europejski mechanizm stabilizacji finansowej mają nieco podobny zakres. Oba fundusze mają zapewniać wsparcie finansowe państwom członkowskim. Chociaż mają one odrębne warunki kwalifikowalności, EKES przyjmuje, że nadal będą obowiązywać warunki przyjęte dla europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej, co ograniczy do pewnego stopnia skuteczność EISI. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | W odniesieniu do dotacji na spłatę odsetek, z której będą mogły skorzystać państwa członkowskie, EKES jest zdania, że w przypadku kryzysu – przy założeniu, że wszystkie pozostałe czynniki są jednakowe – skutkiem przyznania tej dotacji może być wzrost kosztu spłaty odsetek ze względu na ryzyko, jakie stwarza państwo członkowskie stojące w obliczu kryzysu. To z kolei wpłynęłoby negatywnie na finanse publiczne danego państwa członkowskiego. Skuteczność wysokiej jakości inwestycji publicznych, a tym samym skuteczność samego EISI, ma zatem kluczowe znaczenie dla zmniejszenia każdego ryzyka rynkowego wpływającego na dane państwo członkowskie i ponoszone przez nie koszty zaciągnięcia pożyczki w perspektywie średnio- i długoterminowej. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Ponadto EKES odnosi się do sprawowanego przez Komisję nadzoru nad inwestycjami publicznymi, któremu miałoby podlegać zainteresowane państwo członkowskie zgodnie z wymogami zawartymi we wniosku. Zasadniczo EKES nie jest temu przeciwny, przy czym jest zdania, że zainteresowane państwo członkowskie powinno mieć wystarczającą swobodę przy określaniu rodzaju wymaganych inwestycji, i w związku z tym opowiada się za wypracowaniem równowagi między nadzorem Komisji a swobodą uznania danego państwa członkowskiego w zakresie wydatków publicznych. EKES uważa też, że inwestycje publiczne należy również traktować jako instrument solidarności. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Ponadto EKES odnotowuje, że wniosek Komisji przewiduje udoskonalenie systemu w przyszłości, tzn. opracowanie mechanizmu ubezpieczeniowego służącego wspieraniu stabilizacji makroekonomicznej. W opinii EKES-u jest to równoznaczne z uznaniem ograniczeń samego EISI, a wnioski w ich obecnym kształcie będą musiały zostać uzupełnione o działający na pełną skalę instrument stabilizacji, taki jak ogólnounijny system ubezpieczeniowy, który byłby automatycznym stabilizatorem w sytuacji wstrząsów makroekonomicznych. Jeśli w międzyczasie doszłoby do nowego kryzysu gospodarczego i finansowego w UE, EKES opowiada się za skoordynowanym podejściem i zastosowaniem wszystkich odpowiednich instrumentów finansowych, w tym EISI. |
| --- | --- |

4.10.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  List intencyjny do przewodniczącego Antonio Tajaniego i premiera Jüriego Ratasa, Jean-Claude Juncker, orędzie o stanie Unii, 13 września 2017 r.

1

(2)  Sprawozdanie pięciu przewodniczących „Dokończenie budowy europejskiej Unii Gospodarczej i Walutowej”, 22 czerwca 2015 r.

2

(3)  COM(2017) 291 final.

3

(4)  COM(2017) 821 final.

4

(5)  Zob. np. opinia EKES-u w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro, Dz.U. C 173, 31.5.2017, s. 33, oraz opinia EKES-u w sprawie pogłębienia unii gospodarczej i walutowej do 2025 r., Dz.U. C 81, 2.3.2018 s. 124.

5

(6)  Zob. np. opinia EKES-u w sprawie dokończenia budowy unii gospodarczej i walutowej, Dz.U. C 262 z 25.7.2018, s. 28.

6

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/131 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/131

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

„Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające Program InvestEU”

(COM(2018) 439 final – 2018/0229 (COD))

(2019/C 62/22)

| Sprawozdawca: | Petr ZAHRADNÍK |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Petr ZAHRADNÍK

| Wniosek o konsultację | Rada Unii Europejskiej, 7.9.2018
  Parlament Europejski, 14.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 175 akapit trzeci i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 204/1/3 |

Wniosek o konsultację

Rada Unii Europejskiej, 7.9.2018

Parlament Europejski, 14.6.2018

Podstawa prawna

Art. 175 akapit trzeci i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

3.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

204/1/3

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES przyjmuje z zadowoleniem, że zbiór rozporządzeń dotyczących wieloletnich ram finansowych obejmuje rozporządzenie wzmacniające działania inwestycyjne w UE (które nie osiągnęły poziomu sprzed kryzysu), w tym długoterminowe projekty inwestycyjne istotne z punktu widzenia interesu publicznego, a jednocześnie spełnia kryterium zgodności z zasadą zrównoważonego rozwoju (zgodnie ze zobowiązaniem UE do przestrzegania tej zasady w ramach Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030). EKES pozytywnie ocenia to rozwiązanie, gdyż priorytetowe obszary Programu InvestEU i ramy czasowe ich realizacji w dużej mierze są zgodne z Agendą na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 lub z niej wynikają. Aby program sprawnie funkcjonował, pożądane jest pełne włączenie organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społeczno-gospodarczych. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES docenia starania Komisji Europejskiej o stworzenie parasolowego instrumentu finansowego i zgadza się z jego tematycznym ukierunkowaniem. Jednolite zarządzanie, zwiększona przejrzystość oraz potencjalna synergia zapewniają większe niż obecnie możliwości osiągnięcia zamierzonych efektów. EKES podkreśla, że konieczne jest dokładne testowanie projektów na rynku, by zapewnić adekwatność konkretnych projektów, odpowiednich z punktu widzenia wykorzystania instrumentów finansowych. Sukces tego instrumentu jest w dużym stopniu uzależniony od istnienia dobrze działającego systemu monitorowania. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES docenia fakt, że oprócz wspierania zrównoważonej infrastruktury, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz badań naukowych i innowacji Program InvestEU nakierowany jest również na inwestycje społeczne i umiejętności. Jest to dowodem na to, że inwestycje społeczne mają zasadnicze znaczenie dla przyszłego rozwoju UE. EKES popiera w tym kontekście silne powiązanie Programu InvestEU w dziedzinie inwestycji społecznych i umiejętności ze standardowymi instrumentami finansowania służącymi wspieraniu polityki społecznej, przede wszystkim z Europejskim Funduszem Społecznym i instrumentami wspierania zatrudnienia ludzi młodych, oraz programami na rzecz zatrudnienia i innowacji społecznych z myślą o osiągnięciu maksymalnej stabilności inwestycji w zrównoważoną infrastrukturę społeczną, przedsiębiorstwa społeczne, usługi i ośrodki rozwoju potencjału ludzkiego. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES podkreśla przy tym, że także w ramach Programu InvestEU nie powinno się nie doceniać i zaniedbywać inwestycji społecznych, które powinny zajmować równie ważne miejsce jak inwestycje związane w pierwszym rzędzie z rozwojem i przedsiębiorczością. Spostrzeżenie to wynika między innymi z przedstawionych w grudniu 2017 r. wyników prac grupy zadaniowej wysokiego szczebla ds. inwestycji w infrastrukturę socjalną pod przywództwem Romana Prodiego. Inwestycje publiczne mogą w tym kontekście odgrywać rolę akceleratora inwestycji prywatnych. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ponieważ InvestEU to nowy rodzaj programu, EKES z zadowoleniem przyjmuje możliwość korzystania z konkretnego, przyjaznego użytkownikowi podręcznika w celu określenia odpowiednich rodzajów projektów, wskazania przykładów ich synergii z innymi rozdziałami wieloletnich ram finansowych i zapewnienia właściwego wdrożenia w warunkach państwach członkowskich. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES odnotowuje zakładane pozytywne oddziaływanie Programu InvestEU na rozwój rynków finansowych w państwach członkowskich; podkreśla w tym kontekście, jak ważne jest, by partnerzy wykonawczy posiadali odpowiednie struktury, zwłaszcza na szczeblu lokalnym. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Ogólny kontekst wniosku i najważniejsze fakty

| 2.1. | Niedawny kryzys gospodarczy znacznie ograniczył działalność inwestycyjną w UE, która jeszcze w pełni się nie odnowiła. Dlatego celem wszystkich głównych elementów polityki gospodarczej UE musi być znalezienie sposobów długoterminowego ożywienia inwestycji, w tym tych, które są realizowane w interesie publicznym, włącznie z szerszym włączeniem małych i średnich przedsiębiorstw; należy przy tym respektować głos społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Środki publiczne dostępne na poziomie krajowym i unijnym są niewystarczające do realizacji inwestycji podejmowanych w interesie publicznym; pożądane jest włączenie do tego procesu źródeł kapitału prywatnego zgodnie z zasadami prowadzącymi do realizacji interesu publicznego. Jednym ze sposobów osiągnięcia tego celu jest stworzenie równowagi między zwrotnymi instrumentami finansowymi a instrumentami opartymi na dotacjach z budżetu UE. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Zwrotne instrumenty finansowe wykorzystujące możliwości budżetu UE zarówno na szczeblu centralnym, jak i na szczeblu krajowym, znacznie się rozwinęły, zwłaszcza w odniesieniu do ram finansowych na lata 2014–2020, jednak poziom ich wykorzystania nie jest optymalny. Możliwości poprawy istnieją między innymi, jeśli chodzi o systemowe zharmonizowanie wielkiej liczby nieskoordynowanych ze sobą instrumentów na poziomie centralnym w ramach jednego mechanizmu zarządzania; przykładem takiego działania jest właśnie Program InvestEU. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Program InvestEU można postrzegać jako zasadniczy wkład budżetu UE, w duchu wprowadzanych w nim obecnie innowacji, w zapewnianie europejskiej wartości dodanej, większej elastyczności, synergii między jego poszczególnymi rozdziałami i uproszczenia procesów. Wkład ten powinien w przypadku Programu InvestEU przełożyć się na długotrwałe nasilenie działalności inwestycyjnej (do 2027 r. mają być zmobilizowane inwestycje o łącznej wysokości 650 mld EUR), wzmocnienie roli rynku finansowego, także w odniesieniu do projektów leżących w interesie publicznym, i skuteczniejszą alokację środków z budżetu UE, które dzięki elementowi zwrotności będą z natury poddawane testowi rynkowemu. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Program InvestEU należy zatem postrzegać nie w izolacji, ale jako ważny element złożonej mozaiki instrumentów przyszłego budżetu UE, wyraźnie przynoszącego nowy trend w alokacji wydatków, który w dużym stopniu pomoże w usunięciu tradycyjnego i w dłuższej perspektywie bezużytecznego podziału na płatników netto i beneficjentów netto. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Program InvestEU kontynuuje dotychczas pozytywnie ocenianą praktykę Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) czy planu inwestycyjnego dla Europy i wyraźnie dalej ją rozbudowuje. Zasada progresywności, na której opiera się EFIS, powinna być wykorzystywana przy łączeniu zakresów wszystkich centralnie ustanowionych instrumentów finansowych na poziomie UE. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Program InvestEU obejmuje trzech części:






  — | Fundusz InvestEU, którego głównym celem jest mobilizowanie środków publicznych i prywatnych w celach inwestycyjnych z wykorzystaniem gwarancji z budżetu UE, |
| --- | --- | --- |

2.7.

—

Fundusz InvestEU, którego głównym celem jest mobilizowanie środków publicznych i prywatnych w celach inwestycyjnych z wykorzystaniem gwarancji z budżetu UE,

| — | Centrum Doradztwa InvestEU, które stanowi uzupełnienie funduszu i zapewnia doradztwo ekspertów odnośnie do projektów inwestycyjnych ubiegających się o finansowanie, |
| --- | --- |

—

Centrum Doradztwa InvestEU, które stanowi uzupełnienie funduszu i zapewnia doradztwo ekspertów odnośnie do projektów inwestycyjnych ubiegających się o finansowanie,

| — | portal InvestEU, który stanowi uzupełnienie funduszu i zapewnia łatwo dostępną i przyjazną użytkownikom bazę projektów, łączącą inwestorów i projekty, na które uzyskano wsparcie. |
| --- | --- |

—

portal InvestEU, który stanowi uzupełnienie funduszu i zapewnia łatwo dostępną i przyjazną użytkownikom bazę projektów, łączącą inwestorów i projekty, na które uzyskano wsparcie.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES przyjmuje z zadowoleniem kontynuację i poszerzenie instrumentu finansowego opartego na zasadzie gwarancji, także z uwagi na przyszłą ewolucję budżetu UE w długim okresie i zarządzanie nim. Podstawowe środki przeznaczone na InvestEU w wysokości 15,2 mld EUR są zdaniem EKES-u odpowiednie z punktu widzenia potrzeby wywołania inwestycji w wysokości 650 mld EUR do 2027 r. Podobnie EKES za odpowiednią uznaje łączną wysokość gwarancji, czyli 47,5 mld EUR. Wskaźnik tworzenia rezerw na własne gwarancje UE wynoszący 40 % jest w opinii EKES-u stosowny z punktu widzenia segmentów programu i projektów wybranych do wsparcia w ich ramach. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES uznaje za odpowiedni wybór zawartości segmentów programu dotyczących zrównoważonej infrastruktury, MŚP, badań naukowych, innowacji oraz inwestycji społecznych i umiejętności, w tym także podział całkowitej kwoty gwarancji między te segmenty. Zdaniem EKES-u te dziedziny są najwłaściwsze, jeśli chodzi o intensywne wykorzystanie instrumentów finansowych. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES dostrzega dwie podstawowe korzyści płynące z utworzenia Programu InvestEU, których osiągnięcie nie było możliwe w takim zakresie przy finansowaniu z budżetu UE i wykorzystaniu instrumentów finansowych: dojdzie do połączenia dotychczas rozproszonych programów w jeden program, co wzmocni efekt synergii między nimi, a przy tym zwiększy się nacisk na wydajność wydatkowania środków z budżetu UE dzięki konieczności testowania na rynku. EKES postrzega samo wzmocnienie instrumentu w oparciu o gwarancje jako jedyną w swoim rodzaju okazję do zapewnienia dostatecznych zasobów na realizację inwestycji leżących w interesie publicznym, których nie udałoby się w żadnym wypadku przeprowadzić w ramach dotychczasowych procesów wykorzystywania budżetu UE – dlatego też uważa tę zasadę za bardzo obiecującą w długim okresie. EKES uważa ogólną koncepcję Programu InvestEU za jednoznaczny przejaw europejskiej wartości dodanej. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES pozytywnie ocenia także zakładane główne korzyści płynące z Programu InvestEU, tzn.: stworzenie dostatecznie solidnego instrumentu zdolnego nadal ożywiać działalność inwestycyjną i pomóc utrzymać ją w długim okresie przynajmniej na poziomie sprzed 2009 r.; zwiększenie przejrzystości i efektywności systemu instrumentów finansowych zarządzanych bezpośrednio na poziomie UE oraz zainspirowanie niebezpośrednio do wdrażania instrumentów finansowych na poziomie państw członkowskich (zwłaszcza tych, w których ten sposób wykonywania środków budżetowych nie jest szczególnie skuteczny); zajęcie się prawdziwymi priorytetami rozwojowymi UE i ich realizacja z wykorzystaniem nowoczesnych metod finansowania. EKES uważa również za ważne, że główną wytyczną przy określaniu konkretnej treści wsparcia z Programu InvestEU będą wskaźniki i narzędzia wykorzystywane w ramach europejskiego semestru, w tym zobowiązania państw członkowskich w postaci krajowych programów reform. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | W kontekście poprzedniego akapitu EKES podkreśla znaczenie istnienia dobrze działającego systemu monitorowania, który będzie monitorować kryterium zwrotu w ramach Programu InvestEU i oceniać w ten sposób, na ile udane były inwestycje prywatne i publiczne. Rola inwestycji publicznych prowadzi w tym kontekście do osiągnięcia efektu przyspieszenia (mobilizacji) wraz z osiągnięciem synergii (efekt rozlania) z powiązanymi inwestycjami prywatnymi. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Nakierowanie Programu InvestEU na realizację przekrojowych i pod wieloma względami również transgranicznie ujętych celów, na podstawie uproszczenia, elastyczności, synergii i zwrotności, a przy tym stopniowe przyjmowanie zasady, że budżet UE nie musi konieczne oznaczać dotacji, ale że środki z niego mogą być inwestowane także w inny sposób, jest zgodne z ogólnym podejściem EKES-u i wieloma jego opiniami związanymi z tym tematem. Takie nakierowanie prowadzi do jakościowego przejścia od zwykłego rozdzielania wydatków budżetowych do faktycznych inwestycji dokonywanych w interesie publicznym. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Przyjęcie opisanego podejścia przynosi szersze możliwości zwiększenia całkowitej wielkości wspieranych inwestycji, co nie byłoby możliwe przy stosowaniu tradycyjnych metod. Ponadto mechanizm ten umożliwia włączenie również prywatnych środków finansowych do projektów leżących w interesie publicznym, w szczególności jeżeli istnieje ryzyko niedoskonałości rynku. Istnieje tu luka inwestycyjna, której kapitał prywatny bez odpowiedniej gwarancji publicznej nigdy nie zapełni. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | EKES zaleca, by we wniosku dotyczącym rozporządzenia szerzej i jednoznaczniej opisać i określić konkretne możliwości łączenia poszczególnych zasobów z możliwościami oferowanymi przez Program InvestEU. Możliwości łączenia zasobów to jeden z deklarowanych celów, jednak wobec braku jasnego podręcznika jego realizacja może być utrudniona. Z punktu widzenia budżetu możliwość łączenia różnych źródeł finansowania w ramach jednego projektu powinna działać w obie strony: jako wkład funduszy w ramach zarządzania dzielonego na rzecz Programu InvestEU i jako wkład Programu InvestEU na rzecz krajowych, stworzonych na miarę instrumentów finansowych, wdrażanych w ramach zarządzania dzielonego. Należy włączyć do rozporządzenia odpowiednie przepisy wykonawcze gwarantujące taką elastyczność. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | EKES zaleca również ustanowienie typologii projektów, dla których Program InvestEU będzie odpowiedni, oraz tych, w przypadku których nadal stosowniejsze będzie zastosowanie zasady dotacji (tzn. tych, w których przypadku bezpośredni finansowy zwrot z inwestycji także w dłuższej perspektywie czasowej będzie mało prawdopodobny lub wręcz niemożliwy). |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | W związku z propozycją dotyczącą Programu InvestEU oraz w szerszym kontekście całego spektrum wieloletnich ram finansowych na lata 2012–2027 EKES zaleca, by ocenić doczasowy gospodarczy wpływ EFIS na poszczególne państwa członkowskie, w tym ogólne wykorzystanie środków oraz korzyści osiągnięte dzięki nim. Ocena ta będzie szczególnie ważna, aby Program InvestEU jako nowy instrument w ramach unijnego finansowania mógł być bezpośrednio nakierowany na faktyczne priorytety inwestycyjne i mógł uniknąć niektórych niedoskonałości związanych z doczasowymi sposobami wykorzystywania budżetu UE. Istnieją możliwości włączenia także w tę ocenę podmiotów zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, za których pośrednictwem można zwrócić uwagę na korzyści płynące z europejskich projektów z punktu widzenia dobrobytu i dobrostanu oraz określić te korzyści w zrozumiały sposób. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES przyjmuje z zadowoleniem możliwość dobrowolnego stworzenia w ramach Programu InvestEU modułu ze środków przeznaczonych na przykład na politykę spójności. Ponieważ jest to nowy sposób podziału zasobów, EKES zaleca opracowanie podręcznika z wytycznymi mającymi ułatwić takie działania. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES zwraca uwagę na potrzebę dokładniejszego dostosowania tematycznego zakresu czterech głównych segmentów polityki w ramach Programu InvestEU i bardziej szczegółowej specyfikacji wspieranych działań przedstawionej w załączniku II. Mając na uwadze lepsze praktyczne ukierunkowanie promotorów projektów, EKES zaleca staranniejsze dopracowanie załącznika II, aby osiągnąć większą zgodność jego treści z treścią rozdziału II wniosku dotyczącego rozporządzenia. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES z zadowoleniem przyjąłby wskazanie rozwiązania na wypadek, gdyby gwarancja z budżetu UE z jakichkolwiek powodów nie wystarczała do zapewnienia spodziewanej wielkości inwestycji, lub na wypadek pogorszenia się warunków zwrotu inwestycji z funduszu. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES sądzi, że Program InvestEU stanowi jedną z możliwości rozwoju instytucji rynku finansowego w państwach członkowskich, i dlatego uważa, że bardzo korzystne będzie stworzenie większego pola manewru dla partnerów wykonawczych na poziomie krajowym. W tym kontekście podkreśla potrzebę bardzo starannego, ale niedyskryminującego wyboru tych partnerów, opartego na stosownych wymaganiach związanych z ich kompetencjami, umożliwiającego jednak ich sprawiedliwą i równomierną reprezentację wśród państw członkowskich. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES uważa, że zasadnicze znaczenie ma, by partnerzy wykonawczy byli w stanie przyczyniać się w długim okresie do realizacji celów Programu InvestEU nie tylko poprzez zapewnienie jego sprawnego funkcjonowania, ale także poprzez zdolność wnoszenia własnych zasobów i przyciągania do systemu dalszych inwestorów prywatnych i krajowych inwestorów publicznych, poprzez zapewnienie odpowiedniego zasięgu geograficznego i sektorowego oraz przede wszystkim poprzez zdolność precyzyjnego i całościowego korygowania niedoskonałości rynku i nieoptymalnych sytuacji w zakresie inwestycji. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES wzywa do dokładniejszego wyjaśnienia, w jaki sposób uprzywilejowany partner wykonawczy – Europejski Bank Inwestycyjny – będzie odgrywać swoją rolę, oraz jak zostanie zapewnione, by działania uprzywilejowanego partnera wykonawczego nie prowadziły do zawężania możliwości działania innych partnerów wykonawczych, zwłaszcza tych aktywnych na szczeblu krajowym. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | EKES zaleca, by moduł unijny funduszu faktycznie był ukierunkowany na projekty o zasięgu transgranicznym oraz by w jego ramach zajmować się projektami dotyczącymi niedoskonałości rynku lub nieoptymalnej sytuacji w zakresie inwestycji, których zasięg jest ogólnounijny i które przynoszą wyraźną europejską wartością dodaną. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | EKES z zadowoleniem przyjmuje zatem fakt, że partnerzy wykonawczy mają zajmować się terytorium co najmniej trzech państw członkowskich. Jednocześnie jednak EKES uważa, że możliwe są działania dotyczące specyficznych krajowych i regionalnych potrzeb inwestycyjnych, które powinny być zaspokajane w pierwszej kolejności z modułu danego państwa członkowskiego w ścisłej synergii z pulą środków zagwarantowaną w ramach polityki spójności. W tym kontekście EKES podkreśla znaczenie inwestycji w kapitał ludzki i infrastrukturę społeczną, przyczyniających się do wykorzystywania potencjału wzrostu w długim okresie (uczenie się przez całe życie, sieć usług socjalnych i przystępne cenowo mieszkania) i zapewnienia konkurencyjności systemu gospodarczego UE. |
| --- | --- |

4.8.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/136 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/136

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Budowa silniejszej Europy: rola polityki dotyczącej młodzieży, edukacji i kultury

(COM(2018) 268 final)

„Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie propagowania automatycznego wzajemnego uznawania dyplomów szkół wyższych i świadectw ukończenia szkół średnich oraz efektów uczenia się osiągniętych w okresach nauki za granicą”

(COM(2018) 270 final – 2018/0126 (NLE))

„Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie wysokiej jakości systemów wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem”

(COM(2018) 271 final – 2018/0127 (NLE))

oraz

„Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie kompleksowego podejścia do nauczania i uczenia się języków”

(COM(2018) 272 final – 2018/0128 (NLE))

(2019/C 62/23)

| Sprawozdawca: | Tatjana BABRAUSKIENĖ |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Tatjana BABRAUSKIENĖ

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 18.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Artykuł 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 26.9.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 18.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 117/0/2 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 18.6.2018

Podstawa prawna

Artykuł 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

26.9.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

18.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

117/0/2

1.   Wnioski i zalecenia

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny:

| 1.1. | Z zadowoleniem przyjmuje opiniowaną inicjatywę jako kolejny krok w stronę wdrożenia Europejskiego filaru praw socjalnych, aby zapewnić prawo równego dostępu do wysokiej jakości edukacji, szkoleń i uczenia się przez całe życie o włączającym charakterze. Ma to zasadnicze znaczenie dla dalszej i ściślejszej współpracy między państwami członkowskimi, przy jednoczesnym zapewnieniu ich kompetencji krajowych w dziedzinie kształcenia, szkolenia i uczenia się przez całe życie. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Sądzi, że ta nowa inicjatywa powinna stanowić część długoterminowej wizji polityki UE w sprawie uczenia się przez całe życie i przez całokształt sytuacji życiowych oraz szkoleń w ramach strategii „Europa 2020” i strategicznych ram „ET 2020”, a także przygotowań od kolejnych unijnych strategii. Obejmuje to wizje i strategie kształcenia i szkolenia zawodowego oraz kształcenia dorosłych. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Podkreśla, że edukacja powinna skupiać się przede wszystkim na wszechstronnym uczeniu się, obywatelstwie demokratycznym i wspólnych wartościach europejskich, aby zapewnić pokój, bezpieczeństwo, wolność, demokrację, równość, praworządność, solidarność i wzajemny szacunek, otwarte rynki, zrównoważony wzrost gospodarczy oraz włączenie społeczne i sprawiedliwość społeczną, przy poszanowaniu i wzbogacaniu różnorodności kulturowej oraz wspieraniu poczucia przynależności. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Zaznacza, że rolą edukacji, szkoleń i uczenia się przez całe życie jest przygotowanie i wsparcie młodych ludzi i dorosłych, aby byli odpowiedzialnymi obywatelami demokracji o dużych możliwościach zatrudnienia na wysokiej jakości i produktywnych miejscach pracy, na uczciwych zasadach, wyposażonymi w odpowiednie umiejętności. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Uważa, że europejski obszar edukacji powinien być otwarty dla wszystkich, zachęca zatem rządy do podejmowania kroków na rzecz rzeczywiście włączającego charakteru uczenia się formalnego i pozaformalnego oraz promocji i dowartościowania uczenia się nieformalnego. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Zwraca rządom uwagę na nadal istniejące luki w równym dostępie do wysokiej jakości edukacji wśród dzieci ze środowisk znajdujących się w niekorzystnej sytuacji społeczno-ekonomicznej, zwłaszcza dzieci z grup mniejszości, migrantów, dzieci niepełnosprawnych i mieszkających na obszarach wiejskich w różnych regionach Europy. Podstawowe znaczenie ma to, aby europejski obszar edukacji wspierał integrację migrantów i uchodźców w edukacji i na rynku pracy, ze szczególnym uwzględnieniem walidacji i uznawania ich edukacji, szkoleń oraz doświadczenia zawodowego. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Jest zdania, że osiągnięcie celów tej inicjatywy wymaga stałych krajowych inwestycji w edukację w wysokości powyżej 5 % krajowego PKB oraz wsparcia z dostępnych unijnych instrumentów finansowania, w tym programu Erasmus+ i europejskiego semestru. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Uważa, że stabilne finanse publiczne powinny wspierać uczenie się języków oraz walidację umiejętności językowych zdobytych w sposób pozaformalny i nieformalny jako część europejskich ram kompetencji kluczowych. Uczenie się języków powinno być skierowane do wszystkich, zarówno do osób młodych, jak i dorosłych, oraz wspierać osoby potrzebujące, a także powinno być promowane jako część rodzinnego uczenia się i udoskonalane w ramach uczenia się formalnego i pozaformalnego. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Popiera zawarty we wniosku apel o zwiększenie inwestycji w podstawowe i ustawiczne kształcenie nauczycieli języków, aby rozwiązać problem niewystarczającej liczby wykwalifikowanych nauczycieli języków. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Przyjmuje z zadowoleniem to, że wniosek zmierza do dalszego zachęcania rządów do poprawy dostępu do wysokiej jakości wczesnej edukacji. Ponadto konieczne są działania, aby zapewnić równowagę między życiem zawodowym a prywatnym, tak aby wysokiej jakości i przystępna cenowo wczesna edukacja i opieka nad dzieckiem stanowiły prawo każdego dziecka i każdej rodziny, a także uwzględnienie ważnej roli zdobywania wiedzy w rodzinie, które wzmacnia rolę rodziców oraz przyczynia się do kształcenia dorosłych. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Popiera zawartą we wniosku propozycję, aby pracownicy wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem dysponowali wspierającym środowiskiem pracy. Jest za wspieraniem ich profesjonalizacji, wzywa do zwiększenia atrakcyjności zawodów nauczycielskich, a także do lepszej równowagi płci i równości w tym zawodzie. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Przyznaje, że duże znaczenie ma transgraniczne uznawanie odbytych okresów nauki we wszystkich formach edukacji na szczeblu szkół średnich i wyższych oraz kwalifikacji w ramach kształcenia średniego II stopnia zdobytych w ramach kształcenia i szkoleń zarówno o charakterze ogólnym, jak i zawodowym, które w kraju pochodzenia umożliwiają dostęp do szkół wyższych. Mobilność edukacyjna ma zasadnicze znaczenie dla aktywnego uczestnictwa w społeczeństwie i rynku pracy. Wspierać ją musi zaufanie do programów i kwalifikacji i musi się ona opierać na dobrze rozwiniętych systemach zapewniania jakości. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Zaznacza, że europejskie narzędzia, instrumenty i zasady związane ze szkolnictwem wyższym i kształceniem zawodowym muszą się wzajemnie uzupełniać i wspierać (ERK, ECVET, EQAVET, EQAR itp.), natomiast zasada efektów uczenia się powinna zostać w pełni wdrożona w Europie, aby objąć automatyczne uznawanie mobilności edukacyjnej w Europie. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Podkreśla, że ta inicjatywa powinna też skupiać się na uznawaniu uczenia się formalnego, pozaformalnego i nieformalnego za granicą oraz doceniać rolę zainteresowanych stron, partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego w uznawaniu efektów uczenia się i roli personelu doradczego we wspieraniu tego procesu; zachęca grupę doradczą ds. europejskich ram kwalifikacji i Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (Cedefop) do udoskonalenia europejskiego spisu dotyczącego walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego oraz europejskich wytycznych dotyczących walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego jako norm jakości dla rządów, partnerów społecznych i zainteresowanych stron, aby poprawić proces walidacji. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Podkreśla, że osiągnięcie wysokiej jakości, włączającej wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem, poprawa jakości uczenia się języków i wzajemne uznawanie świadectw ukończenia szkoły średniej wymagają porozumienia na wszystkich szczeblach między rządami, pracodawcami i związkami zawodowymi w ramach skutecznego dialogu społecznego, z udziałem innych zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

1.15.

2.   Kontekst polityczny

| 2.1. | Główna odpowiedzialność za politykę dotyczącą edukacji i kultury spoczywa na państwach członkowskich. Jednak od lat UE odgrywa ważną rolę uzupełniającą w tym zakresie, zgodnie z art. 165 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Wykorzystanie w pełni potencjału edukacji i kultury jako sił napędowych tworzenia miejsc pracy, wzrostu gospodarczego i sprawiedliwości społecznej, a także jako sposobu na doświadczenie europejskiej tożsamości w całej jej różnorodności, leży we wspólnym interesie wszystkich państw członkowskich. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Europejski filar praw socjalnych został ogłoszony na Szczycie Społecznym w Göteborgu w listopadzie 2017 r. Obejmuje on równy dostęp do edukacji, szkoleń i uczenia się przez całe życie, zgodnie z komunikatem Komisji COM(2017) 673. Doprowadziło to do przyjęcia konkluzji Rady Europejskiej z dnia 14 grudnia 2017 r., w których wezwano państwa członkowskie, Radę i Komisję do postępów pracach nad programem omawianym w Göteborgu. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Tzw. pierwszy pakiet w sprawie europejskiego obszaru edukacyjnego zaproponowano w zaleceniu Rady COM(2018) 23 (przyjętym w dniu 22 maja 2018 r.), na podstawie ogłoszonej w 2015 r. przez ministrów edukacji deklaracji paryskiej w sprawie promowania – poprzez edukację – postaw obywatelskich oraz wspólnych wartości, którymi są wolność, tolerancja i niedyskryminacja. Pakiet ten został zapowiedziany w komunikacie Komisji COM(2016) 379 z dnia 14 czerwca 2016 r. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | W dniu 22 maja Komisja opublikowała drugi pakiet edukacyjny, obejmujący dalsze propozycje dotyczące utworzenia europejskiego obszaru edukacyjnego do 2025 r. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Niniejsza opinia EKES-u dotyczy drugiego pakietu edukacyjnego odnoszącego się do dalszych wyzwań, którym należy stawić czoła, aby osiągnąć wysokiej jakości, włączający europejski obszar edukacyjny obejmujący uczenie się języków, automatyczne uznawanie nauki na poziomie szkoły średniej i wysokiej jakości wczesną edukację. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES jest zdania, że ustanowienie europejskiego obszaru edukacji w celu pogłębienia współpracy między państwami członkowskimi przy jednoczesnym zagwarantowaniu, by edukacja, szkolenia i uczenie się przez całe życie należały do kompetencji władz krajowych, stanowi kluczową strategię odpowiedzi na rozwój społeczny, gospodarczy, demograficzny, środowiskowy i technologiczny oraz wspieranie tego rozwoju, aby osiągnąć konkurencyjną integrację Europy jako potęgi gospodarczej na świecie przy jednoczesnym zapewnieniu silnego wymiaru społecznego. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Inicjatywa ta stanowi znakomity kolejny krok w kierunku wdrożenia Europejskiego filaru praw socjalnych, aby zapewnić prawo równego dostępu do wysokiej jakości, włączającego kształcenia ogólnego i zawodowego, a także do poradnictwa ogólnego i zawodowego przez całe życie (1), zgodnie z komunikatem Komisji COM(2017) 673 ogłaszającym ustanowienie europejskiego obszaru edukacji. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES podkreśla, że naszym wspólnym celem jest, aby edukacja skupiała się na kształceniu, szkoleniach i uczeniu się przez całe życie o wszechstronnym charakterze, ze szczególnym uwzględnieniem obywatelstwa demokratycznego oraz wspólnych wartości europejskich i tożsamości europejskiej, aby zapewnić pokój, bezpieczeństwo, wolność, demokrację, równość, praworządność, solidarność i wzajemny szacunek, zrównoważony wzrost oraz włączenie społeczne i sprawiedliwość społeczną, przy poszanowaniu i wzbogacaniu różnorodności kulturowej oraz poczucia przynależności do UE. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES podkreśla kluczową rolę edukacji, szkoleń i uczenia się przez całe życie w przygotowaniu młodych ludzi i dorosłych do roli obywateli demokracji i pracowników zatrudnionych na uczciwych zasadach w wysokiej jakości miejscach pracy. Jest zdania, że europejski obszar edukacji powinien być też otwarty dla wszystkich, ze szczególnym uwzględnieniem równości płci, oraz skłaniać rządy do działań w celu osiągnięcia prawdziwie włączającego charakteru uczenia się formalnego, nieformalnego i pozaformalnego, przy jednoczesnym poszanowaniu Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | W związku z tym, przypominając własną opinię (2), EKES uznaje, że w ramach europejskiego obszaru edukacji należy też zasugerować rządom, jak aktywnie wspierać integrację migrantów i uchodźców w edukacji i na rynku pracy, ze szczególnym uwzględnieniem walidacji i uznawania ich edukacji, szkoleń i doświadczenia zawodowego. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Systemy edukacji i szkoleń wymagają czasu na reformy i dostosowania. EKES sądzi, że ta nowa inicjatywa powinna stanowić z jednej strony część długoterminowej wizji polityki UE w sprawie edukacji, szkoleń i uczenia się przez całe życie, zwanej europejskim obszarem uczenia się przez całe życie, w ramach strategii „Europa 2020” i strategicznych ram „ET 2020”, a także przygotowanie do kolejnych unijnych strategii. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Aby zapewnić wysokiej jakości inkluzywną wczesną edukację i opiekę nad dzieckiem, poprawić nauczanie języków i wzajemne uznawanie świadectw ukończenia szkoły średniej, trzeba przedyskutować te inicjatywy na wszystkich szczeblach między rządami, pracodawcami i związkami zawodowymi w ramach skutecznego dialogu społecznego, a przede wszystkim z nauczycielami i innymi pedagogami, rodzicami, doradcami i uczniami, ale także z organami wspólnotowymi oraz organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | EKES widzi inicjatywę „Europejskie szkoły wyższe” jako oddolny proces motywujący uniwersytety do budowania sieci w celu tworzenia studiów wspólnych, wspierania mobilności studentów i ułatwiania uczenia się języków. Przypominając swoją własną opinię (3), zachęca do uwzględniania włączenia społecznego i różnorodności przy tworzeniu sieci nauczycieli, pracowników naukowych i studentów oraz do otwarcia możliwości tworzenia sieci dla wszystkich uniwersytetów uczestniczących w procesie bolońskim. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Co do idei europejskiej legitymacji studenckiej, EKES zaleca, aby ta inicjatywa była oparta na stosowanym z powodzeniem systemie legitymacji studenckich i służyła aktualizacji już wydanych legitymacji. Przypomina własną opinię (4), w której zaznaczał, że należy jasno określić wartość dodaną ewentualnej nowej legitymacji, która musi uzupełniać te już istniejące. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Osiągnięcie celów europejskiego obszaru edukacyjnego wymaga stałych krajowych inwestycji w edukację w wysokości powyżej 5 % krajowego PKB oraz wsparcia z unijnych instrumentów finansowania w ramach nowych WRF, zwłaszcza programu Erasmus+ i EFIS. EKES pragnie, by przyszły program Erasmus+ i przyszła strategia na rzecz młodzieży wśród swoich priorytetów obejmowały wszechstronną i włączającą edukację, szkolenie i uczenie się przez całe życie. Z zadowoleniem przyjmuje rolę europejskiego semestru we wspieraniu reform strukturalnych w celu poprawy polityki edukacyjnej zgodnie z tą inicjatywą. |
| --- | --- |

3.10.

3.11.   Lepsze nauczanie i uczenie się języków

| 3.11.1. | EKES jest zdania, że inicjatywa ta ma zasadnicze znaczenie, ponieważ poziom biegłości językowej wśród uczniów kończących obowiązkową edukację jest zazwyczaj niski, a między państwami członkowskimi istnieją znaczne różnice w tym zakresie (5). Wraz z rosnącym poziomem wewnątrzeuropejskiej mobilności oraz bezprecedensową liczbą dzieci w wieku szkolnym przyjeżdżających z państw trzecich i posługujących się różnymi językami musimy zawczasu ponownie rozważyć związane z tym wyzwania i szanse, tak aby uczynić wielojęzyczność prawdziwym atutem UE. Różne języki powinny być traktowane na równi, należy zatem wspierać uczenie się zarówno języków UE, jak i tych spoza UE. |
| --- | --- |

3.11.1.

| 3.11.2. | Szkoły potrzebują wsparcia, aby tworzyć wielojęzyczne środowisko edukacyjne, starając się znaleźć właściwą równowagę między nauczaniem języków obcych a wysokim poziomem umiejętności czytania i pisania oraz rozwijaniem umiejętności komunikacyjnych w językach ojczystych. Zintegrowane kształcenie przedmiotowo-językowe może promować mobilność i integrację. Bardziej efektywne wykorzystanie narzędzi cyfrowych i internetowych w uczeniu się języków ma zasadnicze znaczenie. Wymaga ono zapewnienia jakości i certyfikacji tych narzędzi oraz ich dostępności, wsparcia i opłacalności dla wszystkich, uwzględniając fakt, że niektórzy mogą potrzebować wsparcia, aby móc opłacić, wybrać i użytkować odpowiednie narzędzia z korzyścią dla siebie. |
| --- | --- |

3.11.2.

| 3.11.3. | EKES przyjmuje z zadowoleniem zwrócenie uwagi na uczenie się języków z perspektywy wspierania wzajemnego zrozumienia i mobilności, a zatem obywatelstwa europejskiego. 64 mln dorosłych o niskich kwalifikacjach musi udoskonalić swoje podstawowe umiejętności, w tym językowe (6), aby móc być aktywnymi obywatelami Unii, utrzymać miejsca pracy oraz poprawić swoje perspektywy zatrudnienia. Uczenie się języków stwarza dla jednostek szanse osobiste i zawodowe, a społeczeństwu zapewnia większą świadomość kulturową jego członków, wzajemne zrozumienie i spójność społeczną, natomiast przedsiębiorstwom – pracowników o kompetencjach językowych i międzykulturowych, którzy pomagają im odnosić sukces i rozwijać się na globalnych rynkach. |
| --- | --- |

3.11.3.

| 3.11.4. | Nauka języków powinna być skierowana do wszystkich i wspierać potrzebujących, wymaga też udoskonalenia w ramach kształcenia formalnego, pozaformalnego i nieformalnego oraz wdrożenia jako część europejskich ram kompetencji kluczowych i wsparcia ze strony stabilnych finansów publicznych. |
| --- | --- |

3.11.4.

| 3.11.5. | W wytycznych dotyczących zatrudnienia z 2018 r. (7) zawarto propozycję, zgodnie z którą „należy promować mobilność osób uczących się i pracujących, tak aby wzmacniać umiejętności zwiększające zdolność zatrudnienia i w pełni wykorzystać potencjał europejskiego rynku pracy”. Brak kompetencji językowych może być uznawany za podstawową przeszkodę w mobilności. EKES podkreśla, że wniosek powinien uwzględniać także uczących się, którzy już ukończyli obowiązkową edukację, oraz zwraca szczególną uwagę na naukę języków dla wszystkich, od osób młodych po emerytów, ze szczególnym uwzględnieniem kształcenia zawodowego podstawowego oraz ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego, szkolnictwa wyższego i kształcenia osób dorosłych. |
| --- | --- |

3.11.5.

| 3.11.6. | Polityka w zakresie nauki języków powinna być ukierunkowana na nauczanie uczenia się przez działanie, przez wymiany studenckie, wolontariat i inne działania, takie jak Europejski Korpus Solidarności, wspierane przez obecne i przyszłe programy Erasmus+. |
| --- | --- |

3.11.6.

| 3.11.7. | Niedobór wykwalifikowanych nauczycieli języków w istocie stanowi poważny problem, a EKES przyjmuje z zadowoleniem zawarty we wniosku apel o zwiększenie inwestycji we wstępne i ustawiczne kształcenie nauczycieli języków, aby mogli oni spełnić wymogi dotyczące kwalifikacji zawodowych poszczególnych państw UE. |
| --- | --- |

3.11.7.

3.12.   Wysokiej jakości systemy wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem

| 3.12.1. | Cel strategii „ET 2020” dotyczący udziału 95 % dzieci w wieku od 4 lat do osiągnięcia przez nie wieku obowiązku szkolonego w systemie wczesnej edukacji i opieki został już prawie osiągnięty. Jednak nadal 17 mln spośród ponad 32 mln dzieci poniżej wieku obowiązku szkolnego w UE nie ma dostępu do tego typu usług. Poza tym nadal istnieją luki w równym dostępie dla dzieci ze środowisk znajdujących się w niekorzystnej sytuacji społeczno-ekonomicznej, zwłaszcza dzieci z grup mniejszości, migrantów, dzieci niepełnosprawnych i mieszkających na obszarach wiejskich i w różnych regionach Europy. |
| --- | --- |

3.12.1.

| 3.12.2. | EKES przyjmuje z zadowoleniem to, że wniosek zmierza do dalszego zachęcania rządów do poprawy dostępu do wczesnej edukacji i jej jakości. Potrzebne są jednak dalsze starania, aby zadbać o to, by wysokiej jakości i przystępna cenowo wczesna edukacja i opieka nad dzieckiem stanowiły prawo każdego dziecka i każdej rodziny. Wysokiej jakości usługi odgrywają zasadniczą rolę w poprawianiu wyników edukacyjnych, w tym w rozwoju kompetencji społecznych. Udział we wczesnej edukacji i opiece nad dzieckiem wysokiej jakości prowadzi do lepszego opanowania umiejętności podstawowych oraz stanowi silne narzędzie zapobiegające wczesnemu kończeniu nauki. |
| --- | --- |

3.12.2.

| 3.12.3. | Komisja podkreśla, że jej wniosek jest wysoce spójny z innymi politykami Unii. EKES w szczególności docenia jego związek z wnioskiem dotyczącym dyrektywy w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów (8), uznając potrzebę zapewniania wysokiej jakości formalnych usług opieki w całej Europie. EKES popierał ich wzajemne oddziaływanie w wielu opiniach, ponieważ służy ono zwiększaniu udziału kobiet w rynku pracy i ogranicza nieuzasadnioną lukę płacową oraz uwzględnia ważną rolę rodzinnego uczenia się, które wzmacnia rolę rodziców i wspiera kształcenie osób dorosłych. |
| --- | --- |

3.12.3.

| 3.12.4. | Pracownicy sektora wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem powinni otrzymywać wsparcie wspomagające ich profesjonalizację i budować środowisko pracy sprzyjające rozwojowi. Kształcenie wstępne i ustawiczny rozwój zawodowy pracowników sektora wczesnej edukacji powinny być na wysokim poziomie oraz odpowiadać potrzebom nauczycieli i dzieci, a także obejmować kwestie takie jak sposoby zapewniania włączenia społecznego czy uczenie wartości demokratycznych. |
| --- | --- |

3.12.4.

| 3.12.5. | Według OECD (2015 r.) (9) w środowisku nauczycieli jest znaczące zachwianie równowagi płci, ponieważ kobiety stanowią 7 na 10 nauczycieli. W państwach OECD (2015 r.) 97 % nauczycieli na poziomie przedszkolnym i 83 % nauczycieli na poziomie szkoły podstawowej stanowią kobiety, tymczasem w szkolnictwie wyższym stanowią one odsetek tylko 43 %. Nierównowaga płci wśród nauczycieli oraz przyciągnięcie większej liczby mężczyzn do zawodów nauczycielskich, tak by zapewnić męskie wzorce w sektorze wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem, to kwestie, które wciąż wymagają podjęcia pilnych działań. Przy tym istniejący brak równowagi płci wiąże się także z obecnym statusem, warunkami pracy i wynagrodzenia nauczycieli w tym sektorze. |
| --- | --- |

3.12.5.

3.13.   Automatyczne wzajemne uznawanie dyplomów i okresów nauki za granicą

| 3.13.1. | EKES przyjmuje z zadowoleniem to, że celem inicjatywy jest zapewnienie, by w przypadku każdego studenta, ucznia zawodu lub ucznia, który uczył się za granicą, czy to w celu uzyskania kwalifikacji, czy też w ramach mobilności edukacyjnej, automatycznie uznawano nabyte w trakcie tej nauki doświadczenia do celów dalszej nauki. Mobilność edukacyjna sprzyja rozwijaniu kompetencji i nabywaniu doświadczeń, które są kluczowe dla aktywnego udziału w społeczeństwie i rynku pracy, oraz należy ją wspierać przez promowanie zaufania do programów studiów i kwalifikacji. |
| --- | --- |

3.13.1.

| 3.13.2. | EKES podkreśla, że duże znaczenie ma transgraniczne uznawanie odbytych okresów nauki w ramach edukacji na szczeblu szkół średnich i wyższych oraz kwalifikacji uzyskanych w ramach kształcenia średniego II stopnia, które w kraju pochodzenia umożliwiają dostęp do szkół wyższych. Pozwoliłoby to uniknąć powtarzania całego roku lub okresu nauki szkolnej. |
| --- | --- |

3.13.2.

| 3.13.3. | EKES podkreśla, że inicjatywa ta powinna też skupiać się na uznawaniu uczenia się formalnego, pozaformalnego i nieformalnego za granicą oraz doceniać rolę zainteresowanych stron, partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego w uznawaniu efektów studiów i uczenia się (10). W związku z tym przypomina ważną rolę zalecenia Rady z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego oraz dalszego udoskonalania krajowych systemów walidacji. EKES zachęca grupę doradczą ds. europejskich ram kwalifikacji i Cedefop do udoskonalenia europejskiego spisu dotyczącego walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego (11) oraz europejskich wytycznych dotyczących walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego (12) jako norm jakości dla rządów, partnerów społecznych i zainteresowanych stron, aby poprawić proces walidacji. Należy poświęcić szczególną uwagę zrozumieniu koniecznych warunków, synergii i korzyści wynikających z poprawy koordynacji walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego z usługami poradnictwa i doradztwa (13). |
| --- | --- |

3.13.3.

| 3.13.4. | Drożność i zaufanie między kształceniem zawodowym i wyższym pozostają wyzwaniem, zarówno między różnymi państwami, jak i w ramach jednego państwa. Kształcenie akademickie i zawodowe należy traktować jako równie wartościowe. Europejskie narzędzia, instrumenty i zasady związane ze szkolnictwem wyższym i kształceniem zawodowym muszą się wzajemnie wspierać (EQF, ECVET, EQAVET, EQAR itp.), natomiast zasada efektów uczenia się powinna zostać w pełni wdrożona, aby objąć automatyczne uznawanie mobilności edukacyjnej w Europie. |
| --- | --- |

3.13.4.

Bruksela, dnia 18 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 173 z 31.5. 2017, s. 1.

1

(2)  Dz.U. C 264 z 20.7. 2016, s. 19.

2

(3)  Dz.U. C 71 z 24.2. 2016, s. 11.

3

(4)  Dz.U. C 132 z 3.5. 2011, s. 55.

4

(5)  Eurydice: Key Data on Teaching Languages at School in Europe – 2017 [Kluczowe dane o nauczaniu języków obcych w szkołach w Europie za rok 2017].

5

(6)  Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (2017). „Investing in skills pays off: The economic and social cost of low-skilled adults in the EU” [Inwestowanie w umiejętności jest opłacalne. Społeczne i gospodarcze koszty związane z nisko wykwalifikowanymi osobami dorosłymi w UE]. Luksemburg: Urząd Publikacji. Opracowanie Cedefopu nr 60.

6

(7)  https://ec.europa.eu/info/publications/2018-european-semester-employment-guidelines_en.

7

(8)  COM(2017) 253 final – 2017/085 (COD).

8

(9)  OECD: Education at a Glance, 2017 [OECD: Edukacja w skrócie].

9

(10)  Dz.U. C 13 z 15.1. 2016, s. 49.

10

(11)  http://www.cedefop.europa.eu/en/events-and-projects/projects/validation-non-formal-and-informal-learning/european-inventory.

11

(12)  http://www.cedefop.europa.eu/en/publications-and-resources/publications/3073.

12

(13)  Cedefop (oczekiwana publikacja), Validation of non-formal and informal learning and career guidance [Walidacja pozaformalnego i nieformalnego uczenia się i doradztwo zawodowe].

13

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/142 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/142

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Angażowanie, łączenie i wzmacnianie pozycji osób młodych: nowa strategia UE na rzecz młodzieży«”

(COM(2018) 269 final)

(2019/C 62/24)

| Sprawozdawca: | Michael McLOUGHLIN |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Adam ROGALEWSKI |

Sprawozdawca:

Michael McLOUGHLIN

Współsprawozdawca:

Adam ROGALEWSKI

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 18.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 165 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 26.9.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 18.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 116/4/2 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 18.6.2018

Podstawa prawna

Art. 165 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

26.9.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

18.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

116/4/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje strategię UE na rzecz młodzieży na lata 2019–2027 (zwaną dalej „strategią”), a w szczególności utworzenie w jej ramach stanowiska unijnego koordynatora ds. młodzieży. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Komitet uważa, że z uwagi na jej międzysektorowy charakter strategia powinna być ściślej powiązana z istniejącymi programami UE, takimi jak Erasmus+, gwarancja dla młodzieży i Europejski Korpus Solidarności. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES jest zdania, że strategia powinna skupić się na następujących trzech celach, jeśli ma przynieść oczekiwane rezultaty:






  — | należy przyjąć podejście międzysektorowe i spojrzeć na młodych ludzi oraz na ich potrzeby i prawa w sposób holistyczny, |
| --- | --- | --- |

1.3.

—

należy przyjąć podejście międzysektorowe i spojrzeć na młodych ludzi oraz na ich potrzeby i prawa w sposób holistyczny,

| — | nowy unijny koordynator ds. młodzieży powinien przede wszystkim kierować pracami międzysektorowymi i zajmować wyższe stanowisko, |
| --- | --- |

—

nowy unijny koordynator ds. młodzieży powinien przede wszystkim kierować pracami międzysektorowymi i zajmować wyższe stanowisko,

| — | należy uwzględnić politykę UE na rzecz młodzieży w procesie europejskiego semestru, aby skupić się bardziej na wynikach, zwłaszcza w obszarach międzysektorowych. |
| --- | --- |

—

należy uwzględnić politykę UE na rzecz młodzieży w procesie europejskiego semestru, aby skupić się bardziej na wynikach, zwłaszcza w obszarach międzysektorowych.

| 1.4. | EKES uważa, że zakres strategii należy rozszerzyć o działania mające na celu ochronę, wspieranie i wyposażenie młodych ludzi w prawa, wiedzę i umiejętności pozwalające im stawić czoła globalnym wyzwaniom, takim jak digitalizacja, zmiana klimatu i wzrost populizmu. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES zaleca, by strategia odzwierciedlała wysokie aspiracje dotyczące prac międzysektorowych odnoszących się do innych odpowiednich obszarów polityki UE, w tym do zatrudnienia, edukacji, zdrowia, migracji i równości. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Komitet zaleca, aby w strategii zwrócić większą uwagę na kwestie związane z zatrudnieniem, które dotyczą osób młodych, zwłaszcza w ramach dyskusji na temat przyszłości pracy, a także na inne kwestie społeczne, takie jak zdrowie psychiczne, równość i edukacja. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES zgadza się z Komisją, że strategia powinna promować demokrację, ale uważa, że powinna również promować szersze zaangażowanie obywatelskie, w tym udział w głosowaniu, wolontariat, organizacje pozarządowe kierowane przez ludzi młodych, demokrację w miejscu pracy i dialog społeczny. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Komitet jest przekonany, że wspieranie zaangażowania młodzieży w procesy decyzyjne powinno wykraczać poza jednorazowe wydarzenia. Ponadto rozwijając dalej dialog z młodzieżą, należy zwiększyć rolę młodzieżowych organizacji wolontariackich i krajowych rad młodzieży oraz wykorzystać dodatkowe możliwości. Instytucje UE powinny przejąć inicjatywę w tym zakresie, a EKES powinien znaleźć się w czołówce instytucji zwiększających zaangażowanie młodzieży na szczeblu UE. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Należy zachęcać do zwiększania wydatków na prace z młodzieżą oraz do długoterminowych inwestycji w usługi publiczne, zwłaszcza w przypadku cięć w tych usługach. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Strategia musi odzwierciedlać podejście oparte na prawach i w stosownych przypadkach opierać się na przykład na Konwencji ONZ o prawach dziecka. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | W strategii należy poświęcić więcej uwagi młodym kobietom i dziewczętom, młodym osobom LGBTIQ+, młodym osobom niepełnosprawnym oraz młodym migrantom i uchodźcom. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Należy wymagać od państw członkowskich równania do wyższych standardów w odniesieniu do polityki na rzecz młodzieży, a do ułatwienia tego powinny być wymagane plany krajowe obejmujące podobne obszary. Aby osiągnąć ten cel, należy wzmocnić proces opracowywania wskaźników rozpoczęty w ostatniej strategii. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | EKES sugeruje, że Europejski Portal Młodzieżowy powinien wykorzystywać jak najwięcej narzędzi internetowych w odniesieniu do bieżącego zaangażowania młodzieży. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | EKES przyjmuje z zadowoleniem konkretną nową strategię UE na rzecz młodzieży, ale jednocześnie zdecydowanie zaleca włączanie problematyki młodzieży do prac wszystkich dyrekcji generalnych (DG) Komisji Europejskiej. |
| --- | --- |

1.14.

2.   Kontekst

| 2.1. | Proponowana strategia stanowi trzecie ramy zaproponowane przez UE w celu skupienia się na młodej populacji w Europie. Nowa strategia koncentruje się na trzech obszarach działania, tj. angażowaniu, łączeniu i wzmacnianiu pozycji osób młodych, w odróżnieniu od ośmiu obszarów działań w ramach strategii UE na rzecz młodzieży na lata 2010–2018: zatrudnienie i przedsiębiorczość, włączenie społeczne, uczestnictwo, kształcenie i szkolenie, zdrowie i dobrostan, wolontariat, młodzież i świat, kreatywność i kultura. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Najważniejsze zmiany w nowej strategii obejmują: utworzenie unijnego koordynatora ds. młodzieży, zastąpienie usystematyzowanego dialogu z młodzieżą dialogiem z młodzieżą na szczeblu UE oraz przekształcenie szeregu dotychczasowych celów w szerzej zakrojone cele o charakterze międzysektorowym służące otwarciu kanałów komunikacji między osobami młodymi i decydentami. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Podobnie jak w poprzednich strategiach gwarancja dla młodzieży nie została uwzględniona w samej strategii i jest częścią Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | W dziedzinie objętej strategią wiele inicjatyw realizowanych jest zarówno na szczeblu krajowym, jak i na poziomie UE. Znaczące prace realizowane są w ramach programu Erasmus+, gwarancji dla młodzieży, Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych oraz Europejskiego Funduszu Społecznego. Inne istotne obszary prac to Program na rzecz umiejętności i Europejski Korpus Solidarności. Jednocześnie polityka w innych dziedzinach wywiera znaczny wpływ na osoby młode w tak zwanych obszarach międzysektorowych (takich jak transport, sprawy społeczne, zdrowie, działania zewnętrzne i rolnictwo). Ponadto wszystkie państwa członkowskie stosują własne podejścia do polityki młodzieżowej i innych kwestii mających wpływ na osoby młode. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Kwestie dotyczące młodzieży są zintegrowane z Europejskim filarem praw socjalnych, Agendą na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i celami zrównoważonego rozwoju oraz innymi programami. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | EKES przyjął już wiele opinii związanych z problematyką osób młodych, takich jak opinie w sprawie Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych (1), gwarancji dla młodzieży (2), Europejskiego Korpusu Solidarności (3) czy ostatnio w sprawie unijnych ram jakości i skuteczności przygotowania zawodowego (4). EKES dokonał również oceny, z perspektywy społeczeństwa obywatelskiego, realizacji działań UE na rzecz zatrudnienia osób młodych, w szczególności gwarancji dla młodzieży, w sześciu państwach członkowskich. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Podczas prowadzonego przez młodzież wysłuchania EKES-u zorganizowanego w związku z tą opinią, osoby młode wyrażały ogromną niepewność. Odczuwały one dużą presję i małą akceptację w odniesieniu do osób, które wybierają inną ścieżkę, lub osób, które wcześnie opuszczają szkołę. Niektóre młode osoby wspominały o tym, że muszą zacząć myśleć o emeryturach jako nastolatkowie. Przechodzenie z etapu szkolnego do aktywności zawodowej pozostaje wyzwaniem. Wyrażono również niezadowolenie z powodu dyskryminowania osób młodych pod względem wynagrodzenia przy wykonywaniu tej samej pracy, jedynie z powodu wieku. Kluczowe znaczenie mają również kwestie mieszkaniowe i transportowe, podobnie jak cyfryzacja i problemy z uznawaniem i walidacją umiejętności zdobytych w trakcie uczenia się pozaformalnego. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje omawianą strategię. Uważa, że powinien to być skuteczny kompleksowy plan, który przyniesie oczekiwane rezultaty i wniesie wartość dodaną dla osób młodych, stanowiąc więcej niż sumę jego części i zapewniając większą skuteczność niż zbiór różnych działań. EKES uważa, że strategia powinna być ściślej powiązana z istniejącymi programami UE, takimi jak Erasmus+, gwarancja dla młodzieży lub Europejski Korpus Solidarności. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Koncepcja holistycznego podejścia do kwestii związanych z różnymi obszarami polityki zyskała ostatnio na znaczeniu i jest powszechnie stosowana na szczeblu UE i państw członkowskich. Jest to powód do zadowolenia, gdyż w ten sposób uznaje się, że problemy społeczne nie zawsze muszą mieścić się w uporządkowanych kategoriach administracyjnych. Jednakże przełamywanie tradycyjnych schematów w zakresie zadań wydziałów, budżetów i sposobu funkcjonowania jest ogromnym wyzwaniem i należy zadbać o to, by holistyczne podejście nie stało się swego rodzaju panaceum, gdy na przykład problem jest zbyt trudny albo decydenci chcą wybrać inny wariant. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES uważa, że wdrożenie polityki młodzieżowej UE powinno być bardziej widoczne i trwałe na szczeblu UE i na poziome państw członkowskich, jeśli ma być ona poddana odpowiedniej ocenie, na przykład w ramach europejskiego semestru i tablicy wyników zawierającej wskaźniki społeczne. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ogólnie rzecz biorąc, w proponowanej strategii należy przyjąć podejście w większym stopniu oparte na prawach. Jest to ważna dziedzina, ponieważ Konwencja ONZ o prawach dziecka (która oczywiście nie obejmuje wszystkich osób należących do kategorii osób młodych) została zaprojektowana w ten właśnie sposób i przewiduje regularne przeglądy wyników państw według uzgodnionych wskaźników. Przedstawiono bardzo konkretne propozycje, jeśli chodzi o charakter samej pracy z młodzieżą i roli sektora wolontariatu. Ma to kluczowe znaczenie z uwagi na to, że na arenie międzynarodowej wyraźne występują nowe, bardziej instrumentalne podejścia do „pracy z młodzieżą”. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES uważa, że celem strategii powinno być wspieranie rzeczywistej pozytywnej konwergencji między państwami członkowskimi w dziedzinie polityki młodzieżowej. Jest to szczególnie istotne z uwagi na to, że wszystkie państwa członkowskie otrzymują w tym zakresie znaczące finansowanie z UE (np. program Erasmus). W innych obszarach finansowania UE stosuje się podejście polegające na współfinansowaniu, które promuje konwergencję i wspólne ogólnounijne podejście. Komitet uważa, że można z tego wyciągnąć wiele wniosków z korzyścią dla strategii. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Zgadzając się z Komisją co do kluczowej roli osób pracujących z młodzieżą i wyjątkowych korzyści, jakie praca ta przynosi osobom młodym w ich przejściu do dorosłości, EKES podkreśla, że jakość pracy z młodzieżą zależy w dużej mierze od finansowania usług publicznych. W niektórych państwach członkowskich z powodu cięć w sektorze publicznym i zamrożenia płac nie tylko pogorszyła się jakość pracy osób pracujących z młodzieżą, ale także jest wiele nieobsadzonych miejsc pracy w tym sektorze. W związku z tym EKES wzywa do zwiększenia inwestycji w usługi publiczne. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Niezależnie od powyższego Komisja słusznie zwraca uwagę, że państwa członkowskie muszą przeznaczyć własne zasoby na politykę młodzieżową. Pod tym względem propozycje dotyczące śledzenia finansowania są jak najbardziej obiecujące, ale muszą obejmować pracę państw członkowskich i inne dziedziny polityki międzysektorowej. EKES uważa, że śledzenie powinno odbywać się przy zaangażowaniu partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego na wszystkich szczeblach. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | EKES zgadza się z Komisją, że istnieje potrzeba zbadania przez państwa członkowskie innowacyjnych i alternatywnych form demokratycznego uczestnictwa. Niemniej Komitet jest głęboko przekonany, że potrzebne jest większe wsparcie, w tym finansowe, dla istniejących sposobów angażowania społeczeństwa, takich jak wolontariat, rady młodzieżowe, uczestnictwo w organizacjach społeczeństwa obywatelskiego, związkach zawodowych lub radach zakładowych. Młodzi ludzie są przyszłością Europy, należy zatem zachęcać ich do udziału w wyborach lokalnych i europejskich, a także do czynnego udziału we wszystkich formach zaangażowania obywatelskiego i politycznego. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | EKES uważa, że w ramach strategii skupiającej się na trzech obszarach działań: ANGAŻOWANIE, ŁĄCZENIE, WZMACNIANIE POZYCJI, to ostatnie działanie należy rozszerzyć o zadania mające na celu ochronę i wsparcie młodych ludzi oraz wyposażenie ich w umiejętności pozwalające im stawić czoła globalnym wyzwaniom, takim jak cyfryzacja, zmiana klimatu i rosnący populizm. Zważywszy, że jednym z priorytetów UE jest „ochrona” jej obywateli, Komitet jest zdania, że również osoby młode powinny – podobnie jak dorośli – zostać uwzględnione w tym priorytecie. Młodzi ludzie powinni również czerpać korzyści z promowanej przez EKES koncepcji „sprawiedliwości cyfrowej” (5), której celem jest ochrona europejskich obywateli przed negatywnymi aspektami rewolucji cyfrowej bądź zapewnienie im ochrony w szerszych ramach „sprawiedliwej transformacji” wspieranej przez MOP. |
| --- | --- |

3.9.

Osoby młode i świat pracy

| 3.10. | Chociaż strategia powinna być jasno określona i nie powinna zawierać wielu celów, EKES uważa, że w obecnej strategii więcej uwagi należy poświęcić kwestiom społecznym i odnoszącym się do zatrudnienia, które dotyczą osób młodych, szczególnie w ramach dyskusji na temat przyszłości pracy. Kwestie te obejmują między innymi cyfryzację, platformy, fragmentację i niepewność rynku pracy, które szczególnie dotyczą osób młodych. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Praca w okresie nauki staje się codziennością dla wielu młodych. Z tego względu EKES uważa, że przyszła polityka UE na rzecz młodzieży powinna promować demokrację w miejscu pracy, m.in. poprzez wspieranie dialogu społecznego i ochronę praw pracowniczych osób młodych. Osoby młode na rynku pracy powinny być traktowane w ten sam sposób co ludność dorosła, zwłaszcza pod względem otrzymywania takiego samego minimalnego wynagrodzenia (6), dostępu do emerytur i ochrony przed umowami niegwarantującymi pewności zatrudnienia (umowy zerogodzinowe), jak również przed niepłatnymi stażami lub fikcyjnym samozatrudnieniem. Głos osób młodych powinien również być uwzględniany w społeczeństwie i miejscu pracy. Ponadto należy w większym stopniu zachęcać młodych ludzi do udziału w strukturach przedstawicielskich w miejscu pracy (związki zawodowe i rady zakładowe), tak jak ma to miejsce w niektórych krajach, które mają specjalne rady przedstawicielskie młodzieży w miejscach pracy. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Niektóre osoby młode są również rodzicami i takie strategie UE, jak ta odzwierciedlona w nowej dyrektywie w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, są istotne dla młodych ludzi łączących pracę z edukacją i opiekujących się bliskimi. Ze względu na cyfryzację miejsc pracy młodzi ludzie bez wątpienia znajdą się w innej sytuacji zatrudnienia niż ich rodzice. EKES sugeruje, by w strategii poświęcono więcej uwagi polityce społecznej i w zakresie zatrudnienia, biorąc pod uwagę znaczenie polityki rynku pracy dla życia młodych pokoleń. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Rynek pracy ma szczególne znaczenie, ponieważ w wielu krajach osoby młode były w największym stopniu dotknięte bezrobociem po kryzysie gospodarczym w 2008 roku. Chociaż stopa bezrobocia wśród osób młodych zmniejszyła się, liczba młodych ludzi bez pracy była prawie dwukrotnie większa niż liczba pracujących osób młodych (7). W wielu przypadkach niedawno utworzone miejsca pracy są niższej jakości lub zapewniają mniejszy dostęp do bezterminowych umów o pracę w pełnym wymiarze godzin niż miejsca pracy przed kryzysem (np. umowy na czas określony, umowy zerogodzinowe). |
| --- | --- |

3.13.

Edukacja i zdrowie osób młodych

| 3.14. | Celem strategii jest sprawienie, by głos niereprezentowanej młodzieży stał się słyszalny przez polityków. Aby to osiągnąć, potrzebne są dalsze działania na rzecz zintegrowania ze społeczeństwem osób młodych, które są bardziej oddalone od rynku pracy i systemu edukacji. Mimo, iż odnotowano niewielki spadek liczby młodzieży niekształcącej się, niepracującej ani nieszkolącej się (NEET), w 2017 r. w takiej sytuacji nadal znajdowało się 10,9 % osób w wieku 15–24 lat i 17,7 % osób w wieku 25–29 lat. Poprawa umiejętności i kompetencji zwiększa zdolność do zatrudnienia osób młodych, ale czynnik ten sam w sobie nie decyduje o wzroście zatrudnienia. Takie wycofanie ma znaczący wpływ na życie i aspiracje osób młodych, ponieważ może prowadzić do ubóstwa i wykluczenia społecznego. Ponadto władze publiczne ponoszą koszty z tytułu niewłączania populacji młodzieży NEET do systemu edukacji lub rynku pracy, które są szacowane przez Eurofound (2012, 2014) na 1,2 % krajowego PKB. Osoby NEET są również bardziej skłonne wspierać ideologie ekstremistyczne i ksenofobiczne. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Art. 4 Europejskiego filaru praw socjalnych w sprawie aktywnego wsparcia na rzecz zatrudnienia stwierdza, że „Młodzi ludzie mają prawo do dalszego kształcenia, przyuczenia do zawodu, stażu lub dobrej oferty zatrudnienia w ciągu 4 miesięcy od uzyskania statusu bezrobotnego lub ukończenia edukacji”. Strategia na rzecz młodzieży powinna przyczyniać się do wdrażania tej zasady, zwłaszcza poprzez wspieranie sojuszy między społeczeństwem obywatelskim i partnerami społecznymi z myślą o opracowywaniu i monitorowaniu różnych polityk służących osiągnięciu tego celu. Szczególną uwagę należy poświęcić strategiom umożliwiającym ponowne podjęcie pracy lub nauki młodym osobom oddalonym od rynku pracy. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Europejska strategia na rzecz młodzieży powinna zatem wykorzystać ogólnoeuropejską strategię, aby dotrzeć do tych grup. Ścisła współpraca między władzami krajowymi, europejskimi partnerami społecznymi, krajowymi radami młodzieżowymi i sektorem młodzieży jest kluczem do powodzenia tego przedsięwzięcia. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Młodzi ludzie zazwyczaj poświęcają dużą część swojego czasu na kształcenie w pełnym lub niepełnym wymiarze godzin i jest to kolejny obszar, w którym kompetencje na szczeblu UE są ograniczone z wyjątkiem zagwarantowania, że „każda osoba ma prawo do edukacji włączającej, charakteryzującej się dobrą jakością, szkoleń i uczenia się przez całe życie w celu utrzymania i nabywania umiejętności, które pozwolą jej w pełni uczestniczyć w życiu społeczeństwa i skutecznie radzić sobie ze zmianami na rynku pracy”, jak stwierdzono w pierwszej zasadzie europejskiego filaru praw socjalnych. Również w tym przypadku jest to obszar, który był objęty dedykowanym filarem poprzedniej strategii. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Obszar zdrowia psychicznego młodych ludzi ma zasadnicze znaczenie w pracy z młodzieżą i we wszelkich relacjach zawodowych z osobami młodymi. Ogólnie dziedzina zdrowia należy do kompetencji państwa członkowskiego, ale zdrowie psychiczne jest jednym z aspektów zdrowia publicznego, w odniesieniu do którego UE posiada kompetencje, dlatego powinno być widoczne w pracach międzysektorowych przewidzianych w strategii. W związku z tym należy zwrócić szczególną uwagę na kwestie takie jak lęk, depresja oraz wskaźniki samobójstw wśród młodych ludzi. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Jest coraz więcej przykładów najlepszych praktyk w pracy z młodzieżą na szczeblu państw członkowskich. Podobnie wykazano, że praca z młodzieżą ma pozytywny wpływ na zdrowie psychiczne osób młodych. EKES uważa, że obszarowi zdrowia psychicznego osób młodych należy poświęcić więcej uwagi w strategii. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Podobnie wiele polityk krajowych koncentruje się na zdrowiu fizycznym osób młodych. W tej dziedzinie występuje szereg kwestii budzących niepokój. Coraz częstszym powodem do niepokoju jest otyłość wśród dzieci i młodzieży, a także nadużywanie substancji psychoaktywnych i tzw. dopalaczy. Chociaż państwa członkowskie nadal mogą przyjmować dość rozbieżne podejścia, podejście międzysektorowe do kwestii młodzieży nie może pomijać tych kwestii i musi je uwzględniać na podstawie odpowiednich uprawnień UE. Obszary te były dedykowanymi filarami poprzedniej strategii i ważne jest, aby w pracy międzysektorowej utrzymano na nie silny nacisk. |
| --- | --- |

3.20.

Równość

| 3.21. | Istnieje silny związek między pracą z młodzieżą, polityką dotyczącą młodzieży i równością. Unia Europejska podejmuje dużo działań w tej dziedzinie, a wszystkie państwa członkowskie posiadają przepisy w tym zakresie. Niemniej osoby młode wciąż stykają się z wieloma przypadkami dyskryminacji, na przykład w zakresie mieszkalnictwa, a także takich usług jak transport publiczny, od których są bardziej od innych zależni. Przepisy dotyczące równości często skupiają się bardziej na osobach starszych. Istnieje dziewięć powszechnych powodów dla zakazania dyskryminacji w państwach członkowskich UE. Musimy zadbać o to, by młodzi ludzie doświadczający tego rodzaju dyskryminacji zostali odpowiednio uwzględnieni w strategii UE na rzecz młodzieży. Chociaż dyskryminacja dotyka szeregu grup, Komitet pragnie zwrócić uwagę na następujące grupy, którym należy poświęcić więcej uwagi w dokumencie:






  — | młode osoby z niepełnosprawnością, |
| --- | --- | --- |

3.21.

—

młode osoby z niepełnosprawnością,

| — | młodzi migranci i uchodźcy, |
| --- | --- |

—

młodzi migranci i uchodźcy,

| — | młode kobiety i dziewczęta, |
| --- | --- |

—

młode kobiety i dziewczęta,

| — | młode osoby LGBTIQ+. |
| --- | --- |

—

młode osoby LGBTIQ+.

| 3.22. | Wiele polityk UE dotyczących młodzieży koncentrowało się ostatnio na radykalizacji postaw. Integracja musi być jednak częścią szerszego zakresu środków oferowanych młodym ludziom, co należy podkreślić w strategii. Wpisuje się ona również w sposób naturalny w programy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych. |
| --- | --- |

3.22.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje utworzenie nowego stanowiska unijnego koordynatora ds. młodzieży, który powinien uwzględniać głosy osób młodych i wpływać na międzysektorowy wymiar polityki młodzieżowej. Należy położyć nacisk na działania koordynatora w tym ostatnim obszarze. Koordynator powinien również wspierać i ułatwiać podobny proces na szczeblu państw członkowskich, a zatem powinien każdorazowo towarzyszyć Komisji na posiedzeniach Rady. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Komitet z dużym zadowoleniem przyjmuje również propozycje dotyczące krajowych planów działania w dziedzinie młodzieży. Istnieje potrzeba jasnych celów, monitorowania i postępów w zakresie wspierania młodych ludzi. EKES zdecydowanie popiera zdanie Komisji, że potrzebne są ściślejsze powiązania między finansowaniem a krajowymi planami działania. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Byłoby pożądane przejście od usystematyzowanego dialogu do dialogu z młodzieżą bardziej sprzyjającego włączeniu społecznemu. Potrzebne jest jednak większe włączenie społeczne, które mogłoby zostać osiągnięte przez poszerzenie rodzaju i charakteru zaangażowanych organizacji i dodanie kolejnych grup. Młodzieżowe organizacje wolontariackie i krajowe rady młodzieży powinny nadal odgrywać główną rolę w tej pracy, ponieważ mają one bliski kontakt z osobami młodymi oraz ogromne doświadczenie. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Konsolidacja Europejskiego Portalu Młodzieżowego jako cyfrowego pojedynczego punktu kontaktowego zapewniającego osobom młodym kontakt z UE jest mile widziane, ale należy zwrócić szczególną uwagę na dostępność tego portalu przez zapewnienie bezpłatnego połączenia z internetem i dostępu do komputerów, zwłaszcza dla defaworyzowanych grup młodzieży w państwach członkowskich. Komisja musi także śledzić stały ruch na platformach społecznościowych wśród młodych ludzi. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Propozycje te wskazują, że ludzie młodzi mają przewagę, jeśli chodzi o postęp techniczny. Należy jednak zauważyć, że również w tej grupie są osoby wykluczone cyfrowo. Osoby pracujące z młodzieżą muszą również być świadome zarówno pozytywnych, jak i negatywnych aspektów korzystania z technologii przez osoby młode (np. problemy ze zdrowiem psychicznym i wyzwania związane z fałszywymi informacjami). |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Jakkolwiek mobilność jest podstawową wartością europejską i kluczowym elementem programów na rzecz młodzieży, może jednak mieć wady, szczególnie w krajach, w których występuje problem emigracji, spadku liczby ludności, drenażu mózgów lub drenażu siły roboczej. Może jednak pojawić się możliwość poprawy tej kwestii dzięki wykorzystaniu nowej populacji migrantów i uchodźców w Europie. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | EKES uważa, że propozycje Komisji dotyczące walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego są cenne. Obiecujące byłoby opracowanie pewnych szablonów w dziedzinie młodzieży i w innych dziedzinach. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Na szczęście odbywa się teraz więcej wydarzeń młodzieżowych z udziałem instytucji UE, a więc warto byłoby ocenić je wszystkie. Należy również sprawdzić, czy można osiągnąć większą synergię między nimi. Usystematyzowany dialog ma tę zaletę, że jest ciągły, a nie jednorazowy. Bieżące angażowanie osób młodych w podejmowanie decyzji, które ich dotyczą, powinno być priorytetem i ważne jest, aby miało to miejsce we wszystkich obszarach polityki, a nie tylko w polityce młodzieżowej. Instytucje realizujące jednorazowe wydarzenia powinny dążyć do stałego zaangażowania młodych ludzi w ich pracę. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Zdaniem Komitetu ważne jest przekazywanie młodzieży informacji z niezależnych źródeł w erze fałszywych informacji i nadmiernego polegania na narzędziach internetowych. Relacje z zaufanymi dorosłymi powinny pozostać kluczową cechą pracy z osobami młodymi i polityki młodzieżowej. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | W opinii EKES-u strategia, wraz z innymi politykami skierowanymi do młodego pokolenia, powinna być ważnym narzędziem walki z nastrojami antyeuropejskimi i populizmem wśród młodej populacji. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | EKES przyjmuje z zadowoleniem konkretną nową strategię UE na rzecz młodzieży, niemniej zdecydowanie zaleca włączanie problematyki młodzieżowej do prac wszystkich dyrekcji generalnych (DG) Komisji Europejskiej. |
| --- | --- |

4.11.

Bruksela, dnia 18 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 268 z 14.8. 2015, s. 40.

1

(2)  Dz.U. C 271 z 19.9.2013, s. 101.

2

(3)  Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 160.

3

(4)  Dz.U. C 262 z 25.7.2018, s. 41.

4

(5)  Dz.U. C 237 z 6.7.2018, s. 1.

5

(6)  Dz.U. C 125 z 21.4.2017, s. 10.

6

(7)  Dz.U. C 125 z 21.4. 2017, s. 10.

7

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/148 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/148

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Nowy europejski program na rzecz kultury«”

(COM(2018) 267 final)

(2019/C 62/25)

| Sprawozdawca: | Antonello PEZZINI |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Antonello PEZZINI

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 18.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 167 TFUE |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 26.9.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 182/1/0 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 18.6.2018

Podstawa prawna

Art. 167 TFUE

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

26.9.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

182/1/0

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES jest przekonany, że Europa jest wspólnotą kulturową opartą na wspólnych wartościach i że społeczna gospodarka rynkowa jest wyznacznikiem europejskiego stylu życia, który łączy wolność gospodarczą z prawami społecznymi i zasadami poszanowania człowieka. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES uważa, że zasadnicze znaczenie ma umocnienie i rozwinięcie wymiaru kulturalnego UE na podstawie wspólnych wartości zapisanych w traktatach, jako kluczowy czynnik procesu integracji i podstawa europejskiej tożsamości kulturowej w budowaniu spójnego, pluralistycznego i konkurencyjnego społeczeństwa sprzyjającego włączeniu społecznemu. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.2.1. | Zdaniem EKES-u jedynie zwiększenie poczucia przynależności do Europy i wspólnej tożsamości kulturowej może umocnić projekt integracji europejskiej oraz różnorodność kulturową i językową. |
| --- | --- |

1.2.1.

| 1.2.2. | Zdaniem EKES-u materialne i niematerialne dziedzictwo kulturowe Europy jest spoiwem narodów europejskich, a także bardzo istotnym budulcem więzi opartej na tożsamości i cennym zasobem strategicznym spójności społecznej. |
| --- | --- |

1.2.2.

| 1.3. | EKES uważa, że właśnie ze względu na kryzys polityczny i tożsamościowy dotykający Europę (1) bardzo istotne byłoby ponowne nadanie kulturze jej zasadniczej roli polegającej na przekazywaniu więzi budujących tożsamość, by urzeczywistnić wspólne wartości zapisane w traktatach. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Choć EKES ocenia pozytywnie inicjatywę mającą na celu uczynienie z kultury priorytetu programu, apeluje, by wznowienie programu było okazją do skonfrontowania się z wizją nowego europejskiego odrodzenia mającego na celu stworzenie europejskiej przestrzeni kulturowej (2) w oparciu o wiele wspólnych wartości, takich jak: solidarność, zaufanie i współodpowiedzialność. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Zdaniem EKES-u nowy europejski program na rzecz kultury powinien opierać się na wspólnej wizji strategicznej, która w celu urzeczywistnienia europejskiej przestrzeni kulturowej wskazywałaby:






  — | wspólne wartości budujące tożsamość, wolność i solidarność, |
| --- | --- | --- |

1.5.

—

wspólne wartości budujące tożsamość, wolność i solidarność,

| — | kluczowe zasady swobody przemieszczania się, przedsiębiorczości i świadczenia usług w Europie odnośnie do osób, towarów i usług w dziedzinie kultury, |
| --- | --- |

—

kluczowe zasady swobody przemieszczania się, przedsiębiorczości i świadczenia usług w Europie odnośnie do osób, towarów i usług w dziedzinie kultury,

| — | systemy zarządzania działaniami na rzecz dziedzictwa kulturowego oraz ich projektowania, |
| --- | --- |

—

systemy zarządzania działaniami na rzecz dziedzictwa kulturowego oraz ich projektowania,

| — | konkretne działania mające na celu renowację i konserwację wielkiego dziedzictwa artystycznego, które ożywia kulturę europejską dla nowych pokoleń (3), |
| --- | --- |

—

konkretne działania mające na celu renowację i konserwację wielkiego dziedzictwa artystycznego, które ożywia kulturę europejską dla nowych pokoleń (3),

| — | promowanie kultury europejskiej w stosunkach międzynarodowych, |
| --- | --- |

—

promowanie kultury europejskiej w stosunkach międzynarodowych,

| — | wzmocnione metody zarządzania polityką europejską w celu zapewnienia większych możliwości podmiotom, które tworzą kulturę, a także nadają jej kształt poprzez formy wyrazu kulturowego oraz branżę kultury i branżę twórczą, |
| --- | --- |

—

wzmocnione metody zarządzania polityką europejską w celu zapewnienia większych możliwości podmiotom, które tworzą kulturę, a także nadają jej kształt poprzez formy wyrazu kulturowego oraz branżę kultury i branżę twórczą,

| — | wsparcie dla zrzeszania się małych przedsiębiorstw kreatywnych, szczególnie tych o celach społecznych, |
| --- | --- |

—

wsparcie dla zrzeszania się małych przedsiębiorstw kreatywnych, szczególnie tych o celach społecznych,

| — | synergie i wymiana między procesami kultury, które przyczyniają się do większego dzielenia się wieloraką ekspresją społeczeństwa europejskiego. |
| --- | --- |

—

synergie i wymiana między procesami kultury, które przyczyniają się do większego dzielenia się wieloraką ekspresją społeczeństwa europejskiego.

| 1.6. | Z punktu widzenia oferty kulturalnej niezbędne jest, by adresaci działań mieli jej jasny ogląd i by była ona dostępna za pośrednictwem nowych wielojęzycznych środków komunikacji i tym samym by europejska przestrzeń kulturowa była faktycznie dziedzictwem wszystkich. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Z punktu widzenia popytu na kulturę EKES uważa, że niezbędne są działania adresowane do odbiorców kultury, tak by zwiększyć udział w rozwoju europejskiej tożsamości opartej na wartościach za pomocą takich inicjatyw jak „Erasmus obywatelstwa kulturowego” oraz wprowadzenie europejskiej karty kultury skierowanej do obywateli europejskich. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES wyraża przekonanie, że jest w stanie odegrać proaktywną rolę w zorganizowanym dialogu na temat kultury w celu wzmocnienia demokratycznego obywatelstwa, tożsamości kulturowej i dzielenia się wielorakimi formami wyrazu twórczego społeczeństwa, między innymi za pomocą wspólnych inicjatyw, takich jak ogłoszenie Europejskiego Tygodnia Kultury, Nocy Europejskiej Kultury oraz mianowania europejskich ambasadorów kultury. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Komitet angażuje się w monitorowanie danych zawartych w planie działania dotyczącym nowego programu oraz w urzeczywistnianie europejskiej przestrzeni kulturowej na podstawie sprawozdań okresowych Komisji. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | Kultura jest kluczowym elementem projektu integracji europejskiej i podstawą zasady „zjednoczeni w różnorodności” Unii Europejskiej. Stanowi zasadniczy składnik wspólnego życia i wartość mogącą wzbogacić nasze człowieczeństwo jako nieodłączna część zachowań społecznych i codzienny wyraz obywatelstwa. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Kultura jest zatem strategicznym zasobem spójności społecznej i dialogu międzykulturowego par excellence, a także dużą szansą, by promować wspólną historię wraz z dużym bogactwem różnorodności kulturowej regionów europejskich oraz wspólnego dziedzictwa materialnego i niematerialnego. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | W traktacie lizbońskim duże znaczenie przypisano kulturze: w preambule Traktatu o Unii Europejskiej czyni się jasne odniesienie do chęci inspirowania się „kulturowym, religijnym i humanistycznym dziedzictwem Europy”, czemu towarzyszą priorytetowe cele takie jak zobowiązanie do tego, by szanować „swoją bogatą różnorodność kulturową i językową” oraz czuwać „nad ochroną i rozwojem dziedzictwa kulturowego Europy”. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.3.1. | Wiele z tych wartości, które stanowią podstawę społeczeństwa europejskiego, zostało podkreślonych w Traktacie: „Unia opiera się na wartościach poszanowania godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości, państwa prawnego, jak również poszanowania praw człowieka [...]”. Wartości te, które stały się integralną częścią europejskiej kultury, stają się widoczne i powinny zyskiwać coraz bardziej na znaczeniu w społeczeństwie opartym na pluralizmie, niedyskryminacji, tolerancji, sprawiedliwości i solidarności. |
| --- | --- |

2.3.1.

| 2.3.2. | W karcie praw podstawowych, będącej integralną częścią Traktatu, zebrano, podkreślono i streszczono długą listę wartości, częściowo wymienionych w Traktacie. |
| --- | --- |

2.3.2.

| 2.3.3. | Działania UE mają zatem na celu rozwijanie współpracy między państwami członkowskimi, tak by ich szczególne kompetencje w dziedzinie polityki kulturalnej odnosiły się coraz bardziej do wspólnych przyjętych wartości, które splatają się ze stosunkami społecznymi. |
| --- | --- |

2.3.3.

| 2.3.4. | Zachowanie człowieka w ramach kontaktów społecznych i codziennej aktywności jest zgodne z wzorcami wyznaczonymi a priori na płaszczyźnie własnego intelektu (4). Jednak wzorce te nabywane są w drodze kształcenia (5) i nauczania (6) i umacniają się wraz z relacjami, które rozwijają się w otaczającym nas świecie. |
| --- | --- |

2.3.4.

| 2.3.5. | Dlatego też istotne jest rozpowszechnianie i podkreślanie wartości stanowiących wspólną podstawę europejskiej cywilizacji, przede wszystkim wobec młodzieży, począwszy od wczesnej młodości, w celu umocnienia „neuronów lustrzanych”, które naśladują czynności, doznania i emocje obserwowane u innych (7). |
| --- | --- |

2.3.5.

| 2.4. | Koncepcja kultury (8) jest sama w sobie dynamiczna, pociąga zatem za sobą szereg działań, które trzeba rozwinąć w ramach polityki europejskiej i krajowej za pomocą kształcenia i wzorców. Powyższe zapisane w Traktacie wartości nie rodzą się spontanicznie, lecz są wynikiem rozważań i doświadczeń zdobytych w sferze społecznej, leżących u podstaw pokojowego współistnienia i wzrostu zaufania obywateli Powinny one być przedmiotem kształcenia i interakcji społecznej adresowanych przede wszystkim do nowych pokoleń, tak by były w stanie przyswoić i wyznawać nauczane w jego toku wartości etyczne. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Kultura cieszy się uznaniem nie tylko ze względu na swą wartość społeczną i związaną z tożsamością, lecz również coraz bardziej jako pionierski i strategiczny segment gospodarki z uwagi na rozwój bogactwa na mieszkańca, opieki społecznej i całkowitego europejskiego PKB, a także stosunki międzynarodowe. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Szacuje się, że sektor kultury i sektor kreatywny przyczyniają się do 4,2 % PKB w Europie, a wzrost zatrudnienia wynosi 1,5 %. W liczbach bezwzględnych w 2016 r. kultura wygenerowała 89,9 mld EUR, co wynosi wzrost o 1,8 % w porównaniu z 2015 r., a wziąwszy pod uwagę sektory pomocnicze, przyniosła ponad 250 mld EUR i dała pracę 1,5 mln osób (9). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Udział w kulturze jest zasadniczym elementem zaangażowania Europy, lecz wraz z kryzysem gospodarczym i finansowym, który pojawił się w Europie w 2008 r., a następnie dotknął również sferę społeczną i polityczną, udział ten znacznie się zmniejszył we wszystkich krajach europejskich, co jest bardziej zauważalne w krajach Europy Południowej (10). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Europejska agenda kultury (11) w 2007 r. zobowiązała UE i państwa członkowskie do:






  — | propagowania różnorodności kulturowej, |
| --- | --- | --- |

2.8.

—

propagowania różnorodności kulturowej,

| — | ochrony dziedzictwa kulturowego, |
| --- | --- |

—

ochrony dziedzictwa kulturowego,

| — | pokonania przeszkód w swobodnym przepływie pracowników sektora, |
| --- | --- |

—

pokonania przeszkód w swobodnym przepływie pracowników sektora,

| — | wsparcia wkładu przedsiębiorstw z sektora kultury i sektora kreatywnego. |
| --- | --- |

—

wsparcia wkładu przedsiębiorstw z sektora kultury i sektora kreatywnego.

| 2.8.1. | W planie prac w dziedzinie kultury na lata 2015–2018 wytyczono cztery priorytety dotyczące współpracy na szczeblu europejskim w dziedzinie polityki kulturalnej:






  — | kultura dostępna i otwarta dla wszystkich, |
| --- | --- | --- |

2.8.1.

—

kultura dostępna i otwarta dla wszystkich,

| — | ochrona i promowanie dziedzictwa kulturowego, |
| --- | --- |

—

ochrona i promowanie dziedzictwa kulturowego,

| — | wsparcie dla sektora kultury i sektora kreatywnego w gospodarce innowacyjnej, |
| --- | --- |

—

wsparcie dla sektora kultury i sektora kreatywnego w gospodarce innowacyjnej,

| — | promowanie różnorodności kulturowej. |
| --- | --- |

—

promowanie różnorodności kulturowej.

| 2.9. | Parlament przyjął wiele rezolucji (12) i zaleceń dotyczących równego dostępu do usług kulturalnych, kultury w stosunkach zewnętrznych Unii, mobilności, sektora kultury i sektora kreatywnego. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Na posiedzeniu Rady UE z 23 maja 2018 r. przyjęto konkluzje w sprawie włączenia dziedzictwa kulturowego do innych kierunków polityki oraz pogłębienia dialogu z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | EKES wyraził wielokrotnie swoje zdanie w sprawie promowania sektora kultury i sektora kreatywnego oraz poparcie dla strategii międzynarodowych stosunków kulturalnych (13), a także w sprawie wkładu obszarów wiejskich w europejskie dziedzictwo kulturowe (14). |
| --- | --- |

2.11.

3.   Propozycje zawarte w nowym programie

| 3.1. | Główne elementy nowego programu proponowanego przez Komisję można podsumować w następujący sposób:






  — | promowanie udziału w kulturze, mobilności artystów i ochrony dziedzictwa z wykorzystaniem wielkiego potencjału kultury i różnorodności kulturowej na rzecz spójności społecznej i dobrostanu, |
| --- | --- | --- |

3.1.

—

promowanie udziału w kulturze, mobilności artystów i ochrony dziedzictwa z wykorzystaniem wielkiego potencjału kultury i różnorodności kulturowej na rzecz spójności społecznej i dobrostanu,

| — | promowanie sztuki i kultury w kształceniu, |
| --- | --- |

—

promowanie sztuki i kultury w kształceniu,

| — | rozwijanie międzynarodowych stosunków kulturalnych, |
| --- | --- |

—

rozwijanie międzynarodowych stosunków kulturalnych,

| — | stworzenie silniejszych powiązań z polityką przemysłową, |
| --- | --- |

—

stworzenie silniejszych powiązań z polityką przemysłową,

| — | wykorzystanie roli kultury w celu umocnienia tożsamości europejskiej, |
| --- | --- |

—

wykorzystanie roli kultury w celu umocnienia tożsamości europejskiej,

| — | prowadzenie intensywnej współpracy z państwami członkowskimi i ze społeczeństwem obywatelskim. |
| --- | --- |

—

prowadzenie intensywnej współpracy z państwami członkowskimi i ze społeczeństwem obywatelskim.

| 3.2. | Proponowane kluczowe aspekty można podsumować następująco: |
| --- | --- |

3.2.

| 3.2.1. | Wymiar społeczny: wykorzystanie potencjału kultury i różnorodności kulturowej w celu krzewienia spójności społecznej i dobrostanu. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Wymiar gospodarczy: wsparcie twórczości kulturalnej w ramach kształcenia i innowacji, wzrost za pomocą tworzenia nowych miejsc pracy, rozwój sektora i kompetencji kultury (15). |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Wymiar zewnętrzny rozwoju międzynarodowych stosunków kulturalnych: wsparcie kultury w krajach rozszerzenia oraz na Bałkanach Zachodnich w krajach obszaru Morza Śródziemnego i działania Funduszu Rozwoju AKP (16). |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Wymiar przekrojowy: Europejski Rok Dziedzictwa Kulturowego oraz Europejskie Stolice Kultury, nowy europejski plan działania na rzecz dóbr kultury na lata 2019–2022, rozwój Digital4Culture, lista internetowa filmów europejskich, wsparcie transformacji cyfrowej. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.3. | Współpracę strategiczną w ramach nowego programu wspierać będą „Kreatywna Europa” oraz inne programy UE. |
| --- | --- |

3.3.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1. | EKES uważa, że zasadnicze znaczenie ma umocnienie i rozwinięcie wymiaru kulturalnego UE na podstawie wspólnych wartości zapisanych w traktatach, by zwiększyć poczucie przynależności w procesie budowania spójnego i konkurencyjnego społeczeństwa sprzyjającego włączeniu społecznemu. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Materialne i niematerialne dziedzictwo kulturowe Europy jest spoiwem narodów europejskich, a także bardzo istotnym budulcem więzi opartej na tożsamości, zwłaszcza w chwili kryzysu tożsamości i solidarności europejskiej. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES uważa, że właśnie z powodu kryzysu politycznego i tożsamościowego, a także kryzysu sprawowania rządów dotykającego Europę należałoby nadać kulturze ponownie właściwe jej miejsce polegające na przekazywaniu wartości budujących tożsamość, również za pomocą rozwinięcia europejskich ścieżek kształcenia. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Proces integracji opartej na wartościach powinien być podstawą skoku jakościowego w nowym programie na rzecz kultury i prowadzić do stworzenia prawdziwej europejskiej przestrzeni kulturowej (17) opartej na wspólnych wartościach – analogicznie do europejskiej przestrzeni badawczej, a także w powiązaniu z nią. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Ta nowa europejska przestrzeń kulturowa powinna wraz z kalendarzem obejmować: |
| --- | --- |

4.5.

| 4.5.1. | umocnienie europejskiej polityki kulturalnej i jej instrumentów w celu wsparcia i rozpowszechnienia wartości budujących tożsamość na podstawie poczucia przynależności do wspólnego zbioru wartości; |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | pełne urzeczywistnienie swobody przemieszczania się, przedsiębiorczości i świadczenia usług na całym terytorium europejskim odnośnie do osób fizycznych i prawnych, które działają w dziedzinie kultury; |
| --- | --- |

4.5.2.

| 4.5.3. | gospodarkę kulturalną skupiającą się na systemach sprzyjających włączeniu społecznemu, która propagowałaby nowe modele konserwacji i renowacji dziedzictwa kulturalnego oraz rozwoju branży twórczej, również za pomocą nowych form przedsiębiorczości o dużej wartości społecznej; |
| --- | --- |

4.5.3.

| 4.5.4. | promowanie kultury europejskiej w stosunkach międzynarodowych zarówno jako instrumentu ożywienia dyplomacji kulturalnej, jak i jako mechanizmu miękkiej siły w stosunkach zewnętrznych Europy oraz nadzwyczajnego efektu mnożnikowego w handlu międzynarodowym, dzięki czemu artyści i twórcy staliby się ambasadorami kultury europejskiej; |
| --- | --- |

4.5.4.

| 4.5.5. | mechanizmy oddolne, by zapewnić większe możliwości wszystkim podmiotom, które bezpośrednio tworzą i budują kulturę, a także nadają jej kształt w dziedzinie sztuki oraz branży kultury i branży twórczej. |
| --- | --- |

4.5.5.

| 4.6. | Zdaniem EKES-u konieczne jest sprostanie wspólnym wyzwaniom poprzez stworzenie prawdziwego „jednolitego rynku kultury” w oparciu o wsparcie:






  — | mobilności artystów i usług przedsiębiorstw z sektora kultury, |
| --- | --- | --- |

4.6.

—

mobilności artystów i usług przedsiębiorstw z sektora kultury,

| — | mobilności dzieł sztuki, |
| --- | --- |

—

mobilności dzieł sztuki,

| — | współpracy za pomocą projektów ponadnarodowych, |
| --- | --- |

—

współpracy za pomocą projektów ponadnarodowych,

| — | dialogu międzykulturowego, |
| --- | --- |

—

dialogu międzykulturowego,

| — | konkretnych działań na rzecz umocnienia europejskiej tożsamości kulturowej, |
| --- | --- |

—

konkretnych działań na rzecz umocnienia europejskiej tożsamości kulturowej,

| — | renowacji i konserwacji olbrzymiego europejskiego dziedzictwa artystycznego wraz z liniami na pokrycie wydatków na badania i innowacje multimedialne (18) oraz zrównoważony rozwój, |
| --- | --- |

—

renowacji i konserwacji olbrzymiego europejskiego dziedzictwa artystycznego wraz z liniami na pokrycie wydatków na badania i innowacje multimedialne (18) oraz zrównoważony rozwój,

| — | zwiększenia niezależności twórczej, |
| --- | --- |

—

zwiększenia niezależności twórczej,

| — | rozwoju kultury humanistycznej i cyfrowej mogącej zmniejszyć zjawisko rozprzestrzeniania przez algorytmy nieprawdziwych informacji oraz dezinformacji w internecie. |
| --- | --- |

—

rozwoju kultury humanistycznej i cyfrowej mogącej zmniejszyć zjawisko rozprzestrzeniania przez algorytmy nieprawdziwych informacji oraz dezinformacji w internecie.

| 4.7. | Zdaniem EKES-u niezbędne jest krzewienie, zwłaszcza za pomocą kształcenia młodzieży, przekonania, że różnorodność kulturowa i wielorakie formy artystyczne są konieczne do rozwoju człowieka oraz umocnienia podstawowych wolności i że wymiana procesów kulturalnych przyczynia się do umocnienia demokratycznego obywatelstwa. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | EKES podkreśla, że nowy europejski program na rzecz kultury wpisujący się w nową wspólną i wzbogaconą wizję strategiczną musi być również uwzględniony i umocowany w następnych wieloletnich ramach finansowych UE. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Zdaniem EKES-u konieczne jest, by adresaci wspierających programów i działań normatywnych, strukturalnych i finansowych mieli jasny, przejrzysty i łatwo dostępny w sieciach społecznościowych wgląd w ten program. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | EKES uważa również, że niezbędna jest inicjatywa adresowana do końcowych odbiorców europejskiej polityki kulturalnej w celu zwiększenia poziomu uczestnictwa, na który niekorzystnie wpłynął kryzys finansowy i gospodarczy dotykający również sfery społecznej. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.10.1. | Zdaniem EKES-u przydatne, szczególnie dla młodych pokoleń, może okazać się rozpoczęcie inicjatywy Erasmus obywatelstwa, która ma upowszechniać kulturę i turystykę UE, oraz wprowadzenie europejskiej karty kultury ułatwiającej dostęp do europejskich zabytków kultury i ogłoszenie Europejskiego Tygodnia Kultury i Europejskich Nocy Kultury. |
| --- | --- |

4.10.1.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1. | Cyfrowy przewodnik operacyjny wraz z aktualizowaną w czasie rzeczywistym i przyjazną dla użytkownika stroną internetową dostępną we wszystkich językach urzędowych Unii powinien umożliwić korzystanie z wielu dostępnych obecnie instrumentów wspólnotowych, które zostały przytoczone wstępnie poniżej tytułem przykładu:






  — | DCI II – instrument współpracy na rzecz rozwoju (19), |
| --- | --- | --- |

5.1.

—

DCI II – instrument współpracy na rzecz rozwoju (19),

| — | program Interreg Med (20)
  i program Med Culture (2014–18) (21), |
| --- | --- |

—

program Interreg Med (20)
  i program Med Culture (2014–18) (21),

| — | ENI, Instrument Sąsiedztwa (dawny ENPI) (22), |
| --- | --- |

—

ENI, Instrument Sąsiedztwa (dawny ENPI) (22),

| — | IPA II (2014–20) (23), |
| --- | --- |

—

IPA II (2014–20) (23),

| — | Sieć Natura 2020 (24), |
| --- | --- |

—

Sieć Natura 2020 (24),

| — | plan działania na rzecz przyrody, ludzi i gospodarki programu Natura 2020 (25), |
| --- | --- |

—

plan działania na rzecz przyrody, ludzi i gospodarki programu Natura 2020 (25),

| — | LIFE (2014–20) (26), |
| --- | --- |

—

LIFE (2014–20) (26),

| — | fundusze strukturalne (27), |
| --- | --- |

—

fundusze strukturalne (27),

| — | EMODnet, faza III, obserwacja środowiska morskiego i obiektów podwodnych (28), |
| --- | --- |

—

EMODnet, faza III, obserwacja środowiska morskiego i obiektów podwodnych (28),

| — | niebieski wzrost UE w sektorze morskim, a także w sektorze transportu i turystyki (29), |
| --- | --- |

—

niebieski wzrost UE w sektorze morskim, a także w sektorze transportu i turystyki (29),

| — | Leader plus, poprawa stanu dziedzictwa wsi i dziedzictwa kulturowego (30), |
| --- | --- |

—

Leader plus, poprawa stanu dziedzictwa wsi i dziedzictwa kulturowego (30),

| — | Europa dla Obywateli (2014–20) mający na celu przyczynienie się do rozumienia historii i różnorodności UE (31), |
| --- | --- |

—

Europa dla Obywateli (2014–20) mający na celu przyczynienie się do rozumienia historii i różnorodności UE (31),

| — | pomoc państwa w odniesieniu do ochrony kultury i dziedzictwa (32), |
| --- | --- |

—

pomoc państwa w odniesieniu do ochrony kultury i dziedzictwa (32),

| — | nielegalny handel dobrami kultury (33), |
| --- | --- |

—

nielegalny handel dobrami kultury (33),

| — | Copernicus (dawny GMES), informacje satelitarne służące monitorowaniu dziedzictwa kulturowego (34), |
| --- | --- |

—

Copernicus (dawny GMES), informacje satelitarne służące monitorowaniu dziedzictwa kulturowego (34),

| — | EDEN
  (European Destinations of exelleNce), |
| --- | --- |

—

EDEN
  (European Destinations of exelleNce),

| — | COSME, który finansuje inicjatywy na rzecz kultury i turystyki (35), |
| --- | --- |

—

COSME, który finansuje inicjatywy na rzecz kultury i turystyki (35),

| — | Europejskie Szlaki Kulturowe Rady Europy i KE, |
| --- | --- |

—

Europejskie Szlaki Kulturowe Rady Europy i KE,

| — | C3 Monitor, monitorowanie i porównywanie około 170 miast kultury i kreatywności w 30 krajach europejskich, dynamika kulturalna
  (Cultural Vibrancy), kreatywna gospodarka
  (Creative Economy) oraz sprzyjające otoczenie
  (Enabling Environment), |
| --- | --- |

—

C3 Monitor, monitorowanie i porównywanie około 170 miast kultury i kreatywności w 30 krajach europejskich, dynamika kulturalna
  (Cultural Vibrancy), kreatywna gospodarka
  (Creative Economy) oraz sprzyjające otoczenie
  (Enabling Environment),

| — | partnerstwo publiczno-prywatne w dziedzinie efektywności energetycznej zabytkowych budynków, |
| --- | --- |

—

partnerstwo publiczno-prywatne w dziedzinie efektywności energetycznej zabytkowych budynków,

| — | dziedzictwo kulturowe na rzecz zrównoważonego rozwoju w ramach programu „Horyzont 2020”, |
| --- | --- |

—

dziedzictwo kulturowe na rzecz zrównoważonego rozwoju w ramach programu „Horyzont 2020”,

| — | platforma cyfrowa Europeana obejmująca ponad 50 mln zdigitalizowanych pozycji, w tym książek, muzyki, dzieł sztuki itd. dzięki zaawansowanym metodom wyszukiwania, |
| --- | --- |

—

platforma cyfrowa Europeana obejmująca ponad 50 mln zdigitalizowanych pozycji, w tym książek, muzyki, dzieł sztuki itd. dzięki zaawansowanym metodom wyszukiwania,

| — | agenda cyfrowa na rzecz badania europejskiego dziedzictwa kinematograficznego (36), |
| --- | --- |

—

agenda cyfrowa na rzecz badania europejskiego dziedzictwa kinematograficznego (36),

| — | inwestycje w dziedzictwo kulturalne dzięki rozporządzeniom w sprawie polityki spójności (37), |
| --- | --- |

—

inwestycje w dziedzictwo kulturalne dzięki rozporządzeniom w sprawie polityki spójności (37),

| — | Erasmus+ (38), |
| --- | --- |

—

Erasmus+ (38),

| — | znak dziedzictwa europejskiego ustanawiający oznakowanie przyznawane obiektom znajdującym się w Unii (39), |
| --- | --- |

—

znak dziedzictwa europejskiego ustanawiający oznakowanie przyznawane obiektom znajdującym się w Unii (39),

| — | program „Europa kreatywna” (2014–20) obejmujący: komponent MEDIA poświęcony sektorowi audiowizualnemu (podprogram MEDIA), komponent kultury przeznaczony na sektor kultury i sektor kreatywny (podprogram Kultura) oraz komponent międzysektorowy dotyczący wszystkich sektorów kultury i sektorów kreatywnych (część międzysektorowa) (40). |
| --- | --- |

—

program „Europa kreatywna” (2014–20) obejmujący: komponent MEDIA poświęcony sektorowi audiowizualnemu (podprogram MEDIA), komponent kultury przeznaczony na sektor kultury i sektor kreatywny (podprogram Kultura) oraz komponent międzysektorowy dotyczący wszystkich sektorów kultury i sektorów kreatywnych (część międzysektorowa) (40).

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Zob. powszechne ruchy społeczne i aspekty populizmu i suwerenności.

1

(2)  Analogicznie do europejskiej przestrzeni badawczej, co przyczyniłoby się do jej umocnienia.

2

(3)  Por. specjalistyczne służby dokonujące renowacji: www.opencare.it

3

(4)  „Nihil est in intellectu quod prius non fuerit in sensu” (J. Locke).

4

(5)  Z łaciny „instruere” – przygotowywać, budować.

5

(6)  Przekazywanie znaków i wzorców.

6

(7)  Por. odkrycia neurobiologii, które pokazują naśladowanie czynności i wzorców.

7

(8)  Z łaciny „colere”, co oznacza „uprawiać rolę”.

8

(9)  Źródło: Eurostat.

9

Źródło:

(10)  Sprawozdanie „Cultural access and participation”, http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_399_en.pdf.

10

(11)  Zob. Dz.U. C 287 z 29.11.2007.

11

(12)  Dz.U. C 377 E z 7.12.2012, s. 142; Dz.U. C 93 z 9.3.2016, s. 95, teksty P8_TA(2016)0486.

12

(13)  Dz.U. C 288 z 31.8. 2017, s. 120.

13

(14)  NAT/738 (Dz.U. C 440 z 6.12.2018, s. 22).

14

(15)  Zwłaszcza wraz z przejściem PISA od STEM (nauki przyrodnicze, technologia, inżynieria i matematyka) do STEAM (nauki przyrodnicze, technologia, inżynieria, sztuka i matematyka) oraz w dziedzinie cyfrowej.

15

(16)  Afryka, Karaiby, Pacyfik.

16

(17)  Zob. również Rada Europy – Konwencja ramowa Rady Europy w sprawie znaczenia dziedzictwa kulturowego dla społeczeństwa (konwencja z Faro) z dnia 27 października 2005 r.; (CETS nr 199) 18/03/08.

17

(18)  Zob. przypis 14.

18

(19)  Rozporządzenie (UE) nr 233/2014 (Dz.U. L 77 z 15.3.2014, s. 44).

19

(20)  Interreg Med Programme.

20

(21)  Med Culture Programme.

21

(22)  Rozporządzenia (UE) nr 232/2014 (Dz.U. L 77 z 15.3.2014, s. 27) i (UE) nr 236/2014 (UE) nr 236/2014 (Dz.U. L 77 z 15.3.2014, s. 95).

22

(23)  Rozporządzenie (UE) nr 231/2014 (Dz.U. L 77 z 15.3.2014, s. 11).

23

(24)  Dyrektywa siedliskowa 92/43/EWG (Dz.U. L 206 z 22.7.1992, s. 7) oraz dyrektywa ptasia 2009/147/WE (Dz.U. L 20 z 26.1.2010, s. 7).

24

(25)  COM(2017) 198 final.

25

(26)  Rozporządzenie (UE) nr 1293/2013 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 185).

26

(27)  Pięć funduszy: EFRR, EFS, Fundusz Spójności, EFRROW i EFMR.

27

(28)  Decyzja (UE) 2017/848Decyzja (UE) 2017/848 (Dz.U. L 125 z 18.5.2017, s. 43).

28

(29)  Rezolucja PE z 2 lipca 2013 r. (2012/2297(INI)) (Dz.U. C 75 z 26.2.2016, s. 24).

29

(30)  Rozporządzenie (UE) nr 1305/2013 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 487).

30

(31)  Rozporządzenie (UE) nr 390/2014 (Dz.U. L 115 z 17.4.2014, s. 3).

31

(32)  Rozporządzenia (UE) nr 651/2014 (Dz.U. L 187 z 26.6.2014, s. 1) i (UE) nr 2015/1588 (Dz.U. L 248 z 24.9.2015, s. 1).

32

(33)  Walka z nielegalnym obrotem dobrami kultury.

33

(34)  Rozporządzenie (UE) nr 377/2014 (Dz.U. L 122 z 24.4.2014, s. 44).

34

(35)  Rozporządzenie (UE) nr 1287/2013 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 33).

35

(36)  COM(2010) 487 final i COM(2014) 477 final.

36

(37)  Dz.U. L 347 z 20.12.2013.

37

(38)  Rozporządzenie (UE) nr 1288/2013 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 50).

38

(39)  Decyzja nr 1194/2011/UE (Dz.U. L 303 z 22.11.2011, s. 1).

39

(40)  Rozporządzenie (UE) nr 1295/2013 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 221).

40

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/155 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/155

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego »Wzmocnienie ochrony sygnalistów na szczeblu UE«”

[COM(2018) 214 final]

oraz „Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia prawa Unii”

[COM(2018) 218 final]

(2019/C 62/26)

| Sprawozdawczyni: | Franca SALIS-MADINIER |
| --- | --- |

Sprawozdawczyni:

Franca SALIS-MADINIER

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 28.5.2018
  Rada Unii Europejskiej, 29.5.2018
  Komisja Europejska, 18.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 43 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 26.9.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 18.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za / przeciw / wstrzymało się) | 158/77/15 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 28.5.2018

Rada Unii Europejskiej, 29.5.2018

Komisja Europejska, 18.6.2018

Podstawa prawna

Art. 43 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

26.9.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

18.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za / przeciw / wstrzymało się)

158/77/15

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES uważa, że ochrona sygnalistów nie tylko ich osłania, ale stanowi także ważne narzędzie pomagające przedsiębiorstwom lepiej rozprawiać się z niezgodnymi z prawem i nieetycznymi działaniami. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES docenia to, że niektóre przedsiębiorstwa wprowadziły procedury w celu ochrony sygnalistów i że 10 z 28 państw członkowskich posiada już ogólne ramy ochrony sygnalistów. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES uważa, że zakres dyrektywy powinien być oceniany na podstawie oceny jej wdrażania i że zakres ten powinien być wystarczająco szeroki, by umożliwić ochronę interesu ogólnego. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES zachęca Komisję do dokonania przeglądu podstawy prawnej dyrektywy i włączenia do niej również praw pracowników przez odniesienie do art. 153 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Z możliwości zgłaszania nieprawidłowości przy objęciu taką samą ochroną mogą też korzystać dawni pracownicy, przedstawiciele pracowniczych związków zawodowych i osoby prawne określone w art. 3; jasny zapis na ten temat powinien znaleźć się w art. 2 dyrektywy. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | W celu zagwarantowania sprawiedliwości oraz pewności prawa EKES zaleca (art. 13) dwustopniową procedurę zgłaszania nieprawidłowości, która umożliwiłaby sygnaliście uzyskanie najpierw dostępu – w zależności od tego, co wybierze – bądź do kanału wewnętrznego, bądź do właściwych organów, a następnie, w stosownym przypadku, do społeczeństwa obywatelskiego lub mediów. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES zaleca, aby sygnaliści mogli zwracać się do przedstawicieli związków zawodowych na wszystkich etapach zgłaszania nieprawidłowości i aby ci ostatni mogli ich reprezentować i zapewniać im doradztwo i wsparcie. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Dyrektywa powinna wyraźniej zachęcać do negocjowania z przedstawicielami związków zawodowych kształtu wewnętrznego mechanizmu zgłaszania nieprawidłowości, który byłby wówczas przedmiotem dialogu społecznego, zgodnie z zaleceniem Rady Europy z 2014 r. i sprawozdaniem Parlamentu Europejskiego z 2017 r. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES zaleca, aby w przypadku ujawnienia tożsamości sygnalisty, który zgłosił nieprawidłowości anonimowo, objąć go ochroną przewidzianą przez dyrektywę. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES zaleca wprowadzenie zmiany w art. 15 ust. 5 dotyczącej zapisu o dostarczeniu dowodu prima facie. Wystarczy, aby sygnalista „przedstawił okoliczności faktyczne zgłoszenia nieprawidłowości”. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Odnośnie do art. 15 ust. 6 EKES zaleca, aby nie odsyłać kwestii odszkodowania do przepisów prawa krajowego, które różni się w poszczególnych państwach, lecz aby dyrektywa przewidywała odszkodowanie całkowite, bez ustalania górnego pułapu, na wzór ustawodawstwa Zjednoczonego Królestwa. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES wnioskuje o usunięcie zapisów art. 17 ust. 2, które są zbyteczne (kary za zniesławienie lub pomówienie są przewidziane w prawie krajowym). |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | EKES zachęca Komisję do dodania w art. 19 jednoznacznej klauzuli o nieobniżaniu poziomu ochrony, aby zagwarantować, że wprowadzenie dyrektywy w żadnym przypadku nie zmniejszy praw sygnalistów przyznanych im przed jej wprowadzeniem w państwach członkowskich i w obszarach, których dyrektywa ta dotyczy, jeśli istniejące już prawa są dla nich korzystniejsze. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | EKES zaleca, aby publikowanie okresowych sprawozdań przez podmioty prawa publicznego i państwa członkowskie stało się obowiązkowe. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | EKES zachęca Komisję do uwzględnienia w dyrektywie ogólnoeuropejskich i krajowych kampanii uświadamiających, szczególnie adresowanych do młodzieży, mających na celu zmianę postrzegania sygnalistów. |
| --- | --- |

1.15.

2.   Kontekst opinii

| 2.1. | Do działań bezprawnych i przypadków nadużywania prawa może dojść w każdej organizacji, niezależnie od tego, czy jest ona organizacją prywatną, czy publiczną. Działania te mogą przybierać wiele różnych form, takich jak korupcja lub nadużycia finansowe, zaniedbanie obowiązków, unikanie opodatkowania czy zaniedbanie; jeśli nie zostaną w odniesieniu do nich podjęte odpowiednie działania zaradcze, mogą one poważnie zaszkodzić interesowi publicznemu i dobrobytowi obywateli w jednym lub wielu państwach członkowskich UE. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Możliwość przewidzenia wystąpienia sytuacji zagrożenia, podejmowania odpowiednich działań zaradczych w tym zakresie lub położenia kresu takiej sytuacji przynosi korzyści przedsiębiorcom, obywatelom i pracownikom (pomaga uniknąć śmierci i obrażeń osób, postępowania sądowego, strat finansowych i narażenia reputacji). Sygnalizowanie nieprawidłowości, które to działanie Komisja chce chronić przedmiotową dyrektywą, odbywa się w interesie publicznym i przynosi korzyści całemu społeczeństwu. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Osoby pracujące w danej organizacji lub utrzymujące z nią kontakt w ramach działalności zawodowej często pierwsze dowiadują się o poważnych nadużyciach. Osoby, które zgłaszają (w ramach danej organizacji lub organowi zewnętrznemu) bądź ujawniają takie nadużycia – tzw. sygnaliści – mogą więc odgrywać ważną rolę w położeniu im kresu. Jednakże wiele osób nie podejmuje takich kroków. Międzynarodowe badania wskazują, że głównymi przyczynami braku działania są: strach przed odwetem, obawa, że poinformowanie o nieprawidłowościach nie przyniesie żadnych skutków, i niewiedza, do kogo się zwrócić. 85 % respondentów, którzy wzięli udział w konsultacjach publicznych zorganizowanych przez Komisję w 2017 r., uważa, że pracownicy rzadko lub bardzo rzadko zgłaszają zagrożenia lub szkody dla interesu publicznego ze strachu przed konsekwencjami prawnymi i finansowymi, jak również z powodu negatywnego postrzegania sygnalistów. W niektórych krajach nadal brak rozróżnienia między sygnalistą, zdrajcą i donosicielem. Tymczasem sygnalizowanie nieprawidłowości jest aktem odwagi, w przeciwieństwie do donosicielstwa, które jest aktem tchórzostwa. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | W związku z tym należy zapewnić sygnalistom skuteczną ochronę. Istnieją już międzynarodowe instrumenty w tym zakresie, a także instrumenty w poszczególnych państwach członkowskich. Rada Europy, Parlament Europejski, Rada UE, jak również organizacje społeczeństwa obywatelskiego i związki zawodowe wzywały już do przyjęcia ogólnounijnych przepisów dotyczących ochrony sygnalistów działających w interesie publicznym. Niektóre europejskie przedsiębiorstwa wprowadziły procedury mające na celu ochronę sygnalistów. Wniosek Komisji opiera się na spostrzeżeniu, że mechanizm ochrony sygnalistów funkcjonujący obecnie w Unii Europejskiej jest nieadekwatny, rozproszony między państwami członkowskimi i niejednolicie stosowany w poszczególnych obszarach polityki. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Komisja wnioskuje więc o przyjęcie dyrektywy wprowadzającej ochronę sygnalistów w określonych obszarach, której uzupełnieniem będzie komunikat ustanawiający ramy polityczne na szczeblu UE, w tym środki wsparcia dla organów krajowych. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Wniosek ma na celu ustanowienie zestawu wspólnych norm minimalnych oferujących ochronę przed odwetem sygnalistom zgłaszającym naruszenia prawa Unii w następujących obszarach: (i) zamówienia publiczne; (ii) usługi finansowe; (iii) zapobieganie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu; (iv) bezpieczeństwo produktów; (v) bezpieczeństwo transportu; (vi) ochrona środowiska; (vii) bezpieczeństwo jądrowe; (viii) bezpieczeństwo żywności i paszy; (ix) zdrowie i dobrostan zwierząt; (x) zdrowie publiczne; (xi) ochrona konsumentów; (xii) ochrona prywatności i danych osobowych oraz bezpieczeństwo sieci i systemów informatycznych. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Dotyczy on również naruszenia przepisów UE dotyczących konkurencji, naruszeń i nadużyć przepisów prawa dotyczących opodatkowania przedsiębiorstw oraz szkód wobec interesów finansowych UE. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Zgodnie z wnioskiem państwa członkowskie będą musiały dopilnować, aby przedsiębiorstwa zatrudniające co najmniej 50 pracowników (lub o rocznym obrocie przekraczającym 10 mln EUR) oraz podmioty publiczne ustanowiły wewnętrzne kanały i procedury zgłaszania nieprawidłowości w celu przyjmowania zgłoszeń i podejmowania działań następczych w związku ze zgłoszeniami. Będą musiały również dopilnować, aby właściwe organy ustanowiły zewnętrzne kanały zgłaszania nieprawidłowości. Kanały te muszą gwarantować poufność tożsamości zgłaszających i poufność informacji. Małe przedsiębiorstwa i mikroprzedsiębiorstwa są zwolnione z obowiązku ustanowienia wewnętrznych kanałów (z wyjątkiem obszaru usług finansowych i sektorów ryzyka). |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Wniosek zakazuje odwetu, bezpośredniego czy pośredniego, wobec sygnalistów i określa środki, które państwa członkowskie powinny podjąć, by zapewnić osobom zgłaszającym należytą ochronę. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Ponadto przewiduje on skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary, które są konieczne, by zniechęcać do: (i) działań utrudniających zgłaszanie nieprawidłowości, brania odwetu, uciążliwych postępowań przeciwko osobom zgłaszającym i naruszeń obowiązku zachowania poufności tożsamości tych osób; (ii) zgłoszeń w złej wierze i zgłoszeń będących nadużyciem. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Obecnie tylko 10 z 28 państw członkowskich UE posiada już ogólne przepisy prawne dotyczące ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia. W Europie fragmentacja ochrony i występujące w niej luki szkodzą interesowi publicznemu i mogą utrudniać dokonywanie zgłoszeń. W przypadku przestępstw transgranicznych lub popełnionych w organizacjach wielonarodowych sygnalista nie podlega takiej samej ochronie, w zależności od państwa, którego ustawodawstwo i orzecznictwo zostaną zastosowane. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES pozytywnie przyjmuje cel, jakim jest zachęcanie do dobrowolnego i odpowiedzialnego zgłaszania nieprawidłowości, aby chronić w ten sposób interes publiczny. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | W 2016 r. (1) Komisja zwróciła uwagę na to, że egzekwowanie prawa Unii pozostaje wyzwaniem, oraz zobowiązała się do położenia „większego nacisku na egzekwowanie, aby prawo służyło interesowi ogólnemu”. Zamierzonym celem jest prawodawstwo proaktywne, a nie reaktywne, które będzie „elementem systemowym egzekwowania prawa Unii”. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES stwierdza, że wniosek dotyczący dyrektywy jest spójny z dotychczasowymi dokumentami europejskimi (Rady Europy, Parlamentu, Komisji) pod względem norm i celów, zwłaszcza z zaleceniem CM/Rec(2014)7 Rady Europy z dnia 30 kwietnia 2014 r., oraz że jest w większości zgodny z normami międzynarodowymi. Wniosek jest uzupełnieniem istniejących unijnych przepisów sektorowych (w sektorach usług finansowych, transportu, środowiska) i polityk Unii (walka z korupcją, zrównoważone finansowanie, sprawiedliwsze opodatkowanie). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Zgodnie z zasadą pomocniczości zakres przedmiotowy został ograniczony do naruszeń prawa Unii (działania niezgodne z prawem i nadużycia prawa) oraz do szczególnych obszarów, w których:






  1. | zachodzi konieczność poprawy egzekwowania przepisów; |
| --- | --- | --- |

3.5.

1.

zachodzi konieczność poprawy egzekwowania przepisów;

| 2. | niemal zupełny brak zgłaszania naruszania przepisów jest czynnikiem kluczowym; |
| --- | --- |

2.

niemal zupełny brak zgłaszania naruszania przepisów jest czynnikiem kluczowym;

| 3. | przypadki naruszenia przepisów mogą poważnie zaszkodzić interesowi publicznemu. |
| --- | --- |

3.

przypadki naruszenia przepisów mogą poważnie zaszkodzić interesowi publicznemu.

| 3.6. | EKES uważa jednak, że należy jasno przedstawić powiązania między prawem Unii a prawem krajowym, które mogą być przedmiotem sporów i trudności w stosowaniu zasad wpisanych w dyrektywę. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | EKES podkreśla pozytywny aspekt dyrektywy, która zachęca państwa członkowskie do wprowadzenia „zakrojonego na szeroką skalę i spójnego” (ogólnego) prawa krajowego na podstawie zasad ujętych w zaleceniu Rady Europy oraz w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Jednocześnie ważne byłoby zapewnienie sprawnego funkcjonowania dobrze ugruntowanych ram w państwach członkowskich, o ile są one zgodne z zasadami dyrektywy. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Podobnie Komitet pozytywnie ocenia możliwość przyjęcia bardziej korzystnych przepisów według uznania państw członkowskich. Jednocześnie EKES uważa, że koniecznie należy dopisać klauzulę o nieobniżaniu poziomu ochrony, gdyż dyrektywa nie może służyć do zniesienia bądź zmniejszenia zakresu stosowania korzystniejszych przepisów krajowych |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Ponadto EKES zaleca, by dyrektywa została poddana ocenie w świetle ewentualnych nowych elementów, które pojawią się w przyszłości, a także na podstawie oceny jej wdrażania. Komitet pozytywnie ocenia zapis o późniejszej możliwości rozszerzenia zakresu przedmiotowego dyrektywy w świetle takiej oceny. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES potwierdza znaczenie wdrożenia tej dyrektywy w państwach członkowskich w celu zapewnienia lepszego funkcjonowania demokracji w obliczu obecnych lub przyszłych wyzwań, a także w celu wzmocnienia państwa prawa, swobód i integralności publicznej, zważywszy, że wolność mówienia prawdy (parezja) uważana jest za niezbędny filar demokracji. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | EKES popiera ustanowienie europejskiej agencji ds. ostrzegania lub europejskiego rzecznika praw obywatelskich odpowiedzialnych za koordynację krajowych organów ostrzegania i monitorowanie tzw. gorących linii. |
| --- | --- |

3.11.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES uważa za niedopuszczalne, by nie było możliwości zorganizowania zgodnie z art. 154 TFUE konsultacji z partnerami społecznymi w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy. Takie postępowanie Komisji nie powinno mieć miejsca w przyszłości. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Komitet zaleca, aby objąć dyrektywą również obszar społeczny, przez dodanie do 16 podstaw prawnych dyrektywy art. 153 TFUE. EKES podkreśla, że w art. 1 (zakres przedmiotowy) określającym naruszenia prawa, które może zgłosić sygnalista, brakuje zapisu o ochronie pracowników. Wniosek pomija kwestie dyskryminacji, nękania, przemocy w miejscu pracy itp. EKES zaleca więc uwzględnienie tych kwestii w dyrektywie. |
| --- | --- |

4.2.

5.   Zakres podmiotowy

| 5.1. | EKES odnotowuje bardzo szeroki zakres podmiotowy dyrektywy: ma ona zastosowanie do każdego pracownika sektorów publicznego lub prywatnego, który uzyskał informacje w kontekście związanym z pracą. Pojęcie pracownika jest szerokie; obejmuje osoby posiadające status pracownika w rozumieniu art. 45 TFUE i osoby posiadające status osoby prowadzącej działalność na własny rachunek w rozumieniu art. 49 TFUE, jak również wolontariuszy, stażystów nieotrzymujących wynagrodzenia, konsultantów, dostawców, podwykonawców, akcjonariuszy czy członków zarządu. Dyrektywa powinna przyczynić się do zmniejszenia ryzyka nadszarpnięcia reputacji, jakie może grozić przedsiębiorstwom. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Z możliwości zgłaszania nieprawidłowości przy objęciu taką samą ochroną mogą korzystać dawni pracownicy, przedstawiciele pracowniczych związków zawodowych i osoby prawne określone w art. 3; jasny zapis na ten temat powinien znaleźć się w art. 2 dyrektywy. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | EKES zauważa, że urzędnicy UE powinni mieć zapewnioną taką samą ochronę jak pracownicy w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

5.3.

6.   Procedury zgłaszania

| 6.1. | W kwestii wprowadzania mechanizmów zgłaszania wewnętrznego EKES zaleca, by w ich opracowaniu i wdrażaniu brali aktywny udział pracownicy i ich przedstawiciele związkowi. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | EKES uważa, że zasada stopniowego zgłaszania (wewnętrznie, właściwym organom, do wiadomości publicznej) jest zgodna z zasadą zgłaszania odpowiedzialnego. Jednocześnie jest zdania, że sygnalista powinien mieć w równym stopniu wybór odnośnie do dokonania zgłoszenia kanałem wewnętrznym lub do właściwych organów i w związku z tym zaleca procedurę dwu-, a nie trzystopniową, w celu zagwarantowania sprawiedliwości oraz pewności prawa. Z jednej strony międzynarodowe badania wykazały, że nawet w państwach, gdzie nie ma obowiązku korzystania z kanału wewnętrznego (Zjednoczone Królestwo, Irlandia), pracownicy z lojalności korzystają najpierw z tej właśnie drogi, nie ma więc ryzyka, że kanał wewnętrzny będzie pomijany na masową skalę. Ponadto w przypadku wprowadzenia obowiązku korzystania z kanału wewnętrznego trudno jest przewidzieć wszystkie niezbędne odstępstwa. Z drugiej strony bezpośrednie powiadamianie organów przewidziane jest w przepisach krajowych (na przykład w przypadku przestępstw). W dodatku obowiązek ten dotyczy tylko pracowników najemnych, a inni pracownicy są z niego zwolnieni. W takiej sytuacji zasada sprawiedliwości i pewności prawa nie zostaje zachowana. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | EKES uważa, że w miejscu pracy, na każdym etapie procedury zgłaszania nadużyć, sygnalista powinien mieć możliwość zwracania się do przedstawicieli związków zawodowych i bycia przez nich reprezentowanym. Działając blisko pracowników, przedstawiciele związków zawodowych mogą odgrywać istotną rolę doradczą i ochronną. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | EKES zaleca, by gwarancje działań następczych dla zgłoszeń zewnętrznych (potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia, przekazanie informacji na temat działań podjętych w wyniku zgłoszenia) miały również zastosowanie w przypadku zgłoszeń wewnętrznych. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Z badań wynika, że osoby o najsłabszej pozycji lub te, które są w posiadaniu dokumentów mogących zagrozić ich życiu lub ich rodzinom, są zmuszone do dokonywania zgłoszeń anonimowo. EKES uważa, że jeśli tożsamość sygnalisty, który dokonał zgłoszenia anonimowo, zostanie ujawniona, powinien on korzystać z ochrony przewidzianej przez dyrektywę. Ponadto to, że sprawa została zgłoszona anonimowo, nie może być pretekstem do niepodejmowania działań w związku ze zgłoszeniem. |
| --- | --- |

6.5.

7.   Ochrona sygnalistów: ciężar dowodu i odszkodowanie

| 7.1. | Zgodnie z wnioskiem dotyczącym dyrektywy sygnalista, którego spotkał odwet, powinien przedstawić dowody prima facie, że odwet ten jest konsekwencją zgłoszenia (podwójny test), aby ciężar dowodu mógł spoczywać na osobie dokonującej odwetu. Tymczasem zgodnie z zasadą przeniesienia ciężaru dowodu (zob. dyrektywa w sprawie dyskryminacji), to do pracodawcy należy wykazanie, że środki odwetowe nie są konsekwencją zgłoszenia. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Dyrektywa powinna określić środki ochrony prawnej w przypadku odwetu (art. 15 ust. 6), a nie odsyłać tej kwestii do krajowych przepisów prawa, które, jak wspomniano, są różne w różnych krajach lub nie istnieją. Aby skutecznie chronić sygnalistów przed wszelkimi rodzajami kar, bezpośrednich czy pośrednich, konieczne jest, by dyrektywa przewidywała konieczność całkowitej naprawy szkód, bez górnego pułapu (w tym lat stażu pracy liczącego się do emerytury utraconych w przypadku zwolnienia pracownika), na wzór „Public Interest Disclosure Act” z 1998 r. |
| --- | --- |

7.2.

8.   Kary

| 8.1. | EKES uważa, że celem dyrektywy jest ułatwienie zgłoszenia nieprawidłowości i jego ochrona. Z tego względu należy usunąć art. 17 ust. 2, w którym nie rozróżnia się między odpowiedzialnym zgłoszeniem a zniesławieniem lub zgłoszeniem w złej wierze, które to przestępstwa są już przedmiotem ustawodawstwa krajowego. |
| --- | --- |

8.1.

9.   Klauzula większej korzyści i klauzula o nieobniżaniu poziomu ochrony

| 9.1. | EKES przyjmuje z zadowoleniem przewidzianą w dyrektywie możliwość, by państwa członkowskie mogły stosować korzystniejsze dla sygnalistów przepisy prawa krajowego. Należy jednak dodać jednoznaczną klauzulę o nieobniżaniu poziomu ochrony w celu zachowania korzystniejszych przepisów, które obowiązują w niektórych państwach. |
| --- | --- |

9.1.

10.   Sprawozdawczość, ocena i przegląd

| 10.1. | Należałoby wprowadzić obowiązkową ocenę wdrażania dyrektywy w postaci sprawozdań (zawierających dane zanonimizowane i statystyczne) publikowanych co roku przez podmioty prawa publicznego i państwa członkowskie; sprawozdania te byłyby źródłem informacji potrzebnych do sporządzenia sprawozdania Komisji, przewidzianego na 2027 r., oraz informacji dla obywateli. |
| --- | --- |

10.1.

Bruksela, dnia 18 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 18 z 19.1.2017, s. 10.

1

---

ZAŁĄCZNIK

Następujące poprawki, które uzyskały poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów, zostały odrzucone w trakcie debaty:

Punkt 3.11

Dodać nowy punkt

| 3.11. | EKES zaleca bardziej szczegółowe zajęcie się kwestią zapobiegania zagrożeniom dla przedsiębiorstw publicznych i prywatnych w związku z niewłaściwym wykorzystaniem lub nielegalnym ujawnieniem informacji szczególnie chronionych. Reputacja przedsiębiorstw i organizacji powinna być w wystarczającym stopniu chroniona w przypadku działania w złej wierze. |
| --- | --- |

3.11.

Uzasadnienie

Reputacja każdej organizacji ma kluczowe znaczenie dla wszystkich zainteresowanych podmiotów, nie tylko dla pracowników.

Wynik głosowania

| Za: | 84 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 130 |
| Wstrzymało się: | 15 |

Za:

84

Przeciw:

130

Wstrzymało się:

15

Punkt 4.1

Skreślić

| 4.1. | EKES uważa za niedopuszczalne, by nie było możliwości zorganizowania zgodnie z art. 154 TFUE konsultacji z partnerami społecznymi w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy. Takie postępowanie Komisji nie powinno mieć miejsca w przyszłości. |
| --- | --- |

4.1.

Uzasadnienie

Konsultacja z partnerami społecznymi nie jest wymagana, ponieważ wniosek nie jest oparty na art. 153 TFUE.

Wynik głosowania

| Za: | 79 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 133 |
| Wstrzymało się: | 18 |

Za:

79

Przeciw:

133

Wstrzymało się:

18

Punkt 4.2

Zmienić

| 4.2. | Komitet uznaje, że podstawa prawna dyrektywy jest wystarczająco szeroka, by zapewnić odpowiednią ochronę sygnalistom. Niemniej w imię pewności prawa EKES wzywa do wyjaśnienia zakresu prawnego stosującego się do praw pracowniczych.
  zaleca, aby objąć dyrektywą również obszar społeczny, przez dodanie do 16 podstaw prawnych dyrektywy art. 153 TFUE. EKES podkreśla, że w art. 1 (zakres przedmiotowy) określającym naruszenia prawa, które może zgłosić sygnalista, brakuje zapisu o ochronie pracowników. Wniosek pomija kwestie dyskryminacji, nękania, przemocy w miejscu pracy itp. EKES zaleca więc uwzględnienie tych kwestii w dyrektywie. |
| --- | --- |

4.2.

Uzasadnienie

W związku z różnymi poglądami na temat podstawy prawnej dyrektywy Komisja powinna wyjaśnić tę kwestię w odniesieniu do praw pracowniczych (art. 153 TFUE).

Wynik głosowania

| Za: | 82 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 139 |
| Wstrzymało się: | 14 |

Za:

82

Przeciw:

139

Wstrzymało się:

14

Punkt 6.2

Zmienić

| 6.2. | EKES uważa, że zasada stopniowego zgłaszania (wewnętrznie, właściwym organom, do wiadomości publicznej) jest zgodna z zasadą zgłaszania odpowiedzialnego, zwłaszcza w celu szybkiego i skutecznego wykrywania i powstrzymywania naruszeń u źródła, a tym samym ograniczania ryzyk wewnętrznych lub zewnętrznych. Jednocześnie jest zdania, że sygnalista powinien mieć w równym stopniu wybór odnośnie do dokonania zgłoszenia kanałem wewnętrznym lub do właściwych organów i w związku z tym zaleca procedurę dwu-, a nie trzystopniową, w celu zagwarantowania sprawiedliwości oraz pewności prawa. Z jednej strony międzynarodowe badania wykazały, że nawet w państwach, gdzie nie ma obowiązku korzystania z kanału wewnętrznego (Zjednoczone Królestwo, Irlandia), pracownicy z lojalności korzystają najpierw z tej właśnie drogi, nie ma więc ryzyka, że kanał wewnętrzny będzie pomijany na masową skalę. Ponadto w przypadku wprowadzenia obowiązku korzystania z kanału wewnętrznego trudno jest przewidzieć wszystkie niezbędne odstępstwa. Z drugiej strony bezpośrednie powiadamianie organów przewidziane jest w przepisach krajowych (na przykład w przypadku przestępstw). W dodatku obowiązek ten dotyczy tylko pracowników najemnych, a inni pracownicy są z niego zwolnieni. W takiej sytuacji zasada sprawiedliwości i pewności prawa nie zostaje zachowana. |
| --- | --- |

6.2.

Uzasadnienie

Ważne jest, by przedsiębiorstwo miało możliwość rozwiązania kwestii w pierwszej kolejności wewnętrznie, zanim sygnalista poinformuje opinię publiczną. Dwuetapowa procedura zgłaszania ułatwia szybkie i skuteczne wykrycie i powstrzymanie naruszeń u źródła.

Wynik głosowania

| Za: | 78 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 145 |
| Wstrzymało się: | 11 |

Za:

78

Przeciw:

145

Wstrzymało się:

11

Punkt 7.2

Zmienić

| 7.2. | Dyrektywa powinna określić
  określa środki ochrony prawnej w przypadku odwetu (art. 15 ust. 6), a nie odsyłać tej kwestii
  i odsyła tę kwestię do krajowych przepisów prawa, które, jak wspomniano, są różne w różnych krajach lub nie istnieją. Aby skutecznie chronić sygnalistów przed wszelkimi rodzajami kar, bezpośrednich czy pośrednich, należy starannie monitorować i oceniać wdrażanie dyrektywy z punktu widzenia skuteczności ram krajowych.
  , by dyrektywa przewidywała konieczność całkowitej naprawy szkód, bez górnego pułapu (w tym lat stażu pracy liczącego się do emerytury utraconych w przypadku zwolnienia pracownika), na wzór „Public Interest Disclosure Act” z 1998 r. |
| --- | --- |

7.2.

Uzasadnienie

Ważne jest, by systemy sankcji i odszkodowań oparte na ramach krajowych spełniały podstawowe cele dyrektywy odnośnie do ochrony sygnalistów, przy jednoczesnym poszanowaniu zasad krajowych systemów prawnych. Jest to jedna z kluczowych kwestii, które należy monitorować, jeśli chodzi o wdrażanie dyrektywy.

Wynik głosowania

| Za: | 82 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 144 |
| Wstrzymało się: | 10 |

Za:

82

Przeciw:

144

Wstrzymało się:

10

Punkt 8.1

Zmienić

| 8.1. | EKES uważa, że celem dyrektywy jest ułatwienie zgłoszenia nieprawidłowości i jego ochrona. Z tego względu należy usunąć
  wyjaśnić art. 17 ust. 2, w którym nie rozróżnia się
  mogłoby zabraknąć rozróżnienia między odpowiedzialnym zgłoszeniem a zniesławieniem lub zgłoszeniem w złej wierze, które to przestępstwa są już przedmiotem ustawodawstwa krajowego. |
| --- | --- |

8.1.

Uzasadnienie

Jakkolwiek istnieje potrzeba zajęcia się konsekwencjami fałszywych, wprowadzających w błąd i nieuzasadnionych ujawnień poprzez ustanowienie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających kar, zakres tych sankcji w państwach członkowskich powinien zostać odpowiednio wyjaśniony.

Wynik głosowania

| Za: | 87 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 147 |
| Wstrzymało się: | 6 |

Za:

87

Przeciw:

147

Wstrzymało się:

6

Punkt 1.4

Zmienić

| 1.4. | EKES uznaje, że podstawa prawna dyrektywy jest wystarczająco szeroka i że zapewnia ona odpowiednią ochronę sygnalistyzachęca Komisję do dokonania przeglądu podstawy prawnej dyrektywy i włączenia do niej również praw pracowników przez odniesienie do art. 153 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Niemniej w imię pewności prawa EKES wzywa do wyjaśnienia zakresu prawnego stosującego się do praw pracowniczych. |
| --- | --- |

1.4.

Uzasadnienie

Artykuły wskazane przez KE jako podstawa prawna mogą w pełni zagwarantować wzmocnione egzekwowanie prawa Unii poprzez wprowadzenie nowych przepisów dotyczących ochrony sygnalistów w celu poprawy prawidłowego funkcjonowania jednolitego rynku i właściwego wdrażania unijnych polityk, przy jednoczesnym zapewnieniu spójnych, wysokich standardów ochrony sygnalistów w ramach sektorowych unijnych instrumentów w sytuacji, w której stosowne przepisy zostały już przyjęte. Jednak potrzebne są pewne uściślenia, aby uniknąć nieporozumień co do podstawy prawnej dotyczących praw pracowników.

Wynik głosowania

| Za: | 84 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 133 |
| Wstrzymało się: | 6 |

Za:

84

Przeciw:

133

Wstrzymało się:

6

Punkt 1.4

Dodać nowy punkt po obecnym pkt 1.4

EKES jest przekonany, że należy tak skonstruować ramy prawne ochrony sygnalistów, by można było odróżnić informacje, które nadają się jedynie do ujawnienia w obrębie przedsiębiorstwa, od informacji, które są odpowiednie do ujawnienia władzom lub nawet ogółowi społeczeństwa. Ma to szczególne znaczenie w odniesieniu do tajemnic handlowych.

Uzasadnienie

We wniosku należy jasno stwierdzić, że sygnaliści muszą zawsze przekazywać informacje zawierające tajemnice handlowe wewnętrznie w obrębie przedsiębiorstwa, ponieważ w momencie ujawnienia tych informacji szkody dla przedsiębiorstwa są nieodwracalne.

Wynik głosowania

| Za: | 89 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 149 |
| Wstrzymało się: | 7 |

Za:

89

Przeciw:

149

Wstrzymało się:

7

Punkt 1.6

Zmienić

| 1.6. | W celu zagwarantowania sprawiedliwości oraz pewności prawa EKES zaleca (art. 13) dwustopniową procedurę zgłaszania nieprawidłowości, która umożliwiłaby sygnaliście uzyskanie najpierw dostępu – w zależności od tego, co wybierze – bądź do kanału wewnętrznego, aby szybko i skutecznie zidentyfikować i wyeliminować naruszenia przepisów
  bądź do właściwych organów, a następnie, w stosownym przypadku, do właściwych organów władz publicznych i, w odpowiednich wypadkach, do społeczeństwa obywatelskiego lub mediów. |
| --- | --- |

1.6.

Uzasadnienie

Ważne jest, by przedsiębiorstwo miało możliwość rozwiązania kwestii w pierwszej kolejności wewnętrznie, zanim sygnalista poinformuje opinię publiczną. Dwuetapowa procedura zgłaszania ułatwia szybkie i skuteczne wykrycie i powstrzymanie naruszeń u źródła.

Wynik głosowania

| Za: | 89 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 144 |
| Wstrzymało się: | 8 |

Za:

89

Przeciw:

144

Wstrzymało się:

8

Punkt 1.10

Skreślić

| 1.10. | EKES zaleca wprowadzenie zmiany w art. 15 ust. 5 dotyczącej zapisu o dostarczeniu dowodu prima facie. Wystarczy, aby sygnalista „przedstawił okoliczności faktyczne zgłoszenia nieprawidłowości”. |
| --- | --- |

1.10.

Uzasadnienie

Zalecenie to nie jest oparte na tekście projektu opinii (7.1). Chociaż można by ją zakwestionować, zasada przeniesienia ciężaru dowodu została określona w tekście w sposób neutralny.

Wynik głosowania

| Za: | 93 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 148 |
| Wstrzymało się: | 7 |

Za:

93

Przeciw:

148

Wstrzymało się:

7

Punkt 1.11

Zmienić

| 1.11. | Aby skutecznie chronić sygnalistów przed wszelkimi rodzajami kar, bezpośrednich czy pośrednich, należy starannie monitorować i oceniać wdrażanie dyrektywy z punktu widzenia skuteczności ram krajowych.
  Odnośnie do art. 15 ust. 6 EKES zaleca, aby nie odsyłać kwestii odszkodowania do przepisów prawa krajowego, które różni się w poszczególnych państwach, lecz aby dyrektywa przewidywała odszkodowanie całkowite, bez ustalania górnego pułapu, na wzór ustawodawstwa Zjednoczonego Królestwa. |
| --- | --- |

1.11.

Uzasadnienie

Ważne jest, by systemy sankcji i odszkodowań oparte na ramach krajowych spełniały podstawowe cele dyrektywy odnośnie do ochrony sygnalistów, przy jednoczesnym poszanowaniu zasad krajowych systemów prawnych. Jest to jedna z kluczowych kwestii, które należy monitorować, jeśli chodzi o wdrażanie dyrektywy.

Wynik głosowania

| Za: | 95 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 143 |
| Wstrzymało się: | 9 |

Za:

95

Przeciw:

143

Wstrzymało się:

9

Artykuł 1.12

Zmienić

| 1.12. | EKES wnioskuje o jaśniejsze ujęcie
  usunięcie zapisów art. 17 ust. 2, gdyż może on prowadzić do mylenia odpowiedzialnego zgłaszania ze zniesławieniem lub pomówieniem
  które są zbyteczne (kary za zniesławienie lub pomówienie są przewidziane w prawie krajowym). |
| --- | --- |

1.12.

Uzasadnienie

Zob. pkt 8.1.

Wynik głosowania

| Za: | 96 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 147 |
| Wstrzymało się: | 7 |

Za:

96

Przeciw:

147

Wstrzymało się:

7

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/165 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/165

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+)”

(COM(2018) 382 final – 2018/0206(COD))

(2019/C 62/27)

| Sprawozdawca: | Krzysztof BALON |
| --- | --- |
| Współsprawozdawczyni: | Cinzia DEL RIO |

Sprawozdawca:

Krzysztof BALON

Współsprawozdawczyni:

Cinzia DEL RIO

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 11.6.2018
  Rada Unii Europejskiej, 19.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Artykuły 46 lit. d), 149, 153 ust. 2 lit. a), 164, 168 ust. 5, 175 ust. 3 i 349 TFUE |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 26.9.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 183/2/2 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 11.6.2018

Rada Unii Europejskiej, 19.6.2018

Podstawa prawna

Artykuły 46 lit. d), 149, 153 ust. 2 lit. a), 164, 168 ust. 5, 175 ust. 3 i 349 TFUE

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

26.9.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

183/2/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES przyjmuje z zadowoleniem wniosek Komisji w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+), który ma na celu zwiększenie spójności instrumentów UE i efektu synergii między nimi oraz który łączy niektóre fundusze unijne i upraszcza niektóre procedury. Zwracając uwagę na pewne krytyczne aspekty wniosku, wzywa do szybkiego podjęcia odpowiedzialnej i wyważonej decyzji w sprawie wniosku przed przyszłorocznymi wyborami do PE. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Europa, która chce utrzymać konkurencyjność w gospodarce światowej oraz zapewniać wysokiej jakości miejsca pracy, kształcenie i szkolenia o dobrej jakości i powszechnie dostępne, równy dostęp do świadczeń zdrowotnych i włączenie społeczne oraz aktywne uczestnictwo w życiu społecznym, potrzebuje odpowiedniego połączenia polityk gospodarczych, inwestycyjnych i społecznych. Istotne wyzwania, skutkujące nowym wykluczeniem społecznym zmarginalizowanych grup, takie jak bezrobocie młodzieży, niedopasowanie umiejętności, długotrwałe bezrobocie, szybko zmieniający się rynek pracy oraz wpływ nowych form pracy na ludzi, w połączeniu z utrzymującym się w niektórych państwach na stale wysokim poziomie wskaźnikiem ubóstwa wymagają budżetu UE, który dawałby możliwość podjęcia reakcji. Ponadto zupełnie nowe wyzwania wynikające z cyfryzacji wymagają innowacyjnego podejścia do finansowania UE (1). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES jest bardzo krytycznie nastawiony do wniosku, ponieważ przewidziano w nim cięcia finansowe w polityce spójności UE. W odniesieniu do konkretnie do EFS+ przewidziano obniżenie środków o 6 % w ujęciu realnym. Ponadto EKES nie zgadza się na wyeliminowanie udziału minimalnego (wyznaczonego obecnie na poziomie 23,1 %) środków polityki spójności w ramach EFS+. Mając na uwadze, że EFS+ to główny instrument finansowy służący wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych, EKES wzywa, by na EFS+ przeznaczyć 30 % wszystkich zasobów przeznaczonych na politykę spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej, a ponadto, aby już w ramach EFS+ 30 % jego zasobów wydzielić na środki włączenia społecznego. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Połączenie ze sobą różnych funduszy i programów w ramach nowej „struktury” EFS+ powinno nastąpić z zachowaniem ostrożności, z uwzględnieniem wszelkiego potencjalnego wzrostu ich skuteczności i efektywności w porównaniu z oddzielnymi ramami realizacji. EKES wzywa Komisję do dalszego uproszczenia przepisów dotyczących EFS+, zarówno dla instytucji zarządzających, jak i dla beneficjentów, przy jednoczesnym zapewnieniu zgodności projektów z wartościami UE. W kolejnym okresie finansowania w ramach WRF należy kontynuować stosowanie warunku podstawowego dotyczącego aktywnego włączenia, zgodnie z którym państwa członkowskie muszą dysponować krajowymi strategiami walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym, aby kwalifikować się do finansowania w ramach EFS+. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EFS+ należy wykorzystywać w sposób zgodny z Kartą praw podstawowych, Konwencją ONZ o prawach dziecka i Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Przestrzeganie europejskiego kodeksu postępowania w zakresie partnerstwa należy traktować jako warunek podstawowy. Z kolei umowy partnerskie i programy operacyjne powinny podlegać przeglądowi, a przypadki nieprzestrzegania w pełni obowiązków wynikających z europejskiego kodeksu postępowania w zakresie partnerstwa powinny podlegać sankcjom. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Unia Europejska powinna w pełni wykorzystywać doświadczenie i potencjał partnerów społecznych oraz innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego działających na szczeblu lokalnym, krajowym i europejskim, angażując je, a także użytkowników usług, zgodnie z pełnionymi przez nich różnymi funkcjami, w zadania w zakresie programowania, wdrażania, monitorowania i oceny finansowania UE. Partnerzy społeczni i inne organizacje społeczeństwa obywatelskiego są kluczowymi podmiotami europejskiego projektu demokratycznego. W kontekście EFS+ oznacza to, że organy publiczne powinny umożliwić im korzystanie z dostępnych zasobów. EKES popiera rewizję składu Komitetu EFS+ opisaną w art. 40 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. c) rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów i w poszanowaniu zasad europejskiego kodeksu postępowania w zakresie partnerstwa (ECCP). |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Odpowiednią część dostępnych środków trzeba wydzielić na projekty realizowane przez niewielkie organizacje lokalne, a także na regranting, co umożliwi wsparcie działań organizacji prowadzących działalność lokalną. Wkłady rzeczowe należy traktować tak samo jak wkłady finansowe. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Transnarodowość (lub działania transgraniczne) powinna zazwyczaj być częścią programów operacyjnych wszystkich państw członkowskich. Jest to konieczne, aby zwiększać poczucie tożsamości europejskiej wśród obywateli różnych państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES uważa za istotne ustanowienie wysokiego poziomu finansowania obszarów działania kluczowych dla przyszłości Europy i jej ludności. Chodzi tu o miejsca pracy wysokiej jakości dla młodzieży, inicjatywy w dziedzinie równouprawnienia płci, włączenie i zatrudnienie słabszych grup, uczenie się przez całe życie i poprawę umiejętności na szybko zmieniającym się, cyfrowym rynku pracy, skuteczniejsze świadczenie usług publicznych w interesie ogólnym, a także budowanie zdolności administracji publicznej, partnerów społecznych – z uwzględnieniem specjalnie dostosowanego podejścia na rzecz ożywiania dialogu społecznego i podejmowania wspólnych działań – oraz innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, co obejmuje ich uczestnictwo w zarządzaniu Funduszem z myślą o zapewnieniu lepszego. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Mając na uwadze coraz większą rolę gospodarki społecznej w ramach wymiaru społecznego UE, EKES jest także zdania, że wsparcie działań w zakresie gospodarki społecznej powinno stać się odrębnym celem szczegółowym EFS+. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji dotyczącą określenia nowych wskaźników decydujących o przydziale środków. Obecny system jest jednak wciąż w dużej mierze oparty na produkcie krajowym brutto (PKB). Ponadto zdaniem EKES-u konieczne jest poprawienie korelacji między EFS+ a zaleceniami dla poszczególnych krajów w ramach europejskiego semestru. EKES obawia się, że mogą zostać zastosowane rygorystyczne zasady warunkowości. Dlatego też podkreśla, że korelacja ta powinna być przedmiotem negocjacji między władzami krajowymi a europejskimi, z pełnym i aktywnym udziałem partnerów społecznych i innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Partnerów społecznych i inne organizacje społeczeństwa obywatelskiego należy traktować w ramach komitetów monitorujących jako równoprawne podmioty z prawem głosu i możliwością wykonywania określonych funkcji sterowania. W ramach monitorowania warto dokonywać również oceny postępów w zakresie środków włączenia społecznego, a nie ograniczać się jedynie do stosowania zestawu wskaźników ilościowych. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | EKES podkreśla znaczenie tego, by EFS+ nadal pozostawał narzędziem polityki spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | EKES nie zgadza się z propozycją zmniejszenia poziomu europejskiego współfinansowania EFS+. W każdym razie takie zmniejszenie nie powinno obciążać promotorów projektów. |
| --- | --- |

1.14.

2.   Wprowadzenie: wnioski Komisji dotyczące wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027 i aktualna sytuacja społeczna w UE

| 2.1. | W dniu 2 maja 2018 r. Komisja Europejska wydała komunikat dotyczący wniosków w sprawie wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027, któremu towarzyszyła publikacja rozporządzeń w sprawie WRF, w dniach 29–31 maja, i Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, 1 czerwca 2018 r. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Zgodnie z wnioskiem Parlamentu Europejskiego budżet UE powinien zostać zwiększony do 1,3 % produktu krajowego brutto (PKB) (wnioski Komisji przewidują wzrost o 1,08 %), a system zasobów własnych powinien zostać zreformowany, by ustabilizować finansowanie nowych działań i sprostać nowym wyzwaniom wewnętrznym. Jedynie dzięki zwiększonemu budżetowi UE będzie mogła, nawet po brexicie, wywiązać się z podjętego zobowiązania do realizacji celów zrównoważonego rozwoju ONZ i Europejskiego filaru praw socjalnych wyznaczającego cele i zasady nowej polityki społecznej i polityki pracy na szczeblu europejskim, promować wysokiej jakości miejsca pracy i równe szanse oraz jakość kształcenia i szkolenia, które powinny być powszechnie dostępne, po to by reagować na szybko zachodzące zmiany na rynku pracy i zapewnić uczciwe warunki pracy, przy zwiększaniu włączenia społecznego i ochrony socjalnej, co umożliwi wszystkim aktywne uczestnictwo w życiu społecznym. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Europa musi utrzymać konkurencyjność w gospodarce światowej oraz zapewniać wysokie standardy zatrudnienia i standardy społeczne. EKES wzywa do szybkiego podjęcia odpowiedzialnej i wyważonej decyzji w sprawie wniosków dotyczących WRF i EFS+ przed wyborami europejskimi. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Unia stoi obecnie przed nowymi wyzwaniami wynikającymi z konieczności poradzenia sobie z długim okresem kryzysu gospodarczego i społecznego i musi przy tym zająć się oddziaływaniem szybko zmieniającego się rynku pracy i powiązanych nowych form zatrudnienia, niedoboru umiejętności, niewielkiej mobilności pracowników, niedostatecznej realizacji celów przez aktywną politykę rynku pracy i systemy kształcenia i szkolenia oraz „nowego” wykluczenia społecznego zmarginalizowanych grup, w tym Romów i migrantów. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Wskaźnik bezrobocia młodzieży w UE wciąż utrzymuje się na wysokim poziomie. Dodatkowym problemem jest szersze wykorzystywanie nietypowych umów o pracę, ponownie zwłaszcza w przypadku ludzi młodych, połączone z wysokimi odsetkami młodzieży NEET (niekształcącej się, niepracującej ani nieszkolącej się). Ten rozdźwięk pomiędzy podażą umiejętności a potrzebami pracodawców został podkreślony w kilku opiniach EKES-u. Obecnie wyzwaniem jest zatem zwiększenie jakości zatrudnienia i priorytetowe potraktowanie zatrudnienia ludzi młodych. Jednak w niektórych państwach członkowskich stopa bezrobocia innych grup, takich jak kobiety, osoby starsze oraz migranci, osiąga poziom krytyczny i wymaga szczególnych rozwiązań. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Wprowadzenie nowych technologii oraz cyfryzacji i sztucznej inteligencji wywiera istotny wpływ na miejsca pracy: wysokiej jakości kształcenie podstawowe, skuteczne szkolenie o wysokich standardach, uczenie się przez całe życie, poprawa umiejętności i zdobywanie nowych oraz dopasowywanie ukierunkowanych umiejętności i kompetencji do zmieniających się potrzeb gospodarek UE staną się narzędziami koniecznymi, by w przyszłości jak najlepiej wykorzystać szanse w dziedzinie zatrudnienia i sprzyjać konkurencyjności przedsiębiorstw (2). Tego rodzaju narzędziom musi towarzyszyć odpowiednie połączenie polityk gospodarczych, inwestycyjnych i społecznych na rzecz napędzanego innowacjami zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Kolejnym istotnym aspektem jest wskaźnik ubóstwa wśród obywateli: 118 mln obywateli UE (tj. 23,7 % jej całkowitej populacji) wciąż żyje w ubóstwie i jest wykluczonych społecznie albo jest zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym (3). Jednocześnie ubóstwo pracujących nadal utrzymuje się w niektórych państwach na wysokim poziomie, czemu towarzyszy znaczący wzrost niepełnego zatrudnienia (4). |
| --- | --- |

2.7.

3.   Najważniejsze aspekty proponowanego rozporządzenia w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego Plus

| 3.1. | Aby zapewnić spójność i efekt synergii różnych uzupełniających się unijnych instrumentów, zwiększyć elastyczność, pozwolić funduszom lepiej reagować na wyzwania i uprościć programowanie funduszy oraz zarządzanie nimi, w ramach nowego Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+) połączono ze sobą następujące fundusze i programy objęte wieloletnimi ramami finansowymi na lata 2014–2020:






  — | Europejski Fundusz Społeczny (EFS) i Inicjatywę na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, |
| --- | --- | --- |

3.1.

—

Europejski Fundusz Społeczny (EFS) i Inicjatywę na rzecz zatrudnienia ludzi młodych,

| — | Europejski Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym (FEAD), |
| --- | --- |

—

Europejski Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym (FEAD),

| — | Program Unii Europejskiej na rzecz zatrudnienia i innowacji społecznych (EaSI), |
| --- | --- |

—

Program Unii Europejskiej na rzecz zatrudnienia i innowacji społecznych (EaSI),

| — | Program działań Unii w dziedzinie zdrowia. |
| --- | --- |

—

Program działań Unii w dziedzinie zdrowia.

| 3.2. | Łączna pula środków finansowych przydzielonych EFS+ na lata 2021–2027 wynosi około 101 mld EUR (w cenach bieżących), z czego 100 mld EUR zostanie przeznaczone na komponent EFS+ objęty zarządzaniem dzielonym (dawny EFS i dawny FEAD). Pula środków finansowych na komponenty EFS+ objęte zarządzaniem bezpośrednim będzie wynosiła 1 174 mln EUR w cenach bieżących, z czego 761 mln EUR zostanie przeznaczone na zatrudnienie i innowacje społeczne, a 413 mln EUR na zdrowie. EFS+ obejmuje również Inicjatywę na rzecz zatrudnienia ludzi młodych poprzez przydzielenie 10 % środków na działania ukierunkowane na ludzi młodych w wieku od 15 do 29 lat. Co najmniej 25 % krajowych zasobów EFS+ zostanie wydzielone na wspieranie włączenia społecznego i zwalczanie ubóstwa. Dodatkowo państwa członkowskie mają przeznaczyć co najmniej 2 % swoich zasobów EFS+ na środki skierowane do osób najbardziej potrzebujących. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | W rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów zawarto kilka przepisów, które pozwolą uprościć wdrażanie EFS+, ograniczyć obciążenie administracyjne dla beneficjentów oraz przenieść nacisk na osiąganie wyników. Rozporządzenie w sprawie EFS+ przewiduje również środki zwalczające deprywację materialną, dzięki czemu stanowi ono odpowiedź na wniosek zainteresowanych stron o wprowadzenie mniej surowych wymogów w przypadku tego rodzaju pomocy oraz uproszczenie gromadzenia danych, monitorowania i wymogów dotyczących sprawozdawczości. |
| --- | --- |

3.3.

4.   Uwagi ogólne dotyczące proponowanego rozporządzenia

| 4.1. | EKES przyjmuje z zadowoleniem wniosek Komisji dotyczący EFS+, zwłaszcza ze względu na:






  — | dostosowanie Funduszu do Europejskiego filaru praw socjalnych, |
| --- | --- | --- |

4.1.

—

dostosowanie Funduszu do Europejskiego filaru praw socjalnych,

| — | powiązane wytyczne dotyczące wyników jakościowych dzięki ulepszonym wskaźnikom, |
| --- | --- |

—

powiązane wytyczne dotyczące wyników jakościowych dzięki ulepszonym wskaźnikom,

| — | uznanie potrzeby uproszczenia i większej elastyczności, |
| --- | --- |

—

uznanie potrzeby uproszczenia i większej elastyczności,

| — | skupienie uwagi na trzech obszarach polityki: zatrudnieniu, kształceniu i włączeniu społecznemu, |
| --- | --- |

—

skupienie uwagi na trzech obszarach polityki: zatrudnieniu, kształceniu i włączeniu społecznemu,

| — | wprowadzenie priorytetu „działania innowacyjne” w celu wspierania innowacji społecznych i eksperymentów społecznych wzmacniających podejście oddolne oparte na partnerstwie, |
| --- | --- |

—

wprowadzenie priorytetu „działania innowacyjne” w celu wspierania innowacji społecznych i eksperymentów społecznych wzmacniających podejście oddolne oparte na partnerstwie,

| — | spójność i kompatybilność Funduszu z innymi programami finansowania, takimi jak program Erasmus (5) i Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR), w ramach rozdziału WRF „Inwestowanie w ludzi”, |
| --- | --- |

—

spójność i kompatybilność Funduszu z innymi programami finansowania, takimi jak program Erasmus (5) i Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR), w ramach rozdziału WRF „Inwestowanie w ludzi”,

| — | zgromadzenie indywidualnych funduszy i programów w jednej strukturze w celu usprawnienia walki z ubóstwem, wykluczeniem społecznym, bezrobociem i niepełnym zatrudnieniem w Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

—

zgromadzenie indywidualnych funduszy i programów w jednej strukturze w celu usprawnienia walki z ubóstwem, wykluczeniem społecznym, bezrobociem i niepełnym zatrudnieniem w Unii Europejskiej.

| 4.2. | EKES krytykuje fakt, że proponowana całkowita wielkość przyszłych WRF to około 1,1 bln EUR, co w ujęciu realnym oznacza spadek względem obecnych WRF. Ponadto EKES bardzo krytycznie ocenia proponowane cięcia finansowe w polityce spójności UE, wynoszące około 7 % w wieloletnich ramach finansowych na lata 2021–2027. W odniesieniu do konkretnie do EFS+ wniosek przewiduje 27 % łącznej kwoty środków przydzielonych na politykę spójności. W ujęciu realnym oznacza to obniżenie środków EFS+ o 6 %. Ponadto EKES nie zgadza się na wyeliminowanie udziału minimalnego (wyznaczonego obecnie na poziomie 23,1 %) środków polityki spójności w ramach EFS+. Mając na uwadze, że EFS+ to główny instrument finansowy służący wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych, EKES wzywa także do zapewnienia, aby na EFS+ przeznaczyć 30 % zasobów przydzielonych na politykę spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej, a ponadto zaleca, aby 30 % zasobów EFS+ wydzielić na środki włączenia społecznego. EKES nie zgadza się z propozycją zmniejszenia poziomu europejskiego współfinansowania EFS+. W każdym razie takie zmniejszenie nie powinno obciążać promotorów projektów. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | W tym kontekście EKES zdecydowanie potwierdza, że finansowanie zarówno na szczeblu UE, jak i na szczeblu krajowym musi:






  — | służyć rozwiązywaniu problemów dotyczących jakości życia i równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, |
| --- | --- | --- |

4.3.

—

służyć rozwiązywaniu problemów dotyczących jakości życia i równowagi między życiem zawodowym a prywatnym,

| — | być przeznaczone na inwestowanie w inkluzywne, wysokiej jakości kształcenie i szkolenia, które powinny być dostępne i przystępne cenowo dla wszystkich oraz dostosowane do obecnych i przyszłych potrzeb rynku pracy, |
| --- | --- |

—

być przeznaczone na inwestowanie w inkluzywne, wysokiej jakości kształcenie i szkolenia, które powinny być dostępne i przystępne cenowo dla wszystkich oraz dostosowane do obecnych i przyszłych potrzeb rynku pracy,

| — | służyć zwalczaniu bezrobocia i niedopasowania umiejętności, zwłaszcza bezrobocia długotrwałego i bezrobocia młodzieży, oraz niepełnego zatrudnienia, a także poszerzeniu możliwości uczestnictwa w szkoleniach i zakresu obowiązywania uczciwych warunków pracy, tak aby objąć nimi pracowników zatrudnionych w oparciu o umowy przewidujące nowe (nietypowe), a w niektórych wypadkach niezgodne z prawem, formy pracy, |
| --- | --- |

—

służyć zwalczaniu bezrobocia i niedopasowania umiejętności, zwłaszcza bezrobocia długotrwałego i bezrobocia młodzieży, oraz niepełnego zatrudnienia, a także poszerzeniu możliwości uczestnictwa w szkoleniach i zakresu obowiązywania uczciwych warunków pracy, tak aby objąć nimi pracowników zatrudnionych w oparciu o umowy przewidujące nowe (nietypowe), a w niektórych wypadkach niezgodne z prawem, formy pracy,

| — | umożliwiać sprostanie wyzwaniom demograficznym i zapewniać odpowiednią i trwałą ochronę socjalną przez cały cykl życia dla wszystkich, |
| --- | --- |

—

umożliwiać sprostanie wyzwaniom demograficznym i zapewniać odpowiednią i trwałą ochronę socjalną przez cały cykl życia dla wszystkich,

| — | wspierać integrację osób z niepełnosprawnością i dostępność dla nich, |
| --- | --- |

—

wspierać integrację osób z niepełnosprawnością i dostępność dla nich,

| — | służyć opracowywaniu, testowaniu, ocenianiu i rozpowszechnianiu innowacyjnych rozwiązań i wzmacnianiu podejścia oddolnego oraz eksperymentów społecznych opartych na partnerstwach z udziałem władz publicznych, sektora prywatnego, partnerów społecznych i innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, |
| --- | --- |

—

służyć opracowywaniu, testowaniu, ocenianiu i rozpowszechnianiu innowacyjnych rozwiązań i wzmacnianiu podejścia oddolnego oraz eksperymentów społecznych opartych na partnerstwach z udziałem władz publicznych, sektora prywatnego, partnerów społecznych i innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego,

| — | promować równość szans i zwalczać wszelkie formy dyskryminacji, |
| --- | --- |

—

promować równość szans i zwalczać wszelkie formy dyskryminacji,

| — | zwiększać szanse na zatrudnienie i poprawiać integrację społeczno-gospodarczą zmarginalizowanych grup, w tym osób doświadczających bezdomności, |
| --- | --- |

—

zwiększać szanse na zatrudnienie i poprawiać integrację społeczno-gospodarczą zmarginalizowanych grup, w tym osób doświadczających bezdomności,

| — | wspierać integrację migrantów, |
| --- | --- |

—

wspierać integrację migrantów,

| — | zapewniać zindywidualizowane wsparcie na poziomie rodziny i społeczności lokalnych, w drodze zwiększania dostępu do przystępnych cenowo, trwałych i charakteryzujących się wysoką jakością usług społecznych, a także do świadczeń zdrowotnych i usług mieszkaniowych, |
| --- | --- |

—

zapewniać zindywidualizowane wsparcie na poziomie rodziny i społeczności lokalnych, w drodze zwiększania dostępu do przystępnych cenowo, trwałych i charakteryzujących się wysoką jakością usług społecznych, a także do świadczeń zdrowotnych i usług mieszkaniowych,

| — | promować wspólne działania partnerów społecznych, |
| --- | --- |

—

promować wspólne działania partnerów społecznych,

| — | wspierać budowanie zdolności organów administracji/instytucji, partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

—

wspierać budowanie zdolności organów administracji/instytucji, partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

| 4.4. | Jako że fundusze strukturalne UE są głównymi siłami napędowymi bardziej konkurencyjnej, spójnej, odpornej i socjalnej Europy, na państwach członkowskich spoczywa szczególna odpowiedzialność za inwestowanie środków z EFS+ w usługi socjalne świadczone przez podmioty publiczne, podmioty gospodarki społecznej i inne organizacje nienastawione na zysk. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Połączenie ze sobą różnych funduszy i programów w ramach nowej „struktury” EFS+ powinno nastąpić z zachowaniem ostrożności, ze świadomością wszelkiego potencjalnego wzrostu ich skuteczności i efektywności w porównaniu z oddzielnymi ramami realizacji (6). |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Komisja proponuje połączenie Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych z EFS+, aby zapewnić spójność i efektywność działań ukierunkowanych na ludzi młodych. Propozycja ta ma na celu wzmocnienie polityki zatrudnienia w państwach członkowskich. Procedury regulujące dostęp do finansowania w ramach Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych wymagają uproszczenia. Powinny one przy tym gwarantować przejrzysty przydział środków. W przeciwnym razie bardziej użyteczne może być pozostawienie Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych jako oddzielnej inicjatywy finansowej. Ponadto należy podjąć kroki w celu zapewnienia skuteczności i racjonalności wyliczeń, zgodnie z którymi państwa członkowskie mają wykorzystywać co najmniej 10 % budżetu EFS+ na Inicjatywę na rzecz zatrudnienia ludzi młodych. Należy wyeliminować ryzyko marginalizacji Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych i kurczenia się przeznaczonego na nią budżetu w latach 2021–2027 (7). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Istotne jest również uznanie, że partnerzy społeczni i – na równej stopie – inne organizacje społeczeństwa obywatelskiego są kluczowymi podmiotami demokratycznego projektu europejskiego. Dlatego organy publiczne muszą umożliwić im korzystanie z dostępnych zasobów. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Unia Europejska powinna w pełni wykorzystywać doświadczenie i potencjał partnerów społecznych oraz innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego działających na szczeblu lokalnym, krajowym i europejskim, angażując je, zgodnie z pełnionymi przez nie różnymi funkcjami, a także użytkowników usług, w programowanie, wdrażanie, monitorowanie i ocenę finansowania UE (8). W tym celu konieczne będzie wprowadzenie wyraźnego odniesienia do europejskiego kodeksu postępowania w zakresie partnerstwa. Przestrzeganie kodeksu musi zostać uznane za jeden z podstawowych warunków. Partnerzy społeczni i inne organizacje społeczeństwa obywatelskiego – po otrzymaniu odpowiedniego wsparcia – powinni opracować odpowiednie instrumenty ewaluacyjne i, w miarę możliwości, wykorzystać wiedzę fachową bezpośrednich beneficjentów (9). Można tego dokonać wyłącznie w przypadku ograniczenia obciążeń biurokratycznych i uproszczenia zasad finansowania w celu wsparcia partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Odpowiednią część dostępnych środków trzeba wydzielić na projekty realizowane przez niewielkie organizacje lokalne, a także na regranting. Umożliwiłoby to wsparcie organizacji i grup samopomocowych prowadzących działalność lokalną, a także uniknięcie lub złagodzenie odstraszającego efektu dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego spowodowanego nadmierną biurokracją związaną ze współfinansowaniem. Wkłady rzeczowe należy traktować na równi z wkładami finansowymi. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Należy zauważyć, że w większości przypadków instrumenty finansowe, takie jak kredyty i pożyczki, gwarancje lub finansowanie kapitałowe, nie zapewniają odpowiedniego finansowania projektów społecznych. Jako główny mechanizm realizacji należy zatem wybrać dotacje, chyba że inne instrumenty finansowe będą bardziej skuteczne. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | EKES wzywa Komisję Europejską do dalszego uproszczenia przepisów dotyczących EFS+, zarówno dla instytucji zarządzających, jak i dla beneficjentów. Komisja i instytucje zarządzające powinny jednak podjąć konkretne działania, aby zapewnić, by takie uproszczenie nie naraziło na ryzyko finansowe organizacji społeczeństwa obywatelskiego pracujących z osobami dotkniętymi ubóstwem i wykluczeniem społecznym oraz na rzecz takich osób. Takie ryzyko jest związane w szczególności z obszernymi wymogami dotyczącymi gromadzenia danych osobowych. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Upraszczanie przepisów dotyczących funduszy nie powinno skutkować usuwaniem mechanizmów (np. warunków podstawowych), które są stosowane w celu zapewnienia, by projekty finansowane z funduszy UE były zgodne z wartościami UE, w szczególności z obowiązkiem poszanowania praw człowieka. W kolejnym okresie finansowania w ramach WRF należy kontynuować stosowanie warunku podstawowego w zakresie aktywnego włączenia, który przewiduje, że państwa członkowskie muszą dysponować krajowymi strategiami walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym, aby kwalifikować się do finansowania z EFS+. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Ponieważ EFS+ jest funduszem europejskim, transnarodowość (tj. podejmowanie działań o charakterze transgranicznym) powinna zazwyczaj być elementem programów operacyjnych we wszystkich państwach członkowskich. Jest to również konieczne do umocnienia poczucia tożsamości europejskiej wśród obywateli różnych państw członkowskich i znacznego zwiększenia widoczności unijnego wsparcia finansowego oferowanego obywatelom. Aby ułatwić realizację projektów transgranicznych, państwa członkowskie powinny kontynuować dobre praktyki i udane koncepcje znane z bieżącego okresu finansowania (2014–2020), a także się nimi wymieniać. |
| --- | --- |

4.13.

5.   Uwagi szczegółowe i wymogi dotyczące proponowanego rozporządzenia

| 5.1. | EKES uważa za istotne wytyczenie szczegółowych celów (10) dla EFS+ i ustanowienie wysokiego poziomu finansowania kluczowych obszarów działania na rzecz przyszłości Europy i jej ludności, mianowicie:






  — | jakości zatrudnienia ludzi młodych, |
| --- | --- | --- |

5.1.

—

jakości zatrudnienia ludzi młodych,

| — | inicjatyw w dziedzinie równouprawnienia płci, |
| --- | --- |

—

inicjatyw w dziedzinie równouprawnienia płci,

| — | włączenia i zatrudnienia słabszych grup, takich jak osoby niepełnosprawne i migranci, |
| --- | --- |

—

włączenia i zatrudnienia słabszych grup, takich jak osoby niepełnosprawne i migranci,

| — | dostępu do możliwości uczenia się przez całe życie w kontekście szybko zmieniającego się, cyfrowego rynku pracy, |
| --- | --- |

—

dostępu do możliwości uczenia się przez całe życie w kontekście szybko zmieniającego się, cyfrowego rynku pracy,

| — | wzmocnienia usług publicznych świadczonych w interesie ogólnym, ponieważ przyczyniają się one do osiągnięcia lepszej jakości życia i lepszej równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, |
| --- | --- |

—

wzmocnienia usług publicznych świadczonych w interesie ogólnym, ponieważ przyczyniają się one do osiągnięcia lepszej jakości życia i lepszej równowagi między życiem zawodowym a prywatnym,

| — | budowania zdolności administracji publicznej, partnerów społecznych i innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego w celu zapewnienia lepszego sprawowania rządów, w tym w odniesieniu do zarządzania Funduszem. |
| --- | --- |

—

budowania zdolności administracji publicznej, partnerów społecznych i innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego w celu zapewnienia lepszego sprawowania rządów, w tym w odniesieniu do zarządzania Funduszem.

| 5.2. | Mając na uwadze coraz większą rolę gospodarki społecznej w ramach wymiaru społecznego UE, EKES jest także zdania, że wsparcie działań w zakresie gospodarki społecznej należy uczynić odrębnym celem EFS+ (11). Przewidziane środki powinny się koncentrować na gospodarce społecznej w ujęciu całościowym z uwzględnieniem całej jej różnorodności we wszystkich państwach członkowskich. Wzywa się Komisję do współpracy z państwami członkowskimi z myślą o promowaniu korzystnego „ekosystemu” dla gospodarki społecznej. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji dotyczącą określenia nowych wskaźników decydujących o przydziale środków przeznaczonych na takie zagadnienia jak bezrobocie młodzieży, niskie poziomy wykształcenia, zmiana klimatu i przyjmowanie/integracja migrantów, tak aby lepiej odzwierciedlić sytuację społeczną i gospodarczą europejskich regionów i obszarów i zharmonizować wskaźniki z tablicą wskaźników społecznych Europejskiego filaru praw socjalnych. Obecny system przydzielania środków jest jednak wciąż oparty głównie na PKB (12). |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Zdaniem EKES-u bardzo ważna jest korelacja między EFS+ a zaleceniami dla poszczególnych krajów w ramach europejskiego semestru. Jednocześnie EKES obawia się, że mogą zostać zastosowane rygorystyczne zasady warunkowości. Dlatego też podkreśla, że korelacja ta powinna być przedmiotem negocjacji między władzami krajowymi a europejskimi, z pełnym i aktywnym udziałem partnerów społecznych i innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego (13), jako że należy zapewnić określenie strategii zarówno średnioterminowej, jak i długoterminowej. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | EKES podkreśla znaczenie tego, by ze względu na silne oddziaływania między rozwojem, celami w dziedzinie zatrudnienia i włączeniem społecznym EFS+ nadal stanowił narzędzie polityki spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. W porównaniu z działaniami podejmowanymi przez państwa członkowskie wartość dodana działań realizowanych w ramach EFS+ polega na powiązaniu ich z potrzebami terytorialnymi oraz na integracji z innymi funduszami strukturalnymi, co pozwala realizować spójne i kompleksowe inicjatywy na szczeblu lokalnym. W tym zakresie wymiar regionalny/lokalny ma kluczowe znaczenie dla programowania i wdrażania dostosowanych środków. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | EKES z zadowoleniem przyjmuje nałożony na państwa członkowskie obowiązek dotyczący odpowiedniego uczestnictwa partnerów społecznych i innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego w realizacji polityk wspieranych z EFS+ oraz przydzielania odpowiedniej kwoty ze środków z EFS+ na budowanie zdolności i wspólne działania. W tych ramach należy uwzględnić specjalnie dostosowane podejście na rzecz budowania zdolności partnerów społecznych, zgodnie ze złożonym w 2016 r. czterostronnym zobowiązaniem w sprawie nowego początku dialogu społecznego, oraz zapewnienie, aby instytucje zarządzające przydzielały zasoby – zgodnie z potrzebami – w postaci szkoleń, środków w zakresie tworzenia sieci kontaktów i ożywiania dialogu społecznego oraz działań podejmowanych wspólnie przez partnerów społecznych (14). |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Aby zachęcić do odpowiedniego uczestnictwa innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego w działaniach wspieranych z EFS+, zwłaszcza w dziedzinach włączenia społecznego, równouprawnienia płci i równych szans, instytucje zarządzające muszą zapewnić przydzielenie odpowiedniej kwoty środków z EFS+ na budowanie zdolności tych organizacji. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Państwa członkowskie powinny w pełni wykorzystywać art. 17 europejskiego kodeksu postępowania w zakresie partnerstwa. Ponieważ umowy partnerskie i programy operacyjne są wynikiem negocjacji pomiędzy Komisją Europejską a organami krajowymi, Komisja mogłaby być bardziej wymagająca w momencie zatwierdzania tych umów i powinna wymagać ich przeglądu, jeśli nie zapewniają pełnego wypełniania obowiązków wynikających z zasady partnerstwa (15). Ponadto w odniesieniu do nowego okresu 2021–2027 należy dokonać przeglądu europejskiego kodeksu postępowania w zakresie partnerstwa oraz jasno zdefiniować rolę partnerów społecznych i innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego. EKES popiera rewizję składu Komitetu EFS+ opisaną w art. 40 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z art. 6 ust. 1lit. c) rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów i w poszanowaniu zasad europejskiego kodeksu postępowania w zakresie partnerstwa (ECCP). Art. 40 ust. 2 powinien zatem stanowić, że każde państwo członkowskie wyznacza do Komitetu EFS+ jednego przedstawiciela rządu, jednego przedstawiciela organizacji związkowych, jednego przedstawiciela organizacji pracodawców i jednego przedstawiciela społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Komisja powinna zapewnić uściślenie minimalnych wymogów, które organy państw członkowskich będą musiały spełnić w ramach wdrażania partnerstwa, co obejmuje sankcje w przypadku niedostatecznej realizacji. Jakiekolwiek zaniechanie przez państwa członkowskie przestrzegania europejskiego kodeksu postępowania w zakresie partnerstwa powinno być na różny sposób karane, przy czym najsurowszą karą, stosowaną w przypadkach poważnych naruszeń, powinno być zawieszenie płatności, jak przewidziano w przypadku europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (16). |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Komitety monitorujące powinny działać w sposób bardziej przejrzysty i merytoryczny, a także powinny wykonywać określone funkcje sterowania. Partnerów społecznych i organizacje społeczeństwa obywatelskiego należy traktować jako równoprawne podmioty, a co za tym idzie jako obowiązkowych członków komitetów monitorujących, mających prawo głosu. Monitorowanie powinno również zagwarantować wykorzystywanie wszystkich funduszy w sposób zgodny z Kartą praw podstawowych i międzynarodowymi standardami praw człowieka, w tym z Konwencją ONZ o prawach dziecka i Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, które zostały ratyfikowane przez UE i jej 27 państw członkowskich. Co więcej, w ramach monitorowania warto dokonywać również oceny postępów w zakresie środków włączenia społecznego, a nie ograniczać się jedynie do stosowania zestawu wskaźników ilościowych (17). |
| --- | --- |

5.10.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Zob. na przykład opinia EKES-u w sprawie wieloletnich ram finansowych po 2020 roku (Dz.U. C 440 z 6.12.2018, s. 106).

1

(2)  Zob. Dz.U. C 237 z 6.7.2018, s. 8.

2

(3)  Komisja Europejska, Wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu 2017 (Joint Employment Report 2017).

3

(4)  Dane Eurostatu i EU-SILC. W odniesieniu do tej i pewnych innych kwestii w niniejszym dokumencie powtórzono stanowiska wyrażone w raporcie informacyjnym EKES-u „Działania następcze w związku z SOC/537” przekazanym Komisji Europejskiej po jednogłośnym przyjęciu przez EKES na 534. sesji plenarnej w dniach 18–19 kwietnia 2018 r. W tym raporcie informacyjnym często cytowano opinię Dz.U. C 173 z 31.5.2017, s. 15.

4

(5)  W opinii EKES-u w sprawie programu Erasmus (zob. s. 194 niniejszego Dziennika Urzędowego) zaleca się zachowanie tytułu „Erasmus+”.

5

(6)  Zob. badanie dotyczące monitorowania, sprawozdanie końcowe, UMOWA NR VC/2017/0131, Wdrażanie umowy ramowej nr VC/2013/0017, s. 50.

6

(7)  Zob. analiza Europejskiego Forum Młodzieży dostępna pod adresem: https://www.youthforum.org/sites/default/files/2018-07/_ESF%2B%20data%20analysis_website.pdf.

7

(8)  Zob. Dz.U. C 173 z 31.5.2017, s. 15.

8

(9)  Ibidem oraz „Działania następcze w związku z SOC/537”.

9

(10)  Zob. art. 3 i 4 proponowanego rozporządzenia.

10

(11)  Zob. art. 4 proponowanego rozporządzenia.

11

(12)  Zob. art. 4 proponowanego rozporządzenia.

12

(13)  Zob. art. 7 proponowanego rozporządzenia.

13

(14)  Zob. art. 8 proponowanego rozporządzenia.

14

(15)  Zob. art. 4 proponowanego rozporządzenia.

15

(16)  Zob. art. 34 proponowanego rozporządzenia.

16

(17)  Zob. art. 38 i 39 proponowanego rozporządzenia.

17

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/173 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/173

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony budżetu Unii w przypadku uogólnionych braków w zakresie praworządności w państwach członkowskich”

(COM(2018) 324 final – 2018/0136 (COD))

(2019/C 62/28)

| Sprawozdawca: | Jukka AHTELA |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Jukka AHTELA

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 18.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 TFUE |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 26.9.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 156/2/7 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 18.6.2018

Podstawa prawna

Art. 304 TFUE

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

26.9.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

156/2/7

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia ustanawiającego nowe narzędzie, które umożliwi stosowanie gospodarczych środków naprawczych wobec państw członkowskich dopuszczających się poważnych i nagminnych naruszeń wartości zapisanych w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE). EKES zauważa, że Komisji przysługują już podobne uprawnienia naprawcze pozwalające jej promować przestrzeganie zasad należytego zarządzania gospodarczego (1), i odnosi się przychylnie do opiniowanego wniosku, który zmierza do tego, aby środki naprawcze służyły ochronie praworządności. W tym zakresie z zadowoleniem przyjmuje fakt, że akty wykonawcze proponowane przez Komisję na mocy rozporządzenia miałyby być przyjmowane w Radzie w drodze głosowania odwróconą kwalifikowaną większością głosów. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES podkreśla znaczenie praworządności dla obywateli oraz jej wagę z punktu widzenia inicjatyw biznesowych, innowacji i inwestycji. Zaleca jednak wprowadzenie we wniosku zmian pozwalających uwzględnić szersze pojęcie praworządności, które obejmuje ochronę praw podstawowych i gwarantuje ochronę demokracji pluralistycznej. Zgodnie z art. 2 TUE praworządność jest tylko jedną z wartości, na których opiera się UE. Praworządność, prawa podstawowe i demokracja są ze sobą wzajemnie powiązane w nierozłączny i trójstronny sposób. Jedynie zagwarantowanie tych trzech wartości łącznie pozwala zapobiegać nadużyciom władzy państwowej. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES zgadza się, że skuteczne poszanowanie praworządności pozwala obywatelom mieć przekonanie, że wydatki UE w państwach członkowskich są wystarczająco chronione. Z zadowoleniem przyjmuje fakt, że wniosek jeszcze bardziej zwiększy skuteczność ochrony interesów finansowych UE. Nalega jednak, by zaproponowany przez Komisję mechanizm był uruchamiany automatycznie wówczas, gdy uogólniony brak w zakresie praworządności może wpływać na interesy finansowe UE. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Ponadto EKES jest zdania, że głównym celem wniosku powinna być ochrona wartości zapisanych w art. 2 realizowana przez ochronę finansów UE. Zleca zatem wprowadzenie we wniosku zmian umożliwiających Komisji przedłożenie aktu wykonawczego do rozporządzenia w przypadkach poważnych, stałych i systemowych zagrożeń dla praworządności, praw podstawowych lub standardów gwarantujących demokrację pluralistyczną, ponieważ mogą one – z racji swojego charakteru – stwarzać bezpośrednie ryzyko dla interesów finansowych UE. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES zachęca Komisję do dalszego rozwijania w państwach członkowskich kanałów debaty politycznej na temat wartości zapisanych w art. 2, co ma stanowić środek zapobiegawczy. Wzywa w związku z tym Komisję do zaproponowania utworzenia systemu regularnego i niezależnego monitoringu procesu wprowadzania w życie w państwach członkowskich tych wartości w sposób zasugerowany już wcześniej przez EKES i Parlament Europejski. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES zaleca, by włączyć go w poczet podmiotów, które Komisja będzie informować o środkach proponowanych do przyjęcia lub przyjmowanych na podstawie tego aktu prawnego, a także by zaliczyć go do jednego z odpowiednich źródeł informacji, na podstawie których Komisja ustala, czy istnieje poważny brak w zakresie praworządności. Pozwoliłoby mu to wnieść znaczący i skuteczny wkład w ochronę wartości określonych w art. 2 oraz zapewnić reprezentację głosu zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Wprowadzenie i przegląd wniosku

| 2.1. | Opiniowany wniosek Komisji ma na celu ochronę budżetu Unii w przypadku uogólnionych braków w zakresie praworządności w państwach członkowskich. Przedstawionym przez Komisję uzasadnieniem wniosku jest konieczność ochrony finansów Unii w drodze zobowiązania państw członkowskich do stosowania wystarczająco solidnych zabezpieczeń dotyczących zarządzania środkami unijnymi i ich wydatkowania. Państwa członkowskie już dziś muszą wykazywać, że dysponują odpowiednimi zabezpieczeniami instytucjonalnymi i proceduralnymi pozwalającymi zagwarantować, że środki unijne będą wydatkowane skutecznie i zgodnie z prawem. Prawidłowego funkcjonowania tych krajowych mechanizmów weryfikacyjnych nie da się jednak zapewnić bez nadzoru sprawowanego przez niezależny wymiar sprawiedliwości, prokuraturę i organy dochodzeniowe zajmujące się walką z nadużyciami finansowymi i korupcją. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Zgodnie z wnioskiem Komisji po wykryciu uogólnionego braku w zakresie praworządności można by zawiesić płatności lub dokonać ich korekty, wprowadzić zakaz zaciągania nowych zobowiązań prawnych, ograniczyć zobowiązania lub wstrzymać bieg terminów płatności Będzie to miało zastosowanie do wszystkich funduszy UE. Komisja może stwierdzić wystąpienie uogólnionego braku w zakresie praworządności zwłaszcza wówczas, gdy zagrożona jest niezależność wymiaru sprawiedliwości, gdy nie zapobiegnięto arbitralnym lub bezprawnym działaniom organów publicznych bądź ich nie poprawiono lub nie nałożono za nie sankcji, gdy utrudnione jest uzyskanie przez organy publiczne zasobów, co wpływa na ich funkcjonowanie, gdy nie podjęto działań w celu uniknięcia konfliktu interesów między organami publicznymi oraz gdy państwo ogranicza dostępność i skuteczność środków ochrony prawnej. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Zgodnie z wnioskiem wstąpienie wymienionych powyżej braków spowoduje wdrożenie środków naprawczych, jeśli braki te mogą wpłynąć na należyte zarządzanie finansami lub ochronę interesów finansowych Unii z powodu niekorzystnego oddziaływania na organy krajowe wykonujące budżet Unii, na dochodzenia lub śledztwa dotyczące nadużyć finansowych i korupcji, na skuteczną kontrolę sądową organów krajowych, na zapobieganie nadużyciom finansowym i korupcji, a także na nakładanie skutecznych i zniechęcających sankcji, odzyskiwanie nienależnie wypłaconych środków oraz współpracę w ramach dochodzeń lub postępowań karnych prowadzonych przez OLAF i EPPO. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Jak wskazano w art. 2 TUE, Unia Europejska opiera się na wartościach wspólnych dla państw członkowskich, a jedną z nich jest praworządność. Poszanowanie praworządności przekłada się także na pewność prawa i równe warunki działania dla inicjatyw biznesowych, innowacji i inwestycji oraz uczciwą konkurencję na rynku wewnętrznym z korzyścią dla konsumentów i obywateli. Jest to warunek wstępny wzajemnego zaufania, koniecznego do sprawnego funkcjonowania UE. Brak poszanowania praworządności utrudnia wyważony rozwój gospodarczy i społeczny w oparciu o cele zrównoważonego rozwoju. Rozwój ten stanowi zaś siłę napędową pozwalającą UE i państwom członkowskim dążyć do osiągnięcia nadrzędnego celu Unii, którym jest „wspieranie pokoju, jej wartości i dobrobytu jej narodów”, jak wskazano w art. 3 TUE. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES ubolewa, że traktaty UE nie stanowią wyraźnie, że państwa członkowskie muszą stale podejmować wysiłki w celu przestrzegania kryteriów kopenhaskich (2), także po swym przystąpieniu do UE. EKES zauważa, że instytucje UE nie dysponują wystarczająco solidnymi i dopasowanymi narzędziami pozwalającymi chronić przed pojawiającymi się obecnie w państwach członkowskich zagrożeniami wobec praworządności, praw podstawowych i demokracji pluralistycznej. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Praworządności nie da się oddzielić od gwarancji ochrony demokracji pluralistycznej i poszanowania praw podstawowych, z którymi jest ona wzajemnie powiązana. Praworządność sprawia, że rządy przestrzegają standardów w zakresie praw podstawowych, natomiast demokracja pluralistyczna pozwala zapewnić realizację przez nie polityki przyczyniającej się do zwiększania dobrobytu członków ich społeczeństwa. Samo utrzymywanie praworządności nie stanowi gwarancji, że przepisy prawa nie naruszają praw podstawowych ani że prawo jest uchwalane w toku szeroko zakrojonego i prawidłowego procesu opartego na rzetelnej, pluralistycznej i zrównoważonej debacie publicznej oraz udziale społeczeństwa. Aby uniknąć sytuacji, w której jedynie rządzi się za pomocą prawa, należy oprócz praworządności respektować prawa podstawowe i standardy demokracji pluralistycznej. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Według Komisji proponowane rozporządzenie stanowi środek ochrony budżetu UE, co jednocześnie ma chronić praworządność. EKES zgadza się, że skuteczne poszanowanie praworządności pozwala obywatelom mieć przekonanie, że wydatki UE w państwach członkowskich są wystarczająco chronione. Traktuje jednak wniosek bardziej jako potencjalne narzędzie służące ochronie – z wykorzystaniem budżetu UE – wszystkich wartości zapisanych w art. 2. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES podkreśla, że obywatele Unii muszą widzieć, że zarządzanie środkami unijnymi odbywa się w sposób nieskorumpowany i zgodny z prawem Unii. Równie ważna jest ochrona przez UE wartości, które stanowią jej podstawę i które sformułowano z myślą o jej obywatelach. Komisja powinna mieć możliwość podjęcia działań na podstawie rozporządzenia w każdym przypadku poważnego, systemowego i stałego zagrożenia wartości zapisanych w art. 2, ponieważ zagrożenie to – z racji swojego charakteru – może stwarzać bezpośrednie ryzyko dla finansów UE. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Jak zostało zauważone w ostatnich rezolucjach Parlamentu Europejskiego i oświadczeniach Komisji Europejskiej oraz prezydencji Rady, praworządność, prawa podstawowe i standardy demokracji pluralistycznej są w UE coraz bardziej zagrożone. Choć sytuacja w niektórych państwach członkowskich stwarza największe wyzwania, to populistyczny autorytaryzm – sprzeczny z podstawowymi wartościami przyświecającymi UE, a często przeciwny samej Unii – nadal rośnie w siłę w różnych państwach członkowskich. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | EKES zauważa niedociągnięcia obecnych narzędzi, którymi dysponują instytucje UE, by chronić wartości określone w art. 2. Postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego są zwykle nadmiernie zawężone do technicznych kwestii prawnych, przez co nie pozwalają na zapobieganie skoordynowanym atakom na praworządność ani podejmowanie działań naprawczych w tym zakresie. Zgodnie z art. 7 TUE Rada może wprawdzie odnieść się – w sposób całościowy – do działań naruszających praworządność, jednak niezwykle trudne okazuje się pobudzenie wystarczającej woli politycznej, by uruchomić tę procedurę. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Odnośnie do ram UE na rzecz praworządności, które stanowią procedurę niewiążącą, jest to wprawdzie łatwiejsze niż uruchomienie art. 7, jednak ich skuteczność pozostaje wątpliwa w przypadku rządów, które nie mają zamiaru w dobrej wierze współpracować z Komisją. Co więcej, zastosowanie ram UE na rzecz praworządności oraz art. 7 są obwarowane koniecznością spełnienia tak wyśrubowanych warunków, że w chwili użycia tych narzędzi braki w zakresie wprowadzania w życie wartości zapisanych w art. 2 byłyby już niezwykle poważne, a przez to trudniejsze do wyeliminowania. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | W świetle rosnących wyzwań i braku odpowiednich i skutecznych narzędzi, EKES wzywa Komisję Europejską do kontynuowania coraz pilniejszej debaty politycznej na temat tego, w jaki sposób UE może lepiej chronić wartości zapisane w art. 2, a także do opracowania dodatkowych narzędzi służących ochronie praworządności, praw podstawowych i gwarancji demokratycznego pluralizmu. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES przywołuje swoją opinię w sprawie europejskiego mechanizmu kontroli przestrzegania praworządności i praw podstawowych, w której poparto utworzenie na szczeblu unijnym mechanizmu kontroli poszanowania praworządności i praw podstawowych w drodze regularnego i niezależnego monitoringu oraz dialogu prowadzonego między państwami członkowskimi a instytucjami UE (3). |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | EKES podtrzymuje swoje stanowisko, że utworzenie – zgodnie z rezolucją Parlamentu Europejskiego – takiego zapobiegawczego mechanizmu uzupełniłoby wachlarz narzędzi służących ochronie wartości zapisanych w art. 2, którymi UE obecnie dysponuje (4). Utworzenie mechanizmu zapobiegawczego pozwoliłoby zidentyfikować występujące na szczeblu krajowym braki we wprowadzaniu w życie tych wartości, a ponadto umożliwiłoby ich usunięcie na wczesnym etapie. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Ponadto EKES proponuje ustanowienie na szczeblu europejskim platformy społeczeństwa obywatelskiego lub zwoływanego co roku forum. Komitet uczestniczyłby w pracach tych organów, które po pierwsze pozwoliłyby unijnym decydentom otrzymywać odpowiednio wcześnie i bezpośrednio od lokalnych organizacji komunikaty ostrzegawcze na temat pojawiających się wyzwań dotyczących wartości zapisanych w art. 2 TUE, a po drugie ułatwiłyby wzajemne uczenie się i międzynarodową współpracę organizacji społeczeństwa obywatelskiego działających głównie na szczeblu krajowym. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Istotne jest, aby UE rozważyła sposoby wspierania organizacji społeczeństwa obywatelskiego i mediów monitorujących pojawiające się wyzwania dotyczące wartości zapisanych w art. 2 TUE i przekazujących informacje na ten temat. EKES uważa, że instrument finansowania zapewniający wsparcie organizacjom społeczeństwa obywatelskiego propagującym w państwach członkowskich wartości zapisane w art. 2 stanowiłby ważne uzupełnienie opiniowanego wniosku, ponieważ umożliwiałby oddolne wspieranie tych wartości wśród obywateli. W tym zakresie EKES odwołuje się do swojej opinii dotyczącej wniosków w sprawie nowego funduszu „Sprawiedliwość, Prawa i Wartości” (5) i wzywa Radę i Parlament Europejski do znacznego zwiększenia zasobów przeznaczonych na ten fundusz w ramach decyzji w sprawie wieloletnich ram finansowych po 2020 r. |
| --- | --- |

3.13.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES uważa, że dostępność dokonywanej przez niezależne sądy skutecznej kontroli sądowej działań i zaniechań organów publicznych jest istotna nie tylko dla zagwarantowania skutecznego wydatkowania środków unijnych w sposób zgodny z prawem Unii. Stanowi ona jedyny środek gwarantujący wszystkim obywatelom Unii skuteczną ochronę praw przysługujących im na podstawie prawodawstwa Unii, a także jednolitą we wszystkich państwach członkowskich wykładnię prawa Unii, na którym zasadza się wspólny rynek i przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES popiera wykorzystanie w Radzie głosowania odwróconą kwalifikowaną większością głosów jako metodę przyjmowania aktu wykonawczego w sprawie odpowiednich środków. Pozwoli to na obiektywne wprowadzanie środków po stwierdzeniu przez Komisję, że w danym państwie członkowskim występuje uogólniony brak, a ponadto zminimalizuje ryzyko bezczynności lub wybiórczości politycznej, które mogłoby być wynikiem wymogu głosowania w Radzie. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES rozumie wyzwania związane z określeniem bardziej szczegółowych kryteriów dotyczących stwierdzania istnienia uogólnionego braku. Niemniej zastanawia się, czy wniosku nie dałoby się wzmocnić w drodze wprowadzenia takich szczegółowych kryteriów, dzięki którym można by łatwiej zagwarantować, że zasadność decyzji Komisji nie zostanie osłabiona zarzutami o stronniczość lub brak obiektywizmu. Kryteria takie mogłyby zostać włączone do wytycznych opracowanych przez Komisję po przyjęciu wniosku i mogłyby się opierać na własnych kryteriach Komisji stosowanych w odniesieniu do ram UE na rzecz praworządności, a także na liście kontrolnej dotyczącej praworządności wykorzystywanej przez Europejską Komisję na rzecz Demokracji przez Prawo (Komisję Wenecką). |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES podkreślał już, że praworządność, demokracja i prawa podstawowe są ze sobą wzajemnie powiązane, jak wskazano w art. 2 wniosku Komisji. Oprócz bardziej szczegółowych kryteriów dotyczących praworządności we wniosku należy także uwzględnić kryteria, na podstawie których Komisja mogłaby stwierdzić wystąpienie poważnego, systemowego i stałego zagrożenia w zakresie poszanowania praw podstawowych lub gwarancji demokracji pluralistycznej. W razie gdyby sytuacja w danym państwie członkowskim spełniała te kryteria, Komisja powinna móc także przyjmować na podstawie opiniowanego rozporządzenia środki naprawcze. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES zauważa, że Komisja powinna uwzględnić wszystkie istotne informacje, w tym wyroki Trybunału Sprawiedliwości, sprawozdania Trybunału Obrachunkowego oraz konkluzje i zalecenia odpowiednich organizacji międzynarodowych. Określone organy nadzorcze Rady Europy, takie jak Komisja Wenecka i Grupa Państw Przeciwko Korupcji (GRECO), odgrywają istotną rolę w monitorowaniu praworządności w państwach członkowskich. Komisja Wenecka wydała szereg opinii dotyczących stanu praworządności w różnych państwach członkowskich UE, natomiast GRECO okresowo wydaje zalecenia skierowane do państw członkowskich. Podobnie Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), krajowe biura rzeczników praw obywatelskich oraz stowarzyszenia sędziów i sieci sądowe regularnie przekazują informacje na temat stanu krajowych mechanizmów w obszarze wymiaru sprawiedliwości, zwalczania korupcji i walki z nadużyciami finansowymi. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Inne organy międzynarodowe prowadzą okresowe działania w zakresie monitoringu i oceny wprowadzania w życie standardów praw podstawowych i gwarancji demokracji pluralistycznej w państwach członkowskich. Można tu wymienić Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Komisarza Praw Człowieka Rady Europy, Europejski Trybunał Praw Człowieka, Radę Praw Człowieka i oenzetowskie ciała traktatowe ds. praw człowieka. Rzetelnym źródłem informacji i analiz często są też niezależne organizacje społeczeństwa obywatelskiego. Wyraźne wskazanie tych podmiotów we wniosku pozwoliłoby odzwierciedlić szczególną rolę, jaką odgrywają one w procesie ochrony wartości zapisanych w art. 2 TUE. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Ponadto EKES uważa, że – skoro jest instytucją reprezentującą społeczeństwo obywatelskie w UE – jego analizy i spostrzeżenia powinny mieć dla Komisji szczególne znaczenie przy stwierdzaniu przez nią istnienia poważnych braków w zakresie praworządności w danym państwie członkowskim zarówno na podstawie opiniowanego rozporządzenia, jak i innych aktów prawnych. W tym zakresie Komitet zwraca uwagę Komisji na fakt utworzenia grupy roboczej EKES-u ds. praw podstawowych i praworządności, która skupi się w sposób szczególny na ochronie wartości zapisanych w art. 2 TUE. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Dzięki zaliczeniu EKES-u w poczet podmiotów, które Komisja będzie informować o środkach proponowanych do przyjęcia lub przyjmowanych na podstawie tego aktu prawnego, a także uczynieniu zeń jednego ze źródeł informacji, na podstawie których Komisja podejmuje decyzje w przedmiocie ustalenia istnienia poważnego braku w zakresie praworządności, EKES mógłby w merytoryczny i skuteczny sposób przyczyniać się do ochrony wartości zapisanych w art. 2 i zapewniać uwzględnienie stanowiska zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | EKES zgadza się w pełni z zamysłem Komisji, która wskazuje, że konsekwencje uruchomienia proponowanego mechanizmu powinny dotykać odpowiedzialnych za uchybienia, a nie poszczególnych beneficjentów unijnego finansowania, np. studentów Erasmusa, naukowców czy organizacji społeczeństwa obywatelskiego (6). |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | EKES zauważa, że zgodnie z wnioskiem w przypadku podjęcia działań państwo członkowskie nadal pozostaje odpowiedzialne za rozdzielanie środków. Choć jest to sensowne z prawnego punktu widzenia, to jednak w praktyce w niewielkim stopniu powstrzyma państwo członkowskie przed odmową rozdzielenia tych środków i zrzuceniem winy na Komisję dla osiągnięcia korzyści politycznych. Mało prawdopodobne jest, że obywatele zagłębią się w subtelności unijnych aktów prawnych, przez co państwa członkowskie będą w stanie wykazać bezpośredni związek między decyzją Komisji a cięciami finansowymi. Doprowadzi to do sytuacji, w której Komisja będzie się powstrzymywać od podejmowania środków przeciwko państwu członkowskiemu w obawie ewentualnej gwałtownej reakcji ze strony opinii publicznej. Szczególne ryzyko dotyczy tych państw członkowskich, w których rząd kontroluje media publiczne i prywatne lub wywiera na nie wpływ, a tak zazwyczaj bywa w przypadku państw członkowskich dotkniętych poważnymi brakami w zakresie praworządności. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | EKES zachęca Komisję do poszukiwania rozwiązań pozwalających zmniejszyć ryzyko wystąpienia sytuacji, w której negatywne skutki mogliby odczuć indywidualni beneficjenci oraz w której środki przyjmowane na podstawie opiniowanego rozporządzenia byłyby wykorzystane w celu innym niż zamierzony – czyli dla osiągnięcia korzyści politycznych przez rządy naruszające wartości zapisane w art. 2. Komisja mogłaby przeanalizować alternatywne kierunki działania, dzięki którym można by dopilnować, by środki unijne trafiały do ich zamierzonych beneficjentów. Jedną z możliwości mogłoby być utworzenie agencji wykonawczej, która przejęłaby bezpośrednie zarządzanie tymi środkami. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | EKES podkreśla znaczenie otwartego dialogu między zainteresowanym państwem członkowskim a instytucjami UE, jak zaproponowano we wniosku, aby skorygować uogólniony brak w zakresie praworządności w tym państwie i w efekcie móc wycofać wszelkie środki podjęte na mocy omawianego rozporządzenia. Instytucje i państwa członkowskie powinny brać pod uwagę poglądy organizacji społeczeństwa obywatelskiego na temat sytuacji w danym państwie członkowskim, adekwatności środków przyjętych w celu zaradzenia ogólnemu brakowi oraz adekwatności środków podjętych w celu uniknięcia powtórzenia się takich sytuacji w przyszłości. |
| --- | --- |

4.12.

Bruksela, dnia 18 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 320, art. 23.

1

(2)  Ustanowionych podczas szczytu Rady Europejskiej w Kopenhadze w 1993 r.

2

(3)  Dz.U. C 34 z 2.2.2017, s. 8.

3

(4)  2015/2254 (INL).

4

(5)  SOC/599 (zob. s. 178 niniejszego Dziennika Urzędowego) w sprawie COM(2018) 383 final i COM(2018) 384 final.

5

(6)  COM(2018) 98 final, s. 16.

6

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/178 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/178

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program »Prawa i Wartości«”

(COM(2018) 383 final – 2017/0207 (COD))

oraz

„Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program »Wymiar Sprawiedliwości«”

(COM(2018)384 final – 2017/0208 (COD))

(2019/C 62/29)

| Sprawozdawca: | Jean-Marc ROIRANT |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Jean-Marc ROIRANT

| Wniosek o konsultację | Rada Europejska, 21.6.2018
  Komisja Europejska, 18.6.2018
  Parlament Europejski, 14.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 81 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 oraz art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
  Art. 16 ust. 2, art. 19 ust. 2, art. 21 ust. 2, art. 24, 167, 168 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 26.9.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 18.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 135/2/2 |

Wniosek o konsultację

Rada Europejska, 21.6.2018

Komisja Europejska, 18.6.2018

Parlament Europejski, 14.6.2018

Podstawa prawna

Art. 81 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 oraz art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Art. 16 ust. 2, art. 19 ust. 2, art. 21 ust. 2, art. 24, 167, 168 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

26.9.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

18.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

135/2/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji Europejskiej będący wynikiem połączenia istniejących programów, gdyż postrzega go jako potrzebny instrument promowania wartości i historii UE, praw podstawowych, demokracji, praworządności, uczestnictwa obywatelskiego oraz wspierania dynamicznego i różnorodnego społeczeństwa obywatelskiego i zaangażowania społeczności lokalnych. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES wzywa do zapewnienia spójności polityki i finansowania, jeśli chodzi o zaangażowanie w obszarze praw człowieka i demokracji w ramach polityki zewnętrznej i wewnętrznej UE, oraz do przyznania całościowego finansowania w wysokości 1,4 mld EUR, z czego co najmniej 500 mln EUR należy przeznaczyć na komponent dotyczący zaangażowania i uczestnictwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Zdaniem EKES-u podstawą Funduszu powinno być podejście oddolne oparte na prawdziwym uczestnictwie, co pozwoli sprostać obecnym wyzwaniom UE w zakresie promowania praw i wartości UE, wspierania demokracji, wzmacniania zaufania obywateli do UE przez ich bezpośrednie uczestnictwo w kształtowaniu przyszłości Europy oraz wspierania dynamicznego społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES zwraca się także o wykorzystanie innowacyjnych narzędzi finansowania, aby wzmocnić uczestnictwo społeczeństwa obywatelskiego i budować jego potencjał na szczeblu lokalnym, krajowym i transnarodowym, np. przez udzielanie pomocy technicznej, działania przygotowawcze prowadzone przez partnerów o większym doświadczeniu lub dotacje w systemie kaskadowym, co pozwoli na ustanowienie różnych poziomów dotacji lub dwustopniowej procedury składania wniosków. Wzywa do udostępnienia środków finansowych na organizacje społeczeństwa obywatelskiego w wysokości przynajmniej 50 % różnych komponentów. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES z zadowoleniem przyjmuje decyzję o wydłużeniu czasu trwania dotacji na działalność do perspektywy wieloletniej w przypadku wszystkich programów i komponentów Funduszu i podkreśla konieczność dalszego zapewnienia trwałości i ciągłości działań. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Komitet proponuje, by zmienić nazwę Funduszu na „Obywatele, Prawa i Wartości” a nazwę komponentu „Zaangażowanie i udział obywateli” w ramach programu „Prawa i Wartości” na „Europa dla obywateli”, tak aby zapewnić spójność z celami Funduszu, które ściśle łączą się z wymiarem obywatelstwa oraz ze wzmacnianiem pozycji, uczestnictwem podmiotów praw, ochroną ofiar, wspólną historią i pamięcią. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES ubolewa nad faktem, że działania związane z wolnością wypowiedzi w mediach, pluralizmem mediów i potrzebą rozwiązania problemu fałszywych informacji i ukierunkowanej dezinformacji zostały usunięte z ostatecznej wersji programu „Prawa i Wartości”. Proponuje w związku z tym stworzenie synergii z programem „Kreatywna Europa” z uwagi na znaczenie tych działań dla wartości UE oraz dla promowania demokratycznego i pluralistycznego społeczeństwa. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES zwraca się o dalsze rozszerzenie wsparcia finansowego w ramach programu „Wymiar Sprawiedliwości” na organizacje społeczeństwa obywatelskiego i objęcie nim działań takich jak podnoszenie świadomości, wzajemne uczenie się i wymiana dobrych praktyk, działania analityczne i monitorujące oraz szkolenie i budowanie potencjału. Wzywa do monitorowania udziału społeczeństwa obywatelskiego w tym programie. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES bierze pod uwagę bieżące prace Komisji nad realizacją działania przygotowawczego zaproponowanego przez Parlament Europejski, obejmującego ustanowienie funduszu UE zapewniającego wsparcie finansowe w skierowanych przeciwko organizacjom społeczeństwa obywatelskiego sporach dotyczących naruszeń demokracji, praworządności i praw podstawowych, i wzywa do włączenia tych działań do programu „Wymiar Sprawiedliwości”. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES uważa, że Fundusz stanowi ważny instrument szerszego uwzględniania aspektu płci, sporządzania budżetu z uwzględnieniem tego aspektu i gromadzenia danych segregowanych ze względu na płeć. W szczególności z zadowoleniem przyjmuje włączenie działań mających na celu zapobieganie wszelkim formom przemocy wobec kobiet, dzieci i młodzieży oraz jej zwalczania w ramach programu „Prawa i Wartości”, a także wzywa do zwiększenia spójności i synergii z działaniami na rzecz praw ofiar i egzekwowania w kontekście programu „Wymiar Sprawiedliwości”. Wzywa również do segregowania wskaźników obu programów z podziałem na płeć. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje propozycję rozszerzenia roli krajowych punktów kontaktowych programu „Europa dla Obywateli” na różne komponenty programu „Prawa i Wartości” z uwagi na znaczenie tych punktów w utrzymywaniu kontaktów z potencjalnymi beneficjentami i udzielaniu im wsparcia na miejscu. W tym celu konieczne jest, aby powołane podmioty były niezależne od rządu krajowego i miały dogłębną wiedzę na temat potrzeb sektora społeczeństwa obywatelskiego i lokalnych podmiotów. Wymaga to odpowiedniego finansowania, opracowania wytycznych dotyczących ich roli i zadań, sposobów zapewnienia większej widoczności programu oraz przygotowania szkoleń. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Opis wniosku

| 2.1. | Opinia EKES-u dotyczy Funduszu Sprawiedliwości, Praw i Wartości, który obejmuje dwa osobne wnioski dotyczące rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady – rozporządzenia ustanawiającego program „Wymiar Sprawiedliwości” oraz rozporządzenia ustanawiającego program „Prawa i Wartości” – z których oba mają uzupełniające cele na lata 2021–2027. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Celem Funduszu jest wspieranie utrzymania otwartych, demokratycznych, pluralistycznych i integracyjnych społeczeństw, jak również wzmocnienie pozycji obywateli dzięki ochronie i propagowaniu praw i wartości oraz dalszemu rozwijaniu unijnej przestrzeni sprawiedliwości, co stanowi jeden z kluczowych priorytetów w świetle obecnej sytuacji w UE charakteryzującej się wzrostem ekstremizmu i radykalizmu, zwiększoną polaryzacją, reformami podważającymi wartości praworządności oraz zmniejszającą się przestrzenią dla społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Aby propagować wartości i prawa europejskie zapisane w art. 2 i 3 TUE oraz w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, Fundusz łączy kilka istniejących instrumentów: programy „Prawa, równość i obywatelstwo”, „Europa dla Obywateli” i „Sprawiedliwość”, co stanowi próbę przezwyciężenia rozdrobnienia, zlikwidowania obecnych luk i stawienia czoła nowym wyzwaniom, w szczególności jeśli chodzi o zaufanie obywateli do demokracji i poparcie dla utrzymywania wartości i praw podstawowych. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Oprócz propagowania równości i praw oraz zwalczania przemocy celem wniosku dotyczącego ustanowienia programu „Prawa i Wartości” jest wspieranie dynamicznego społeczeństwa obywatelskiego, zachęcanie obywateli do udziału w życiu demokratycznym i społecznym oraz pielęgnowanie bogatej różnorodności społeczeństwa europejskiego w oparciu o naszą wspólną historię i pamięć o przeszłości. Stanowi to także następstwo wezwania do ustanowienia europejskiego funduszu na rzecz demokracji, praw człowieka i wartości ze strony EKES-u (1), Parlamentu Europejskiego (2) oraz 80 organizacji pozarządowych z 22 państw (3). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Program „Wymiar Sprawiedliwości” oparty jest na art. 81 i 82 TFUE dotyczących współpracy sądowej w sprawach cywilnych i karnych, a podstawą programu „Prawa i Wartości” jest kilka różnych artykułów TFUE: art. 16 ust. 2 o ochronie danych, art. 19 ust. 2 o zwalczaniu dyskryminacji, art. 24 o wspieraniu europejskich inicjatyw obywatelskich, art. 167 o kulturze i dziedzictwie kulturowym, art. 168 o promowaniu wysokiego poziomu zdrowia ludzkiego i profilaktyki, a także art. 21 ust. 1 i 2 o prawie obywateli do swobodnego przemieszczania się. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Obu programom zostanie przyznane finansowanie w wysokości 305 mln EUR dla programu „Wymiar Sprawiedliwości” i 642 mln EUR dla programu „Prawa i Wartości”, z czego 233 mln EUR zostanie przeznaczone na zaangażowanie i uczestnictwo obywatelskie, a 408 mln EUR na komponenty „Równość i prawa” i „Daphne”. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji Europejskiej jako bardzo potrzebny instrument skutecznego propagowania praw człowieka, demokracji i praworządności, poszanowania mniejszości i praw grup dyskryminowanych i wykluczonych oraz osób defaworyzowanych takich jak osoby niepełnosprawne i społeczność romska, promowania uczestnictwa, jak również wspierania dynamicznego i różnorodnego społeczeństwa obywatelskiego i budowania jego potencjału zgodnie z postanowieniami traktatów UE i Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz z postanowieniami międzynarodowych traktatów dotyczących praw człowieka zatwierdzonych przez UE i państwa członkowskie, takich jak Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES docenia starania Komisji służące wzmocnieniu poszanowania wartości, o których mowa w art. 2 TUE, i w tym względzie z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony budżetu Unii w przypadku uogólnionych braków w zakresie praworządności w państwach członkowskich. Wniosek ten stanowi uzupełnienie przedmiotowych wniosków dotyczących programów w obszarze wymiaru sprawiedliwości, praw i wartości i ma służyć do wywierania presji gospodarczej na państwa członkowskie dopuszczające się poważnych i nagminnych naruszeń wartości zapisanych w art. 2 TUE. Pierwszy z tych wniosków służy ochronie praworządności poprzez odgórną presję, drugi zaś może zapewnić poszanowanie praworządności i innych wartości zapisanych w art. 2 dzięki zmobilizowaniu oddolnego poparcia wśród społeczeństwa. W tym kontekście EKES odsyła do swoich opinii dotyczących budżetu Unii i praworządności (4). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES ubolewa, że Fundusz czerpie jedynie z istniejących programów, które osiągnęły dobre rezultaty, i zauważa, że powinien zostać rozszerzony i zwiększony, aby stanowił odpowiedź na nowe okoliczności panujące w Unii Europejskiej, zapewniał większą widoczność i wspierał pełną promocję i ochronę wartości zapisanych w art. 2 TUE. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Komitet wzywa do zapewnienia spójności polityki i finansowania pomiędzy zaangażowaniem w obszarze praw człowieka i demokracji w ramach polityki zewnętrznej i wewnętrznej UE. W tym kontekście powołuje się na konkluzje Rady w sprawie Planu działania dotyczącego praw człowieka i demokracji, w których zobowiązano UE do zwiększenia wysiłków na rzecz propagowania bezpiecznego otoczenia sprzyjającego rozwojowi społeczeństwa obywatelskiego i niezależnych mediów (5). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES z zadowoleniem przyjmuje proponowaną podstawę prawną programów „Prawa i Wartości” i „Wymiar Sprawiedliwości”, ponieważ pozwala ona na zaangażowanie Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej w równym stopniu w proces decyzyjny w jednym z najważniejszych obszarów dla obywateli i szeroko rozumianego społeczeństwa obywatelskiego. EKES uważa jednak, że podstawa prawna powinna przewidywać wystarczający zakres pod względem obszarów tematycznych oraz wsparcia dla społeczeństwa obywatelskiego na wszystkich poziomach i proponuje, by rozważyć włączenie odniesienia do art. 11 (ust. 1–2) TUE. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES uważa proponowany budżet za bardzo niski w świetle wyzwań, przed którymi staje dziś UE w obszarze o kluczowym znaczeniu dla społeczeństw europejskich, i zwraca się (6) o przyznanie całościowego finansowania w wysokości co najmniej 1,4 mld EUR (7), z czego przynajmniej 500 mln EUR należy przeznaczyć na komponent dotyczący zaangażowania i uczestnictwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Komitet zwraca również uwagę na pozytywne oceny programów objętych Funduszem i podkreśla fakt, że ograniczona dostępność środków i duża potrzeba funkcjonowania programu „Europa dla Obywateli” i komponentu „Daphne” programu „Prawa i Wartości” doprowadziły do frustracji wśród wnioskodawców. EKES ubolewa, że pomimo tego pula środków została zaledwie nieznacznie zwiększona. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Należy zmienić nazwę Funduszu i programów, aby były one spójniejsze z tytułem i celami programu, które ściśle łączą się z wymiarem obywatelstwa oraz wzmocnieniem pozycji, uczestnictwem podmiotów praw, wspólną historią i pamięcią oraz z odnośnym komponentem wieloletnich ram finansowych „Inwestowanie w ludzi, spójność społeczna i wartości”. EKES uważa zatem, że nazwę Funduszu należy zmienić na „Obywatele, Prawa i Wartości”. Ponadto nazwę komponentu dotyczącego zaangażowania i uczestnictwa obywatelskiego w programie „Prawa i Wartości” należy zmienić na „Europa dla Obywateli” w celu zapewnienia spójności z nazwami innych komponentów i poprawy widoczności programu. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Aby sprostać również obecnym wyzwaniom UE dotyczącym propagowania praw i wartości UE, wspierania demokracji, wzmacniania zaufania obywateli do UE przez ich bezpośrednie uczestnictwo w kształtowaniu przyszłości Europy oraz budowania potencjału i wspierania dynamicznego społeczeństwa obywatelskiego, podstawą Funduszu powinno być podejście oddolne oparte na prawdziwym uczestnictwie, w którym kwestie prawne powinny raczej stanowić fundament osiągania celów, a nie je kształtować. Ponadto wsparcie i budowanie potencjału powinny obejmować działania niezależnego społeczeństwa obywatelskiego i organizacji na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i ponadnarodowym, które będą promowały i monitorowały szerzenie wartości UE. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje, że wśród działań finansowanych w ramach programu uwzględnia się wsparcie dla społeczeństwa obywatelskiego, by wspierać i ułatwiać czynny udział w budowie bardziej demokratycznej Unii oraz zwiększanie świadomości praw i wartości. Niemniej EKES uważa, że działaniu temu powinien towarzyszyć ogólny cel, który należałoby ująć w art. 4 lit. a): „budowanie potencjału organizacji społeczeństwa obywatelskiego w celu zwiększenia zaangażowania obywatelskiego i demokratycznego”. Ponadto w art. 4 lit. b) należy wyraźnie określić, że propagowanie zaangażowania obywatelskiego i demokratycznego powinno być wspierane na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES z zadowoleniem przyjmuje nieustanne dążenie do zapobiegania wszelkim formom przemocy wobec kobiet, dzieci i młodzieży i ich zwalczania w ramach programu „Prawa i Wartości” oraz poprzez wspieranie dochodzenia roszczeń przez ofiary w ramach programu „Wymiar Sprawiedliwości”. Zauważa, że osoby niepełnosprawne doświadczają przemocy domowej od dwóch do pięciu razy częściej, a odsetek przypadków przemocy wobec osób w podeszłym wieku oraz przemocy wobec migrantów, Romów i mniejszości etnicznych również jest wyższy. Wzywa więc do dodatkowych starań w tej dziedzinie oraz podkreśla potrzebę zapewnienia większej spójności i synergii w ramach dwóch programów Funduszu. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES uważa, że Fundusz stanowi nową możliwość wzmocnienia uwzględniania aspektu płci, sporządzania budżetu z uwzględnieniem aspektu płci i gromadzenia danych segregowanych ze względu na płeć. Środki te umożliwią propagowanie dalszej równości przez dokonywanie analiz oddziaływania finansowania na kobiety, dziewczęta, mężczyzn i chłopców, jak również przez wyznaczanie celów i skuteczniejsze przeznaczenie środków na ich realizację. W szczególności wzywa do segregowania wskaźników programu „Prawa i Wartości” w podziale na płeć. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES podkreśla kluczowe znaczenie i wyjątkowość działań związanych z wzajemnym uczeniem się i wymianą dobrych praktyk wśród społeczności lokalnych w ramach programu „Europa dla Obywateli” i wzywa do większego zaangażowania obywateli w partnerstwo miast poprzez współpracę służącą zwiększeniu oddolnego charakteru tych działań. W szczególności EKES odnotowuje pozytywne doświadczenia związane z podejściem opartym na rozwoju lokalnym kierowanym przez społeczność (8) z myślą o zapewnieniu uczestnictwa i budowania potencjału społeczności lokalnych i zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES z zadowoleniem przyjmuje nieustanne zainteresowanie lepszym zrozumieniem Unii, jej historii i różnorodności kulturowej. Uważa, że przy wzroście ekstremizmu i radykalizmu cele programów powinny wyraźnie obejmować działania związane z pamięcią o przeszłości i krytyczną refleksję na temat pamięci historycznej. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES wyraża ubolewanie, że działania związane z wolnością wypowiedzi mediów, pluralizmem mediów i potrzebą rozwiązania kwestii fałszywych informacji i ukierunkowanej dezinformacji zostały usunięte z ostatecznej wersji programu „Prawa i Wartości”. W związku ze znaczeniem tych działań dla wartości UE i propagowania demokratycznego i pluralistycznego społeczeństwa EKES proponuje stworzenie synergii z programem „Kreatywna Europa”. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | EKES zwraca się o dalsze rozszerzenie wsparcia finansowego w ramach programu „Wymiar Sprawiedliwości” na wszystkie działania: podnoszenie świadomości, edukacja i mobilizacja społeczeństwa, wzajemne uczenie się i wymiana dobrych praktyk, działania analityczne i monitorujące oraz szkolenie i budowanie potencjału. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | EKES bierze pod uwagę bieżące prace Komisji nad realizacją działania przygotowawczego zaproponowanego przez Parlament Europejski, obejmującego ustanowienie funduszu UE zapewniającego wsparcie finansowe w skierowanych przeciwko organizacjom społeczeństwa obywatelskiego sporach dotyczących naruszeń demokracji, praworządności i praw podstawowych, i wzywa do włączenia tych działań do programu „Wymiar Sprawiedliwości”. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Krajowe punkty kontaktowe okazały się skuteczne we wspieraniu podejścia oddolnego programu „Europa dla Obywateli” dzięki utrzymywaniu kontaktów z potencjalnymi beneficjentami i udzielaniu im wsparcia na miejscu. EKES z zadowoleniem przyjmuje rozszerzenie roli tych punktów na inne komponenty programu „Prawa i Wartości” i jednocześnie podkreśla potrzebę zapewnienia odpowiedniego finansowania oraz powołania podmiotów niezależnych od rządu krajowego, które dysponowałyby dogłębną znajomością społeczeństwa obywatelskiego, lokalnych podmiotów i ich potrzeb. Wzywa do opracowania wytycznych dotyczących ich niezależności, roli i zadań, w tym sposobów zapewnienia większej widoczności programu oraz przygotowania szkoleń. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | EKES z zadowoleniem przyjmuje włączenie spotkań w ramach dialogu obywatelskiego do programu „Europa dla Obywateli” i jest zdania, że spotkania te należy utrzymać i rozszerzyć na wszystkie komponenty Funduszu, aby umożliwić gruntowną wymianę praktyk w zakresie wartości, praw, demokracji i praworządności w oparciu o art. 11 traktatu poświęcony dialogowi ze społeczeństwem obywatelskim. Spotkania te powinny być otwarte dla odpowiednich podmiotów poza beneficjentami programu i powinny obejmować dyskusję na temat przyszłych priorytetów programu. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że wszystkie działania w ramach programów będą finansowane w trybie zarządzania bezpośredniego i pośredniego, a finansowanie będzie stanowiło połączenie dotacji na działalność i dotacji na działania. Komitet podkreśla, że dostępność niewielkich dotacji jest kluczowa dla zapewnienia uczestnictwa i wsparcia dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego w ramach różnych działań Funduszu, a szczególnie w kontekście utrzymania podejścia oddolnego przez dotarcie do beneficjentów krajowych i lokalnych. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | EKES jest również zdania, że ten sam tryb zarządzania bezpośredniego wprowadzony dla różnych komponentów programu „Prawa i Wartości” miałby pozytywne skutki, ponieważ zapewniłby większą spójność realizacji programu. Zwraca zwłaszcza uwagę na pozytywną ocenę Agencji Wykonawczej ds. Edukacji, Kultury i Sektora Audiowizualnego, działającej pod nadzorem Komisji, w zakresie zarządzania różnymi rodzajami dotacji, mechanizmów finansowania, wykorzystania uproszczonych kosztów i niskiego odsetka błędów. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Komitet wzywa, by w ramach programów realizowano nowe przepisy najnowszych rozporządzeń finansowych, gdyż mają one szczególne znaczenie dla społeczeństwa obywatelskiego. Przykładem jest tu wykorzystanie współfinansowania w naturze czy uwzględnienie wolontariatu w kosztach kwalifikowalnych. EKES przypomina także o potrzebie ograniczenia wykorzystania współfinansowania i zwiększenia wykorzystania środków upraszczających, takich jak kwoty ryczałtowe, stawki ryczałtowe i koszty jednostkowe. Zachęca Komisję do zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego w opracowanie i monitorowanie wytycznych dotyczących wdrażania powyższych zasad. Ponadto zwraca się do rządów krajowych o ujęcie w programach finansowania publicznego przepisów dotyczących kwalifikowalności współfinansowania w naturze, w tym pracy wolontariuszy. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | EKES z zadowoleniem przyjmuje decyzję o wydłużeniu czasu trwania dotacji na działalność do perspektywy wieloletniej w przypadku wszystkich programów i komponentów Funduszu i podkreśla konieczność dalszego zapewnienia trwałości i ciągłości działań. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | EKES zwraca się także o opracowanie nowych narzędzi, aby wzmocnić uczestnictwo społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu krajowym, zwłaszcza w obszarach, gdzie nie dysponuje ono odpowiednim potencjałem, np. przez udzielanie skutecznej pomocy technicznej, działania przygotowawcze prowadzone przez partnerów o większym doświadczeniu lub dotacje w systemie kaskadowym, co pozwoli np. na ustanowienie różnych poziomów dotacji lub dwustopniowej procedury składania wniosków. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje uwzględnienie wskaźnika dotyczącego organizacji społeczeństwa obywatelskiego z myślą o ułatwieniu wsparcia i działań na rzecz budowania potencjału w ramach programu „Prawa i Wartości”, i jest zdania, że należy uczynić to samo w ramach programu „Wymiar Sprawiedliwości”. Wzywa także do udostępnienia środków finansowych na organizacje społeczeństwa obywatelskiego w wysokości przynajmniej 50 % różnych komponentów. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | EKES zachęca Komisję do wspólnego zorganizowania dorocznego posiedzenia mającego na celu poprawę koordynacji działań darczyńców prywatnych i publicznych w obszarach objętych Funduszem, tak aby zbadać synergie i wykorzystać dobre praktyki. |
| --- | --- |

4.17.

Bruksela, dnia 18 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 9.

1

(2)  Rezolucja PE w sprawie instrumentu na rzecz wartości europejskich (2018/2619(RSP)) oraz rezolucja PE „Następne WRF: przygotowanie stanowiska Parlamentu dotyczącego WRF na okres po 2020 r.” (2017/2052(INI)).

2

(3)  https://megacampaign.eu/support-csos-ask-your-mep-to-vote-for--the-european-values-instrument-resolution.

3

(4)  SOC/598 (zob. s. 173 niniejszego Dziennika Urzędowego).

4

(5)  Wspólny komunikat do Parlamentu Europejskiego i Rady: Plan działania dotyczący praw człowieka i demokracji na lata 2015-2019 „Prawa człowieka jako centralny element działań UE”, JOIN/2015/0016 final.

5

(6)  Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 9.

6

(7)  Aby zapewnić spójność unijnego wsparcia w ramach finansowania zewnętrznego, np. Europejskiego Instrumentu na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka.

7

(8)  Dz.U. C 129 z 11.4.2018, s. 36.

8

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/184 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/184

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Fundusz Azylu i Migracji”

(COM(2018) 471 final – 2018/0248 (COD))

oraz „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego, w ramach Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami, instrument wsparcia finansowego na rzecz zarządzania granicami i wiz”

(COM(2018) 473 final – 2018/0249(COD))

(2019/C 62/30)

| Sprawozdawca: | Giuseppe IULIANO |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Giuseppe IULIANO

| Wniosek o konsultację | Rada Europejska, 25.7.2018
  Parlament Europejski, 2.7.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 77 ust. 2, art. 78 ust. 2, art. 79 ust. 2 i 4 oraz art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 26.9.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 101/0/3 |

Wniosek o konsultację

Rada Europejska, 25.7.2018

Parlament Europejski, 2.7.2018

Podstawa prawna

Art. 77 ust. 2, art. 78 ust. 2, art. 79 ust. 2 i 4 oraz art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

26.9.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

101/0/3

1.   Wnioski

| 1.1. | Migracja jest stałym zjawiskiem w historii Unii Europejskiej, co wywiera wyraźny wpływ na przyszłość zarówno niej samej, jak i składających się na nią społeczeństw. Wspólne zarządzanie migracją w UE jest niezakończonym procesem, co w ostatnich latach wywołało kryzys instytucjonalny unaoczniający brak wspólnego europejskiego stanowiska. Powodem obecnej sytuacji jest niezdolność państw członkowskich UE do ustanowienia wspólnego europejskiego systemu azylowego i zapewnienia odpowiedniej ochrony setkom tysięcy osób wysiedlonych i ubiegających się o azyl, które docierają do naszych granic. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES uważa, że polityka w zakresie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości powinna się opierać na ochronie praw podstawowych gwarantowanych w europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Konieczne jest stawienie czoła poważnym zmianom w dziedzinie migracji, azylu i granic zewnętrznych. Należy spożytkować prace różnych instytucji europejskich w celu weryfikacji obecnych instrumentów i zaoferować alternatywy służące opracowaniu zintegrowanej i spójnej wspólnej polityki migracyjnej i azylowej zgodnie z zasadami i zobowiązaniami wynikającymi z Traktatu i prawa międzynarodowego. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Rozwój kompleksowej polityki migracyjnej i azylowej, która będzie sprzyjać integracji i współpracy między państwami członkowskimi i wyraźniej uwzględniać stanowiska różnych instytucji europejskich, jest niezbędny do zajęcia się obawami obywateli i uniknięcia wzrostu rozczarowania projektem integracji europejskiej. EKES jest świadomy, że brak reakcji i niespełnienie oczekiwań obywateli w tych dziedzinach wywołuje rozczarowanie i budzi coraz większy eurosceptycyzm. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Komitet jest zaniepokojony wzrostem nietolerancji, rasizmu i ksenofobii wobec imigrantów i uchodźców w krajach Unii Europejskiej. Stwierdza również, że w niektórych krajach może dojść do osłabienia ochrony praw podstawowych. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje nowe fundusze o bardzo odrębnym charakterze, które pozwolą kontynuować rozpoczęte prace, oraz docenia zwiększenie puli środków finansowych. Przypomina, że fundusze te stanowią narzędzia mające przyczynić się do rozwoju zintegrowanej europejskiej polityki migracyjnej i azylowej. Środki obejmują tak różne tematy jak migracja, azyl i zarządzanie granicami zewnętrznymi. EKES wyraża jednak ubolewanie z powodu pominięcia uregulowanych dróg dostępu do Unii Europejskiej, co byłoby istotne dla zapewnienia właściwego funkcjonowania w tych obszarach. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Słusznie wybrano na podstawę prawną rozporządzenia art. 80, w którym wyraźnie postanowiono, że wspólne polityki w dziedzinie azylu i migracji oraz granic zewnętrznych podlegają zasadom solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności między państwami członkowskimi stosującymi zasady Schengen w odniesieniu do granic zewnętrznych i wiz (1). Uważa, że konieczne jest wzmocnienie zasady solidarności, aby nie była to jedynie pusta deklaracja. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Równe traktowanie i strategie zwalczania dyskryminacji są filarami europejskiej polityki, włączając w to polityki dotyczące integracji obywateli państw trzecich. Jest zaniepokojony, że usunięcie słowa „integracja” z tytułu można rozumieć jako wyraz mniejszej troski o tę kwestię. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Wskazuje na konieczność podkreślenia potrzeby ściślejszej współpracy między państwami członkowskimi w dziedzinie azylu i migracji, zwłaszcza poprzez wsparcie finansowe dla wdrożenia najlepszych praktyk w kwestiach związanych z azylem dzięki stworzeniu sieci i wymianie informacji na temat legalnej migracji i integracji obywateli państw trzecich. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Z zadowoleniem przyjmuje wagę, jaką przypisuje się elastyczności obu funduszy, gdyż w ten sposób uznaje się konieczność lepszego zaspokajania potrzeb poszczególnych państw członkowskich w ramach wspólnych działań. Jednocześnie ocenia pozytywnie uproszczenie procesów, a także uznanie znaczenia oceny. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES wyraża zadowolenie z faktu, że zarządzanie granicami przyczynia się do zwiększenia bezpieczeństwa wewnętrznego Unii przy pełnym poszanowaniu praw podstawowych, lecz ubolewa nad brakiem konkretnego odniesienia do ochrony praw podstawowych również na obszarach przygranicznych. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Istotne jest przypomnienie państwom członkowskim, że ochrona granic morskich obejmuje bezpieczeństwo i kontrolę granic, lecz również działania poszukiwawcze i ratunkowe na morzu. W tym względzie należy przypomnieć wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 2012 r. (2), który zakazuje odsyłania nie tylko na terytorium kraju, ale także w trakcie działań zewnętrznych, w tym na otwartym morzu. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | W kilku opiniach (3) EKES proponował, aby zewnętrzne granice strefy Schengen były uważane przez UE za granice wspólne i w związku z tym, by odpowiedzialnością zarządzano na poziomie europejskim. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Kontekst

| 2.1. | Migracja jest stałym zjawiskiem w historii Unii Europejskiej, co wywiera wyraźny wpływ na przyszłość zarówno niej samej, jak i składających się na nią społeczeństw. Wspólne zarządzanie migracją w UE jest niezakończonym procesem, co w ostatnich latach wywołało kryzys instytucjonalny unaoczniający brak wspólnego europejskiego stanowiska. Należy spożytkować prace różnych instytucji europejskich w celu weryfikacji obecnych instrumentów i zaoferować alternatywy służące opracowaniu zintegrowanej i spójnej wspólnej polityki migracyjnej i azylowej zgodnie z zasadami wynikającymi z prawa międzynarodowego i traktatów. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Migracja stanowi jeden z priorytetów politycznych Komisji, której zasadniczym celem jest rozwiązanie tego problemu w sposób całościowy. W Europejskim programie w zakresie migracji przyjętym w 2015 r. połączono środki natychmiastowej reakcji na kryzys humanitarny na granicach Europy z długoterminowymi środkami służącymi zarządzaniu migracją w sposób kompleksowy. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Kryzys w regionie Morza Śródziemnego uwidocznił pilne potrzeby i ujawnił ograniczenia strukturalne polityki i narzędzi UE w dziedzinie migracji. UE musi osiągnąć odpowiednią równowagę i wysłać europejskim obywatelom jasny sygnał, że migracją można lepiej zarządzać w sposób zbiorowy. Fundusz Azylu i Migracji oraz instrument wsparcia finansowego na rzecz zarządzania granicami i wiz są częścią tego procesu. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | W kontekście wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027 Komisja zaproponowała znaczne zwiększenie ogólnego budżetu na zarządzanie migracją i granicami, przeznaczając na nowy fundusz proponowaną całkowitą kwotę 10,415 mld EUR (w cenach bieżących) (4) i na Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami 9,318 mld EUR (w cenach bieżących). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Celem Funduszu jest przyczynienie się do kompleksowego zarządzania migracją, integracją i powrotem, a także wspólnym europejskim systemem azylowym (WESA) poprzez ułatwienie wsparcia państw członkowskich w ramach solidarności i podziału odpowiedzialności między nimi. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Instrument na rzecz wsparcia finansowego w zakresie zarządzania granicami zewnętrznymi oraz wspólnej polityki wizowej w ramach Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami ma pomóc państwom członkowskim w lepszym zapewnieniu wspólnych środków na rzecz przepływu osób przez granice wewnętrzne oraz kontroli granicznych i wspólnej polityki wizowej. Odpowiednie zarządzanie granicami zewnętrznymi jest niezbędne do stworzenia przestrzeni bez granic wewnętrznych, w której osoby i towary mogą przemieszczać się swobodnie. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że jako podstawę prawną obu instrumentów wybrano art. 80 TFUE, w którym przypomina się, że wspólnymi politykami w dziedzinie azylu, migracji i granic zewnętrznych rządzi zasada solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności między państwami członkowskimi. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Wdrażaniu obu funduszy musi towarzyszyć zapewnienie bardziej klarownych i precyzyjnych wytycznych w zakresie systemów zarządzania i kontroli oraz wymogów dotyczących audytu. Należy wspierać uproszczenie procedur i zmniejszenie obciążeń administracyjnych, a także rozwijać środki zapewniające większą przejrzystość, odpowiedzialność i spełnienie celów związanych z funduszami, które są przekazywane państwom członkowskim. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Instrumenty należy skoordynować z innymi obowiązującymi przepisami, unikając dublowania działań i działając w taki sposób, aby w pełni uzupełniać działania poszczególnych unijnych agencji, które pracują również w tych dziedzinach. Działania należy prowadzić z zachowaniem spójności z odnośnymi politykami UE, takimi jak zarządzanie granicami, bezpieczeństwo wewnętrzne, włączenie społeczne i integracja obywateli państw trzecich, a także z polityką zewnętrzną UE. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Instrumenty powinny być elastyczne, aby sprostać zmieniającym się wyzwaniom w dziedzinie zarządzania granicami i wiz. W tym celu, oprócz stałego wkładu dla każdego uczestniczącego państwa członkowskiego, EKES odnosi się pozytywnie do tego, że pozostałe fundusze przydzielane są na konkretne działania, w przypadku których wkład UE ma wartość dodaną. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Instrumenty powinny być wykorzystywane w celu wyrażenia solidarności i wspólnej odpowiedzialności tych państw członkowskich, które w pełni stosują przepisy Schengen (lub przygotowują swój pełny udział) dotyczące granic zewnętrznych i wiz. Powinny być także stosowane w interesie wspólnej unijnej polityki zarządzania granicami zewnętrznymi. W celu zagwarantowania prawidłowego funkcjonowania strefy Schengen granice zewnętrzne, będące granicami wspólnymi, powinny być zarządzane na poziomie europejskim. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Konieczne jest ujednolicenie w tekstach terminologii „imigracja nieuregulowana” lub „nieudokumentowana”, a tym samym dostosowanie się do zaleceń Rady Europy (5) i samego Parlamentu Europejskiego (6). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | UE potrzebuje wspólnej polityki migracyjnej wraz z instrumentami i metodami ułatwiającymi legalną i uporządkowaną migrację, a także ochronę prawa azylowego. EKES wyraża ubolewanie, że motywy dotyczą szczególnie kwestii nieuregulowanych napływów lub kontroli granic i że nie wspomina się w nich o konieczności rozwoju zintegrowanego europejskiego systemu migracyjnego i wprowadzenia do niego innowacji. Nie można również pominąć reformy systemu dublińskiego. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES uważa za stosowne wnioski dotyczące obydwóch instrumentów finansowych. Uznaje, że wsparcie techniczne i finansowe Unii Europejskiej udzielone państwom członkowskim w okresie 2015–2017 za pośrednictwem Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (7) i innych funduszy przyczyniło się do poprawy zarządzania w obszarach azylu, migracji i granic zewnętrznych. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Pozytywnie ocenia zwiększenie środków budżetowych na te fundusze pod warunkiem że przyczynią się do realizacji zintegrowanej, wspólnej, spójnej polityki migracyjnej UE dostosowanej do zasad prawa międzynarodowego, uznającej potrzeby społeczeństw państw przyjmujących i obywateli UE oraz zapewniającej ścisłą współpracę z partnerami na całym świecie. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES uważa, że konieczne jest przywrócenie wyrazu „integracja” w nazwie Funduszu zważywszy, iż włączenie społeczne stanowi wyzwanie dla państw członkowskich. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Fundusz uznaje rolę, jaką odgrywają samorządy lokalne i regionalne (w tym regiony najbardziej oddalone), podmioty społeczne i organizacje społeczeństwa obywatelskiego w zakresie integracji obywateli państw trzecich w perspektywie krótko- i długoterminowej, a także na rynku pracy. Ubolewa nad faktem, że nie oferuje się innowacyjnych sposobów poprawy dostępu tych podmiotów do Funduszu, i przypomina jednocześnie o wadze zagwarantowania i poszanowania zasady pomocniczości. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Ocenia pozytywnie fakt, że w ramach wykorzystania pomocy operacyjnej Funduszu można ustalić, że dane państwo członkowskie nie przestrzega dorobku prawnego UE, gdy nie spełnia wiążących zobowiązań zapisanych w traktatach lub gdy istnieje wyraźne ryzyko naruszenia wartości UE w dziedzinie azylu i powrotu. Wskazana byłaby możliwość lepszego wyszczególnienia konsekwencji takiego naruszenia w kontekście wykorzystania operacyjnego Funduszu. EKES popiera fakt, że Komisja może interweniować w sytuacjach nadzwyczajnych, co powinno zawsze przebiegać w ramach przejrzystej procedury, w ramach której Parlament i Rada zostaną niezwłocznie powiadomione o podjętych działaniach (8). Uważa również za istotne, że można rozpocząć bezzwłocznie postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, jeżeli sytuacja taka ma miejsce w tych obszarach. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Współpraca z państwami trzecimi w zakresie odpowiedniego zarządzania przepływami osób ubiegających się o azyl wymaga stworzenia zachęt ekonomicznych oraz zachęt w obszarze współpracy technicznej i działań instytucjonalnych. Kryzysowy fundusz powierniczy UE dla Afryki jest niezbędnym, choć nie jedynym instrumentem: obok zapewnienia mu odpowiedniego budżetu należy dążyć do rzeczywistej współpracy opartej na współodpowiedzialności i wspólnych celach powiązanych z celami zrównoważonego rozwoju między państwami Unii Europejskiej i państwami afrykańskimi. Należy podjąć wysiłki w celu poprawy koordynacji działań w dziedzinie migracji i azylu z działaniami DG DEVCO w zakresie wsparcia instytucjonalnego i promowania procesów demokratycznych, unikając przy tym powielania działań i braku spójności. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Komitet uważa za konieczne ściślejsze monitorowanie obowiązku współpracy i ustanowienia mechanizmów koordynacji z organami zarządzającymi EFS+ oraz EFRR w poszczególnych państwach członkowskich w celu zwiększenia koordynacji i podejścia przekrojowego, a także zbadanie możliwości wykorzystania tych strategii na poziomie organów administracji niższego szczebla. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Fundusz Azylu i Migracji musi wzmocnić wysiłki podejmowane w ramach wspólnego europejskiego systemu azylowego oraz zdolność państw członkowskich do zaradzenia sytuacji osób potrzebujących ochrony międzynarodowej, a także przyczynić się do promowania legalnych sposobów przybycia na terytorium Unii i wsparcia integracji obywateli państw trzecich przebywających na jej terenie w sposób legalny. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | W odniesieniu do integracji klucz podziału uwzględnia jedynie napływy w ujęciu rocznym i łączne odsetki ludności pochodzącej z państw trzecich, lecz nie wykorzystuje żadnych wskaźników jakościowych mogących również służyć do lepszego określenia szczególnych potrzeb państw członkowskich. W tym kontekście należy precyzyjniej określić cele oraz zdefiniować wskaźniki (9) umożliwiające ciągłą ocenę pomyślnego wkładu Funduszu w tych obszarach. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Wydaje się niezbędne zagwarantowanie śródokresowej i retrospektywnej oceny Funduszu oraz zapewnienie w jego ramach elastycznych mechanizmów umożliwiających dokonywanie korekt działań poddanych ocenie. Konieczne jest połączenie oceny skutków oraz rezultatów, zwłaszcza w odniesieniu do działań, które mogą przeprowadzić poszczególne poziomy administracyjne w każdym państwie członkowskim. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Ograniczanie zachęt do nieuregulowanej migracji poprzez politykę w dziedzinie powrotów i readmisji nie jest oczywiste. EKES uważa za niezbędne prowadzenie skutecznej polityki w dziedzinie powrotów i readmisji, gwarantującej zainteresowanym osobom poszanowanie praw człowieka, i jednocześnie podkreśla potrzebę poprawy oceny tej polityki oraz jej rzeczywistego wpływu na zmniejszenie nieuregulowanych przepływów migracyjnych. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | EKES uważa także za niezbędne podkreślenie potrzeby zwalczania nieuregulowanego zatrudniania, szczególnie w wypadku migrantów o nieuregulowanym statusie administracyjnym czy też w wypadku nadużyć i wyzysku pracowników. Bardzo pozytywnie ocenia fakt, że Fundusz może służyć do finansowania działań na rzecz przeciwdziałania zachętom do nieuregulowanej migracji, w tym do zatrudniania imigrantów o nieuregulowanym statusie, które może przyciągać nieuregulowane przepływy migracyjne i powodować nieuczciwą konkurencję między przedsiębiorstwami, a także dawać sposobność do naruszania praw (10). |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Za bardzo pozytywny krok uznaje przydzielenie środków na rzecz unijnych ram przesiedleń (i przyjmowania ze względów humanitarnych). Oczekuje się, że szczegółowy program Unii na rzecz przesiedleń przekształci to zobowiązanie w rzeczywistość skutecznie budowaną przez państwa członkowskie. EKES wyraził już swoje poparcie dla ukierunkowanego unijnego programu przesiedleń, który pozwoliłby urzeczywistnić tę inicjatywę dzięki działaniom państw członkowskich. Należałoby stworzyć zachęty finansowe dla najbardziej zaangażowanych państw. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | W ramach instrumentu wsparcia finansowego na rzecz zarządzania granicami i wiz ponownie podkreślono wolę przyczynienia się do zagwarantowania bezpieczeństwa wewnętrznego Unii Europejskiej przy jednoczesnym pełnym poszanowaniu praw podstawowych. Komitet ubolewa jednak, że nie wspomniano wyraźnie o ochronie tych praw w strefach przygranicznych ani też w odniesieniu do osób niebędących obywatelami Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | EKES pozytywnie ocenia fakt, że instrument umożliwia państwom członkowskim realizację projektów z państwem trzecim lub na jego terytorium po uprzedniej konsultacji z Komisją. Uważa, że należy lepiej informować o wymogach dotyczących tych konsultacji (lub przekazywania informacji), ustanawiając jasne kryteria obejmujące również sytuację w zakresie praw człowieka w kraju docelowym. Wydaje się to konieczne, ponieważ działania podejmowane z państwem trzecim mogą obejmować nadzór, wykrywanie, identyfikację, śledzenie i przechwytywanie osób nielegalnie przekraczających granicę oraz zapobieganie temu zjawisku. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Komitet ubolewa, że w rozporządzeniu zwalczanie nieuregulowanej migracji wielokrotnie traktowane jest na równi ze zwalczaniem przestępczości transgranicznej bez rozróżnienia nielegalnych celów tej drugiej w porównaniu do nieuregulowanej migracji. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | W odniesieniu do kwestii zarządzania granicami rozczarowuje fakt, że bezpieczeństwo postrzegane jest jako kwestia militarna, choć w globalnej strategii na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej stwierdza się, że UE będzie wspierać bezpieczeństwo ludzi poprzez zintegrowane podejście. Oznacza to m.in. działania mające na celu zmniejszenie ubóstwa i nierówności, propagowanie dobrych rządów i praw człowieka, wspieranie rozwoju oraz zajęcie się przyczynami leżącymi u źródła konfliktów i braku bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | EKES pozytywnie ocenia wskazanie, że celem instrumentu jest również przyczynianie się do ochrony i ratowania życia migrantów, a także przypomnienie państwom członkowskim, że nadzór granic morskich obejmuje nie tylko bezpieczeństwo i kontrolę granic, ale także działania poszukiwawcze i ratownictwo morskie. |
| --- | --- |

4.18.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Zob. SOC/582 w sprawie przeglądu kodeksu wizowego (Dz.U. C 440 z 6.12.2018, s. 142).

1

(2)  Sprawa Hirsi Jamaa i in. v. Włochy (wniosek nr 27765/09).

2

(3)  Dz.U. C 303 z 19.8.2016, s. 109; Dz.U. C 451 z 16.12.2014, s. 1; Dz.U. C 458 z 19.12.2014, s. 7; Dz.U. C 44 z 11.2.2011, s. 162.

3

(4)  By uzyskać więcej informacji na temat tych kwot, zob. ECO/460 – „Wieloletnie ramy finansowe po 2020 roku” (Dz.U. C 440 z 6.12.2018, s. 106).

4

(5)  Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy. Rezolucja 1509 (2006).

5

(6)  Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 14 stycznia 2009 r. w sprawie stanu praw podstawowych w Unii Europejskiej w latach 2004–2008 (2007/2145(INI)).

6

(7)  W kwietniu 2014 r. przyjęto rozporządzenie (UE) nr 516/2014 ustanawiające specjalny program finansowania UE w dziedzinie azylu i migracji na okres 2014–2020, aby w drodze wsparcia finansowego przyczynić się do skutecznego zarządzania przepływami migracyjnymi oraz tworzenia i rozwijania wspólnego podejścia UE do kwestii azylu i migracji. W ramach Funduszu Azylu, Migracji i Integracji wyznaczono cztery cele: 1) wzmocnienie i rozwinięcie wspólnego europejskiego systemu azylowego (WESA); 2) wspieranie legalnej migracji do państw członkowskich zgodnie z ich potrzebami gospodarczymi i społecznymi oraz promowanie skutecznej integracji obywateli państw trzecich; 3) rozwijanie sprawiedliwych i skutecznych strategii powrotów wspierających walkę z nielegalną migracją; 4) wzmocnienie solidarności i podziału odpowiedzialności pomiędzy państwami członkowskimi, szczególnie w odniesieniu do tych państw, których zjawisko przepływów migracyjnych i azylowych dotyczy w największym stopniu.

7

(8)  Dz.U. C 303 z 19.8.2016, s. 109.

8

(9)  OECD/EU (2015) „Indicators of Immigrant Integration 2015”.

9

(10)  Zob. przyjęte opinie Dz.U. C 204 z 9.8.2008, s. 70 i Dz.U. C 75 z 10.3.2017, s. 81.

10

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/189 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/189

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego”

(COM(2018) 472 final – 2018/0250 (COD))

(2019/C 62/31)

| Sprawozdawca: | José Antonio MORENO DÍAZ |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

José Antonio MORENO DÍAZ

| Wniosek | Parlament Europejski, 2.7.2018
  Rada, 25.7.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 82, 84, 87 ust. 2 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 26.9.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 18.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 141/3/4 |

Wniosek

Parlament Europejski, 2.7.2018

Rada, 25.7.2018

Podstawa prawna

Art. 82, 84, 87 ust. 2 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

26.9.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

18.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

141/3/4

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES podziela opinię co do konieczności przeznaczenia większych środków na działania i programy operacyjne i zapobiegawcze w dziedzinie bezpieczeństwa oraz utworzenia w tym celu mającego je wspierać elastycznego i przejrzystego funduszu, w którym podział środków będzie odpowiadał kryteriom operacyjnym i jego celom, ustanowionym w sposób jasny i przewidywalny. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Zasięg Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego powinien zmierzać w kierunku ugruntowania polityki zapobiegawczej – w tym celu konieczny jest udział społeczeństwa obywatelskiego i współpraca z nim, zwłaszcza w zakresie pomocy ofiarom i umożliwiania ich organizacji, kontroli podmiotów działających w dziedzinie bezpieczeństwa oraz zapobiegania radykalizacji. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Środki w ramach funduszu muszą podlegać wyłącznie instytucjom publicznym rzeczywiście gwarantującym skrupulatne poszanowanie praw człowieka, zarówno w przypadku państw członkowskich UE, jak i państw trzecich. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES powinien zostać uwzględniony jako obserwator podczas tworzenia i rozwoju tego funduszu, aby umożliwić wyrażenie opinii zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu UE. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Zwracamy uwagę na konieczność zwrócenia szczególnej uwagi na ryzyko związane z radykalizacją postaw prowadzącą do aktów przemocy, która występuje w skrajnie prawicowych ugrupowaniach. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Zwracamy uwagę na konieczność zwalczania mechanizmów finansowania i przepływów finansowych, z których korzystają zorganizowane grupy przestępcze. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES uważa, że konieczne jest odejście od działania czysto reaktywnego i pogłębienie polityki prewencyjnej, z uwzględnieniem podstawowych powodów, dla których niektóre osoby ulegają radykalizacji, stwarzając zagrożenie dla swych współobywateli, oraz z uwzględnieniem mechanizmów finansowania agresywnych ugrupowań. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Zgodnie z filozofią leżącą u podstaw Unii poszanowanie praw człowieka musi stanowić integralną część i warunek wszelkich działań. W kontekście funduszu służącego dostarczaniu finansowania wyrazem tego musi być odmowa dotacji dla podmiotów, które nie gwarantują przestrzegania minimalnych standardów. Komitet pragnie tu przypomnieć o niedawnym wniosku Komisji (1) dotyczącym środków finansowych w celu zapewnienia praworządności w państwach członkowskich, a także o utworzeniu w EKES-ie grupy roboczej ds. praw podstawowych i praworządności. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Tekst wniosku

| 2.1. | W niniejszym dokumencie przyjęto pod względem metodologicznym treść art. 2 wniosku Komisji w zakresie definicji poszczególnych pojęć używanych w procesie jego opracowywania. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny podziela wyrażoną we wniosku opinię, która wynika z zagrożeń dla bezpieczeństwa w Europie, których intensywność i różnorodność wzrosła, osiągając formę ataków terrorystycznych, nowych rodzajów przestępczości zorganizowanej oraz cyberprzestępczości. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Bezpieczeństwo ma z natury wymiar transgraniczny i dlatego wymaga zdecydowanej i skoordynowanej odpowiedzi UE – oprócz kwestii związanych z bezpieczeństwem wewnętrznym, UE stoi w obliczu złożonych zagrożeń zewnętrznych, z którymi żadne państwo członkowskie nie jest w stanie poradzić sobie samo. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | W następnych latach bezpieczeństwo pozostanie kwestią o podstawowym znaczeniu dla UE i obywatele Europy oczekują od Unii i swoich rządów krajowych, że zapewnią im one bezpieczeństwo w dynamicznie rozwijającym się i niepewnym świecie. W związku z tym pożądane jest podjęcie działań w dziedzinie edukacji i nauczania dotyczących zapobiegania przemocy, w tym opracowanie podręczników szkolnych i materiałów dydaktycznych propagujących przestrzeganie praw podstawowych, pluralizmu i różnorodności. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Oczywiście wyzwaniom, przed jakimi stoi Unia, do których należy zwłaszcza międzynarodowy terroryzm, poszczególne państwa członkowskie nie mogą sprostać w pojedynkę oraz bez finansowego i technicznego wsparcia UE. W czasach, gdy terroryzm mający źródła zarówno poza naszymi granicami, jak i w ich obrębie, tak o charakterze religijnym, jak i naznaczony ekstremizmem politycznym, zwłaszcza skrajnie prawicowym, a także inne zagrożenia, związane z takimi zjawiskami jak handel narkotykami, handel ludźmi w celu wyzysku i inne poważne przestępstwa, nie znają granic, obowiązkiem państw członkowskich pozostaje zapewnienie bezpieczeństwa publicznego swoim obywatelom, przy pełnym poszanowaniu praw podstawowych zapisanych również w tekstach UE i traktatach międzynarodowych. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | UE może i powinna wspierać takie działania, zgodnie z Traktatami, które przewidują w tym względzie konieczność zapewnienia bezpieczeństwa na wysokim poziomie, m.in. poprzez działanie zapobiegawcze, takie jak współpraca między policją, organami wymiaru sprawiedliwości i innymi właściwymi organami, w tym agencjami zdecentralizowanymi, oraz koordynacja działań między nimi. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Kluczową rolę operacyjną, koordynacyjną i wspierającą w realizowaniu unijnych priorytetów, osiąganiu celów i realizacji działań w obszarze bezpieczeństwa odgrywają: Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol), Agencja Unii Europejskiej ds. Szkolenia w Dziedzinie Ścigania (CEPOL) i Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego powstał, aby ułatwić współpracę transgraniczną i wymianę informacji między siłami bezpieczeństwa i organami ścigania państw członkowskich i innymi właściwymi organami. Współpraca ta opiera się na interoperacyjności różnych systemów informacyjnych UE na potrzeby bezpieczeństwa, co sprawia, że zarządzanie granicami i przepływami migracyjnymi jest bardziej skuteczne i wydajne, oraz na ułatwianiu wspólnych operacji, a także na wspieraniu szkoleń, budowy ważnych obiektów związanych z bezpieczeństwem, procesu gromadzenia i przetwarzania danych dotyczących przelotów pasażerów zgodnie z odpowiednim dorobkiem prawnym UE, a także na wspieraniu zakupu niezbędnego sprzętu technicznego. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Celem funduszu jest także zacieśnienie transgranicznej współpracy operacyjnej w dziedzinie zapobiegania i wykrywania przestępczości transgranicznej i prowadzenia działań dochodzeniowo-śledczych, a także wspieranie wysiłków na rzecz zwiększenia zdolności do zapobiegania takiej przestępczości, w tym terroryzmowi, przede wszystkim przez ścisłą współpracę między organami publicznymi, społeczeństwem obywatelskim i partnerami prywatnymi z państw członkowskich. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego w troskę o bezpieczeństwo jest bardzo wskazanym i niezbędnym narzędziem poprawy przestrzegania praw podstawowych, nadzorowania, czy nie dochodzi do nadużyć ze strony władz, oraz potępiania pewnych niepożądanych postaw, które nieprzerwanie stanowią pokusę. W naszych demokratycznych warunkach nie możemy się zadowolić podejściem opartym wyłącznie na skuteczności i bezpieczeństwie. Fundusz, który ma zostać utworzony, powinien być zatem otwarty na finansowanie programów służących wzmocnieniu tego nadzoru oraz wsparciu struktur prawnych umożliwiających niezależną kontrolę sądową działań sił bezpieczeństwa, jak również wspomaganiu ich niepodważalnych wysiłków w obszarze zapobiegania radykalizacji postaw, szkolenia i podnoszenia świadomości społecznej. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Organizacje pozarządowe i pozostałe podmioty społeczeństwa obywatelskiego już teraz wzmacniają bezpieczeństwo pod względem ilościowym i jakościowym za pomocą następujących działań:






  — | zapobieganie działaniom nadmiernym lub naruszającym prawa człowieka ze strony sił państw członkowskich oraz ściganie takich działań, |
| --- | --- | --- |

2.11.

—

zapobieganie działaniom nadmiernym lub naruszającym prawa człowieka ze strony sił państw członkowskich oraz ściganie takich działań,

| — | zapobieganie wszelkiego rodzaju radykalizacji ze względów ideologicznych i jej ściganie, |
| --- | --- |

—

zapobieganie wszelkiego rodzaju radykalizacji ze względów ideologicznych i jej ściganie,

| — | działania uwrażliwiające społeczeństwo na sytuację ofiar przestępstw oraz sprzyjające ich włączeniu społecznemu i udzielaniu im koniecznego wsparcia, |
| --- | --- |

—

działania uwrażliwiające społeczeństwo na sytuację ofiar przestępstw oraz sprzyjające ich włączeniu społecznemu i udzielaniu im koniecznego wsparcia,

| — | działania organizacyjne i związane ze zdolnością do interweniowania i występowania z inicjatywą, które są skierowane do ofiar oraz wszystkich osób podejmujących wysiłki w solidarności z ofiarami, a także każdego, kto jest zainteresowany problematyką bezpieczeństwa, |
| --- | --- |

—

działania organizacyjne i związane ze zdolnością do interweniowania i występowania z inicjatywą, które są skierowane do ofiar oraz wszystkich osób podejmujących wysiłki w solidarności z ofiarami, a także każdego, kto jest zainteresowany problematyką bezpieczeństwa,

| — | działania w dziedzinie edukacji, zwłaszcza młodego pokolenia, gdzie kluczową rolę odgrywa podnoszenie świadomości i zapobieganie radykalizacji, |
| --- | --- |

—

działania w dziedzinie edukacji, zwłaszcza młodego pokolenia, gdzie kluczową rolę odgrywa podnoszenie świadomości i zapobieganie radykalizacji,

| — | liczne inne działania, które pośrednio dotyczą bezpieczeństwa, zarówno wewnętrznego, jak i na granicach zewnętrznych, takie jak kontrola działania służb bezpieczeństwa, edukacja i podnoszenie świadomości, ochrona i tworzenie organizacji ofiar itp., |
| --- | --- |

—

liczne inne działania, które pośrednio dotyczą bezpieczeństwa, zarówno wewnętrznego, jak i na granicach zewnętrznych, takie jak kontrola działania służb bezpieczeństwa, edukacja i podnoszenie świadomości, ochrona i tworzenie organizacji ofiar itp.,

| — | również w tym samym duchu należy pozwolić, by społeczeństwo obywatelskie stale monitorowało wykorzystanie funduszu. |
| --- | --- |

—

również w tym samym duchu należy pozwolić, by społeczeństwo obywatelskie stale monitorowało wykorzystanie funduszu.

| 2.12. | Wszystkie powyższe działania wymagają bezpośredniego wsparcia władz Unii, a ponieważ wzmacniają one bezpieczeństwo, powinny także dysponować pozycją budżetową w ramach przydziału środków, o którym jest mowa powyżej. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Zarówno UE, jak i państwa członkowskie muszą mieć świadomość, że niektóre organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą – bezpośrednio lub poprzez działania pośrednie – propagować mowę lub zachowania naruszające prawa i wartości UE. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Najważniejszym wyzwaniem, do którego odnosi się wniosek, jest potrzeba zwiększenia elastyczności w zarządzaniu przyszłym funduszem w porównaniu z obecnym okresem programowania. Ważne jest także zdobycie narzędzi zapewniających, aby unijne finansowanie było zorientowane na priorytety i środki o istotnej wartości dodanej dla Unii. Ponieważ potrzebne są nowe mechanizmy podziału środków pomiędzy systemami zarządzania bezpośredniego, pośredniego i dzielonego, aby stawić czoła nowym wyzwaniom i priorytetom, powinny one umożliwiać zaangażowanie aktywnych członków społeczeństwa obywatelskiego, o których mowa w poprzednim punkcie, w osiąganie wskazanych celów. Proponuje się zatem uwzględnienie EKES-u jako obserwatora podczas tworzenia i rozwoju tego funduszu, aby umożliwić wyrażenie opinii zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu UE. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Ze względu na wysokość kwoty zasilającej fundusz – 2,5 mld EUR – należy jasno określić kryteria przydzielania środków. Jest rzeczą słuszną, by utrzymać niezbędną elastyczność, ale jednocześnie należy jasno wskazać linie budżetowe, do których zostaną przypisane środki. |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | Należałoby tu zastosować proste kryteria, by uniknąć nadmiernych biurokratycznych ograniczeń w dostępie do funduszu i kierować się zasadą wzajemnego zaufania. Jasność i przewidywalność tego rozdziału umożliwi władzom poszczególnych państw uruchomienie grup zadaniowych podejmujących szybką interwencję, z gwarancją, że otrzymają one finansowanie lub wsparcie z funduszu. |
| --- | --- |

2.16.

| 2.17. | EKES ocenia wniosek pozytywnie i uważa utworzenie Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego na podstawie art. 3 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej za właściwe i uzasadnione celami określonymi w art. 67 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, podlegające zasadom solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności określonym w art. 80 TFUE, jak również zasadzie pomocniczości – ponieważ chodzi o kompetencję niewyłączną – oraz zasadzie proporcjonalności, za pośrednictwem rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie utworzenia Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. |
| --- | --- |

2.17.

| 2.18. | W każdym razie Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego musi stanowić instrument uzupełniający pracę innych agencji i funduszy, którymi Unia już dysponuje, jak również innych organów krajowych, których podstawowym celem jest zapewnianie wysokiego poziomu bezpieczeństwa w Unii, w szczególności poprzez walkę z terroryzmem i radykalizacją postaw, poważną i zorganizowaną przestępczością oraz cyberprzestępczością, jak również poprzez wspieranie i ochronę ofiar przestępstw, z zastosowaniem celów szczegółowych, takich jak wymiana informacji, intensyfikacja wspólnych operacji transgranicznych i budowanie zdolności w zakresie zapobiegania, zawsze w ramach współpracy pomiędzy poszczególnymi organami publicznymi, społeczeństwem obywatelskim i partnerami prywatnymi z państw członkowskich (2). W związku z tym ważne jest też zwalczanie mechanizmów finansowania i przepływów finansowych, z których korzystają organizacje przestępcze, a fundusz musi uwzględniać także ten rozdział. |
| --- | --- |

2.18.

| 2.19. | Należy tu przypomnieć, że EKES uczestniczył w charakterze obserwatora w pracach Grupy Eksperckiej Komisji na Wysokim Szczeblu ds. Radykalizacji Postaw ustanowionej przez Komisję Europejską w 2017 r. (3). |
| --- | --- |

2.19.

3.   Zalecenia

| 3.1. | Fundusz powinien uwzględnić głębokie przyczyny, dla których niektóre osoby przystępują do grup stanowiących niebezpieczeństwo dla innych i zrzeszają się w takich grupach, poprzez dogłębne analizy i badania pozwalające zapobiegać powstawaniu obiektywnych warunków. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Utworzenie funduszu opiera się na wcześniejszych inwestycjach i osiągnięciach, takich jak program w sprawie bezpieczeństwa i ochrony wolności, instrument współpracy policyjnej oraz polityka antynarkotykowa będąca częścią programu „Sprawiedliwość”. W każdym razie należy bardziej szczegółowo sformułować stwierdzenie: „Instrument umożliwi wybranie nowych priorytetów lub podjęcie natychmiastowych działań i wdrożenie tych priorytetów lub działań przy pomocy metody, która jest najbardziej właściwa dla osiągnięcia celu polityki” (4). Innowacje są priorytetem, tym bardziej że grupy, z którymi trzeba walczyć, są wysoce innowacyjne. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Kryteria podziału środków funduszu muszą być czysto operacyjne, tak aby uniknąć takich kryteriów finansowania działań i programów jak liczba ludności czy powierzchnia danego państwa. Priorytetową kwestią jest też całkowita przejrzystość puli środków finansowych funduszu i sposobu zarządzania nim. Fundusz powinien być otwarty dla mediów i społeczeństwa obywatelskiego, tak aby mogły one kontrolować, czy warunki otrzymywania środków z funduszu są spełniane. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ważne jest także, aby przy tworzeniu funduszu przewidziano przyszłą ocenę jego oddziaływania i skuteczności w formie bieżącego badania jego sytuacji ogólnej i okresowego odnawiania, co umożliwi ocenę jego ewolucji. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny pragnie zwrócić uwagę na niektóre z nowych priorytetów, które nie znalazły odzwierciedlenia w dokumencie, a zasługują na szczególną uwagę, ponieważ mogą znacznie przyczynić się do zapobiegania radykalizacji postaw, która może być przedmiotem swego rodzaju współudziału niektórych organów. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Chodzi tu o ruchy skrajnie prawicowe, ultraprawicowe, neonazistowskie, antysemickie, supremacji rasy białej lub wszelkie inne nawołujące do dyskryminacji ze względu na rasę, pochodzenie, orientację seksualną itp., które stanowią poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa i dla samej praworządności oraz które wchodzą w zakres kompetencji Unii, przede wszystkim ze względu na fakt, że pomimo skrajnie nacjonalistycznych motywacji ruchy te zaczynają dostrzegać potrzebę internacjonalizacji i koordynacji z działaniami przedstawicieli innych narodowości o podobnej motywacji (5). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Ochrona i wsparcie ofiar sieci zajmujących się handlem ludźmi wydają się uzależnione od skutecznej i wydajnej współpracy w dziedzinie ścigania sprawców. Jednak podstawowym celem pracy Unii i funduszu w tym zakresie musi pozostać ochrona ofiar, która nie powinna być uwarunkowana tym, jak dobrze kształtuje się ta współpraca w związku ze ściganiem sprawców. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Niemniej jednak przydzielenie potrzebnych środków z tworzonego funduszu zarówno bezpośrednio ofiarom, jak i tym instytucjom, które przyczyniają się do ich ochrony i integracji, niewątpliwie doprowadzi do tej współpracy i nawet w perspektywie średnioterminowej przyniesie korzyści w zakresie ścigania i zapobiegania. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Zapobieganie radykalizacji jest ważnym rozdziałem, w którym nie możemy wyłącznie uwzględnić zagrożenia możliwą jednokierunkową radykalizacją postaw, mając w pamięci najpoważniejsze ataki przeprowadzone w ostatnich latach przez radykalne grupy islamistyczne, ale musimy również zwracać szczególną uwagę na zagrożenie płynące ze strony ekstremizmu politycznego i ideologicznego, które pojawia się i wzrasta w zupełnie innych obszarach, a także na jego potencjalne ofiary. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Kolejnym rozdziałem, co do którego EKES powinien przedstawić krytyczne uwagi dotyczące wniosku, są oceny ex post, konsultacje z zainteresowanymi stronami i oceny skutków. Oczywiście z punktu widzenia skuteczności dotyczącej celów wdrażanych instrumentów, ich koszty, logika, adekwatność, spójność i komplementarność są pozytywne. W analizie brakuje jednak oceny, czy instrumenty te przyczyniły się nie tylko do poprawy współpracy, wymiany wiedzy i dobrych praktyk oraz zaufania między organami, ale również aspektów związanych z prawami podstawowymi, którym poświęcony jest jedynie niewielki akapit na końcu pozycji 3, stanowiący wyłącznie zbędny kompromis. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Zważywszy na historyczne napięcie między bezpieczeństwem a prawami podstawowymi, proponowany instrument, służący niewątpliwie potrzebnemu zwiększeniu bezpieczeństwa, musi iść w parze z celami szczegółowymi dotyczącymi większego poszanowania praw podstawowych w obszarze bezpieczeństwa. Nie można pozwolić, by poprawa bezpieczeństwa odbywała się kosztem praw podstawowych. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Jeżeli dane państwo, bez względu na to, czy jest państwem członkowskim Unii, nie zapewni odpowiednich działań po stronie swoich sił i organów bezpieczeństwa, nie zgodzi się na określone szkolenia lub na podleganie mechanizmom kontroli swoich działań, o których mowa w tym rozdziale, nie powinno otrzymać środków z funduszu i zostanie z niego wykluczone. Poszanowanie minimalnych standardów związanych z prawami człowieka musi stanowić bezwzględny warunek możliwości otrzymywania wsparcia od pozostałych członków UE, czy to za pośrednictwem funduszu bezpieczeństwa, czy jakiegokolwiek innego mechanizmu solidarności. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | W odniesieniu do akapitu dotyczącego spójności z innymi politykami Unii należy zwrócić uwagę na potrzebę stworzenia synergii i spójności z Funduszem Azylu, Migracji i Integracji oraz Funduszem Zintegrowanego Zarządzania Granicami, jak również Europejską Agencją Straży Granicznej i Przybrzeżnej. Właśnie w tym rozdziale zakwestionowano działania tych funduszy i Agencji dotyczące nadania nadmiernego priorytetu celowi w zakresie bezpieczeństwa w stosunku do innych zadań, za które odpowiedzialne są wszystkie władze i organy europejskie, w bezpośrednim związku z wcześniejszym wezwaniem do zwiększenia troski, które przekłada się na lepszą gwarancję poszanowania praw podstawowych. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Fundusz jest i musi pozostać otwarty na działania oparte na współpracy z państwami trzecimi, jednak pul jego środków finansowych nie można przydzielać bezpośrednio władzom tych państw, lecz pracom i programom, które te będą realizować wspólnie z władzami państw członkowskich. Współpraca musi być bezwzględnie podporządkowana kontroli finansowania otrzymywanego z funduszu, poszanowaniu praw człowieka przez państwa będące beneficjentami tej współpracy, a zwłaszcza charakterowi publicznemu podmiotów współpracujących mogących otrzymywać powyższe finansowanie, które muszą stanowić własność państwa, być przez nie zarządzane i uznawane za państwowe. W każdym wypadku należy unikać sytuacji, w których pieniądze pochodzące z funduszu mogłyby trafić do pozostających poza kontrolą grup lub ugrupowań, mogących nawet stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa swoich własnych państw lub samej Unii. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Instrumenty międzynarodowego prawa morskiego, Konwencja genewska dotycząca statusu uchodźców oraz pozostała część prawodawstwa dotyczącego ochrony osób znajdujących się w trudnej sytuacji w związku z przekroczeniem granic w niekonwencjonalny sposób zobowiązują Unię i wszystkich jej członków do uwzględnienia ratownictwa morskiego jako jednego z głównych problemów polityki bezpieczeństwa granic, wraz z właściwym przyjęciem w najbliżej położonych portach osób uratowanych na morzu i docierających do portów pasażerów bez biletów, poszanowania ich praw podstawowych oraz stosowania procedur odsyłania lub repatriacji przy zachowaniu wszystkich jasnych gwarancji ich praw, w szczególności prawa do uznania ich za uchodźców. Fundusz, który ma zostać utworzony, powinien być wykorzystywany także do osiągnięcia tych celów, zarówno poprzez finansowanie potrzeb państw, jak i wspieranie społeczeństwa obywatelskiego, o czym wspomniano wcześniej. |
| --- | --- |

3.15.

Bruksela, dnia 18 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2018) 324 final.

1

(2)  Art. 3 ust. 1 i 2 wniosku.

2

(3)  Sprawozdanie końcowe Grupy Eksperckiej Komisji na Wysokim Szczeblu ds. Zapobiegania Radykalizacji (HLCEG-R).

3

(4)  Uzasadnienie wniosku, s. 3.

4

(5)  Sprawozdanie końcowe Grupy Eksperckiej Komisji na Wysokim Szczeblu ds. Radykalizacji Postaw: w pkt 2.5 części „Zalecenia w dziedzinie polityki” dotyczącym ideologii i polaryzacji Grupa przyznaje, że należy też poświęcić uwagę wzrostowi skrajnie prawicowego ekstremizmu i powszechnej tendencji do polaryzacji w społeczeństwie.

5

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/194 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/194

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego »Erasmus«: unijny program na rzecz kształcenia, szkolenia, młodzieży i sportu oraz uchylającego rozporządzenie (UE) nr 1288/2013”

(COM(2018) 367 – 2018/0191 (COD))

(2019/C 62/32)

| Sprawozdawczyni: | Tatjana BABRAUSKIENĖ |
| --- | --- |
| Współsprawozdawczyni: | Imse SPRAGG NILSSON |

Sprawozdawczyni:

Tatjana BABRAUSKIENĖ

Współsprawozdawczyni:

Imse SPRAGG NILSSON

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 14.6.2018
  Rada, 21.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 165 ust. 4, art. 166 ust. 4 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 26.9.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 186/3/1 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 14.6.2018

Rada, 21.6.2018

Podstawa prawna

Art. 165 ust. 4, art. 166 ust. 4 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

26.9.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

186/3/1

1.   Wnioski i zalecenia

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny:

| 1.1. | Z zadowoleniem przyjmuje cel kolejnej edycji programu Erasmus, jakim jest zapewnienie ludziom wiedzy, umiejętności i kompetencji potrzebnych do stawienia czoła wyzwaniom społecznym i gospodarczym, jak również skupienie uwagi głównie na młodych obywatelach Europy. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Oczekuje, że w ramach przyszłej edycji programu Erasmus kształcenie i szkolenie będą traktowane całościowo z uwzględnieniem zasadniczej roli kluczowych kompetencji (1) i podstawowych umiejętności wraz z nieustannym podnoszeniem kwalifikacji w ramach uczenia się przez całe życie, w tym zwłaszcza z walidacją i uznawaniem; |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Proponuje, by nie dokonywać zmian w nazwie programu oraz utrzymać nazwę „Erasmus+”, jako że symbolizuje ono fakt, że wszystkie programy objęte są jednymi wspólnymi ramami. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Z zadowoleniem przyjmuje propozycję podwojenia budżetu programu, lecz wzywa do jego potrojenia. Świadczyłoby to o większym zaangażowaniu na rzecz rozwoju edukacyjnego, zawodowego i osobistego w dziedzinie kształcenia, szkolenia, młodzieży i sportu, aby zapewnić faktyczną inkluzywność i dostęp dla wszystkich. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Uważa, że zwiększonemu budżetowi powinno towarzyszyć zwiększenie elastyczności i odpowiedzialności na szczeblu krajowym. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Podkreśla, że działania w ramach rozdziału poświęconego młodzieży przyniosły dotychczas najlepsze skutki, jeśli chodzi o docieranie do osób o mniejszych możliwościach, co należy odzwierciedlić w sposobie alokacji środków. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Apeluje, aby inicjatywa „DiscoverEU” obejmowała mocny komponent nauki, o ile ma zostać objęta zakresem programu. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Podkreśla, że bezpośrednie doświadczenia nie powinny zostać przesłonięte lub zastąpione wykorzystaniem narzędzi wirtualnych, lecz muszą pozostać uzupełnieniem takich narzędzi. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Zgadza się co do większej liczby celów dotyczących kształcenia dorosłych oraz ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego (CVET), i proponuje, by rozszerzony zakres znalazł odzwierciedlenie w przyznawaniu finansowania. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Wzywa do położenia większego nacisku na współpracę międzysektorową (KA2) w zakresie „podejścia do uczenia się przez całe życie”, przy jednoczesnym przyznaniu wystarczających środków pozwalających na realizację projektów politycznych na dużą skalę. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Z zadowoleniem przyjmuje zwiększenie budżetu na personel, zwłaszcza na mobilność nauczycieli i osób prowadzących szkolenia, tak aby wspierać początkowe i ustawiczne doskonalenie ich umiejętności zawodowych. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Z zadowoleniem przyjmuje dobre intencje wniosku, zakładające zapewnianie dotacji na małą skalę, by wspierać osoby niemające doświadczenia w składaniu wniosków w ramach programu. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Zaleca, by w części nowego programu poświęconej młodzieży prioryt nadać działaniom i organizacjom opartym na wolontariacie zamiast stosowania podziału na podmioty „duże” i „małe”. Należy również rozważyć wprowadzenie dotacji dla dużych europejskich spotkań młodzieży. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Ponadto przyjmuje z zadowoleniem fakt, że we wniosku podkreślono znaczenie niezależnego podmiotu audytowego w ocenie realizacji celów przez agencje narodowe. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Uważa, że przyszły program powinien być upowszechniany i promowany w ramach usług doradztwa zawodowego w instytucjach edukacyjnych i szkoleniowych, służbach zatrudnienia i innych organizacjach, aby móc dotrzeć do szerszych grup odbiorców. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Uważa, że wniosek powinien sprzyjać upowszechnianiu wyników projektów na szczeblu UE i w całej Unii oraz kontynuacji projektów, które przyniosły doskonałe rezultaty. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Podkreśla nadrzędną konieczność zapewnienia wszystkim istotnym zainteresowanym stronom i partnerom społecznym na szczeblu europejskim stałych stanowisk w strukturze stałej komisji zarządzającej programem. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Przyjmuje z zadowoleniem działania przewidujące uczestnictwo młodzieży. Jest to format, który został uznany za bardzo skuteczny w ramach programu „Młodzież w działaniu” (znanego wówczas jako inicjatywy dla młodzieży) i który pozwala młodzieży niezrzeszonej na udział w programie. |
| --- | --- |

1.18.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | W następstwie programu finansowego UE na rzecz wsparcia kształcenia, szkolenia, młodzieży i sportu za pomocą obowiązującego programu Erasmus+ (2014–2020) Komisja Europejska opublikowała kolejną edycję programu pod nazwą „Erasmus” jako część wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Poprzedni program Erasmus+ znacząco przyczynił się do wspierania kształcenia i szkolenia na szczeblu europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym, kultywowania poczucia przynależności do UE („europejska tożsamość” w całej swej różnorodności) oraz promowania wzajemnego zrozumienia, demokratycznego obywatelstwa, integracji europejskiej i sprawiedliwości społecznej, integracji na rynku pracy oraz, w efekcie, również wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Przewiduje się, że kolejna edycja programu, z podwojonym budżetem, zostanie wzmocniona i rozszerzona przez włączenie większej liczby grup docelowych, będzie miała bardziej integracyjny charakter, będzie wspierać projekty realizowane na małą skalę oraz angażować organizacje, którym brakuje doświadczenia w składaniu wniosków w ramach programu. Program ten w dalszym ciągu będzie obejmował szkolnictwo, kształcenie i szkolenie zawodowe, szkolnictwo wyższe i kształcenie dorosłych, w tym kształcenie pozaformalne i nieformalne oraz wolontariat, młodzież i sport, lecz w bardziej uproszczony sposób, opierając się na śródokresowej ocenie i konsultacjach z zainteresowanymi stronami. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES wskazuje, że wysokiej jakości kształcenie, szkolenie i mobilność edukacyjna powinny być dostępne dla wszystkich. W ramach nowego programu Erasmus zasadnicze znaczenie ma zobowiązanie na rzecz najistotniejszych celów, czyli włączenia społecznego i równości. Według aktualnych danych statystycznych większość mobilnych studentów wyższych uczelni pochodzi z uprzywilejowanych środowisk społeczno-ekonomicznych i rodzin akademickich (2). W 2016 r. 63 % niemobilnych studentów wśród głównych przeszkód na drodze do uczestnictwa w programach wymiany Erasmus na szczeblu uczelni wyższych wymieniło niewystarczające dotacje w ramach programu Erasmus przeznaczone dla studentów wyższych uczelni podejmujących naukę za granicą oraz wysoki koszt utrzymania w innym państwie (3). Ograniczone wsparcie finansowe przyczyniło się do powstania dużej luki w dostępności programu dla studentów z różnych środowisk społeczno-ekonomicznych. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Kolejna edycja programu Erasmus jest niezbędna dla wzmocnienia wzajemnego zrozumienia i poczucia przynależności do UE, doskonalenia umiejętności i kompetencji młodych ludzi, aby umożliwić im podejmowanie działań w charakterze demokratycznych obywateli i zapewnić im lepsze szanse na rynku pracy. Program ten jest niezbędny dla promowania włączenia społecznego i wspólnych europejskich wartości, sprzyjania integracji społecznej, pogłębiania międzykulturowego zrozumienia i zapobiegania radykalizacji poprzez udział młodzieży w procesach demokratycznych wraz z mobilnością edukacyjną i współpracą europejskich obywateli, instytucji edukacyjnych i szkoleniowych, organizacji, zainteresowanych stron i państw członkowskich, co ma nadrzędne znaczenie dla przyszłości Unii. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES z zadowoleniem przyjmuje cel kolejnej edycji programu Erasmus, aby wyposażyć młodych obywateli europejskich jako przyszłych beneficjentów w wiedzę, umiejętności i kompetencje potrzebne do uczestnictwa w stale zmieniającym się rynku pracy, a także do konfrontowania się z problemami społecznymi, gospodarczymi i ekologicznymi. Będzie to wymagało unowocześnienia systemów kształcenia, uczynienia ich bardziej dostępnymi i dostosowania ich do potrzeb ery cyfrowej, z kolei uczący się będą musieli lepiej przygotować się do roli demokratycznie aktywnych obywateli i poważnych kandydatów do znalezienia wysokiej jakości zatrudnienia i godziwego miejsca pracy. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES oczekuje, że w ramach przyszłej edycji programu Erasmus kształcenie i szkolenie będą traktowane całościowo z uwzględnieniem zasadniczej roli kluczowych kompetencji i podstawowych umiejętności, zwłaszcza z dziedziny STEAM (4) wraz z nieustannym podnoszeniem kwalifikacji w ramach uczenia się przez całe życie. W pierwszej kolejności program powinien wspierać demokratyczne obywatelstwo i wspólne europejskie wartości, aby zapewnić pokój, bezpieczeństwo, wolność, demokrację, równość, praworządność, solidarność i wzajemny szacunek oraz przyczynić się do otwarcia rynków, zrównoważonego wzrostu i włączenia społecznego oraz sprawiedliwości społecznej przy jednoczesnym poszanowaniu i pogłębieniu poczucia przynależności i różnorodności kulturowej. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | W kontekście celu politycznego EKES popiera to, że rozporządzenie oparte jest na Europejskim filarze praw socjalnych. EKES uważa, że kolejna edycja programu Erasmus powinna posłużyć jako narzędzie realizacji pierwszej zasady filaru, by zapewnić, że wysokiej jakości integracyjne kształcenie, szkolenie i uczenie się przez całe życie będą stanowić prawa przysługujące wszystkim obywatelom. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES popiera również odwołanie się w rozporządzeniu do Karty praw podstawowych UE (5), by zapewnić prawo do równości i dostępu dla wszystkich. EKES apeluje, aby w docelowym tekście rozporządzenia lepiej uwydatniono fakt, że równe traktowanie, sprawiedliwość i równowaga płci były zasadami, które mają zastosowanie w programie i zostają wzmocnione w jego ramach. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Jest rzeczą oczywistą, że nowy program Erasmus uwzględnia „osoby niepełnosprawne i migrantów, jak również obywateli Unii mieszkających w obszarach oddalonych”, jednak EKES apeluje, aby w ramach przydzielonych środków budżetowych zagwarantowano szczególne wsparcie osobiste i finansowe na rzecz osób z niepełnosprawnością, z poszanowaniem konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych (6). |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Potrzebna jest zwiększona pomoc finansowa na rzecz wszystkich młodych ludzi, by wesprzeć ich mobilność edukacyjną i zapewnić osobom wywodzącym się z mniej uprzywilejowanych środowisk społeczno-ekonomicznych, w tym nowo przybyłym migrantom, lepszy dostęp do wysokiej jakości kształcenia i szkolenia oraz wesprzeć ich integrację społeczną. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Mając na uwadze, że Karta praw podstawowych UE gwarantuje równe traktowanie wszystkim (nie tylko obywatelom UE), migranci, uchodźcy i osoby ubiegające się o azyl również potrzebują wsparcia, aby mogli zyskać uznanie swego poziomu wykształcenia i szkolenia oraz mieli możliwość dalszego szkolenia w celu integracji w ramach systemu kształcenia UE oraz na rynku pracy. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES przyjmuje z zadowoleniem również to, że nowa edycja programu Erasmus będzie nastawiona na realizację
  deklaracji paryskiej w sprawie promowania – poprzez edukację – obywatelstwa i wspólnych wartości, jakimi są wolność, tolerancja i niedyskryminacja
   (7), jako że przeciwdziałanie ekstremizmowi i radykalizacji w Europie ma obecnie większe znaczenie niż kiedykolwiek dotąd. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES podkreśla znaczenie komplementarności programu z celami i działaniami politycznymi państw członkowskich oraz Unii. Wśród celów politycznych, które program powinien wdrażać, są europejski obszar edukacji, strategia UE na rzecz młodzieży oraz strategiczne ramy kształcenia i szkolenia wraz z programami sektorowymi, a także wyjaśnienie sposobu wspierania państw członkowskich, partnerów społecznych i innych zainteresowanych stron w osiąganiu wskaźników i poziomów odniesienia tych przyszłych strategii. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES apeluje o trzykrotne zwiększenie budżetu przeznaczonego na realizację programu Erasmus, ponieważ stanowiłoby to wyraz głębszego zaangażowania na rzecz mobilności edukacyjnej i konieczności inwestowania w spójność społeczną, europejskie wartości, integrację i obywatelstwo. Jak już wspomniano, nowy program Erasmus będzie musiał objąć dodatkowe cele polityki. Decydenci polityczni muszą zapewnić, aby nie skutkowało to niedopuszczalnie niskimi wskaźnikami skuteczności części programu, tak jak to miało miejsce w jego poprzednich edycjach. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES uważa, że następny program Erasmus powinien stanowić uzupełnienie pozostałych funduszy i programów Unii, zwłaszcza przyszłego Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+). Jednocześnie EKES pragnie podkreślić, że krajowe budżety w dziedzinie kształcenia, szkolenia, młodzieży i sportu same w sobie muszą być stabilne, a budżet programu Erasmus nie powinien być wykorzystywany do niwelowania w nich luk inwestycyjnych. Proces europejskiego semestru w dalszym ciągu powinien odgrywać aktywną rolę, by zapewniać sprawiedliwe i zrównoważone inwestycje na szczeblu krajowym w kształcenie, szkolenie i uczenie się przez całe życie. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES podkreśla, jak ważne jest wspieranie przez budżet kolejnej edycji programu Erasmus współpracy między państwami członkowskimi na rzecz poprawy ich systemów kształcenia i szkolenia zgodnie z demokratycznie ustalonymi celami i działaniami politycznymi omówionymi i uzgodnionymi przez Radę i Parlament Europejski w porozumieniu z partnerami społecznymi i EKES-em. Zwiększonemu budżetowi powinno towarzyszyć zwiększenie elastyczności i odpowiedzialności na szczeblu krajowym. Odnosi się to do celów związanych z treścią, w tym wszelkich modyfikacji programu dokonywanych w celu jego dostosowania do obecnych i przyszłych wydarzeń politycznych oraz społeczno-gospodarczych w Europie. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES popiera fakt, że wniosek Komisji umożliwi państwom trzecim uczestnictwo w programie, i postrzega tę propozycję jako możliwość dalszej internacjonalizacji i sposób pogłębienia współpracy między różnymi instytucjami edukacyjnymi oraz organizacjami w dziedzinie młodzieży i sportu na całym świecie, jako że zapewni to młodym ludziom pochodzącym z krajów partnerskich większe możliwości zdobycia kształcenia i szkolenia w Europie oraz umożliwi młodym Europejczykom odbywanie kształcenia i szkolenia w tych państwach. Aby zapewnić odpowiednią pozycję europejskiego kształcenia na światowej scenie edukacyjnej, konieczne jest zagwarantowanie łatwiejszego dostępu oraz dostatecznego wsparcia administracyjnego, finansowego i społecznego na rzecz tych uczestników. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES uznaje większą wagę przypisywaną narzędziom współpracy wirtualnej i zgadza się, że takie możliwości, jak np. mobilność mieszana, które również zostały uwydatnione w treści wniosku, stanowią doskonały sposób ułatwiania dostępu grupom napotykającym szczególne przeszkody na drodze do fizycznej mobilności, w tym grupom zamieszkującym obszary oddalone, osobom opiekującym się rodziną lub osobom niepełnosprawnym. Narzędzia te mogą pozwolić na zacieśnienie ponadnarodowej współpracy i komunikacji oraz pomóc w przygotowaniu przyszłych uczestników oraz zapewnieniu im niezbędnych wskazówek. Jednakże EKES podkreśla, że wirtualne narzędzia nie powinny zastąpić bezpośrednich doświadczeń i muszą pozostać ich uzupełnieniem. Należy priorytetowo potraktować inwestycje w wysokiej jakości mobilność fizyczną. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | EKES sugeruje, by we wniosku odniesiono się do przeszkód biurokratycznych, jakie mogą się pojawić, gdy grupy uczących się osób różnych narodowości i o zróżnicowanym statusie zamierzają uczestniczyć w inicjatywie związanej z mobilnością, w szczególności, gdy krajem przeznaczenia jest kraj spoza UE (np. zróżnicowane wymogi wizowe lub ograniczenia w dostępie w zależności od narodowości uczestników). |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | EKES uważa, że nazwa programu ma nadrzędne znaczenie i należy zapewnić, by dla opinii publicznej było całkowicie zrozumiałe, jakie aspekty są wspierane w ramach programu, oraz że obejmuje on wszystkie etapy i formy kształcenia, nie tylko szkolnictwo wyższe, ponieważ połowa środków finansowych przewidziana na realizację programu Erasmus jest przeznaczana na promocję kształcenia i szkolenia, kształcenia dorosłych oraz wspierania młodzieży i sportu, umożliwiając w ten sposób młodzieży i pracownikom pobyt za granicą. Jeżeli jednak znak „+” (symbolizujący umieszczenie wszystkich programów w jednych ramach) zostanie usunięty z nazwy, istnieje ryzyko „utraty” podmiotów spoza sektora kształcenia wyższego. EKES sugeruje zatem zachowanie nazwy „Erasmus+”. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Zgadza się co do większej liczby celów dotyczących kształcenia dorosłych oraz ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego (CVET), i proponuje, by rozszerzony zakres znalazł odzwierciedlenie w przyznawaniu finansowania. EKES wskazuje, że kształcenie dorosłych jest również ukierunkowane na osoby znajdujące się w niekorzystnej sytuacji społeczno-gospodarczej, w tym uchodźców. Wyraża zatem zaniepokojenie, że po raz kolejny na kształcenie dorosłych i wsparcie nisko wykwalifikowanych dorosłych przeznaczony zostanie najniższy odsetek środków finansowych. EKES wyraża wątpliwości, czy kwota ta, w połączeniu z przyszłym budżetem EFS+, będzie wystarczająca dla udzielenia wsparcia 70 milionom dorosłych o niskim poziomie kwalifikacji, potrzebującym integracji na rynku pracy, utrzymania miejsc pracy i wsparcia w okresie zmiany zatrudnienia. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | EKES docenia wysiłki podjęte na rzecz zwiększenia budżetu na kształcenie i szkolenie zawodowe, jednak należy zauważyć, że nie przewidziano żadnych szczególnych środków, których celem byłoby osiągnięcie kształcenia i szkolenia zawodowego wyższej jakości, atrakcyjniejszego, dostępnego i sprzyjającego włączeniu społecznemu. Jednocześnie konieczne jest zwiększenie mobilności uczniów i praktykantów zaangażowanych w kształcenie i szkolenie zawodowe (jedynie 1 % praktykantów pochodzących z Europy – przy czym docelowo na rok 2020 zakłada się odsetek wynoszący 6 % – wybiera obecnie pobyt zagraniczny w trakcie szkolenia (8)), zgodnie z zaleceniem Rady w sprawie europejskich ram jakości i skuteczności programów przygotowania zawodowego (EFQEA) (9), europejskim systemem transferu osiągnięć w kształceniu i szkoleniu zawodowym (ECVET) oraz europejskimi ramami odniesienia na rzecz zapewniania jakości w kształceniu i szkoleniu zawodowym (EQAVET). |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | EKES chciałby widzieć, jak podejście do uczenia się przez całe życie jest realizowane w praktyce, i uważa, że należy poświęcić większą uwagę współpracy międzysektorowej (KA2) przy jednoczesnym przyznaniu dostatecznych środków finansowych pozwalających na realizację projektów politycznych na dużą skalę, mając na uwadze ich wysoki potencjał zarówno na szczeblu krajowym, jak i UE, co wskazano w raporcie informacyjnym EKES-u w sprawie programu Erasmus+ (10). |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Z tego względu EKES przyjmuje z zadowoleniem zwiększenie budżetu na personel, zwłaszcza na mobilność nauczycieli i osób prowadzących szkolenia, tak aby wspierać ich początkowy i ustawiczny rozwój zawodowy. Mobilność nauczycieli, osób prowadzących szkolenia i innego personelu (oświatowego) ma zasadnicze znaczenie dla poprawy jakości kształcenia i szkolenia. Sprzyja ona także zasadniczej współpracy międzynarodowej pomiędzy instytucjami edukacyjnymi oraz innymi organizacjami, a także ich internacjonalizacji. EKES uważa, że wniosek mógłby zapewniać większe wsparcie nauczycielom, osób prowadzących szkolenia, pozostałym pracownikom (oświatowym), profesorom uniwersyteckim i naukowcom, dla których w okresach mobilności wymagane byłoby znalezienie zastępstwa. Powinni oni otrzymywać wsparcie w zakresie nauki języków obcych oraz powinno się rozważyć urlop z tytułu mobilności jako element pracy i uznanego stałego rozwoju osobistego i zawodowego tych osób. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | EKES uważa, że przyszły program Erasmus powinien być upowszechniany i promowany w ramach usług doradztwa zawodowego w instytucjach edukacyjnych i szkoleniowych oraz służbach zatrudnienia, a także być lepiej widoczny w kampaniach medialnych aby móc dotrzeć do szerszych grup odbiorców. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | EKES proponuje, by w rozporządzeniu wskazać, że istotne jest powiązanie przyznawania środków finansowych i konkretnych dotacji z rygorystycznymi procedurami oceny jakości oraz opisem efektów uczenia się. We wniosku należałoby również położyć szczególny nacisk na walidację i uznawanie kształcenia i szkolenia za granicą i online. A zatem wniosek powinien zawierać odniesienie do zalecenia Rady w sprawie walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego (11), EFQEA (12), procesu bolońskiego i jego podstawowych wartości i krajowych systemów punktowych, europejskich narzędzi i instrumentów, takich jak europejskie ramy kwalifikacji (EQF), europejski rejestr zapewniania jakości szkolnictwa wyższego (EQAR), ECVET i EQAVET. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Program Erasmus stanowi zasadniczy element wsparcia wysiłków i bieżącej pracy organizacji młodzieżowych, zwłaszcza wsparcia uczenia się pozaformalnego i nieformalnego oraz rozwoju pracy z młodzieżą. W związku z tym należy z zadowoleniem przyjąć wniosek dotyczący pozostawienia rozdziału poświęconego młodzieży jako osobnej jednostki w ramach kolejnej edycji programu. Niemniej jednak, aby dotrzeć do większej liczby młodych ludzi, a zwłaszcza tych o mniejszych możliwościach, działania w ramach rozdziału poświęconego młodzieży mają zasadnicze znaczenie dla umożliwienia osiągnięcia tych celów. Jak wskazano w okresowej ocenie bieżącego programu, działania w ramach rozdziału poświęconego młodzieży wykorzystujące podejście integracyjne i obejmujące kształcenie pozaformalne przyniosły najlepsze skutki w docieraniu do młodych ludzi o mniejszych możliwościach. Należałoby uwzględnić ten fakt przy przydzielaniu środków na realizację poszczególnych rozdziałów. Rozdziałowi poświęconemu młodzieży należałoby zapewnić lepsze finansowanie. Ponadto należałoby rozważyć dotacje dla dużych europejskich spotkań młodzieży (na zasadzie dotacji „na wydarzenie”, a nie „per capita”), ponieważ pozwoliłoby to znacznie zwiększyć liczbę młodych osób, do których dociera program Erasmus+. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Wolontariat europejski (EVS) był istotnym elementem poprzedniej edycji programu, zaś obecnie został z niego usunięty. Jako że działalność ta obecnie jest objęta zakresem Europejskiego Korpusu Solidarności, a nie programu Erasmus+, powiązania między tymi dwoma programami wymagają dalszego rozwoju i doprecyzowania. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | EKES wyraża zaniepokojenie z powodu braku komponentów edukacyjnych w inicjatywie „DiscoverEU”. Istotą programu Erasmus+ jest mobilność, której ważnym elementem jest komponent nauki. W przypadku jego braku nie są to działania objęte programem Erasmus+. Ponadto należy przyjąć z zadowoleniem fakt, że młodzi ludzie wspierani są w poznawaniu kontynentu europejskiego, z uwagi na wartość dodaną, jaką stanowią te działania w kontekście nauki o poszczególnych państwach, grupach ludności, językach, kulturach itp. Jednakże inicjatywa „DiscoverEU” wydaje się przynosić korzyści głównie młodym ludziom wywodzącym się ze środowisk uprzywilejowanych. Inicjatywa zapewnia pokrycie jedynie kosztów podróży, co powoduje wykluczenie możliwości udziału młodzieży znajdującej się w niekorzystnej sytuacji, nieposiadającej wystarczających środków finansowych pozwalających na odbywanie podróży. Ponadto rola organizacji młodzieżowych w realizacji tych działań wymagać będzie dalszego doprecyzowania. Aby inicjatywa nabrała prawdziwego znaczenia i zapewniła rzeczywistą wartość, musi obejmować komponent edukacyjny i umożliwić prawdziwe zaangażowanie wszystkich młodych ludzi. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Szczególnie potrzebne są uproszczenie i racjonalizacja wniosków składanych w zakresie projektów w ramach kolejnej edycji programu Erasmus. Zgodnie z raportem informacyjnym EKES-u w sprawie oceny śródokresowej programu Erasmus+ (13) oraz badaniami przeprowadzonymi przez partnerów społecznych (14) programowi brakuje zintegrowanie wszystkich zainteresowanych organizacji, niezależnie od ich wielkości i profilu, pochodzących ze wszystkich obszarów geograficznych i regionów UE. W związku z tym EKES przyjmuje z zadowoleniem dobre intencje wniosku, zakładające zapewnianie dotacji na małą skalę w celu wsparcia osób niemających doświadczenia w składaniu wniosków w ramach programu. Uproszczenie musi jednak zapewnić uniknięcie nieprawidłowości w zarządzaniu. Dlatego EKES przyjmuje z zadowoleniem fakt, że we wniosku położono nacisk na znaczenie niezależnego podmiotu audytowego w ocenie realizacji celów przez agencje narodowe. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | W części poświęconej młodzieży proponowane rozróżnienie na „małe” i „duże” organizacje nie odpowiada realiom, z którymi mają do czynienia beneficjenci. Zamiast tego EKES zaleca położenie nacisku w nowym programie na organizacje i działania oparte na wolontariacie, gdzie młodzi ludzie odgrywają kluczową rolę we własnym rozwoju edukacyjnym. Ponadto lokalnym grupom młodzieżowym należy umożliwić rejestrowanie się w charakterze beneficjentów jako niezależne organizacje młodzieżowe, niezależnie od krajowego podmiotu prawnego. Lokalne grupy młodzieżowe powinny otrzymywać potrzebne wskazówki ze strony odpowiednich agencji krajowych. Pomogłoby to w przekazywaniu środków na inicjatywy wychodzące od młodzieży i zmniejszyłoby ryzyko, że znaczna część środków trafi do podmiotów profesjonalnych, jak to niestety miało miejsce w ramach obecnego programu i co było krytykowane w czasie konsultacji EKES-u prowadzonych przy okazji przeglądu śródokresowego. |
| --- | --- |

4.19.

| 4.20. | Ogromne znaczenie ma także upowszechnienie i zrównoważony charakter projektów. Wniosek powinien zachęcać do odpowiedniego rozpowszechniania wyników projektów, kontynuacji projektów, które przyniosły doskonałe rezultaty, a także skoordynowanego upowszechniania efektów projektów na szczeblu UE i w całej UE. |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | Należy oferować równej wielkości dotacje na działalność sektorom kształcenia formalnego i pozaformalnego. Wzmocniłoby to komplementarność i pozwoliłoby sektorowi kształcenia pozaformalnego na realizowanie ciekawych programów wysokiej jakości. Ponadto dotacje na działalność powinny być proporcjonalne do wpływu na osiąganie celów związanych z priorytetami programu, a także do kosztów operacyjnych europejskich platform. |
| --- | --- |

4.21.

| 4.22. | Ponadto EKES jest zdania, że następny program powinien umożliwiać zgłaszanie projektów szczebla europejskiego za pośrednictwem scentralizowanej struktury, a nie agencji krajowych. Umożliwiłoby to lepszy dostęp europejskim sieciom i organizacjom, a także pozwoliło przeciwdziałać podwójnemu finansowaniu w przypadku projektów równoległych. |
| --- | --- |

4.22.

| 4.23. | Jako że budżet programu opiera się na wkładzie finansowym obywateli UE, EKES podkreśla znaczenie demokratycznego zarządzania w ramach kolejnej edycji programu oraz absolutną konieczność umożliwienia wszystkim istotnym zainteresowanym stronom i partnerom społecznym na szczeblu UE objęcia stałych stanowisk w strukturze stałej komisji zarządzającej programem, a nie tylko pełnienia roli „obserwatorów na zasadzie ad hoc”. |
| --- | --- |

4.23.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Zalecenie Rady z 22 maja 2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie. Kompetencje kluczowe określone są jako: umiejętność czytania i pisania oraz znajomość języków; umiejętności w zakresie matematyki, nauk przyrodniczych i inżynierii; kompetencje informatyczne; kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie uczenia się; kompetencje obywatelskie; przedsiębiorczość oraz świadomość i ekspresja kulturalna. Obejmują również kompleksowy zestaw wartości, umiejętności i postaw koniecznych do odpowiedniego udziału w społeczeństwach demokratycznych.

1

(2)  Według opracowania Badanie skutków programu Erasmus (2014) w przypadku niemal dwóch trzecich studentów przynajmniej jeden z rodziców pracował na stanowisku kierowniczym, specjalistycznym lub technicznym.

2

Badanie skutków programu Erasmus

(3)  What are the obstacles to student mobility during the decision and planning phase? [Jakie przeszkody stają na drodze mobilności studentów na etapie podejmowania decyzji i planowania?] Intelligence brief No. 02 (2016), http://www.eurostudent.eu/download_files/documents/EV_IB_mobility_obstacles.pdf.

3

What are the obstacles to student mobility during the decision and planning phase?

(4)  Nauki przyrodnicze, technologia, inżynieria, sztuka i matematyka (STEAM).

4

(5)  http://www.europarl.europa.eu/charter/pdf/text_en.pdf

5

(6)  https://www.un.org/development/desa/disabilities/convention-on-the-rights-of-persons-with-disabilities.html

6

(7)  http://ec.europa.eu/dgs/education_culture/repository/education/news/2015/documents/citizenship-education-declaration_en.pdf

7

(8)  http://www.institutdelors.eu/wp-content/uploads/2018/01/extendingerasmus-fernandesbertoncini-june2017.pdf?pdf=ok

8

(9)  http://www.consilium.europa.eu/pl/press/press-releases/2018/03/15/quality-and-effective-apprenticeships-council-adopts-european-framework/

9

(10)  https://www.eesc.europa.eu/pl/node/53872

10

(11)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=celex%3A32012H1222%2801%29

11

(12)  http://www.consilium.europa.eu/pl/press/press-releases/2018/03/15/quality-and-effective-apprenticeships-council-adopts-european-framework/

12

(13)  https://www.eesc.europa.eu/pl/node/53872

13

(14)  ETUC – ETUC – CEEP – EFEE: Investment in Education [Inwestycje w edukację], 2017, https://www.etuc.org/sites/default/files/publication/files/investment_in_education_and_training_-etuc_-ceep.pdf.

14

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/201 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/201

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program »Europejski Korpus Solidarności« oraz uchylającego [rozporządzenie w sprawie Europejskiego Korpusu Solidarności] i rozporządzenie (UE) nr 375/2014”

[COM(2018) 440 final – 2018/0230 (COD)]

(2019/C 62/33)

| Sprawozdawca: | Michael McLOUGHLIN |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Michael McLOUGHLIN

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 2.7.2018
  Rada Unii Europejskiej, 10.7.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 165 ust. 4, art. 166 ust. 4, art. 214 ust. 5 i art. 294 TFUE |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 26.9.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 184/1/3 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 2.7.2018

Rada Unii Europejskiej, 10.7.2018

Podstawa prawna

Art. 165 ust. 4, art. 166 ust. 4, art. 214 ust. 5 i art. 294 TFUE

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

26.9.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

184/1/3

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie na rzecz odnowionego Europejskiego Korpusu Solidarności ze zwiększonym budżetem i szerzej zakrojonym celem uczestnictwa. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Z zadowoleniem przyjmujemy pełną, nową podstawę prawną dla Europejskiego Korpusu Solidarności, specjalny budżet oraz połączenie z Wolontariuszami pomocy UE (1). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Potrzebna jest nowa kompleksowa polityka UE w zakresie wolontariatu, która zajmie się wszystkimi istotnymi kwestiami i zaangażuje państwa członkowskie w działania wykraczające poza koncepcję Europejskiego Korpusu Solidarności. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Z zadowoleniem przyjmujemy podział budżetu, w którym priorytetowo traktuje się komponent wolontariatu, i chcemy, aby nadal kładziono nacisk na ten aspekt. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | W przyszłości UE musi opracować dwa niezależne programy wsparcia: jeden na rzecz młodzieży i jeden na rzecz wolontariatu, przy czym należy zaakceptować fakt, że będą się one częściowo pokrywać. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Należy zwrócić uwagę na to, aby priorytety polityki zagranicznej UE, szczególnie w końcowym, trudniejszym okresie, nie miały wpływu na Europejski Korpus Solidarności po połączeniu z Wolontariuszami pomocy UE. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Należy opracować w terminie solidne statystyki, które pomogą w ocenie i podejmowaniu decyzji dotyczących Europejskiego Korpusu Solidarności, w tym dane dotyczące wpływu działań Korpusu na wspólnoty, przy czym nawet jeśli dane te będą niekorzystne, powinny być podawane do publicznej wiadomości. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Komponent zatrudnienia powinien podlegać ścisłym regulacjom i regularnym przeglądom, aby zapewnić wywiązanie się z podjętych w związku z nim zobowiązań. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Zgodnie z podejściem uczenia się przez całe życie nie powinno być ograniczeń wiekowych w Europejskim Korpusie Solidarności, bowiem należy w ten sposób wspierać wolontariat. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Podtrzymujemy naszą opinię, że Europejski Korpus Solidarności należy ograniczyć do sektora non-profit i że wartość tę należy utrzymać niezależnie od tego, kto realizuje projekty. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Dzielenie się dobrymi praktykami w zakresie wolontariatu musi być ułatwione i traktowane priorytetowo oraz powinno obejmować państwa członkowskie UE w celu gromadzenia wszystkich istotnych informacji oraz ułatwienia dalszego rozwoju polityki w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Agencje krajowe powinny mieć zapewnione silniejsze wsparcie, aby mogły zajmować się komponentem zatrudnienia i kwestiami związanymi z rynkiem pracy. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Najważniejsze dokumenty dotyczące zapewnienia sprawiedliwego traktowania osób na stażach, praktykach oraz w ramach innych środków przedstawionych w tym sprawozdaniu powinny być wykorzystywane i zgłaszane podczas monitorowania Europejskiego Korpusu Solidarności. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Główne platformy społeczeństwa obywatelskiego w tym obszarze (Europejskie Forum Młodzieży i Europejskie Centrum Wolontariatu) powinny odgrywać kluczową rolę w regulacji i nadzorze Europejskiego Korpusu Solidarności. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje uproszczenie i usprawnienie programu. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | UE musi wykazać chęć inwestowania w inne formy i rodzaje wolontariatu poza Europejskim Korpusem Solidarności. |
| --- | --- |

1.16.

2.   Kontekst

| 2.1. | Komisja Europejska proponuje ustalenie ogólnego budżetu dla Europejskiego Korpusu Solidarności w wysokości 1,26 mld EUR według cen bieżących na okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2027 r. Pozwoli to na udział w programie około 350 000 młodych ludzi w latach 2021–2027, oprócz 100 000 uczestników, których Komisja zamierza wesprzeć do końca 2020 r. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Jako że istnieje potencjał dalszego wyrażania solidarności z ofiarami kryzysów i katastrof w państwach niebędących członkami UE, w opiniowanym wniosku przewiduje się rozszerzenie zakresu Europejskiego Korpusu Solidarności i objęcie nim wsparcia na rzecz operacji pomocy humanitarnej w państwach niebędących członkami UE, w tym w państwach znajdujących się w sąsiedztwie regionów najbardziej oddalonych UE. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Celem Europejskiego Korpusu Solidarności jest zwiększenie zaangażowania osób młodych i organizacji w łatwo dostępne działania solidarnościowe wysokiej jakości. Jest on środkiem przyczyniającym się do wzmocnienia spójności, solidarności i demokracji w Europie i poza jej granicami oraz odpowiadającym na wyzwania społeczne i humanitarne w terenie, ze szczególnym naciskiem na promowanie włączenia społecznego. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Europejski Korpus Solidarności umożliwia uczestnikom wzmocnienie i potwierdzenie umiejętności oraz ułatwia ich integrację na rynku pracy. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Program oferuje zarówno działania podejmowane w państwie innym niż państwo zamieszkania uczestników (działania transgraniczne i transgraniczny wolontariat w zakresie pomocy humanitarnej), jak i działania podejmowane w państwie zamieszkania uczestników (działania krajowe). Program jest realizowany w ramach dwóch komponentów działań:






  — | komponent 1: uczestnictwo osób młodych w działaniach solidarnościowych podejmujących wyzwania społeczne – działania realizowane w ramach tego komponentu przyczyniają się w szczególności do wzmocnienia spójności, solidarności i demokracji w UE i poza jej granicami, odpowiadając równocześnie na wyzwania społeczne, przy szczególnych staraniach na rzecz promowania włączenia społecznego, |
| --- | --- | --- |

2.5.

—

komponent 1: uczestnictwo osób młodych w działaniach solidarnościowych podejmujących wyzwania społeczne – działania realizowane w ramach tego komponentu przyczyniają się w szczególności do wzmocnienia spójności, solidarności i demokracji w UE i poza jej granicami, odpowiadając równocześnie na wyzwania społeczne, przy szczególnych staraniach na rzecz promowania włączenia społecznego,

| — | komponent 2: uczestnictwo osób młodych w działaniach solidarnościowych w zakresie pomocy humanitarnej (Europejski Ochotniczy Korpus Pomocy Humanitarnej) – działania te przyczyniają się w szczególności do świadczenia pomocy humanitarnej odpowiadającej potrzebom, której celem jest ochrona życia, zapobieganie ludzkiemu cierpieniu i łagodzenie go, zachowanie godności ludzkiej i rozwijanie zdolności i odporności społeczności podatnych na zagrożenia lub dotkniętych klęskami. |
| --- | --- |

—

komponent 2: uczestnictwo osób młodych w działaniach solidarnościowych w zakresie pomocy humanitarnej (Europejski Ochotniczy Korpus Pomocy Humanitarnej) – działania te przyczyniają się w szczególności do świadczenia pomocy humanitarnej odpowiadającej potrzebom, której celem jest ochrona życia, zapobieganie ludzkiemu cierpieniu i łagodzenie go, zachowanie godności ludzkiej i rozwijanie zdolności i odporności społeczności podatnych na zagrożenia lub dotkniętych klęskami.

| 2.6. | O finansowanie ze środków Europejskiego Korpusu Solidarności mogą ubiegać się wszelkie podmioty publiczne lub prywatne mające siedzibę w państwie uczestniczącym oraz organizacje międzynarodowe. Organizacja uczestnicząca musi uzyskać znak jakości jako warunek wstępny otrzymania finansowania lub realizacji jakichkolwiek działań ze środków własnych w ramach Europejskiego Korpusu Solidarności. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Należy skupić się szczególnie na tym, aby działania objęte wsparciem Europejskiego Korpusu Solidarności były łatwo dostępne dla osób młodych, zwłaszcza tych znajdujących się w najbardziej niekorzystnej sytuacji. Należy wprowadzić specjalne środki na rzecz włączenia społecznego, uczestnictwa osób młodych w niekorzystnej sytuacji, a także uwzględnienia ograniczeń wynikających z oddalenia wielu obszarów wiejskich i regionów najbardziej oddalonych w Unii Europejskiej oraz krajów i terytoriów zamorskich. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Z zadowoleniem przyjmujemy zaangażowanie na rzecz odnowionego Europejskiego Korpusu Solidarności ze zwiększonym budżetem i szerzej zakrojonym celem w zakresie uczestnictwa. Uważamy jednak, że nadal istnieją problemy, którymi należy się zająć, przy czym wiele z nich zostało poruszonych w poprzedniej opinii EKES-u (2) w tej sprawie. Istnieją również inne kwestie i potencjalne problemy związane z połączeniem się z Wolontariuszami pomocy UE, co pociąga za sobą rozszerzenie komponentu wolontariatu na kraje sąsiadujące, kraje ubiegające się o członkostwo i regiony najbardziej oddalone Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Niniejsza opinia koncentruje się w szczególności na nowych elementach ostatniego wniosku. Ostatni komunikat przewiduje w rzeczywistości pełną, nową podstawę prawną dla Europejskiego Korpusu Solidarności, specjalny budżet oraz połączenie z Wolontariuszami pomocy UE. Europejski Korpus Solidarności staje się jednym podmiotem zgodnie z przedstawionymi wnioskami, w odróżnieniu od ośmiu różnych dotychczasowych podmiotów, co należy przyjąć z zadowoleniem. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Nasza poprzednia opinia zawierała szereg wniosków dotyczących Europejskiego Korpusu Solidarności (3), które nadal uważamy za ważne. Ponieważ w przypadku wielu z tych wniosków nie podjęto działań, niektóre z nich wymagają powtórzenia, a inne – systemów i struktur chroniących przed skutkami, których obawialiśmy się w tamtym czasie. Niektóre z tych wniosków dotyczą:






  — | zapewnienia kontroli jakości dla uczestników dołączających do Europejskiego Korpusu Solidarności, |
| --- | --- | --- |

3.3.

—

zapewnienia kontroli jakości dla uczestników dołączających do Europejskiego Korpusu Solidarności,

| — | zapewnienia kontroli jakości projektów i osób w lokalnych społecznościach, |
| --- | --- |

—

zapewnienia kontroli jakości projektów i osób w lokalnych społecznościach,

| — | roli zasobów internetowych we wspieraniu wolontariuszy, |
| --- | --- |

—

roli zasobów internetowych we wspieraniu wolontariuszy,

| — | kwestii „nowych środków”, |
| --- | --- |

—

kwestii „nowych środków”,

| — | roli organizacji innych niż non-profit, |
| --- | --- |

—

roli organizacji innych niż non-profit,

| — | definicji wolontariatu, |
| --- | --- |

—

definicji wolontariatu,

| — | roli organizacji młodzieżowych, |
| --- | --- |

—

roli organizacji młodzieżowych,

| — | potrzeby wspierania uczestników w ich przygotowaniach do uczestnictwa w Europejskim Korpusie Solidarności, |
| --- | --- |

—

potrzeby wspierania uczestników w ich przygotowaniach do uczestnictwa w Europejskim Korpusie Solidarności,

| — | działań wspierających i następczych, które przyczynią się do zwiększenia prawdopodobieństwa, że zaangażowanie w Europejski Korpus Solidarności skutkować będzie prowadzeniem przez całe życie działalności wolontariackiej i innych działań wyrażających solidarność. |
| --- | --- |

—

działań wspierających i następczych, które przyczynią się do zwiększenia prawdopodobieństwa, że zaangażowanie w Europejski Korpus Solidarności skutkować będzie prowadzeniem przez całe życie działalności wolontariackiej i innych działań wyrażających solidarność.

| 3.4. | Jest dla nas ważne, aby odpowiednie platformy organizacji społeczeństwa obywatelskiego, takie jak Europejskie Forum Młodzieży i Europejskie Centrum Wolontariatu, zostały formalnie włączone do organu monitorującego Europejskiego Korpusu Solidarności, tak aby zagwarantować uwzględnienie w zarządzaniu programem głosu społeczeństwa obywatelskiego oraz opinii zgłaszanych w terenie i przez użytkowników programu. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Należy przeanalizować kwestię połączenia z Wolontariuszami pomocy UE. Jest to zupełnie inny rodzaj działania. Choć można przedstawić wiele argumentów za uproszczeniem i usprawnieniem tego procesu, istnieją różne, konkretne kwestie dotyczące rozwoju w odniesieniu do kultury, władzy i rodzaju projektu. Wyzwanie to zostało uwzględnione we wniosku. Nie należy spieszyć się z rozwiązaniem tych kwestii tylko ze względu na wygodę administracyjną. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Wolontariusze pomocy UE to stosunkowo mały program, niemniej zaspokajał on nie tylko potrzeby młodzieży. Jednak we wniosku przemilczano tę kwestię. Jak stwierdzono w zewnętrznej ocenie Wolontariuszy pomocy UE, program ten posiadał europejską normę zarządzania wolontariatem, więc takie doświadczenie lub takie systemy nie powinny zniknąć na rzecz Europejskiego Korpusu Solidarności. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Należy przeanalizować dane z portalu Europejskiego Korpusu Solidarności (4), aby rozpocząć badanie wpływu nawet na wczesnym etapie jego działania. Systemy oceny i informacji zwrotnych będą miały zasadnicze znaczenie. Oprócz tego należy zapewnić formalne systemy zgodności, takie jak dostęp do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, zarówno dla uczestników, jak i innych zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

3.7.

3.8.   Wsparcie dla wolontariatu

| 3.8.1. | Wsparcie dla wolontariatu może przybierać różne formy i w większości będzie nadal obowiązkiem państw członkowskich. Komisja zwraca uwagę, że Europejski Korpus Solidarności to tylko jeden program i jeden aspekt. Obecnie jest on jednak postrzegany jako główny środek, z którym związany jest duży kapitał polityczny. Może to zmniejszać potencjał w zakresie bardziej ukierunkowanego podejścia do wspierania wolontariuszy. |
| --- | --- |

3.8.1.

| 3.8.2. | Oczywiście istnieje obawa, że Europejski Korpus Solidarności może odciągać ludzi od innych form wolontariatu. Analogicznie, choć zawsze z zadowoleniem przyjmujemy wsparcie dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego, może tu także pojawić się większa skłonność do wybierania organizacji społeczeństwa obywatelskiego zamiast wolontariatu w ramach organów publicznych lub wolontariatu indywidualnego czy też do wybierania wolontariatu transnarodowego zamiast wolontariatu lokalnego. |
| --- | --- |

3.8.2.

| 3.8.3. | Wolontariat to bardzo obszerna koncepcja. Może być bardzo ograniczony czasowo albo dość szeroko zakrojony. Może obejmować różny stopień altruizmu czy entuzjazmu, a przede wszystkim poświęcanego czasu. Wolontariat jest niewątpliwie dobrem publicznym, a jednocześnie może służyć podstawowym interesom społecznym i gospodarczym dzięki odciążaniu państwa poprzez częste wykonywanie podstawowych zadań w bardzo lokalnym ujęciu. Państwo musi wówczas wspierać wolontariat, tak jak robi to UE. Wprawdzie Europejski Korpus Solidarności to tylko jeden program, jednak jego koncentracja na faktycznie pełnowymiarowym czasowo wolontariacie w kontekście transnarodowym ukazuje takie podejście. Z tego powodu inne rodzaje wolontariatu mogą nie przyciągać takiej samej uwagi, nawet mimo najlepszych chęci. |
| --- | --- |

3.8.3.

| 3.8.4. | Wsparcie publiczne dla wolontariatu musi być zróżnicowane i musi obejmować dziedzinę pracy, elastyczne rozwiązania w zakresie zabezpieczenia społecznego, certyfikację, odpowiednie podejście organów publicznych w dziedzinie zdrowia i edukacji, kwestię odszkodowań w stosownych przypadkach, szkolenia i nie tylko. UE musi wyraźnie zasygnalizować, że wszystkie te kwestie są uwzględnione, i choć może nie mieć kompetencji we wszystkich dziedzinach, to w zakresie zapewnianych przez siebie środków musi zachować ostrożność w priorytetowym traktowaniu jednej formy względem innej. Zamiast jednego programu potrzebna jest szeroko zakrojona i kompleksowa polityka w zakresie wolontariatu, bez względu na to, jak dobrze przyjęty czy finansowany byłby taki program. |
| --- | --- |

3.8.4.

| 3.8.5. | Nawet po uwzględnieniu nowych wniosków oraz po początkowych przygotowaniach nadal istnieją ogólne pytania dotyczące przesłanek i celów. Na najwyższym szczeblu należy ustalić, czy Europejski Korpus Solidarności jest programem wolontariackim czy środkiem wspierania rozwoju młodzieży. Połączenie obu tych celów może powodować trudności. |
| --- | --- |

3.8.5.

| 3.8.6. | Lepszym rozwiązaniem może być zatem oddzielenie od siebie logiki i przesłanek dotyczących wsparcia wolontariatu, który może przybierać różne formy, oraz dotyczących programów dla młodzieży, które mogą być wspierane w ramach strategii na rzecz młodzieży. Ich mieszanie lub pokrywanie się powinno być kwestią projektu i zasady, a nie historii i dostępnego finansowania. W przyszłości bardziej odpowiednie wydaje się w praktyce posiadanie samodzielnych programów na rzecz wspierania młodzieży i wolontariatu, nawet gdyby miały się one częściowo pokrywać. Takie podejście byłoby możliwe, gdyby, na przykład, zaczynać wszystko od początku. |
| --- | --- |

3.8.6.

| 3.8.7. | Istnieje wiele celów dla Europejskiego Korpusu Solidarności. Musimy stale zadawać pytanie, jakie są przesłanki funkcjonowania programu i czy jest on najlepszym sposobem na ich spełnienie. Ogólnie rzecz biorąc, nadal uważamy, że Europejski Korpus Solidarności powinien być przeznaczony wyłącznie dla organizacji nienastawionych na zysk. Program może obejmować partnerstwa z organizacjami nastawionymi na zysk, jednak działalność tych partnerstw powinna być wyraźnie prowadzona przez organizację nienastawioną na zysk, a w razie konieczności – być regulowana prawnie wiążącą umową w tym zakresie. |
| --- | --- |

3.8.7.

3.9.   Komponent zatrudnienia

| 3.9.1. | Komponent zatrudnienia Europejskiego Korpusu Solidarności skupia na sobie wiele uwagi. Uważamy, że wymaga on bardzo ścisłych regulacji i na pewno powinien być oferowany wyłącznie przez organizacje nienastawione na zysk. Wydaje się, że jego stworzenie dla bardzo małej liczby miejsc wymaga mnóstwa pracy i wysiłku. Ponadto należy stale poddawać go przeglądowi. Mimo najlepszych chęci nie można oczekiwać, że agencje narodowe (te same, co w przypadku Erasmus+) będą mieć wystarczającą wiedzę na temat zagadnień zawodowych i dotyczących rynku pracy. |
| --- | --- |

3.9.1.

| 3.9.2. | Jeśli komponent zatrudnienia ma nadal funkcjonować, musi być zgodny z najwyższymi standardami w tej dziedzinie. W tym zakresie nadal obowiązują następujące różne standardy i dokumenty dotyczące wolontariatu, pracy i młodzieży, które stale popieramy oraz zalecamy Komisji, agencji wykonawczej i agencjom narodowym:






  a) | program polityczny na rzecz wolontariatu w Europie (P.A.V.E.) (5); |
| --- | --- | --- |

3.9.2.

a)

program polityczny na rzecz wolontariatu w Europie (P.A.V.E.) (5);

| b) | Europejska karta praw i obowiązków wolontariuszy (6); |
| --- | --- |

b)

Europejska karta praw i obowiązków wolontariuszy (6);

| c) | Europejska karta jakości staży i praktyk (7); |
| --- | --- |

c)

Europejska karta jakości staży i praktyk (7);

| d) | decyzja Prezydium Parlamentu Europejskiego w sprawie bezpłatnych staży (8). |
| --- | --- |

d)

decyzja Prezydium Parlamentu Europejskiego w sprawie bezpłatnych staży (8).

3.10.   Program na rzecz młodzieży?

| 3.10.1. | Jest zrozumiałe, że główny nacisk kładzie się na doświadczenie, dobrostan i rozwój młodych uczestników, co w pełni popieramy. Należy także kłaść nacisk na jakość interwencji, na to, czy służą one określonym celom oraz czy spełniają stosowne oczekiwania i standardy w odpowiednich dziedzinach. Z punktu widzenia uczestnika nie istnieje wybór między jakością projektu a jakością wyników, są one równie ważne. |
| --- | --- |

3.10.1.

| 3.10.2. | Podczas gdy obecnie wolontariat stanowi dla młodzieży konkretny cel i priorytet, być może nadszedł czas, aby w kontekście uczenia się przez całe życie rozpocząć debatę na temat tego, czy powinno istnieć ograniczenie wiekowe dotyczące Europejskiego Korpusu Solidarności i związanych z nim działań. Wiele osób w społeczeństwie ma coś do zaoferowania czy wiedzę do zgłębienia i solidarność między pokoleniami może być równie ważna. |
| --- | --- |

3.10.2.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | Nie jest jasne, czy dane dotyczące dotychczasowych postępów były wystarczające do podjęcia dalszych decyzji dotyczących konsolidacji i połączenia z nowymi obszarami. Istnieją logiczne przesłanki dla wolontariatu europejskiego (9) jako programu na rzecz młodzieży. Nie jesteśmy przekonani, czy w odniesieniu do wolontariatu europejskiego przeprowadzono wystarczającą ocenę skutków przed wprowadzeniem Europejskiego Korpusu Solidarności. Wprawdzie wolontariat europejski przekształcił się w znacznym stopniu w Europejski Korpus Solidarności, jednak może istnieć obawa, że do tego procesu przyczynił się dostępny budżet, a nie wizja związana z wolontariatem. Nie wiemy też, jakie było zaangażowanie młodzieży w proces decyzyjny dotyczący tej zmiany. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Połączenie programów UE na rzecz pomocy humanitarnej i wolontariatu musi mieć jasne i wyraźne przesłanki logiczne. W niektórych obszarach polityki zewnętrznej UE coraz większą wagę przywiązuje się do bezpieczeństwa, na co wpływ wywarł również kryzys uchodźczy. Może to również przyczynić się do zmiany charakteru Europejskiego Korpusu Solidarności, jeśli będzie on wykorzystywany w ramach działań zewnętrznych UE. Ponadto połączenie obu aspektów powiązano z ustanowieniem granicy wieku dla wymiaru humanitarnego, czego wcześniej nie było. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Wniosek mógłby nadać większą siłę wyrazu nowym celom strategii UE na rzecz młodzieży (10) związanym z rosnącym zaangażowaniem w wolontariat w państwach członkowskich poza Europejskim Korpusem Solidarności. Wydaje się, że cele strategii UE na rzecz młodzieży na lata 2019–2027 są ambitniejsze pod względem zachęcania państw członkowskich do wzmocnienia polityki w zakresie wolontariatu i strategii mających zachęcać większą liczbę osób młodych do aktywności. Należy uwzględnić również konkretne środki finansowe w celu zaoferowania państwom członkowskim możliwości dzielenia się najlepszymi praktykami związanymi z polityką i strategiami w zakresie wolontariatu, na przykład poprzez ponowne ustanowienie grupy ekspertów ds. mobilności młodych wolontariuszy. W szczególności mamy nadzieję, że instrument Europejskiego Korpusu Solidarności na rzecz uznawalności efektów uczenia się będzie mógł być wykorzystywany we wszystkich formach zaangażowania w ramach wolontariatu poza programem Europejskiego Korpusu Solidarności. Wprawdzie nie wyklucza tego podstawa prawna wniosku, jednak byłoby wskazane określenie w tym zakresie szerszego celu. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Nowy wniosek zapowiada uproszczenie procedur, co jest pozytywne. Przydatne byłyby dodatkowe informacje na ten temat dla zainteresowanych stron. Lokalne projekty solidarnościowe są najbardziej pożądaną zmianą i powinny być traktowane priorytetowo. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Niektóre materiały promocyjne dotyczące Europejskiego Korpusu Solidarności w dużym stopniu skupiają się na indywidualnych możliwościach i rozwoju. Choć musi to być częścią oferty, jest niezmiernie ważne, aby produkt końcowy i rezultat wolontariatu był podkreślany i promowany w takim samym stopniu. Musimy uważać, aby w powiązaniu z inicjatywą DiscoverEU (11) nie rozwinął się pogląd, że wsparcie UE jest przyznawane priorytetowo osobom biorącym rok przerwy przed pójściem na studia (ang. gap year) oraz zamożniejszym osobom młodym. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Zdecydowanie popieramy orientacyjny podział środków w budżecie programu, w ramach którego 90 % przypada na wolontariat, oraz perspektywę zwiększonego mentoringu dla osób w niekorzystnej sytuacji. Podział środków budżetowych na poszczególne komponenty powinien zostać utrzymany, z wyjątkiem przypadków, gdy brak popytu pociąga za sobą wprowadzenie zmian w liniach budżetowych przez agencje krajowe. Zasadniczo przydział powinien być dokonywany na podstawie zapotrzebowania zgłaszanego przez organizacje uczestniczące. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Konieczne będzie zapewnienie agencjom krajowym wystarczających zasobów, szczególnie po to, aby mogły one sprostać wszelkim wyzwaniom w zakresie dalszego uwzględniania aspektu zawodowego Europejskiego Korpusu Solidarności i innych odpowiednich programów krajowych. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Wolontariat europejski miał silne ramy szkoleń formalnych i nieformalnych. Dla osób zawodowo związanych z kulturą została opracowana koncepcja Erasmus, która mogłaby być cenna dla Europejskiego Korpusu Solidarności. Uczenie się pozaformalne jest obszarem o zasadniczym znaczeniu. Należy zbadać podejście PISA, w ramach którego uczniowie mogą uzyskać zaliczenie za pracę praktyczną typu Erasmus. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Istnieje wymiar uzupełniający Europejski Korpus Solidarności, jednak jest on przewidziany wyłącznie w odniesieniu do dzielenia się wiedzą. Istnieje potrzeba dążenia do bardziej długoterminowego zaangażowania w działania solidarnościowe, w tym w (najczęściej spotykany) wolontariat w niepełnym wymiarze czasu, wykonywany w czasie wolnym uczestników, które to zaangażowanie wykraczałoby poza zakres wolontariatu oferowanego przez Europejski Korpus Solidarności. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Należy przeanalizować dotychczasowe wykorzystanie komponentu zatrudnienia i stosownie zareagować. Niektóre miary efektywności w ocenie ex ante są skoncentrowane bardziej na produktach niż na wynikach. Przyszłe oceny powinny rozwiązać ten problem. |
| --- | --- |

4.10.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  https://webgate.ec.europa.eu/echo/eu-aid-volunteers_en/.

1

(2)  Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 160.

2

(3)  Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 160.

3

(4)  https://europa.eu/youth/solidarity_pl

4

(5)  http://www.kansalaisareena.fi/EYV2011Alliance_PAVE_copyfriendly.pdf

5

(6)  https://www.youthforum.org/charter-rights-and-responsibilities-volunteers

6

(7)  https://www.youthforum.org/european-quality-charter-internships-and-apprenticeships

7

(8)  https://www.socialistsanddemocrats.eu/newsroom/unpaid-internships-european-parliament-and-elsewhere-must-be-banned-say-sds

8

(9)  https://europeanvoluntaryservice.org/

9

(10)  https://ec.europa.eu/youth/policy/youth-strategy_en

10

(11)  https://europa.eu/youth/discovereu_pl

11

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/207 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/207

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ograniczenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko”

[COM(2018) 340 final – 2018/0172 (COD)]

(2019/C 62/34)

| Sprawozdawczyni: | Maria NIKOLOPOULOU |
| --- | --- |

Sprawozdawczyni:

Maria NIKOLOPOULOU

| Wniosek o konsultację | Rada, 15.6.2018
  Parlament Europejski, 11.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 192 ust. 1 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Decyzja Zgromadzenia Plenarnego | 17.4.2018 |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 5.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 210/3/2 |

Wniosek o konsultację

Rada, 15.6.2018

Parlament Europejski, 11.6.2018

Podstawa prawna

Art. 192 ust. 1 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Decyzja Zgromadzenia Plenarnego

17.4.2018

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego

Data przyjęcia przez sekcję

5.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

210/3/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) popiera wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych i uważa go za zasadniczy element strategii na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym i realizacji celów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | W szczególności Komitet podkreśla, że przejście na zrównoważony rozwój wymaga przede wszystkim zaangażowania wszystkich podmiotów politycznych, gospodarczych, społecznych, środowiskowych i kulturowych, a także udziału wszystkich obywateli w nowym modelu produkcji, konsumpcji i recyklingu produktów. Dlatego też kształcenie, szkolenie i kampanie uświadamiające są kluczowymi wymogami na wszystkich poziomach, przy czym szczególną uwagę należy poświęcić młodzieży w wieku szkolnym. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Komitet jest zdania, że wniosek Komisji to ważny projekt pilotażowy kładący szczególny nacisk na produkty z tworzyw sztucznych w największym stopniu zanieczyszczające morza i oceany. Wniosek mógłby być jednak ambitniejszy, a jednocześnie powinien zostać uzupełniony o plan działania i inne inicjatywy w celu zapewnienia jego skutecznego wdrażania. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Komitet czyni zwłaszcza następujące zalecenia: |
| --- | --- |

1.4.

| 1.4.1. | Należy rozważyć poszerzenie wykazu dziesięciu produktów i uwzględnić inne, dla których dostępne są już na rynku zrównoważone rozwiązania alternatywne w odpowiednich ilościach i cenach. |
| --- | --- |

1.4.1.

| 1.4.2. | Trzeba doprecyzować zasadę, zgodnie z którą wszelkie produkty ulegające biodegradacji muszą również nadawać się do kompostowania, a także wyznaczyć konkretne terminy fotodegradacji na lądzie i na morzu. |
| --- | --- |

1.4.2.

| 1.4.3. | Rybacy mogą odgrywać zasadniczą rolę w zachowaniu czystych mórz i oceanów. Zachęty do zwrotu narzędzi połowowych należy jak najszybciej rozszerzyć na wszystkie odpady zebrane w trakcie połowów. Pełne wdrożenie nowego systemu oczyszczania mórz i oceanów wymaga zaangażowania wszystkich zainteresowanych stron i władz lokalnych. Ponadto wszystkie porty, w tym najmniejsze, powinny dysponować zaawansowanym systemem zbierania odpadów i przejrzystego gospodarowania nimi. |
| --- | --- |

1.4.3.

| 1.4.4. | Chociaż 90 % produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych obecnych na rynku europejskim produkowanych jest w państwach trzecich, to należy koniecznie zachęcać wszystkie przedsiębiorstwa tego sektora do przechodzenia na bardziej zrównoważoną produkcję. Trzeba zwłaszcza promować innowacje i rozwój takich dziedzin jak ekoprojekt, bioplastik i surowce wtórne za pośrednictwem narzędzi finansowych i podatkowych. W ten sposób UE może odnieść korzyści ze znacznego wzrostu bilansu handlowego, sprzyjać rozwojowi bardziej zrównoważonych przedsiębiorstw oraz zwiększyć liczbę wysokiej jakości miejsc pracy. |
| --- | --- |

1.4.4.

| 1.4.5. | Zasada „zanieczyszczający płaci” ustanowiona w dyrektywie 2004/35/WE stanowi jeden z głównych filarów wniosku Komisji i opiera się na bardziej sprawiedliwym i wyważonym podziale obciążeń związanych z gospodarowaniem odpadami i ich recyklingiem. Prawidłowe zastosowanie dyrektywy umożliwi ograniczenie tych kosztów dla przedsiębiorstw, które stosują zatwierdzone procesy zapobiegania zanieczyszczeniom lub bezpośredniego odzysku wytworzonych już produktów zanieczyszczających. |
| --- | --- |

1.4.5.

| 1.4.6. | Potrzebna jest ściślejsza koordynacja między pozostałymi przepisami w zakresie gospodarowania odpadami i ich recyklingu, kładąca nacisk na oddzielanie odpadów. Ważne byłoby także ustanowienie przez państwa członkowskie ujednoliconych zezwoleń i sankcji. |
| --- | --- |

1.4.6.

| 1.4.7. | Strategia dotycząca produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych będzie miała ograniczony wpływ, jeśli Komisja nie przygotuje strategii ad hoc na rzecz bardziej zrównoważonego zarządzania wodami śródlądowymi (jeziora i rzeki) i ich kontroli, bowiem to właśnie przez nie przechodzi 80 % odpadów wpadających do mórz. Komitet zaleca propagowanie upowszechniania systemów sprawowania rządów angażujących władze publiczne, sektor prywatny i zorganizowane społeczeństwo obywatelskie, takich jak umowy rzeczne, które powinny być postrzegane jako niezbędny warunek dostępu do niektórych funduszy ochrony środowiska (np. Interreg). |
| --- | --- |

1.4.7.

| 1.4.8. | Wprowadzenie systemów znakowania i identyfikowalności produktów z tworzyw sztucznych może stanowić wartość dodaną w procesach gospodarowania odpadami i recyklingu odpadów. Utworzenie specjalnego logotypu mogłoby zwiększyć zaufanie konsumentów, przede wszystkim w odniesieniu do produktów wytworzonych z surowców wtórnych. |
| --- | --- |

1.4.8.

| 1.4.9. | Dyrektywę należy poddawać przeglądowi co trzy lata zamiast sześciu. Wniosek znajduje uzasadnienie w fakcie, że mechanizmy monitorowania są już aktywne i zatwierdzone (metoda wyliczania). Ponadto wspomniany środek pozwoliłby na rozwiązanie ewentualnych problemów występujących na etapie wdrażania oraz w razie potrzeby na zmianę lub rozszerzenie wykazu dziesięciu produktów w zależności od stopnia skuteczności dyrektywy i sytuacji w dziedzinie ekoprojektu. |
| --- | --- |

1.4.9.

| 1.4.10 | . Konieczne jest szersze rozpowszechnienie licznych dobrych praktyk gospodarki o obiegu zamkniętym poprzez rozwinięcie europejskiej platformy zainteresowanych stron gospodarki o obiegu zamkniętym w EKES-ie, która jest skutecznym narzędziem wymiany doświadczeń między wszystkimi zainteresowanymi stronami. |
| --- | --- |

1.4.10

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | W Unii Europejskiej odpady z tworzyw sztucznych stanowią 80–85 % odpadów morskich, z czego 50 % to produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, natomiast kolejne 27 % to narzędzia połowowe zawierające tworzywa sztuczne, pochodzące z tradycyjnego rybołówstwa i akwakultury, porzucone lub zagubione w morzu. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Dziesięć najczęściej występujących na europejskich plażach produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych stanowi 86 % wszystkich znalezionych produktów i 43 % wszystkich odpadów morskich. Są to artykuły codziennego użytku, których skład nie zawsze kojarzy się z tworzywami sztucznymi (1): pojemniki na żywność, kubki na napoje, patyczki kosmetyczne, talerze, słomki, patyczki do balonów, pojemniki na napoje i ich wieczka, filtry wyrobów tytoniowych, chusteczki nawilżone i plastikowe torby na zakupy. Tych 10 produktów wraz z narzędziami połowowymi zawierającymi tworzywa sztuczne stanowi około 70 % wszystkich odpadów morskich (2). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, zazwyczaj wykonane z polietylenu i polipropylenu, potrzebują średnio 300 lat, aby ulec degradacji w środowisku, chociaż w niektórych przypadkach ich fotodegradacja może trwać nawet 1 000 lat. Poza tym degradacja nie oznacza, że tworzywo sztuczne zostanie włączone do cyklu życia przyrody, lecz że przekształca się ono w mikrodrobiny plastiku niewidoczne ludzkim okiem. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Tworzywa sztuczne są jednym z najcenniejszych wynalazków XX wieku, który w największym stopniu wpłynął na nasze życie. Ze względu na właściwości fizyczne (elastyczność, lekkość i wytrzymałość) tworzywa sztuczne są materiałem o niezliczonych zastosowaniach, jak w przypadku produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, które są idealne do wykorzystywania na łonie natury (np. na pikniku). Oznacza to, że produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych są produktami o wysokim ryzyku rozprzestrzeniania się w przyrodzie, niezależnie od woli wielu konsumentów oraz skuteczności systemów gospodarowania odpadami i recyklingu odpadów. Związane z nimi ryzyko i wpływ na środowisko są nieproporcjonalne, przede wszystkim jeśli weźmie się pod uwagę, że przewidywany czas użytkowania tych produktów najczęściej nie przekracza pięciu minut. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, które nie zostaną włączone do łańcucha gospodarowania odpadami, gromadzą się w morzach i oceanach, szkodząc środowisku i zdrowiu ludzi, ponieważ dostają się do łańcucha pokarmowego. Ponadto zjawisko to dotyka wielu sektorów gospodarki takich jak turystyka, rybołówstwo i transport morski. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Problem odpadów morskich ma charakter transgraniczny, a jego symbolem są wyspy z tworzywa sztucznego (3). Unia Europejska zobowiązała się do przeciwdziałania temu zjawisku zgodnie z celami zrównoważonego rozwoju ONZ (4) i porozumieniem paryskim (COP21). Strategia w dziedzinie tworzyw sztucznych (5) jest pierwszym krokiem w tym kierunku w ramach planu działania UE dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym (6). |
| --- | --- |

2.6.

3.   Streszczenie wniosku Komisji

| 3.1. | Celem wniosku dotyczącego dyrektywy jest zapobieganie powstawaniu odpadów morskich z produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych oraz narzędzi połowowych i ich ograniczanie (makroodpady z tworzyw sztucznych) poprzez uzupełnienie środków przewidzianych w strategii w dziedzinie tworzyw sztucznych oraz wyeliminowanie zidentyfikowanych luk w istniejących działaniach i obowiązującym prawodawstwie. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Dyrektywa jest również związana z inicjatywą mającą na celu wyeliminowanie plastikowych toreb na zakupy jednorazowego użytku (na rzecz toreb wykonanych z biologicznych tworzyw sztucznych lub materiałów nadających się do kompostowania), która zmieniła radykalnie i w krótkim czasie zwyczaje konsumentów i przyniosła zdecydowanie pozytywne skutki dla środowiska (7). |
| --- | --- |

3.2.

3.3.   Produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych

| 3.3.1. | Opierając się na wyliczeniach przeprowadzonych na różnych europejskich plażach, we wniosku skupiono się na 10 produktach jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych najczęściej znajdowanych na plażach. Komisja przewidziała szereg środków w zależności od dostępności zrównoważonych i przystępnych cenowo rozwiązań alternatywnych. W przypadku istnienia na rynku alternatywnych rozwiązań wprowadza się wymóg wyeliminowania ich bardziej zanieczyszczających odpowiedników (np. słomki, talerze i patyczki higieniczne). W przeciwnym wypadku wprowadza się szereg środków mających na celu ograniczenie zużycia poprzez kampanie uświadamiające i promowanie ekoprojektu, aby jak najszybciej przystąpić do produkowania alternatywnych, biokompatybilnych i nadających się do recyklingu materiałów (np. pojemników na żywność, kubków na napoje, balonów, opakowań i owijek, opakowań na napoje, filtrów wyrobów tytoniowych, chusteczek nawilżonych, lekkich plastikowych toreb na zakupy). |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Dyrektywa wprowadza system rozszerzonej odpowiedzialności producenta dotyczący wszystkich produktów niepodlegających środkowi ograniczenia wprowadzania do obrotu w celu częściowego pokrycia kosztów przeciwdziałania powstawaniu odpadów i gospodarowania nimi. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Komisja proponuje również system znakowania w celu informowania konsumentów o gospodarowaniu odpadami, tak aby promować selektywną zbiórkę i recykling. Środek ten wiąże się również ze wskazywaniem zachowań, których należy unikać (np. używanie nawilżonych chusteczek). |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Wniosek zawiera konkretne środki dotyczące projektowania produktów (np. pokrywki zamocowane do butelek) i ambitne cele w zakresie recyklingu (takie jak oddzielny recykling 90 % butelek jednorazowych z tworzywa sztucznego). |
| --- | --- |

3.3.4.

3.4.   Narzędzia połowowe zawierające tworzywa sztuczne

| 3.4.1. | Dyrektywa zawiera propozycję zintegrowanego i nowocześniejszego systemu zbierania narzędzi połowowych zawierających tworzywa sztuczne opartego na trzech najważniejszych punktach: wdrożeniu specjalnego mechanizmu i urządzeń do selektywnej zbiórki w portach, zachętach dla rybaków zwracających narzędzia połowowe lub dostarczających pozostałości porzuconych w morzu oraz wprowadzeniu systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta dla producentów narzędzi połowowych, w tym MŚP. Środki zebrane za pośrednictwem systemu rozszerzonej odpowiedzialności będą wykorzystywane na pokrycie kosztów przeciwdziałania powstawaniu odpadów i gospodarowania odpadami (kampanie uświadamiające), w tym sprzątania odpadów powstałych z produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.5. | Duża część produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych jest wytwarzana w krajach spoza UE. Wniosek mógłby sprzyjać trwałemu rozwojowi produkcji europejskiej dzięki silnemu popytowi wewnętrznemu. Oczekuje się zatem, że regulacje przyczynią się do szybszego rozwoju konkurencyjnej, zrównoważonej i niskoemisyjnej gospodarki, co przyniesie zdecydowaną przewagę w bilansie handlowym z państwami trzecimi i pozytywne skutki, jeśli chodzi o tworzenie miejsc pracy. |
| --- | --- |

3.5.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) jest jednym z pionierów w dziedzinie zrównoważonego rozwoju opartego na podnoszeniu świadomości zarówno obywateli, jak i wszystkich podmiotów politycznych, gospodarczych, społecznych, środowiskowych i kulturalnych. Z tego względu edukacja na wszystkich poziomach ma zasadnicze znaczenie dla zbudowania podstaw nowego sposobu produkcji, konsumpcji i życia z poszanowaniem środowiska. Zasadnicze znaczenie w uświadamianiu i edukacji przypada firmom w ramach społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw. Zorganizowane społeczeństwo obywatelskie podjęło już wiele dobrowolnych działań, które mogą wnieść istotną wartość dodaną do inicjatywy Komisji. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES przypomina, że zanieczyszczenie stanowi globalny problem. Wszystkie europejskie inicjatywy, niezależnie od ich wizji i zasięgu, będą niewystarczające, jeśli nie będą towarzyszyć im szerzej zakrojone projekty w dziedzinie zrównoważonego rozwoju obejmujące swoim zakresem zarówno wielkich konkurentów Unii, jak i kraje rozwijające się. Zaleca się w szczególności stworzenie synergii z sąsiadującymi państwami trzecimi w celu zrównoważonego zarządzania zamkniętymi morzami takimi jak Morze Czarne i Morze Śródziemne. Z tego względu Komitet oczekuje, że UE będzie odgrywać coraz większą rolę jako lider procesów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES popiera wniosek mający na celu zapobieganie powstawaniu odpadów morskich z produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych i narzędzi połowowych oraz ich ograniczanie. Komitet rozumie pomysł skoncentrowania się na ograniczonej ilości produktów o znacznym wpływie na środowisko zgodnie z zasadami projektu pilotażowego. Uznaje tę inicjatywę za istotny krok w kierunku stworzenia rzeczywiście zrównoważonej gospodarki – w ramach planu działania dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym (8) – i uzupełnienia strategii w dziedzinie tworzyw sztucznych (9). Niemniej uważa, że inicjatywa Komisji mogłaby być ambitniejsza i polegać na poszerzeniu wykazu o wszystkie te zrównoważone produkty dostępne już w odpowiedniej ilości i po odpowiednich cenach (np. kapsułki do kawy) i zagwarantowaniu ich zdatności do użycia z udziałem EFSA. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES uważa za właściwą propozycję, by ograniczyć wprowadzanie do obrotu jedynie w przypadku, gdy istnieją już alternatywne zrównoważone produkty, które są bezpieczne dla środowiska i ludzi oraz przystępne cenowo dla konsumentów. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Dla rozwiązania problemu gromadzenia odpadów z tworzyw sztucznych oprócz gospodarowania odpadami istotne są zarówno nawyki konsumpcyjne, jak i model produkcji. Dlatego też jest bardzo ważne, by rządy krajowe zastosowały wszystkie narzędzia konieczne do zachęcenia do korzystania ze zrównoważonych produktów z tworzyw sztucznych, a jednocześnie promowały i wspierały procesy produkcji i konsumpcji o bardziej racjonalnym charakterze. Jednocześnie należy zwiększać świadomość obywateli, począwszy od wieku szkolnego, aby zachowywali się w sposób odpowiedzialny i uczestniczyli w selektywnej zbiórce odpadów. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych są produktami o wysokim ryzyku rozprzestrzeniania się w przyrodzie, niezależnie od woli wielu konsumentów oraz skuteczności systemów gospodarowania odpadami i recyklingu odpadów. Brak możliwości stworzenia całkowicie skutecznego mechanizmu zbiórki i recyklingu odpadów oznacza, że jak najszybciej trzeba opracować zrównoważone produkty alternatywne oraz przedsięwziąć środki w celu zmniejszenia poziomu powstałego zanieczyszczenia (10). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Ekoprojekt stanowi kluczowy czynnik tworzenia biokompatybilnych produktów stanowiących alternatywę dla bardziej zanieczyszczających produktów. Komitet zaleca, aby w nowych unijnych ramach finansowych zainwestowano odpowiednie środki w ten sektor, w szczególności za pośrednictwem nowego programu „Horyzont”. EKES uważa, że ekologiczne innowacje w dziedzinie biologicznych tworzyw sztucznych i surowców wtórnych czy też stosowanie enzymów takich jak PETaza zdolna do „zjadania” tworzywa sztucznego mogą stanowić wartość dodaną dla całej Unii pod względem ekonomicznym, społecznym i środowiskowym. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Komitet zaleca przyjęcie ukierunkowanego podejścia do produktów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do przetworzenia w surowce wtórne. W szczególności ważne jest, aby tworzywa sztuczne nie zawierały toksycznych substancji chemicznych, które mogłyby utrudnić ich recyklingu oraz zaszkodzić ludziom, przedsiębiorstwom i środowisku. Ponadto trzeba ustanowić datę końca przydatności, ponieważ nie można przeprowadzać recyklingu tych produktów w nieskończoność. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Komitet jest zdania, że jednym z najbardziej oczywistych ograniczeń tej inicjatywy jest brak przepisów uzupełniających koncepcję zdolności do biodegradacji. W istocie to, że produkt z tworzywa sztucznego ulega biodegradacji, nie oznacza, że jest zrównoważony ekologicznie. Produkty z tworzyw sztucznych, w szczególności przeznaczone do jednorazowego użytku, mogą przekształcać się w mikrodrobiny plastiku, zanieczyszczając środowisko i dostając się do łańcucha pokarmowego. Z tego względu Komitet zaleca jak najszybsze podjęcie działań w celu doprecyzowania zasady, zgodnie z którą wszystkie „ulegające biodegradacji” produkty z tworzyw sztucznych muszą również
  nadawać się do kompostowania
  , czyli nie mogą być ani toksyczne, ani szkodliwe dla środowiska. W tym kontekście istotne jest określenie konkretnych terminów biodegradowalności na lądzie i w morzach zgodnie z ujednoliconą normą EN 13432 (11). Niezbędne jest również stworzenie europejskiego oznakowania i odpowiednich mechanizmów kontrolnych w celu uniknięcia nadużyć. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | EKES popiera propozycję zwracania narzędzi połowowych i zachęt dla rybaków. Komitet zwraca uwagę na fakt, że czynności oddzielania odpadów są trudne i czasochłonne, wobec tego oczekuje, że zachęty będą proporcjonalne do czasu poświęconego przez rybaków na segregowanie odpadów. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.10.1. | Zakres wspomnianego środka należy rozszerzyć na zwrot pozostałych odpadów zebranych podczas działalności połowowej, w przypadku których zgodnie z obowiązującym prawem rybacy muszą płacić za rozładowanie ich w portach. Oznacza to, że obecnie rybacy płacą za sprzątanie morza i rozładowywanie na lądzie odpadów, których nie wytworzyli, a jedynie zebrali. Z tego względu zaleca się dokonanie przeglądu obecnych środków w zakresie gospodarowania odpadami w ramach nowego Europejskiego Funduszu Rybołówstwa 2021–2026, aby wspierać proaktywne i odpowiedzialne zachowania. |
| --- | --- |

4.10.1.

| 4.10.2. | Ponieważ w morzach znajdują się wielkie ilości odpadów – zarówno unoszących się na powierzchni, jak i zanurzonych – rybacy mogą wnieść istotną wartość dodaną w proces ich zbierania. Niedawne wprowadzenie limitów dla różnych stad połowowych pozwala uznać takie zachęty za element rekompensaty finansowej (12). W ten sposób sprzątanie morza po odpowiednim przeszkoleniu i przy bezpośrednim udziale stowarzyszeń rybaków mogłoby stać się równie atrakcyjnym rodzajem działalności gospodarczej jak połowy turystyczne (niebieska gospodarka), bardzo częste w okresach naturalnych przerw w działalności połowowej. Środek ten należy uwzględnić w nowym Europejskim Funduszu Rybołówstwa a do jego wdrażania potrzebna będzie specjalna europejska inicjatywa ustawodawcza. |
| --- | --- |

4.10.2.

| 4.11. | Komitet popiera wprowadzenie systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta zgodnego z zasadą „zanieczyszczający płaci”. Do tej pory to inne sektory produkcji (turystyka (13), transport morski, rybołówstwo) i obywatele (poprzez większe opłaty za zbieranie odpadów, gospodarowanie nimi i ich recykling) ponosili koszty zanieczyszczenia mórz. Istotne jest, aby podczas wdrażania tej zasady sprawdzić, czy stosuje się ją do przedsiębiorstw, które rzeczywiście wytwarzają zanieczyszczające produkty, i by nie przenosić jej na cenę, jaką ostatecznie płacą konsumenci (14). |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Zgodnie z kryteriami dyrektywy 2004/35/WE (15) Komitet zwraca się do Komisji i państw członkowskich o dokonanie oceny możliwości zmniejszenia obciążeń gospodarczych dla przedsiębiorstw, które mogą udowodnić, że bezpośrednio odzyskują zanieczyszczenia spowodowane przez ich produkty (np. system opakowań zwrotnych). Ocena tych dobrych praktyk, choć należy do bezpośrednich kompetencji organów krajowych, powinna podlegać również kontroli na szczeblu europejskim. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | EKES zdaje sobie sprawę, że przejście do gospodarki o obiegu zamkniętym będzie związane ze zwiększonymi kosztami dla wielu przedsiębiorstw. Z tego względu Komitet oczekuje, że temu procesowi, który jest niezbędny z punktu widzenia środowiska, towarzyszyć będą zachęty finansowe i podatkowe umożliwiające przedsiębiorstwom przestawienie się na zrównoważoną produkcję. Ważne jest zarządzanie tym procesem i monitorowanie go na szczeblu europejskim, aby uniknąć sytuacji nieuczciwej konkurencji na rynku wewnętrznym. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Przejście do gospodarki o obiegu zamkniętym może być szansą dla całej Unii Europejskiej, jeśli chodzi o konkurencyjność i zatrudnienie. Do wykorzystania tej szansy konieczne jest rozwinięcie zaawansowanego systemu kształcenia i szkolenia. Wymaga to również odpowiedniego systemu aktywnej polityki zatrudnienia, aby aktualizować kompetencje pracowników. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Komitet popiera pomysł opracowania dyrektywy, aby w rezultacie poszczególne państwa członkowskie wdrożyły przepisy zgodnie ze specyfiką krajową. Niemniej konieczne będzie jak najszybsze ograniczenie różnic w zakresie pozwoleń i sankcji (16). W tym kontekście zasadnicze znaczenie ma, aby rządy krajowe angażowały zorganizowane społeczeństwo obywatelskie na każdym etapie – od opracowania ustawodawstwa po jego wdrożenie, monitorowanie i ocenę. Jeśli chodzi o wdrożenie dyrektywy, o ile w niektórych przypadkach wyznaczono limity czasowe osiągnięcia wytyczonych celów, w wielu innych (jak np. w zakresie recyklingu PET) brakuje konkretnych terminów. EKES uważa, że brak jasnych i jednolitych dla wszystkich terminów może spowodować zwiększenie liczby przypadków zaburzenia równowagi na etapie transpozycji przepisów. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Komitet zauważa, że działają już zatwierdzone mechanizmy monitorowania (metoda wyliczania). Z tego względu zaleca się dokonywanie przeglądu dyrektywy co trzy lata zamiast proponowanych początkowo sześciu lat. Wspomniany środek pozwoli na rozwiązanie ewentualnych problemów występujących na etapie wdrażania oraz w razie potrzeby na zmianę lub rozszerzenie wykazu dziesięciu produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych w zależności od stopnia skuteczności dyrektywy i sytuacji w dziedzinie ekoprojektu. |
| --- | --- |

4.16.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1. | Według danych Programu Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP) (17) 80 % odpadów znajdujących się w morzach i oceanach powstało na lądzie i dostało się do mórz drogą rzeczną. Oznacza to, że należy działać za pomocą coraz bardziej skoordynowanych środków, aby zapobiegać dostawaniu się odpadów do morza. Działania w zakresie produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych poprawią sytuację w jeziorach i rzekach, jednak brakuje szczegółowego przepisu dotyczącego narzędzi połowowych. Z tego względu EKES zaleca, by rozszerzyć zakres przepisu na jeziora i rzeki za pośrednictwem ogólnoeuropejskiej strategii na rzecz bardziej zrównoważonego zarządzania wodami śródlądowymi. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Umowy rzeczne (18) to powszechna dobra praktyka ciesząca się powodzeniem w Europie. Może być bardzo skuteczna dla zarządzania wodami śródlądowymi w odniesieniu do ryzyka hydrogeologicznego i środowiskowego. Siłą tego narzędzia jest otwarte zarządzanie, które umożliwia zaangażowanie na poziomie terytorialnym wszystkich podmiotów publicznych i prywatnych oraz zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego. Doświadczenia te należy gromadzić poprzez utworzenie europejskiej bazy danych, aby ułatwić zorganizowany i spójny rozwój w całej UE. Zgodnie z programem „Horyzont Europa”, który przewiduje przeznaczenie 35 % budżetu na działania na rzecz klimatu i środowiska, Komitet zaleca, by takie umowy stanowiły podstawowy warunek dostępu do niektórych funduszy europejskich na rzecz badań i innowacji w zakresie zrównoważenia środowiskowego, a także do funduszy przeznaczonych na kwestie terytorialne w odniesieniu do ryzyka hydrogeologicznego i środowiskowego (np. Interreg). |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Komitet uważa, że zasadnicze znaczenie ma, aby dyrektywa była spójna i skoordynowana z ustanowionym prawodawstwem unijnym w zakresie odpadów i wody, zwłaszcza z dyrektywą ramową w sprawie odpadów (19), dyrektywą w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (20), dyrektywą ramową w sprawie strategii morskiej (21) oraz dyrektywą dotyczącą oczyszczania ścieków komunalnych (22). Należy zwrócić szczególną uwagę na europejskie przepisy w zakresie gospodarowania odpadami (23). |
| --- | --- |

5.3.

| 5.3.1. | Istotne jest zapewnienie odpowiedniej infrastruktury gospodarowania odpadami (np. zbieranie osobno odpadów nadających się do kompostowania w celu ich skutecznego i prawidłowego przetwarzania w zakładach recyklingu) wraz z jasnymi informacjami dla konsumentów. Prawidłowe rozdzielenie będzie również sprzyjać korzystaniu z techniki drukowania 3D, gdyż tworzywa sztuczne można z łatwością wykorzystać jako surowiec do tworzenia nowych przedmiotów. |
| --- | --- |

5.3.1.

| 5.3.2. | Choć biofiltry nie należą do produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, Komitet zachęca Komisję do uwzględnienia nasilającego się zjawiska ich występowania na wielu europejskich plażach po awariach w gospodarowaniu ściekami. |
| --- | --- |

5.3.2.

| 5.4. | Cyfryzacja może być silnym sprzymierzeńcem w walce z zanieczyszczeniem i wspomagać działania na rzecz zrównoważonej gospodarki. Wprowadzenie systemów znakowania i identyfikowalności produktów z tworzyw sztucznych może stanowić wartość dodaną w procesach gospodarowania odpadami i recyklingu odpadów. Utworzenie specjalnego logotypu mogłoby zwiększyć zaufanie konsumentów, przede wszystkim w odniesieniu do produktów wytworzonych z surowców wtórnych (24). |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | EKES zaleca utworzenie wspólnych ram wysokiej jakości certyfikacji środowiskowej. Inicjatywa ta ma zasadnicze znaczenie dla umożliwienia przedsiębiorstwom osiągania wysokich standardów zrównoważoności, a jednocześnie uniknięcia nakładania się wymogów i dodatkowych obciążeń finansowych. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | EKES wraca do kwestii różnych systemów portowych istniejących w UE (25). W Europie istnieją setki małych portów, które są kluczowym czynnikiem rozwoju małych społeczności lokalnych utrzymujących się dzięki morzu i działalności połowowej. Wniosek Komisji ustanawia proces modernizacji (w zakresie metody, technologii i infrastruktury), który będzie trudny do wdrożenia na szczeblu lokalnym bez wsparcia finansowego ze strony Unii Europejskiej. Wspomniany proces ma zasadnicze znaczenie dla przeciwdziałania zjawiskom wyludniania się poprzez utrzymanie zarówno specyfiki produkcji lokalnej, jak i samych społeczności. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.6.1. | Komitet zaleca, by środki zgromadzone dzięki systemowi rozszerzonej odpowiedzialności producenta na podstawie dyrektywy (UE) 2018/851 były przeznaczane również na odnowienie infrastruktury portowej zgodnie z najwyższymi standardami zbierania odpadów i zarządzania nimi. Jednocześnie uważa, że kluczowe znaczenie ma zaangażowanie instytucji i społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu lokalnym, ze szczególnym uwzględnieniem małych gmin przybrzeżnych (mniej niż 5 000 mieszkańców), aby znaleźć wspólne i w dłuższej perspektywie tańsze rozwiązania. |
| --- | --- |

5.6.1.

| 5.7. | Wraz z Komisją EKES dysponuje europejską platformą na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym (26), która osiągnęła już istotne wyniki, wspierając gromadzenie i wymianę wielu doświadczeń i dobrych praktyk różnych zainteresowanych podmiotów, a także ich rozpowszechnianie i powielanie. Platforma ta jest zasadniczym instrumentem, który warto bardziej rozpowszechnić. |
| --- | --- |

5.7.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  95 % filtrów do papierosów jest wykonanych z tworzyw sztucznych. https://www.noordzee.nl/hele-noordzeekust-schoon-2764-vrijwilligers-ruimen-11163-kilo-afval-op/.

1

(2)  Wyliczenia dotyczące odpadów morskich to przyjęty na szczeblu międzynarodowym wskaźnik składu odpadów morskich. Społeczność naukowa uważa go za bardzo wiarygodny wskaźnik dla opracowywania polityki. Metoda wyliczania opiera się na sprawozdaniach sporządzonych przez państwa członkowskie i skompilowanych przez JRC w kontekście wdrożenia dyrektywy ramowej 2008/56/WE w sprawie strategii morskiej. Źródło: UNEP, 2017.

2

(3)  Wyspy z tworzywa sztucznego znajdują się na wodach międzynarodowych, a do ich wyeliminowania konieczne jest porozumienie na szczeblu światowym. Wyspy te powstawały z biegiem lat w wyniku działania prądów morskich, gromadząc większość tworzyw sztucznych pochodzących z krajów rozwijających się (głównie z Azji Południowo-Wschodniej),

3

(4)  Cele zrównoważonego rozwoju nr 3, 9, 12 i 14 (zdrowie i dobrobyt, innowacje i infrastruktura, zrównoważona konsumpcja i produkcja, ochrona zasobów morskich).

4

(5)  COM(2018) 28 final.

5

(6)  COM(2015) 614 final.

6

(7)  Dyrektywa (UE) 2015/720 (Dz.U. C 214 z 8.7.2014, s. 40).

7

(8)  Dz.U. C 264 z 20.7.2016, s. 98, Dz.U. C 367 z 10.8.2018, s. 97.

8

(9)  Dz.U. C 283 z 10.8.2018, s. 61.

9

(10)  Dz.U. C 230 z 14.7.2015, s. 33.

10

(11)  UNI EN 13432: 2002 to zharmonizowana norma Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego określająca cechy, jakie powinien posiadać dany materiał, aby można go było uznać za biodegradowalny lub nadający się do kompostowania.

11

(12)  Dz.U. C 283 z 10.8.2018, s. 61.

12

(13)  Dz.U. C 209 z 30.6.2017, s. 1.

13

(14)  Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 22.

14

(15)  Dyrektywa 2004/35/WE ustanawia zasadę „zanieczyszczający płaci”. Oznacza to, że przedsiębiorstwo powodujące szkody środowiskowe jest za nie odpowiedzialne, a zatem musi przyjąć niezbędne środki zapobiegawcze lub zaradcze i ponieść wszelkie związane z tym koszty.

15

(16)  Dz.U. C 283 z 10.8.2018, s. 61.

16

(17)  UNEP, „Marine plastic debris and microplastics”, 2016.

17

(18)  Umowy rzeczne to dobra praktyka, która upowszechniła się po raz pierwszy we Francji w latach dziewięćdziesiątych. W 2000 r., z okazji Światowego Forum Wodnego, uznano jej znaczenie i użyteczność. Na początku umowy rzeczne miały na celu zapobieganie ryzyku hydrogeologicznemu. W ostatnich latach w wielu państwach UE stały się podstawowym narzędziem odpowiedzialnego i zrównoważonego zarządzania wodami śródlądowymi w ramach podejścia oddolnego.

18

(19)  Dyrektywa 2008/98/WE.

19

(20)  Dyrektywa 1994/62/WE.

20

(21)  Dyrektywa 2008/56/WE.

21

(22)  Dyrektywa 91/271/EWG.

22

(23)  Dyrektywa 2008/98/WE.

23

(24)  Dz.U. C 283 z 10.8.2018, s. 61.

24

(25)  Dz.U. C 288 z 31.8.2017, s. 68.

25

(26)  https://circulareconomy.europa.eu/platform/en

26

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/214 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/214

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia na podstawie planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 i rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013”

(COM(2018) 392 final – 2018/0216 (COD))

„Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenie (UE) nr 1306/2013”

(COM(2018) 393 final – 2018/0217 (COD))

„Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych, (UE) nr 1151/2012 w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych, (UE) nr 251/2014 w sprawie definicji, opisu, prezentacji, etykietowania i ochrony oznaczeń geograficznych aromatyzowanych produktów sektora wina, (UE) nr 228/2013 ustanawiające szczególne środki w dziedzinie rolnictwa na rzecz regionów najbardziej oddalonych w Unii Europejskiej i (UE) nr 229/2013 ustanawiające szczególne środki dotyczące rolnictwa dla mniejszych wysp Morza Egejskiego”

(COM(2018) 394 final – 2018/0218 (COD))

(2019/C 62/35)

| Sprawozdawca: | John BRYAN |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

John BRYAN

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 11.6.2018
  Rada Unii Europejskiej, 22.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 43 ust. 2 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Decyzja Prezydium | 22.5.2018 |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 5.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 201/11/19 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 11.6.2018

Rada Unii Europejskiej, 22.6.2018

Podstawa prawna

Art. 43 ust. 2 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Decyzja Prezydium

22.5.2018

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego

Data przyjęcia przez sekcję

5.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

201/11/19

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Bardzo ważna dla Unii Europejskiej i wszystkich jej obywateli jest silna WPR z solidnym budżetem, gdzie podstawą jest europejski model rolnictwa i produkcji żywności, wspierająca zrównoważone pod względem gospodarczym, społecznym i środowiskowym politykę i sektor rolnictwa wykorzystujący najwyższe standardy oraz przyczyniająca się do zapewnienia konkurencyjności sektora rolnictwa. Aby WPR lepiej odpowiadała potrzebie powstania bardziej zrównoważonego i rentownego sektora rolnictwa i gospodarki rolnej UE w całej Europie oraz konieczności sprostania nowym wyzwaniom związanym ze zmianą klimatu i środowiskiem, niezbędne jest proponowane w tej reformie unowocześnienie i uproszczenie tej polityki. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Niedopuszczalne są propozycje zmniejszenia budżetu WPR. Utrzymanie odpowiedniej puli środków finansowych na WPR jest warunkiem wstępnym zrównoważonego rozwoju (gospodarczego, środowiskowego i społecznego) w sektorze rolnictwa UE w celu utrzymania dochodów i miejsc pracy oraz zagwarantowania produkcji środowiskowych dóbr publicznych, co zdecydowanie przyczyni się do żywotności obszarów wiejskich oraz stabilności całej gospodarki. EKES popiera pogląd, że budżet UE powinien zostać podwyższony do 1,3 % DNB, aby zapewnić odpowiednie finansowanie WPR, realizację nowych celów polityki i reagowanie na wyzwania. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES z zadowoleniem przyjmuje proponowane nowe ukierunkowanie WPR na pomocniczość, z większą odpowiedzialnością i elastycznością dla państw członkowskich przez wprowadzenie strategicznych planów WPR i nowego modelu realizacji polityki na podstawie wyników. Jednakże EKES pragnie zagwarantować, że WPR pozostanie silną wspólną polityką dla wszystkich państw członkowskich, a jednolity rynek zostanie w pełni zachowany. Bardzo ważne jest utrzymanie obecnej dwufilarowej struktury WPR – z płatnościami bezpośrednimi w ramach pierwszego filaru, by wspierać dochody gospodarstw, oraz środkami rozwoju obszarów wiejskich w ramach filaru II, aby wspierać podatne na zagrożenia sektory, regiony oraz infrastrukturę społeczną, a także wspierać przejście gospodarstw rolnych na bardziej zrównoważony rozwój i większą innowacyjność. Niezwykle istotne są również wspólna organizacja rynków produktów rolnych i sprawny jednolity rynek. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | We wnioskach w sprawie WPR słusznie podniesiono priorytet i poziom ambicji wobec tych kwestii związanych ze środowiskiem i zmianą klimatu. Cele szczegółowe są jednoznaczne i zdecydowane – obejmują kluczowe kwestie, takie jak woda, powietrze i gleba, a także krajobraz i różnorodność biologiczną oraz zrównoważona produkcja wysokiej jakości żywności. Niemniej wskazane w rozporządzeniu działania na rzecz realizacji tych celów należy określić znacznie jaśniej i bardziej szczegółowo. Do osiągnięcia tych celów zasadnicze znaczenie ma odpowiedni budżet WPR, zapewniający odpowiednio zachęcające płatności dla rolników. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | 40 % wydatków rolnych powinno służyć unijnym celom dotyczącym ochrony klimatu. EKES popiera ten cel, jednak oczekuje, że UE wyznaczy w tym celu jasno zdefiniowany katalog środków. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Mając w pamięci obietnice składane przy okazji wcześniejszych reform WPR, EKES jest mocno przekonany, że aktualna reforma musi wreszcie spełnić zobowiązania dotyczące uproszczenia na poziomie gospodarstw. EKES obawia się jednak, że nowe zasady pomocniczości i warunkowości związane ze strategicznymi planami WPR w pierwszym i drugim filarze, dodatkowe wymogi podstawowe w zakresie zarządzania oraz normy dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, zamiast ograniczyć obciążenia biurokratyczne rolników indywidualnych, jeszcze je zwiększą. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Aby zapewnić stabilność i zrównoważenie gospodarstw rolnych należy w pełni zabezpieczyć płatności bezpośrednie w ramach pierwszego filaru i finansowanie w ramach drugiego filaru WPR. Płatności bezpośrednie powinny trafiać wyłącznie do prawdziwych rolników. Trzeba też przyjąć na poziomie UE jasne, obiektywne kryteria lepszej definicji prawdziwego rolnika. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Z uznaniem przyjmuje się zwiększenie wsparcia dla młodych rolników i wymiany pokoleniowej. Temu zwiększeniu pomocy muszą towarzyszyć dodatkowe środki, które umożliwiałyby rzeczywistą wymianę pokoleń. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Wszelkie propozycje dotyczące wewnętrznej lub zewnętrznej konwergencji, ryczałtów, degresywności i redystrybucji muszą być oparte na obiektywnych i niedyskryminacyjnych kryteriach i nie mogą zagrażać bytowi rentownych gospodarstw rolnych, podważać równych warunków działania ani osłabiać konkurencyjności rolników w różnych regionach UE. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Jako że solidny program rozwoju obszarów wiejskich ma zasadnicze znaczenie dla podatnych na zagrożenia obszarów i sektorów, a także prowadzi do bardziej zrównoważonego rozwoju terytorialnego, nie wolno dopuścić do jakichkolwiek cięć w finansowaniu drugiego filaru WPR. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Najważniejsze aspekty reformy WPR na lata 2021–2027

Wprowadzenie

| 2.1. | EKES przyjmuje do wiadomości wnioski ustawodawcze dotyczące reformy WPR, a zwłaszcza poświęcenie większej uwagi i zwiększenie poziomu ambicji w odniesieniu do zmiany klimatu i środowiska; sprzeciwia się cięciom w budżecie WPR, jako że silny budżet jest niezbędny dla zapewnienia zrównoważonego charakteru sektora rolnictwa oraz utrzymania dochodów gospodarstw rolnych; przyjmuje do wiadomości zmiany w zakresie pomocniczości i uważa, że należy dokonać skutecznych uproszczeń na poziomie gospodarstw. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | EKES przedstawia poniższą opinię w sprawie wniosków ustawodawczych wraz z listą szczegółowych propozycji zmian i poprawek oraz oczekuje, że zostaną one uwzględnione w ramach przyszłej debaty w Parlamencie Europejskim i Radzie. |
| --- | --- |

2.2.

Europejski model rolnictwa i produkcji żywności

| 2.3. | Silna WPR wspierająca unijną politykę rolną i sektor rolnictwa – zrównoważone pod względem gospodarczym, społecznym i środowiskowym – ma zasadnicze znaczenie dla Unii Europejskiej, jeśli chodzi o bezpieczeństwo żywnościowe i suwerenność żywnościową. Ponadto pozwala ona wyjść naprzeciw rosnącemu zapotrzebowaniu na wysokiej jakości żywność dla 512 mln mieszkańców Wspólnoty (1). Ponadto UE musi mieć na uwadze wzrost liczby ludności na świecie; szacuje się, że osiągnie ona 9,5 mld osób w 2050 r., z czego 3 mld na terenach ubogich w wodę, co pociąga za sobą większe niedobory żywności i głód. EKES uznaje zatem za niezbędne, by UE koncentrowała się na transferze wiedzy i wymianie doświadczeń na temat tego, jak w innych częściach świata można lokalnie i w sposób zrównoważony produkować większą ilość lepszej żywności. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | W interesie wszystkich obywateli Europy i społeczności wiejskich WPR musi osiągać pierwotne cele określone w traktacie rzymskim, a także sprostać nowym wyzwaniom w zakresie klimatu i rozwoju, zgodnie ze zobowiązaniami UE w ramach porozumienia paryskiego oraz oenzetowskimi celami zrównoważonego rozwoju (CZR). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | EKES jest przekonany, że WPR na lata 2021–2027 musi wspierać i propagować w całej Europie europejski model rolnictwa i produkcji żywności obejmujący struktury rodzinnych gospodarstw rolnych, spółdzielni, grup producentów i innych form rolnictwa i żywności produkowanej zgodnie z najwyższymi standardami na świecie (2). Nowa WPR musi lepiej zająć się kwestią niskich dochodów w rolnictwie oraz zniwelować rosnące dysproporcje pomiędzy dochodami rolników a wynagrodzeniami w całej gospodarce (3). Europejskiego modelu rolnictwa nie da się wprowadzić na takich warunkach i przy takich cenach, jakie panują na rynkach światowych. W wyniku obecnej sytuacji europejski model rolnictwa jest zagrożony bardziej niż kiedykolwiek, dlatego należy go wspierać, prowadząc silną WPR (4). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Niezależnie od korzyści płynących z handlu dla sektora rolnictwa ważne jest, by polityka rolna UE, poprzez WPR, stała na straży najwyższych standardów w rolnictwie, produkcji żywności, kontroli środowiskowych, zdrowia i bezpieczeństwa oraz praw pracowniczych na całym świecie. EKES uważa, że potrzebne jest znacznie spójniejsze podejście w polityce UE wobec międzynarodowych umów handlowych w sektorze rolnym i żywnościowym i WPR (5). Podczas gdy WPR dąży do utrzymania najwyższych standardów, w ramach niektórych negocjacji handlowych, takich jak Mercosur, UE akceptuje import żywności, która nie spełnia standardów bezpieczeństwa żywności UE, jest produkowana w oparciu o niższe standardy ochrony środowiska. Nie można pozwolić, by globalizacja podważała normy europejskie i szkodziła rynkom i obywatelom UE. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.6.1. | Komitet odnotowuje z zaniepokojeniem, że wielu rolników w Zjednoczonym Królestwie głosowało za brexitem, przypuszczalnie z powodu inwazyjności i złożoności zastosowania WPR w terenie. W celu uniknięcia podobnych problemów w innych państwach członkowskich, a tym samym nasilenia nacisków populistycznych i antyeuropejskich, EKES zwraca się do Komisji, by zadbała o to, by rzeczywiste i praktyczne środki upraszczające na poziomie gospodarstw rolnych były centralnym elementem propozycji dotyczących WPR na lata 2021–2027. |
| --- | --- |

2.6.1.

| 2.7. | Ze względu na różnorodny charakter europejskiego rolnictwa, dziedzictwa kulinarnego i perspektyw rozwoju rynku, wyróżnianie się pod względem jakości stanowi cel strategiczny i nieodłączną część przyszłości rolnictwa europejskiego, w połączeniu z wysiłkami na rzecz poprawy wydajności i konkurencyjności. WPR powinna zatem zapewnić różne możliwości wspierania polityki jakości, jak miało to miejsce w przeszłości. Aby osiągnąć ten cel, należy również podkreślić jakość podczas opracowywania planów strategicznych WPR. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Wszelkie zmiany proponowane w WPR dotyczące pomocniczości muszą gwarantować, że nie wpłyną negatywnie na jednolity rynek UE i nie przeszkodzą w jego dalszym solidnym i sprawnym funkcjonowaniu. Krajowe plany strategiczne WPR absolutnie nie mogą zakłócać funkcjonowania jednolitego rynku. |
| --- | --- |

2.8.

Potrzeba znaczącego budżetu WPR

| 2.9. | Propozycje zmniejszenia udziału środków na WPR w budżecie UE z 38 % w okresie 2014–2020 do 28,5 % w latach 2021–2027 jest dla EKES-u nie do przyjęcia, zwłaszcza że cały budżet UE zostanie zwiększony. W zależności od metod obliczeń cięcia w budżecie WPR wahają się między 3–4 % według cen bieżących a 11–16 % według cen z 2018 r. (przy uwzględnieniu inflacji na poziomie 2 % rocznie) (6). Jeśli chodzi o fundusze na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, proponowane cięcia w 2018 r. przekraczają 25 %. |
| --- | --- |

2.9.

| Tys. EUR | 2014–2020
  (UE28+EFR) | 7*2020
  UE27+EFR | 2014–2020
  (UE27+EFR) | 2021–2027 | Zmiana w % względem UE27
  2020*7 | Zmiana w % względem UE27
  2014–2020 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| WRF (obecne ceny) | 1 115 919 | 1 151 866 | 1 063 101 | 1 279 408 | + 11 % | + 20 % |
| % DNB | 1,03  % | 1,14  % | 1,16  % | 1,11  % | | |
| WPR (obecne ceny) | 420 015 | 394 659 | 391 849 | 378 920 | -4 % | -3 % |
| WRF (ceny w 2018 r.) | 1 136 105 | 1 107 138 | 1 082 320 | 1 134 583 | + 2 % | + 5 % |
| WPR (ceny w 2018 r.) | 428 354 | 379 334 | 399 608 | 336 623 | -11 % | -16 % |
| Źródło: Dokument roboczy UE nt. porównania wniosków dotyczących WRF na lata 2021–2027 i 2014–2020. |

Tys. EUR

2014–2020

(UE28+EFR)

7*2020

UE27+EFR

2014–2020

(UE27+EFR)

2021–2027

Zmiana w % względem UE27

2020*7

Zmiana w % względem UE27

2014–2020

WRF (obecne ceny)

1 115 919

1 151 866

1 063 101

1 279 408

+ 11 %

+ 20 %

% DNB

1,03  %

1,14  %

1,16  %

1,11  %

WPR (obecne ceny)

420 015

394 659

391 849

378 920

-4 %

-3 %

WRF (ceny w 2018 r.)

1 136 105

1 107 138

1 082 320

1 134 583

+ 2 %

+ 5 %

WPR (ceny w 2018 r.)

428 354

379 334

399 608

336 623

-11 %

-16 %

Źródło: Dokument roboczy UE nt. porównania wniosków dotyczących WRF na lata 2021–2027 i 2014–2020.

| 2.10. | Zgodnie ze stanowiskiem Komisji Budżetowej Parlamentu Europejskiego EKES zdecydowanie uważa, że budżet UE powinien zostać zwiększony do poziomu 1,3 % DNB. W budżecie UE należy zachować obecny odsetek finansowania na budżet WPR. Zapewniłoby to odpowiednie finansowanie budżetu WPR, aby realizować cele i ambicje polityczne WPR, a także by sprostać innym ważnym wyzwaniom, takim jak brexit. Brak odpowiedniego finansowania budżetu WPR nie daje możliwości osiągnięcia celów, które Komisja wyznaczyła we wnioskach ustawodawczych. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Cięcia budżetu WPR nie są spójne z celami polityki WPR określonymi w art. 39 TFUE, a zwłaszcza z:






  — | zapewnieniem odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie; |
| --- | --- | --- |

2.11.

—

zapewnieniem odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie;

| — | zapewnieniem rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów. |
| --- | --- |

—

zapewnieniem rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów.

EKES zdecydowanie sprzeciwia się wskazanym we wnioskach cięciom w finansowaniu drugiego filaru WPR (EFRROW), ponieważ niewspółmiernie dotykają one wiele państw członkowskich, w których udział drugiego filaru w całej puli środków z WPR jest względnie większy. Zwraca także uwagę, że finansowanie w ramach drugiego filaru zapewnia wsparcie bardziej wrażliwym sektorom i obszarom europejskiego rolnictwa, przyczynia się do inwestycji, modernizacji, uczenia się, zasobooszczędności i dobrostanu zwierząt w całym europejskim sektorze rolnictwa.

Przeniesienia między filarami i współfinansowanie

| 2.12. | EKES jest zaniepokojony poziomem elastyczności przyznanej państwom członkowskim, jeśli chodzi o przenoszenie środków między filarami WPR. Aby uniemożliwić państwom członkowskim unikanie zobowiązań w zakresie współfinansowania w ramach drugiego filaru, EKES uważa, że państwa członkowskie powinny mieć możliwość korzystania z elastyczności w zakresie przenoszenia środków między filarami wyłącznie w przypadku pełnego współfinansowania tych przeniesień. Nie popiera pomysłu, by państwa członkowskie miały możliwość przeniesienia środków z drugiego do pierwszego filaru (7). |
| --- | --- |

2.12.

Struktura WPR i nowe środki

| 2.13. | Zgodnie z zapowiedzią komisarza Phila Hogana, że obecna reforma WPR jest ewolucją, a nie rewolucją, wnioski ustawodawcze utrzymują podstawowe elementy WPR (płatności bezpośrednie w ramach pierwszego filara, działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich w ramach drugiego filara i wspólną organizację rynków produktów rolnych obejmującą środki wspierania rynku). |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję zawartą w art. 14, dotyczącą w sumie czterech różnych form płatności niezwiązanych z produkcją, jak również płatności związanych z wielkością produkcji, które powinny przyczynić się do stabilizacji dochodu:






  — | „podstawowe wsparcie dochodu” – ważne: EKES proponuje skreślenie w tym miejscu określenia „do celów stabilności” i włączenie go do tytułu art. 14, gdyż większa i wystarczająca stabilność może zostać osiągnięta jedynie poprzez faktycznie wyważoną kombinację wszystkich czterech płatności niezwiązanych z wielkością produkcji, |
| --- | --- | --- |

2.14.

—

„podstawowe wsparcie dochodu” – ważne: EKES proponuje skreślenie w tym miejscu określenia „do celów stabilności” i włączenie go do tytułu art. 14, gdyż większa i wystarczająca stabilność może zostać osiągnięta jedynie poprzez faktycznie wyważoną kombinację wszystkich czterech płatności niezwiązanych z wielkością produkcji,

| — | „uzupełniające redystrybucyjne wsparcie dochodu”: również tu należy skreślić słowa „do celów stabilności” i włączyć je do tytułu, |
| --- | --- |

—

„uzupełniające redystrybucyjne wsparcie dochodu”: również tu należy skreślić słowa „do celów stabilności” i włączyć je do tytułu,

| — | „uzupełniające wsparcie dochodu dla młodych rolników”, jak również |
| --- | --- |

—

„uzupełniające wsparcie dochodu dla młodych rolników”, jak również

| — | „systemy na rzecz klimatu i środowiska”. |
| --- | --- |

—

„systemy na rzecz klimatu i środowiska”.

| 2.15. | Wnioski zawierają nowe środki związane z dodatkową warunkowością w zakresie środowiska i zmiany klimatu dla wszystkich płatności w ramach WPR (pierwszy i drugi filar) oraz nowe propozycje dotyczące pomocniczości z nowym modelem realizacji (strategiczne plany dotyczące WPR) zaprojektowanym tak, by dać państwom członkowskim znacznie większą odpowiedzialność i elastyczność, jeśli chodzi o sposób realizacji szczegółowych celów, rozwiązywania specyficznych problemów oraz wdrażania i stosowania przepisów dotyczących zgodności. To nasilenie pomocniczości nie powinno prowadzić do większej renacjonalizacji, lecz powinno raczej prowadzić do dostosowania ogólnych środków działania do szczególnej sytuacji każdego regionu. |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | EKES przyjmuje z zadowoleniem utrzymanie kluczowych aspektów WPR w odniesieniu do płatności w ramach pierwszego i drugiego filaru, podkreślając znaczenie płatności bezpośrednich dla rolników i dochodów gospodarstw rolnych, jak również przyjmuje z zadowoleniem poświęcenie większej uwagi warunkowości i osiąganiu wyników w zakresie środowiska i zmiany klimatu. |
| --- | --- |

2.16.

Skuteczniejsze osiąganie celów w dziedzinie środowiska i zmiany klimatu

| 2.17. | Przypominając, że rolnicy już wnoszą wkład w ochronę środowiska i klimatu, EKES przyjmuje do wiadomości podniesienie priorytetu i poziomu ambicji we wnioskach odnośnie do środowiska i zmiany klimatu, oraz dostosowanie do unijnych zobowiązań w ramach porozumienia paryskiego i celów zrównoważonego rozwoju. Jednakże zwraca uwagę, że osiągnięcie tych ambitnych celów nie powinno osłabiać konkurencyjności sektora, a zatem będzie wymagało odpowiedniego budżetu WPR. |
| --- | --- |

2.17.

| 2.18. | Społeczeństwo wymaga zrównoważonego charakteru produkcji żywności i rolnictwa pod względem środowiskowym; niezbędna jest zatem modernizacja WPR oraz jej ukierunkowanie na spełnienie tych wymagań. Zrównoważony charakter opiera się na trzech nierozdzielnych osiach: gospodarczej, społecznej i środowiskowej. Wszystkie trzy są równie ważne. Cele w zakresie troski o środowisko oraz zmiany klimatu muszą stać się kluczowymi elementami nowej WPR. EKES wyraża zadowolenie wobec faktu, że jednym z trzech celów ogólnych wyznaczonych we wnioskach jest „zwiększenie troski o środowisko oraz intensyfikacja działań w dziedzinie klimatu, aby przyczynić się do realizacji unijnych celów związanych ze środowiskiem i klimatem” (8). Te działania muszą mieć wystarczające wsparcie budżetowe, aby nie narazić na szwank ogólnej rentowności gospodarstw rodzinnych. |
| --- | --- |

2.18.

| 2.19. | EKES wyraża zadowolenie, że spośród dziewięciu celów szczegółowych wskazanych w treści wniosków trzy są poświęcone poprawie sytuacji w dziedzinie ochrony środowiska i zmiany klimatu. W szczególności wnioski te:






  — | przyczyniają się do łagodzenia zmiany klimatu i przystosowywania się do niej, a także do wykorzystywania zrównoważonej energii, |
| --- | --- | --- |

2.19.

—

przyczyniają się do łagodzenia zmiany klimatu i przystosowywania się do niej, a także do wykorzystywania zrównoważonej energii,

| — | wspierają zrównoważony rozwój i wydajne gospodarowanie zasobami naturalnymi, takimi jak woda, gleba i powietrze, |
| --- | --- |

—

wspierają zrównoważony rozwój i wydajne gospodarowanie zasobami naturalnymi, takimi jak woda, gleba i powietrze,

| — | przyczyniają się do ochrony różnorodności biologicznej, wzmacniają usługi ekosystemowe oraz zapewniają ochronę siedlisk i krajobrazu, |
| --- | --- |

—

przyczyniają się do ochrony różnorodności biologicznej, wzmacniają usługi ekosystemowe oraz zapewniają ochronę siedlisk i krajobrazu,

| — | istotne jest, by odpowiednim działaniom i programom szczegółowym w ramach programów na rzecz klimatu i środowiska towarzyszyły środki zachęcające, które wspierałyby podejmowanie tych działań przez rolników i stanowiły wyraźny sygnał dla obywateli. |
| --- | --- |

—

istotne jest, by odpowiednim działaniom i programom szczegółowym w ramach programów na rzecz klimatu i środowiska towarzyszyły środki zachęcające, które wspierałyby podejmowanie tych działań przez rolników i stanowiły wyraźny sygnał dla obywateli.

| 2.20. | Nowe „całościowe podejście WPR”, które zostanie uwzględnione w planach strategicznych państw członkowskich, ma obejmować interwencje i warunkowość zarówno w ramach pierwszego, jak i drugiego filaru WPR. Nowe, wzmocnione przepisy dotyczące warunkowości przewidują dodatkową wzajemną zgodność oraz zazielenianie, obejmując:






  — | łagodzenie zmiany klimatu, w tym utrzymywanie trwałych użytków zielonych, odpowiednią ochronę torfowisk i terenów podmokłych, zakaz wypalania rżysk, |
| --- | --- | --- |

2.20.

—

łagodzenie zmiany klimatu, w tym utrzymywanie trwałych użytków zielonych, odpowiednią ochronę torfowisk i terenów podmokłych, zakaz wypalania rżysk,

| — | ochronę wody przez wdrożenie wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, kontroli zanieczyszczeń fosforanami, dyrektywy azotanowej, a także przez ustanowienie stref buforowych wzdłuż cieków wodnych oraz stosowanie zrównoważonego narzędzia w zakresie składników odżywczych (plany gospodarki składnikami odżywczymi), |
| --- | --- |

—

ochronę wody przez wdrożenie wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, kontroli zanieczyszczeń fosforanami, dyrektywy azotanowej, a także przez ustanowienie stref buforowych wzdłuż cieków wodnych oraz stosowanie zrównoważonego narzędzia w zakresie składników odżywczych (plany gospodarki składnikami odżywczymi),

| — | ochronę i jakość gleby, skoncentrowane na zarządzaniu orką przyczyniającym się do zmniejszenia ryzyka degradacji gleby, niestosowaniu ugorowania w najbardziej newralgicznych okresach oraz płodozmianie. |
| --- | --- |

—

ochronę i jakość gleby, skoncentrowane na zarządzaniu orką przyczyniającym się do zmniejszenia ryzyka degradacji gleby, niestosowaniu ugorowania w najbardziej newralgicznych okresach oraz płodozmianie.

| 2.21. | W odniesieniu do różnorodności biologicznej i krajobrazu propozycje dotyczące warunkowości wyznaczają szczegóły w zakresie ochrony dzikiego ptactwa, siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory: minimalny udział powierzchni użytków rolnych wykorzystanej na obiekty lub obszary nieprodukcyjne, zachowanie charakterystycznych elementów krajobrazu, zakaz ścinania żywopłotów i drzew podczas okresu lęgowego ptaków oraz okresu wychowu młodych oraz „środki przeciwdziałające rozprzestrzenianiu się inwazyjnych gatunków” (GAEC 9), ustanowienie stref buforowych wzdłuż cieków wodnych” (GAEC 4) lub „płodozmian” (GAEC 8). EKES proponuje przy tym, aby ze strony UE tym GAEC towarzyszyły jasne zadania ilościowe, które byłyby obowiązkowe dla państw członkowskich. |
| --- | --- |

2.21.

| 2.22. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wymóg, zgodnie z którym państwa członkowskie zobowiązane są przeznaczyć co najmniej 30 % budżetu EFRROW na interwencje bezpośrednio ukierunkowane na środowisko i zmianę klimatu, a 40 % całkowitego budżetu (EFRG i EFRROW) musi dotyczyć działań istotnych w odniesieniu do zmiany klimatu. |
| --- | --- |

2.22.

| 2.23. | 40 % wydatków rolnych powinno służyć unijnym celom dotyczącym ochrony klimatu. EKES popiera ten cel, jednak oczekuje, że UE wyznaczy w tym celu jasno zdefiniowany katalog środków. |
| --- | --- |

2.23.

| 2.24. | EKES podkreśla istotne znaczenie priorytetowego potraktowania w planach strategicznych państw członkowskich interwencji w dziedzinie środowiska i klimatu, które przyczyniają się do odporności i długotrwałej rentowności gospodarstw i zachowania miejsc pracy, oraz ukierunkowania wdrażania na osiągnięcie celów. |
| --- | --- |

2.24.

Pomocniczość – strategiczne plany dotyczące WPR i nowy model realizacji celów

| 2.25. | EKES popiera ideę przesunięcia nacisku WPR z zapewniania zgodności na realizację celów oraz przyznanie państwom członkowskim większej elastyczności i odpowiedzialności poprzez pomocniczość na mocy nowego modelu realizacji i planów strategicznych WPR. |
| --- | --- |

2.25.

| 2.26. | Jednakże EKES pragnie zagwarantować, że WPR pozostanie wspólną polityką dla wszystkich państw członkowskich, a jednolity rynek zostanie w pełni zachowany. Strategiczne plany WPR nie mogą umożliwiać państwom członkowskim ponownego upaństwowienia rynków, ustanawiania barier lub ograniczeń dla uczciwej konkurencji na jednolitym rynku. Wprowadzenia tych planów strategicznych w żadnym wypadku nie można traktować jako kroku w kierunku współfinansowania całej WPR. |
| --- | --- |

2.26.

| 2.27. | Kluczowe znaczenie ma utrzymanie równych szans odnośnie do wdrażania na poziomie gospodarstw, zwłaszcza w zakresie wzajemnej zgodności i norm dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Należy uniemożliwić państwom członkowskim i regionom nadmiernie rygorystyczną lub zbyt łagodną realizację planów wdrażania. |
| --- | --- |

2.27.

| 2.28. | EKES przyjmuje z zadowoleniem wymóg w ramach strategicznych planów WPR, zgodnie z którym państwa członkowskie zapewniają większy wkład w osiągnięcie wyznaczonych celów szczegółowych w zakresie klimatu i środowiska. Rolnicy powinni mieć możliwość wyboru zestawu środków, by lepiej dostosować się do ich konkretnych uwarunkowań (np. na polach ryżowych płodozmian nie jest możliwy), tak samo jak w wypadku roślin wieloletnich lub upraw trwałych). |
| --- | --- |

2.28.

| 2.29. | Proponowany wymóg opracowywania i przedkładania przez państwa członkowskie strategicznych planów WPR odnośnie do zarówno pierwszego, jak i drugiego filaru, zwiększy złożoność w porównaniu z obecnym systemem. Należy dopilnować, aby ten wymóg nie mógł w żaden sposób i w żadnej sytuacji opóźniać skutecznego i terminowego przekazywania płatności bezpośrednich rolnikom. Należy zaangażować regiony i w pełni wykorzystać ich wiedzę fachową. |
| --- | --- |

2.29.

| 2.30. | EKES proponuje, by poza kluczowymi zagadnieniami wspomnianymi we wnioskach, strategiczne plany WPR na poziomie państw członkowskich podejmowały następujące kwestie:






  — | w jaki sposób państwo członkowskie traktuje własne specyficzne problemy, np. porzucanie gruntów rolnych, pustynnienie gleb w regionach Południowej Europy, jakość wody i zawartość azotanów w niektórych częściach Europy Północno-Zachodniej, utratę różnorodności biologicznej w Europie, |
| --- | --- | --- |

2.30.

—

w jaki sposób państwo członkowskie traktuje własne specyficzne problemy, np. porzucanie gruntów rolnych, pustynnienie gleb w regionach Południowej Europy, jakość wody i zawartość azotanów w niektórych częściach Europy Północno-Zachodniej, utratę różnorodności biologicznej w Europie,

| — | planowanie państwa członkowskiego w zakresie uproszczenia na poziomie gospodarstwa, |
| --- | --- |

—

planowanie państwa członkowskiego w zakresie uproszczenia na poziomie gospodarstwa,

| — | plan realizacji i terminy wszystkich płatności w ramach WPR, |
| --- | --- |

—

plan realizacji i terminy wszystkich płatności w ramach WPR,

| — | system zachęt dotyczący skutecznej realizacji celów środowiskowych i klimatycznych, |
| --- | --- |

—

system zachęt dotyczący skutecznej realizacji celów środowiskowych i klimatycznych,

| — | wyniki i cele na poziomie krajowym. |
| --- | --- |

—

wyniki i cele na poziomie krajowym.

Uproszczenie i warunkowość

| 2.31. | EKES zdecydowanie popiera postulat uproszczenia i apeluje, aby w nowych wnioskach dotyczących WPR wywiązano się z politycznego zobowiązania do uproszczenia na poziomie gospodarstw rolnych. Choć dostrzega pozytywne aspekty, uznaje, że proponowany sposób funkcjonowania nowego modelu realizacji polityki, wzmocniona warunkowość, wprowadzenie wskaźników w filarze I oraz obowiązek sporządzania szczegółowych planów strategicznych WPR są szczególnie niepokojące i kłócą się z prawdziwym uproszczeniem. |
| --- | --- |

2.31.

| 2.32. | Pomimo pozytywnych kroków podjętych na rzecz uproszczeń w rozporządzeniu zbiorczym, rozszerzenia systemu żółtej kartki oraz wprowadzenia technologii satelitarnej w celu kontrolowania obszarów, wnioski w sprawie WPR wciąż zawierają wiele bardzo szczegółowych wymogów, co stanowi dla rolników spore obciążenie biurokratyczne. Tymczasem zdecydowana większość z nich prowadzi jednoosobową działalność i doświadcza silnej presji na dochody. |
| --- | --- |

2.32.

| 2.33. | EKES obawia się, że jest sprzeczność w podejściu przyjętym we wnioskach Komisji wobec uproszczenia i pomocniczości. Z jednej strony Komisja opowiada się za uproszczeniem, jednak z drugiej strony nowe propozycje dotyczące nowego modelu realizacji i rozszerzenia planów strategicznych WPR na pierwszy i drugi filar, a także dodatkowe, bardziej szczegółowe wymogi podstawowe w zakresie zarządzania oraz norm dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska (załącznik III) (9) na poziomie gospodarstw utrudnią i zbiurokratyzują wdrażanie polityki zarówno na poziomie państw członkowskich, jak i na poziomie gospodarstw. Poszczególne kategorie zwolnień określone w ramach programu zazieleniania na lata 2014–2020 powinny zostać przeniesione do zasad warunkowości na okres po 2020 r. |
| --- | --- |

2.33.

| 2.34. | Aby osiągnąć rzeczywiste uproszczenie na poziomie gospodarstw, a zarazem utrzymać pełną i odpowiednią kontrolę, należy ograniczyć obciążenia biurokratyczne spoczywające na rolnikach. Obecny system realizacji WPR opiera się na szczegółowych wymogach określonych na poziomie UE i obejmuje rygorystyczne kontrole, kary i mechanizmy audytu (10). Na poziomie gospodarstw rolnych konieczne są pełen przegląd i przeformułowanie systemu kontroli: płatności nie mogą być opóźniane przez zwiększone wykorzystanie technologii satelitarnych, inspekcje satelitarne i teledetekcję, większe tolerancje i inspekcje (11). Jeśli chodzi o szersze stosowanie teledetekcji, organy odpowiedzialne za monitorowanie powinny odpowiadać także za właściwą identyfikację obszaru kwalifikowanego. |
| --- | --- |

2.34.

| 2.35. | Obecny system kontroli i kar jest zaprojektowany z myślą o wyłapywaniu błędów i karaniu, a nie po to by korygować i udoskonalać. EKES proponuje zastosowanie koncepcji prawa do sprostowania wraz ze wprowadzeniem na poziomie gospodarstw modelu korekt po zakończeniu kontroli, co pozwoliłoby rolnikom poprawiać niezamierzone niezgodności bez ponoszenia kary. |
| --- | --- |

2.35.

| 2.36. | Istnieje silna potrzeba dalszego uproszczenia i zmniejszenia biurokracji na szczeblu UE i państw członkowskich w zakresie programów w ramach drugiego filaru WPR (12). |
| --- | --- |

2.36.

| 2.37. | Państwa członkowskie powinny być zobowiązane do opracowania w ramach planu strategicznego specjalnej sekcji dotyczącej uproszczeń oraz proponowanego sposobu ograniczenia obciążeń biurokratycznych dla rolników, a także do przedstawienia, na ile nowy system różniłby się od aktualnego systemu. |
| --- | --- |

2.37.

Wymiana pokoleniowa

| 2.38. | EKES przyjmuje z zadowoleniem poświęcenie większej uwagi kwestii wymiany pokoleniowej oraz propozycje dotyczące dodatkowego wsparcia młodych rolników, którzy potrzebują łatwiejszego dostępu do ziemi, szkolenia i finansowania. Trzeba stworzyć zachęty dla rolników, którzy przechodzą na emeryturę i przekazują gospodarstwo młodemu rolnikowi. |
| --- | --- |

2.38.

3.   Konkretne propozycje EKES-u

Osoby faktycznie prowadzące działalność rolniczą

| 3.1. | EKES zdecydowanie popiera cel przekazywania płatności bezpośrednich wyłącznie osobom faktycznie prowadzącym działalność rolniczą. Samo posiadanie gruntów nie powinno być kryterium kwalifikującym daną osobę do otrzymywania płatności bezpośrednich, jeśli grunty te nie są uprawiane przez tą osobę. Jednakże należy rozpoznać sytuację, jako że dotyczy to praktycznie wszystkich gospodarstw rolnych w UE. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES jest zdania, że niezbędne definicje, takie jak definicja osób faktycznie prowadzących działalność rolniczą i kryteria kwalifikowalności powinny zostać określone w sposób jasny, solidny i ujednolicony na szczeblu UE, po to by zagwarantować równe warunki działania, uniknąć przewagi lub dyskryminacji pod względem konkurencji i uniknąć osłabienia wspólnych zasad. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Oprócz brania pod rozwagę oceny badań dochodów i nakładów pracy w gospodarstwie definicja osoby faktycznie prowadzącej działalność rolniczą powinna zostać rozszerzona tak, aby uwzględnić m.in. takie obiektywne i niedyskryminujące kryteria, jak dochody, aktywa, włożony czas, produkty i wykształcenie. Zgodnie z ostatnimi zmianami wprowadzonymi w ramach rozporządzenia zbiorczego państwa członkowskie mogłyby zachować elastyczność, aby lepiej ukierunkować kwalifikowalność wsparcia. Powinno być zatem możliwe opracowanie wspólnych ram, a jednocześnie pozostawienie możliwości dostosowania definicji do faktycznych potrzeb i warunków państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.3.

Młodzi rolnicy

| 3.4. | EKES proponuje dokonanie przeglądu definicji młodego rolnika, aby zapewnić, że płatności będą przekazywane wyłącznie osobom młodym, które faktycznie prowadzą działalność rolniczą. Wsparcie na rzecz włączenia początkujących powinno być priorytetem w ramach filaru II. |
| --- | --- |

3.4.

Cele ogólne

| 3.5. | EKES pragnie zaznaczyć, że osiągnięcie ogólnych celów dotyczących inteligentnego, odpornego i zróżnicowanego sektora rolnictwa, bezpieczeństwa żywnościowego, troski o środowisko i działań w dziedzinie klimatu oraz umocnienia struktury społeczno-ekonomicznej obszarów wiejskich nie jest możliwe bez zagwarantowania w pierwszej kolejności sektora rolnictwa zrównoważonego pod względem ekonomicznym. Osiągnięcie rentownego sektora rolnictwa musi stanowić ogólny cel WPR. |
| --- | --- |

3.5.

Cele szczegółowe

| 3.6. | EKES w pełni popiera dziewięć celów szczegółowych WPR wyznaczonych we wnioskach ustawodawczych. Jednakże EKES proponuje, aby w sekcji f) uwzględniono dodatkowy cel w zakresie zapobiegania porzucaniu gruntów i ochrony gruntów rolnych przed ich zajmowaniem na cele gospodarcze. Ponadto EKES jest zdania, że zrównoważony rozwój terytorialny powinien być częścią celów szczegółowych. Podobnie EKES pragnąłby, aby cel 6.1.b) „zwiększenie konkurencyjności” został przeformułowany w taki sposób, by obejmował szerszy zakres: „zwiększenie rentowności gospodarstw rolnych na rynkach lokalnych, krajowych lub międzynarodowych”. Zaleca również, by zaakcentować cele w zakresie wspierania włączenia społecznego oraz aby za jeden z konkretnych celów wsparcia uznać rozwój infrastruktury społecznej. |
| --- | --- |

3.6.

Wskaźniki

| 3.7. | EKES uważa, że propozycja wprowadzenia wskaźników służących do pomiaru realizacji celów, wyznaczonych za pomocą ilościowych celów pośrednich i końcowych, w zestawieniu ze szczegółowymi kryteriami określonymi w załączniku I (13) powinna dotyczyć wyłącznie poziomu krajowego i nie może zwiększać obciążeń biurokratycznych dla rolników. Nowe wskaźniki WPR muszą być proste, realistyczne, dające się łatwo zmierzyć, kontrolować i zastosować do realiów lokalnych. Powinny być bezpośrednio związane z ustalonymi celami WPR. |
| --- | --- |

3.7.

Normy dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska

| 3.8. | EKES proponuje rozważenie wskazania minimalnej i maksymalnej obsady użytków zielonych w kontekście utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. |
| --- | --- |

3.8.

Usługi doradcze dla rolników

| 3.9. | Aby ułatwić rolnikom lepsze przyjmowanie innowacji i nowych technologii, co z kolei umożliwi poprawę ich konkurencyjności i stabilności, istotne jest wspieranie i dalszy rozwój systemu AKIS, w tym doradztwa, wymiany wiedzy i szkoleń zawodowych. Wszelkie inicjatywy UE dotyczące usług doradczych i systemów innowacji muszą opierać się na inicjatywach istniejących już na szczeblu państw członkowskich oraz koncentrować się na wartości dodanej. W związku z koniecznością ograniczenia wydatków budżetu WPR we wnioskach ustawodawczych należy jasno sprecyzować, że płatności bezpośrednie z I filaru WPR nie mogą trafiać do osób prowadzących działalność pozarolniczą. |
| --- | --- |

3.9.

Płatności bezpośrednie

| 3.10. | EKES w pełni uznaje i wspiera kluczowe znaczenie płatności bezpośrednich w ramach pierwszego filaru WPR dla wspierania dochodów gospodarstw rolnych. W tym kontekście EKES uważa, że płatności w ramach pierwszego filaru WPR należy w pełni zabezpieczyć, a wszelkie zmiany w nowym podstawowym wsparciu dochodu należy ograniczyć do bezwzględnego minimum. |
| --- | --- |

3.10.

Stosowanie górnych limitów i zmniejszanie płatności

| 3.11. | Komisja w swoim wniosku przewiduje dwie różne formy płatności bezpośrednich, a mianowicie cztery różne płatności niezwiązane z wielkością produkcji oraz różne płatności związane z produkcją. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Jeśli chodzi o płatności niezwiązane z wielkością produkcji, EKES w swoich opiniach wyraził się jasno: „Płatności bezpośrednie w ramach pierwszego filaru powinny być ograniczone do sprawiedliwego i rozsądnego poziomu dla jednego rolnika (np. do poziomu odpowiadającego porównywalnemu dochodowi pracownika wykwalifikowanego). Powinna istnieć możliwość dostosowań; należy też uwzględnić partnerstwa, spółdzielnie, przedsiębiorstwa i liczbę pracowników wymagających ubezpieczenia (14). |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Zalecał także, by nie stosować pułapu górnego do płatności, które dotyczą wynagradzania usług publicznych, zwłaszcza płatności w dziedzinie środowiska i klimatu, w wypadku których wzywał do uwzględnienia jasnych bodźców. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Komitet opowiedział się ponadto za wyższą premią dla użytków zielonych. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | EKES zasadniczo przyjmuje z zadowoleniem włączenie wynagrodzeń (zgodnie z art. 15 ust. 2 lit.) a) i b), ale nie uważa za właściwe, aby działo się to w 100 %. Nieuzasadnione jest, aby budżety publiczne całkowicie finansowały wynagrodzenia pewnej konkretnej grupy zawodowej, jak również związane z tym podatki, ani żeby nawet praca niepłatna była uwzględniania w pełni do celów kalkulacji. UE powinna wyznaczyć maksymalną stopę finansowania wynoszą mniej niż 100 %. |
| --- | --- |

3.15.

Konwergencja płatności

| 3.16. | EKES popiera propozycje dotyczące konwergencji zewnętrznej w celu dalszej harmonizacji poziomu wsparcia w postaci płatności bezpośrednich między państwami członkowskimi. Obecny wniosek ma na celu zlikwidowanie – w latach 2021–2027 – 50 % istniejącej różnicy między obecnymi średnimi poziomami płatności bezpośrednich w państwach członkowskich a 90 % średniego poziomu płatności bezpośrednich w UE. Propozycje Komisji mogłyby być jednak ambitniejsze pod warunkiem odpowiedniego budżetu na WPR, zwłaszcza odnośnie do państw członkowskich o najniższym poziomie wsparcia. Zdaniem Komitetu na końcu przyszłego okresu finansowego wysokość płatności bezpośrednich powinna wynosić co najmniej 85 % średniej UE. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Zryczałtowanie uprawnień do płatności stanowi podejście niezwykle rygorystyczne i nie uwzględnia żadnych obiektywnych kryteriów, takich jak: poziom inwestycji dokonanych w ramach gospodarstwa, rodzaj systemu rolniczego, poziom dochodów, wymagane nakłady pracy, przyszła rentowność gospodarstwa oraz stopień jego uzależnienia od płatności bezpośrednich i zaangażowania rolnika. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Aby rolnicy mogli korzystać z wewnętrznej konwergencji w celu osiągnięcia wartości minimalnych uprawnień do płatności odpowiadającej do 75 % średniej do roku 2026, powinni mieć obowiązek spełnienia określonych, obiektywnych kryteriów. |
| --- | --- |

3.18.

Rezerwa krajowa

| 3.19. | EKES popiera ideę rezerwy krajowej dla młodych nowych rolników oraz osób po raz pierwszy podejmujących działalność rolniczą. Jednakże przydzielanie środków z rezerwy krajowej musi opierać się na założeniu nienadużywania przydziału uprawnień oraz ich przydziału wyłącznie na rzecz osób faktycznie prowadzących działalność rolniczą w oparciu o jasne, obiektywne kryteria takie jak: wiek, dochód, wyksztalcenie, nakłady czasu i wyniki. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Ponadto obowiązkowe powinno być uruchomienie wszelkich uprawnień przydzielonych z rezerwy krajowej i ich wykorzystywanie przez odbiorcę przez minimalny okres ustalony przez państwo członkowskie. Odbiorcom uprawnień przyznanych z rezerwy krajowej należy uniemożliwić ich sprzedaż przed upływem tego okresu 10 lat. |
| --- | --- |

3.20.

Uzupełniające redystrybucyjne wsparcie dochodu

| 3.21. | Redystrybucyjne wsparcie dochodu przyniosło bardzo dobre wyniki w niektórych krajach, ale w innych kontekstach może spowodować dalsze ograniczenie poziomu płatności bezpośrednich i dochodów tych rolników, których dochody w największym stopniu są zależne od płatności bezpośrednich, mimo iż wielu z nich prowadzi działalność rolniczą w pełnym wymiarze czasu pracy. Redystrybucyjne wsparcie dochodu może doprowadzić do przeniesienia płatności na rzecz rolników prowadzących działalność rolniczą w niepełnym wymiarze czasu pracy oraz rolników, których łączny dochód w mniejszym stopniu jest zależny od płatności bezpośrednich. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | We wnioskach podkreślono znaczenie płatności bezpośrednich na rzecz dochodów rolników i jasno wskazano, że zapewnienie odpowiedniego poziomu wsparcia, a tym samym dochodów gospodarstw rolnych, ma podstawowe znaczenie dla zagwarantowania w przyszłości bezpieczeństwa żywnościowego, odpowiedniego poziomu ambicji celów dotyczących środowiska i klimatu oraz witalności obszarów wiejskich. Jednakże EKES wskazuje również, że wszelkie opcje, które przekierowują w znacznym stopniu płatności bezpośrednie na potrzeby gospodarstw i regionów o niższej produktywności w krótkiej perspektywie mogą prowadzić do obniżenia konkurencyjności UE (15) na rynkach międzynarodowych, ale będzie w większym stopniu odpowiadać oczekiwaniom konsumentów i obywateli, aby bardziej ukierunkować WPR na zaspokajanie potrzeb rynku wewnętrznego. |
| --- | --- |

3.22.

| 3.23. | EKES jest zdania, że uzupełniające płatności redystrybucyjne, jeżeli zostaną zastosowane, powinny być finansowane wyłącznie ze środków uzyskanych ze stosowania górnych limitów, a także ukierunkowane i przyznawane tylko tym rolnikom, których dochód zależy głównie od działalności rolniczej. Chodzi o to by zmniejszyć duże dysproporcje istniejące w sektorze. |
| --- | --- |

3.23.

Uzupełniające wsparcie dochodu dla młodych rolników

| 3.24. | EKES popiera propozycję dotyczącą zapewnienia uzupełniającego wsparcia dochodu dla młodych rolników. Aby nie miała ona negatywnego wpływu na rzeczywistych rolników, konieczne będzie wprowadzenie odpowiednich mechanizmów, które pozwolą uniknąć przyznawania dotacji, które nie wiązałyby się z wymogiem faktycznego prowadzenia działalności rolniczej. |
| --- | --- |

3.24.

Dobrowolny system na rzecz klimatu i środowiska („ekoprogram”)

| 3.25. | EKES odnotowuje wprowadzenie dobrowolnego sytemu na rzecz klimatu i środowiska na poziomie gospodarstwa w ramach I filaru. Jednakże ważne jest, aby proponowany ekoprogram w ramach pierwszego filaru nie zniechęcał rolników i nie powstrzymywał ich od składania wniosków i uczestnictwa w istotnych systemach na rzecz środowiska i klimatu w ramach drugiego filaru. |
| --- | --- |

3.25.

| 3.26. | Należy ustanowić przepis pozwalający na płatności na użytki zielone z tytułu chowu zwierząt gospodarskich z minimalną i maksymalną gęstością obsady w ramach tego środka. Ponadto należy też ustanowić przepis pozwalający na płatności w zakresie dobrostanu zwierząt przyznawane od sztuki – tak, jak to ma miejsce obecnie w przypadku tego rodzaju programu. |
| --- | --- |

3.26.

Płatności związane z wielkością produkcji

| 3.27. | Płatności związane z wielkością produkcji mają do odegrania bardzo ważną rolę w ochronie sektorów i obszarów znajdujących się w niekorzystnej sytuacji. Płatności związane z wielkością produkcji mogą zapewniać niezbędne ukierunkowane i wyższe płatności bezpośrednie w sektorach o niskich dochodach, takich jak ekstensywna hodowla krów mamek lub owiec, rośliny wysokobiałkowe lub hodowla na obszarach górskich, gdzie utrzymanie zwierząt gospodarskich ma zasadnicze znaczenie dla równowagi ekosystemu. Możliwość wykorzystywania płatności związanych z wielkością produkcji powinna ogólnie pozostać ograniczona, lecz wspierać zapobieganie porzucaniu gruntów oraz promować gospodarkę pastwiskową i zachęcać do niej (16). |
| --- | --- |

3.27.

Rozwój obszarów wiejskich

| 3.28. | EKES popiera osiem szeroko rozumianych interwencji UE w zakresie rozwoju obszarów wiejskich. Jak wskazano powyżej, EKES sprzeciwia się wszelkim cięciom zaproponowanym odnośnie do finansowania drugiego filaru, ponieważ dotykają one niewspółmiernie część państw członkowskich i budzą wątpliwości z punktu widzenia inteligentnego, zrównoważonego i konkurencyjnego rozwoju rolnictwa. |
| --- | --- |

3.28.

| 3.29. | EKES uważa, że zgodnie z bieżącą WPR należy przewidzieć przepis dotyczący specjalnych interwencji w zakresie dobrostanu zwierząt na podstawie programów rozwoju obszarów wiejskich. Kwestia ta powinna zostać ujęta w ramach jednej z szeroko rozumianych interwencji. |
| --- | --- |

3.29.

| 3.30. | EKES proponuje, aby w celu zwiększenia uczestnictwa rolników i stopnia wykorzystywania przez nich środków przeznaczyć wyższą część płatności na pokrycie kosztów transakcji lub zachęt. |
| --- | --- |

3.30.

| 3.31. | EKES uważa, że zobowiązania środowiskowe, klimatyczne i inne zobowiązania w dziedzinie zarządzania powinny zostać uwzględnione na okresy dłuższe niż siedem lat, pod warunkiem że również finansowanie tych zobowiązań zostanie odpowiednio zagwarantowane. |
| --- | --- |

3.31.

| 3.32. | EKES uważa, że płatności z tytułu obszarów z ograniczeniami naturalnymi (17) powinny być obowiązkowe w odpowiednich obszarach, aby zapobiegać porzucaniu gruntów w państwach członkowskich. Ponadto środki powinny obejmować wskaźniki obsady minimalnej i maksymalnej ze wskazaniem okresu poświęcanego na wypas zwierząt. Powinna istnieć możliwość kwalifikowania płatności z tytułu obszarów z ograniczeniami naturalnymi wśród wydatków na ochronę środowiska w ramach drugiego filaru. |
| --- | --- |

3.32.

| 3.33. | W ramach propozycji dotyczących ograniczeń naturalnych lub innych szczególnych ograniczeń właściwych dla obszaru należy ustanowić zasadę, by żadne ograniczenia nie pozostawały bez rekompensaty. Aby osiągnąć zmianę praktyk, rekompensata ta musi być liczona dla pełnych strat przy jednoczesnym wypłacaniu odpowiednich zachęt. |
| --- | --- |

3.33.

| 3.34. | EKES opowiada się za zastosowaniem pozytywnego, a nie negatywnego wykazu propozycji inwestycji. |
| --- | --- |

3.34.

| 3.35. | EKES uważa, że propozycje dotyczące narzędzi zarządzania ryzykiem powinny być dobrowolne, a nie obowiązkowe na szczeblu państw członkowskich. Ogólnie EKES jest zdania, że najlepszą ochroną przed zmiennością dochodów są solidne płatności bezpośrednie w ramach pierwszego filaru oraz że nie powinny one być w żaden sposób zmniejszane w celu przeniesienia środków do systemów ubezpieczeń lub funduszy ubezpieczeń wzajemnych. Ponadto EKES proponuje, aby wszelkie finansowanie w zakresie zarządzania ryzykiem było określane z perspektywy danego sektora. |
| --- | --- |

3.35.

| 3.36. | EKES przyjmuje z zadowoleniem wprowadzenie elastyczności, jak również zakres wsparcia określony w ramach instrumentów finansowych. |
| --- | --- |

3.36.

Rezerwa kryzysowa

| 3.37. | EKES dostrzega potrzebę skutecznego i właściwego finansowania stałego kryzysowego funduszu rezerwowego. Proponuje, aby finansowanie rezerwy kryzysowej zapewnić z nowej pozycji wydatków poza budżetem WPR, tak by nie wiązało się z jakimkolwiek ograniczeniem płatności bezpośrednich dla rolników. Na mocy obowiązującego prawodawstwa dotyczącego WPR niewykorzystane środki z rezerwy kryzysowej na 2020 r. muszą zostać zwrócone rolnikom w roku 2021. |
| --- | --- |

3.37.

Wspólna organizacja rynków

| 3.38. | Wnioski ustawodawcze pozostawiają w znacznym stopniu niezmieniony kształt wspólnej organizacji rynków, w tym siatkę bezpieczeństwa w odniesieniu do interwencji publicznych i prywatnego przechowywania oraz środków nadzwyczajnych. Ponadto wspólna organizacja rynków zapewnia normy i zasady handlowe w zakresie współpracy rolników. EKES jest zdania, że Komisja powinna rozważyć dalsze wzmocnienie regulacji rynku w celu uzyskania lepszych dochodów. |
| --- | --- |

3.38.

| 3.39. | EKES jest zdania, że we wnioskach należy ponownie przeanalizować i na bardziej realistycznym poziomie ustalić ceny referencyjne, z uwzględnieniem zmian kosztów produkcji, oraz wartości progowe dla wprowadzenia wsparcia rynkowego, aby w razie potrzeby móc zapewnić autentyczną pomoc odpowiadającą rzeczywistym warunkom. Komisja powinna skoncentrować się na instrumentach zarządzania rynkiem, ograniczając szczególnie wahania cen produktów rolnych, które są głównym źródłem dochodów dla rolników. |
| --- | --- |

3.39.

Środki na płatności

| 3.40. | EKES proponuje, by od dnia 16 października każdego roku poziom zaliczek zwiększyć do 80 % (obecnie 50 %, ale zazwyczaj 70 %) względem płatności bezpośrednich i do 90 % (obecnie 75 %, ale zazwyczaj 85 %) w ramach środków rozwoju obszarów wiejskich. |
| --- | --- |

3.40.

Harmonogram

| 3.41. | Harmonogram porozumienia w sprawie WRF i nowych wniosków dotyczących WPR jest niejasny, zwłaszcza w kontekście kolejnych wyborów do Parlamentu Europejskiego. W propozycji dotyczącej reformy wprowadza się różne nowe elementy, takie jak plan strategiczny, który stanowi podstawę reformy i który nie będzie łatwy do realizacji przez administrację krajową, oraz nową strukturę WPR przewidującą określone wymogi dla rolników (nowe wzmocnione przepisy dotyczące warunkowości, przestrzeganie wskaźników wyznaczonych w planie strategicznym itd.), których przyjęcie i wdrożenie przez samych rolników będzie wymagać pewnego czasu. Komitet zaleca szybkie zawarcie porozumienia w sprawie WRF przed wyborami do Parlamentu Europejskiego w maju 2019 r. i terminowe porozumienie w sprawie przyszłości WPR, tak by rolnicy i sektor rolnictwa mieli pewność i mogli właściwie planować przyszłe działania. Zasadnicze jest zatem, by na okres po 2020 r., przed wejściem w życie nowych uzgodnień, wprowadzić z dużym wyprzedzeniem odpowiedni okres przejściowy na podstawie obecnego systemu wsparcia. |
| --- | --- |

3.41.

Łańcuch dostaw żywności

| 3.42. | EKES ponownie wzywa do opracowania kompleksowej polityki żywnościowej w UE (18). W szczególności EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja podkreśliła ważną rolę WPR w promowaniu zdrowszego odżywiania i udostępnianiu obywatelom UE bogatych w składniki odżywcze produktów spożywczych, takich jak warzywa i owoce. Konkretne propozycje i zalecenia w tej sprawie zostaną przedstawione w opracowywanej obecnie opinii z inicjatywy własnej. EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycje na rzecz wzmocnienia pozycji rolnika w łańcuchu dostaw żywności. Większa przejrzystość cen jest kluczowa na każdym etapie tego łańcucha – od konsumentów aż po producentów surowców. Ponadto należy zapewnić organizacjom producenckim większe wsparcie i zachęty. |
| --- | --- |

3.42.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Eurostat – ludność UE w dniu 1 stycznia 2017 r.

1

(2)  Opinia w sprawie możliwego przekształcenia wspólnej polityki rolnej (Dz.U. C 288 z 31.8.2017, s. 10).

2

możliwego przekształcenia wspólnej polityki rolnej

(3)  Prezentacja, R. Ramon i Sumoy, DG Agri, Dział C.1, przedstawiona grupie analitycznej EKES-u w dniu 25 czerwca 2018 r.

3

(4)  Dz.U. C 354 z 28.12.2010, s. 35.

4

(5)  Dz.U. C 283, 10.8.2018, s. 69, pkt 10.2, 10.3, 10.4.

5

(6)  Dokument roboczy UE nt. porównania wniosków dotyczących WRF na lata 2021–2027 i 2014–2020.

6

(7)  Dz.U. C 283 z 10.8.2018, s. 69, pkt 7.13.

7

(8)  COM(2018) 392 final,artykuł 5 – Cele ogólne, s. 41.

8

(9)  COM(2018) 392 final, załącznik 3 – Przepisy dotyczące warunkowości zgodnie z art. 11.

9

(10)  COM(2018) 392 final, s. 3.

10

(11)  Dz.U. C 283 z 10.8.2018, s. 69, pkt 1.9 i 6.4.

11

(12)  Programy w ramach drugiego filaru WPR: Ocena ex post programów rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007–2013.

12

Ocena

programów rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007–2013

(13)  COM(2018) 392, załącznik I – Wskaźniki oddziaływania, rezultatu i produktu zgodnie z art. 7.

13

(14)  Dz.U. C 288 z 31.8.2017, s. 10 i Dz.U. C 283 z 10.8.2018, s. 69.

14

(15)  COM(2018) 392 final, s. 7.

15

(16)  The Policy Roadmap for the EU Sheep meat Sector – zalecenia z unijnego forum sektora baraniny, pod przewodnictwem Johna Bryana.

16

(17)  Obszary z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami.

17

(18)  Dz.U. C 129/18 z 11.4.2018, s. 18.

18

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/226 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/226

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE) i uchylającego rozporządzenie (UE) nr 1293/2013”

(COM(2018) 385 final – 2018/209 (COD))

(2019/C 62/36)

| Sprawozdawca generalny: | Lutz RIBBE |
| --- | --- |

Sprawozdawca generalny:

Lutz RIBBE

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 14.6.2018 |
| --- | --- |
| | Rada, 2.7.2018 |
| Podstawa prawna | Art. 192 ust. 1 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Decyzja Zgromadzenia Plenarnego | 22.5.2018 |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 5.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 18.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 133/7/2 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 14.6.2018

Rada, 2.7.2018

Podstawa prawna

Art. 192 ust. 1 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Decyzja Zgromadzenia Plenarnego

22.5.2018

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego

Data przyjęcia przez sekcję

5.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

18.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

133/7/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Przyroda i środowisko naturalne w UE znajdują się w stanie prawdziwego kryzysu. Zdaniem Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (EKES-u) program LIFE, na który przeznaczono zbyt mało środków, nie jest właściwą odpowiedzią na obecny kryzys ekologiczny i nie może w tym względzie przynieść istotnych zmian. Zasadniczo przyjmuje on jednak z dużym zadowoleniem kontynuację tego programu. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Oprócz znacznego zwiększenia budżetu programu LIFE konieczna byłaby o wiele większa spójność między wszystkimi nurtami polityki UE. EKES wielokrotnie odnosił się krytycznie do braku spójności, który przynosi szkodę przyrodzie i środowisku naturalnemu, lecz nie zaszły na tym polu żadne zmiany. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | W ostatnich dziesięcioleciach promowane przez Komisję podejście zakładające włączenie tej tematyki do innych kierunków polityki okazało się niewłaściwe z punktu widzenia finansowania ochrony różnorodności biologicznej. Dlatego też EKES podtrzymuje swą propozycję, by program LIFE przekształcić w mechanizm finansowy na rzecz NATURA 2000. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Podejście zakładające włączenie działań na rzecz ochrony klimatu do innych kierunków polityki mogłoby być ewentualnie skuteczne w nowym okresie finansowania, zważywszy że co najmniej 25 % środków UE powinno zostać przeznaczonych na określone cele związane z klimatem. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | W szczególności EKES przyjmuje z zadowoleniem to, że w ramach nowego programu LIFE będzie można finansowo wspierać opracowywanie i wdrażanie oddolnych inicjatyw dotyczących innowacyjnych, zdecentralizowanych i zrównoważonych modeli gospodarczych. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES z zadowoleniem przyjmuje, że nowe rozporządzenie w sprawie programu LIFE jest mniej restrykcyjne i umożliwia m.in. pełne finansowanie projektów. Dodatkowo pozytywnie ocenia możliwość wspierania organizacji ważnych dla dalszego rozwoju i wdrażania polityki ochrony środowiska w Europie. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Kontekst

| 2.1. | Komisja przedstawiła swoją koncepcję średniookresowego programowania finansowego na okres 2021–2027. Wobec wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE, a także ustalenia nowych priorytetów będzie ono istotnie oddziaływać na dotychczasową unijną politykę wsparcia, a szczególnie na określone obszary programowe. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Dotychczasowa struktura wsparcia w wieloletnich ramach finansowych przewidywała mianowicie 58 różnych programów – liczba ta ma zostać ograniczona do 37. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Program LIFE nie został objęty tą zmianą strukturalną, ma pozostać samodzielnym programem, dysponującym własną linią budżetową i wspierać opracowywanie oraz stosowanie innowacyjnych rozwiązań problemów w dziedzinie środowiska i klimatu, jak choćby przejście na czystą energię. Środki własne programu LIFE w następnym budżecie UE będą wynosić 5,45 mld EUR. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | W ubiegłych latach EKES niezmiennie oceniał program LIFE jako cenny składnik europejskiej polityki ochrony przyrody i środowiska i dlatego przyjmuje z zadowoleniem jego kontynuację jako samodzielnego programu w nowym okresie finansowania 2021–2027. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES stwierdza zasadniczo, że przyroda i środowisko naturalne w UE znajdują się w stanie prawdziwego kryzysu. Jest to z jednej strony związane z tym, że zbyt mało środków przeznaczono na program finansowania UE na ochronę przyrody i środowiska naturalnego, a z drugiej – z tym, że różne sektorowe kierunki polityki UE nie są wystarczająco spójne, do czego należy odnieść się krytycznie. EKES wzywa pilnie Komisję i Radę, by zaradziły tym wielokrotnie już przez niego krytykowanym niedociągnięciom. W przeciwnym wypadku program LIFE, z którego finansuje się niewątpliwie bardzo dobre projekty, pozostanie jedynie swego rodzaju usprawiedliwieniem. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES dostrzega poważną sprzeczność między priorytetami politycznymi wyrażonymi w formie deklaracji, strategii, koncepcji i przepisów a odzwierciedleniem tych rzekomych priorytetów politycznych w budżecie. Sprawdza się zasada, że budżet ukazuje prawdę o faktycznych priorytetach politycznych. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES wypowiedział się ostatnio na temat programu LIFE w swojej opinii w sprawie śródokresowej oceny programu LIFE (1) i przedstawił liczne propozycje reorganizacji, które niestety nie zostały uwzględnione w nowym wniosku w sprawie rozporządzenia. Dotyczyły one między innymi zakresu kompetencji i puli środków finansowych przeznaczonych na program LIFE. |
| --- | --- |

3.4.

Pula środków finansowych programu LIFE

| 3.5. | Same środki budżetowe na nowy podprogram „Przejście na czystą energię” sprawiają, że relatywizacji ulega zwiększenie puli środków finansowych w programie LIFE, które na pierwszy rzut oka robi zdecydowanie imponujące wrażenie – z 3,45 mld EUR (w okresie programowania 2014–2020) do 5,45 mld EUR (w całkowitym okresie 2021–2027). Należy również pamiętać, że około 2,6 mld EUR – a zatem połowa środków budżetowych – to zobowiązania, które według obecnego planowania mogą być rozdysponowane dopiero po 2027 r. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Na obszar „Działania w dziedzinie klimatu” przeznacza się w bieżącym okresie programowania 864 mln EUR. W nowym okresie będzie to 1,95 mld EUR, z czego 1 mld EUR przeznaczone jest na nowy podprogram „Przejście na czystą energię”, który jest obecnie promowany w ramach programu „Horyzont 2020”. Faktyczne zwiększenie puli środków na dotychczasowe działania w dziedzinie klimatu, wynoszące ok. 100 mln EUR (na całe 7 lat), jest więc za niskie. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | W obszarze „Ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami” dostępnych jest w obecnym okresie programowania 2,59 mld EUR, z czego 1,15 mld EUR przeznacza się na różnorodność biologiczną. Dla nowego okresu programowania przypada znaczne zwiększenie środków, do 2,15 mld EUR (więcej o niemal 100 %), lecz nawet tę liczbę należy postrzegać w odpowiednim kontekście. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Jak bardzo słusznie zauważa Komisja w motywie 14, „jedną z głównych przyczyn, dla których nie wdrożono w wystarczającym stopniu przepisów Unii w dziedzinie przyrody oraz strategii ochrony różnorodności biologicznej, jest brak odpowiedniego finansowania”. Na niedofinansowanie ochrony różnorodności biologicznej w szczególny sposób zwrócił uwagę Europejski Trybunał Obrachunkowy w swym sprawozdaniu specjalnym dotyczącym sieci Natura 2000 (2). |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Problem ten nie jest nawet bliski rozwiązania dzięki planowanemu zwiększeniu puli środków, a wręcz przeciwnie: EKES obserwuje z dużym zaniepokojeniem skrajne niedofinansowanie szczególnie sieci Natura 2000, decydującej dla europejskiej ochrony bioróżnorodności. To niedofinansowanie będzie się według EKES-u jeszcze potęgować w nowym okresie programowania 2021–2027, gdyż zostanie ograniczona pula środków na program EFRROW, a także na rozwój regionalny. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Komisja proponuje, by zamiast zwiększenia budżetu na program LIFE, które jest zdaniem EKES-u konieczne, zintensyfikowano podejście zakładające włączenie tej tematyki w inne kierunki polityki, co oznacza finansowanie z innych linii budżetowych. EKES odnotowuje, że włączenie tej tematyki w inne kierunki polityki może się sprawdzić, jeżeli odpowiednie środki budżetowe na określone cele będą dostępne w innej części. Odnosi się tu w szczególności do działań na rzecz klimatu, co jest między innymi związane z tym, że Komisja zaproponowała przeznaczyć na nie co najmniej 25 % budżetu UE (3). |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Ponadto w przypadku ochrony różnorodności biologicznej zdecydowaną porażką okazało się podejście zakładające włączenie tej tematyki w inne kierunki polityki, które polega na zapewnieniu finansowania sieci Natura 2000 głównie poprzez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego oraz poprzez 2. filar wspólnej polityki rolnej. Z tego względu EKES zaproponował w swojej opinii w sprawie śródokresowej oceny programu LIFE (4) z dnia 23 lutego 2017 r., by z programu uczynić „[główny instrument] finansowania sieci Natura 2000”. Odsyła w tym kontekście do tej (5) i innych opinii i opowiada się nadal za odpowiednim zwiększeniem budżetu programu LIFE przeznaczonym na ten właśnie cel. Kolejna propozycja realizacji ambitnych celów środowiskowych mogłaby polegać na tym, że w razie nieprzestrzegania zasad ewentualne salda niewykorzystanych w ramach WPR środków zostają przekierowane na działania mające na celu zachowanie różnorodności biologicznej. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Jeżeliby wziąć przeprowadzone w Niemczech obliczenia dotyczące finansowania wdrożenia programu Natura 2000 i przenieść je na UE-28, należałoby liczyć się z potrzebami finansowymi w wysokości do 21 mld EUR rocznie (6). Zatem zwiększenie budżetu programu LIFE w obszarze „Przyroda i różnorodność biologiczna” o 1 mld EUR na okres siedmioletni jest nie więcej niż kroplą w morzu potrzeb. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Ponadto duża część podanych wyżej kosztów związanych z siecią Natura 2000 musi zostać przeznaczona na trwałe utrzymanie i zarządzanie na ponad 27 tys. obszarów Natura 2000. Jednak program LIFE według nowego wniosku oferuje również tylko niewielkie możliwości finansowania nakładów na trwałe utrzymanie na obszarach Natura 2000, w związku z czym zdaniem EKES-u, wbrew wymienionym w motywie 14 potrzebom, nie może odegrać znaczącej roli w przezwyciężaniu kryzysu różnorodności biologicznej w UE. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | W tym aspekcie EKES wyraża niezmierne rozczarowanie, że nie podjęto jego sugestii. Komisja wyjaśnia wprawdzie we wniosku dotyczącym rozporządzenia, że w ocenie skutków rozważano, w jaki sposób program LIFE „mógłby odgrywać większą rolę w realizacji unijnej polityki ochrony przyrody i różnorodności biologicznej. [...] wariant dotyczący dużego funduszu objętego zarządzaniem dzielonym w ramach programu LIFE został uznany za nieefektywny”, lecz nie jest jasne dla EKES-u, w jaki sposób ma zostać rozwiązany problem rażącego niedofinansowania sieci Natura 2000. EKES nigdy zresztą nie domagał się funduszu podlegającego zarządzaniu dzielonemu, gdyż skuteczne zarządzanie takim funduszem byłoby faktycznie trudne. Raczej zalecał, aby zreorganizować w całości program LIFE (jako europejski instrument finansowy na rzecz środowiska), a w rezultacie finansować zobowiązania podjęte przez UE przy wdrażaniu odpowiednich dyrektyw w dziedzinie ochronny środowiska. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | W motywie 18 podaje się ponadto, że LIFE w przyszłości powinien wspierać również projekty, które przyczyniają się do wdrożenia ramowej dyrektywy wodnej (2000/60/WE). Co do zasady EKES przyjmuje to z zadowoleniem, wskazuje jednak także w tym przypadku, że bez dalszego rozszerzenia budżetu doprowadzi to do dodatkowego niedofinansowania innych ważnych części programu. Zastrzeżenie to EKES zgłasza też w odniesieniu do wspomnianego w motywie 19 wsparcia projektów służących wdrażaniu dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej (2008/56/WE). |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | EKES jest zdumiony, że proponowane rozporządzenie w sprawie programu LIFE tylko w jednym miejscu – i to zdawkowo – odnosi się do przyszłościowej koncepcji zielonej infrastruktury. Ponieważ program finansowania TEN-G dla zielonej infrastruktury proponowany w komunikacie Komisji z 6 maja 2013 r. (7) nie znajduje odzwierciedlenia w wieloletnich ramach finansowych na lata 2021–2027, EKES apeluje, by z programu LIFE o znacznie zwiększonym budżecie finansowano również projekty wyraźnie dotyczące zielonej infrastruktury. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Wiele wskazuje obecnie na to, że uzgodnione w UE cele różnorodności biologicznej na 2020 r. nie zostaną osiągnięte. Jeżeli w okresie programowania 2021–2027 dostępnych będzie jeszcze mniej środków, można się obawiać, że nawet do 2030 r. EU nie będzie mogła odnotować znaczącej poprawy. Ta poważna utrata różnorodności biologicznej wymaga, by na program LIFE przeznaczyć dużo środków. EKES zwraca się zatem do Rady i Parlamentu Europejskiego o przedyskutowanie i uwzględnienie przedstawionych przez niego rozważań podczas dalszej debaty na temat średniookresowego programowania finansowego. |
| --- | --- |

3.17.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | Komisja w uzasadnieniu wniosku dotyczącego rozporządzenia niejednokrotnie podkreśla małą skalę wspieranych projektów, co odróżnia program LIFE np. od programu „Horyzont Europa”. Napisano, że program LIFE „przyczyni się do innowacji na małą skalę, pomagając obywatelom w podejmowaniu działań na rzecz klimatu i społeczności”. Właśnie to podejście, polegające na promowaniu oddolnych inicjatyw podejmowanych przez zainteresowane podmioty społeczeństwa obywatelskiego, EKES uważa za niezmiernie ważne i godne dalszego wsparcia. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Musi ono jednak wykraczać ponad to, co przedstawiła Komisja w motywach 8 i 10. Z pewnością należy ocenić pozytywnie projekty promujące „ułatwienie korzystania z dostępnej technologii”. Jednak rola obywateli dalece wykracza poza realizację opracowanych procedur. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Nie tylko bowiem wspomniana we wniosku Europejska Rada ds. Innowacji może, jak pisze Komisja, „zapewnić wsparcie w rozwoju i komercjalizacji nowych przełomowych rozwiązań”. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Mogą to robić m.in. również MŚP, małe i większe grupy inicjatyw organizowane przez obywateli, związki zawodowe, osoby fizyczne i gminy, które już w tej chwili rozwijają (niekiedy bardzo proste) pomysły, praktyki czy innowacyjne, dostosowane technologie, na które jak dotąd nie wpadli lub nie chcieli wpaść ani przedstawiciele polityki i administracji, ani tradycyjnej gospodarki. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Wkład programu LIFE powinien polegać na wspieraniu właśnie na takich zadań, szczególnie że właśnie te nieukształtowane struktury mają duże trudności ze znalezieniem wsparcia na innowacje. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Warto to wyjaśnić na dwóch przykładach, które mogłyby dobrze pasować do nowego podprogramu „Przejście na czystą energię”: |
| --- | --- |

4.6.

| 4.6.1. | Wiadomo, że budowa infrastruktury ładowania pojazdów elektrycznych jest ważnym zadaniem, przed którym stoi również polityka. Inicjatywy obywatelskie zaczynają rozważać na przykład wykorzystywanie bezpośrednio w sposób zdecentralizowany energii elektrycznej wytworzonej w kolektywnie eksploatowanych elektrowniach wiatrowych, aby eksploatować kolektywne stacje ładowania lub aby zasilać prywatne stacje ładowania w domach, na osiedlach mieszkalnych lub w miejscach pracy. To, co w międzyczasie można wielokrotnie obserwować w odniesieniu do słonecznych stacji ładowania (czyli instalacji fotowoltaicznych wyposażonych w porty samochodowe), można by przenieść również na elektrownie wiatrowe. Stworzyłoby to dla podmiotów społeczeństwa obywatelskiego całkowicie nowe możliwości uczestnictwa, istotne zarówno dla rozwoju regionalnego, jak i akceptacji mającej powstać nowej struktury dostaw (8). W ten sposób można by spełnić postulat UE dotyczący „zaangażowania obywateli w przejście na czystą energię”. Takie nowe podejścia koncepcyjne nie są jednak z reguły rozwijane przez tradycyjne podmioty dostarczające energię elektryczną. Wymagają one wsparcia początkowego, szczególnie że niejednokrotnie należy intensywnie przeanalizować warunki prawne i szczegółowe kwestie techniczne. Program LIFE powinien bezwzględnie wspierać takie innowacje, które właśnie nie są jeszcze gotowe do samodzielnego zaistnienia na rynku. |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.6.2. | To samo dotyczy innowacyjnego podejścia opracowanego w podlaskim mieście Łapy, które jednak nie może zostać wdrożone, gdyż nie udało się znaleźć absolutnie żadnych źródeł wsparcia na konieczne pogłębione badania. Miasto boryka się, podobnie jak wiele innych gmin w państwach Europy Środkowo-Wschodniej, z wysokim poziomem emisji, będących skutkiem spalania węgla w komunalnych systemach ciepłowniczych. Obliczenia wykazały, że zastąpienie węgla odnawialnymi źródłami energii (np. biomasą) lub bardziej niskoemisyjnymi źródłami energii, takimi jak gaz, doprowadziłoby do podniesienia cen detalicznych, co jest nie do przeforsowania w społeczeństwie. Jest bardzo prawdopodobne, że podejście zakładające budowę i eksploatację komunalnej elektrowni wiatrowej, w celu przekształcenia uzyskanego prądu w ciepło za pomocą pomp ciepła, doprowadziłoby do obniżki cen ciepła. Jednak gminie brakuje środków na konieczne badania techniczne i prawne, które są pilnie potrzebne w celu wdrożenia takiego projektu modelowego, i jak dotąd nie ma też żadnego wsparcia z innych źródeł. |
| --- | --- |

4.6.2.

| 4.7. | Dlatego EKES z zadowoleniem przyjmuje informację, że wraz z podprogramem „Przejście na czystą energię” zostanie utworzony nowy priorytet w obszarze „działań na rzecz klimatu”, który dysponując kwotą 1 mld EUR w okresie 2012–2027, powinien objąć niemal 20 % łącznego budżetu wynoszącego 5,45 mld EUR. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | EKES uważa za konieczne, aby wybrać jak najprostsze procedury składania wniosków i realizacji. Z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja stale dokłada starań, aby jeszcze bardziej ograniczać obciążenie biurokratyczne związane ze składaniem wniosków dotyczących projektów i z ich realizacją. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Nowe rozporządzenie w sprawie programu LIFE proponuje znacznie mniejsze ograniczenia od obecnie obowiązującego programu i zapewnia Komisji o wiele większą elastyczność przy wyborze i finansowaniu projektów. Zdaniem EKES-u będzie to prowadzić do znacznie skuteczniejszego zastosowania środków. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Dobre i innowacyjne projekty nie powinny przepadać tylko dlatego, że wnioskodawcy niekoniecznie dysponują wystarczającymi możliwościami współfinansowania. EKES odnotowuje z zadowoleniem, że nowe rozporządzenie LIFE nie zawiera żadnego dodatkowego artykułu, który wykluczałby pełne finansowanie projektów (zob. art. 20 dawnego rozporządzenia). |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | EKES z zadowoleniem przyjmuje ponadto fakt, że program LIFE jest nadal stale rozwijany i że obecnie podkreśla się funkcję katalizatora, jaką powinien pełnić program LIFE lub wspierane przez niego projekty. Niejasne jest jednak dla EKES-u, jak ta funkcja katalizatora konkretnie powinna powstać. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | EKES może sobie łatwo wyobrazić, że Komisja wybierze pewną część wspieranych projektów, które wydawały się szczególnie innowacyjne, i w ramach małego projektu dodatkowego poprosi beneficjentów o dokładniejsze opisanie okoliczności, które przesądziły o powodzeniu lub niepowodzeniu projektu. Wiele innowacyjnych pomysłów (zob. pkt 3.8) ponosi dziś porażkę np. ze względu na obciążenia biurokratyczne lub brak ram prawnych albo ich utrudniający charakter. Aby decydenci polityczni mogli uczyć się i wyciągać wnioski z projektów wspieranych w programie LIFE, ważne jest dokładne poznanie czynników decydujących o sukcesie lub porażce. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | W motywie 17 stwierdzono, że społeczeństwo dużą wagę przywiązuje do problemu zanieczyszczenia powietrza i oczekuje „od władz podjęcia działań”. To prawda, a program LIFE może również w tym przypadku odegrać w przyszłości istotną rolę, w ten sposób, że wynikające z projektów wskazówki będą mogły zostać wprowadzone do praktycznej polityki. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Programowi LIFE nie można i nie wolno jednak przypisywać funkcji naprawiającej bezczynność organów władzy. Utrzymywanie czystości powietrza w Europie można istotnie poprawić już teraz, gdyby na przykład: a) przestrzegać już określonych wartości dopuszczalnych, b) konsekwentnie realizować obiecaną internalizację kosztów zewnętrznych oraz c) zlikwidować szkodliwe dla środowiska subwencje – zgodnie z obietnicą sprzed lat. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | W motywie 27 słusznie zatem poruszono również aspekty stosowania prawa, w tym procedury nadzoru i wydawania zezwoleń, jakość kontroli środowiskowej i mechanizm egzekwowania prawa. Ponadto z uwagi na ich wkład w realizację tych celów, Europejska Sieć Wdrażania i Egzekwowania Prawa Ochrony Środowiska (IMPEL), Europejska Sieć Prokuratorów ds. Ochrony Środowiska (ENPE) oraz europejskie forum sędziów w sprawach ochrony środowiska (EUFJE), zgodnie z art. 12 wniosku powinny „otrzymywać dotacje bez zaproszenia do składania wniosków”, czyli otrzymywać wsparcie instytucjonalne. EKES przyjmuje z zadowoleniem takie wsparcie i podkreśla, że trzeba również umożliwić stosunkowo niebiurokratyczne wspieranie innych znaczących podmiotów społecznych, które mogą propagować politykę ochrony środowiska UE, tak jak przewiduje to art. 10 ust. 5 wniosku. |
| --- | --- |

4.15.

Bruksela, dnia 18 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 173 z 31.5.2017, s. 7.

1

(2)  Europejski Trybunał Obrachunkowy (2017 r.), sprawozdanie specjalne nr 1/2017. „Należy dołożyć starań, by wdrożyć sieć Natura 2000 z pełnym wykorzystaniem jej potencjału”.

2

(3)  Zdaniem EKES-u, który domagał się 40 %, część ta jest nadal zbyt mała. (Opinia EKES-u „Europejski pakt finansowo-klimatyczny”, zob. s. 8 niniejszego Dziennika Urzędowego).

3

(4)  Dz.U. C 173 z 31.5.2017, s. 7.

4

(5)  Zob. opinia EKES-u NAT/681 „Polityka UE w zakresie ochrony różnorodności biologicznej” (Dz.U. C 487 z 28.12.2016, s. 14).

5

(6)  Zob. opinia EKES-u (Dz.U. C 129 z 11.4.2018, s. 90).

6

(7)  COM(2013) 249 final.

7

(8)  Opinia EKES-u „Skutki nowej bezemisyjnej, zdecentralizowanej i cyfrowej struktury dostaw energii na zatrudnienie i gospodarki regionalne” (Dz.U. C 367 z 10.10.2018, s. 1).

8

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/231 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/231

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję nr 1313/2013/UE w sprawie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności”

(COM(2017) 772 final – 2017/0309 (COD))

(2019/C 62/37)

| Sprawozdawca | Dimitris DIMITRIADIS |
| --- | --- |

Sprawozdawca

Dimitris DIMITRIADIS

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 18.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 196 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Decyzja Prezydium | 26.6.2018 |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 5.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 18.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 205/2/1 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 18.6.2018

Podstawa prawna

Art. 196 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Decyzja Prezydium

26.6.2018

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego

Data przyjęcia przez sekcję

5.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

18.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

205/2/1

1.   Wnioski i zalecenia

Wnioski

| 1.1. | Mając na uwadze nieustannie zmieniające się nowe warunki, wynikające ze zjawisk związanych ze zmianą klimatu i wywierające znaczny wpływ na życie i działalność człowieka, EKES wzywa organy europejskie do wspólnego wprowadzenia nowych działań i strategii politycznych. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Aby stawić czoła tym zjawiskom, konieczne są wzmożona czujność i solidarne opracowywanie nie tylko planów, ale również konkretnych rozwiązań. To właśnie w te działania wpisuje się wniosek dotyczący rewizji Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności rescEU, który po raz pierwszy obejmie zdolność do zwalczania pożarów lasów z powietrza, jak również akcje poszukiwawczo-ratownicze na obszarach miejskich, szpitale polowe i zespoły ratownictwa medycznego. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES uważa, że ważne jest, aby propozycja, poza czterema opisanymi zdolnościami, przewidywała również, że Komisja będzie mogła, poprzez przekazanie uprawnień, określić dodatkowe zdolności, które powinno posiadać rescEU, dzięki czemu zagwarantowana zostanie niezbędna elastyczność. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES uważa, że poprzez wniosek Komisja uwzględnia pojęcie solidarności europejskiej, jednak w żadnych wypadku państwa członkowskie nie są zwolnione z odpowiedzialności i roli, jaką mają one odgrywać. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Dzięki Unijnemu Mechanizmowi Ochrony Ludności cała Unia Europejska, a w szczególności każde państwo członkowskie, będą wspólnie korzystać ze zdolności mechanizmu dysponującego własnymi środkami, a także środkami, w które wniosą swój wkład państwa UE. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES uważa, że przedstawiając omawiany wniosek, Komisja nie tylko zrozumiała, że konieczne jest dostarczanie informacji w sposób uporządkowany, ale również że wiedza musi być przekazywana zainteresowanym podmiotom w ustrukturyzowanej formie, aby mogły ją wykorzystać. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Edukowanie ludności i przygotowywanie jej do radzenia sobie z klęskami żywiołowymi musi stanowić podstawę wspólnej ochrony ludności, prowadzonej we współpracy zarówno z państwami członkowskimi, jak i państwami trzecimi biorącymi udział we wspólnych działaniach, a także w aktywnej współpracy z władzami regionalnymi i lokalnymi. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Mimo że ochrona ludności jest sprawą wszystkich razem, a także każdego z osobna, to indywidualna odpowiedzialność nie jest jedynym czynnikiem umożliwiającym efektywniejsze podejmowanie wyzwań: wspólne wysiłki i wspólna świadomość odgrywają większą rolę w tej kwestii. W takiej sytuacji konieczne jest, aby społeczeństwo obywatelskie, organizacje pozarządowe, wolontariusze i niezależne podmioty zmobilizowały się i uczestniczyły zarówno w opracowywaniu, jak i realizacji planów reagowania w stanach zagrożenia w przypadku klęsk żywiołowych. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Poprzez zbiorowe działania sektor przedsiębiorstw i osoby w nim pracujące mogą pomóc społeczeństwu dostosować się do szkodliwych skutków zmiany klimatu, a nawet im przeciwdziałać, oraz maksymalnie łagodzić skutki klęsk żywiołowych lub przyczyny katastrof powodowanych przez człowieka, na przykład w odniesieniu do kwestii emisji gazów i pyłów. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Innowacyjne technologie współczesnego świata i narzędzia cyfrowe (internet rzeczy) muszą zostać udostępnione służbom zarządzającym cyklem działań w zakresie ochrony ludności na każdym z jego etapów. Bez względu na to, czy te narzędzia są rozwijane na etapie zapobiegania, czy w celu kontroli, zarządzania lub informowania o zdolnościach istniejących na danym terenie, mogą one zapobiegać zagrożeniom, pod warunkiem że są odpowiednio wykorzystywane. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES uważa, że zaproponowany przez Komisję mechanizm rescEU jest w stanie:






  a) | skierować do obywateli europejskich mocne przesłanie solidarności europejskiej w chwili, w której UE szczególnie jej potrzebuje; |
| --- | --- | --- |

1.11.

a)

skierować do obywateli europejskich mocne przesłanie solidarności europejskiej w chwili, w której UE szczególnie jej potrzebuje;

| b) | przyspieszyć współpracę w zakresie państw przystępujących do Unii oraz pojawienie się odpowiedniej mentalności solidarności, która powinna panować w państwach członkowskich; |
| --- | --- |

b)

przyspieszyć współpracę w zakresie państw przystępujących do Unii oraz pojawienie się odpowiedniej mentalności solidarności, która powinna panować w państwach członkowskich;

| c) | sprawić, że kraje współpracujące w instytucjach europejskich zainwestują w ważne i wrażliwe dziedziny, jednocześnie uświadamiając tym krajom konkretne znaczenie, jakie ma związek państw taki jak UE, wykraczające poza najczęściej omawiane tematy; |
| --- | --- |

c)

sprawić, że kraje współpracujące w instytucjach europejskich zainwestują w ważne i wrażliwe dziedziny, jednocześnie uświadamiając tym krajom konkretne znaczenie, jakie ma związek państw taki jak UE, wykraczające poza najczęściej omawiane tematy;

| d) | wzmocnić współpracę regionalną poprzez umowy dwustronne i przyczynić się do złagodzenia napięć w obszarach wrażliwych na płaszczyźnie politycznej, jak pokazuje wiele przykładów z przeszłości dotyczących wspólnej walki z wielkimi klęskami żywiołowymi. |
| --- | --- |

d)

wzmocnić współpracę regionalną poprzez umowy dwustronne i przyczynić się do złagodzenia napięć w obszarach wrażliwych na płaszczyźnie politycznej, jak pokazuje wiele przykładów z przeszłości dotyczących wspólnej walki z wielkimi klęskami żywiołowymi.

| 1.12. | EKES zauważa, że poza zaprezentowanymi przez Komisję uwagami dotyczącymi zasięgu zjawisk naturalnych i klęsk żywiołowych w 2017 r., sezon letni bieżącego roku pokazuje, że konieczny jest przegląd i uzupełnienie ram regulujących obecnie Unijny Mechanizm Ochrony Ludności. Związane ze zmianami klimatycznymi niezwykle intensywne pożary, fale upałów czy powodzie na terenie Europy, nawet w regionach, które były dotąd niezagrożone tego rodzaju klęskami żywiołowymi, jak również bardzo intensywne trzęsienia ziemi o wysokim stopniu powtarzalności, które w nieprzewidywalny sposób powodują masowe zniszczenia i straty, pokazują, że niezbędne jest wdrożenie inicjatyw podobnych do proponowanego przez Komisję mechanizmu rescEU. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | EKES wyraża przekonanie, że w nadchodzących latach kwestie ochrony ludności będą musiały być poruszane w sposób coraz bardziej globalny i obejmować aktywną politykę we wszystkich obszarach działalności człowieka. EKES stwierdza, że w zakresie ochrony ludności konieczne jest natychmiastowe przyjęcie w UE szerszych ram politycznych i regulacyjnych. |
| --- | --- |

1.13.

Zalecenia

| 1.14. | Analizując problemy i zobowiązania, które według Komisji wynikają z obowiązującego ustawodawstwa europejskiego, mającego podstawę w prawie pierwotnym, Komitet uważa, że należy podjąć wszelkie możliwe wysiłki, aby państwa członkowskie przyjęły wspólny pogląd w kwestii ochrony ludności, w szczególności w zakresie prewencji, reagowania i naprawiania szkód. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Opracowanie krajowych analiz oceny ryzyka i planów zapobiegania i reagowania na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym, które jest dobrowolne, lecz wiąże się z finansowaniem, powinno stanowić element zachęcający państwa członkowskie Unii do maksymalnego zwiększenia korzyści, jakie niesie ze sobą rescEU. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Komisja, we współpracy z państwami członkowskimi, powinna opracować główne zasady i wytyczne dotyczące takiej zmiany ustawodawstw krajowych, jaka wprowadziłaby nowoczesne, wspólne i kompatybilne europejskie ramy prawne, regulujące kwestie takie jak na przykład wczesne ostrzeganie, wolontariat i jego zinstytucjonalizowany udział na wszystkich poziomach cyklu działania w zakresie ochrony ludności lub obowiązek przekazywania pewnego procentu budżetu na działania z zakresu zapobiegania. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | EKES uważa, że stworzenie wspólnych procedur administracyjnych w państwach członkowskich spowodowałoby powstanie „wspólnego języka”, który maksymalnie zwiększyłby korzyści, jakie niesie ze sobą mechanizm rescEU i zapewnił pożądaną elastyczność i wydajność w celu pełnego korzystania z niego, w szczególności w przypadku działań w sytuacjach kryzysowych. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | EKES uważa, że należy wykorzystać zasoby takie jak europejskie ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT) w celu zapewnienia wspólnego działania państw członkowskich na poziomie transgranicznym w zakresie ochrony ludności. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | EKES wyraża przekonanie, że należy wdrożyć inicjatywę zachęcającą innowacyjne przedsiębiorstwa oraz przedsiębiorstwa dopiero zaczynające swoją działalność do doskonalenia, rozwijania i/lub tworzenia nowych narzędzi zaawansowanych technologii w dziedzinie zapobiegania i reagowania, takich jak między innymi systemy przewidywania, ostrzegania lub interweniowania. |
| --- | --- |

1.19.

| 1.20. | Pożary lasów są jednym z przykładów ilustrujących konieczność opracowania podobnych systemów wykorzystujących jednocześnie potencjał europejskiego przemysłu w dziedzinach aeronautyki, informatyki, motoryzacji, systemów przeciwpożarowych itp. |
| --- | --- |

1.20.

| 1.21. | EKES wyraża przekonanie, że Komisja powinna aktywnie włączyć do swoich działań społeczność naukowo-badawczą w celu omówienia kroków, które należy podjąć na różnych etapach cyklu ochrony ludności. |
| --- | --- |

1.21.

| 1.22. | Aby umożliwić wymianę dobrych praktyk i informacji dotyczących nowych możliwości oferowanych przez technologię lub innych kwestii, stosowne byłoby podjęcie inicjatywy utworzenia corocznego forum europejskiego, które mogłoby odbywać się pod egidą EKES-u i w którym uczestniczyliby członkowie społeczności naukowej i decydenci odpowiedzialni za kwestie ochrony ludności. |
| --- | --- |

1.22.

| 1.23. | Konieczne jest, aby Komisja zaleciła wdrożenie w państwach członkowskich szeregu dobrych praktyk, w szczególności w zakresie zapobiegania i naprawiania szkód, z myślą o wprowadzeniu modeli zapewniających stabilność i zrównoważenie. |
| --- | --- |

1.23.

| 1.24. | EKES uważa wolontariat, a w konsekwencji społeczeństwo obywatelskie, za jedną z głównych dźwigni uruchamiających mechanizmy ochrony ludności. Uważa również, że niezbędne jest ich wspieranie na poziomie europejskim za pomocą zasobów i sprzętu oraz ich instytucjonalne włączenie do nowego mechanizmu rescUE. |
| --- | --- |

1.24.

| 1.25. | Kwestia, która z pewnością będzie musiała zostać omówiona w instytucjach UE w celu stworzenia jednolitych ram zarządzania mechanizmem, dotyczy włączenia chętnych pracowników do zespołów wolontariuszy, przy jednoczesnym zastosowaniu odpowiednich przepisów gwarantujących im podstawowe prawa, jak na przykład ubezpieczenie i prawo do urlopu, którego nie można odmówić, aby nie uczęszczali do pracy, przynajmniej w czasie, gdy uczestniczą w działaniach ochrony ludności na danym terenie. |
| --- | --- |

1.25.

| 1.26. | Pożyteczne byłoby również stworzenie wspólnego europejskiego systemu certyfikacji dla zespołów wolontariuszy i wdrażanych środków, który byłby uzupełniany szkoleniami na poziomie lokalnym, regionalnym, krajowym i/lub europejskim. |
| --- | --- |

1.26.

| 1.27. | EKES przypomina Komisji, że należałoby zapewnić europejskim funduszom strukturalnym i inwestycyjnym elastyczność w zakresie finansowania prac mających na celu usunięcie szkód i odbudowę w przypadku klęsk żywiołowych, podkreślając, że tym wysiłkom muszą towarzyszyć badania umożliwiające wzmocnienie zrównoważonego rozwoju, jak również pomoc w życiu codziennym ludności zamieszkującej regiony dotknięte klęskami żywiołowymi, w szczególności obszary wiejskie, aby zapobiec ich wyludnieniu. |
| --- | --- |

1.27.

| 1.28. | Byłoby przydatne, gdyby „zdolności”, które mogłyby zostać kupione lub wypożyczone, jak przewidziano w ramach nowego mechanizmu rescEU, mogły łączyć, w stosownych przypadkach, kilka możliwości zastosowania tak, aby w możliwie największym stopniu uzyskać zwrot nakładów inwestycyjnych. Na przykład środki lotnicze mogłyby być wykorzystywane jednocześnie do gaszenia pożarów lasów, przeprowadzania akcji poszukiwawczo-ratowniczych, kontrolowania granic w przypadku katastrof transgranicznych oraz, oczywiście, prowadzenia działań zapobiegawczych. |
| --- | --- |

1.28.

| 1.29. | Planowanie możliwości mieszanego zastosowania zdolności, obejmujących zarówno bezpieczeństwo (safety), jak i ochronę (security), być może stanowi sposób nie tylko na oszczędne gospodarowanie zasobami, ale również na wzmocnienie zintegrowanych działań interwencyjnych prowadzonych przez Unię, a także na przyczynienie się do komplementarności działań. |
| --- | --- |

1.29.

| 1.30. | Rozmieszczenie zdolności, które mają zostać wprowadzone w ramach rescEU, musi stanowić przedmiot odrębnych badań, uwzględniających nie tylko czynniki geograficzne, geologiczne i finansowe, ale również, i przede wszystkim, w zależności od ponoszonego ryzyka, możliwości bezpośredniej reakcji i zabezpieczenia regionów Unii w przypadku wszelkiego rodzaju zagrożeń. |
| --- | --- |

1.30.

| 1.31. | EKES proponuje, aby w ogólny sposób, i przynajmniej w przypadku, gdy mechanizm europejski został uruchomiony i funkcjonuje, właściwy kraj członkowski lub region sporządzał dokumentację, której model mógłby zostać opracowany przez Komisję, na temat klęski żywiołowej w celu „budowania” wiedzy i ulepszania przyszłych działań, tak aby stworzyć bazę danych obejmującą całą Europę. Podobnie sugeruje się ustanowienie wskaźników służących do pomiaru czasu reakcji rescEU i jej konkretnego wpływu. |
| --- | --- |

1.31.

| 1.32. | EKES pozytywnie ocenia założenie, by wprowadzenie przepisów dotyczących planowania na potrzeby oceny zagrożeń i zarządzania nimi stanowiło warunek wstępny w ramach polityki spójności i Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Komitet zauważa jednak, że takie działanie powinno zostać poprzedzone szeroką kampanią informacyjną, aby nie zakłócić procesu produkcyjnego. |
| --- | --- |

1.32.

| 1.33. | EKES uważa, że konieczne jest zwiększenie udziału państw członkowskich w europejskiej puli rezerw zdolności ochrony ludności. Niemniej jednak środki przygotowawcze, jakie opracują państwa członkowskie w tym celu, powinny obejmować również inwestycje w dodatkowy sprzęt, tak aby z jednej strony nie osłabiać ich możliwości, zaś z drugiej strony by wzmocnić zdolność operacyjną całej Unii. |
| --- | --- |

1.33.

| 1.34. | EKES uważa, że należy przypomnieć, iż na etapie usuwania szkód po wszelkiego rodzaju katastrofach należy zwrócić szczególną uwagę na sektor małych i średnich przedsiębiorstw, ponieważ jest on główną siłą napędową codziennego życia gospodarczego i społecznego. |
| --- | --- |

1.34.

2.   Uwagi ogólne (kontekst)

| 2.1. | Unijny Mechanizm Ochrony Ludności stanowi ramy współpracy i pomocy w przypadku poważnych sytuacji kryzysowych w UE i poza nią. Ramy prawne zostały określone decyzją Rady 2001/792/WE, Euratom ustanawiającą mechanizm wspólnotowy ułatwiający wzmocnioną współpracę w interwencjach wspierających ochronę ludności. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | W kolejnych latach pierwotna decyzja została kolejno zmieniona decyzją Rady 2007/779/WE, Euratom ustanawiającą wspólnotowy mechanizm ochrony ludności (przekształcenie) oraz decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1313/2013/ΕU w sprawie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Obecnie w mechanizmie uczestniczy 28 państw członkowskich Unii Europejskiej, państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) – Islandia i Norwegia – oraz Czarnogóra, Serbia, była jugosłowiańska republika Macedonii i Turcja. EKES jest zdania, że szczególnie użyteczne byłoby, gdyby w mechanizmie uczestniczyły w także inne kraje, aby zwiększyć jego elastyczność i szybkość interwencji, ale także właściwe wykorzystanie jego zasobów. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | W dniu 23 listopada 2017 r. Komisja Europejska opublikowała projekt ustawodawczy (wraz z komunikatem) mający zmienić ramy prawne Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności. W oparciu o wiedzę zdobytą na podstawie zgromadzonego doświadczenia proponowany tekst przewiduje następujące cele:






  a) | ustanowienie specjalnej rezerwy zdolności UE w zakresie ochrony ludności (środki); |
| --- | --- | --- |

2.4.

a)

ustanowienie specjalnej rezerwy zdolności UE w zakresie ochrony ludności (środki);

| b) | szybsze wdrażanie pomocy i ograniczenie biurokracji; |
| --- | --- |

b)

szybsze wdrażanie pomocy i ograniczenie biurokracji;

| c) | wdrożenie dodatkowych środków w dziedzinie zapobiegania i gotowości. |
| --- | --- |

c)

wdrożenie dodatkowych środków w dziedzinie zapobiegania i gotowości.

| 2.5. | Głównym środkiem finansowania był do tej pory Fundusz Solidarności Unii Europejskiej (FSUE), który ustanowiono w 2002 r. (rozporządzenie (WE) nr 2012/2002). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | EKES przyjął w przeszłości szereg opinii w sprawach dotyczących ochrony ludności, klęsk żywiołowych i funduszu solidarności: zob. NAT/314/2006 (1), ΝΑΤ/375/2008 (2), ΝΑΤ/438/2009 (3), ECO/355/2013 (4) oraz ECO/426/2017 (5). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Obecne funkcjonowanie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności jest zasadniczo wspierane przez: Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego (ERCC) w Brukseli, wspólny system łączności i informacji w sytuacjach nadzwyczajnych (CECIS), zespoły interwencyjne, zespoły ds. ochrony ludności i zespoły wsparcia technicznego, wraz z dostępnymi zasobami, a także program szkoleń i system wymiany ekspertów. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Mechanizm w swojej obecnej formie

| 3.1. | Wraz z wejściem w życie traktatu lizbońskiego określone zostały nowe dziedziny, w których Unia Europejska może interweniować. Nowe kompetencje w dziedzinie ochrony ludności mają głównie charakter uzupełniający. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Traktat lizboński ma na celu m.in. poprawę zdolności UE do radzenia sobie z klęskami żywiołowymi lub katastrofami spowodowanymi przez człowieka. Art. 196 TFUE w istocie umożliwia UE podejmowanie środków mających na celu zapobieganie zagrożeniom, przygotowanie personelu ochrony ludności, reagowanie na klęski żywiołowe lub katastrofy spowodowane przez człowieka, wspieranie współpracy operacyjnej między krajowymi służbami ochrony ludności oraz wspieranie spójności działań podejmowanych na szczeblu międzynarodowym. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Ponadto te przepisy dotyczące ochrony ludności są związane z imperatywem solidarności, o którym mowa w art. 222 Traktatu, który pozwala UE na udzielanie pomocy państwu członkowskiemu w przypadku, gdy ucierpiało ono w wyniku ataku terrorystycznego, w wyniku klęski żywiołowej lub katastrofy spowodowanej przez człowieka. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Obecnie przyjmuje się, że zmiana klimatu powoduje nasilenie ekstremalnych zjawisk pogodowych, w tym również w Europie. EKES zgadza się z Komisją i Parlamentem Europejskim, że lata 2017 i 2018 były niezwykle trudne pod względem klęsk żywiołowych na kontynencie europejskim – spowodowały liczne ofiary śmiertelne, a także zniszczenia rozległych obszarów leśnych, ruchomości i infrastruktury. Sytuacja ta miała szczególnie negatywny wpływ na rolnictwo, leśnictwo oraz działalność handlową i przemysłową. Odnotowano także inne niepokojące zjawiska, takie jak rozprzestrzenianie się pożarów lasów w północnych rejonach, które były wcześniej uznawane za bezpieczne, przynajmniej w odniesieniu do tego zagrożenia. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES uważa, że w nowych okolicznościach obecny europejski mechanizm ochrony ludności nie funkcjonuje poprawnie, ponieważ jest niewystarczający, powolny i nieskuteczny, zwłaszcza w przypadku klęsk żywiołowych nawiedzających jednocześnie różne regiony. Inną poważną przeszkodą są szczególnie ograniczone zasoby, którymi mechanizm dysponuje, pokrywające jedynie koszty transportu, z wyłączeniem wszystkich wydatków operacyjnych i innych, które często są znacznie wyższe. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Jednocześnie zaś obecnie staje się widoczne, że poszczególne państwa członkowskie nie są w stanie poradzić sobie same z poważnymi klęskami, biorąc pod uwagę, że koszt, który będą musiały ponieść w przypadku konieczności nabycia lub najmu całego sprzętu wykorzystywanego do walki z klęskami będzie zbyt wysoki i że w konsekwencji będą one musiały liczyć na pomoc na szczeblu europejskim. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Na przykład koszt nabycia nowoczesnego i wydajnego samolotu gaśniczego typu Canadair (powszechnie stosowanego przez państwa członkowskie) szacuje się na ok. 30 mln EUR, przy czym produkcja tych samolotów została wstrzymana; nawet jeśli składane są nowe zamówienia, producent jest w stanie dostarczyć tylko jeden lub dwa nowe samoloty rocznie. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Jednocześnie pomimo obecnej możliwości uruchomienia mechanizmu w celu znalezienia środków w sytuacji, gdy państwo członkowskie jest zagrożone poważną klęską żywiołową, najczęściej okazuje się niemożliwe udzielenie jakiejkolwiek pomocy ze strony innych państw członkowskich albo ze względu na widoczny brak zasobów, albo z uwagi na fakt, że sytuacja w tych kilku państwach, które dysponują zasobami, uniemożliwia im podjęcie jakiejkolwiek działalności operacyjnej w innym państwie członkowskim. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | W wielu przypadkach obecne zdolności mechanizmu ochrony ludności sprawiają, że art. 222 Traktatu z Lizbony jest nieskuteczny, ponieważ zasoby są ograniczone, natychmiastowe reagowanie i szybka interwencja są utrudnione ze względu na biurokrację, a wszelkie wzajemne połączenia na poziomie wymiany wiedzy i najlepszych praktyk pozostają w sferze teorii. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Uwagi ogólne dotyczące wniosku Komisji

| 4.1. | EKES ponownie podkreśla potrzebę poprawy, zmiany i przekształcenia Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności w zintegrowany system europejski, który skupia się na zarządzaniu klęskami żywiołowymi i ma na celu wdrożenie całego cyklu ochrony ludności, który zaczyna się od zapobiegania, a kończy na odbudowie. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Proponując wzmocnienie unijnego systemu zarządzania klęskami żywiołowymi (rescEU), Unia Europejska i państwa członkowskie mogą nie tylko ujawnić swoją ludzką twarz zarówno w teorii, jak i w praktyce, ale również okazać, w czasach kiedy konieczny jest powrót do europejskich korzeni, jedność i solidarność, będące kluczowymi pojęciami zarówno traktatów założycielskich, jak i istniejących porozumień. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Należy podkreślić, że w praktyce, aż do chwili obecnej, nie było żadnych poważnych zachęt do zgłaszania istotnych propozycji i tworzenia silnych sojuszy w celu reagowania na klęski żywiołowe, natomiast podejmowane spontaniczne działania często okazywały się zbędne i nieskuteczne. Coraz bardziej nagląca staje się potrzeba zwiększenia częstotliwości ćwiczeń z udziałem krajów narażonych na wspólne zagrożenia i mających te same granice, przewidujących angażowanie i szkolenie wolontariuszy, jak również zapewniania zachęt dla ludności w celu zwiększania liczby wolontariuszy, takich jak (częściowe) zwolnienie z odbywania służby wojskowej. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES zgadza się ze wzmocnieniem mechanizmów zapobiegania klęskom żywiołowym i gotowości na wypadek ich wystąpienia w powiązaniu ze zwiększeniem odporności infrastruktury i ekosystemów. Oprócz ochrony, z jakiej korzysta społeczeństwo, zmniejszenia się liczby ofiar śmiertelnych i bezpośrednich korzyści ekonomicznych, które pojawią się w związku ze zmniejszeniem potrzeb w zakresie reagowania, zapewni to zwiększoną ochronę działań związanych z produkcją rolną, jako że ograniczone zostanie ryzyko klęsk żywiołowych związanych z pożarami lub powodziami, które mają duży wpływ na sektor pierwotny. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Uznając obecną zmienność i wzrost zagrożeń związanych z czynnikami zarówno naturalnymi, jak powodzie, pożary lub trzęsienia ziemi, jak i antropogenicznymi, np. wypadki technologiczne czy ataki terrorystyczne, Komisja w pełni potwierdza formę, jaką przybierają obecnie te zagrożenia oraz działanie mnożnikowe, które zgodnie przypisywane jest zmianie klimatu. Koncepcja odporności wprowadzona w odniesieniu do zarządzania ryzykiem wystąpienia klęski odzwierciedla sposób, w jaki należy prowadzić wszelką działalność gospodarczą, w szczególności w dziedzinie infrastruktury. Aby ocenić i wzmocnić jej odporność, należy zastosować najnowocześniejsze narzędzia cyfrowe i innowacyjne technologie. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Po raz pierwszy opracowana została koncepcja mająca na celu wzmocnienie potencjału w zakresie zapobiegania klęskom żywiołowym, gotowości na wypadek ich wystąpienia, reagowania na nie i usuwania ich skutków, która podkreśla główne filary stanowiące podstawę realizacji celu, jakim jest zrównoważony rozwój. EKES zgadza się z przedstawionym obrazem całego cyklu ochrony ludności, gdyż podkreśla to potrzebę czujności w dziedzinie socjalnej, gospodarczej i środowiskowej. Takie globalne podejście gwarantuje, że wszystkie odpowiedzialne podmioty będą uczestniczyć w całym cyklu, jak również w rozpowszechnianiu i przekazywaniu wiedzy i dobrych praktyk. Aby te działania zakończyły się sukcesem, konieczne będzie zastosowanie programów i ćwiczeń lub szkoleń prowadzonych wspólnie przez grupy państw posiadających cechy wspólne pod względem narażenia na ryzyko. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Mechanizm wpisuje się w ramy agendy ONZ na 2020 r. i globalną strategię zarządzania ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi, określoną w ramach z Sendai dotyczących ograniczania ryzyka klęsk żywiołowych, a dokładniej w ich pierwszy priorytet, jakim jest „zrozumienie ryzyka klęsk”. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | EKES zgadza się również co do zasady z tworzeniem sieci wiedzy i szkoleń w sposób opisany przez Komisję. Zwraca jednak uwagę na potrzebę zaangażowania społeczności naukowej na poziomie instytucjonalnym oraz zlecania jej badań i analiz dotyczących opisu i oceny potencjalnego ryzyka, zagrożeń z nim związanych i narażenia społeczności na te czynniki. Niezbędna jest współpraca inicjatyw prywatnych, przedsiębiorstw, jak również społeczeństwa obywatelskiego, z uwagi na ich wiedzę i doświadczenie, ale również ze względu na fakt, że w przypadku klęski można łatwiej i szybciej uruchomić struktury wspólnotowe na poziomie lokalnym. Ponadto sprawą wysoce priorytetową jest informowanie i szkolenie obywateli w zakresie różnych zagrożeń, którym muszą stawić czoła. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Komitet wspiera rozwój wyspecjalizowanych zdolności zaproponowanych przez Komisję w ramach rescEU, takich jak: rezerwa samolotów do gaszenia pożarów lasów z powietrza, sprzęt pompujący o dużej wydajności, miejskie zespoły poszukiwawczo-ratownicze oraz zdolności na wypadek zagrożenia zdrowia publicznego, jak np. szpitale polowe i zespoły ratownictwa medycznego, o których mowa w pkt 2 rozdziału 3.1 komunikatu COM(2017) 773 final. EKES uważa, że konieczne jest zagwarantowanie interoperacyjności instrumentów oraz możliwości ich elastycznego wykorzystywania w celu osiągnięcia korzyści skali w perspektywie zrównoważonego rozwoju. Możliwe byłoby na przykład rozważenie zakupu środków lotniczych, które mogłyby być wykorzystywane jednocześnie do a) zwalczania pożarów z powietrza, b) prowadzenia nadzoru i patroli powietrznych w celu zapewnienia wczesnego ostrzegania, c) prowadzenia akcji poszukiwawczo-ratowniczych oraz d) przewożenia chorych z trudno dostępnych obszarów lub odległych wysp. Umożliwiłoby to wykorzystanie możliwości transportu lotniczego w sposób użyteczny przez cały rok, tak aby można było je szybciej amortyzować i na korzystnych warunkach finansowych. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | EKES proponuje utworzenie regionalnych struktur w regionach, które mogą bardziej potrzebować niezwłocznego działania. Ponadto należy wzmocnić społeczności lokalne, zapewniając im środki niezbędne w przypadku pierwszej reakcji, jak również tworząc na tym szczeblu odpowiednio przeszkolone zespoły dysponujące systemami wczesnego ostrzegania. Ponadto bezwzględnie konieczne jest opracowanie i rozpowszechnienie certyfikowanych wspólnych podręczników zawierających stosowne wytyczne. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że rozszerzono obszary finansowania działań w zakresie ochrony ludności na rzecz państw członkowskich, na przykład na dostosowywanie i usuwanie skutków, a także zwiększono poziom współfinansowania w obszarze transportu. Na przykład w przypadku trzęsienia ziemi powodującego poważne zniszczenia współfinansowanie przez UE i dane państwo członkowskie jest bezwzględnie konieczne do transportu i rozmieszczenia małych jednostek mieszkalnych oraz stworzenia odpowiedniego miejsca poprzez przeprowadzenie niezbędnych prac w celu zapewnienia infrastruktury i wyposażenia użytku zbiorowego, a mianowicie energii elektrycznej, zaopatrzenia w wodę, komunikacji, kanalizacji, tak aby możliwie najszybciej wznowić działalność społeczno-gospodarczą i zapewnić spójność społeczną. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | EKES nie sprzeciwia się włączeniu kosztów operacyjnych w odniesieniu do współfinansowania, lecz wskazuje, że należy ustanowić obiektywny mechanizm szacowania i, co najważniejsze, oceny tych kosztów, aby zapewnić odpowiednie wykorzystanie zasobów. Uważa ponadto, że niezbędne jest korzystanie z alternatywnych źródeł finansowania, np. funduszy strukturalnych lub współfinansowania przez Europejski Bank Inwestycyjny. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | W wielu opiniach EKES konsekwentnie opowiadał się za tym, by mechanizmy były mniej biurokratyczne i zapewniały niezbędną elastyczność w wykorzystywaniu funduszy europejskich, bez rezygnacji z wymogu przejrzystości i niezależności kontroli, w celu zapewnienia skuteczności i legalności procedur wykorzystania środków z podatków płaconych europejskich obywateli. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | EKES popiera fakt odniesienia się Komisji do kwestii związanych z terroryzmem i uważa, że powinny istnieć jasne ramy zapobiegania, reagowania (w związku z konsekwencjami) i działań polegających na usuwaniu skutków. W tym kontekście Komisja mogłaby w perspektywie krótkoterminowej opracować plan rozwoju rezerwy zasobów na wypadek klęsk żywiołowych spowodowanych przez człowieka, będących następstwem incydentów chemicznych, biologicznych, radiologicznych i jądrowych, bez zwalniania przedsiębiorstw działających w tych sektorach z odpowiedzialności i obowiązków. EKES zauważa, że brak reakcji na takie incydenty we właściwym czasie może w szczególności poważnie zakłócić produkcję podstawową, co miałoby bardzo poważne długofalowe skutki dla zaopatrzenia w żywność oraz dla zdrowia ogółu ludności. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | EKES uważa, że w ramach rescEU konieczne jest zmobilizowanie społeczeństwa obywatelskiego w sposób instytucjonalny do udziału w formułowaniu rozwiązań politycznych i zapobieganiu, lecz również w reagowaniu na katastrofy. Podobnie Europejski Korpus Solidarności powinien być zaangażowany w te działania. |
| --- | --- |

4.15.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1. | EKES uważa również za konieczne wzmocnienie roli władz regionalnych i lokalnych w dziedzinie ochrony ludności i w nowym unijnym mechanizmie poprzez:






  a) | włączenie regionów na etapach zapobiegania, planowania i wdrażania środków zarządzania ryzykiem oraz działań mających na celu zwalczanie zagrożeń naturalnych i spowodowanych przez człowieka; |
| --- | --- | --- |

5.1.

a)

włączenie regionów na etapach zapobiegania, planowania i wdrażania środków zarządzania ryzykiem oraz działań mających na celu zwalczanie zagrożeń naturalnych i spowodowanych przez człowieka;

| b) | wspieranie ich szczególnych kompetencji i włączenie ich do opracowywanego systemu ze względu na fakt, że to one jako pierwsze podejmują działania w przypadku klęski żywiołowej; |
| --- | --- |

b)

wspieranie ich szczególnych kompetencji i włączenie ich do opracowywanego systemu ze względu na fakt, że to one jako pierwsze podejmują działania w przypadku klęski żywiołowej;

| c) | korzystanie z kompetencji, jakimi dysponują we wszystkich działaniach prowadzonych na rzecz zapewnienia koordynacji i rozwoju operacyjnego, w celu zminimalizowania powielania działań i zwiększenia interoperacyjności; |
| --- | --- |

c)

korzystanie z kompetencji, jakimi dysponują we wszystkich działaniach prowadzonych na rzecz zapewnienia koordynacji i rozwoju operacyjnego, w celu zminimalizowania powielania działań i zwiększenia interoperacyjności;

| d) | wzmocnienie ich roli we współpracy transgranicznej poprzez wdrożenie wspólnych planów, programów i szkoleń. |
| --- | --- |

d)

wzmocnienie ich roli we współpracy transgranicznej poprzez wdrożenie wspólnych planów, programów i szkoleń.

Bruksela, dnia 18 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 139 z 11.5.2001, s. 27.

1

(2)  Opinia EKES-u w sprawie: „Usprawnienie wspólnotowego mechanizmu ochrony ludności – odpowiedź na klęski żywiołowe” (Dz.U. C 204 z 9.8.2008, s. 66).

2

(3)  Opinia EKES-u w sprawie wspólnotowego podejścia do zapobiegania klęskom żywiołowym oraz katastrofom spowodowanym przez człowieka (Dz.U. C 318 z 23.12.2009, s. 97).

3

(4)  Opinia EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 2012/2002 ustanawiające Fundusz Solidarności Unii Europejskiej (Dz.U. C 170 z 5.6.2014, s. 45).

4

(5)  Opinia EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków w celu zapewnienia dodatkowej pomocy państwom członkowskim dotkniętym klęskami żywiołowymi (Dz.U. C 173 z 31.5.2017, s. 38).

5

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/238 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/238

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego (wersja przekształcona) i komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »W kierunku wspólnej europejskiej przestrzeni danych«”

[COM(2018) 234 final – 2018/0111 (COD); COM(2018) 232 final]

(2019/C 62/38)

| Sprawozdawczyni: | Baiba MILTOVIČA |
| --- | --- |

Sprawozdawczyni:

Baiba MILTOVIČA

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 28.5.2018
  Rada Unii Europejskiej, 4.6.2018
  Komisja Europejska, 18.6.2018 |
| --- | --- |
| | |
| Podstawa prawna | Artykuł 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 6.9.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 122/0/3 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 28.5.2018

Rada Unii Europejskiej, 4.6.2018

Komisja Europejska, 18.6.2018

Podstawa prawna

Artykuł 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Data przyjęcia przez sekcję

6.9.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

122/0/3

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Przez ponowne wykorzystywanie informacji sektora publicznego wzmacnia się unijną gospodarkę opartą na danych oraz wspiera się rozwój społeczeństwa i powszechny dobrobyt. EKES uważa, że dyrektywa oraz jej planowane ulepszenia i uzupełnienia są bardzo ważne dla rozwiązania istotnych dla całego społeczeństwa problemów związanych z wdrożeniem strategii jednolitego rynku cyfrowego. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES dokonał oceny zgodności planowanych zmian dyrektywy z celami dotyczącymi poprawy i przyjmuje z zadowoleniem przedstawiony przez Komisję przekształcony projekt dyrektywy. Jest przekonany, że planowane zmiany będą miały pozytywny wpływ na ogólne cele dotyczące poprawy. Uważa jednak, że planowane zmiany nie wystarczą, by skutecznie usprawnić problematyczne obszary. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES przeanalizował komunikat Komisji „W kierunku wspólnej europejskiej przestrzeni danych” i popiera zawarte w nim założenia i działania, które mają ułatwić przedsiębiorstwom i sektorowi publicznemu dostęp do danych pochodzących z różnych źródeł, gałęzi przemysłu i dyscyplin oraz ponowne wykorzystanie tych danych. |
| --- | --- |

1.3.

1.4.   Wnioski

| 1.4.1. | EKES uważa, że planowane zmiany dyrektywy w imię ogólnych celów w zakresie poprawy mają:






  — | zwiększyć już występujące pozytywne oddziaływanie dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego, wzmocnić unijną gospodarkę opartą na danych, zwiększyć ilości danych sektora publicznego nadających się do ponownego wykorzystywania, |
| --- | --- | --- |

1.4.1.

—

zwiększyć już występujące pozytywne oddziaływanie dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego, wzmocnić unijną gospodarkę opartą na danych, zwiększyć ilości danych sektora publicznego nadających się do ponownego wykorzystywania,

| — | zapewnić porównywalne w całej UE warunki udostępniania danych i zagwarantować uczciwą konkurencję (zob. pkt 3.2.2), |
| --- | --- |

—

zapewnić porównywalne w całej UE warunki udostępniania danych i zagwarantować uczciwą konkurencję (zob. pkt 3.2.2),

| — | długotrwale zmniejszyć obciążenia administracyjne dla podmiotów posiadających informacje sektora publicznego nadające się do ponownego wykorzystywania (zob. pkt 3.2.3), |
| --- | --- |

—

długotrwale zmniejszyć obciążenia administracyjne dla podmiotów posiadających informacje sektora publicznego nadające się do ponownego wykorzystywania (zob. pkt 3.2.3),

| — | wzmocnić pozycję MŚP na rynku danych, przy czym należy zagwarantować, by nie występowały bariery powstrzymujące je od ponownego wykorzystywania danych publicznych do celów komercyjnych (zob. pkt 3.2.4). Jednakże cel wzmocnienia MŚP nie może być zagrożony przez zbyt surowy zakaz blokowania danych utrudniający opracowywanie i realizację innowacyjnych projektów lokalnych z MŚP. |
| --- | --- |

—

wzmocnić pozycję MŚP na rynku danych, przy czym należy zagwarantować, by nie występowały bariery powstrzymujące je od ponownego wykorzystywania danych publicznych do celów komercyjnych (zob. pkt 3.2.4). Jednakże cel wzmocnienia MŚP nie może być zagrożony przez zbyt surowy zakaz blokowania danych utrudniający opracowywanie i realizację innowacyjnych projektów lokalnych z MŚP.

| 1.4.2. | EKES uważa, że planowane zmiany dyrektywy wynikające z ustalonych problemów ogólnie poprawią sytuację i pomogą rozwiązać kwestie, których bezpośrednio dotyczą. Jednak pragnie poczynić następujące obserwacje odnośnie do poszczególnych dziedzin:






  — | „Dane dynamiczne/API” – zmiany pozwalają jedynie częściowo usprawnić obszar problemowy, ponieważ rezultatu zmian nie można kontrolować ani przewidzieć. Przede wszystkim w perspektywie krótkoterminowej poprawa może okazać się niedostateczna (3.1.3, 3.3.1). |
| --- | --- | --- |

1.4.2.

—

„Dane dynamiczne/API” – zmiany pozwalają jedynie częściowo usprawnić obszar problemowy, ponieważ rezultatu zmian nie można kontrolować ani przewidzieć. Przede wszystkim w perspektywie krótkoterminowej poprawa może okazać się niedostateczna (3.1.3, 3.3.1).

| — | „Pobieranie opłat” – zmiany pozwalają usprawnić obszar problemowy; wprowadza się środek zaradczy dotyczący podwyższonych opłat i wspiera się ponowne wykorzystywanie danych, przede wszystkim przez ułatwienie dostępu do nich dla MŚP (zob. pkt 3.1.5, 3.3.2). Jednocześnie EKES wskazuje, że odpowiednie odszkodowanie za poniesione koszty ma zasadnicze znaczenie dla przedsiębiorstw publicznych. |
| --- | --- |

—

„Pobieranie opłat” – zmiany pozwalają usprawnić obszar problemowy; wprowadza się środek zaradczy dotyczący podwyższonych opłat i wspiera się ponowne wykorzystywanie danych, przede wszystkim przez ułatwienie dostępu do nich dla MŚP (zob. pkt 3.1.5, 3.3.2). Jednocześnie EKES wskazuje, że odpowiednie odszkodowanie za poniesione koszty ma zasadnicze znaczenie dla przedsiębiorstw publicznych.

| — | „Zakres dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego” – zmiany są niewystarczające, gdyż rozszerzenie zakresu dyrektywy jest czysto formalne i nie obejmuje rzeczywistych dodatkowych obowiązków. Nie rozwiązuje to konkretnego problemu (zob. pkt 3.1.1, 3.1.3, 3.3.3). |
| --- | --- |

—

„Zakres dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego” – zmiany są niewystarczające, gdyż rozszerzenie zakresu dyrektywy jest czysto formalne i nie obejmuje rzeczywistych dodatkowych obowiązków. Nie rozwiązuje to konkretnego problemu (zob. pkt 3.1.1, 3.1.3, 3.3.3).

| — | „Blokowanie danych sektora publicznego” – zmiany są niewystarczające i tylko częściowo i pośrednio przyczynią się do rozwiązania problemu dotyczącego blokowania (lock-in) danych sektora publicznego (zob. pkt 3.1.4, 3.3.4). |
| --- | --- |

—

„Blokowanie danych sektora publicznego” – zmiany są niewystarczające i tylko częściowo i pośrednio przyczynią się do rozwiązania problemu dotyczącego blokowania (lock-in) danych sektora publicznego (zob. pkt 3.1.4, 3.3.4).

1.5.   Zalecenia

| 1.5.1. | Stanowisko EKES-u: Wybrany przez Komisję wariant strategiczny „interwencji regulacyjnej o niskiej intensywności” nie jest wystarczający do rozwiązania wszystkich stwierdzonych problemów dotyczących skuteczności dyrektywy (zob. pkt 4.1.3).

  Zalecenie EKES-u: Jeżeli jednym z głównych powodów i najważniejszych celów zmiany dyrektywy jest rozwiązanie stwierdzonych problemów, konieczne jest bardziej aktywne i celowe postępowanie oraz wybranie dla rozwiązywania poszczególnych, konkretnych problemów wariantu strategicznego „interwencji regulacyjnej o wysokiej intensywności”. Może to ewentualnie iść w parze ze zmianą wariantów wymienionych w ocenie skutków. |
| --- | --- |

1.5.1.

Zalecenie EKES-u: Jeżeli jednym z głównych powodów i najważniejszych celów zmiany dyrektywy jest rozwiązanie stwierdzonych problemów, konieczne jest bardziej aktywne i celowe postępowanie oraz wybranie dla rozwiązywania poszczególnych, konkretnych problemów wariantu strategicznego „interwencji regulacyjnej o wysokiej intensywności”. Może to ewentualnie iść w parze ze zmianą wariantów wymienionych w ocenie skutków.

| 1.5.2. | Stanowisko EKES-u: Niezbędne jest usunięcie niedociągnięć stwierdzonych przez Radę ds. Kontroli Regulacyjnej i przeprowadzenie odpowiednich działań korygujących w odniesieniu do zmian dyrektywy (zob. pkt 4.1.2).

  Zalecenie EKES-u: W ramach działań korygujących należy jasno i wyraźnie wskazać w dyrektywie, jaki przepis ma priorytet w konfliktach między tą dyrektywą a niektórymi innymi aktami takimi jak ogólne rozporządzenie o ochronie danych, dyrektywa w sprawie baz danych czy dyrektywa w sprawie infrastruktury informacji przestrzennej. |
| --- | --- |

1.5.2.

Zalecenie EKES-u: W ramach działań korygujących należy jasno i wyraźnie wskazać w dyrektywie, jaki przepis ma priorytet w konfliktach między tą dyrektywą a niektórymi innymi aktami takimi jak ogólne rozporządzenie o ochronie danych, dyrektywa w sprawie baz danych czy dyrektywa w sprawie infrastruktury informacji przestrzennej.

| 1.5.3. | Stanowisko EKES-u: Ocena skutków w niewystarczający sposób odzwierciedla stanowisko zainteresowanych stron co do wariantu strategicznego „interwencji regulacyjnej o wysokiej lub niskiej intensywności” (zob. pkt 4.1.4).

  Zalecenie EKES-u: Przeprowadzenie dalszej oceny stanowiska zainteresowanych stron odnośnie do wyboru opcji rozwiązania poszczególnych problemów i dokonanie oceny ogólnospołecznego znaczenia danej grupy zainteresowanych stron, co umożliwiłoby bardziej obiektywny i lepiej uzasadniony wybór opcji rozwiązania poszczególnych problemów. |
| --- | --- |

1.5.3.

Zalecenie EKES-u: Przeprowadzenie dalszej oceny stanowiska zainteresowanych stron odnośnie do wyboru opcji rozwiązania poszczególnych problemów i dokonanie oceny ogólnospołecznego znaczenia danej grupy zainteresowanych stron, co umożliwiłoby bardziej obiektywny i lepiej uzasadniony wybór opcji rozwiązania poszczególnych problemów.

| 1.5.4. | Stanowisko EKES-u: Ze względu na to, iż informacje lub dokumenty muszą coraz częściej być dostępne w krótkim czasie, maksymalny okres opracowania wynoszący 20 dni roboczych jest w niektórych przypadkach zbyt długi (zob. pkt 3.1.2).

  Zalecenie EKES-u: Zbadanie możliwości większej elastyczności. |
| --- | --- |

1.5.4.

Zalecenie EKES-u: Zbadanie możliwości większej elastyczności.

| 1.5.5. | Stanowisko EKES-u: W projekcie dyrektywy i w ocenie skutków nie odzwierciedlono w wystarczający sposób istotnych zagadnień ważnych dla zainteresowanych stron (zob. pkt 4.2.1).

  Zalecenie EKES-u: Należy dodatkowo przeanalizować następujące kwestie, które nie zostały wystarczająco dogłębnie zbadane:






  — | możliwe zmniejszenie liczby zatrudnionych w służbie publicznej z powodu automatyzacji, konieczność przekwalifikowania pracowników oraz rozwiązania problemów społecznych, |
| --- | --- | --- |

1.5.5.

Zalecenie EKES-u: Należy dodatkowo przeanalizować następujące kwestie, które nie zostały wystarczająco dogłębnie zbadane:

—

możliwe zmniejszenie liczby zatrudnionych w służbie publicznej z powodu automatyzacji, konieczność przekwalifikowania pracowników oraz rozwiązania problemów społecznych,

| — | jednakowe prawa i obowiązki dla sektora publicznego i prywatnego w zakresie dostępu do danych, |
| --- | --- |

—

jednakowe prawa i obowiązki dla sektora publicznego i prywatnego w zakresie dostępu do danych,

| — | rekompensaty dla przedsiębiorstw publicznych, |
| --- | --- |

—

rekompensaty dla przedsiębiorstw publicznych,

| — | ochrona „infrastruktury krytycznej”, |
| --- | --- |

—

ochrona „infrastruktury krytycznej”,

| — | zapobieżenie nakładaniu się dyrektywy z lokalnymi lub branżowymi przepisami prawa; |
| --- | --- |

—

zapobieżenie nakładaniu się dyrektywy z lokalnymi lub branżowymi przepisami prawa;

| — | ograniczenie konkurencji dla przedsiębiorstw publicznych. |
| --- | --- |

—

ograniczenie konkurencji dla przedsiębiorstw publicznych.

| 1.5.6. | Stanowisko EKES-u: We wniosku dotyczącym przekształcenia dyrektywy Komisja celowo wskazuje na potrzebę zmiany uprzednio stwierdzonych niedociągnięć dyrektywy. Nie zapewnia jednak znaczącej poprawy w stosunku do wcześniej zidentyfikowanych niedociągnięć, ponieważ nie wyważa rozmaitych interesów różnych grup zainteresowanych stron, a w szczególności nie zapewnia podobnych warunków dla przedsiębiorstw publicznych i prywatnych w związku z wymianą informacji.

  Zalecenie EKES-u: Komitet zachęca Komisję do zrewidowania swojego stanowiska w kwestii poprawek wynikających z problemów stwierdzonych w ocenie poprzedniej dyrektywy oraz do określenia:






  — | celów do osiągnięcia poprzez przekształcenie dyrektywy, z uwzględnieniem obecnej sytuacji, w której występują różne interesy, i obaw różnych grup zainteresowanych stron, |
| --- | --- | --- |

1.5.6.

Zalecenie EKES-u: Komitet zachęca Komisję do zrewidowania swojego stanowiska w kwestii poprawek wynikających z problemów stwierdzonych w ocenie poprzedniej dyrektywy oraz do określenia:

—

celów do osiągnięcia poprzez przekształcenie dyrektywy, z uwzględnieniem obecnej sytuacji, w której występują różne interesy, i obaw różnych grup zainteresowanych stron,

| — | warunków przejścia do stopniowych postępów w kierunku celów przekształconej dyrektywy poprzez odniesienie poszczególnych punktów dyrektywy do innych dokumentów ustawodawczych lub działań, które pozwalają wyważyć rozbieżne interesy grup zainteresowanych podmiotów. |
| --- | --- |

—

warunków przejścia do stopniowych postępów w kierunku celów przekształconej dyrektywy poprzez odniesienie poszczególnych punktów dyrektywy do innych dokumentów ustawodawczych lub działań, które pozwalają wyważyć rozbieżne interesy grup zainteresowanych podmiotów.

2.   Przegląd projektu dyrektywy

2.1.   Kontekst zmiany dyrektywy

| 2.1.1. | Sektor publiczny w państwach członkowskich UE wytwarza bardzo dużą ilość danych wykorzystywanych do zwiększenia wydajności przy realizacji usług prywatnych i publicznych oraz do bardziej lepszego podejmowania decyzji. Od kilku lat UE promuje ponowne wykorzystywanie informacji sektora publicznego. Przegląd dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego stanowi ważną inicjatywę na rzecz dostępności oraz ponownego wykorzystywania danych publicznych oraz danych finansowanych ze środków publicznych, zapowiedzianą przez Komisję w komunikacie w sprawie przeglądu śródokresowego realizacji strategii jednolitego rynku cyfrowego. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Komisja dokonała przeglądu dyrektywy i dopasowała ją do najnowszych zmian w dziedzinie zarządzania danymi i ich wykorzystywania.






  — | W dniu 17 listopada 2003 r. przyjęto dyrektywę 2003/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego („dyrektywa w sprawie informacji sektora publicznego”).

  Jej celem było ułatwienie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego w całej Unii poprzez harmonizację podstawowych warunków ponownego wykorzystywania tych informacji i usunięcie najpoważniejszych barier dla ich ponownego wykorzystywania na rynku wewnętrznym. |
| --- | --- | --- |

2.1.2.

—

W dniu 17 listopada 2003 r. przyjęto dyrektywę 2003/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego („dyrektywa w sprawie informacji sektora publicznego”).

Jej celem było ułatwienie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego w całej Unii poprzez harmonizację podstawowych warunków ponownego wykorzystywania tych informacji i usunięcie najpoważniejszych barier dla ich ponownego wykorzystywania na rynku wewnętrznym.

| — | W lipcu 2013 r. dyrektywę 2003/98/WE zmieniono dyrektywą 2013/37/UE.

  Zmienionymi przepisami wprowadzono obowiązek umożliwienia ponownego wykorzystywania powszechnie dostępnych danych publicznych i rozszerzono zakres dyrektywy. Ustanowiono domyślną zasadę, zgodnie z którą wysokość pobieranych opłat powinna być ograniczona do kosztów krańcowych związanych z reprodukowaniem, udostępnianiem i rozpowszechnianiem informacji, a także zobowiązano organy sektora publicznego do większej przejrzystości w kwestii stosowanych przez nie zasad i warunków pobierania opłat. |
| --- | --- |

—

W lipcu 2013 r. dyrektywę 2003/98/WE zmieniono dyrektywą 2013/37/UE.

Zmienionymi przepisami wprowadzono obowiązek umożliwienia ponownego wykorzystywania powszechnie dostępnych danych publicznych i rozszerzono zakres dyrektywy. Ustanowiono domyślną zasadę, zgodnie z którą wysokość pobieranych opłat powinna być ograniczona do kosztów krańcowych związanych z reprodukowaniem, udostępnianiem i rozpowszechnianiem informacji, a także zobowiązano organy sektora publicznego do większej przejrzystości w kwestii stosowanych przez nie zasad i warunków pobierania opłat.

| — | Dnia 25 kwietnia 2018 r. przedstawiono wniosek o przekształcenie dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego (COM(2018) 234 final). Niniejszym wnioskiem znacząco zmieniono dyrektywę 2003/98/WE i dodano szereg nowych przepisów. Zgodnie z art. 13 dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego dokonano przeglądu dotychczasowego stosowania dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego i zwrócono uwagę na problematyczne punkty. Aby lepiej wykorzystać potencjał informacji sektora publicznego, w przekształconej dyrektywie przewidziano poprawę w kilku obszarach uznanych podczas oceny za problematyczne. |
| --- | --- |

—

Dnia 25 kwietnia 2018 r. przedstawiono wniosek o przekształcenie dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego (COM(2018) 234 final). Niniejszym wnioskiem znacząco zmieniono dyrektywę 2003/98/WE i dodano szereg nowych przepisów. Zgodnie z art. 13 dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego dokonano przeglądu dotychczasowego stosowania dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego i zwrócono uwagę na problematyczne punkty. Aby lepiej wykorzystać potencjał informacji sektora publicznego, w przekształconej dyrektywie przewidziano poprawę w kilku obszarach uznanych podczas oceny za problematyczne.

| 2.1.3. | Wnioskowana zmiana dyrektywy jest wnioskiem w ramach trzeciego pakietu dotyczącego danych, przyjętego przez Komisję Europejską dnia 25 kwietnia 2018 r. Obejmuje on również komunikat „W kierunku wspólnej europejskiej przestrzeni danych” (1), w którym rozważa się kwestię dostępu do danych sektora prywatnego w publicznym interesie i w którym ustanawia się zasady wymiany danych między przedsiębiorstwami (B2B) oraz między przedsiębiorstwami i organami administracji (B2G). |
| --- | --- |

2.1.3.

| 2.1.3.1. | W komunikacie określono najważniejsze zasady ponownego wykorzystywania danych sektora prywatnego (B2B):






  — | przejrzystość, |
| --- | --- | --- |

2.1.3.1.

—

przejrzystość,

| — | tworzenie wspólnej wartości, |
| --- | --- |

—

tworzenie wspólnej wartości,

| — | poszanowanie interesów handlowych drugiej strony, |
| --- | --- |

—

poszanowanie interesów handlowych drugiej strony,

| — | zapewnienie niezakłóconej konkurencji, |
| --- | --- |

—

zapewnienie niezakłóconej konkurencji,

| — | zminimalizowanie ograniczeń w dostępie do danych. |
| --- | --- |

—

zminimalizowanie ograniczeń w dostępie do danych.

| 2.1.3.2. | W komunikacie określono najważniejsze zasady ponownego wykorzystywania danych sektora prywatnego w sektorze publicznym (B2G):






  — | zasada proporcjonalności w korzystaniu z danych sektora prywatnego, |
| --- | --- | --- |

2.1.3.2.

—

zasada proporcjonalności w korzystaniu z danych sektora prywatnego,

| — | ograniczenia celu, |
| --- | --- |

—

ograniczenia celu,

| — | „nie szkodzić”, |
| --- | --- |

—

„nie szkodzić”,

| — | warunki ponownego wykorzystywania danych, |
| --- | --- |

—

warunki ponownego wykorzystywania danych,

| — | złagodzenie ograniczeń w odniesieniu do danych sektora prywatnego, |
| --- | --- |

—

złagodzenie ograniczeń w odniesieniu do danych sektora prywatnego,

| — | przejrzystość i uczestnictwo społeczne. |
| --- | --- |

—

przejrzystość i uczestnictwo społeczne.

2.2.   Cele zmiany dyrektywy

| 2.2.1. | Cele ogólne:






  — | wzmocnienie pozytywnych oddziaływań dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego oraz unijnej gospodarki opartej na danych przez zwiększenie ilości danych sektora publicznego dostępnych do ponownego wykorzystywania, |
| --- | --- | --- |

2.2.1.

—

wzmocnienie pozytywnych oddziaływań dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego oraz unijnej gospodarki opartej na danych przez zwiększenie ilości danych sektora publicznego dostępnych do ponownego wykorzystywania,

| — | zapewnienie porównywalnych w całej UE warunków udostępniania danych i tym samym zagwarantowanie uczciwej konkurencji, |
| --- | --- |

—

zapewnienie porównywalnych w całej UE warunków udostępniania danych i tym samym zagwarantowanie uczciwej konkurencji,

| — | zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla podmiotów posiadających informacje sektora publicznego nadające się do ponownego wykorzystywania, |
| --- | --- |

—

zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla podmiotów posiadających informacje sektora publicznego nadające się do ponownego wykorzystywania,

| — | wzmocnienie pozycji MŚP na rynku danych, przy czym należy zagwarantować, by nie występowały bariery powstrzymujące je od ponownego wykorzystywania danych publicznych do celów komercyjnych. |
| --- | --- |

—

wzmocnienie pozycji MŚP na rynku danych, przy czym należy zagwarantować, by nie występowały bariery powstrzymujące je od ponownego wykorzystywania danych publicznych do celów komercyjnych.

| 2.2.2. | Cele szczegółowe:






  — | uzyskanie poprawy w czterech najważniejszych obszarach, w których podczas wcześniejszej oceny skuteczności dyrektywy stwierdzono problemy. |
| --- | --- | --- |

2.2.2.

—

uzyskanie poprawy w czterech najważniejszych obszarach, w których podczas wcześniejszej oceny skuteczności dyrektywy stwierdzono problemy.

2.3.   Najważniejsze obszary problemowe w odniesieniu do skuteczności dyrektywy (obszary, w których istnieje potencjał uzyskania poprawy)

| 2.3.1. | Obszar poprawy „Dane dynamiczne/API”:






  — | niepełny dostęp w czasie rzeczywistym do danych znajdujących się w posiadaniu organów sektora publicznego, w szczególności danych dynamicznych, czyli zmiennych w czasie, |
| --- | --- | --- |

2.3.1.

—

niepełny dostęp w czasie rzeczywistym do danych znajdujących się w posiadaniu organów sektora publicznego, w szczególności danych dynamicznych, czyli zmiennych w czasie,

| — | niewystarczające udostępnianie i wykorzystanie stosownych środków technicznych (interfejs programowania aplikacji/API). |
| --- | --- |

—

niewystarczające udostępnianie i wykorzystanie stosownych środków technicznych (interfejs programowania aplikacji/API).

| 2.3.2. | Obszar problemowy „Pobieranie opłat”:






  — | organy sektora publicznego wykorzystują różne dozwolone wyjątki i za ponowne wykorzystywanie danych sektora publicznego pobierają znacznie wyższe opłaty niż jest to wymagane do pokrycia kosztów, co prowadzi do zakłóceń na rynku – duże przedsiębiorstwa są wspierane, a małym i średnim przedsiębiorstwom (MŚP), które nie mogą sobie pozwolić na zakup danych publicznych, stawia się bariery. |
| --- | --- | --- |

2.3.2.

—

organy sektora publicznego wykorzystują różne dozwolone wyjątki i za ponowne wykorzystywanie danych sektora publicznego pobierają znacznie wyższe opłaty niż jest to wymagane do pokrycia kosztów, co prowadzi do zakłóceń na rynku – duże przedsiębiorstwa są wspierane, a małym i średnim przedsiębiorstwom (MŚP), które nie mogą sobie pozwolić na zakup danych publicznych, stawia się bariery.

| 2.3.3. | Obszar problemowy „Zakres dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego”:






  — | dyrektywa nie odnosi się do podmiotów działających w sektorze transportu i usług użyteczności publicznej, |
| --- | --- | --- |

2.3.3.

—

dyrektywa nie odnosi się do podmiotów działających w sektorze transportu i usług użyteczności publicznej,

| — | dyrektywa nie odnosi się do danych badawczych uzyskanych za pomocą finansowania z środków publicznych. |
| --- | --- |

—

dyrektywa nie odnosi się do danych badawczych uzyskanych za pomocą finansowania z środków publicznych.

| 2.3.4. | Obszar poprawy „Blokowanie danych sektora publicznego”:






  — | posiadacze danych sektora publicznego zawierają z sektorem prywatnym umowy o wyłączności, aby czerpać dodatkowy zysk ze swoich danych, co ogranicza liczbę potencjalnych podmiotów ponownie wykorzystujących dane. |
| --- | --- | --- |

2.3.4.

—

posiadacze danych sektora publicznego zawierają z sektorem prywatnym umowy o wyłączności, aby czerpać dodatkowy zysk ze swoich danych, co ogranicza liczbę potencjalnych podmiotów ponownie wykorzystujących dane.

2.4.   Możliwe warianty strategiczne dla poprawy w obszarach problematycznych i wybrany wariant

| 2.4.1. | W ocenie skutków (2) uwzględniono możliwe warianty przyszłych działań:






  a) | scenariusz podstawowy (utrzymanie obecnego podejścia bez zmian); |
| --- | --- | --- |

2.4.1.

a)

scenariusz podstawowy (utrzymanie obecnego podejścia bez zmian);

| b) | zaniechanie dotychczasowego działania UE (uchylenie dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego); |
| --- | --- |

b)

zaniechanie dotychczasowego działania UE (uchylenie dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego);

| c) | wyłącznie środki z zakresu prawa miękkiego; |
| --- | --- |

c)

wyłącznie środki z zakresu prawa miękkiego;

| d) | rozwiązanie pakietowe przewidujące zarówno zmiany w dyrektywie w sprawie informacji sektora publicznego, jak i środki z zakresu prawa miękkiego. |
| --- | --- |

d)

rozwiązanie pakietowe przewidujące zarówno zmiany w dyrektywie w sprawie informacji sektora publicznego, jak i środki z zakresu prawa miękkiego.

| 2.4.2. | Wybór wariantu poprawy sytuacji w problemowych obszarach:






  — | utrzymano wariant strategiczny a) jako scenariusz podstawowy, z którym porównano korzyści płynące z pozostałych wariantów, |
| --- | --- | --- |

2.4.2.

—

utrzymano wariant strategiczny a) jako scenariusz podstawowy, z którym porównano korzyści płynące z pozostałych wariantów,

| — | warianty strategiczne rozwiązania b) i c) zostały odrzucone na wczesnym etapie, |
| --- | --- |

—

warianty strategiczne rozwiązania b) i c) zostały odrzucone na wczesnym etapie,

| — | wariant strategiczny d) służył jako podstawa dla dwóch podwariantów:






  — | opcji, w ramach której wszystkie elementy cechuje niska intensywność ustawodawcza, |
| --- | --- | --- |

—

wariant strategiczny d) służył jako podstawa dla dwóch podwariantów:

—

opcji, w ramach której wszystkie elementy cechuje niska intensywność ustawodawcza,

| — | opcji, w ramach której wszystkie elementy cechuje wysoka intensywność ustawodawcza. |
| --- | --- |

—

opcji, w ramach której wszystkie elementy cechuje wysoka intensywność ustawodawcza.

Wariantem wybranym przez Komisję jest pakiet stanowiący połączenie interwencji regulacyjnej o niższej intensywności z aktualizacją istniejących środków z zakresu prawa miękkiego – ogólnie rzecz biorąc „interwencja regulacyjna o niskiej intensywności”.

| 3. | Uwagi ogólne |
| --- | --- |

3.

EKES ocenił proponowane zmiany dyrektywy uwzględniając trzy aspekty:

| — | najważniejsze zmiany i uzupełnienia w pierwotnym tekście dyrektywy (zob. pkt 3.1), |
| --- | --- |

—

najważniejsze zmiany i uzupełnienia w pierwotnym tekście dyrektywy (zob. pkt 3.1),

| — | zgodność zmian i uzupełnień dyrektywy z ogólnymi celami zmian dyrektywy (zob. pkt 3.2), |
| --- | --- |

—

zgodność zmian i uzupełnień dyrektywy z ogólnymi celami zmian dyrektywy (zob. pkt 3.2),

| — | zgodność zmian i uzupełnień dyrektywy z najważniejszymi obszarami, w których istnieje potencjał uzyskania poprawy (zob. pkt 3.3). |
| --- | --- |

—

zgodność zmian i uzupełnień dyrektywy z najważniejszymi obszarami, w których istnieje potencjał uzyskania poprawy (zob. pkt 3.3).

3.1.   Najważniejsze zmiany i uzupełnienia w pierwotnym tekście dyrektywy

3.1.1.   Rozdział I – Przepisy ogólne

Zmiany w art. 1 dyrektywy – Przedmiot i zakres:

| — | Rozszerzenie zakresu stosowania dyrektywy również na dane dotyczące usług publicznych i usług transportowych oraz dane badawcze. |
| --- | --- |

—

Rozszerzenie zakresu stosowania dyrektywy również na dane dotyczące usług publicznych i usług transportowych oraz dane badawcze.

| — | Zgodnie z wyjaśniającą częścią tekstu dyrektywy (3):






  — | dane w sektorze transportu i usług użyteczności publicznej: zastosowanie będzie miał ograniczony zestaw obowiązków: „za udostępnianie danych przedsiębiorstwa publiczne będą mogły pobierać opłaty przekraczające koszty krańcowe i nie będą zobowiązane do udostępniania danych, których nie chcą udostępnić”, |
| --- | --- | --- |

—

Zgodnie z wyjaśniającą częścią tekstu dyrektywy (3):

—

dane w sektorze transportu i usług użyteczności publicznej: zastosowanie będzie miał ograniczony zestaw obowiązków: „za udostępnianie danych przedsiębiorstwa publiczne będą mogły pobierać opłaty przekraczające koszty krańcowe i nie będą zobowiązane do udostępniania danych, których nie chcą udostępnić”,

| — | dane badawcze: „państwa członkowskie zostaną zobowiązane do opracowania polityki dotyczącej otwartego dostępu do danych badawczych” – co w gruncie rzeczy oznacza, że nie nakazano niczego na poziomie UE i wszelkie związane z tym czynności pozostawiono jak do tej pory w gestii państw członkowskich. |
| --- | --- |

—

dane badawcze: „państwa członkowskie zostaną zobowiązane do opracowania polityki dotyczącej otwartego dostępu do danych badawczych” – co w gruncie rzeczy oznacza, że nie nakazano niczego na poziomie UE i wszelkie związane z tym czynności pozostawiono jak do tej pory w gestii państw członkowskich.

Stanowisko EKES-u:

| — | Komitet częściowo popiera planowane zmiany, uważa jednak, że są one niedostateczne dla rozwiązania problemu zakresu dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego, ponieważ rozszerzenie zakresu dyrektywy może prowadzić do zakłóceń rynku między przedsiębiorstwami publicznymi a przedsiębiorstwami prywatnymi działającymi na tym samym rynku. Rozszerzenie zakresu dyrektywy również na przedsiębiorstwa prywatne może rozwiązać ten problem, a jednocześnie promować innowacje w przedsiębiorstwach publicznych. |
| --- | --- |

—

Komitet częściowo popiera planowane zmiany, uważa jednak, że są one niedostateczne dla rozwiązania problemu zakresu dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego, ponieważ rozszerzenie zakresu dyrektywy może prowadzić do zakłóceń rynku między przedsiębiorstwami publicznymi a przedsiębiorstwami prywatnymi działającymi na tym samym rynku. Rozszerzenie zakresu dyrektywy również na przedsiębiorstwa prywatne może rozwiązać ten problem, a jednocześnie promować innowacje w przedsiębiorstwach publicznych.

| — | Planowane zmiany wiążą się z dodatkowymi nakładami pracy i nakładami finansowymi. |
| --- | --- |

—

Planowane zmiany wiążą się z dodatkowymi nakładami pracy i nakładami finansowymi.

3.1.2.   Rozdział II – Wnioski o ponowne wykorzystywanie

Zmiany w art. 4 dyrektywy (Wymagania mające zastosowane do przetwarzania wniosków o ponowne wykorzystywanie):

| — | Określenie wyjątków, w wypadku których wymagania mające zastosowane do przetwarzania wniosków o ponowne wykorzystywanie nie mają zastosowania. |
| --- | --- |

—

Określenie wyjątków, w wypadku których wymagania mające zastosowane do przetwarzania wniosków o ponowne wykorzystywanie nie mają zastosowania.

Stanowisko EKES-u: — EKES popiera planowane zmiany dotyczące wyjątków, uważa jednak, że ze względu na fakt, iż informacje lub dokumenty muszą coraz częściej być dostępne w krótkim czasie, ustanowiony maksymalny okres opracowania wynoszący 20 dni roboczych może zostać skrócony w przypadku zapytań dotyczących danych, które mogą być łatwo udostępnione.

3.1.3.   Rozdział III – Warunki ponownego wykorzystywania

Zmiany w art. 5 dyrektywy – Dostępne formaty:

| — | Postanowiono, że organy sektora publicznego oraz przedsiębiorstwa publiczne udostępniają dane dynamiczne do ponownego wykorzystywania natychmiast po ich zgromadzaniu za pośrednictwem odpowiednich interfejsów programowania aplikacji (API). |
| --- | --- |

—

Postanowiono, że organy sektora publicznego oraz przedsiębiorstwa publiczne udostępniają dane dynamiczne do ponownego wykorzystywania natychmiast po ich zgromadzaniu za pośrednictwem odpowiednich interfejsów programowania aplikacji (API).

| — | Ustalono, że jeżeli udostępnienie dokumentów natychmiast po ich zgromadzeniu przekroczyłoby możliwości finansowe i techniczne organu sektora publicznego lub przedsiębiorstwa publicznego, dokumenty udostępnia się w terminie, który nie powoduje nadmiernego ograniczenia możliwości wykorzystania ich potencjału gospodarczego. |
| --- | --- |

—

Ustalono, że jeżeli udostępnienie dokumentów natychmiast po ich zgromadzeniu przekroczyłoby możliwości finansowe i techniczne organu sektora publicznego lub przedsiębiorstwa publicznego, dokumenty udostępnia się w terminie, który nie powoduje nadmiernego ograniczenia możliwości wykorzystania ich potencjału gospodarczego.

| — | Wybrano wariant strategiczny, zgodnie z którym na państwa członkowskie nakłada się „miękki” obowiązek „udostępniania danych dynamicznych w odpowiednio krótkim terminie oraz wprowadzenia API” (interwencja regulacyjna o niskiej intensywności). |
| --- | --- |

—

Wybrano wariant strategiczny, zgodnie z którym na państwa członkowskie nakłada się „miękki” obowiązek „udostępniania danych dynamicznych w odpowiednio krótkim terminie oraz wprowadzenia API” (interwencja regulacyjna o niskiej intensywności).

Stanowisko EKES-u:

| — | EKES częściowo popiera proponowane zmiany i uważa, że ogólnie przyczynią się one do rozwiązania problemu danych dynamicznych. Rezultatu zmian nie można jednak kontrolować ani przewidzieć i przede wszystkim w perspektywie krótkoterminowej wynik poprawy może okazać się niedostateczny. |
| --- | --- |

—

EKES częściowo popiera proponowane zmiany i uważa, że ogólnie przyczynią się one do rozwiązania problemu danych dynamicznych. Rezultatu zmian nie można jednak kontrolować ani przewidzieć i przede wszystkim w perspektywie krótkoterminowej wynik poprawy może okazać się niedostateczny.

| — | Początkowo dla posiadacza danych powstają dodatkowe koszty (związane z API i wprowadzeniem technologii), ale w perspektywie długoterminowej można spodziewać się zysków dla posiadacza dzięki zoptymalizowanej organizacji pracy (dodatkowo należy uwzględnić możliwe zmiany zatrudnienia w służbie publicznej z powodu automatyzacji oraz problemy społeczne, które trzeba będzie rozwiązać). |
| --- | --- |

—

Początkowo dla posiadacza danych powstają dodatkowe koszty (związane z API i wprowadzeniem technologii), ale w perspektywie długoterminowej można spodziewać się zysków dla posiadacza dzięki zoptymalizowanej organizacji pracy (dodatkowo należy uwzględnić możliwe zmiany zatrudnienia w służbie publicznej z powodu automatyzacji oraz problemy społeczne, które trzeba będzie rozwiązać).

Zmiany w art. 10 dyrektywy – Dostępność i ponowne wykorzystywanie danych badawczych

| — | Przewidziano, że państwa członkowskie wspierają dostępność danych badawczych poprzez przyjęcie polityki krajowej oraz podejmowanie odpowiednich działań mających na celu zapewnienie powszechnej dostępności danych badawczych pochodzących z badań naukowych finansowanych ze środków publicznych („polityka otwartego dostępu”). |
| --- | --- |

—

Przewidziano, że państwa członkowskie wspierają dostępność danych badawczych poprzez przyjęcie polityki krajowej oraz podejmowanie odpowiednich działań mających na celu zapewnienie powszechnej dostępności danych badawczych pochodzących z badań naukowych finansowanych ze środków publicznych („polityka otwartego dostępu”).

Stanowisko EKES-u: — EKES popiera nowe brzmienie, które jego zdaniem ogólnie zwiększy skuteczność dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego, choć nie nadaje się do rozwiązania problemu obszaru „Zakres dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego”, gdyż ma charakter deklaratywny, co oznacza, że nie nakazano niczego na poziomie UE i wszelkie ewentualne czynności pozostawia się w gestii państw członkowskich.

3.1.4.   Rozdział IV – Brak dyskryminacji i uczciwy handel

Zmiany w art. 12 dyrektywy – Zakaz umów o wyłączności:

| — | Stwierdzono, że uzgodnienia praktyczne lub prawne, które – choć nie przyznają wprost prawa wyłącznego – to mogą jednak ograniczać ponowne wykorzystywanie dokumentów, muszą zostać podane do wiadomości publicznej najpóźniej dwa miesiące przed ich wejściem w życie. |
| --- | --- |

—

Stwierdzono, że uzgodnienia praktyczne lub prawne, które – choć nie przyznają wprost prawa wyłącznego – to mogą jednak ograniczać ponowne wykorzystywanie dokumentów, muszą zostać podane do wiadomości publicznej najpóźniej dwa miesiące przed ich wejściem w życie.

| — | W przewidzianej opcji ustanawia się tylko wymagania dotyczące przejrzystości (wariant strategiczny interwencji regulacyjnej o niskiej intensywności), jednak nie zabrania się czynności prowadzących do zablokowania danych (wariant „interwencji regulacyjnej o wysokiej intensywności”). |
| --- | --- |

—

W przewidzianej opcji ustanawia się tylko wymagania dotyczące przejrzystości (wariant strategiczny interwencji regulacyjnej o niskiej intensywności), jednak nie zabrania się czynności prowadzących do zablokowania danych (wariant „interwencji regulacyjnej o wysokiej intensywności”).

Stanowisko EKES-u: — EKES częściowo popiera proponowane zmiany i jest zdania, że ogólnie przyczynią się one do rozwiązania problemu blokowania danych sektora publicznego Jednakże cel wzmocnienia MŚP nie może być zagrożony przez zbyt surowy zakaz blokowania danych utrudniający opracowywanie i realizację innowacyjnych projektów lokalnych MŚP.

3.1.5.   Rozdział V – Zbiory danych o wysokiej wartości

Zmiany w art. 13 dyrektywy – Wykaz zbiorów danych o wysokiej wartości:

| — | Komisja przyjmuje wykaz zbiorów danych o wysokiej wartości oraz ustanawia warunki ich publikacji i ponownego wykorzystywania. |
| --- | --- |

—

Komisja przyjmuje wykaz zbiorów danych o wysokiej wartości oraz ustanawia warunki ich publikacji i ponownego wykorzystywania.

Stanowisko EKES-u:

| — | Komitet popiera planowane zmiany i uważa, że pozwolą one zwiększyć zasięg ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego. |
| --- | --- |

—

Komitet popiera planowane zmiany i uważa, że pozwolą one zwiększyć zasięg ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego.

| — | Należy uwzględnić, że posiadaczy danych czekają dodatkowe wydatki na wprowadzenie rozwiązań technicznych i mniejsze dochody. |
| --- | --- |

—

Należy uwzględnić, że posiadaczy danych czekają dodatkowe wydatki na wprowadzenie rozwiązań technicznych i mniejsze dochody.

| — | Brakuje jasnych instrukcji dotyczących procedury kompilacji, utrzymania i wykorzystywania zbiorów danych o wysokiej wartości. |
| --- | --- |

—

Brakuje jasnych instrukcji dotyczących procedury kompilacji, utrzymania i wykorzystywania zbiorów danych o wysokiej wartości.

| — | Brakuje jasnych wskazówek odnośnie do mechanizmów rekompensaty dla właściciela danych w związku z ich nieodpłatnym udostępnianiem. |
| --- | --- |

—

Brakuje jasnych wskazówek odnośnie do mechanizmów rekompensaty dla właściciela danych w związku z ich nieodpłatnym udostępnianiem.

3.2.   Zgodność zmian i uzupełnień dyrektywy z ogólnymi celami zmian dyrektywy

3.2.1.   
  Cel: dalsze zwiększenie już występującego pozytywnego oddziaływania dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego, wzmocnienie unijnej gospodarki opartej na danych, zwiększenie ilości danych sektora publicznego nadających się do ponownego wykorzystywania.

Stanowisko EKES-u: Przewidziane zmiany służą ogólnie nadrzędnemu celowi.

3.2.2.   
  Cel: spełnienie porównywalnych w całej UE warunków udostępniania danych i tym samym zagwarantowanie uczciwej konkurencji.

Stanowisko EKES-u: Przewidziane zmiany są bezpośrednio i jednoznacznie ukierunkowane na osiągnięcie tego celu przez:

| — | wprowadzenie poprawek do przepisów dotyczących pobierania opłat (art. 6 dyrektywy), |
| --- | --- |

—

wprowadzenie poprawek do przepisów dotyczących pobierania opłat (art. 6 dyrektywy),

| — | ostrzejsze uregulowanie możliwości zawierania umów o wyłączności (art. 12 dyrektywy), |
| --- | --- |

—

ostrzejsze uregulowanie możliwości zawierania umów o wyłączności (art. 12 dyrektywy),

| — | dokładne uregulowanie bezpłatnego udostępniania danych lub zbiorów danych o wysokiej wartości (art. 13 dyrektywy), |
| --- | --- |

—

dokładne uregulowanie bezpłatnego udostępniania danych lub zbiorów danych o wysokiej wartości (art. 13 dyrektywy),

| — | jednocześnie EKES zwraca uwagę na niebezpieczeństwo, że jednostronne zobowiązania przedsiębiorstw publicznych, które bezpośrednio konkurują z przedsiębiorstwami prywatnymi, mogą prowadzić do zakłóceń rynku. |
| --- | --- |

—

jednocześnie EKES zwraca uwagę na niebezpieczeństwo, że jednostronne zobowiązania przedsiębiorstw publicznych, które bezpośrednio konkurują z przedsiębiorstwami prywatnymi, mogą prowadzić do zakłóceń rynku.

3.2.3.   
  Cel: zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla posiadaczy informacji sektora publicznego nadających się do ponownego wykorzystywania.

Stanowisko EKES-u: Zasadniczo należy z zadowoleniem przyjąć przedstawione zmiany.

| — | Doprowadzą one na dłuższą metę do zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla posiadaczy informacji sektora publicznego nadających się do ponownego wykorzystywania, zwłaszcza w odniesieniu do zastosowania nowych rozwiązań technologicznych (art. 5 i 13 dyrektywy). |
| --- | --- |

—

Doprowadzą one na dłuższą metę do zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla posiadaczy informacji sektora publicznego nadających się do ponownego wykorzystywania, zwłaszcza w odniesieniu do zastosowania nowych rozwiązań technologicznych (art. 5 i 13 dyrektywy).

| — | Jednakże trzeba się liczyć z potencjalnymi zmianami zatrudnienia w sektorze publicznym, co z kolei będzie wymagać rozwiązania związanych z tym problemów społecznych. |
| --- | --- |

—

Jednakże trzeba się liczyć z potencjalnymi zmianami zatrudnienia w sektorze publicznym, co z kolei będzie wymagać rozwiązania związanych z tym problemów społecznych.

3.2.4.   
  Cel: wzmocnienie MŚP na rynku danych, przy czym należy zagwarantować, by nie występowały bariery powstrzymujące je od ponownego wykorzystywania danych publicznych do celów komercyjnych.

Stanowisko EKES-u: Przewidziane zmiany są ukierunkowane na osiągnięcie tego celu, a w przypadku jego realizacji uzyskuje się poprawę pozycji MŚP w odniesieniu do możliwości ponownego wykorzystywania danych sektora publicznego (art. 6, 12 i 13 dyrektywy). Jednakże produkcja, innowacyjność i rozwój MŚP nie powinny być zagrożone nadmiernym zobowiązaniem do przekazywania danych partnerów współpracy z sektora publicznego lub zakazem przyznawania wyłącznych praw.

3.3.   Zgodność zmian i uzupełnień dyrektywy z najważniejszymi obszarami, w których istnieje potencjał uzyskania poprawy

3.3.1.   Obszar poprawy „Dane dynamiczne/API

  ”

Przewidziana poprawa:

| — | Państwa członkowskie zostają za pomocą środków z zakresu prawa miękkiego nakłaniane do udostępniania danych dynamicznych w odpowiednio krótkim terminie oraz wprowadzenia API (art. 5 dyrektywy). |
| --- | --- |

—

Państwa członkowskie zostają za pomocą środków z zakresu prawa miękkiego nakłaniane do udostępniania danych dynamicznych w odpowiednio krótkim terminie oraz wprowadzenia API (art. 5 dyrektywy).

| — | Większe zobowiązanie państw członkowskich do zagwarantowania możliwości ponownego wykorzystywania ograniczonej liczby zbiorów danych o wysokiej wartości (art. 13 dyrektywy). |
| --- | --- |

—

Większe zobowiązanie państw członkowskich do zagwarantowania możliwości ponownego wykorzystywania ograniczonej liczby zbiorów danych o wysokiej wartości (art. 13 dyrektywy).

Stanowisko EKES-u:

| — | Przewidziane zmiany są częściowo odpowiednie do poprawy sytuacji w tym obszarze problemowym (zob. pkt 3.1.3). |
| --- | --- |

—

Przewidziane zmiany są częściowo odpowiednie do poprawy sytuacji w tym obszarze problemowym (zob. pkt 3.1.3).

| — | Przyczynią się w perspektywie długoterminowej do rozwiązania kwestii dotyczących dostępu do danych dynamicznych i do wspierania ponownego wykorzystywania danych dynamicznych oraz korzystania z nowych technologii (API) do automatycznej wymiany danych. Udostępnianie danych w odpowiednim czasie powinno być zobowiązaniem miękkim, które rekompensuje trudne warunki lokalne i odnosi się do praktyki lokalnej. |
| --- | --- |

—

Przyczynią się w perspektywie długoterminowej do rozwiązania kwestii dotyczących dostępu do danych dynamicznych i do wspierania ponownego wykorzystywania danych dynamicznych oraz korzystania z nowych technologii (API) do automatycznej wymiany danych. Udostępnianie danych w odpowiednim czasie powinno być zobowiązaniem miękkim, które rekompensuje trudne warunki lokalne i odnosi się do praktyki lokalnej.

3.3.2.   Obszar poprawy: „Pobieranie opłat

  ”

Przewidziana poprawa:

| — | Zaostrzenie przepisów, na podstawie których stosowane mogą być wyjątki od ogólnej zasady stanowiącej, że organy sektora publicznego nie mogą pobierać za udostępnianie informacji sektora publicznego opłat przekraczających poziom kosztów krańcowych związanych z ich rozpowszechnianiem (art. 6 dyrektywy). |
| --- | --- |

—

Zaostrzenie przepisów, na podstawie których stosowane mogą być wyjątki od ogólnej zasady stanowiącej, że organy sektora publicznego nie mogą pobierać za udostępnianie informacji sektora publicznego opłat przekraczających poziom kosztów krańcowych związanych z ich rozpowszechnianiem (art. 6 dyrektywy).

| — | Stworzenie wykazu zbiorów danych o wysokiej wartości, które muszą być dostępne bezpłatnie we wszystkich państwach członkowskich (art. 13 dyrektywy). |
| --- | --- |

—

Stworzenie wykazu zbiorów danych o wysokiej wartości, które muszą być dostępne bezpłatnie we wszystkich państwach członkowskich (art. 13 dyrektywy).

Stanowisko EKES-u:

| — | Przewidziane zmiany są odpowiednie do poprawy sytuacji w tym obszarze problemowym (zob. pkt 3.1.5). Jednocześnie EKES wskazuje, że odpowiednie odszkodowanie za poniesione koszty ma zasadnicze znaczenie dla przedsiębiorstw publicznych. |
| --- | --- |

—

Przewidziane zmiany są odpowiednie do poprawy sytuacji w tym obszarze problemowym (zob. pkt 3.1.5). Jednocześnie EKES wskazuje, że odpowiednie odszkodowanie za poniesione koszty ma zasadnicze znaczenie dla przedsiębiorstw publicznych.

| — | Przez przewidziane zmiany wprowadza się środek zaradczy dotyczący podwyższonych opłat i wspiera się ponowne wykorzystywanie danych, przede wszystkim przez łatwiejsze udostępnianie ich dla MŚP. |
| --- | --- |

—

Przez przewidziane zmiany wprowadza się środek zaradczy dotyczący podwyższonych opłat i wspiera się ponowne wykorzystywanie danych, przede wszystkim przez łatwiejsze udostępnianie ich dla MŚP.

3.3.3.   Obszar poprawy: „Zakres dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego

  ”

Przewidziana poprawa:

| — | Rozszerzenie przedmiotu i zakresu dyrektywy (art. 1 dyrektywy). |
| --- | --- |

—

Rozszerzenie przedmiotu i zakresu dyrektywy (art. 1 dyrektywy).

| — | Państwa członkowskie zostają zobowiązane do opracowania polityki dotyczącej otwartego dostępu do danych badawczych pochodzących z badań naukowych finansowanych ze środków publicznych, przy zachowaniu elastyczności we wdrażaniu tego obowiązku (art. 10 dyrektywy). |
| --- | --- |

—

Państwa członkowskie zostają zobowiązane do opracowania polityki dotyczącej otwartego dostępu do danych badawczych pochodzących z badań naukowych finansowanych ze środków publicznych, przy zachowaniu elastyczności we wdrażaniu tego obowiązku (art. 10 dyrektywy).

Stanowisko EKES-u: — Przewidziane zmiany nie wystarczą do uzyskania poprawy w tym obszarze problemowym (zob. pkt 3.1.1, 3.1.3).

3.3.4.   Obszar poprawy „Blokowanie danych sektora publicznego

  ”

Przewidziana poprawa: — Surowsze wymagania dotyczące braku wyłączności oraz przejrzystości w przypadku umów publiczno-prywatnych związanych z informacjami sektora publicznego (art. 11 i 12 dyrektywy).

Stanowisko EKES-u:

| — | Przewidziane zmiany nie wystarczą do uzyskania poprawy w tym obszarze problemowym (zob. pkt 3.1.4). |
| --- | --- |

—

Przewidziane zmiany nie wystarczą do uzyskania poprawy w tym obszarze problemowym (zob. pkt 3.1.4).

| — | Przewidziane zmiany przyczynią się częściowo do rozwiązania problemu blokowania danych sektora publicznego i do wspierania ponownego wykorzystywania danych. Jednak nadmierne środki zapobiegające blokowaniu danych nie mogą stanowić przeszkody dla innowacyjnych projektów i partnerstw. |
| --- | --- |

—

Przewidziane zmiany przyczynią się częściowo do rozwiązania problemu blokowania danych sektora publicznego i do wspierania ponownego wykorzystywania danych. Jednak nadmierne środki zapobiegające blokowaniu danych nie mogą stanowić przeszkody dla innowacyjnych projektów i partnerstw.

4.   Uwagi szczegółowe

4.1.   Ocena skutków planowanych zmian

| 4.1.1. | Ocena skutków planowanych zmian jest ważnym dokumentem. Jest ona podstawą konkluzji i decyzji dotyczących tego, jak powinny wyglądać zmiany i uzupełnienia dyrektywy, która z kolei będzie miała znaczny wpływ na państwa członkowskie UE.- Niezbędna jest zatem rzetelna metoda oceny skutków, przynosząca obiektywne i wiarygodne wyniki. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Najważniejsze niedociągnięcia stwierdzone w opinii Rady ds. Kontroli Regulacyjnej (4):






  — | Ocena skutków w niepełny sposób odzwierciedla stanowisko zainteresowanych stron. Przede wszystkim nie są dostatecznie uwzględniane wyrażone przez zainteresowane strony wątpliwości co do bezpieczeństwa danych osobowych i ochrony baz danych. |
| --- | --- | --- |

4.1.2.

—

Ocena skutków w niepełny sposób odzwierciedla stanowisko zainteresowanych stron. Przede wszystkim nie są dostatecznie uwzględniane wyrażone przez zainteresowane strony wątpliwości co do bezpieczeństwa danych osobowych i ochrony baz danych.

| — | Nie wyjaśniono wystarczająco, jak przedstawiają się planowane zmiany w dyrektywie w sprawie baz danych i ogólnym rozporządzeniu o ochronie danych. |
| --- | --- |

—

Nie wyjaśniono wystarczająco, jak przedstawiają się planowane zmiany w dyrektywie w sprawie baz danych i ogólnym rozporządzeniu o ochronie danych.

| — | Nie opisano dość szczegółowo możliwych alternatyw względem zmian, a wachlarz tych alternatyw jest zbyt wąski (bądź zbyt jednolity), aby zagwarantować wybór rzeczywistych rozwiązań alternatywnych. |
| --- | --- |

—

Nie opisano dość szczegółowo możliwych alternatyw względem zmian, a wachlarz tych alternatyw jest zbyt wąski (bądź zbyt jednolity), aby zagwarantować wybór rzeczywistych rozwiązań alternatywnych.

Stanowisko EKES-u:

| — | Niezbędne jest usunięcie niedociągnięć stwierdzonych przez Radę ds. Kontroli Regulacyjnej. |
| --- | --- |

—

Niezbędne jest usunięcie niedociągnięć stwierdzonych przez Radę ds. Kontroli Regulacyjnej.

| — | Bądź przeprowadzenie odpowiednich działań korygujących w odniesieniu do zmian dyrektywy. |
| --- | --- |

—

Bądź przeprowadzenie odpowiednich działań korygujących w odniesieniu do zmian dyrektywy.

| 4.1.3. | Interesy zainteresowanych stron wymienionych w streszczeniu oceny skutków (5):






  — | Właściciele danych (organy publiczne) popierają utrzymanie status quo w odniesieniu do ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego, tj. wariant „interwencji regulacyjnej o niskiej intensywności”. |
| --- | --- | --- |

4.1.3.

—

Właściciele danych (organy publiczne) popierają utrzymanie status quo w odniesieniu do ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego, tj. wariant „interwencji regulacyjnej o niskiej intensywności”.

| — | Podmioty ponownie wykorzystujące dane (w tym MŚP) poparły możliwość dokonania szybszego i skuteczniejszego postępu w odniesieniu do rozszerzenia zakresu ponownie wykorzystywanych danych, tj. wariant „interwencji regulacyjnej o wysokiej intensywności”. |
| --- | --- |

—

Podmioty ponownie wykorzystujące dane (w tym MŚP) poparły możliwość dokonania szybszego i skuteczniejszego postępu w odniesieniu do rozszerzenia zakresu ponownie wykorzystywanych danych, tj. wariant „interwencji regulacyjnej o wysokiej intensywności”.

Stanowisko EKES-u:

| — | Mimo że cel dyrektywy polega na zwiększeniu ilości ponownie wykorzystywanych danych i wzmocnieniu pozycji MŚP na rynku danych, nie można lekceważyć możliwych zakłóceń na rynku, w związku z czym Komisja zdecydowała się jednak na wariant strategiczny „interwencji regulacyjnej o niskiej intensywności”, nie wykorzystując tym samym całkowicie możliwego potencjału uzyskania poprawy w obszarach problemowych. |
| --- | --- |

—

Mimo że cel dyrektywy polega na zwiększeniu ilości ponownie wykorzystywanych danych i wzmocnieniu pozycji MŚP na rynku danych, nie można lekceważyć możliwych zakłóceń na rynku, w związku z czym Komisja zdecydowała się jednak na wariant strategiczny „interwencji regulacyjnej o niskiej intensywności”, nie wykorzystując tym samym całkowicie możliwego potencjału uzyskania poprawy w obszarach problemowych.

| — | Aby skuteczniej osiągać cele, do których się dąży przez zmianę dyrektywy, konieczne jest dokonanie oceny skuteczności przedsięwziętych środków. |
| --- | --- |

—

Aby skuteczniej osiągać cele, do których się dąży przez zmianę dyrektywy, konieczne jest dokonanie oceny skuteczności przedsięwziętych środków.

| 4.1.4. | W ocenie skutków zidentyfikowano i oceniono poglądy zainteresowanych stron (6):






  — | Przedstawienie opinii zainteresowanych stron ma zasadnicze znaczenie dla wyboru odpowiednich środków w celu rozwiązania problematycznych kwestii (wariant „interwencji regulacyjnej o wysokiej lub niskiej intensywności”). |
| --- | --- | --- |

4.1.4.

—

Przedstawienie opinii zainteresowanych stron ma zasadnicze znaczenie dla wyboru odpowiednich środków w celu rozwiązania problematycznych kwestii (wariant „interwencji regulacyjnej o wysokiej lub niskiej intensywności”).

| — | Ocena skutków odzwierciedla opinie różnych zainteresowanych stron dotyczące ogólnej oceny funkcjonowania dyrektywy oraz pożądanych zmian. |
| --- | --- |

—

Ocena skutków odzwierciedla opinie różnych zainteresowanych stron dotyczące ogólnej oceny funkcjonowania dyrektywy oraz pożądanych zmian.

Stanowisko EKES-u:

| — | Ocena skutków w niewystarczająco konkretny sposób odzwierciedla stanowisko zainteresowanych stron co do wariantu strategicznego „interwencji regulacyjnej o wysokiej lub niskiej intensywności”. |
| --- | --- |

—

Ocena skutków w niewystarczająco konkretny sposób odzwierciedla stanowisko zainteresowanych stron co do wariantu strategicznego „interwencji regulacyjnej o wysokiej lub niskiej intensywności”.

| — | Nie dokonano żadnego podziału zainteresowanych stron w oparciu o ich różne cele i możliwości, rodzaj informacji i działalności (np. posiadacze danych, którzy udostępniają je bezpłatnie, posiadacze, którzy otrzymują pieniądze za to udostępnianie, podmioty korzystające z danych: duże przedsiębiorstwa, MŚP, inne organy sektora publicznego). |
| --- | --- |

—

Nie dokonano żadnego podziału zainteresowanych stron w oparciu o ich różne cele i możliwości, rodzaj informacji i działalności (np. posiadacze danych, którzy udostępniają je bezpłatnie, posiadacze, którzy otrzymują pieniądze za to udostępnianie, podmioty korzystające z danych: duże przedsiębiorstwa, MŚP, inne organy sektora publicznego).

| — | Nie przekazano stanowiska każdej grupy zainteresowanych stron na temat każdego możliwego wariantu rozwiązania poszczególnych problemów. |
| --- | --- |

—

Nie przekazano stanowiska każdej grupy zainteresowanych stron na temat każdego możliwego wariantu rozwiązania poszczególnych problemów.

| — | Brakuje oceny społecznego znaczenia każdej grupy zainteresowanych stron, a tym samym jej reprezentatywności i rzeczywistej skali wpływu. |
| --- | --- |

—

Brakuje oceny społecznego znaczenia każdej grupy zainteresowanych stron, a tym samym jej reprezentatywności i rzeczywistej skali wpływu.

4.2.   Inne niewystarczająco uwzględnione punkty dotyczące dyrektywy

| 4.2.1. | Zdaniem EKES-u w projekcie dyrektywy i ocenie skutków niedostatecznie odzwierciedlono istotne zagadnienia ważne dla zainteresowanych stron. Komitet opowiada się za szczegółowym rozważeniem następujących kwestii:






  — | jednakowe prawa i obowiązki dla sektora publicznego i prywatnego w zakresie dostępu do danych, |
| --- | --- | --- |

4.2.1.

—

jednakowe prawa i obowiązki dla sektora publicznego i prywatnego w zakresie dostępu do danych,

| — | rekompensata dla sektora publicznego za gwarantowanie bezpłatnego dostępu do danych publicznych, |
| --- | --- |

—

rekompensata dla sektora publicznego za gwarantowanie bezpłatnego dostępu do danych publicznych,

| — | ochrona „infrastruktury krytycznej” – wyjątki w stosowaniu dyrektywy w odniesieniu do infrastruktury krytycznej, |
| --- | --- |

—

ochrona „infrastruktury krytycznej” – wyjątki w stosowaniu dyrektywy w odniesieniu do infrastruktury krytycznej,

| — | zapobiegnięcie nakładaniu się przepisów – dostosowanie dyrektywy do już istniejących branżowych przepisów prawa w związku z wymianą i wykorzystaniem danych, |
| --- | --- |

—

zapobiegnięcie nakładaniu się przepisów – dostosowanie dyrektywy do już istniejących branżowych przepisów prawa w związku z wymianą i wykorzystaniem danych,

| — | ograniczenie konkurencji – zagrożenie dla przedsiębiorstw publicznych w przypadkach, w których muszą bezpłatnie udostępnić informacje konkurencyjnym przedsiębiorstwom prywatnym, |
| --- | --- |

—

ograniczenie konkurencji – zagrożenie dla przedsiębiorstw publicznych w przypadkach, w których muszą bezpłatnie udostępnić informacje konkurencyjnym przedsiębiorstwom prywatnym,

| — | możliwe zmniejszenie liczby zatrudnionych w służbie publicznej z powodu automatyzacji, konieczność przekwalifikowania pracowników oraz rozwiązania problemów społecznych. |
| --- | --- |

—

możliwe zmniejszenie liczby zatrudnionych w służbie publicznej z powodu automatyzacji, konieczność przekwalifikowania pracowników oraz rozwiązania problemów społecznych.

4.3.   Komunikat Komisji „W kierunku wspólnej europejskiej przestrzeni danych”

| 4.3.1. | EKES przyjmuje z zadowoleniem i popiera opinię wyrażoną w komunikacie Komisji, że dostęp do danych publicznych i danych finansowanych ze środków publicznych oraz ich ponowne wykorzystywanie stanowi zasadniczy filar wspólnej europejskiej przestrzeni danych. Jest to w pełni zgodne z działaniami związanymi z przeglądem dyrektywy w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego. W komunikacie określono cele przeglądu dyrektywy. EKES uważa, że postępy w realizacji tych celów poprawią dostępność danych z myślą o ich ponownym wykorzystaniu. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Komitet popiera podstawowe zasady określone w komunikacie odnośnie do wymiany danych między przedsiębiorstwami (B2B) oraz między przedsiębiorstwami a organami administracji (B2G) i postrzega to jako potencjalną dobrą podstawę przyszłej współpracy z zainteresowanymi stronami. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | EKES popiera środki przedstawione w komunikacie, które jego zdaniem ułatwią przedsiębiorstwom i sektorowi publicznemu dostęp w UE do danych pochodzących z różnych źródeł, gałęzi przemysłu i dyscyplin oraz ponowne wykorzystanie tych danych. |
| --- | --- |

4.3.3.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „W kierunku wspólnej europejskiej przestrzeni danych” (COM(2018) 232 final).

1

(2)  Ocena skutków (SWD(2018) 127).

2

(3)  Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego (wersja przekształcona), COM(2018) 234 final.

3

(4)  Opinia Rady ds. Kontroli Regulacyjnej, SEC(2018) 206.

4

(5)  Streszczenie oceny skutków (SWD(2018) 128).

5

(6)  Ocena skutków (SWD(2018) 127).

6

---

ZAŁĄCZNIK

Następujące fragmenty opinii sekcji, które uzyskały poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów, zostały odrzucone na rzecz poprawek przyjętych w trakcie debaty:

Zmiany w art. 1 dyrektywy – Przedmiot i zakres:

| — | Rozszerzenie zakresu stosowania dyrektywy również na dane dotyczące usług publicznych i usług transportowych oraz dane badawcze. |
| --- | --- |

—

Rozszerzenie zakresu stosowania dyrektywy również na dane dotyczące usług publicznych i usług transportowych oraz dane badawcze.

| — | Zgodnie z wyjaśniającą częścią tekstu dyrektywy (1):






  — | dane w sektorze transportu i usług użyteczności publicznej: zastosowanie będzie miał ograniczony zestaw obowiązków: „za udostępnianie danych przedsiębiorstwa publiczne będą mogły pobierać opłaty przekraczające koszty krańcowe i nie będą zobowiązane do udostępniania danych, których nie chcą udostępnić”, |
| --- | --- | --- |

—

Zgodnie z wyjaśniającą częścią tekstu dyrektywy (1):

—

dane w sektorze transportu i usług użyteczności publicznej: zastosowanie będzie miał ograniczony zestaw obowiązków: „za udostępnianie danych przedsiębiorstwa publiczne będą mogły pobierać opłaty przekraczające koszty krańcowe i nie będą zobowiązane do udostępniania danych, których nie chcą udostępnić”,

| — | dane badawcze: „państwa członkowskie zostaną zobowiązane do opracowania polityki dotyczącej otwartego dostępu do danych badawczych” – co w gruncie rzeczy oznacza, że nie nakazano niczego na poziomie UE i wszelkie związane z tym czynności pozostawiono jak do tej pory w gestii państw członkowskich. |
| --- | --- |

—

dane badawcze: „państwa członkowskie zostaną zobowiązane do opracowania polityki dotyczącej otwartego dostępu do danych badawczych” – co w gruncie rzeczy oznacza, że nie nakazano niczego na poziomie UE i wszelkie związane z tym czynności pozostawiono jak do tej pory w gestii państw członkowskich.

Stanowisko EKES-u:

| — | Komitet częściowo popiera planowane zmiany, uważa jednak, że są one niedostateczne dla rozwiązania problemu zakresu dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego, ponieważ rozszerzenie zakresu dyrektywy pozostaje formalne i nie niesie ze sobą żadnego faktycznego rozszerzenia obowiązków i kompetencji. |
| --- | --- |

—

Komitet częściowo popiera planowane zmiany, uważa jednak, że są one niedostateczne dla rozwiązania problemu zakresu dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego, ponieważ rozszerzenie zakresu dyrektywy pozostaje formalne i nie niesie ze sobą żadnego faktycznego rozszerzenia obowiązków i kompetencji.

| — | Planowane zmiany wiążą się z dodatkowymi nakładami pracy i nakładami finansowymi. W perspektywie krótkoterminowej posiadacz danych musi zainwestować, podczas gdy długoterminowo perspektywę zysków mają zarówno posiadacze danych, jak i użytkownicy ponownie wykorzystujący dane. |
| --- | --- |

—

Planowane zmiany wiążą się z dodatkowymi nakładami pracy i nakładami finansowymi. W perspektywie krótkoterminowej posiadacz danych musi zainwestować, podczas gdy długoterminowo perspektywę zysków mają zarówno posiadacze danych, jak i użytkownicy ponownie wykorzystujący dane.

Wynik głosowania

| Za: | 80 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 52 |
| Wstrzymało się: | 16 |

Za:

80

Przeciw:

52

Wstrzymało się:

16

3.1.2.   Rozdział II – Wnioski o ponowne wykorzystywanie

Zmiany w art. 4 dyrektywy (Wymagania mające zastosowane do przetwarzania wniosków o ponowne wykorzystywanie):

| — | Określenie wyjątków, w wypadku których wymagania mające zastosowane do przetwarzania wniosków o ponowne wykorzystywanie nie mają zastosowania. |
| --- | --- |

—

Określenie wyjątków, w wypadku których wymagania mające zastosowane do przetwarzania wniosków o ponowne wykorzystywanie nie mają zastosowania.

Stanowisko EKES-u:

| — | EKES popiera planowane zmiany dotyczące wyjątków, uważa jednak, że ze względu na fakt, iż informacje lub dokumenty muszą coraz częściej być dostępne w krótkim czasie, ustanowiony maksymalny okres opracowania wynoszący 20 dni roboczych jest zbyt długi i powinien zostać skrócony w celu usprawnienia przebiegu pracy w sektorze publicznym. |
| --- | --- |

—

EKES popiera planowane zmiany dotyczące wyjątków, uważa jednak, że ze względu na fakt, iż informacje lub dokumenty muszą coraz częściej być dostępne w krótkim czasie, ustanowiony maksymalny okres opracowania wynoszący 20 dni roboczych jest zbyt długi i powinien zostać skrócony w celu usprawnienia przebiegu pracy w sektorze publicznym.

Wynik głosowania

| Za: | 83 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 55 |
| Wstrzymało się: | 7 |

Za:

83

Przeciw:

55

Wstrzymało się:

7

3.1.4.   Rozdział IV – Brak dyskryminacji i uczciwy handel

Zmiany w art. 12 dyrektywy – Zakaz umów o wyłączności

| — | Stwierdzono, że uzgodnienia praktyczne lub prawne, które – choć nie przyznają wprost prawa wyłącznego – to mogą jednak ograniczać ponowne wykorzystywanie dokumentów, muszą zostać podane do wiadomości publicznej najpóźniej dwa miesiące przed ich wejściem w życie. |
| --- | --- |

—

Stwierdzono, że uzgodnienia praktyczne lub prawne, które – choć nie przyznają wprost prawa wyłącznego – to mogą jednak ograniczać ponowne wykorzystywanie dokumentów, muszą zostać podane do wiadomości publicznej najpóźniej dwa miesiące przed ich wejściem w życie.

| — | W przewidzianej opcji ustanawia się tylko wymagania dotyczące przejrzystości (wariant strategiczny interwencji regulacyjnej o niskiej intensywności), jednak nie zabrania się czynności prowadzących do zablokowania danych (wariant „interwencji regulacyjnej o wysokiej intensywności”). |
| --- | --- |

—

W przewidzianej opcji ustanawia się tylko wymagania dotyczące przejrzystości (wariant strategiczny interwencji regulacyjnej o niskiej intensywności), jednak nie zabrania się czynności prowadzących do zablokowania danych (wariant „interwencji regulacyjnej o wysokiej intensywności”).

Stanowisko EKES-u:

| — | EKES częściowo popiera proponowane zmiany i jest zdania, że ogólnie przyczynią się one do rozwiązania problemu blokowania danych sektora publicznego, lecz osiągnięty rezultat nie wystarczy jednak, by całkowicie wykorzenić ten problem. Uważa, że w odniesieniu do tej problematyki lepiej byłoby wybrać wariant zakazujący działań prowadzących do blokowania danych. |
| --- | --- |

—

EKES częściowo popiera proponowane zmiany i jest zdania, że ogólnie przyczynią się one do rozwiązania problemu blokowania danych sektora publicznego, lecz osiągnięty rezultat nie wystarczy jednak, by całkowicie wykorzenić ten problem. Uważa, że w odniesieniu do tej problematyki lepiej byłoby wybrać wariant zakazujący działań prowadzących do blokowania danych.

Wynik głosowania

| Za: | 80 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 60 |
| Wstrzymało się: | 12 |

Za:

80

Przeciw:

60

Wstrzymało się:

12

3.2.2.   
  Cel: spełnienie porównywalnych w całej UE warunków udostępniania danych i tym samym zagwarantowanie uczciwej konkurencji.

Stanowisko EKES-u: Przewidziane zmiany są bezpośrednio i jednoznacznie ukierunkowane na osiągnięcie tego celu przez:

| — | wprowadzenie poprawek do przepisów dotyczących pobierania opłat (art. 6 dyrektywy), |
| --- | --- |

—

wprowadzenie poprawek do przepisów dotyczących pobierania opłat (art. 6 dyrektywy),

| — | ostrzejsze uregulowanie możliwości zawierania umów o wyłączności (art. 12 dyrektywy), |
| --- | --- |

—

ostrzejsze uregulowanie możliwości zawierania umów o wyłączności (art. 12 dyrektywy),

| — | dokładne uregulowanie bezpłatnego udostępniania danych lub zbiorów danych o wysokiej wartości (art. 13 dyrektywy). |
| --- | --- |

—

dokładne uregulowanie bezpłatnego udostępniania danych lub zbiorów danych o wysokiej wartości (art. 13 dyrektywy).

Wynik głosowania

| Za: | 80 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 61 |
| Wstrzymało się: | 9 |

Za:

80

Przeciw:

61

Wstrzymało się:

9

3.2.4.   
  Cel: wzmocnienie MŚP na rynku danych, przy czym należy zagwarantować, by nie występowały bariery powstrzymujące je od ponownego wykorzystywania danych publicznych do celów komercyjnych.

Stanowisko EKES-u: Przewidziane zmiany są ukierunkowane na osiągnięcie tego celu, a w przypadku jego realizacji uzyskuje się poprawę pozycji MŚP w odniesieniu do możliwości ponownego wykorzystywania danych sektora publicznego (art. 6, 12 i 13 dyrektywy), choć skuteczniejszym rozwiązaniem byłby wariant „interwencji regulacyjnej o wysokiej intensywności”.

Wynik głosowania

| Za: | 76 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 53 |
| Wstrzymało się: | 6 |

Za:

76

Przeciw:

53

Wstrzymało się:

6

3.3.1.   Obszar poprawy „Dane dynamiczne/API

  ”

Przewidziana poprawa:

| — | Państwa członkowskie zostają za pomocą środków z zakresu prawa miękkiego nakłaniane do udostępniania danych dynamicznych w odpowiednio krótkim terminie oraz wprowadzenia API (art. 5 dyrektywy). |
| --- | --- |

—

Państwa członkowskie zostają za pomocą środków z zakresu prawa miękkiego nakłaniane do udostępniania danych dynamicznych w odpowiednio krótkim terminie oraz wprowadzenia API (art. 5 dyrektywy).

| — | Większe zobowiązanie państw członkowskich do zagwarantowania możliwości ponownego wykorzystywania ograniczonej liczby zbiorów danych o wysokiej wartości (art. 13 dyrektywy). |
| --- | --- |

—

Większe zobowiązanie państw członkowskich do zagwarantowania możliwości ponownego wykorzystywania ograniczonej liczby zbiorów danych o wysokiej wartości (art. 13 dyrektywy).

Stanowisko EKES-u:

| — | Przewidziane zmiany są częściowo odpowiednie do poprawy sytuacji w tym obszarze problemowym (zob. pkt 3.1.3). |
| --- | --- |

—

Przewidziane zmiany są częściowo odpowiednie do poprawy sytuacji w tym obszarze problemowym (zob. pkt 3.1.3).

| — | Przyczynią się w perspektywie długoterminowej do rozwiązania kwestii dotyczących dostępu do danych dynamicznych i do wspierania ponownego wykorzystywania danych dynamicznych oraz korzystania z nowych technologii (API) do automatycznej wymiany danych. Jednak w obliczu tego, że do państw członkowskich odnosi się „miękki” obowiązek „udostępniania danych dynamicznych w odpowiednio krótkim terminie oraz wprowadzenia API”, rezultatu zmian nie można kontrolować ani przewidzieć. Przede wszystkim w perspektywie krótkoterminowej poprawa może okazać się niedostateczna. |
| --- | --- |

—

Przyczynią się w perspektywie długoterminowej do rozwiązania kwestii dotyczących dostępu do danych dynamicznych i do wspierania ponownego wykorzystywania danych dynamicznych oraz korzystania z nowych technologii (API) do automatycznej wymiany danych. Jednak w obliczu tego, że do państw członkowskich odnosi się „miękki” obowiązek „udostępniania danych dynamicznych w odpowiednio krótkim terminie oraz wprowadzenia API”, rezultatu zmian nie można kontrolować ani przewidzieć. Przede wszystkim w perspektywie krótkoterminowej poprawa może okazać się niedostateczna.

Wynik głosowania

| Za: | 77 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 58 |
| Wstrzymało się: | 10 |

Za:

77

Przeciw:

58

Wstrzymało się:

10

3.3.3.   Obszar poprawy: „Zakres dyrektywy w sprawie informacji sektora publicznego

  ”

Przewidziana poprawa:

| — | Rozszerzenie przedmiotu i zakresu dyrektywy (art. 1 dyrektywy). |
| --- | --- |

—

Rozszerzenie przedmiotu i zakresu dyrektywy (art. 1 dyrektywy).

| — | Państwa członkowskie zostają zobowiązane do opracowania polityki dotyczącej otwartego dostępu do danych badawczych pochodzących z badań naukowych finansowanych ze środków publicznych, przy zachowaniu elastyczności we wdrażaniu tego obowiązku (art. 10 dyrektywy). |
| --- | --- |

—

Państwa członkowskie zostają zobowiązane do opracowania polityki dotyczącej otwartego dostępu do danych badawczych pochodzących z badań naukowych finansowanych ze środków publicznych, przy zachowaniu elastyczności we wdrażaniu tego obowiązku (art. 10 dyrektywy).

Stanowisko EKES-u:

| — | Przewidziane zmiany nie wystarczą do uzyskania poprawy w tym obszarze problemowym (zob. pkt 3.1.1, 3.1.3). |
| --- | --- |

—

Przewidziane zmiany nie wystarczą do uzyskania poprawy w tym obszarze problemowym (zob. pkt 3.1.1, 3.1.3).

| — | Rozszerzenie zakresu dyrektywy przy odwołaniu się do wybranego wariantu strategicznego „interwencji regulacyjnej o niskiej intensywności” jest czysto formalne i nie obejmuje rzeczywistych dodatkowych obowiązków. Nie rozwiązuje to konkretnego problemu. |
| --- | --- |

—

Rozszerzenie zakresu dyrektywy przy odwołaniu się do wybranego wariantu strategicznego „interwencji regulacyjnej o niskiej intensywności” jest czysto formalne i nie obejmuje rzeczywistych dodatkowych obowiązków. Nie rozwiązuje to konkretnego problemu.

Wynik głosowania

| Za: | 78 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 61 |
| Wstrzymało się: | 10 |

Za:

78

Przeciw:

61

Wstrzymało się:

10

3.3.4.   Obszar poprawy „Blokowanie danych sektora publicznego

  ”

Przewidziana poprawa:

| — | Surowsze wymagania dotyczące braku wyłączności oraz przejrzystości w przypadku umów publiczno-prywatnych związanych z informacjami sektora publicznego (art. 11 i 12 dyrektywy). |
| --- | --- |

—

Surowsze wymagania dotyczące braku wyłączności oraz przejrzystości w przypadku umów publiczno-prywatnych związanych z informacjami sektora publicznego (art. 11 i 12 dyrektywy).

Stanowisko EKES-u:

| — | Przewidziane zmiany nie wystarczą do uzyskania poprawy w tym obszarze problemowym (zob. pkt 3.1.4). |
| --- | --- |

—

Przewidziane zmiany nie wystarczą do uzyskania poprawy w tym obszarze problemowym (zob. pkt 3.1.4).

| — | Przewidziane zmiany przyczynią się częściowo do rozwiązania problemu blokowania danych sektora publicznego i do wspierania ponownego wykorzystywania danych. Przewidziany wariant strategiczny „interwencji regulacyjnej o niskiej intensywności” nie wystarczy jednak do skutecznego rozwiązania problemu blokowania danych. Zdaniem EKES-u bardziej efektywne w odniesieniu do tej problematyki byłoby wybranie wariantu strategicznego „interwencji regulacyjnej o wysokiej intensywności”. |
| --- | --- |

—

Przewidziane zmiany przyczynią się częściowo do rozwiązania problemu blokowania danych sektora publicznego i do wspierania ponownego wykorzystywania danych. Przewidziany wariant strategiczny „interwencji regulacyjnej o niskiej intensywności” nie wystarczy jednak do skutecznego rozwiązania problemu blokowania danych. Zdaniem EKES-u bardziej efektywne w odniesieniu do tej problematyki byłoby wybranie wariantu strategicznego „interwencji regulacyjnej o wysokiej intensywności”.

Wynik głosowania

| Za: | 82 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 57 |
| Wstrzymało się: | 8 |

Za:

82

Przeciw:

57

Wstrzymało się:

8

| 4.1.3. | Interesy zainteresowanych stron wymienionych w streszczeniu oceny skutków (2):






  — | Właściciele danych (organy publiczne) popierają utrzymanie status quo w odniesieniu do ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego, tj. wariant „interwencji regulacyjnej o niskiej intensywności”. |
| --- | --- | --- |

4.1.3.

—

Właściciele danych (organy publiczne) popierają utrzymanie status quo w odniesieniu do ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego, tj. wariant „interwencji regulacyjnej o niskiej intensywności”.

| — | Podmioty ponownie wykorzystujące dane (w tym MŚP) poparły możliwość dokonania szybszego i skuteczniejszego postępu w odniesieniu do rozszerzenia zakresu ponownie wykorzystywanych danych, tj. wariant „interwencji regulacyjnej o wysokiej intensywności”. |
| --- | --- |

—

Podmioty ponownie wykorzystujące dane (w tym MŚP) poparły możliwość dokonania szybszego i skuteczniejszego postępu w odniesieniu do rozszerzenia zakresu ponownie wykorzystywanych danych, tj. wariant „interwencji regulacyjnej o wysokiej intensywności”.

Stanowisko EKES-u:

| — | Mimo że cel dyrektywy polega na zwiększeniu ilości ponownie wykorzystywanych danych i wzmocnieniu pozycji MŚP na rynku danych, Komisja zdecydowała się jednak na wariant strategiczny „interwencji regulacyjnej o niskiej intensywności”, nie wykorzystując tym samym całkowicie możliwego potencjału uzyskania poprawy w obszarach problemowych. |
| --- | --- |

—

Mimo że cel dyrektywy polega na zwiększeniu ilości ponownie wykorzystywanych danych i wzmocnieniu pozycji MŚP na rynku danych, Komisja zdecydowała się jednak na wariant strategiczny „interwencji regulacyjnej o niskiej intensywności”, nie wykorzystując tym samym całkowicie możliwego potencjału uzyskania poprawy w obszarach problemowych.

| — | Aby skuteczniej osiągać cele, do których się dąży przez zmianę dyrektywy, konieczne jest bardziej aktywne i ukierunkowane postępowanie oraz wybranie dla rozwiązywania poszczególnych konkretnych problemów wariantu strategicznego „interwencji regulacyjnej o wysokiej intensywności”. Może to ewentualnie iść w parze ze zmianą wariantów wymienionych w ocenie skutków. |
| --- | --- |

—

Aby skuteczniej osiągać cele, do których się dąży przez zmianę dyrektywy, konieczne jest bardziej aktywne i ukierunkowane postępowanie oraz wybranie dla rozwiązywania poszczególnych konkretnych problemów wariantu strategicznego „interwencji regulacyjnej o wysokiej intensywności”. Może to ewentualnie iść w parze ze zmianą wariantów wymienionych w ocenie skutków.

Wynik głosowania

| Za: | 87 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 58 |
| Wstrzymało się: | 6 |

Za:

87

Przeciw:

58

Wstrzymało się:

6

---

(1)  Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego (wersja przekształcona), COM(2018) 234 final.

(2)  Streszczenie oceny skutków (SWD(2018) 128).

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/254 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/254

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Europa w ruchu – Zrównoważona mobilność dla Europy: bezpieczna, połączona i ekologiczna«”

(COM(2018) 293 final)

(2019/C 62/39)

| Sprawozdawca: | Giulia BARBUCCI |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Giulia BARBUCCI

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 18.6.2018 |
| --- | --- |
| | |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 4.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 201/3/7 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 18.6.2018

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Data przyjęcia przez sekcję

4.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

201/3/7

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) z zadowoleniem przyjmuje trzeci pakiet dotyczący mobilności, uznając go za kolejny krok w kierunku zrównoważonej mobilności dla Europy. Komitet zauważa jednak, że propozycja Komisji ogranicza się nieomal wyłącznie do transportu drogowego. Aby rozwinąć mobilność, która będzie rzeczywiście zgodna z zasadami zrównoważonego rozwoju i bezpieczna, należy opracować ambitniejszy projekt, obejmujący wszystkie dostępne formy transportu, ze szczególnym uwzględnieniem intermodalności transportu towarów i pasażerów. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES uważa, że propozycje Komisji nastawione na cel bezpiecznej, połączonej i ekologicznej mobilności będą wymagać ogromnego wysiłku finansowego, przede wszystkim ze strony państw członkowskich, w związku z koniecznością modernizacji infrastruktury materialnej i cyfrowej (5G). Dlatego ważne jest, aby wspierać te inicjatywy długoterminowo przy wykorzystaniu odpowiednich funduszy, wyznaczając realistyczne i osiągalne cele. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES z zadowoleniem przyjmuje „Strategiczny plan działania na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego” oraz popiera cel „wizji zero” – projektu mającego wyeliminować do 2050 r. ofiary śmiertelne i poważnie ranne w wypadkach drogowych. Podejście „bezpieczny system”, promowane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), może z pewnością przyczynić się do realizacji tego celu, zmniejszając liczbę wypadków oraz minimalizując obrażenia pasażerów i pieszych. Ponadto priorytetową kwestią jest zharmonizowanie przepisów krajowych dotyczących kodeksu drogowego i określonych w nim sankcji, a jednocześnie rozszerzenie obowiązku stosowania urządzeń bezpieczeństwa w pojazdach samochodowych na wszystkie pojazdy drogowe, do transportu towarów i pasażerów, publiczne i prywatne. Wreszcie zaleca się, aby nowe, bezpieczne pojazdy były dostępne finansowo dla konsumentów i firm. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Cyfryzacja, budowanie sieci i automatyzacja to podstawowe narzędzia, poprzez które należy rozwijać podejście „bezpieczny system” i przybliżać się do celu „wizji zero”. EKES wspiera projekt budowy zautomatyzowanego, opartego na sieci i bezpiecznego systemu dróg. Komitet zaleca Komisji, aby miała na uwadze różny stan infrastruktury drogowej i autostradowej w poszczególnych państwach członkowskich i przede wszystkim rozszerzyła projekt na ośrodki miejskie, gdzie dochodzi do większości poważnych wypadków bez ofiar śmiertelnych. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Propozycja Komisji kładzie nacisk na znaczenie rozwoju autonomicznych pojazdów i ich roli w wzroście bezpieczeństwa. Nie określa jednak szczegółowej strategii dojścia do ruchu automatycznego, co jest prawdopodobnie korzystne dla postępu w tej dziedzinie, ale może stanowić problem dla państw członkowskich w dostosowaniu polityk transportowych do nowych technologii i ich wykorzystania. Ponadto EKES wskazuje na problemy dotyczące wykonalności technologicznej dla zapewnienia warunków najwyższego bezpieczeństwa w systemie tzw. ruchu mieszanego (pojazdy kierowane przez człowieka, pojazdy wspomagające kierowcę i zautomatyzowane). |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Pełna automatyzacja pojazdów budzi liczne wątpliwości natury etycznej, ekonomicznej, związanej z zatrudnieniem, akceptacją społeczną i odpowiedzialnością prawną. EKES powołuje się na zasadę, zgodnie z którą tylko istota ludzka jako taka może dokonywać wyborów etycznych, a maszyny, niezależnie od ich poziomu doskonałości, powinny wspierać, a nie zastępować człowieka. Ważne jest pełne zaangażowanie zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w zarządzanie tym procesem oraz uruchomienie procesów dialogu społecznego i negocjacji zbiorowych, aby uniknąć potencjalnych negatywnych skutków dla zatrudnienia i pracowników. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES wspiera propozycje na rzecz bardziej zrównoważonego charakteru transportu, a także „Strategiczny plan działania na rzecz baterii”, którego celem jest zmniejszenie europejskiej luki energetycznej i stworzenie łańcucha wartości baterii. Komitet podkreśla jednak, że wiele czynników utrudnia pełną realizację planu działania: uzależnienie od dostaw surowców z państw trzecich, brak alternatywnych paliw, opóźnienia w zarządzaniu, przetwarzaniu i usuwaniu zużytych baterii i brak wykwalifikowanej siły roboczej. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Dlatego niezbędne są ogromne inwestycje w badania i innowacje, aby opracować nowe, całkowicie odnawialne i neutralne środowiskowo paliwa alternatywne. Równie ważne będzie inwestowanie w edukację i szkolenia z udziałem uniwersytetów i ośrodków badań naukowych, aby zapewnić wykwalifikowaną siłę roboczą. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Przestawienie się na pojazdy elektryczne będzie wymagać odnowienia znacznej części europejskiego parku samochodowego w ciągu nieznacznie więcej niż jednego dziesięciolecia. Bardziej czyste i bezpieczne pojazdy powinny być przystępne cenowo dla wszystkich, dla obywateli i przedsiębiorstw, a państwa powinny ułatwiać transformację za pomocą odpowiednich zachęt podatkowych. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Odnowienie parku samochodowego spowoduje również problem związany z usuwaniem i recyklingiem dużej części istniejącego parku samochodowego. Temat ten powinien mieć kluczowe znaczenie w strategiach Komisji realizowanych w ramach gospodarki o obiegu zamkniętym. Zorganizowane społeczeństwo obywatelskie powinno uczestniczyć we wszystkich etapach procesu transformacji i ma za zadanie informować i uświadamiać obywateli z punktu widzenia zrównoważonej mobilności. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | Przez długi czas sektor transportu przechodził wiele ewolucji i zmian, stając się jednym z kluczowych czynników rozwoju. Innowacja, technologia, cyfryzacja i sieć połączeń stanowią nową rewolucję transportu, ukierunkowaną na większe bezpieczeństwo, dostępność, zrównoważony rozwój, konkurencyjność i zatrudnienie. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | W następstwie strategii na rzecz mobilności niskoemisyjnej (1) Unia Europejska opracowała program ad hoc dotyczący tego sektora, podzielony na trzy pakiety mobilności (2), opublikowane odpowiednio w maju 2017 r., listopadzie 2017 r. i maju 2018 r. Niniejsza opinia odnosi się do ostatniego pakietu, zatytułowanego „Europa w ruchu”. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Komunikat Komisji i wnioski zawarte w pakiecie odnoszą się głównie do sektora transportu drogowego, w szczególności do transportu samochodowego, a nie uwzględniają wszystkich pozostałych form transportu. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Streszczenie wniosku

| 3.1. | Komunikat Komisji COM(2018) 293 final „Europa w ruchu. Zrównoważona mobilność dla Europy: bezpieczna, połączona i ekologiczna” stanowi kluczowy dokument trzeciego pakietu mobilności, ponieważ określa jego ramy odniesienia. Dzieli się na trzy rozdziały: bezpieczna mobilność; mobilność pojazdów połączonych i zautomatyzowanych; ekologiczna mobilność. Ponadto w dwóch załącznikach do komunikatu określone są kluczowe inicjatywy dotyczące Strategicznego planu działania na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz – Strategicznego planu działania na rzecz baterii. |
| --- | --- |

3.1.

3.2.   Bezpieczna mobilność

| 3.2.1. | Mimo postępu osiągniętego w ostatnich latach liczba poważnych lub śmiertelnych wypadków drogowych wciąż jest zbyt wysoka. W 2017 r. odnotowano 25 300 ofiar śmiertelnych i 135 000 poważnych obrażeń w wyniku wypadków, będących przyczyną bardzo wysokich kosztów finansowych i społecznych. Ponieważ 90 % wypadków jest spowodowanych błędem ludzkim, Komisja uważa, że automatyzacja, łączność i nowe standardy projektowania mogą znacznie przyczynić się do ograniczenia tego dramatycznego zjawiska (3). Stąd dążenie do celu, jakim jest zerowa liczba ofiar śmiertelnych i poważnych wypadków drogowych do 2050 r. („wizja zero”). Strategia ta przewiduje pośredni cel zmniejszenia liczby ofiar i poważnie rannych o 50 % do 2030 r. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Aby osiągnąć te cele, UE zamierza wdrożyć nowe narzędzia technologiczne i regulacyjne w oparciu o podejście WHO „bezpieczny system”. Opiera się ono na zasadzie, że chociaż nie można całkowicie wyeliminować wypadków, można podejmować działania mające na celu zmniejszenie liczby ofiar śmiertelnych i poważnie rannych. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Unia Europejska zamierza wyeliminować przyczyny wypadków w sposób zintegrowany, tworząc warstwy ochrony, które zapewnią, że jeśli jeden element zawiedzie, inny to zrównoważy. Proces ten wymaga wprowadzenia odpowiedniego wyposażenia technologicznego do pojazdów i infrastruktury drogowej oraz coraz większej wymiany informacji między nimi. Każdy środek jest przedmiotem inicjatywy ustawodawczej ad hoc:






  a) | Strategiczny plan działania na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego (4). Plan działania wyznacza cel zerowej liczby ofiar, jak również kryteria wzmocnienia europejskiego zarządzania, określa zwiększenie finansowania innowacyjności sieci drogowej poprzez instrument „Łącząc Europę” (200 mln EUR), stosowanie podejścia „bezpiecznego systemu”, nowe przepisy na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa pojazdów, cele w zakresie łączności i automatyzacji między pojazdami oraz między infrastrukturą drogową a pojazdami, a także propozycję eksportowania europejskich standardów bezpieczeństwa do państw trzecich (z priorytetowym uwzględnieniem Bałkanów Zachodnich). |
| --- | --- | --- |

3.2.3.

a)

Strategiczny plan działania na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego (4). Plan działania wyznacza cel zerowej liczby ofiar, jak również kryteria wzmocnienia europejskiego zarządzania, określa zwiększenie finansowania innowacyjności sieci drogowej poprzez instrument „Łącząc Europę” (200 mln EUR), stosowanie podejścia „bezpiecznego systemu”, nowe przepisy na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa pojazdów, cele w zakresie łączności i automatyzacji między pojazdami oraz między infrastrukturą drogową a pojazdami, a także propozycję eksportowania europejskich standardów bezpieczeństwa do państw trzecich (z priorytetowym uwzględnieniem Bałkanów Zachodnich).

| b) | Rozporządzenie w sprawie ochrony osób znajdujących się w pojeździe i niechronionych uczestników ruchu drogowego (5). Przewiduje się między innymi wprowadzenie zaawansowanych urządzeń hamowania awaryjnego, układów unikania niezamierzonej zmiany pasa ruchu, innej konstrukcji kabiny kierowcy ciężkich pojazdów w celu zapewnienia lepszej widoczności rowerzystów lub pieszych oraz czujników wykrywania rowerzystów i pieszych. |
| --- | --- |

b)

Rozporządzenie w sprawie ochrony osób znajdujących się w pojeździe i niechronionych uczestników ruchu drogowego (5). Przewiduje się między innymi wprowadzenie zaawansowanych urządzeń hamowania awaryjnego, układów unikania niezamierzonej zmiany pasa ruchu, innej konstrukcji kabiny kierowcy ciężkich pojazdów w celu zapewnienia lepszej widoczności rowerzystów lub pieszych oraz czujników wykrywania rowerzystów i pieszych.

| c) | Dyrektywa w sprawie zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej (6). Ma na celu opracowanie mapy zagrożeń dla całej sieci europejskiej, uwzględniającej nie tylko autostrady należące do sieci TEN-T, lecz także wszystkie inne autostrady i główne drogi. Drogi miejskie nie będą uwzględnione. Dyrektywa ustanawia również lepsze standardy jakości dla infrastruktury drogowej (wyraźne oznaczenia drogi i znaki drogowe oraz wprowadzenie nowych technologii, takich jak układy unikania niezamierzonej zmiany pasa ruchu). |
| --- | --- |

c)

Dyrektywa w sprawie zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej (6). Ma na celu opracowanie mapy zagrożeń dla całej sieci europejskiej, uwzględniającej nie tylko autostrady należące do sieci TEN-T, lecz także wszystkie inne autostrady i główne drogi. Drogi miejskie nie będą uwzględnione. Dyrektywa ustanawia również lepsze standardy jakości dla infrastruktury drogowej (wyraźne oznaczenia drogi i znaki drogowe oraz wprowadzenie nowych technologii, takich jak układy unikania niezamierzonej zmiany pasa ruchu).

3.3.   Mobilność pojazdów połączonych i zautomatyzowanych

| 3.3.1. | Strategia Komisji dotycząca mobilności pojazdów połączonych i zautomatyzowanych (7) opiera się na inicjatywie, która została już podjęta na szczeblu UE, a w szczególności na komunikacie w sprawie sztucznej inteligencji dla Europy (8) i na deklaracji amsterdamskiej, w której państwa członkowskie zwróciły się do Komisji o opracowanie europejskiej strategii w sprawie jazdy pojazdami zautomatyzowanymi i połączonymi, dostosowania ram regulacyjnych, wspierania procesów badawczych i innowacyjnych oraz rozpowszechniania interoperacyjnych współpracujących inteligentnych systemów transportowych. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Komisja zawarła w jednym dokumencie cele długoterminowe (ograniczenie emisji, ruchu i wypadków): zaoferowanie konkretnego wsparcia branży motoryzacyjnej w połączeniu z badaniami i innowacjami; szybkie wyjaśnianie, przed wprowadzeniem na rynek w pełni zautomatyzowanych pojazdów, wątpliwości o charakterze etycznym i społecznym, takich jak nowe relacje między człowiekiem a maszyną, cyberbezpieczeństwo i wpływ tych technologii na zatrudnienie. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Jedną z głównych zalet automatyzacji jest dostęp do mobilności dla wszystkich tych osób (głównie niepełnosprawnych i w podeszłym wieku), które obecnie są z niej wykluczone. Mając na uwadze, że w najbliższych latach może powstać system mieszany, w którym pojazdy oparte na różnych technologiach (kierowane przez człowieka, ze wspomaganiem i zautomatyzowane) będą wchodzić we wzajemne relacje, dla zmaksymalizowania możliwości oferowanych przez automatykę istotne jest, aby pojazdy i infrastruktura drogowa stale wymieniały się informacjami. Aby uzupełnić te ramy i rozwijać intermodalność, ustanawia się również wymagania ad hoc dotyczące systemu europejskich morskich pojedynczych punktów kontaktowych (9) i elektronicznych informacji dotyczących transportu towarowego (10). |
| --- | --- |

3.3.3.

3.4.   Ekologiczna mobilność

| 3.4.1. | Obniżenie emisyjności transportu i przejście na ekologiczną energię są jednym z kluczowych aspektów trzeciego pakietu mobilności. Inicjatywa ta jest częścią szerszego planu działania dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym. Aby osiągnąć wyższy poziom zrównoważonego rozwoju i konkurencyjności, UE podejmuje szereg inicjatyw:






  a) | Strategiczny plan działania na rzecz baterii (11) wynika z potrzeby zwiększenia europejskiej samowystarczalności energetycznej w ramach ustanawiania łańcuchów wartości mobilności elektrycznej w Europie (EU Battery Alliance), w które zaangażowane są podmioty przemysłowe, państwa członkowskie i EBI. Plan ma na celu zrównoważoną produkcję baterii w całym łańcuchu wartości, który obejmuje wydobycie i przetwarzanie (pierwotnych i wtórnych) surowców, etap projektowania i produkcji ogniw baterii i zestawów baterii, ich wykorzystanie, powtórne wykorzystanie, recykling i utylizację w kontekście gospodarki o obiegu zamkniętym. |
| --- | --- | --- |

3.4.1.

a)

Strategiczny plan działania na rzecz baterii (11) wynika z potrzeby zwiększenia europejskiej samowystarczalności energetycznej w ramach ustanawiania łańcuchów wartości mobilności elektrycznej w Europie (EU Battery Alliance), w które zaangażowane są podmioty przemysłowe, państwa członkowskie i EBI. Plan ma na celu zrównoważoną produkcję baterii w całym łańcuchu wartości, który obejmuje wydobycie i przetwarzanie (pierwotnych i wtórnych) surowców, etap projektowania i produkcji ogniw baterii i zestawów baterii, ich wykorzystanie, powtórne wykorzystanie, recykling i utylizację w kontekście gospodarki o obiegu zamkniętym.

| b) | Rozporządzenie w sprawie ustanowienia norm emisji CO2 dla nowych pojazdów ciężkich (12), mające na celu zdefiniowanie szeregu parametrów dotyczących emisji CO2 dla samochodów ciężarowych i autobusów poprzez integrację i uzupełnienie obowiązujących przepisów. Inicjatywa określa również środki zachęcające firmy do zakupu bardziej energooszczędnych i mniej zanieczyszczających pojazdów. Środek ten łączy się z propozycją szybkiego wejścia w życie nowych standardów projektowych dotyczących aerodynamiki i ciężaru pojazdów ciężkich, co ma na celu zmniejszenie emisji CO2 (13). |
| --- | --- |

b)

Rozporządzenie w sprawie ustanowienia norm emisji CO2 dla nowych pojazdów ciężkich (12), mające na celu zdefiniowanie szeregu parametrów dotyczących emisji CO2 dla samochodów ciężarowych i autobusów poprzez integrację i uzupełnienie obowiązujących przepisów. Inicjatywa określa również środki zachęcające firmy do zakupu bardziej energooszczędnych i mniej zanieczyszczających pojazdów. Środek ten łączy się z propozycją szybkiego wejścia w życie nowych standardów projektowych dotyczących aerodynamiki i ciężaru pojazdów ciężkich, co ma na celu zmniejszenie emisji CO2 (13).

| c) | Rozporządzenie mające na celu ułatwienie porównywania różnych paliw poprzez przyjęcie wspólnej jednostki miary w celu zachęcania do zakupu nowych pojazdów o niewielkim wpływie na środowisko (14). |
| --- | --- |

c)

Rozporządzenie mające na celu ułatwienie porównywania różnych paliw poprzez przyjęcie wspólnej jednostki miary w celu zachęcania do zakupu nowych pojazdów o niewielkim wpływie na środowisko (14).

| d) | Rozporządzenie w sprawie etykietowania opon (15) w celu określenia ich standardów bezpieczeństwa, efektywności energetycznej i hałasu. |
| --- | --- |

d)

Rozporządzenie w sprawie etykietowania opon (15) w celu określenia ich standardów bezpieczeństwa, efektywności energetycznej i hałasu.

| e) | Zmiana ram opodatkowania energii w celu promowania elektromobilności. |
| --- | --- |

e)

Zmiana ram opodatkowania energii w celu promowania elektromobilności.

| f) | Rozporządzenie w sprawie usprawnienia środków na rzecz poczynienia postępów w realizacji transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T) (16) w celu uproszczenia procedur wydawania zezwoleń na projekty. |
| --- | --- |

f)

Rozporządzenie w sprawie usprawnienia środków na rzecz poczynienia postępów w realizacji transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T) (16) w celu uproszczenia procedur wydawania zezwoleń na projekty.

| 3.5. | Na ten zestaw inicjatyw przeznaczona jest inwestycja o łącznej wartości 450 mln EUR w ramach instrumentu „Łącząc Europę”, przeznaczona na finansowanie projektów, które przyczyniają się do zwiększenia bezpieczeństwa na drogach, cyfryzacji i multimodalności. W ramach tego samego programu dodatkowe 4 mln EUR zostaną wyasygnowane na cyberbezpieczeństwo oraz na mobilność pojazdów współpracujących, połączonych i zautomatyzowanych. |
| --- | --- |

3.5.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje trzeci pakiet mobilności jako kolejny krok w kierunku bezpieczniejszej, bardziej dostępnej i zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju mobilności. Komitet zauważa jednak, że propozycja Komisji ogranicza się nieomal wyłącznie do części sektora transportu drogowego. Aby rozwijać zrównoważoną i bezpieczną mobilność, należy uwzględnić wszystkie dostępne formy transportu, planując coraz ściślejsze, efektywniejsze i sprawniejsze wzajemne połączenie transportu publicznego i prywatnego, skracając czas podróży i natężenie ruchu. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Pakiet składa się z serii powiązanych inicjatyw ustawodawczych, które zdaniem EKES-u zasługują na szczegółową analizę w odrębnych opiniach. W związku z tym niniejsza opinia skupia się na analizie komunikatu referencyjnego i należy ją czytać i rozumieć w sposób ciągły z wcześniejszymi opiniami EKES-u w sprawie pierwszego i drugiego pakietu mobilności, a także z opiniami opracowanymi w sposób skoordynowany z niniejszą opinią, które analizują jej określone aspekty (17). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES uważa, że komunikat Komisji i związane z nim propozycje są zgodne z jego wcześniejszymi opiniami w tej sprawie i że mogą się przyczynić do poprawy standardów bezpieczeństwa, a także konkurencyjności całego europejskiego sektora motoryzacyjnego. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES podkreśla, że komunikat Komisji nie jest poparty odpowiednią oceną wpływu proponowanych w nim środków. W szczególności nie jest jasny wpływ na własność i użytkowanie pojazdów, a w konsekwencji na zmianę natężenia ruchu. W związku z promocją transportu natężenie może rosnąć zamiast maleć, powodując wydłużenie czasu przemieszczania się obywateli, a tym samym zwiększając ryzyko wypadków. Istotne jest, aby Komisja promowała kompleksową i ambitną wizję transportu, w której intermodalność transportu publicznego i prywatnego jest uważana za czynnik zapewniający efektywność, jakość życia i bezpieczeństwo. EKES podkreśla znaczenie sporządzenia odpowiednich ocen skutków w odniesieniu do wszystkich propozycji zawierających konkretne środki. Przygotowując się do nowych środków transportu nie należy spowalniać szerokiego wdrażania inteligentnych rozwiązań technologicznych (np. świetlnych), które podnoszą efektywność transportu, zwłaszcza publicznego i obniżają prawdopodobieństwo wypadków. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Komitet popiera cel „wizja zero”, który należy osiągnąć za pomocą metody „bezpiecznego systemu”. Będzie to wymagało zaangażowania wszystkich sektorów i wszystkich uczestników ruchu drogowego w ramach wzmocnionej struktury zarządzania. Ważne jest, aby wskaźniki wyznaczone do osiągnięcia celów były jasne, realistyczne i możliwe do monitorowania. W szczególności EKES oczekuje aktywnego zaangażowania zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego we wszystkich fazach opracowywania, wdrażania, monitorowania i oceny strategii. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES z zadowoleniem przyjmuje decyzję o przeznaczeniu 450 mln EUR (w latach 2018–2020) na cyfryzację i bezpieczeństwo ruchu drogowego za pośrednictwem instrumentu Łącząc Europę. Komitet podkreśla jednak konieczność, aby w następnych wieloletnich ramach finansowych na lata 2021–2027 znacznie zwiększono dostępne środki finansowe w celu zapewnienia długoterminowej ciągłości, tak aby umożliwić osiągnięcie ambitnych celów wyznaczonych przez UE. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Komitet uważa, że opracowanie mapy zagrożeń dla całej europejskiej sieci TEN-T oraz wszystkich autostrad i głównych dróg jest podstawowym krokiem w planowaniu zakresu i rodzaju działań infrastrukturalnych w obszarze europejskiej sieci drogowej. Ważne jest, aby rozwój infrastruktury fizycznej i cyfrowej przebiegał równolegle. Równie ważne jest, aby jak najszybciej zapewnić pełny dostęp do sieci 5G na wszystkich autostradach i głównych europejskich sieciach drogowych, umożliwiając rzeczywistą łączność między drogami i pojazdami oraz między pojazdami. EKES zauważa jednak, że sieci dróg i autostrad w poszczególnych krajach europejskich są w bardzo różnym stanie. Dlatego trzeba wspierać poszczególne państwa członkowskie w tym podstawowym procesie modernizacji poprzez odpowiednie finansowanie oraz ustanawianie realistycznych i osiągalnych celów. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji w sprawie wprowadzenia obowiązku zapewnienia kilku istotnych cech bezpieczeństwa pojazdów, zarówno o charakterze technologicznym (inteligentne dostosowanie prędkości, autonomiczne hamowanie awaryjne itd.), jak i projektowym (poprawienie bezpośredniej widoczności w samochodach ciężarowych). Komitet oczekuje jednak, że wymóg zastosowania wszystkich nowych urządzeń bezpieczeństwa zostanie rozszerzony na wszystkie formy transportu drogowego, aby ramy regulacyjne były kompletne, jasne i jednolite. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Propozycja nowego systemu etykietowania opon, zawierającego specyfikacje dotyczące standardów bezpieczeństwa (a także standardów w zakresie środowiska i hałasu), może być kluczowym czynnikiem w zmniejszaniu liczby wypadków, a zarazem promocji proaktywnego i świadomego wyboru konsumentów. Ważne jest, aby informacje umieszczone na etykietach były jasne i zrozumiałe dla konsumentów. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Dla większego bezpieczeństwa na drogach UE powinna też rozpocząć proces stopniowego ujednolicania przepisów obowiązujących na szczeblu krajowym i określonych w nich sankcji (znaki drogowe, prędkość, używanie pasów i kasków, zakaz prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających itp.). Środkom tym musi towarzyszyć rozwój odpowiednich technologii w celu wykrywania wszelkich sytuacji zagrożenia lub niebezpieczeństwa (blokada alkoholowa alcolock, wykrywanie senności kierowcy itp.). Jednocześnie żadna forma technologii nie może prowadzić do nadmiernego wzrostu kosztów pojazdów. Bezpieczniejsze pojazdy powinny być dostępne dla wszystkich (18). |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Cel „wizja zero” zakłada rozwój połączonej i zautomatyzowanej mobilności. EKES uważa, że automatyzacja może odgrywać kluczową rolę w zmniejszaniu liczby wypadków, twierdzi jednak, że konieczne jest zwrócenie uwagi na pewne obawy i wątpliwości dotyczące ścieżki rozwoju przewidywanej przez Komisję. Dlatego też istotne jest udoskonalenie już stosowanych technologii wraz z równoczesnym rozpoczęciem procesu kontroli istniejących i nowych technologii, które gwarantują osiągnięcie skutecznego poziomu bezpieczeństwa. Brak szczegółowej strategii dojścia w kierunku ruchu automatycznego jest zapewne korzystny dla postępu w tej dziedzinie, może stanowić jednak problem dla państw członkowskich w dostosowaniu polityk transportowych do nowych technologii i ich wykorzystania. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.11.1. | Strategię tę należy dopracować, maksymalizując rolę automatyzacji i wzajemnych połączeń wspierających człowieka. W szczególności Komitet jest zaniepokojony twierdzeniem Komisji, że poziomy wspomagania kierowania i pełnej automatyzacji (gdzie człowiek jest tylko pasażerem) są sobie bliskie. Z pełną automatyzacją wiąże się zarówno problem akceptacji społeczno-ekonomicznej, jak i problem wykonalności technologicznej i infrastrukturalnej wynikający z konieczności zapewnienia warunków maksymalnego bezpieczeństwa w systemie mieszanym (pojazdy bez wspomagania kierowcy, pojazdy wspomagające kierowcę i pojazdy w pełni zautomatyzowane). Przed wprowadzeniem na rynek w pełni zautomatyzowanych pojazdów konieczne jest przejście przez fazę eksperymentów, która gwarantuje poziomy wydajności i bezpieczeństwa podobne do tych w samolotach lub pociągach. |
| --- | --- |

4.11.1.

| 4.11.2. | EKES przyjmuje z zadowoleniem propozycje mające na celu wymianę informacji cyfrowych w transporcie morskim (pojedynczy punkt kontaktowy w transporcie morskim oraz uznanie dokumentów przewozowych towarów), lecz uważa, że propozycje te mogą być dalej rozwijane. |
| --- | --- |

4.11.2.

| 4.12. | EKES z zadowoleniem przyjmuje strategiczny plan działania na rzecz baterii, który tworzenie łańcuchów wartości mobilności elektrycznej w Europie (EU Battery Alliance) stawia w samym sercu tego procesu, uwidaczniając problem poważnej zależności energetycznej UE od państw trzecich. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.12.1. | Decyzja o stworzeniu łańcucha wartości baterii, zgodnie z modelem gospodarki o obiegu zamkniętym, jest z pewnością godna poparcia. Komitet zwraca jednak uwagę, że jak dotąd wiele czynników uniemożliwia pełny rozwój planu: uzależnienie dostaw surowców (np. litu) od państw trzecich, niezaawansowany stan badań nad alternatywnymi surowcami na potrzeby gospodarki o obiegu zamkniętym, niemożność pełnego zarządzania przetwarzaniem zużytych baterii (surowców wtórnych) i ich usuwaniem oraz brak wykwalifikowanej siły roboczej. |
| --- | --- |

4.12.1.

| 4.12.2. | W szczególności EKES uważa, że dla przezwyciężenia tych krytycznych problemów niezbędne są ogromne inwestycje w badania i innowacje. Fundusze przyznane na lata 2018–2020 są z pewnością znaczące, ale konieczne jest zachowanie ich ciągłości w następnych wieloletnich ramach finansowych na lata 2021–2027. Szczególnie ważne jest wspieranie badań w zakresie alternatywnych, całkowicie odnawialnych źródeł energii, czystych i neutralnych środowiskowo, aby przezwyciężyć pewne oczywiste ograniczenia dotyczące dostępności surowców i wpływu na środowisko, które już dzisiaj charakteryzują akumulatory silników elektrycznych. Ponadto niezbędne jest zapewnienie wykwalifikowanej siły roboczej przy wykorzystaniu środków pochodzących z programu Erasmus + oraz przy udziale uniwersytetów i ośrodków badań naukowych. |
| --- | --- |

4.12.2.

| 4.12.3. | Komitet podkreśla, że inicjatywa Komisji doprowadzi do prawie całkowitego odnowienia całej europejskiej floty samochodowej na przestrzeni dziesięciu lat, tworząc nowy problem związany z usuwaniem i recyklingiem milionów pojazdów. Temat ten powinien mieć kluczowe znaczenie w strategiach Komisji realizowanych w ramach gospodarki o obiegu zamkniętym. Zorganizowane społeczeństwo obywatelskie powinno uczestniczyć we wszystkich etapach procesu transformacji i ma za zadanie informować i uświadamiać z punktu widzenia zrównoważonej mobilności. |
| --- | --- |

4.12.3.

| 4.13. | EKES popiera inicjatywę ustalenia limitów emisji CO2 również dla ciężkich pojazdów, tak jak ma to już miejsce w przypadku innych kategorii pojazdów. Ponieważ MŚP z sektora transportu mogą mieć trudności z odnową swojej floty pojazdów, zaleca się, aby państwa członkowskie wspierały przechodzenie na gospodarkę o niskiej emisji CO2 poprzez odpowiednie zachęty podatkowe. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | EKES uważa, że by propozycja uproszczenia z myślą o budowie sieci TEN-T była w pełni skuteczna, powinna należycie uwzględniać postępowania sądowe (19). |
| --- | --- |

4.14.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1. | Klasyfikacja ryzyka przeprowadzona na europejskich autostradach i drogach krajowych nie uwzględnia rozwoju adekwatnej i skoordynowanej technologii w miastach, gdzie dochodzi do większości poważnych wypadków bez ofiar śmiertelnych. Ponadto ważne byłoby zainicjowanie tego samego procesu w sześciu państwach Bałkanów Zachodnich, które rozpoczęły już negocjacje w sprawie przystąpienia do UE. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | System eCall w samochodach osobowych, w razie wypadku automatycznie wzywający służby odpowiedzialne za transport drogowy i służby ratunkowe, jest z pewnością kolejnym elementem mogącym zmniejszyć skutki wypadków drogowych. EKES ma nadzieję, że urządzenie to będzie obowiązkowe we wszystkich pojazdach, które są najbardziej rozpowszechnione i narażone na wypadki (pojazdy ciężkie, autobusy i motocykle) oraz że UE będzie wspierać większą integrację usług pierwszej pomocy drogowej i medycznej. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Aspekty etyczne stanowią kluczowy aspekt rozwoju automatyzacji. Szczególnie kontrowersyjne są sytuacje, w których maszyny mogłyby być wykorzystywane do dokonywania wyborów etycznych. Komitet powołuje się na zasadę, zgodnie z którą tylko istoty ludzkie jako takie mogą dokonywać takich wyborów, natomiast maszyny, niezależnie od ich poziomu doskonałości, powinny wspierać, a nie zastępować człowieka. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Jeśli chodzi o opracowywanie i wprowadzanie na rynek całkowicie zautomatyzowanych pojazdów, EKES wzywa Komisję do zwrócenia większej uwagi na związane z tym skutki dla zatrudnienia i aspekty społeczne. W szczególności Komitet obawia się, że w stosunkowo krótkim czasie całe sektory zawodowe (np. przewoźnicy) mogą zniknąć, a utracone miejsca pracy nie będą rekompensowane przez nowe zatrudnienie. Ponadto w obliczu takiego scenariusza UE musiałaby poradzić sobie z ogromną liczbą bezrobotnych, których umiejętności i wiedza byłyby trudne do wykorzystania w nowym, zautomatyzowanym systemie transportu. W związku z tym drogą dialogu społecznego i negocjacji zbiorowych należy określić zarządzanie procesami zmian i uruchomienie ścieżek szkoleniowych, aby wszystkim pracownikom tego sektora móc zapewnić zdobycie niezbędnych kompetencji. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Komitet uważa, że firmy ubezpieczeniowe powinny zachęcać do kupowania bezpieczniejszych pojazdów poprzez obniżanie składek. Zasadniczo EKES uważa, że dogłębnie rozważyć aspekty prawne związane z wprowadzeniem w pełni zautomatyzowanych pojazdów, przede wszystkim aby wyjaśnić, kto ponosi cywilną lub karną odpowiedzialność za wypadek drogowy. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Komitet wyraża wątpliwości co do systemu przyjętego przez Komisję w celu porównania różnych paliw (20). System ten, oparty na koszcie przejazdu przez samochód odległości 100 km, nie uwzględnia wielu parametrów niezbędnych do kwantyfikacji rzeczywistych kosztów paliwa, ryzykując wywołanie zamieszania wśród konsumentów. Ponadto mechanizm konsultacji konsumenckich Komisji faktycznie zmarginalizował rolę EKES-u oraz stowarzyszeń konsumenckich działających w tym sektorze i skupił się na statystycznie nieistotnej próbie (3 000 respondentów w trzech państwach UE), proponując zbyt podobne alternatywy. |
| --- | --- |

5.6.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2016) 501 final.

1

(2)  COM(2017) 283 final; COM(2017) 675 final; COM(2018) 675 final.

2

(3)  COM(2016) 686 final.

3

(4)  COM(2018) 293 final, załącznik 1.

4

(5)  COM(2018) 286 final.

5

(6)  COM(2018) 274 final.

6

(7)  COM(2018) 283 final.

7

(8)  COM(2018) 237 final.

8

(9)  COM(2018) 278 final.

9

(10)  COM(2018) 279 final.

10

(11)  COM(2018) 293 final, załącznik 2.

11

(12)  COM(2018) 284 final.

12

(13)  COM(2018) 275 final.

13

(14)  Rozporządzenie wykonawcze Komsji (UE) 2018/732 (Dz.U. L 123 z 18.5.2018, s. 85).

14

(15)  COM(2018) 296 final.

15

(16)  COM(2018) 277 final.

16

(17)  TEN/668, „Morskie pojedyncze punkty kontaktowe + elektroniczne informacje dotyczące transportu towarowego” (zob s. 265 niniejszego Dziennika Urzędowego); TEN/669, „Wdrażanie projektów sieci TEN-T”, (zob s. 269 niniejszego Dziennika Urzędowego); TEN/675, „Normy emisji CO2 dla pojazdów ciężkich oraz masa i wymiary pojazdów drogowych” (zob s. 286 niniejszego Dziennika Urzędowego); TEN/672, „Instrument »Łącząc Europę«” (Dz.U. C 440 z 6.12.2018, s. 191); TEN/673, „Mobilność pojazdów połączonych i zautomatyzowanych” (zob s. 274 niniejszego Dziennika Urzędowego); TEN/674, „Etykietowanie opon” (zob s. 280 niniejszego Dziennika Urzędowego); TEN/667, „Zarządzanie bezpieczeństwem infrastruktury drogowej” (zob s. 261 niniejszego Dziennika Urzędowego); INT/863, „Bezpieczeństwo pojazdów/ochrona niechronionych użytkowników drogi” (Dz.U. C 440 z 6.12.2018, s. 90).

17

2

(18)  Dz.U. C 157 z 28.6.2005, s. 34.

18

(19)  TEN/669, „Wdrażanie projektów sieci TEN-T” (zob. s. 269 niniejszego Dziennika Urzędowego).

19

(20)  Rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 2018/732

20

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/261 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/261

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2008/96/WE w sprawie zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej”

(COM(2018) 274 final – 2018/0129 (COD))

(2019/C 62/40)

| Sprawozdawca: | Brian CURTIS |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Brian CURTIS

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 31.5.2018
  Rada Unii Europejskiej, 8.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 91 ust. 1 lit. c) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 4.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 204/2/6 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 31.5.2018

Rada Unii Europejskiej, 8.6.2018

Podstawa prawna

Art. 91 ust. 1 lit. c) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Data przyjęcia przez sekcję

4.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

204/2/6

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący zmiany dyrektywy 2008/96/WE w sprawie zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej. Komitet uważa w szczególności, że środki zaproponowane przez Komisję powinny zaradzić niedociągnięciom obecnej dyrektywy (harmonizacja, wymiana informacji i ograniczony zakres) oraz odegrać kluczową rolę w realizacji strategicznego planu działania na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Komitet popiera inicjatywę „wizja zero”, która ma na celu zmniejszenie do 2050 r. liczby śmiertelnych i poważnych ofiar wypadków drogowych do zera oraz przyjęcie podejścia „bezpieczny system”, promowanego przez Światową Organizację Zdrowia. Wdrożenie tej strategii będzie wymagało zaangażowania wszystkich sektorów i wszystkich użytkowników dróg i konsekwentnego zarządzania. Ważne jest, aby wskaźniki były jasne i aby możliwe było ich monitorowanie. Na wszystkich etapach opracowywania, wdrażania, monitorowania i oceny strategii należy angażować organizacje społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Komitet uważa, że systematyczne i proaktywne stosowanie procedury odwzorowania ryzyka w całej sieci TEN-T oraz na wszystkich autostradach i drogach głównych jest istotnym krokiem w planowaniu nowych środków w dziedzinie infrastruktury. Niemniej jednak ze względu na różne stany wdrażania obecnej dyrektywy w sprawie zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej ważne jest ustalenie realistycznych celów i terminów dla wszystkich państw członkowskich oraz zapewnienie wsparcia finansowego najbardziej zacofanym regionom, w tym sześciu krajom Bałkanów Zachodnich. Ponadto Komitet uważa, że aby do 2030 r. radykalnie zmniejszyć liczbę śmiertelnych i poważnych wypadków należy rozszerzyć zakres przedmiotowej dyrektywy na wszystkie główne ulice wiejskie i miejskie. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES uważa, że osiągnięcie dobrych wyników w dziedzinie bezpieczeństwa ruchu drogowego ma znaczenie strategiczne, jednak aby zapewnić ciągłość w perspektywie długoterminowej i móc zrealizować ambitne cele, które wyznaczyła sobie Unia, w następnych wieloletnich ramach finansowych należy przewidzieć na to większy budżet. Komitet podkreśla zwłaszcza że strategia UE koncentruje się głównie na finansowaniu budowy nowej infrastruktury, lecz należy również przeznaczyć odpowiednie środki na konserwację i modernizację istniejących dróg. EKES jest zdania, że przeznaczenie większych środków finansowych na transport przełoży się dodatkowo na wzrost gospodarczy i nowe miejsca pracy w Europie. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Komitet popiera wniosek dotyczący nowych wymagań eksploatacyjnych dla oznakowania poziomego i oznakowania pionowego, który przewiduje opracowanie współpracujących, połączonych i zautomatyzowanych systemów transportowych (C-ITS). Aby zmaksymalizować oddziaływanie takiej strategii, EKES zaleca rozszerzenie tego podejścia na wszystkie dostępne środki transportu (transport intermodalny). Ponadto EKES uważa, że każda strategia dotycząca bezpieczeństwa ruchu drogowego powinna zaczynać się od odpowiedniego kształcenia i szkoleń dla kierowców indywidualnych i zawodowych, ponieważ nadal główną przyczyną wypadków jest błąd ludzki. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES popiera wniosek dotyczący systematycznego uwzględniania niechronionych użytkowników drogi we wszystkich procedurach zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego. Komitet zaleca w szczególności równoległe opracowywanie innych środków bezpieczeństwa dotyczących pojazdów, aby zapewnić kompletność zabezpieczeń. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | W ciągu ostatnich kilku dziesięcioleci bezpieczeństwo ruchu drogowego w UE uległo znacznej poprawie. W latach 2001–2010 liczba śmiertelnych ofiar wypadków drogowych w UE spadła o 43 %, a w latach 2010–2016 o kolejne 19 %. Mimo to liczba śmiertelnych wypadków drogowych wciąż jest wysoka (w roku 2016 na drogach UE życie straciło 25 620 osób (1)), a według danych statystycznych proces dążenia do osiągnięcia w UE bezpiecznej mobilności ulega stopniowo stagnacji. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Z tego względu w deklaracji z Valletty zachęcono Komisję Europejską do podjęcia nowej inicjatywy mającej na celu dostosowanie dyrektywy 2008/96/WE w sprawie zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej do zmian w mobilności wynikających z tendencji społecznych i rozwoju technologicznego. Inicjatywa ta, skoncentrowana na bezpieczeństwie drogowym, pełni kluczową rolę w strategicznym planie działania na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego (2) opublikowanym w maju 2018 r. w ramach trzeciego pakietu dotyczącego mobilności (3). |
| --- | --- |

2.2.

3.   Streszczenie wniosku

| 3.1. | Mimo poczynionych w ostatnich latach postępów liczba poważnych lub śmiertelnych wypadków drogowych nadal jest zbyt wysoka. Ponieważ 90 % wypadków jest spowodowanych błędami ludzkimi, Komisja uważa, że automatyzacja, jakość sieci połączeń oraz nowe normy projektowania dróg i pojazdów mogłyby zmniejszyć liczbę wypadków i złagodzić ich skutki dla kierowców, pasażerów i niechronionych użytkowników drogi (np. rowerzystów). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Przede wszystkim Komisja ustanowiła cel „wizja zero”, zgodnie z którym liczba ofiar śmiertelnych i poważnych wypadków drogowych do 2050 r. powinna spaść do zera. Wniosek wprowadza również cel pośredni polegający na zmniejszeniu do 2030 r. liczby ofiar śmiertelnych i poważnych obrażeń o 50 %. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Aby osiągnąć te cele, UE zamierza przedsięwziąć nowe środki technologiczne i regulacyjne, oparte na podejściu „bezpieczny system” (4), promowanym przez Światową Organizację Zdrowia. U podstaw tego podejścia leży zasada, że o ile nie da się całkowicie wyeliminować wypadków, można podjąć działania w celu zmniejszenia liczby ofiar śmiertelnych i poważnych obrażeń odniesionych w ich wyniku. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Obecna dyrektywa w sprawie zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej została przyjęta w 2008 r., aby zapewnić priorytetowe traktowanie kwestii bezpieczeństwa ruchu drogowego na wszystkich etapach planowania, projektowania i eksploatacji infrastruktury drogowej. Niemniej nadal istnieją liczne różnice w stanie wdrażania tej dyrektywy na szczeblu krajowym. Różnice te często korelują z wyższym poziomem liczby śmiertelnych i poważnych wypadków (5). Dlatego też kluczowe znaczenie ma zharmonizowanie przepisów dotyczących bezpieczeństwa na drodze i poprawa bezpieczeństwa infrastruktury drogowej. Państwa członkowskie powinny otrzymać specjalne wsparcie finansowe na lata 2018–2020 w ramach instrumentu „Łącząc Europę” (200 mln EUR). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Celem znowelizowanej dyrektywy jest osiągnięcie wyżej wymienionych celów poprzez wprowadzenie następujących środków:






  — | ustanowienie obowiązku przejrzystości i monitorowania procedur zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury, |
| --- | --- | --- |

3.5.

—

ustanowienie obowiązku przejrzystości i monitorowania procedur zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury,

| — | wprowadzenie oceny dróg obejmującej całą sieć, systemowej i proaktywnej procedury odwzorowania ryzyka w celu oceny wewnętrznego i integralnego bezpieczeństwa dróg w całej UE, |
| --- | --- |

—

wprowadzenie oceny dróg obejmującej całą sieć, systemowej i proaktywnej procedury odwzorowania ryzyka w celu oceny wewnętrznego i integralnego bezpieczeństwa dróg w całej UE,

| — | rozszerzenie zakresu dyrektywy poza transeuropejską sieć transportową (TEN-T) w celu objęcia nią autostrad i dróg głównych znajdujących się poza siecią oraz wszystkich dróg poza obszarami miejskimi budowanych, w całości lub w części, z wykorzystaniem środków UE (sieć TEN-T charakteryzuje się znacznym natężeniem ruchu, ale dzięki wysokim standardom bezpieczeństwa wypadki śmiertelne nie zdarzają się szczególnie często (8 %); 39 % wszystkich śmiertelnych ofiar wypadków drogowych w UE ma miejsce w sieci dróg głównych UE. Skoordynowane działania UE dotyczące sieci dróg głównych (w tym również dróg nieobjętych siecią TEN-T) powinny przyczynić się do osiągnięcia celów „wizji zero”), |
| --- | --- |

—

rozszerzenie zakresu dyrektywy poza transeuropejską sieć transportową (TEN-T) w celu objęcia nią autostrad i dróg głównych znajdujących się poza siecią oraz wszystkich dróg poza obszarami miejskimi budowanych, w całości lub w części, z wykorzystaniem środków UE (sieć TEN-T charakteryzuje się znacznym natężeniem ruchu, ale dzięki wysokim standardom bezpieczeństwa wypadki śmiertelne nie zdarzają się szczególnie często (8 %); 39 % wszystkich śmiertelnych ofiar wypadków drogowych w UE ma miejsce w sieci dróg głównych UE. Skoordynowane działania UE dotyczące sieci dróg głównych (w tym również dróg nieobjętych siecią TEN-T) powinny przyczynić się do osiągnięcia celów „wizji zero”),

| — | określenie ogólnych wymagań eksploatacyjnych dla oznakowania poziomego i oznakowania pionowego w celu ułatwienia upowszechniania współpracujących, połączonych i zautomatyzowanych systemów mobilności, |
| --- | --- |

—

określenie ogólnych wymagań eksploatacyjnych dla oznakowania poziomego i oznakowania pionowego w celu ułatwienia upowszechniania współpracujących, połączonych i zautomatyzowanych systemów mobilności,

| — | ustanowienie obowiązku systemowego uwzględniania niechronionych użytkowników drogi we wszystkich procedurach zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego. |
| --- | --- |

—

ustanowienie obowiązku systemowego uwzględniania niechronionych użytkowników drogi we wszystkich procedurach zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący zmiany dyrektywy 2008/96/WE w sprawie zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej. Komitet w szczególności popiera deklarację z Valletty i uważa, że aby osiągnąć lepsze wyniki w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego potrzebne jest zmodernizowane europejskie podejście. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Trzeci pakiet mobilności zawiera szereg wzajemnie powiązanych inicjatyw ustawodawczych. Komitet podjął decyzję o wydaniu osobnej opinii w sprawie każdego wniosku ustawodawczego. Z tego względu niniejszą opinię należy odczytywać i interpretować w połączeniu z poprzednimi opiniami EKES-u, ale także opiniami sporządzonymi wraz z nią, w których analizuje się konkretne aspekty trzeciego pakietu mobilności (6). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Komitet popiera cel „wizja zero”, który ma zostać osiągnięty przy zastosowaniu podejścia „bezpieczny system”. Będzie to wymagało zaangażowania wszystkich sektorów i wszystkich użytkowników dróg w celu osiągnięcia wzmocnionego zarządzania. Ważne jest, aby wskaźniki ustalone dla osiągnięcia tych celów były jasne i aby możliwe było ich monitorowanie. Na wszystkich etapach opracowywania, wdrażania, monitorowania i oceny strategii należy angażować organizacje społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje decyzję o przeznaczeniu 200 mln EUR (w latach 2018–2020) na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Komitet uważa jednak za konieczne zwiększenie puli środków finansowych w kolejnych wieloletnich ramach finansowych 2021–2027, aby zapewnić ciągłość w perspektywie długoterminowej i móc zrealizować ambitne cele, które wyznaczyła sobie Unia (7). (Zgodnie z szacunkami Komisji Europejskiej inwestycje niezbędne do ukończenia bazowej sieci TEN-T w latach 2021–2030 wyniosą około 500 mld EUR, natomiast koszty związane z ukończeniem sieci kompleksowej wyniosą około 1500 mld EUR) |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES jest zdania, że przeznaczenie większych środków finansowych na transport przełoży się dodatkowo na wzrost gospodarczy i nowe miejsca pracy w Europie. Zainwestowane fundusze będą miały efekt dźwigni, przyczyniając się do tworzenia 13 mln miejsc pracy rocznie w okresie do 2030 r. i generowania dodatkowych dochodów w wysokości do 4,5 bln EUR (1,8 % PKB UE). Oznacza to, że każdy miliard euro zainwestowany w sieć TEN-T powinien stworzyć nawet do 20 tys. miejsc pracy (8). |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Komitet uważa, że inicjatywa na rzecz systematycznego i proaktywnego stosowania procedury odwzorowania ryzyka w całej europejskiej sieci TEN-T oraz na wszystkich autostradach (znajdujących się poza siecią TEN-T) i drogach głównych jest istotnym krokiem w planowaniu skali i rodzaju środków w zakresie infrastruktury, które należy zastosować w odniesieniu do europejskiej sieci drogowej. Jednak ze względu na różne stany wdrażania obecnej dyrektywy w sprawie zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej ważne jest ustalenie realistycznych celów i terminów dla wszystkich państw członkowskich oraz zapewnienie adekwatnych środków finansowych, którymi wspierane będą najbardziej zacofane regiony i kraje (9). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Komitet zwraca uwagę, że strategia UE koncentruje się głównie na finansowaniu budowy nowej infrastruktury. Niemniej na utrzymanie i modernizację istniejących dróg też należy przeznaczyć odpowiednie fundusze, ponieważ te czynniki mają tak samo kluczowe znaczenie dla zachowania wysokiego poziomu bezpieczeństwa drogowego. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Kluczowe dla opracowania współpracujących, połączonych i zautomatyzowanych systemów transportowych (C-ITS) są nowe wymagania eksploatacyjne dotyczące oznakowania poziomego i oznakowania pionowego. Komitet uważa, że aby sprostać tzw. mieszanemu ruchowi drogowemu, w którym uczestniczą pojazdy wykorzystujące różne technologie sterowania: pojazdy kierowane przez człowieka, pojazdy z systemem wspomagania kierowcy oraz pojazdy zautomatyzowane, konieczne jest umożliwienie ciągłej wymiany informacji między pojazdami i infrastrukturą drogową (10). Aby strategia na rzecz bezpiecznej mobilności była kompletna, ważne jest rozszerzenie takiego podejścia na wszystkie dostępne rodzaje transportu (intermodalność), co przełoży się bezpośrednio na zmniejszenie natężenia ruchu i większe bezpieczeństwo (11). |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | EKES jest przekonany, że nowe technologie będą się mogły wydatnie przyczynić do podniesienia norm bezpieczeństwa ruchu drogowego, przy uwzględnieniu ich ograniczeń i związanych z ich wykorzystaniem środków ostrożności. Ponadto EKES uważa, że każda strategia dotycząca bezpieczeństwa ruchu drogowego powinna zaczynać się od odpowiedniego kształcenia i szkoleń dla kierowców indywidualnych i zawodowych, ponieważ nadal jedną z głównych przyczyn wypadków jest błąd ludzki. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | EKES popiera wniosek dotyczący systematycznego uwzględniania niechronionych użytkowników drogi we wszystkich procedurach zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego. Podejście to jest zgodne z nowymi tendencjami i zwyczajami obywateli UE (np. wzrost liczby rowerzystów). Komitet zaleca równoległe rozwijanie innych narzędzi bezpieczeństwa w pojazdach, aby zapewnić kompletność zabezpieczeń (np. zaawansowanych systemów hamowania awaryjnego, systemów ostrzegania przed niezamierzoną zmianą pasa ruchu oraz innej konstrukcji kabin pojazdów ciężarowych, która będzie ułatwiać widoczność rowerzystów i pieszych, a także czujników służących do ich wykrywania) (12). |
| --- | --- |

4.10.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1. | EKES uważa za istotne, aby równolegle rozwijać fizyczną i cyfrową infrastrukturę. Ważne jest również jak najszybsze ukończenie prac nad siecią 5G na wszystkich autostradach i drogach głównych w Europie, aby umożliwić skuteczną łączność między drogami a pojazdami oraz między pojazdami a pojazdami (13). Również w tym przypadku EKES zaleca odpowiednie i długoterminowe wsparcie finansowe w kolejnych wieloletnich ramach finansowych 2021–2027. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Zgodnie z zaleceniem Europejskiej Rady Bezpieczeństwa Transportu (14) Komitet opowiada się za rozszerzeniem zakresu dyrektywy w sprawie zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej na wszystkie główne ulice wiejskie i miejskie. Aby do 2030 r. skutecznie zmniejszyć liczbę śmiertelnych i poważnych wypadków, konieczne jest przyjęcie szerszego podejścia. Niniejsza propozycja opiera się na fakcie, że wniosek Komisji ma wpływ na połowę wypadków na drogach UE, oraz że zdecydowana większość wypadków, w których odnotowywane są poważne obrażenia, ma miejsce na drogach miejskich. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | W 2015 r. UE rozpoczęła realizację nowego przedsięwzięcia polegającego na rozszerzeniu strategii TEN-T na Bałkany Zachodnie (15). Inicjatywa ta, wspierana przez ramy inwestycyjne dla Bałkanów Zachodnich oraz instrument „Łącząc Europę”, powinna mieć zasadniczy wpływ na proces rozszerzenia UE. EKES zaleca włączenie do tego ambitnego projektu infrastrukturalnego realizacji strategicznego planu działania na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego. Środek ten powinien być zgodny z wnioskiem Komisji w sprawie rozszerzenia zakresu dyrektywy w sprawie zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej na infrastrukturę drogową znajdującą się poza obszarami miejskimi, ukończoną przy wykorzystaniu funduszy UE. W szczególności powinien on umożliwić sześciu państwom Bałkanów Zachodnich wyrównanie różnic w zakresie bezpieczeństwa i infrastruktury przed przystąpieniem do UE. |
| --- | --- |

5.3.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Baza danych UE o wypadkach drogowych, 2016.

1

(2)  COM(2018) 293 załącznik 1.

2

(3)  COM(2018) 293 final.

3

(4)  Światowa Organizacja Zdrowia „Save LIVES – A road safety technical package” [Ratuj ŻYCIA – pakiet techniczny dot. bezpieczeństwa drogowego], 2017.

4

(5)  CARE – Baza danych UE o wypadkach drogowych.

5

(6)  TEN/666, Zrównoważona mobilność dla Europy, Barbucci, 2018 (zob. s. 254 niniejszego Dziennika Urzędowego); TEN/668, Pojedynczy punkt kontaktowy w sprawach morskich + elektroniczna informacja o transporcie towarowym, Back, 2018 (zob. s. 265 niniejszego Dziennika Urzędowego); TEN/669, Wdrażanie projektów TEN-T, Dumitru Fornea, 2018 (zob. s. 269 niniejszego Dziennika Urzędowego); TEN/675, Masy i wymiary pojazdów drogowych, Back, 2018 (zob. s. 286 niniejszego Dziennika Urzędowego); TEN/672, Instrument „Łącząc Europę”, Plosceanu i Watson, 2018 (Dz.U. C 440 z 6.12.2018, s. 19); TEN/673, Mobilność pojazdów połączonych i zautomatyzowanych, Samm, 2018 (zob. s. 274 niniejszego Dziennika Urzędowego); TEN/674, Etykietowanie opon, 2018 (zob. s. 280 niniejszego Dziennika Urzędowego); TEN/667 (zob. s. 261 niniejszego Dziennika Urzędowego); INT/863, Bezpieczeństwo pojazdów/ochrona użytkowników podatnych na zagrożenia, Hencks, 2018 (Dz.U. C 440 z 6.12.2018, s. 90).

6

(7)  COM(2018) 277.

7

(8)  TEN/672, Instrument „Łącząc Europę”, Plosceanu i Watson, 2018.

8

(9)  TEN/669, Wdrażanie projektów sieci TEN-T, Dumitru Fornea, 2018.

9

(10)  TEN/673, Mobilność pojazdów połączonych i zautomatyzowanych, Samm, 2018.

10

(11)  TEN/666, Zrównoważona mobilność dla Europy, Barbucci, 2018.

11

(12)  INT/863, Bezpieczeństwo pojazdów/ochrona użytkowników podatnych na zagrożenia, Hencks, 2018.

12

(13)  TEN/673, Mobilność pojazdów połączonych i zautomatyzowanych, Samm, 2018.

13

(14)  COM(2018) 274, s. 7.

14

(15)  http://europa.eu/rapid/press-release_STATEMENT-15-4826_de.htm.

15

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/265 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/265

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego system europejskich morskich pojedynczych punktów kontaktowych i uchylającego dyrektywę 2010/65/UE”

(COM(2018) 278 final – 2018/0139-COD)

oraz „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie elektronicznych informacji dotyczących transportu towarowego”

(COM(2018) 279 final – 2018/0140-COD)

(2019/C 62/41)

| Sprawozdawca: | Stefan BACK |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Stefan BACK

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 11.6.2018
  Rada, 14–15.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 91, art. 100 ust. 2, art. 192 ust. 1, art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 04.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 210/2/2 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 11.6.2018

Rada, 14–15.6.2018

Podstawa prawna

Art. 91, art. 100 ust. 2, art. 192 ust. 1, art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Data przyjęcia przez sekcję

04.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

210/2/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje oba wnioski jako istotny krok ku cyfryzacji transportu, co jest jednym z celów białej księgi w sprawie transportu z 2011 r. i krokiem we wdrażaniu nowej strategii przemysłowej zaprezentowanej przez Komisję w październiku 2017 r., a także konkluzji Rady Ministrów z dnia 5 grudnia 2017 r. w sprawie cyfryzacji transportu, przyjętych w następstwie deklaracji podpisanej w dniu 10 listopada 2017 r. w Tallinie, podczas Dni Transportu Cyfrowego. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES zgadza się z wyborem formy aktu prawnego; doświadczenie pokazuje, że dla zapewnienia odpowiedniego działania systemu informacji elektronicznej w całej Unii Europejskiej nieodzowne jest nałożenie jednoznacznych i wiążących zobowiązań na państwa członkowskie. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Każdy wniosek ma na celu zapewnienie odpowiedniego poziomu harmonizacji, zważywszy na zadania, które mają zostać wykonane. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES podkreśla, że kluczowe znaczenie dla właściwego funkcjonowania planowanych systemów i zaufania użytkowników do rozwiązań cyfrowych będzie miała adekwatność wymogów w zakresie norm i certyfikacji, które zostaną określone przez Komisję w aktach delegowanych lub wykonawczych. W odniesieniu do wniosku w sprawie informacji dotyczących transportu towarowego może to mieć kluczowe znaczenie dla możliwości wprowadzenia obowiązku stosowania tego systemu nie tylko przez organy, ale także przez użytkowników. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES uważa, że dla wytworzenia zaufania kluczowe znaczenie ma bezbłędne funkcjonowanie systemów zapewniające bezpieczeństwo, nienaruszalność łączności, prywatności i poufności informacji handlowych oraz, w stosownych przypadkach, innych szczególnie chronionych informacji. EKES zwraca uwagę na prace prowadzone w ramach Europejskiej Komisji Gospodarczej (UNECE) Rady Gospodarczo-Społecznej ONZ w celu zapewnienia wysokich i powszechnych standardów w tym zakresie. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES ma nadzieję, że wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie elektronicznych informacji dotyczących transportu towarowego [COM(2018) 279] (wniosek dotyczący informacji dotyczących transportu towarowego) szybko zaowocuje systemem obowiązkowym również dla użytkowników, po to by zoptymalizować uzyskaną wydajność, obniżenie kosztów i środowiskową wartość dodaną. Odpowiednią ku temu okazją mógłby być przegląd rozporządzenia, o którym mowa w art. 15 wniosku. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Komitet ubolewa również, że zakres wniosku dotyczącego informacji dotyczących transportu towarowego wydaje się być ograniczony do wymogów informacyjnych określonych w aktach unijnych dotyczących warunków, na których można prowadzić transport, zgodnie z rozdziałem na temat transportu w TFUE. EKES uważa, że korzyści z cyfryzacji powinny również mieć zastosowanie do innych wymogów administracyjnych dotyczących takich czynności transportowych. Punkt 3.8 poniżej zawiera propozycję zmiany brzmienia. Ważne jest przesłanie ogólnego sygnału o tym znaczeniu, bez uszczerbku dla istniejących lub przyszłych przepisów specjalnych. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES zwraca również uwagę na potencjalną wartość dodaną możliwości przedłożenia informacji elektronicznych organom na całym świecie zgodnie ze zharmonizowanymi normami, takimi jak te opracowywane przez EKG ONZ. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Konkretnie w odniesieniu do wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego system europejskich morskich pojedynczych punktów kontaktowych i uchylającego dyrektywę 2010/65/UE [COM(2018) 278] (wniosek dotyczący morskich pojedynczych punktów kontaktowych) EKES jest zaniepokojony, że pozostawiona możliwość stosowania szczegółowych wymogów krajowych mogłaby z łatwością stać się przeszkodą w sprawnym funkcjonowaniu rynku wewnętrznego. EKES oczekuje, że korzystanie z tej możliwości będzie ściśle monitorowane przez Komisję, a stały dialog między Komisją a państwami członkowskimi pomoże ograniczyć szczegółowe wymogi krajowe. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES zwraca uwagę na znaczenie uwzględnienia społecznych skutków cyfryzacji również w tym kontekście. Obejmuje to wczesne przekazywanie informacji, nawiązanie dialogu, zajęcie się zmieniającym się charakterem miejsc pracy oraz potrzebę nabywania nowych umiejętności i umożliwienie pracownikom dostosowania się do nowej sytuacji. Zdaniem EKES-u cyfryzacja sektora transportu może zwiększyć jego atrakcyjność jako miejsca pracy i przyczynić się w ten sposób do rozwiązania obecnych problemów rekrutacyjnych w tym sektorze. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Wnioski Komisji

| 2.1. | Komisja przedstawiła dwa powiązane ze sobą wnioski, mianowicie:






  — | wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego system europejskich morskich pojedynczych punktów kontaktowych i uchylającego dyrektywę 2010/65/UE (COM(2018) 278) (wniosek dotyczący morskich pojedynczych punktów kontaktowych), oraz |
| --- | --- | --- |

2.1.

—

wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego system europejskich morskich pojedynczych punktów kontaktowych i uchylającego dyrektywę 2010/65/UE (COM(2018) 278) (wniosek dotyczący morskich pojedynczych punktów kontaktowych), oraz

| — | wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie elektronicznych informacji dotyczących transportu towarowego (COM(2018) 279) (wniosek dotyczący informacji dotyczących transportu towarowego). |
| --- | --- |

—

wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie elektronicznych informacji dotyczących transportu towarowego (COM(2018) 279) (wniosek dotyczący informacji dotyczących transportu towarowego).

| 2.2. | Oba wnioski są ze sobą powiązane funkcjonalnie, ponieważ oba ustanawiają system komunikacji elektronicznej między przedsiębiorstwami i organami publicznymi mający usprawnić kontrolę zgodności z określonymi zobowiązaniami prawnymi poprzez mechanizm gwarantujący autentyczność i nienaruszalność dostarczanych informacji oraz poszanowanie wymogów dotyczących prywatności. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Wniosek dotyczący morskich pojedynczych punktów kontaktowych ma na celu zastąpienie dyrektywy 2010/65/UE, która miała podobny cel, ale okazała się nieskuteczna, ponieważ pozostawiała państwom członkowskim zbyt dużą swobodę we wdrażaniu, co doprowadziło do rozbieżności pod względem standardów, procedur i zakresu zgłoszenia w formie cyfrowej. Wskutek tego wzrosło obciążenie administracyjne przedsiębiorstw żeglugowych, a procedury administracyjne musiały być uzupełniane ręcznie. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Wydaje się, że system morskich pojedynczych punktów kontaktowych jako taki jest otwarty dla wszystkich statków prawnie objętych wymogiem sprawozdawczości przy zawijaniu do portów państw członkowskich. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Celem wniosku dotyczącego informacji dotyczących transportu towarowego jest nałożenie na organy państw członkowskich obowiązku uznawania dokumentacji elektronicznej składanej przez przedsiębiorców w celu wywiązania się z obowiązku dostarczania dokumentów potwierdzających zgodność z wymogami przewidzianymi w unijnych aktach prawnych dotyczących transportu towarów oraz warunków przemieszczania odpadów. W związku z tym wniosek dotyczący informacji dotyczących transportu towarowego przewiduje utworzenie systemu elektronicznych informacji dotyczących transportu towarowego (eFTI), na który składają się ramy prawne świadczenia usług, w tym wspólny zbiór danych oraz wspólne procedury i zasady dostępu, wymagania odnoszące się do platform i usług eFTI oraz system certyfikacji. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Możliwość przewidziana we wniosku dotyczącym informacji dotyczących transportu towarowego jest dostępna dla podmiotów gospodarczych podlegających określonym we wniosku obowiązkom prawnym dotyczącym dokumentacji lub informacji. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje oba wnioski, które realizują ogólny cel, jakim jest cyfryzacja transportu, pierwotnie sformułowany w białej księdze w sprawie transportu z 2011 r., a następnie realizowany m.in. w drodze strategii jednolitego rynku cyfrowego oraz nowej strategii przemysłowej zaprezentowanej przez Komisję w październiku 2017 r., a także w konkluzjach Rady Ministrów z dnia 5 grudnia 2017 r. w sprawie cyfryzacji transportu, przyjętych w następstwie deklaracji podpisanej w dniu 10 listopada 2017 r. w Tallinie, podczas Dni Transportu Cyfrowego. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES potwierdza swoje poparcie dla innowacyjnych rozwiązań oraz zgadza się z wyborem formy aktu prawnego, mając na uwadze, że dla zapewnienia odpowiedniego działania systemu informacji elektronicznej w całej Unii Europejskiej nieodzowne jest nałożenie jednoznacznych i wiążących zobowiązań na państwa członkowskie. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | W tym kontekście EKES przywołuje swoje ostrzeżenia dotyczące problemów z wdrażaniem – ponieważ jej zawartość jest przeważnie nieobowiązkowa – dyrektywy, która zostałaby uchylona, gdyby wniosek dotyczący morskich pojedynczych punktów kontaktowych został przyjęty. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Dlatego EKES zgadza się ze stanowiskiem, że konieczne może okazać się osiągnięcie równowagi pomiędzy harmonizacją a interoperacyjnością. Oczywiste jest, że istnieje potrzeba daleko idącej harmonizacji w kontekście systemu, który ma ułatwiać odprawy statków zawijających do portów UE i z nich wychodzących, co będzie wymagało np. bezbłędnie działającego interfejsu między statkami a obsługą nabrzeżną, ze zharmonizowanymi normami i procedurami. Mniejszy stopień harmonizacji może zostać zaakceptowany w systemie, który zasadniczo służy do zapewnienia odpowiednich i bezpiecznych procedur udostępniania organom publicznym dokumentów wymaganych do zapewnienia zgodności z prawem UE. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | W związku z tym EKES uważa, że oba wnioski przewidują odpowiedni poziom harmonizacji. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES zwraca uwagę, że wniosek w sprawie informacji dotyczących transportu towarowego w istocie przewiduje możliwość, ale nie obowiązek składania dokumentów w formie elektronicznej. EKES rozumie, dlaczego zdecydowano się obecnie na taki wariant regulacyjny, niemniej jednak oczekuje szybkiej ewolucji w kierunku obligatoryjnego systemu, zważywszy na usprawnienie monitorowania zgodności, jakie by się z tym wiązało, oraz ograniczenie ilości dokumentacji w formie papierowej, zwłaszcza dla pracowników operacyjnych takich jak kierowcy pojazdów ciężarowych. Odpowiednią ku temu okazją mógłby być przegląd rozporządzenia, o którym mowa w art. 15 wniosku. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | W myśl art. 1 ust. 2 wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie informacji dotyczących transportu towarowego „ma zastosowanie do wymogów dotyczących informacji regulacyjnych ustanowionych w aktach unijnych określających warunki transportu towarowego na terytorium Unii zgodnie z tytułem VI części trzeciej Traktatu lub określających warunki przemieszczania odpadów”. EKES zastanawia się, czy nie ogranicza to nadmiernie prawa do przedłożenia informacji i dokumentów w formie elektronicznej. Akty unijne wyszczególnione w załączniku I do wniosku w sprawie informacji dotyczących transportu towarowego tylko pozornie bezpośrednio dotyczą warunków dostępu do rynku. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | EKES uważa, że prawo do składania dokumentów w formie elektronicznej byłoby korzystne również w przypadku innych wymogów dotyczących dokumentów administracyjnych lub innych wymogów informacyjnych. Przykładami są np. powiadomienia o delegowaniu i informacje dostarczane w kontekście delegowania pracowników lub informacje przedkładane w celu udowodnienia zgodności z przepisami dotyczącymi czasu prowadzenia pojazdu i okresów odpoczynku. Zdaniem EKES-u można by rozszerzyć zakres wniosku przez dodanie w art. 1 ust. 2 pomiędzy słowami „warunki” i „transportu towarowego” słów „i inne przepisy dotyczące”. EKES uważa, że ważne jest przesłanie ogólnego sygnału o tym znaczeniu, bez uszczerbku dla istniejących lub przyszłych przepisów specjalnych. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | EKES podkreśla również aspekt zrównoważoności związany z ograniczeniem ilości dokumentów drukowanych, wspomniany również we wniosku dotyczącym informacji dotyczących transportu towarowego. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES przyjmuje do wiadomości przepisy szczegółowe w obu wnioskach dotyczące zapewnienia poufności informacji handlowych, a w przypadku morskich pojedynczych punktów kontaktowych, innych szczególnie chronionych informacji. Ponadto EKES pragnie zwrócić uwagę na wysoki poziom zabezpieczenia przed manipulacjami oraz wysoki poziom ochrony prywatności, jaki gwarantuje dobrze zaprojektowana i dobrze zarządzana struktura potoku wymiany danych. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | EKES zwraca uwagę na trwające prace w UNECE w związku z kwestiami wskazanymi w punkcie 3.10, a zwłaszcza na jej białą księgę w sprawie wykorzystania koncepcji potoku danych w celu poprawy jakości danych w łańcuchu dostaw. W opinii EKES-u jest to kolejny argument za wprowadzeniem obligatoryjnej dokumentacji elektronicznej w najszerszym możliwym zakresie. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | EKES zwraca uwagę na potencjalną wartość dodaną możliwości przedłożenia informacji elektronicznych organom na całym świecie zgodnie ze zharmonizowanymi normami, takimi jak te opracowywane przez EKG ONZ. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Istotnym zadaniem Komisji w odniesieniu do obydwu wniosków jest opracowanie norm i kryteriów certyfikacji. EKES podkreśla, że zasadnicze znaczenie dla dobrego funkcjonowania proponowanych systemów i wniesienia zaplanowanej wartości dodanej mają budzące zaufanie i dobrze funkcjonujące ramy pozbawione zbędnej złożoności. Ma to również istotne znaczenie dla tworzenia zaufania do rozwiązań cyfrowych w całym sektorze transportu. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | EKES zwraca uwagę na znaczenie uwzględnienia społecznych skutków cyfryzacji również w tym kontekście. Cyfryzacja ewidentnie zmieni środowisko pracy, stworzy nowe miejsca pracy i będzie wymagać nowych umiejętności, więc ważne jest, aby w odpowiednim czasie zająć się potrzebą umożliwienia pracownikom dostosowania się do nowej sytuacji. EKES podkreśla również, jak ważne jest wczesne przekazywanie informacji i umożliwienie dialogu o nadchodzących zmianach. Zdaniem EKES-u cyfryzacja sektora transportu może zwiększyć jego atrakcyjność jako przyszłego miejsca pracy i przyczynić się w ten sposób do rozwiązania obecnych problemów rekrutacyjnych w tym sektorze. |
| --- | --- |

3.14.

4.   Uwagi szczegółowe

4.1.   Wniosek dotyczący morskich pojedynczych punktów kontaktowych

| 4.1.1. | Wniosek dotyczący morskich pojedynczych punktów kontaktowych ma charakter bardzo kompleksowy w porównaniu z dyrektywą 2010/65/UE. Ma on przewidywać odpowiednie ramy prawne usprawniające formalności na wejściu i wyjściu, a tym samym wydaje się uzupełniać brakujące elementy i eliminować brak harmonizacji, czyli źródła niepożądanych skutków dla użytkowników w toku wdrażania dyrektywy 2010/65/UE. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | EKES zgadza się z wyborem Komisji, która nie zaproponowała ogólnounijnego pojedynczego punktu kontaktowego, lecz krajowe pojedyncze punkty kontaktowe. Chociaż istnieją silne argumenty za pojedynczym punktem kontaktowym na szczeblu UE, rozwiązanie oparte na krajowych pojedynczych punktach kontaktowych pozwoli uniknąć utopienia kosztów wynikających z poczynionych już inwestycji na szczeblu krajowym i umożliwi spełnienie takich szczegółowych krajowych wymogów administracyjnych, jakie będą konieczne. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | EKES podkreśla, że kluczowym elementem wniosku jest harmonizacja mająca na celu ułatwienie sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego i należy zadbać o to, by jej nie utracić. |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.1.4. | EKES ma zatem pewne obawy związane z pozostawieniem możliwości formułowania szczególnych wymogów krajowych, gdyż w ten sposób mogą łatwo pojawić się przeszkody dla sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego. W związku z tym EKES wzywa Komisję do ścisłego monitorowania szczegółowych krajowych wymogów z perspektywy rynku wewnętrznego oraz do prowadzenia stałego dialogu z państwami członkowskimi w celu ograniczenia szczegółowych wymogów krajowych w możliwie największym stopniu. |
| --- | --- |

4.1.4.

4.2.   Wniosek dotyczący informacji dotyczących transportu towarowego

| 4.2.1. | EKES zwraca szczególną uwagę na ważną rolę, jaką mają do odegrania akty wykonawcze i akty delegowane, które ma przyjąć Komisja na podstawie tego wniosku, oraz podkreśla istotność ich szybkiego wejścia w życie, gdyż stanowią one klucz do prawidłowego funkcjonowania wnioskowanego rozporządzenia. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | W związku z tym EKES poleca uwadze Komisji wyżej wspomnianą białą księgę EKG ONZ oraz opisane w niej elementy struktury potoku wymiany danych, które mogą być przydatne do zapewnienia bezpiecznego i odpornego na manipulacje systemu wymiany danych na różnych etapach wymiany danych w transporcie. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | EKES odsyła do powyższych stwierdzeń dotyczących wysokiego poziomu bezpieczeństwa dobrze zaprojektowanego i dobrze wdrożonego systemu wymiany dokumentów elektronicznych oraz powtarza, że warto rozważyć wprowadzenie obligatoryjnej dokumentacji elektronicznej, zwłaszcza w związku z celem tego wniosku dotyczącym monitorowania zgodności z przepisami oraz w kontekście przeglądu rozporządzenia, o którym mowa w art. 15 wniosku dotyczącego informacji dotyczących transportu towarowego |
| --- | --- |

4.2.3.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/269 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/269

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usprawnienia środków na rzecz poczynienia postępów w realizacji transeuropejskiej sieci transportowej”

(COM(2018) 277 final – 2018/0138(COD))

(2019/C 62/42)

| Sprawozdawca: | Dumitru FORNEA |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Dumitru FORNEA

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 11.6.2018
  Rada, 15.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 172 akapit pierwszy Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Decyzja Zgromadzenia Plenarnego | 22.5.2018 |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 4.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 210/3/4 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 11.6.2018

Rada, 15.6.2018

Podstawa prawna

Art. 172 akapit pierwszy Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Decyzja Zgromadzenia Plenarnego

22.5.2018

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Data przyjęcia przez sekcję

4.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

210/3/4

1.   Wnioski i zalecenia

Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES uważa, że inicjatywy zebrane w trzecim pakiecie „Europa w ruchu” są niezbędne do zapewnienia skutecznych ram prawnych na szczeblu europejskim i potwierdzenia zaangażowania politycznego i finansowego państw członkowskich w terminową realizację transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T): sieć bazowa powinna zostać ukończona do roku 2030, a sieć kompleksowa – do roku 2050. |
| --- | --- |

1.1.

EKES uważa, że inicjatywy zebrane w trzecim pakiecie „Europa w ruchu” są niezbędne do zapewnienia skutecznych ram prawnych na szczeblu europejskim i potwierdzenia zaangażowania politycznego i finansowego państw członkowskich w terminową realizację transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T): sieć bazowa powinna zostać ukończona do roku 2030, a sieć kompleksowa – do roku 2050.

| 1.2. | EKES zauważa, że wniosek dotyczący rozporządzenia zapewnia wartość dodaną, bowiem na podstawie najlepszych praktyk, które zostały zidentyfikowane w całej UE, reguluje szereg istotnych aspektów dotyczących dotrzymywania terminów realizacji projektów oraz dalszego przyciągania inwestorów publicznych i prywatnych do składania ofert w przetargach na infrastrukturę transportową i wzbudzania ich zainteresowania tymi przetargami. |
| --- | --- |

1.2.

EKES zauważa, że wniosek dotyczący rozporządzenia zapewnia wartość dodaną, bowiem na podstawie najlepszych praktyk, które zostały zidentyfikowane w całej UE, reguluje szereg istotnych aspektów dotyczących dotrzymywania terminów realizacji projektów oraz dalszego przyciągania inwestorów publicznych i prywatnych do składania ofert w przetargach na infrastrukturę transportową i wzbudzania ich zainteresowania tymi przetargami.

| 1.3. | EKES popiera podejście Komisji, które uznaje za odpowiednie i stosowne ze względu na kluczowy cel wniosku dotyczącego rozporządzenia, jakim jest zmniejszenie opóźnień występujących przy realizacji projektów infrastrukturalnych sieci TEN-T. Opóźnienia te można faktycznie znacząco zmniejszyć przez uznanie priorytetowego statusu projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania i ustanowienie jedynego właściwego organu, który powinien posiadać kompetentny personel i odpowiednie zasoby. Organ ten powinien także połączyć instytucje i organy o konkurencyjnych rolach, zapewniając tym samym prawdziwe uproszczenie administracji, integrację i koordynację procedur oraz stosowanie jednego ustawodawstwa krajowego do zakupów dokonywanych przez wspólny podmiot. |
| --- | --- |

1.3.

EKES popiera podejście Komisji, które uznaje za odpowiednie i stosowne ze względu na kluczowy cel wniosku dotyczącego rozporządzenia, jakim jest zmniejszenie opóźnień występujących przy realizacji projektów infrastrukturalnych sieci TEN-T. Opóźnienia te można faktycznie znacząco zmniejszyć przez uznanie priorytetowego statusu projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania i ustanowienie jedynego właściwego organu, który powinien posiadać kompetentny personel i odpowiednie zasoby. Organ ten powinien także połączyć instytucje i organy o konkurencyjnych rolach, zapewniając tym samym prawdziwe uproszczenie administracji, integrację i koordynację procedur oraz stosowanie jednego ustawodawstwa krajowego do zakupów dokonywanych przez wspólny podmiot.

| 1.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie przez Komisję wartości odniesienia dla długości procedur wydawania pozwoleń i uważa za zasadne skrócenie całej procedury wydawania pozwoleń do maksymalnie trzech lat, jednak zwraca uwagę, że aby mieć pewność, iż proponowane terminy są realistyczne w kontekście konkretnych sytuacji w poszczególnych państwach członkowskich, należy wziąć pod uwagę opinie właściwych organów krajowych. |
| --- | --- |

1.4.

EKES z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie przez Komisję wartości odniesienia dla długości procedur wydawania pozwoleń i uważa za zasadne skrócenie całej procedury wydawania pozwoleń do maksymalnie trzech lat, jednak zwraca uwagę, że aby mieć pewność, iż proponowane terminy są realistyczne w kontekście konkretnych sytuacji w poszczególnych państwach członkowskich, należy wziąć pod uwagę opinie właściwych organów krajowych.

| 1.5. | EKES uważa, że w niektórych państwach członkowskich dotrzymanie obowiązkowych terminów określonych we wniosku dotyczącym rozporządzenia będzie wymagać reform prawnych i administracyjnych. Dzięki temu metody pracy właściwych organów prawnych i administracyjnych staną się szybsze i skuteczniejsze, aby nie dopuścić do sytuacji, w której w przypadku niedotrzymania terminów będzie konieczne podjęcie działań prawnych na szczeblu krajowym lub europejskim. |
| --- | --- |

1.5.

EKES uważa, że w niektórych państwach członkowskich dotrzymanie obowiązkowych terminów określonych we wniosku dotyczącym rozporządzenia będzie wymagać reform prawnych i administracyjnych. Dzięki temu metody pracy właściwych organów prawnych i administracyjnych staną się szybsze i skuteczniejsze, aby nie dopuścić do sytuacji, w której w przypadku niedotrzymania terminów będzie konieczne podjęcie działań prawnych na szczeblu krajowym lub europejskim.

| 1.6. | EKES popiera rozwiązanie dotyczące pomocy technicznej zaproponowane w art. 9, jednak pragnie zwrócić uwagę Komisji na to, że konieczne jest przedstawienie dodatkowych informacji dotyczących kryteriów kwalifikowalności i procedury, której należy przestrzegać w celu uzyskania pomocy technicznej przewidzianej we wniosku. |
| --- | --- |

1.6.

EKES popiera rozwiązanie dotyczące pomocy technicznej zaproponowane w art. 9, jednak pragnie zwrócić uwagę Komisji na to, że konieczne jest przedstawienie dodatkowych informacji dotyczących kryteriów kwalifikowalności i procedury, której należy przestrzegać w celu uzyskania pomocy technicznej przewidzianej we wniosku.

| 1.7. | EKES uważa, że tempo realizacji projektów infrastrukturalnych mogłoby być większe, jeżeli na poziomie europejskim zostałyby ustalone jednolite warunki i przepisy szczególne dotyczące zamówień publicznych. |
| --- | --- |

1.7.

EKES uważa, że tempo realizacji projektów infrastrukturalnych mogłoby być większe, jeżeli na poziomie europejskim zostałyby ustalone jednolite warunki i przepisy szczególne dotyczące zamówień publicznych.

| 1.8. | EKES uważa, że organy krajowe mogą ograniczyć ryzyko konfliktu związanego z realizacją projektów TEN-T przez angażowanie interesariuszy/zainteresowanych stron już na etapie planowania infrastruktury transportowej oraz efektywne i terminowe organizowanie konsultacji z obywatelami, organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i właściwymi organami lokalnymi. |
| --- | --- |

1.8.

EKES uważa, że organy krajowe mogą ograniczyć ryzyko konfliktu związanego z realizacją projektów TEN-T przez angażowanie interesariuszy/zainteresowanych stron już na etapie planowania infrastruktury transportowej oraz efektywne i terminowe organizowanie konsultacji z obywatelami, organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i właściwymi organami lokalnymi.

| 1.9. | EKES zwraca uwagę, że działania na rzecz zwiększania świadomości i identyfikowanie w porę prób dyskredytowania projektów TEN-T mają kluczowe znaczenie dla politycznego i społecznego klimatu sprzyjającego realizacji europejskiej polityki w zakresie infrastruktury transportowej. Instytucje europejskie mogą neutralizować negatywne skutki błędnych informacji poprzez stały kontakt z mediami oraz dalsze rozwijanie narzędzi instytucjonalnych służących właściwemu informowaniu obywateli i zasięganiu ich opinii. |
| --- | --- |

1.9.

EKES zwraca uwagę, że działania na rzecz zwiększania świadomości i identyfikowanie w porę prób dyskredytowania projektów TEN-T mają kluczowe znaczenie dla politycznego i społecznego klimatu sprzyjającego realizacji europejskiej polityki w zakresie infrastruktury transportowej. Instytucje europejskie mogą neutralizować negatywne skutki błędnych informacji poprzez stały kontakt z mediami oraz dalsze rozwijanie narzędzi instytucjonalnych służących właściwemu informowaniu obywateli i zasięganiu ich opinii.

| 1.10. | EKES odnotowuje pewien brak spójności w tekście wniosku. Otóż w definicji w art. 2 lit. e) zakres pojęcia „transgraniczny projekt będący przedmiotem wspólnego zainteresowania” ogranicza się do projektów realizowanych przez wspólny podmiot. Jednak w art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 1 pojęcie to wydaje się obejmować również projekty, w których wspólny podmiot nie występuje. |
| --- | --- |

1.10.

EKES odnotowuje pewien brak spójności w tekście wniosku. Otóż w definicji w art. 2 lit. e) zakres pojęcia „transgraniczny projekt będący przedmiotem wspólnego zainteresowania” ogranicza się do projektów realizowanych przez wspólny podmiot. Jednak w art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 1 pojęcie to wydaje się obejmować również projekty, w których wspólny podmiot nie występuje.

| 1.11. | Zdaniem EKES-u mechanizmy koordynacji transgranicznej przewidziane dla sieci TEN-T mogą zostać wzmocnione przez rozszerzenie uprawnień koordynatorów europejskich i zwiększenie skuteczności narzędzi, którymi dysponują. Aby optymalnie wykorzystywać doświadczenia i potencjał europejskich koordynatorów, konieczne może być dokonanie przeglądu przepisów określających ich kompetencje, tak aby rozszerzyć ich obowiązki w celu wzmocnienia wiodącej roli Europy w zakresie transgranicznych projektów infrastrukturalnych realizowanych przez państwa członkowskie. |
| --- | --- |

1.11.

Zdaniem EKES-u mechanizmy koordynacji transgranicznej przewidziane dla sieci TEN-T mogą zostać wzmocnione przez rozszerzenie uprawnień koordynatorów europejskich i zwiększenie skuteczności narzędzi, którymi dysponują. Aby optymalnie wykorzystywać doświadczenia i potencjał europejskich koordynatorów, konieczne może być dokonanie przeglądu przepisów określających ich kompetencje, tak aby rozszerzyć ich obowiązki w celu wzmocnienia wiodącej roli Europy w zakresie transgranicznych projektów infrastrukturalnych realizowanych przez państwa członkowskie.

| 1.12. | EKES zwraca uwagę, że nie jest jasne, jakie sankcje są wprowadzane za nieprzestrzeganie przepisów ustanowionych na mocy zaproponowanego rozporządzenia. Mając na uwadze główny cel zawarty we wniosku, jakim jest w szczególności zmniejszenie opóźnień, należy wyjaśnić ten aspekt, aby wzmocnić prawnie wiążący charakter rozporządzenia i zapewnić Europejczykom, społeczeństwu obywatelskiemu, organom publicznym oraz sądom i trybunałom na szczeblu krajowym i europejskim przejrzyste i przewidywalne ramy prawne. |
| --- | --- |

1.12.

EKES zwraca uwagę, że nie jest jasne, jakie sankcje są wprowadzane za nieprzestrzeganie przepisów ustanowionych na mocy zaproponowanego rozporządzenia. Mając na uwadze główny cel zawarty we wniosku, jakim jest w szczególności zmniejszenie opóźnień, należy wyjaśnić ten aspekt, aby wzmocnić prawnie wiążący charakter rozporządzenia i zapewnić Europejczykom, społeczeństwu obywatelskiemu, organom publicznym oraz sądom i trybunałom na szczeblu krajowym i europejskim przejrzyste i przewidywalne ramy prawne.

2.   Uwagi ogólne

Uwagi ogólne

| 2.1. | Wniosek dotyczący rozporządzenia rozważany w niniejszej opinii został opublikowany przez Komisję w maju 2018 r. W celu uzupełnienia inicjatyw zebranych w trzecim pakiecie „Europa w ruchu” Komisja skoncentrowała się na środkach prawnych i administracyjnych, które mogą przyspieszyć wdrażanie programów inwestycyjnych, aby zrealizować transeuropejską sieć transportową (TEN-T) w terminie: sieć bazowa powinna zostać ukończona do roku 2030, a sieć kompleksowa – do roku 2050. |
| --- | --- |

2.1.

Wniosek dotyczący rozporządzenia rozważany w niniejszej opinii został opublikowany przez Komisję w maju 2018 r. W celu uzupełnienia inicjatyw zebranych w trzecim pakiecie „Europa w ruchu” Komisja skoncentrowała się na środkach prawnych i administracyjnych, które mogą przyspieszyć wdrażanie programów inwestycyjnych, aby zrealizować transeuropejską sieć transportową (TEN-T) w terminie: sieć bazowa powinna zostać ukończona do roku 2030, a sieć kompleksowa – do roku 2050.

| 2.2. | Zgodnie z szacunkami Komisji Europejskiej inwestycje niezbędne do ukończenia bazowej sieci TEN-T w latach 2021–2030 wyniosą około 500 mld EUR, natomiast koszty związane z ukończeniem sieci kompleksowej wyniosą około 1 500 mld EUR. Środki zainwestowane w tę europejską infrastrukturę transportową przyniosą efekt dźwigni, bowiem przyczynią się do stworzenia do 2030 r. 13 mln miejsc pracy i wygenerowania dodatkowych przychodów w wysokości nawet 4500 mld EUR (1,8 % unijnego PKB). |
| --- | --- |

2.2.

Zgodnie z szacunkami Komisji Europejskiej inwestycje niezbędne do ukończenia bazowej sieci TEN-T w latach 2021–2030 wyniosą około 500 mld EUR, natomiast koszty związane z ukończeniem sieci kompleksowej wyniosą około 1 500 mld EUR. Środki zainwestowane w tę europejską infrastrukturę transportową przyniosą efekt dźwigni, bowiem przyczynią się do stworzenia do 2030 r. 13 mln miejsc pracy i wygenerowania dodatkowych przychodów w wysokości nawet 4500 mld EUR (1,8 % unijnego PKB).

| 2.3. | W czerwcu 2018 r. Komisja ogłosiła zamiar przyznania środków w wysokości 30,6 mld EUR na instrument „Łącząc Europę” w ramach wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027, co stanowi nominalny wzrost o 47 % względem okresu 2014–2020. Niemniej silne zaangażowanie i wkład UE w ukończenie sieci TEN-T nie wystarczą, jeśli państwa członkowskie nie staną na wysokości zadania i nie znajdą alternatywnych rozwiązań umożliwiających współfinansowanie lub pełne finansowanie projektów w zakresie infrastruktury transportowej. |
| --- | --- |

2.3.

W czerwcu 2018 r. Komisja ogłosiła zamiar przyznania środków w wysokości 30,6 mld EUR na instrument „Łącząc Europę” w ramach wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027, co stanowi nominalny wzrost o 47 % względem okresu 2014–2020. Niemniej silne zaangażowanie i wkład UE w ukończenie sieci TEN-T nie wystarczą, jeśli państwa członkowskie nie staną na wysokości zadania i nie znajdą alternatywnych rozwiązań umożliwiających współfinansowanie lub pełne finansowanie projektów w zakresie infrastruktury transportowej.

| 2.4. | Wdrożenie programów inwestycyjnych TEN-T obejmuje zarówno znalezienie inwestorów i zapewnienie dostępności koniecznych środków, jak i ustanowienie podstaw prawnych i administracyjnych w celu zapewnienia możliwości terminowej realizacji inwestycji w zgodzie z określonymi standardami. Konsultacje publiczne wykazały, że wszystkie zainteresowane strony (inwestorzy publiczni i prywatni, firmy, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i członkowie opinii publicznej) chcą, aby procedury administracyjne związane z realizacją projektów infrastrukturalnych były skuteczne, przewidywalne, zgodne z zasadami zrównoważonego rozwoju i postępem technologii cyfrowych oraz ukierunkowane na osiągnięcie celów określonych w europejskich i krajowych strategiach politycznych dotyczących mobilności w UE. |
| --- | --- |

2.4.

Wdrożenie programów inwestycyjnych TEN-T obejmuje zarówno znalezienie inwestorów i zapewnienie dostępności koniecznych środków, jak i ustanowienie podstaw prawnych i administracyjnych w celu zapewnienia możliwości terminowej realizacji inwestycji w zgodzie z określonymi standardami. Konsultacje publiczne wykazały, że wszystkie zainteresowane strony (inwestorzy publiczni i prywatni, firmy, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i członkowie opinii publicznej) chcą, aby procedury administracyjne związane z realizacją projektów infrastrukturalnych były skuteczne, przewidywalne, zgodne z zasadami zrównoważonego rozwoju i postępem technologii cyfrowych oraz ukierunkowane na osiągnięcie celów określonych w europejskich i krajowych strategiach politycznych dotyczących mobilności w UE.

| 2.5. | Art. 6 wniosku dotyczącego rozporządzenia ustanawia etapy procedury wydawania pozwoleń i terminy ich ukończenia: etap przedaplikacyjny, który nie powinien trwać dłużej niż dwa lata, oraz etap oceny wniosku i podejmowania decyzji przez jedyny właściwy organ, który nie powinien trwać dłużej niż jeden rok. Terminy określone we wniosku pozostają bez bezpośredniego uszczerbku m.in. dla administracyjnych procedur odwoławczych i środków zaskarżenia przed sądem lub trybunałem. |
| --- | --- |

2.5.

Art. 6 wniosku dotyczącego rozporządzenia ustanawia etapy procedury wydawania pozwoleń i terminy ich ukończenia: etap przedaplikacyjny, który nie powinien trwać dłużej niż dwa lata, oraz etap oceny wniosku i podejmowania decyzji przez jedyny właściwy organ, który nie powinien trwać dłużej niż jeden rok. Terminy określone we wniosku pozostają bez bezpośredniego uszczerbku m.in. dla administracyjnych procedur odwoławczych i środków zaskarżenia przed sądem lub trybunałem.

| 2.6. | Etap przedaplikacyjny uwzględnia terminy, których musi dotrzymać jedyny właściwy organ w celu ukończenia kluczowych faz tego etapu. Dlatego też:






  — | nie później niż po upływie dwóch miesięcy od otrzymania powiadomienia sporządzonego przez promotora projektu jedyny właściwy organ musi potwierdzić wszczęcie procedury wydawania pozwoleń albo odrzucić powiadomienie na piśmie, jeśli uzna projekt za niewystarczająco przygotowany, |
| --- | --- | --- |

2.6.

Etap przedaplikacyjny uwzględnia terminy, których musi dotrzymać jedyny właściwy organ w celu ukończenia kluczowych faz tego etapu. Dlatego też:

—

nie później niż po upływie dwóch miesięcy od otrzymania powiadomienia sporządzonego przez promotora projektu jedyny właściwy organ musi potwierdzić wszczęcie procedury wydawania pozwoleń albo odrzucić powiadomienie na piśmie, jeśli uzna projekt za niewystarczająco przygotowany,

| — | w ciągu trzech miesięcy od dnia rozpoczęcia procedury wydawania pozwoleń jedyny właściwy organ, w ścisłej współpracy z promotorem projektu i pozostałymi zainteresowanymi organami, musi opracować i przedstawić promotorowi projektu szczegółowe omówienie wniosku, który należy złożyć przed uzyskaniem pozwoleń niezbędnych do realizacji projektu, |
| --- | --- |

—

w ciągu trzech miesięcy od dnia rozpoczęcia procedury wydawania pozwoleń jedyny właściwy organ, w ścisłej współpracy z promotorem projektu i pozostałymi zainteresowanymi organami, musi opracować i przedstawić promotorowi projektu szczegółowe omówienie wniosku, który należy złożyć przed uzyskaniem pozwoleń niezbędnych do realizacji projektu,

| — | w ciągu dwóch miesięcy od dnia przedłożenia kompletnej dokumentacji wniosku właściwy organ musi uznać na piśmie kompletność dokumentacji wniosku i poinformować o tym promotora projektu. |
| --- | --- |

—

w ciągu dwóch miesięcy od dnia przedłożenia kompletnej dokumentacji wniosku właściwy organ musi uznać na piśmie kompletność dokumentacji wniosku i poinformować o tym promotora projektu.

| 2.7. | Z uwagi na powyższe kwestie
  Komisja pracuje nad osiągnięciem czterech głównych celów tej inicjatywy ustawodawczej:








  I. | ograniczenie opóźnień napotkanych podczas wdrażania projektów infrastrukturalnych związanych z realizacją sieci TEN-T; |
| --- | --- | --- |

2.7.

Z uwagi na powyższe kwestie
  Komisja pracuje nad osiągnięciem czterech głównych celów tej inicjatywy ustawodawczej:

I.

ograniczenie opóźnień napotkanych podczas wdrażania projektów infrastrukturalnych związanych z realizacją sieci TEN-T;

| II. | większa przejrzystość procedur dla podmiotów zaangażowanych w promowanie lub wdrażanie projektów, szczególnie jeśli chodzi o procedury wydawania pozwoleń lub procedury udzielania zamówień publicznych, ale także wnioski o przyznanie pomocy państwa lub inne sytuacje wymagające zaangażowania władz publicznych; |
| --- | --- |

II.

większa przejrzystość procedur dla podmiotów zaangażowanych w promowanie lub wdrażanie projektów, szczególnie jeśli chodzi o procedury wydawania pozwoleń lub procedury udzielania zamówień publicznych, ale także wnioski o przyznanie pomocy państwa lub inne sytuacje wymagające zaangażowania władz publicznych;

| III. | systematyczne stosowanie jednolitych ram dla projektów transgranicznych realizowanych przez wspólny podmiot, chyba że uczestniczące państwa członkowskie zadecydują inaczej; |
| --- | --- |

III.

systematyczne stosowanie jednolitych ram dla projektów transgranicznych realizowanych przez wspólny podmiot, chyba że uczestniczące państwa członkowskie zadecydują inaczej;

| IV. | większa przejrzystość dla opinii publicznej i społeczeństwa obywatelskiego dzięki wzmocnieniu ram przejrzystości oraz rozwiązań służących włączeniu opinii publicznej i społeczeństwa obywatelskiego w planowanie i realizację projektów TEN-T. |
| --- | --- |

IV.

większa przejrzystość dla opinii publicznej i społeczeństwa obywatelskiego dzięki wzmocnieniu ram przejrzystości oraz rozwiązań służących włączeniu opinii publicznej i społeczeństwa obywatelskiego w planowanie i realizację projektów TEN-T.

3.   Uwagi szczegółowe

Uwagi szczegółowe

| 3.1. | EKES jest zdania, że realizacja sieci TEN-T będzie niemożliwa bez zdecydowanego politycznego zaangażowania ze strony państw członkowskich oraz silnego przywództwa i ścisłej współpracy na szczeblu europejskim. Na podstawie najlepszych praktyk, które zostały wskazane w całej UE, wniosek dotyczący rozporządzenia zapewnia wartość dodaną, bowiem reguluje szereg istotnych aspektów dotyczących dotrzymywania terminów realizacji projektów oraz dalszego przyciągania inwestorów publicznych i prywatnych do składania ofert w przetargach na infrastrukturę transportową i wzbudzania ich zainteresowania tymi przetargami. |
| --- | --- |

3.1.

EKES jest zdania, że realizacja sieci TEN-T będzie niemożliwa bez zdecydowanego politycznego zaangażowania ze strony państw członkowskich oraz silnego przywództwa i ścisłej współpracy na szczeblu europejskim. Na podstawie najlepszych praktyk, które zostały wskazane w całej UE, wniosek dotyczący rozporządzenia zapewnia wartość dodaną, bowiem reguluje szereg istotnych aspektów dotyczących dotrzymywania terminów realizacji projektów oraz dalszego przyciągania inwestorów publicznych i prywatnych do składania ofert w przetargach na infrastrukturę transportową i wzbudzania ich zainteresowania tymi przetargami.

| 3.2. | EKES popiera podejście Komisji i uznaje je za właściwe i odpowiednie, biorąc pod uwagę kluczowe aspekty uregulowane we wniosku. Obejmują one: uznanie priorytetowego statusu projektów sieci TEN-T będących przedmiotem wspólnego zainteresowania; integrację procesów wydawania pozwoleń; wyznaczenie jedynego właściwego organu odpowiedzialnego za wydawanie pozwoleń; ustanowienie ram czasowych dla wydawania pozwoleń i kończenia poszczególnych etapów procedury wydawania pozwoleń; koordynację procedury wydawania pozwoleń dotyczących transgranicznych projektów; uproszczenie procedury zamówień publicznych w kontekście transgranicznych projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania; pomoc techniczną UE na rzecz wdrożenia rozporządzenia i ułatwienia realizacji projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania. |
| --- | --- |

3.2.

EKES popiera podejście Komisji i uznaje je za właściwe i odpowiednie, biorąc pod uwagę kluczowe aspekty uregulowane we wniosku. Obejmują one: uznanie priorytetowego statusu projektów sieci TEN-T będących przedmiotem wspólnego zainteresowania; integrację procesów wydawania pozwoleń; wyznaczenie jedynego właściwego organu odpowiedzialnego za wydawanie pozwoleń; ustanowienie ram czasowych dla wydawania pozwoleń i kończenia poszczególnych etapów procedury wydawania pozwoleń; koordynację procedury wydawania pozwoleń dotyczących transgranicznych projektów; uproszczenie procedury zamówień publicznych w kontekście transgranicznych projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania; pomoc techniczną UE na rzecz wdrożenia rozporządzenia i ułatwienia realizacji projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania.

| 3.3. | Wariant strategiczny Komisji uwzględniający
  ograniczone, zdecentralizowane, obowiązkowe działania wdrażane na szczeblu krajowym
  , jest zrozumiały, biorąc pod uwagę bieżące wydarzenia polityczne w niektórych państwach członkowskich, i daje ciekawy obraz tego, jak rządy krajowe są nastawione do inicjatyw ustawodawczych UE zawierających propozycje współpracy na szczeblu europejskim w dziedzinach objętych wymogami pomocniczości. |
| --- | --- |

3.3.

Wariant strategiczny Komisji uwzględniający
  ograniczone, zdecentralizowane, obowiązkowe działania wdrażane na szczeblu krajowym

| 3.4. | Terminy dotyczące procedur wydawania pozwoleń określone we wniosku przyjmuje się z zadowoleniem, jednak uznaje się je za dość optymistyczne, biorąc pod uwagę ograniczenia dotyczące zgodności z przepisami krajowymi w dziedzinie inwestycji i zamówień publicznych. |
| --- | --- |

3.4.

Terminy dotyczące procedur wydawania pozwoleń określone we wniosku przyjmuje się z zadowoleniem, jednak uznaje się je za dość optymistyczne, biorąc pod uwagę ograniczenia dotyczące zgodności z przepisami krajowymi w dziedzinie inwestycji i zamówień publicznych.

| 3.5. | EKES z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie przez Komisję wartości odniesienia dla długości procedur wydawania pozwoleń, jednak zauważa, że aby mieć pewność, iż proponowane terminy są realistyczne w kontekście konkretnych sytuacji w poszczególnych państwach członkowskich, należy skonsultować się z właściwymi organami krajowymi. Z dotychczasowych doświadczeń wynika, że czas wymagany do ukończenia każdego etapu procedury – w tym do zatwierdzenia dokumentów technicznych, wskaźników technicznych i ekonomicznych oraz procedur zamówień publicznych, a także zawarcia i realizacji odpowiednich umów w wyznaczonych terminach i zgodnie z ustawodawstwem krajowym – może znacznie przekroczyć terminy proponowane w rozporządzeniu. |
| --- | --- |

3.5.

EKES z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie przez Komisję wartości odniesienia dla długości procedur wydawania pozwoleń, jednak zauważa, że aby mieć pewność, iż proponowane terminy są realistyczne w kontekście konkretnych sytuacji w poszczególnych państwach członkowskich, należy skonsultować się z właściwymi organami krajowymi. Z dotychczasowych doświadczeń wynika, że czas wymagany do ukończenia każdego etapu procedury – w tym do zatwierdzenia dokumentów technicznych, wskaźników technicznych i ekonomicznych oraz procedur zamówień publicznych, a także zawarcia i realizacji odpowiednich umów w wyznaczonych terminach i zgodnie z ustawodawstwem krajowym – może znacznie przekroczyć terminy proponowane w rozporządzeniu.

| 3.6. | Niektóre opóźnienia odnotowane do tej pory w realizacji projektów sieci TEN-T wynikają z nieodpowiedniej, a w niektórych przypadkach nadmiernie upolitycznionej krajowej struktury instytucjonalnej, z władzami publicznymi, które nie są w stanie przeprowadzić reform i przyjąć nowoczesnych metod pracy i które nadal wykorzystują przestarzałe procedury administracyjne, zniesione dawno temu przez instytucje, które wprowadziły na szeroką skalę rozwiązania rewolucji cyfrowej. |
| --- | --- |

3.6.

Niektóre opóźnienia odnotowane do tej pory w realizacji projektów sieci TEN-T wynikają z nieodpowiedniej, a w niektórych przypadkach nadmiernie upolitycznionej krajowej struktury instytucjonalnej, z władzami publicznymi, które nie są w stanie przeprowadzić reform i przyjąć nowoczesnych metod pracy i które nadal wykorzystują przestarzałe procedury administracyjne, zniesione dawno temu przez instytucje, które wprowadziły na szeroką skalę rozwiązania rewolucji cyfrowej.

| 3.7. | Z uwagi na tę sytuację rozporządzenie będzie miało bezpośredni wpływ na struktury administracyjne państw członkowskich, które nie spełniają norm europejskich. Należy rozważyć reformę tych instytucji – pomoc techniczna proponowana zgodnie z art. 9 jest zatem cenna dla tych państw członkowskich, które wnioskują o tę pomoc w celu realizacji projektów istotnych dla realizacji sieci bazowej TEN-T. Niemniej konieczne jest przedstawienie dodatkowych informacji dotyczących kryteriów kwalifikowalności i procedury, której należy przestrzegać, aby uzyskać pomoc techniczną przewidzianą we wniosku. |
| --- | --- |

3.7.

Z uwagi na tę sytuację rozporządzenie będzie miało bezpośredni wpływ na struktury administracyjne państw członkowskich, które nie spełniają norm europejskich. Należy rozważyć reformę tych instytucji – pomoc techniczna proponowana zgodnie z art. 9 jest zatem cenna dla tych państw członkowskich, które wnioskują o tę pomoc w celu realizacji projektów istotnych dla realizacji sieci bazowej TEN-T. Niemniej konieczne jest przedstawienie dodatkowych informacji dotyczących kryteriów kwalifikowalności i procedury, której należy przestrzegać, aby uzyskać pomoc techniczną przewidzianą we wniosku.

| 3.8. | Wiele opóźnień spowodowanych jest sporami prawnymi wynikającymi z konfliktów między zainteresowanymi stronami lub stronami, których dotyczy realizacja projektów. Jednym z aspektów wymierzania sprawiedliwości jest znalezienie równowagi między prawami obywateli a prawem krajowym. W wyniku tego, że państwa członkowskie mają wyłączne kompetencje w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości, oraz z uwagi na bardzo złożone krajowe i europejskie ramy prawne wydawania pozwoleń na projekty infrastrukturalne, powstaje mozaika nieuniknionych uwarunkowań prawnych, które mogą istotnie utrudniać Komisji osiąganie jej ambitnych celów. |
| --- | --- |

3.8.

Wiele opóźnień spowodowanych jest sporami prawnymi wynikającymi z konfliktów między zainteresowanymi stronami lub stronami, których dotyczy realizacja projektów. Jednym z aspektów wymierzania sprawiedliwości jest znalezienie równowagi między prawami obywateli a prawem krajowym. W wyniku tego, że państwa członkowskie mają wyłączne kompetencje w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości, oraz z uwagi na bardzo złożone krajowe i europejskie ramy prawne wydawania pozwoleń na projekty infrastrukturalne, powstaje mozaika nieuniknionych uwarunkowań prawnych, które mogą istotnie utrudniać Komisji osiąganie jej ambitnych celów.

| 3.9. | Długość administracyjnych postępowań odwoławczych i postępowania sądowego oraz skutki warunków zawieszających, techniczne wyzwania związane z ukończeniem prac infrastrukturalnych, brak istotnych dokumentów administracyjnych niezbędnych do ustalenia zgodności procedury z prawem oraz brak niezbędnych środków mają wpływ na długość procedury wydawania pozwoleń związanych z projektem. Instytucje europejskie mają zatem obowiązek uwzględnienia tych czynników przy podejmowaniu ostatecznej decyzji w sprawie terminów wydawania pozwoleń, regulowanych na szczeblu europejskim na mocy zaproponowanego rozporządzenia. |
| --- | --- |

3.9.

Długość administracyjnych postępowań odwoławczych i postępowania sądowego oraz skutki warunków zawieszających, techniczne wyzwania związane z ukończeniem prac infrastrukturalnych, brak istotnych dokumentów administracyjnych niezbędnych do ustalenia zgodności procedury z prawem oraz brak niezbędnych środków mają wpływ na długość procedury wydawania pozwoleń związanych z projektem. Instytucje europejskie mają zatem obowiązek uwzględnienia tych czynników przy podejmowaniu ostatecznej decyzji w sprawie terminów wydawania pozwoleń, regulowanych na szczeblu europejskim na mocy zaproponowanego rozporządzenia.

| 3.10. | Lepsze, bardziej specjalistyczne szkolenia sędziów, pracowników wymiaru sprawiedliwości i adwokatów w dziedzinie projektów infrastrukturalnych realizowanych w interesie publicznym mogłyby doprowadzić do skrócenia postępowań sądowych i zagwarantowania wyższych standardów w wymiarze sprawiedliwości, przy jednoczesnym zapewnieniu pełnej zgodności z wymogami prawnymi. |
| --- | --- |

3.10.

Lepsze, bardziej specjalistyczne szkolenia sędziów, pracowników wymiaru sprawiedliwości i adwokatów w dziedzinie projektów infrastrukturalnych realizowanych w interesie publicznym mogłyby doprowadzić do skrócenia postępowań sądowych i zagwarantowania wyższych standardów w wymiarze sprawiedliwości, przy jednoczesnym zapewnieniu pełnej zgodności z wymogami prawnymi.

| 3.11. | Procedury udzielania zamówień w zakresie realizacji infrastruktury transportowej są bardzo czasochłonne i pozostają głównym czynnikiem opóźnień w realizacji projektów TEN-T. EKES uważa, że tempo realizacji projektów infrastrukturalnych mogłoby być większe, jeżeli na poziomie europejskim zostałyby ustalone jednolite warunki i przepisy szczególne dotyczące zamówień publicznych. |
| --- | --- |

3.11.

Procedury udzielania zamówień w zakresie realizacji infrastruktury transportowej są bardzo czasochłonne i pozostają głównym czynnikiem opóźnień w realizacji projektów TEN-T. EKES uważa, że tempo realizacji projektów infrastrukturalnych mogłoby być większe, jeżeli na poziomie europejskim zostałyby ustalone jednolite warunki i przepisy szczególne dotyczące zamówień publicznych.

| 3.12. | EKES uważa, że organy krajowe mogą ograniczyć ryzyko konfliktu związanego z realizacją projektów TEN-T przez angażowanie interesariuszy/zainteresowanych stron już na etapie planowania infrastruktury transportowej oraz efektywne i terminowe organizowanie konsultacji z obywatelami, organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i właściwymi organami lokalnymi. Dialog społeczny i obywatelski na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym może w znacznym stopniu przyczynić się do zwiększenia akceptacji społecznej projektów związanych z infrastrukturą transportową i poprawy metod pracy administracji przez ustanowienie i wdrożenie zintegrowanych procedur wydawania pozwoleń. |
| --- | --- |

3.12.

EKES uważa, że organy krajowe mogą ograniczyć ryzyko konfliktu związanego z realizacją projektów TEN-T przez angażowanie interesariuszy/zainteresowanych stron już na etapie planowania infrastruktury transportowej oraz efektywne i terminowe organizowanie konsultacji z obywatelami, organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i właściwymi organami lokalnymi. Dialog społeczny i obywatelski na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym może w znacznym stopniu przyczynić się do zwiększenia akceptacji społecznej projektów związanych z infrastrukturą transportową i poprawy metod pracy administracji przez ustanowienie i wdrożenie zintegrowanych procedur wydawania pozwoleń.

| 3.12.1. | EKES odnotowuje pewien brak spójności w tekście wniosku. Otóż w definicji w art. 2 lit. e) zakres pojęcia „transgraniczny projekt będący przedmiotem wspólnego zainteresowania” ogranicza się do projektów realizowanych przez wspólny podmiot. Jednak w art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 1 pojęcie to wydaje się obejmować również projekty, w których wspólny podmiot nie występuje. |
| --- | --- |

3.12.1.

EKES odnotowuje pewien brak spójności w tekście wniosku. Otóż w definicji w art. 2 lit. e) zakres pojęcia „transgraniczny projekt będący przedmiotem wspólnego zainteresowania” ogranicza się do projektów realizowanych przez wspólny podmiot. Jednak w art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 1 pojęcie to wydaje się obejmować również projekty, w których wspólny podmiot nie występuje.

| 3.13. | W niektórych państwach członkowskich projekty infrastrukturalne TEN-T i TEN-E są przedmiotem dezinformacji oraz kampanii oczerniania, gdyż czasami kolidują z geopolitycznymi interesami państw lub grup interesów, które chcą zbić kapitał polityczny na postępach lub braku postępów w realizacji projektów infrastrukturalnych wspieranych przez UE. Działania na rzecz zwiększania świadomości i identyfikowanie w porę takich zagrożeń mają kluczowe znaczenie dla politycznego i społecznego klimatu sprzyjającego realizacji europejskiej polityki w zakresie infrastruktury transportowej. Instytucje europejskie mogą neutralizować negatywne skutki błędnych informacji poprzez stały kontakt z mediami oraz dalsze rozwijanie narzędzi instytucjonalnych służących właściwemu informowaniu obywateli i zasięganiu ich opinii. |
| --- | --- |

3.13.

W niektórych państwach członkowskich projekty infrastrukturalne TEN-T i TEN-E są przedmiotem dezinformacji oraz kampanii oczerniania, gdyż czasami kolidują z geopolitycznymi interesami państw lub grup interesów, które chcą zbić kapitał polityczny na postępach lub braku postępów w realizacji projektów infrastrukturalnych wspieranych przez UE. Działania na rzecz zwiększania świadomości i identyfikowanie w porę takich zagrożeń mają kluczowe znaczenie dla politycznego i społecznego klimatu sprzyjającego realizacji europejskiej polityki w zakresie infrastruktury transportowej. Instytucje europejskie mogą neutralizować negatywne skutki błędnych informacji poprzez stały kontakt z mediami oraz dalsze rozwijanie narzędzi instytucjonalnych służących właściwemu informowaniu obywateli i zasięganiu ich opinii.

| 3.14. | Zdaniem EKES-u mechanizmy koordynacji transgranicznej przewidziane dla sieci TEN-T mogą zostać wzmocnione przez rozszerzenie uprawnień koordynatorów europejskich i zwiększenie skuteczności narzędzi, którymi dysponują. We wniosku dotyczącym rozporządzenia uwzględniono ten aspekt i określono kluczową rolę tych koordynatorów TEN-T, których zadaniem jest ścisłe monitorowanie procesu wydawania pozwoleń dla projektów europejskich będących przedmiotem wspólnego zainteresowania i sporządzanie regularnych sprawozdań z postępu prac. Aby optymalnie wykorzystywać doświadczenia i potencjał europejskich koordynatorów, konieczne może być dokonanie przeglądu przepisów określających ich kompetencje, tak aby rozszerzyć ich obowiązki w celu wzmocnienia wiodącej roli Europy w zakresie transgranicznych projektów infrastrukturalnych realizowanych przez państwa członkowskie. |
| --- | --- |

3.14.

Zdaniem EKES-u mechanizmy koordynacji transgranicznej przewidziane dla sieci TEN-T mogą zostać wzmocnione przez rozszerzenie uprawnień koordynatorów europejskich i zwiększenie skuteczności narzędzi, którymi dysponują. We wniosku dotyczącym rozporządzenia uwzględniono ten aspekt i określono kluczową rolę tych koordynatorów TEN-T, których zadaniem jest ścisłe monitorowanie procesu wydawania pozwoleń dla projektów europejskich będących przedmiotem wspólnego zainteresowania i sporządzanie regularnych sprawozdań z postępu prac. Aby optymalnie wykorzystywać doświadczenia i potencjał europejskich koordynatorów, konieczne może być dokonanie przeglądu przepisów określających ich kompetencje, tak aby rozszerzyć ich obowiązki w celu wzmocnienia wiodącej roli Europy w zakresie transgranicznych projektów infrastrukturalnych realizowanych przez państwa członkowskie.

| 3.15. | EKES zwraca uwagę, że nie zostały ustalone sankcje za nieprzestrzeganie przepisów ustanowionych na mocy zaproponowanego rozporządzenia. Wyjaśnienie dotyczące tego punktu przyczyniłoby się do wzmocnienia prawnie wiążącego charakteru rozporządzenia oraz zapewnienia Europejczykom, społeczeństwu obywatelskiemu, organom publicznym oraz sądom i trybunałom na szczeblu krajowym europejskim przejrzystych i przewidywalnych ram prawnych. |
| --- | --- |

3.15.

EKES zwraca uwagę, że nie zostały ustalone sankcje za nieprzestrzeganie przepisów ustanowionych na mocy zaproponowanego rozporządzenia. Wyjaśnienie dotyczące tego punktu przyczyniłoby się do wzmocnienia prawnie wiążącego charakteru rozporządzenia oraz zapewnienia Europejczykom, społeczeństwu obywatelskiemu, organom publicznym oraz sądom i trybunałom na szczeblu krajowym europejskim przejrzystych i przewidywalnych ram prawnych.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/274 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/274

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Droga do zautomatyzowanej mobilności: strategia UE na rzecz mobilności w przyszłości«”

(COM(2018) 283 final)

(2019/C 62/43)

| Sprawozdawca: | Ulrich SAMM |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Ulrich SAMM

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 18.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Artykuł 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 4.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 207/1/1 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 18.6.2018

Podstawa prawna

Artykuł 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Data przyjęcia przez sekcję

4.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

207/1/1

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje komunikat dotyczący mobilności pojazdów połączonych i zautomatyzowanych, które oferują wiele nowych funkcji dla konsumentów i przedsiębiorstw transportowych. EKES jest przekonany, że zautomatyzowana mobilność przyniesie korzyści naszemu społeczeństwu, ponieważ zapewni nowe usługi z zakresu mobilności osób, co oznacza więcej możliwości dla gospodarki dzielenia się, potencjalną optymalizację ruchu z korzyściami dla środowiska oraz mobilność dla osób, które nie mogą same prowadzić pojazdów. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Przemysł motoryzacyjny UE, dzięki wiedzy fachowej w zakresie rozwoju technologii pojazdów, jest dobrze przygotowany do wykorzystania tej szansy, jednak tylko pod warunkiem że UE określi normy pozwalające na działania transgraniczne i interoperacyjność między różnymi markami samochodów. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Podstawową funkcją automatycznego lub półautomatycznego kierowania pojazdami jest to, że może ono znacznie poprawić bezpieczeństwo czynne pojazdów lądowych i istotnie zmniejszyć liczbę ofiar śmiertelnych wypadków drogowych, nawet do zera. Wypadki śmiertelne z udziałem pojazdów zautomatyzowanych podczas fazy pionierskiej mogą jednak stanowić poważną przeszkodę dla tej technologii. EKES zaleca zatem, by wszystkie projekty pilotażowe i procedury testowe dotyczące jazdy autonomicznej były przeprowadzane z zachowaniem najwyższych możliwych norm bezpieczeństwa, nawet jeśli ten warunek brzegowy spowolni rozwój w porównaniu z konkurentami spoza UE. W długofalowej perspektywie zapewni to lepsze produkty i wyższy poziom akceptacji. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES uważa, że samochody bezzałogowe (poziom 5) zostaną zaakceptowane tylko pod warunkiem że zapewnią taki sam poziom bezpieczeństwa, jak inne systemy transportu pasażerskiego, np. pociągi czy duże samoloty (prawie stuprocentowe bezpieczeństwo). Oznacza to dużą trudność, dopóki pojazdy autonomiczne, zwykłe samochody i inni użytkownicy dróg (rowerzyści, piesi, pojazdy specjalnego przeznaczenia) poruszać się będą po tych samych drogach. „Stuprocentowe bezpieczeństwo” może jednak stanowić kluczowe rozwiązanie konkretnych problemów etycznych związanych z pojazdami autonomicznymi. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES uznaje, że pojazdy półautomatyczne (poziom 1–4), wyposażone w szereg systemów wspomagających, mogą już obecnie przyczyniać się do zmniejszania liczby wypadków śmiertelnych, a zatem popiera podejście Komisji w zakresie zwiększania liczby nowych funkcji bezpieczeństwa pojazdów w ramach zmiany rozporządzenia dotyczącego bezpieczeństwa ogólnego w odniesieniu do pojazdów silnikowych. EKES odnotowuje jednak dwa obszary, które mogą stanowić problem dla publicznego odbioru: a) koszty dodatkowe oraz b) zwiększenie stopnia skomplikowania prowadzenia samochodu. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Zwyczajowo szkolenie prowadzące do otrzymania prawa jazdy nie obejmuje najnowszych technologii z zakresu systemów wspomagających. To oczywiście oznacza, że trzeba przeprowadzać dodatkowe szkolenia. EKES uważa, że sektor motoryzacyjny wraz z samorządami lokalnymi musi pilnie zaoferować kursy i tereny szkoleniowe dla niezawodowych i zawodowych kierowców. W przeciwnym razie wprowadzanie nowych technologii związanych z bezpieczeństwem będzie znacznie utrudnione. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Szkolenie w zakresie półautomatycznego prowadzenia, które wymaga nowych umiejętności i nowych obowiązków, będzie miało kluczowe znaczenie dla rozwoju nowoczesnego profilu zawodowego kierowcy oraz odpowiadania na rosnący popyt w sektorze transportu. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES uznaje, że jeśli w przyszłości wprowadzona zostanie jazda w pełni zautomatyzowana (poziom 5), konsekwencją tego może być masowa utrata miejsc pracy przez kierowców (np. kierowców samochodów ciężarowych i autobusów). EKES stwierdza, że korzyściami płynącymi z automatyzacji musi podzielić się całe społeczeństwo, apeluje więc do partnerów społecznych, by wspólnie planowali przemiany, a następnie także negocjowali nowe układy zbiorowe dotyczące wprowadzenia automatyzacji w transporcie drogowym. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Należy zreformować dyrektywę w sprawie odpowiedzialności za produkty, tak by obejmowała zarówno rzeczy ruchome i usługi, jak i produkty z wbudowanym oprogramowaniem, aby konsumenci nie musieli wyszukiwać informacji o odpowiedzialnym podmiocie. Ponadto w bardziej złożonym środowisku cyfrowym przedmiotem zainteresowania jest także ciężar dowodu w przypadku wad produktów i należy tę kwestię uregulować w sposób przyjazny konsumentom. Komitet wzywa w szczególności Komisję, aby przewidziała zmiany dotyczące pojazdów autonomicznych w dyrektywie ubezpieczeniowej oraz zagwarantowała odszkodowania dla ofiar wypadków. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Zwiększona łączność pozwoli na dostęp do danych z pojazdu z każdego zakątka świata. Doświadczenia zdobyte w dziedzinie smartfonów i komputerów pokazały, że rodzi ona istotne zagrożenia i wyzwania w odniesieniu do bezpieczeństwa, ochrony i prywatności. Nie można przyjąć tych samych norm w przypadku pojazdów, ponieważ korzystanie z pojazdów może grozić śmiercią lub obrażeniami. EKES podkreśla zatem, że każde nowe rozporządzenie w sprawie dostępu do danych dla pojazdów musi stosować się do zasady „bezpieczeństwo przede wszystkim”. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES przyjmuje z zadowoleniem podejście Komisji, zgodnie z którym najpierw wprowadza się regulacje w zakresie ochrony pojazdów przed cyberatakami, co gwarantuje zabezpieczoną i godną zaufania komunikację między pojazdami a infrastrukturą oraz zapewnia odpowiedni poziom ochrony danych zgodnie z ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES jest gotów do udziału w oczekiwanej ocenie wpływu społeczno-gospodarczego i środowiskowego mobilności autonomicznej, która zostanie przeprowadzona przez Komisję, oraz w europejskim forum, na którym zajmie się konkretnymi kwestiami etycznymi. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | Inicjatywa „Europa w ruchu” obejmuje szereg inicjatyw prawnych realizowanych w ramach trzech pakietów. Pierwszy pakiet odzwierciedla ambicję Europy związaną z dokonywaniem szybkich postępów na rzecz wprowadzenia do 2025 r. systemu czystej, konkurencyjnej i opartej na sieci mobilności, co ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania jednolitego europejskiego obszaru transportu (1). W drugim pakiecie skoncentrowano się bardziej na instrumentach służących redukcji emisji z transportu drogowego (2). W trzecim, obecnie opracowywanym pakiecie, którego dotyczy niniejsza opinia, skoncentrowano się na kwestiach bezpieczeństwa, a strategię przedstawiono w komunikacie zatytułowanym „Droga do zautomatyzowanej mobilności” (3). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Cyfryzacja najprawdopodobniej zrewolucjonizuje w szczególności technologię transportu lądowego. Komunikat ten należy zatem postrzegać w szerszym kontekście, na który składają się inne kwestie, takie jak przyszłość pracy, badania naukowe i innowacje, sztuczna inteligencja i program na rzecz umiejętności. |
| --- | --- |

2.2.

3.   Streszczenie wniosku

| 3.1. | W omawianym komunikacie Komisja proponuje kompleksowe unijne podejście do mobilności pojazdów połączonych i zautomatyzowanych, wytyczając ambitny europejski plan, w którym zawarto wspólną wizję i określono działania wspierające na rzecz rozwoju i wdrażania kluczowych technologii, usług i infrastruktury. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Komisja realizuje projekt „wizji zero” do 2050 r., ponieważ zautomatyzowana jazda stanowić może przełomową zmianę i może istotnie zmniejszyć liczbę ofiar śmiertelnych, nawet do zera. W ten sposób przyczynia się ona również do realizacji celów zrównoważonego rozwoju dotyczących zdrowia i dobrego samopoczucia, a także zrównoważonych miast i społeczności. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Aby umocnić UE w zakresie technologii i infrastruktury dla mobilności zautomatyzowanej, Komisja finansuje szereg instrumentów i proponuje zestaw inicjatyw:






  — | w ramach instrumentu „Łącząc Europę” 450 mln EUR przeznaczono na wspieranie cyfryzacji w transporcie, by ułatwić automatyzację; |
| --- | --- | --- |

3.3.

—

w ramach instrumentu „Łącząc Europę” 450 mln EUR przeznaczono na wspieranie cyfryzacji w transporcie, by ułatwić automatyzację;

| — | testy na dużą skalę oparte na korytarzach transgranicznych 5G; |
| --- | --- |

—

testy na dużą skalę oparte na korytarzach transgranicznych 5G;

| — | priorytety w finansowaniu badań naukowych i innowacji („Horyzont 2020” i najbliższy program ramowy). |
| --- | --- |

—

priorytety w finansowaniu badań naukowych i innowacji („Horyzont 2020” i najbliższy program ramowy).

| 3.4. | Do 2019 r. UE zaoferuje wstępne, bezpłatne usługi podwyższonej dokładności ustalania położenia w systemie Galileo, jako pierwszą na świecie usługę nawigacji tego rodzaju. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Aby zapewnić rynek wewnętrzny w celu bezpiecznego rozpowszechniania zautomatyzowanej mobilności, Komisja proponuje (głównie jako element przeglądu rozporządzenia dotyczącego bezpieczeństwa ogólnego w odniesieniu do pojazdów silnikowych):






  — | prowadzić wspólne prace z państwami członkowskimi nad wytycznymi mającymi na celu zapewnienie zharmonizowanego podejścia do krajowych ocen bezpieczeństwa pojazdów ad-hoc dotyczących pojazdów zautomatyzowanych, |
| --- | --- | --- |

3.5.

—

prowadzić wspólne prace z państwami członkowskimi nad wytycznymi mającymi na celu zapewnienie zharmonizowanego podejścia do krajowych ocen bezpieczeństwa pojazdów ad-hoc dotyczących pojazdów zautomatyzowanych,

| — | rozpocząć pracę z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami nad nowym podejściem do certyfikacji bezpieczeństwa pojazdów zautomatyzowanych, |
| --- | --- |

—

rozpocząć pracę z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami nad nowym podejściem do certyfikacji bezpieczeństwa pojazdów zautomatyzowanych,

| — | nowe elementy bezpieczeństwa dotyczące pojazdów zautomatyzowanych w ramach zmiany rozporządzenia dotyczącego bezpieczeństwa ogólnego w odniesieniu do pojazdów silnikowych, |
| --- | --- |

—

nowe elementy bezpieczeństwa dotyczące pojazdów zautomatyzowanych w ramach zmiany rozporządzenia dotyczącego bezpieczeństwa ogólnego w odniesieniu do pojazdów silnikowych,

| — | uregulować rejestratory danych do pojazdów zautomatyzowanych, |
| --- | --- |

—

uregulować rejestratory danych do pojazdów zautomatyzowanych,

| — | uregulować jazdę w kolumnie pojazdów w celu zapewnienia normalizacji wymiany danych pomiędzy pojazdami różnych marek, |
| --- | --- |

—

uregulować jazdę w kolumnie pojazdów w celu zapewnienia normalizacji wymiany danych pomiędzy pojazdami różnych marek,

| — | uregulować ochronę pojazdów przed cyberatakami, |
| --- | --- |

—

uregulować ochronę pojazdów przed cyberatakami,

| — | odpowiedzieć na potrzebę stworzenia specyfikacji dostępu do danych z pojazdów na potrzeby organów publicznych, |
| --- | --- |

—

odpowiedzieć na potrzebę stworzenia specyfikacji dostępu do danych z pojazdów na potrzeby organów publicznych,

| — | przyjąć rozporządzenie delegowane, które zapewni zabezpieczoną i godną zaufania komunikację między pojazdami a infrastrukturą oraz zagwarantuje odpowiedni poziom ochrony danych zgodny z ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych. |
| --- | --- |

—

przyjąć rozporządzenie delegowane, które zapewni zabezpieczoną i godną zaufania komunikację między pojazdami a infrastrukturą oraz zagwarantuje odpowiedni poziom ochrony danych zgodny z ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych.

| 3.6. | Po przyjęciu przez Radę konkluzji Komisja zamierza dokonać oceny wpływu społeczno-gospodarczego i środowiskowego automatyzacji i cyfryzacji w dziedzinie transportu z uwzględnieniem nowych umiejętności niezbędnych w tym sektorze. W tym celu Komisja:






  — | będzie konsultować się z zainteresowanymi stronami w sprawie wpływu społeczno-gospodarczego i środowiskowego mobilności bezzałogowej, |
| --- | --- | --- |

3.6.

—

będzie konsultować się z zainteresowanymi stronami w sprawie wpływu społeczno-gospodarczego i środowiskowego mobilności bezzałogowej,

| — | będzie wspierać nabywanie nowych umiejętności, utrzymanie i przekwalifikowanie siły roboczej w sektorze dzięki Nowemu europejskiemu programowi na rzecz umiejętności, |
| --- | --- |

—

będzie wspierać nabywanie nowych umiejętności, utrzymanie i przekwalifikowanie siły roboczej w sektorze dzięki Nowemu europejskiemu programowi na rzecz umiejętności,

| — | ustanowi europejskie forum umożliwiające zajęcie się określonymi kwestiami etycznymi powstałymi w związku z mobilnością autonomiczną. |
| --- | --- |

—

ustanowi europejskie forum umożliwiające zajęcie się określonymi kwestiami etycznymi powstałymi w związku z mobilnością autonomiczną.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1. | Cyfryzacja i automatyzacja oparte na szybkim i niezawodnym internecie oferują wiele nowych funkcji konsumentom i przedsiębiorstwom oczekującym lepszej jakości, większej wygody, elastyczności, opłacalności i większego bezpieczeństwa transportu drogowego. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Dzięki wiedzy fachowej w zakresie rozwoju technologii pojazdów przemysł motoryzacyjny UE jest dobrze przygotowany do wykorzystania tych szans. EKES podkreśla, że celem ogólnym musi być harmonizacja systemów lub znalezienie rozwiązań technicznych umożliwiających systemom działanie ponad granicami, ponieważ ma to istotne znaczenie dla płynnego funkcjonowania rynku wewnętrznego. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Sieć połączeń wzajemnych między pojazdami oraz między pojazdami a infrastrukturą stacjonarną to zasadnicza funkcja, która będzie konieczna, aby móc w pełni korzystać z technologii cyfrowej. EKES przyjmuje zatem z zadowoleniem harmonogram opracowywania europejskiej infrastruktury szerokopasmowej o dużej przepustowości, która zapewniałaby nieprzerwane pokrycie siecią 5G z łączami internetowymi o bardzo dużej przepustowości wzdłuż wszystkich głównych naziemnych trans transportowych (4). |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES ponownie zachęca Komisję, aby nadal dążyła do realizacji projektu „wizji zero” do 2050 r. Podstawową funkcją automatycznego lub półautomatycznego kierowania pojazdami jest to, że może ono znacznie poprawić bezpieczeństwo czynne pojazdów lądowych i istotnie zmniejszyć liczbę ofiar śmiertelnych, nawet do zera. |
| --- | --- |

4.4.

5.   Odbiór publiczny i wpływ społeczno-gospodarczy

| 5.1. | Nowe technologie mogą być wdrożone z powodzeniem, o ile prawidłowo odniesiono się do wpływu społeczno-gospodarczego. Pozytywny odbiór publiczny ma kluczowe znaczenie dla wprowadzania mobilności zautomatyzowanej. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | EKES jest przekonany, że mobilność pojazdów połączonych i zautomatyzowanych przyniesie korzyści naszemu społeczeństwu, ponieważ zapewni nowe usługi z zakresu mobilności osób, co oznacza więcej możliwości dla gospodarki dzielenia się i środowiska oraz mobilność dla osób, które nie mogą same prowadzić pojazdów. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | W zakresie bezpieczeństwa i kwestii związanych z odpowiedzialnością należy wprowadzić rozróżnienie między jazdą półautomatyczną i autonomiczną. W pojazdach półautomatycznych (poziom 1–4) nowe technologie (radar, kamera, laser) pomagają kierowcy, natomiast samochody autonomiczne (poziom 5) w ogóle nie potrzebują kierowcy. W pierwszym przypadku odpowiedzialność w każdej sytuacji spoczywa na kierowcy, a w drugim przypadku kwestie odpowiedzialności należy doprecyzować. EKES jest przekonany, że samochody autonomiczne muszą spełniać te same normy bezpieczeństwa, co inne systemy transportu pasażerskiego, takie jak pociągi i duże samoloty. Po wyeliminowaniu błędów ludzkich transport zautomatyzowany musi być stuprocentowo bezpieczny. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Nasze społeczeństwo jest do pewnego stopnia tolerancyjne względem błędów ludzkich, co wyjaśnia akceptację faktu, że około 25 tys. osób zginęło na drogach w UE (2016). Sytuacja wygląda inaczej w przypadku innych systemów transportu, w których pasażerowie są bierni. Wymaganie stuprocentowego bezpieczeństwa pojazdów autonomicznych oznacza dużą trudność, dopóki pojazdy te, zwykłe samochody i inni użytkownicy dróg (rowerzyści, piesi, pojazdy specjalnego przeznaczenia) poruszać się będą po tych samych drogach. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Wypadki śmiertelne z udziałem pojazdów zautomatyzowanych mogą stanowić poważną przeszkodę dla rozwoju tej technologii, nawet jeśli odsetek tych wypadków będzie stosunkowo niski. EKES zaleca zatem, by wszystkie projekty pilotażowe i procedury testowe z wykorzystaniem jazdy zautomatyzowanej były przeprowadzane z zachowaniem najwyższych możliwych norm bezpieczeństwa. Ten warunek brzegowy może spowolnić rozwój w porównaniu z konkurentami spoza UE, ale z drugiej strony poprawi publiczny odbiór i w perspektywie długookresowej zapewni lepsze produkty. EKES odnotowuje, że stuprocentowe bezpieczeństwo pojazdów autonomicznych może być osiągalne tylko po poważnej przebudowie systemu drogowego. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | W odniesieniu do opracowywania wytycznych z zakresu etyki dotyczących pojazdów wysoce zautomatyzowanych EKES przypomina o zasadzie podejścia opartego na ludzkiej kontroli (ang. human-in-command), którą to zasadę podkreślano kilkukrotnie w innych opiniach. Zgodnie z tą zasadą tylko ludzie podejmują odpowiedzialne decyzje, co ma wpływ na projektowanie pojazdów autonomicznych i środowisko, w którym wolno im się poruszać. Niemniej działania pojazdów autonomicznych o kluczowym znaczeniu dla bezpieczeństwa, np. unikanie wypadków, mogą rodzić poważne problemy etyczne na poziomie programowania, z którymi należy się zmierzyć. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | EKES uznaje, że pojazdy półautomatyczne (poziom 1–4) mogą już przyczyniać się do zmniejszania liczby wypadków śmiertelnych, a zatem popiera podejście Komisji w zakresie zwiększania liczby nowych funkcji bezpieczeństwa pojazdów, w ramach zmiany rozporządzenia dotyczącego bezpieczeństwa ogólnego w odniesieniu do pojazdów silnikowych. EKES odnotowuje dwa obszary, które stanowić mogą problem dla odbioru publicznego: a) dodatkowe funkcje techniczne mogą istotnie zwiększać cenę samochodu oraz b) rosnąca liczba systemów wspomagających może sprawić, że prowadzenie samochodu będzie dużo bardziej złożoną czynnością. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Zwyczajowo szkolenie prowadzące do otrzymania prawa jazdy (na lekkie pojazdy, samochody ciężarowe i autobusy) nie obejmuje najnowszych technologii z zakresu systemów wspomagających. To oczywiście znaczy, że trzeba przeprowadzać dodatkowe szkolenia dla początkujących i doświadczonych kierowców. Ponadto konsumenci muszą otrzymywać jasne i jednoznaczne informacje na temat wyposażenia nowoczesnego pojazdu w momencie zakupu, wynajmu lub wspólnego korzystania z samochodu. EKES proponuje, by sektor motoryzacyjny wraz z samorządami lokalnymi oferował kursy i tereny szkoleniowe dla kierowców niezawodowych i zawodowych. Egzamin na prawo jazdy dla nowych kierowców powinien obejmować szkolenie z zakresu bezpieczeństwa, w tym wykorzystanie nowych technologii i funkcji zautomatyzowanej jazdy. Szkolenie w zakresie półautomatycznego prowadzenia będzie miało kluczowe znaczenie dla powstania nowoczesnego profilu zawodowego kierowcy oraz może wymagać nowych umiejętności i nowych obszarów odpowiedzialności. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | EKES uznaje, że jeśli w przyszłości wprowadzona zostanie jazda w pełni zautomatyzowana (poziom 5), konsekwencją tego może być masowa utrata miejsc pracy przez kierowców (np. kierowców samochodów ciężarowych i autobusów). EKES wzywa Komisję, by wzięła pod uwagę szerszy problem związany z tym, że wprowadzanie nowych technologii, cyfryzacji i zautomatyzowanej jazdy w wielu sektorach (transportu, produkcji, usług finansowych itp.) może prowadzić do masowej likwidacji miejsc pracy, w miejsce których powstałoby stosunkowo niewiele nowych miejsc pracy. EKES stwierdza, że korzyści płynące z nowych technologii, cyfryzacji i zautomatyzowanej jazdy muszą stać się udziałem całego społeczeństwa, a nie przynosić korzyść jedynie prywatnym przedsiębiorstwom w postaci obniżenia ich kosztów pracy. Należy też jednak zaznaczyć, że nawet dziś praca zawodowych kierowców nie ogranicza się tylko do prowadzenia pojazdu, a w przyszłości, gdy zniknie potrzeba samego prowadzenia pojazdu (poziom 5), zadania osób związanych zawodowo z sektorem transportu mogą zostać poszerzone, co mogłoby w dużym stopniu zrekompensować zredukowanie zadań związanych z samym prowadzeniem pojazdu. |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | EKES w pełni uznaje, że wprowadzenie systemów jazdy półautomatycznej (poziom 1–4) i w pełni zautomatyzowanej (poziom 5) w odniesieniu do pojazdów ciężarowych i autobusów wpłynie na miejsca i warunki pracy. Komitet apeluje zatem, by partnerzy społeczni wspólnie planowali przemiany, a następnie także negocjowali nowe układy zbiorowe w sprawie wprowadzenia nowych technologii, cyfryzacji i zautomatyzowanej jazdy w transporcie drogowym. Z zadowoleniem należy przyjąć fakt, że niektóre związki zawodowe (np. UNITE w Zjednoczonym Królestwie) opracowały już wzór układów zbiorowych mających na celu ochronę miejsc pracy, zapewnienie ich zachowania i podnoszenia kwalifikacji oraz zagwarantowanie, by sprawiedliwie podzielono się z pracownikami wszelkimi oszczędnościami kosztów. |
| --- | --- |

5.10.

| 5.11. | Należy zmienić dyrektywę w sprawie odpowiedzialności za produkty, tak by obejmowała zarówno rzeczy ruchome i usługi, jak i produkty z wbudowanym oprogramowaniem, aby konsumenci nie musieli wyszukiwać informacji o odpowiedzialnym podmiocie (zob. także opinię INT/857). Ponadto w bardziej złożonym środowisku cyfrowym przedmiotem zainteresowania jest także ciężar dowodu w przypadku wadliwych produktów i należy tę kwestię uregulować w sposób przyjazny konsumentom. |
| --- | --- |

5.11.

| 5.12. | EKES przyjmuje z zadowoleniem fakt, że unijne przepisy o ochronie danych coraz częściej uznaje się na szczeblu międzynarodowym za wyznaczające jedne z najwyższych standardów ochrony danych na świecie, oraz z zadowoleniem przyjmuje podejście Komisji, zgodnie z którym najpierw wprowadza się regulacje w zakresie ochrony pojazdów przed cyberatakami, co gwarantuje zabezpieczoną i godną zaufania komunikację między pojazdami a infrastrukturą oraz zapewnia odpowiedni poziom ochrony danych zgodnie z ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych. |
| --- | --- |

5.12.

| 5.13. | Zwiększona łączność pozwoli na dostęp do danych z pojazdu z każdego zakątka świata. Ta możliwość oznacza otwarcie na ogromny, niewykorzystany jeszcze potencjał. Jednak oznacza to też istotne zagrożenia i wyzwania dotyczące bezpieczeństwa, zabezpieczenia i prywatności. Pojazdy wymagają dużo wyższych norm bezpieczeństwa, ochrony i prywatności niż np. smartfony. Komitet wzywa UE do opracowania takich norm oraz do wynegocjowania odpowiednich ogólnoświatowych porozumień w tej sprawie. |
| --- | --- |

5.13.

| 5.14. | Dostęp do danych z pojazdu ma duże znaczenie dla konkurencji w dziedzinie obsługi posprzedażnej, szczególnie w przypadku niezależnych dostawców usług utrzymania i napraw, co może rodzić konsekwencje dla wyborów dokonywanych przez konsumentów i ponoszonych przez nich kosztów. EKES zachęca Komisję do wdrożenia przepisów dotyczących wykorzystywania danych tak szybko, jak to możliwe, w szczególności biorąc pod uwagę fakt, że unijny przemysł motoryzacyjny (na przykład szczegółowa koncepcja „Nevada” opracowana przez przemysł motoryzacyjny UE (źródło: VDA)) dostarczył już szczegółowe propozycje dotyczące sprawiedliwej platformy wymiany danych ze stronami trzecimi w bezpieczny i niedyskryminacyjny sposób, a także z uwzględnieniem prywatności klientów. |
| --- | --- |

5.14.

| 5.15. | Komisja powinna uwzględnić fakt, że infrastruktura potrzebna do obsługi podłączonych do sieci i autonomicznych pojazdów różni się znacznie w poszczególnych państwach członkowskich. Ponadto organy nadzoru rynku we wszystkich państwach członkowskich powinny dysponować wystarczającymi zasobami w związku z nowymi technologiami. |
| --- | --- |

5.15.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 246 z 28.7.2017, s. 64.

1

(2)  Dz.U. C 262 z 25.7.2018, s. 75.

2

(3)  COM(2018) 283 final.

3

(4)  Dz.U. C 125 z 21.4.2017, s. 51.

4

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/280 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/280

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie etykietowania opon pod kątem efektywności paliwowej i innych zasadniczych parametrów oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1222/2009”

(COM(2018) 296 final – 2018/0148 (COD))

(2019/C 62/44)

| Sprawozdawca: | András EDELÉNYI |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

András EDELÉNYI

| Wnioski o konsultację | Parlament Europejski, 11.6.2018
  Rada, 14.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 194 ust. 2, art. 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 4.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 215/1/2 |

Wnioski o konsultację

Parlament Europejski, 11.6.2018

Rada, 14.6.2018

Podstawa prawna

Art. 194 ust. 2, art. 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Data przyjęcia przez sekcję

4.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

215/1/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje to, iż europejski ustawodawca dokonuje nowego przeglądu ogólnej wydajności i jakości, jak również etykietowania opon stosowanych w Unii, zgodnie z jego własnymi zaleceniami. Opony, będące jedynym punktem styku pojazdu z podłożem, w znacznym stopniu wpływają na zapewnienie bezpieczeństwa transportu ogólnego i poziom zużycia paliwa. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.1.1. | EKES zgadza się, że ulepszenie etykietowania opon zapewni konsumentom więcej informacji na temat efektywności paliwowej, bezpieczeństwa i hałasu, dzięki czemu będą oni mogli uzyskać stosowne i porównywalne informacje w trakcie zakupu nowych opon, a także podjąć świadomą decyzję. |
| --- | --- |

1.1.1.

| 1.1.2. | Kolejnym istotnym aspektem jest to, iż odpowiednie etykietowanie umożliwia konsumentowi dokonanie wyboru w oparciu o bardziej realistyczną równowagę między kryteriami decyzyjnymi, tj. danymi eksploatacyjnymi, wizerunkiem marki i poziomem cen. Pomaga ono również świadomym nabywcom w podejmowaniu opłacalnych i przyjaznych dla środowiska decyzji dotyczących zakupu, które są dobre dla środowiska, a jednocześnie pozwalają oszczędzać pieniądze, co stanowi ważny czynnik. |
| --- | --- |

1.1.2.

| 1.1.3. | EKES przyznaje, że wniosek w sprawie rozporządzenia pomoże w zwiększeniu skuteczności systemu etykietowania opon, aby zapewnić bardziej ekologiczne, bezpieczniejsze i cichsze pojazdy oraz zmaksymalizować wkład systemu w modernizację i obniżenie emisyjności sektora transportu. |
| --- | --- |

1.1.3.

| 1.1.4. | Opracowywanie, produkcja i bieżnikowanie opon wysokiej jakości może pośrednio przyczynić się w dużej mierze do utrzymania europejskiej produkcji o wysokiej wartości dodanej, a w konsekwencji do wysokiej jakości zatrudnienia. W odniesieniu do ogółu społeczeństwa mogłoby to zmniejszyć całkowite koszty, jakie ponosi użytkownik końcowy, oraz wydatki, zarówno z finansowego punktu widzenia, jak i w zakresie zdrowia i ochrony przed wypadkami. |
| --- | --- |

1.1.4.

| 1.1.5. | EKES popiera przegląd systemu etykietowania opon, ponieważ sprzyja on staraniom UE na rzecz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych oraz zanieczyszczenia powietrza, a także zwiększenia bezpieczeństwa transportu drogowego, ochrony zdrowia oraz efektywności ekonomicznej i środowiskowej. |
| --- | --- |

1.1.5.

| 1.1.6. | EKES uważa, że przyszły system mobilności musi być bezpieczny, czysty i wydajny z korzyścią dla wszystkich obywateli UE. Cele inicjatywy to bezpieczniejsza i bardziej dostępna mobilność w Europie, bardziej konkurencyjny przemysł europejski, większa stabilność europejskich miejsc pracy oraz większa ekologiczność Unii i lepsze dostosowanie jej do konieczności przeciwdziałania zmianie klimatu. Będzie to wymagało pełnego zaangażowania UE, państw członkowskich i zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

1.1.6.

| 1.2. | EKES z zadowoleniem przyjmuje zaostrzenie wymogu przedstawiania etykiety w sytuacjach, w których konsumenci nie widzą opony lub opon, których kupno rozważają (ponieważ opony są składowane w innym miejscu lub w przypadku sprzedaży na odległość lub przez internet). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.2.1. | Komitet popiera fakt, iż wniosek przewiduje uwzględnienie opon w rejestracyjnej bazie danych o produktach ustanowionej rozporządzeniem (UE) 2017/1369 w celu zwiększenia skuteczności nadzoru rynku i poprawy jakości informacji przekazywanych konsumentom. |
| --- | --- |

1.2.1.

| 1.2.2. | EKES opowiada się za tym, by dostawcy byli zobowiązani do wprowadzania informacji do nowej bazy danych o produktach. Są to informacje, które już teraz muszą oni podawać na żądanie krajowych organów nadzoru rynku. W związku z tym dodatkowe obciążenie jest minimalne i proporcjonalne do spodziewanych korzyści, zwłaszcza jeżeli istnieje możliwość skonsultowania istniejących baz danych i zmniejszenia ilości danych przekazywanych konsumentom. |
| --- | --- |

1.2.2.

| 1.2.3. | Należałoby przedłużyć o rok termin wyznaczony na wdrożenie rozporządzenia w celu umożliwienia szczegółowych przygotowań. Co do daty odniesienia, należy raczej uwzględnić datę produkcji wskazaną na produkcie, a nie datę wprowadzenia na rynek, co mogłoby powodować ryzyko powielenia lub podwójnego wprowadzenia. |
| --- | --- |

1.2.3.

| 1.2.4. | Dobrą inicjatywą jest propozycja dotycząca obowiązkowego zamieszczania na etykiecie informacji o osiągach opon na ośnieżonej nawierzchni oraz nowego logo dotyczącego osiągów opon na oblodzonej nawierzchni (wzór zostanie wprowadzony przez ISO w grudniu 2018 r.), co jest szczególnie istotne w przypadku krajów północnej Europy. Bezpieczna metoda badania przyczepności na oblodzonej powierzchni musi zostać jeszcze dopracowana i ostateczne przyjęta, a jej stopniowe wprowadzanie jest zasadne. |
| --- | --- |

1.2.4.

| 1.2.5. | EKES z zadowoleniem przyjmuje zwiększenie liczby i znaczenia komponentów dotyczących bezpieczeństwa pośród parametrów znajdujących się na etykiecie. Wydaje się to jednak niekompatybilne z zaproponowaną zmianą formatu etykiety, zwłaszcza pod względem jej proporcji wewnętrznych i wymiarów. |
| --- | --- |

1.2.5.

| 1.2.6. | Regularny przegląd rozporządzenia, którego wykonanie ułatwiają badania, ocena skutków i konsultacje, funkcjonuje prawidłowo i ze względu na bardzo dużą złożoność tematu powinien być realizowany w przyszłości przed dokonaniem jakiejkolwiek ważnej zmiany technicznej. Uprawnienia przekazane Komisji między dwoma przeglądami są uzasadnione w przypadku mniejszych logicznych zmian wynikających z postępu technicznego. |
| --- | --- |

1.2.6.

| 1.2.7. | Istniejące klasy parametrów są dostosowane do przynajmniej jednego dodatkowego cyklu przeglądu, gdyż zmiana skali nie znajduje uzasadnienia ze względu na fakt, iż wyższe klasy są obecnie praktycznie puste. |
| --- | --- |

1.2.7.

| 1.2.8. | Do państw członkowskich należy zachęcanie producentów do uzyskiwania stabilnych wyników wysokiej jakości w zakresie emisji i rozwoju technicznego, jednak konieczne jest, aby na podstawie jednolitych zasad zostały one utrzymane przynajmniej na poziomie klasy C. |
| --- | --- |

1.2.8.

| 1.2.9. | W przyszłości będzie można rozważyć umieszczenie pośród danych technicznych na etykiecie informacji dotyczących przebiegu i ścierania. Niemniej jednak dopóki nie dysponujemy odpowiednią standardową metodą badań, nie możemy negatywnie wpływać na wiarygodność etykiety przez podawanie niepewnych i niewystarczająco sprawdzonych informacji. |
| --- | --- |

1.2.9.

| 1.2.10. | Z zadowoleniem należy przyjąć, że w przyszłości zostanie wprowadzone etykietowanie opon bieżnikowanych C3. Także w tym przypadku konieczne będzie wcześniejsze opracowanie stosownych i rzetelnych metod testowania. Trzeba będzie zadbać o ochronę MŚP prowadzących działalność w zakresie bieżnikowania przed nadmiernymi kosztami związanymi z metodami testowania. |
| --- | --- |

1.2.10.

| 1.2.11. | Aby zagwarantować powodzenie całej regulacji, konieczne jest dostarczanie odpowiednich informacji i zapewnienie, by wszyscy konsumenci i użytkownicy posiadali niezbędną wiedzę i byli dobrze przygotowani dzięki szkoleniu, informacjom, kampaniom, doradztwu zakupowemu i dużemu udziałowi społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

1.2.11.

2.   Wprowadzenie: kontekst i streszczenie wniosku

| 2.1. | Omawiany wniosek w sprawie rozporządzenia uchyla i zastępuje rozporządzenie (WE) nr 1222/2009 (1) w sprawie etykietowania opon pod kątem efektywności paliwowej i innych zasadniczych parametrów (rozporządzenie w sprawie etykietowania opon). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.1.1. | Rozporządzenie w sprawie etykietowania opon zostało zmienione dwukrotnie w 2011 r., zanim zaczęło być stosowane w 2012 r. Po raz pierwszy – aby zawrzeć w nim nową metodę badania przyczepności na mokrej nawierzchni, a następnie aby uwzględnić bardziej rygorystyczną procedurę korygowania uzyskiwanych przez laboratoria wyników pomiarów oporu toczenia. Przedstawiany obecnie przez Komisję wniosek uwzględnia obie te zmiany. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.2. | W 2009 r. UE przyjęła dwa zbiory przepisów w odniesieniu do opon, uwzględniające nowe potrzeby i opinie ekspertów:






  — | rozporządzenie w sprawie etykietowania opon, w którym określono wymagania unijne harmonizujące informacje na temat parametrów opon, które to informacje dostarcza się użytkownikom końcowym w celu umożliwienia im dokonania świadomych wyborów dotyczących zakupu, |
| --- | --- | --- |

2.2.

—

rozporządzenie w sprawie etykietowania opon, w którym określono wymagania unijne harmonizujące informacje na temat parametrów opon, które to informacje dostarcza się użytkownikom końcowym w celu umożliwienia im dokonania świadomych wyborów dotyczących zakupu,

| — | rozporządzenie (2) w sprawie wymagań technicznych w zakresie homologacji typu pojazdów silnikowych dotyczących ich bezpieczeństwa ogólnego (rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa ogólnego), w którym wprowadzono zharmonizowane wymagania techniczne, które muszą spełnić opony, zanim będą mogły zostać wprowadzone na rynek Unii. |
| --- | --- |

—

rozporządzenie (2) w sprawie wymagań technicznych w zakresie homologacji typu pojazdów silnikowych dotyczących ich bezpieczeństwa ogólnego (rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa ogólnego), w którym wprowadzono zharmonizowane wymagania techniczne, które muszą spełnić opony, zanim będą mogły zostać wprowadzone na rynek Unii.

| 2.2.1. | Rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa ogólnego określa minimalne wymogi dotyczące m.in. opon w odniesieniu do: (i) oporu toczenia; (ii) przyczepności na mokrej nawierzchni; (iii) zewnętrznego hałasu toczenia. |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.3. | Wymagania te zaczęły obowiązywać dnia 1 listopada 2012 r.; dnia 1 listopada 2016 zaczęły natomiast obowiązywać bardziej rygorystyczne wymogi dotyczące oporu toczenia (dalsze dostosowania zaczną obowiązywać w latach 2018 i 2020). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.3.1. | Ogólne ramy etykietowania energetycznego zaktualizowano w 2017 r. wraz z przyjęciem rozporządzenia (UE) 2017/1369 (3). Rozporządzeniem tym uchylono i zastąpiono dyrektywę 2010/30/UE oraz wprowadzono szereg nowych elementów takich jak rejestracyjna baza danych o produktach, nowe przepisy dotyczące reklam wizualnych, sprzedaży na odległość oraz sprzedaży przez internet. |
| --- | --- |

2.3.1.

| 2.4. | Dnia 17 grudnia 2008 r. Rada zwróciła się do EKES-u o konsultację w sprawie pierwszego wniosku, a właściwa sekcja przyjęła opinię 12 marca 2009 r. (TEN/369, sprawozdawca: Virgilio Ranocchiari). Następnie EKES uchwalił opinię w trakcie 452. sesji plenarnej dnia 25 marca 2009 r. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | W celu dokonania oceny skuteczności rozporządzenia (WE) nr 1222/2009 Komisja Europejska zleciła szczegółowe badanie i ocenę skutków [SWD(2018) 189 final], z których wnioski posłużyły jej za podstawę do przedstawienia wniosku dotyczącego zmiany. Komisja dodała do rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa ogólnego dwa parametry, tj. możliwość wskazania: (iv) przyczepności opon na ośnieżonej nawierzchni; (v) przyczepności opon na oblodzonej nawierzchni. Zależność między mierzonymi parametrami i określonymi dziedzinami została przedstawiona w poniższej tabeli:










  Aspekt | Parametr |
| --- | --- | --- |
| Opór toczenia | Przyczepność na mokrej nawierzchni | Szum | Śnieg | Lód |
| Środowisko | X | | X | | |
| Energia | X | | | | |
| Bezpieczeństwo | | X | | X | X |

2.5.

Aspekt

Parametr

Opór toczenia

Przyczepność na mokrej nawierzchni

Szum

Śnieg

Lód

Środowisko

X

X

Energia

X

Bezpieczeństwo

X

X

X

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Sektor transportu odpowiada za ponad 30 % zużycia energii w Unii. Transport drogowy odpowiada za 22 % całkowitych emisji gazów cieplarnianych. Celem komunikatu z 2016 r. zatytułowanego „Europejska strategia na rzecz mobilności niskoemisyjnej” jest zmniejszenie do 2050 r. emisji gazów cieplarnianych spowodowanej przez transport o co najmniej 60 % w stosunku do poziomu emisji z 1990 r. Trzeci pakiet dotyczący mobilności ma na celu zmniejszenie emisji pochodzących z samochodów i pojazdów ciężarowych, zwiększenie bezpieczeństwa transportu drogowego i ograniczenie zanieczyszczeń. Przyczynia się on również do zmniejszenia zależności Unii w zakresie importu energii. Opony samochodowe mają wpływ na zużycie paliwa (w tym emisje gazów cieplarnianych), hałas i bezpieczeństwo. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Analiza obecnego rozporządzenia w sprawie etykietowania opon pokazała, że nie jest ono wystarczające, by osiągnąć w pełni cel zwiększenia efektywności środowiskowej transportu drogowego przez promowanie bezpiecznych opon pozwalających na obniżenie zużycia paliwa i charakteryzujących się niskim poziomem hałasu. Główne przyczyny takiego stanu rzeczy to:






  a) | słaba widoczność etykietowania opon i brak publicznej świadomości w tym zakresie; |
| --- | --- | --- |

3.2.

a)

słaba widoczność etykietowania opon i brak publicznej świadomości w tym zakresie;

| b) | problemy związane z przestrzeganiem przepisów i nieodpowiednim stosowaniem regulacji przez państwa członkowskie; |
| --- | --- |

b)

problemy związane z przestrzeganiem przepisów i nieodpowiednim stosowaniem regulacji przez państwa członkowskie;

| c) | niepewne klasy właściwości użytkowych i niekompletne lub błędne informacje. |
| --- | --- |

c)

niepewne klasy właściwości użytkowych i niekompletne lub błędne informacje.

| 3.3. | Unijne działania regulacyjne gwarantują:






  a) | te same zharmonizowane informacje dla użytkowników końcowych, niezależnie od tego, w którym państwie członkowskim zdecydują się zakupić opony; |
| --- | --- | --- |

3.3.

a)

te same zharmonizowane informacje dla użytkowników końcowych, niezależnie od tego, w którym państwie członkowskim zdecydują się zakupić opony;

| b) | mniejsze koszty dla dostawców, którzy mogą sprzedawać oznakowane tą samą etykietą opony w całej Unii. |
| --- | --- |

b)

mniejsze koszty dla dostawców, którzy mogą sprzedawać oznakowane tą samą etykietą opony w całej Unii.

| 3.4. | Korzyści te dotyczą przede wszystkim konsumentów, zwiększają bezpieczeństwo i wzmacniają konkurencyjność europejskiego przemysłu oponiarskiego. Ułatwiają handel oponami na rynku wewnętrznym, zapewniając konsumentom niższe koszty ogólne i szerszą gamę produktów. Aby działania te przyniosły owoce w skali unijnej, konieczne jest zapewnienie jednolitego nadzoru rynku w całej Unii w celu wsparcia rynku wewnętrznego. Należy zachęcić producentów do inwestowania środków w projektowanie, produkcję i sprzedaż opon energooszczędnych. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Otwarte konsultacje publiczne ujawniły konsensus w kwestii potrzeby zwiększenia wiedzy na temat etykietowania przez kampanie informacyjne, obowiązkowe etykietowanie w internecie i etykietowanie oryginalnych opon sprzedawanych z nowymi samochodami. Respondenci zgodnie stwierdzili, że aby poprawić zaufanie konsumentów, konieczne jest zwiększenie nadzoru nad rynkiem i stworzenie lepszej platformy, która umożliwiłaby organom wdrożenie i koordynowanie ich działań. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Należy wyrazić poparcie dla zwiększenia liczby i znaczenia parametrów bezpieczeństwa wśród właściwości wskazanych na etykiecie. Niemniej jednak wydaje się to niekompatybilne z koniecznością zmniejszenia przestrzeni zajmowanej przez te parametry, co skutkuje zmianą wyglądu etykiety. Nie jest również zrozumiałe, dlaczego zmienione muszą zostać wymiary etykiety. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Pogłębiona ocena skutków pokazała, że zaufanie do systemu etykietowania jest kwestią ważną i zarazem delikatną, co nakłada na przepisy prawne dużą odpowiedzialność, ponieważ konieczne jest wybranie i podanie małej liczby precyzyjnych i rzetelnych parametrów. Ponadto dla krajowych organów rynku jest to kosztowne zadanie, ponieważ muszą one chronić nie tylko konsumentów, ale również uczciwych producentów, aby nie znaleźli się oni w niekorzystnej sytuacji konkurencyjnej względem przedsiębiorstw mniej wiarygodnych, lub w ogóle niewiarygodnych, które z tego powodu ponoszą niższe koszty i stosują niższe ceny. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Współistnienie wszystkich wskazanych elementów może zapewnić odpowiednie ramy w celu wsparcia badań, rozwoju i innowacji oraz skutecznego ukierunkowania celów i kluczowych zasobów, które są na nie przeznaczone. |
| --- | --- |

3.8.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | W celu wprowadzenia nowych wymogów i dostosowania załączników do postępu technicznego Komisja Europejska będzie musiała na podstawie przekazania uprawnień skonsultować się z ekspertami. Niemniej jednak zmiana rozporządzenia na podstawie przekazania uprawnień musi ograniczyć się do środków wynikających z postępu technologicznego i nie może dotyczyć istotnych zmian takich jak wprowadzenie nowych przepisów dotyczących przebiegu, ścierania czy opon bieżnikowanych, odnośnie do których proponuje się przegląd okresowy. Umożliwi to lepsze stanowienie prawa (4). Należy zapewnić w tym względzie znaczny udział organizacji zawodowych społeczeństwa obywatelskiego. W przeciwieństwie do innych instytucji, które dysponują punktowymi, cyklicznymi lub pośrednimi danymi, wspomniane organizacje za pośrednictwem społeczności użytkowników (konsumenci indywidualni i zarządzający flotami samochodowymi) stale otrzymują bezpośrednie i zaktualizowane dane. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | W oparciu o sprawozdanie z badania sporządzone w celu dokonania przeglądu rozporządzenia i danych pochodzących z badań rynku EKES uważa, że jest zbyt wcześnie, by zmieniać klasy parametrów – w rzeczywistości w zakresie klas oporu toczenia i przyczepności opon na mokrej nawierzchni mniej niż 1 % produktów na rynku otrzymuje klasę A, więc ta kategoria jest praktycznie pusta. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2017/1369 zmiana skali uzasadniona jest jedynie w przypadku, gdy 30 % produktów osiągnęło najwyższą klasę. Ponadto skala zawierająca 6–7 klas, z których dwie najwyższe nie byłyby wykorzystywane, nie jest motywująca. Z technicznego punktu widzenia należy również wziąć pod uwagę, że próby przeprowadzone na tej samej serii opon mogą czasami prowadzić do różnicy dwóch klas. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES popiera zamiar wdrożenia w przyszłości parametrów dotyczących przebiegu i ścierania pod warunkiem że dostępne będą jasne i istotne dane. Niemniej jednak należy zauważyć, że w ciągu ostatnich stu lat nie opracowano w tym zakresie żadnej odpowiedniej i dostosowanej metody badań (poza badaniem fizycznym). Wspomniane parametry badania powinny w rzeczywistości odzwierciedlać i charakteryzować zrównoważone, zmieniające się i długotrwałe użytkowanie. Skuteczne i przystępne cenowo modelowanie laboratoryjne wszystkich tych parametrów musi polegać na przyspieszonym badaniu na przeciążenie, a badanie to z pewnością nie będzie odzwierciedlało różnorodności rzeczywistych wymagań oraz odmiennych zachowań naturalnych w takich warunkach. Badania te, przeprowadzane w zmiennych warunkach, prowadzą do różnych klasyfikacji i rankingów produktów pod względem przebiegu i wartości ścierania. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.3.1. | Można zatem wywnioskować, że byłoby niebezpieczne i bardzo szkodliwe dla wiarygodności oznakowania, gdyby konsument stwierdził, że rzeczywiste właściwości są sprzeczne z informacjami znajdującymi się na etykiecie. W przypadku innych parametrów problem tego rodzaju nie występuje, ponieważ przeprowadza się modelowanie i przedstawia punktowe i przejściowe zachowanie. Umieszczenie na etykiecie dwóch wskazanych wyżej parametrów jest bardzo ryzykowne i obecnie niewskazane. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Wykrycie szeregu negatywnych dla środowiska skutków pokazuje, jak ważne jest zmniejszenie zużywania: z jednej strony w wodzie obecne są cząstki tworzyw sztucznych, nawet jeżeli proporcja kauczuku jest w nich relatywnie niska, z drugiej strony w powietrzu obecny jest benzopiren, co prawda w małym stężeniu, pochodzący według wszelkiego prawdopodobieństwa z odzysku energii, który z kolei w znacznej mierze odpowiada za tworzenie się smogu i niektóre schorzenia dróg oddechowych. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.4. | Co do zasady EKES podziela opinię, zgodnie z którą bieżnikowanie opon C3 umożliwia większą oszczędność surowców i energii w skali światowej. Należy jednak zauważyć, że jedynie trzy parametry przedstawione obecnie na etykiecie mogą być stosowane w przypadku opon bieżnikowanych, i to w ograniczonym zakresie. W przypadku danych dotyczących żywotności opon i ścierania odpowiedzialność za jakość jest w sposób niejasny podzielona między producenta osnowy opony a podmiot zajmujący się bieżnikowaniem. W konsekwencji umieszczenie tych parametrów na etykiecie nie jest zalecane. Ze względu na nieznaczny udział w rynku opon bieżnikowanych C1 i C2 włączenie ich w zakres stosowania rozporządzenia w sprawie etykietowania opon nie jest uzasadnione z ekonomicznego i środowiskowego punktu widzenia. Należałoby natomiast umożliwić producentom opon bieżnikowanych C1 i C2 zastosowanie dobrowolnego etykietowania w celu spełnienia wymagania klientów dotyczącego minimalnych informacji o właściwościach użytkowych na etykiecie. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.4.1. | EKES przestrzega przed gwałtownym wzrostem informacji wprowadzanych do bazy danych o produktach, jaki spowodowałoby uwzględnienie opon bieżnikowanych, w porównaniu z nowymi oponami. Informacje dotyczące podmiotu zajmującego się bieżnikowaniem oraz producenta osnowy, liczby bieżnikowań i różnych technik bieżnikowania to elementy generujące nowy numer artykułu. Mnogość badań, którym poddawane są produkty, stanowi zbyt duże obciążenie finansowe dla producentów, którzy w znacznej większości należą do sektora MŚP, i może spowodować, że konsument nie będzie w stanie rozeznać się w nadmiernej różnorodności produktów. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.5. | EKES uważa, że okres przygotowawczy do wdrożenia omawianego rozporządzenia jest zbyt krótki i należałoby go przedłużyć o rok. Dużo prostszym i łatwiejszym do zastosowania rozwiązaniem w przypadku produktów objętych tymi przepisami byłoby uwzględnienie daty produkcji, a nie daty wprowadzenia na rynek. W rzeczywistości data produkcji na stałe znajduje się na oponie, co pozwala zmniejszyć ryzyko powielenia w bazie danych. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Ponadto samo nowe rozporządzenie w dalszym ciągu nie umożliwi konsumentom porównania właściwości i cen opon w zależności od zużycia paliwa. Mimo że informacje dotyczące tego zużycia są często dostępne w punktach sprzedaży lub w instrukcjach użytkowania pojazdów, większość konsumentów wciąż nie dysponuje wystarczającą wiedzą ani pełnymi informacjami w tym zakresie. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.6.1. | Ze względu na to, że właściwości użytkowe opony są ze sobą wzajemnie powiązane, a nawet mogą na siebie wpływać negatywnie, informacje te mogą pozwolić na optymalny wybór tych parametrów. Nie pozwala to jednak konsumentowi dokonywać w pełni świadomego wyboru, ponieważ nie posiada on wiedzy na temat powiązań między wskazanymi parametrami. |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.6.2. | EKES zaleca, by organizacje zawodowe, zarówno krajowe, jak i europejskie, organy cywilne i policyjne odpowiedzialne za bezpieczeństwo na drodze i transport drogowy, a także placówki zajmujące się nauką prowadzenia pojazdów włączyły do swoich programów kształcenia, komunikacji i ustawicznego szkolenia zawodowego, a także do egzaminów wiedzę na temat opon oraz wszystkich parametrów technicznych i symboli, które będą obowiązywać w przyszłości na mocy rozporządzenia. |
| --- | --- |

4.6.2.

| 4.6.3. | Ważne będzie również, aby producent ze swojej strony czuwał, aby jego partnerzy handlowi, którzy często są sprzedawcami opon, udzielali kupującemu stosownych informacji dotyczących sprzedawanego pojazdu lub opon, które kupujący zamierza nabyć, oraz w miarę możliwości proponowali mu alternatywne opcje wsparte poradą. |
| --- | --- |

4.6.3.

| 4.6.4. | Według EKES-u Unia powinna zadbać o to, by państwa członkowskie przygotowały kampanie informacyjne i podnoszące wiedzę na temat nie tylko rozporządzenia, ale również innych kwestii dotyczących opon, takich jak użytkowanie opon dostosowanych do danej pory roku, ogólne zasady użytkowania opon itp. |
| --- | --- |

4.6.4.

4.7.   Uwagi do dalszego rozważenia

| 4.7.1. | W dłuższej perspektywie Unia powinna rozważyć wprowadzenie informacji doradczych dotyczących recyklingu zużytych opon, nie na etykiecie, lecz raczej w dokumentacji technicznej i w technicznych materiałach promocyjnych. |
| --- | --- |

4.7.1.

| 4.7.2. | Po kolejnym przeglądzie rozporządzenia warto byłoby ponownie rozważyć, czy należy zastosować dodatkowe zróżnicowanie dotyczące opon śniegowych (w badaniach, w dokumentacji technicznej i w technicznych materiałach promocyjnych lub na etykiecie). |
| --- | --- |

4.7.2.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. L 342 z 22.12.2009, s. 46.

1

(2)  Dz.U. L 200 z 31.7.2009, s. 1.

2

(3)  Dz.U. L 198 z 28.7.2017, s. 1.

3

(4)  Dz.U. L 123 z 12.5.2016, s. 1.

4

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/286 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/286

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia norm emisji CO2 dla nowych pojazdów ciężkich”

(COM(2018) 284 final – 2018/0143 (COD))

oraz „Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 96/53/WE w zakresie terminu wprowadzenia w życie specjalnych przepisów dotyczących maksymalnej długości kabin, zapewniając im lepszą charakterystykę aerodynamiczną oraz efektywność energetyczną oraz wyższy poziom bezpieczeństwa”

(COM(2018) 275 final – 2018/0130 (COD))

(2019/C 62/45)

| Sprawozdawca: | Stefan BACK |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Stefan BACK

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 11.6.2018 i 5.7.2018
  Rada, 8.6.2016 i 5.7.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 91 ust. 1, art. 192 ust. 1 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 4.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 216/2/3 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 11.6.2018 i 5.7.2018

Rada, 8.6.2016 i 5.7.2018

Podstawa prawna

Art. 91 ust. 1, art. 192 ust. 1 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Data przyjęcia przez sekcję

4.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

216/2/3

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 96/53/WE (zwany dalej „wnioskiem dotyczącym decyzji”) i zauważa, że oznacza to jedynie wcześniejsze wprowadzenie istotnych zmian do dyrektywy 96/51/WE, które zostały już uzgodnione. EKES podkreśla, że podczas przyjmowania przepisów wykonawczych należy uwzględnić warunki pracy kierowców, i wzywa Komisję do przeprowadzenia konsultacji z właściwymi zainteresowanymi stronami w tym zakresie. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES z zadowoleniem przyjmuje także wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia norm emisji CO2 dla nowych pojazdów ciężkich (zwany dalej „wnioskiem dotyczącym rozporządzenia”) (1) jako zrównoważone rozwiązanie potrzeby ograniczenia emisji CO2 z pojazdów ciężkich stanowiącego wkład we wdrażanie zobowiązań podjętych w ramach porozumienia paryskiego, z uwzględnieniem szczególnych postanowień Rady Europejskiej z października 2014 r. dotyczących sektora transportu. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES z zadowoleniem przyjmuje również cel wniosku dotyczącego rozporządzenia, by promować innowacje i konkurencyjność unijnego przemysłu motoryzacyjnego w sektorze niskoemisyjnych pojazdów ciężkich wobec konkurencji z Chin, Japonii i USA. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Niemniej wyraża ubolewanie z powodu złożoności wniosku, co zmniejsza jego przystępność. EKES ubolewa również nad tym, że nie korzysta się ze wspólnej terminologii i kryteriów odnośnie do tego, co we wniosku w sprawie rozporządzenia nazwano pojazdami bezemisyjnymi i niskoemisyjnymi, jako że w innych wnioskach pakietu dotyczącego mobilności użyto innych oznaczeń. Wspólna terminologia oraz w miarę możliwości wspólne kryteria zwiększyłyby jasność tekstów. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Wybór podejścia neutralnego pod względem technologii jest zdaniem EKES-u konieczny ze względu na dynamiczny rozwój w dziedzinie alternatywnych źródeł energii, a także w związku z potrzebą uniknięcia rozwiązań krajowych, które mogłyby stwarzać przeszkody dla sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Zmniejszenie o 15 % średniego indywidualnego poziomu emisji CO2 w okresie od 2020 r. do 2025 r. stanowi duże wyzwanie, ale wciąż jest zgodne z poziomem ograniczenia emisji, jakiego można rozsądnie wymagać od sektora transportu, przyjętym przez Radę Europejską w październiku 2014 r. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES z zadowoleniem przyjmuje również elastyczność proponowanego systemu jednostek i długów emisyjnych. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES podkreśla znaczenie przewidywalności zarówno dla sektora motoryzacyjnego, jak i dla sektora transportu, ze względu na czas i inwestycje potrzebne do opracowania nowych produktów, a także potrzebę przewidywalności ram prawnych podczas dokonywania inwestycji w nowe wyposażenie. Z tego powodu EKES oczekiwałby też bardziej szczegółowych celów dotyczących CO2 w ścieżce redukcji emisji po roku 2030. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES zwraca uwagę na fakt, że innowacje często oznaczają zmianę warunków pracy i zapotrzebowanie na szkolenia, by dostosować się do nowych wymogów. Wymaga to wysiłków na rzecz przeprowadzenia transformacji w sposób społecznie zrównoważony oraz ułatwiania dialogu między partnerami społecznymi. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Ponadto EKES podkreśla znaczenie badania faktycznych parametrów emisji CO2 osiąganych przez pojazdy w rzeczywistych warunkach jazdy, biorąc pod uwagę na przykład dodatkowy wpływ, jaki na poziomy emisji CO2 wywierają cyfryzacja i techniki oszczędnej jazdy, wiążące się z poprawą efektywności, lepszym wykorzystaniem zdolności i obniżeniem jednostkowych kosztów transportu. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | W związku z tym EKES uważa, że wniosek dotyczący rozporządzenia przyczyni się również do zwiększenia konkurencyjności europejskiej branży transportowej. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES odnotowuje problem dotyczący jasności statusu „pojazdów specjalistycznych” na mocy wniosku dotyczącego rozporządzenia, co zostało omówione bardziej szczegółowo w pkt 5.1. Zdaniem EKES-u należy lepiej wyjaśnić skutki szczególnego statusu pojazdów specjalistycznych, ewentualnie uzupełniając motyw 17. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Dochody z kar płaconych w przypadku niezgodności z celami określonymi we wniosku dotyczącym rozporządzenia należałoby zdaniem EKES-u przeznaczyć na finansowanie rozwoju innowacyjnych i zrównoważonych rozwiązań transportowych zmniejszających ślad węglowy pojazdów ciężkich. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Wreszcie EKES stwierdza, że pojęcie „opłata z tytułu przekroczenia poziomu emisji” użyte w art. 8 do określenia tego, co w rzeczywistości jest karą, nie wydaje się właściwe i powinno zostać na przykład zastąpione pojęciem „kara za przekroczenie poziomu emisji”. |
| --- | --- |

1.14.

2.   Kontekst

| 2.1. | W ramach porozumienia paryskiego UE zobowiązała się do redukcji emisji gazów cieplarnianych, aby zapobiec negatywnym skutkom zmiany klimatu. Zobowiązanie UE zostało sformułowane na podstawie konkluzji Rady Europejskiej z października 2014 r., w których Rada Europejska zatwierdziła wiążący cel zakładający ograniczenie emisji o co najmniej 40 % do 2030 r., jednak przy mniej ambitnym celu – zakładającym redukcję emisji o 30 % – dla sektorów nieobjętych unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji, w szczególności dla transportu (2). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | W europejskiej strategii na rzecz mobilności niskoemisyjnej (3) (strategia na rzecz mobilności niskoemisyjnej) określono cel zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 60 % do 2050 r. w stosunku do poziomu z 1990 r. oraz wyznaczono cel polegający na tym, aby do 2030 r. pojazdy niskoemisyjne zyskały znaczny udział w rynku. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Jednym z głównym celów inicjatywy „Europa w ruchu” (pakiet dotyczący mobilności) jest realizacja strategii na rzecz mobilności niskoemisyjnej i odnowionej strategii dotyczącej polityki przemysłowej UE (4). Pakiet dotyczący mobilności został podzielony na trzy części, które zostały przedstawione w dniach 31 maja i 8 listopada 2017 r. oraz w dniu 17 maja 2018 r. W komunikatach ogólnych dotyczących każdej z trzech części pakietu podkreślono znaczenie realizacji tej strategii, czemu ma służyć zestaw wniosków ustawodawczych, w tym wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie monitorowania i raportowania emisji CO2 i zużycia paliwa przez nowe pojazdy ciężkie (5) oraz wniosek dotyczący rozporządzenia określającego normy emisji dla nowych samochodów osobowych i dla nowych lekkich pojazdów użytkowych w ramach zintegrowanego podejścia Unii na rzecz zmniejszenia emisji CO2 z pojazdów lekkich oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 715/2007 (6). Należy podkreślić, że celem tych środków jest nie tylko ochrona środowiska, ale także utrzymanie konkurencyjności w stosunku do krajów takich jak Chiny, Japonia i Stany Zjednoczone, w których już obowiązują normy środowiskowe dla pojazdów ciężkich. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Dwa wnioski rozpatrywane w niniejszej opinii zawarte są w trzeciej części pakietu i dotyczą norm emisji dla nowych pojazdów ciężkich, a także skrócenia terminu wdrożenia w prawie krajowym specjalnych przepisów dotyczących wymiarów kabin zapewniających lepszą charakterystykę aerodynamiczną. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Wnioski

3.1.   Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 96/53/WE w zakresie terminu wprowadzenia w życie specjalnych przepisów dotyczących maksymalnej długości kabin zapewniając im lepszą charakterystykę aerodynamiczną oraz efektywność energetyczną oraz wyższy poziom bezpieczeństwa (7)
  („wniosek dotyczący decyzji”)

| 3.1.1. | Wymienione wyżej specjalne przepisy mają na celu umożliwienie stosowania kabin o lepszych właściwościach aerodynamicznych, co pozwoliłoby poprawić efektywność energetyczną i zmniejszyć emisję gazów cieplarnianych. Obowiązująca dyrektywa 96/53/WE zawiera trzyletnie moratorium na wprowadzenie kabin aerodynamicznych, licząc od zakończenia okresu transpozycji. Proponuje się skrócenie tego terminu do czterech miesięcy od wejścia w życie decyzji, aby zapewnić możliwość wprowadzania kabin aerodynamicznych bez nieuzasadnionej zwłoki. Wdrożenie wymaga zmiany przepisów dotyczących homologacji typu. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Wniosek dotyczący decyzji nie modyfikuje istotnych zapisów dyrektywy 96/53/WE. |
| --- | --- |

3.1.2.

3.2.   Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia norm emisji CO2 dla nowych pojazdów ciężkich (8)
  („wniosek dotyczący rozporządzenia”)

| 3.2.1. | We wniosku dotyczącym rozporządzenia określono następujące cele dotyczące redukcji emisji CO2 z pojazdów ciężkich objętych jego zakresem: o 15 % w okresie od 2025 r. do 2029 r. oraz o co najmniej 30 % od dnia 1 stycznia 2030 r., w ostatnim przypadku z zastrzeżeniem dokonania przeglądu w 2022 r. Emisje odniesienia opierają się na danych z 2019 r. pochodzących z systemu monitorowania przewidzianego we wniosku dotyczącym rozporządzenia w sprawie monitorowania i raportowania emisji CO2 i zużycia paliwa przez nowe pojazdy ciężkie (poziomy emisji w roku referencyjnym) (9). |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Wniosek dotyczący rozporządzenia obejmuje samochody ciężarowe o maksymalnej masie całkowitej przekraczającej 16 ton, ciągniki oraz – w odniesieniu do zachęt przewidzianych w specjalnych przepisach dotyczących pojazdów bezemisyjnych lub niskoemisyjnych – autokary, autobusy i samochody ciężarowe, które nie są objęte zakresem wniosku dotyczącego rozporządzenia. Pojazdy specjalistyczne i pojazdy ciężkie nieprzeznaczone do dostawy towarów zasadniczo nie są objęte celami redukcji emisji CO2 określonymi we wniosku dotyczącym rozporządzenia. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Począwszy od 2020 r. średni indywidualny poziom emisji każdego producenta od 2019 r. będzie obliczany dla każdego poprzedniego roku kalendarzowego zgodnie z aktami wykonawczymi i na podstawie informacji zebranych w ramach proponowanego systemu monitorowania (zob. pkt 3.2.1 powyżej) oraz na podstawie wskaźnika emisji zerowej lub niskiej, który należy ustalić. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Począwszy od 2020 r. Komisja określi dla każdego producenta wskaźnik emisji zerowej i niskiej od 2019 r. w odniesieniu do pojazdów bezemisyjnych i niskoemisyjnych. Każdy bezemisyjny lub niskoemisyjny pojazd ciężki będzie liczony jako 2 pojazdy. Wskaźnik emisji zerowej i niskiej zmniejszy średni indywidualny poziom emisji maksymalnie o 3 % lub, w odniesieniu do autobusów, autokarów i samochodów ciężarowych nieobjętych zakresem rozporządzenia, maksymalnie o 1,5 %. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Począwszy od 2026 r. docelowe indywidualne poziomy emisji dla poszczególnych producentów na kolejny rok będą ustalane przez Komisję w drodze aktów wykonawczych na podstawie danych za poprzedni rok. Docelowe indywidualne poziomy emisji będą ustalane na podstawie celów określonych w rozporządzeniu, poziomu emisji w roku referencyjnym (2019), udziału producenta w produkcji pojazdów w każdej kategorii oraz rocznego przebiegu i ładowności w każdej kategorii. |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | Przewidziana jest możliwość nabywania jednostek i długów emisyjnych. Są one obliczane na podstawie różnicy między ścieżką redukcji – ustalaną dla każdego producenta na podstawie poziomu emisji w roku referencyjnym oraz celów na lata 2025 i 2030 – a średnim indywidualnym poziomem emisji producenta; w przypadku dodatniej różnicy powstają jednostki emisji. Z kolei ujemna różnica między średnim indywidualnym poziomem emisji a docelowym indywidualnym poziomem emisji producenta powoduje powstanie długu emisyjnego. |
| --- | --- |

3.2.6.

| 3.2.7. | Jednostki emisji można nabywać w latach 2019–2029, przy czym jednostki nabyte w latach 2019–2024 można wykorzystać tylko przy ocenie zgodności z docelowym indywidualnym poziomem emisji w 2025 r. Całkowity dług emisyjny nabyty w latach 2025–2029 nie może przekroczyć 5 % docelowego indywidualnego poziomu emisji producenta w 2025 r. pomnożonego przez liczbę pojazdów ciężkich danego producenta w tym roku („limit długu emisyjnego”). Jednostki i długi emisyjne mogą być przenoszone z jednego roku do innego w latach 2025–2028, jednak wszystkie muszą zostać rozliczone do 2029 r. |
| --- | --- |

3.2.7.

| 3.2.8. | Przekroczenie poziomu emisji w danym roku lub w latach od 2025 do 2029 skutkuje nałożeniem przez Komisję opłaty z tytułu przekroczenia poziomu emisji obliczanej zgodnie z wzorem, w którym przyjmuje się kwotę 6 800 EUR/g CO2/tkm. Wpływy z tych opłat będą traktowane jako dochód budżetu ogólnego Unii. |
| --- | --- |

3.2.8.

| 3.2.9. | Wniosek dotyczący rozporządzenia zawiera również przepisy dotyczące monitorowania zgodności pojazdów oraz publikacji danych i wyników producenta. |
| --- | --- |

3.2.9.

4.   Uwagi ogólne

4.1.   Wniosek dotyczący decyzji

| 4.1.1. | EKES popiera inicjatywę, aby umożliwić wcześniejsze wprowadzenie w życie przepisów dotyczących stosowania konstrukcji kabiny, która powinna zwiększyć efektywność energetyczną, a tym samym zmniejszyć emisje, a także przełożyć się na zwiększenie konkurencyjności unijnego przemysłu motoryzacyjnego. EKES podkreśla, że wniosek nie wprowadza żadnych istotnych zmian do dyrektywy 96/53/WE, a jedynie dostosowuje harmonogram wdrażania. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | EKES zauważa, że przed wdrożeniem aerodynamicznych kabin, które przekraczają obecne ograniczenia dotyczące masy i wymiarów pojazdu, wymagane są nowe regulacje. Zgodnie z wymogami art. 9 dyrektywy UE 2015/719 nowe przepisy obejmą cztery obszary:






  — | charakterystykę aerodynamiczną; |
| --- | --- | --- |

4.1.2.

—

charakterystykę aerodynamiczną;

| — | bezpieczeństwo szczególnie narażonych użytkowników dróg, np. widoczność, eliminacja martwych pól itd.; |
| --- | --- |

—

bezpieczeństwo szczególnie narażonych użytkowników dróg, np. widoczność, eliminacja martwych pól itd.;

| — | zmniejszenie szkód lub obrażeń u kierowców i innych użytkowników dróg w razie zderzenia; |
| --- | --- |

—

zmniejszenie szkód lub obrażeń u kierowców i innych użytkowników dróg w razie zderzenia;

| — | bezpieczeństwo i komfort kierowców, np. wewnętrzne wymiary kabiny. |
| --- | --- |

—

bezpieczeństwo i komfort kierowców, np. wewnętrzne wymiary kabiny.

| 4.1.3. | EKES wzywa Komisję do konsultacji z właściwymi zainteresowanymi stronami, np. związkami zawodowymi reprezentującymi kierowców, przewoźnikami itp., przed zakończeniem prac nad tymi wnioskami. |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.1.4. | EKES zakłada, że wymagane zmienione przepisy dotyczące homologacji typu zapewnią środowisko pracy kierowców o standardach co najmniej równych obecnym. |
| --- | --- |

4.1.4.

4.2.   Wniosek dotyczący rozporządzenia

| 4.2.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji, który wydaje się zachowywać rozsądną równowagę między celami redukcji emisji gazów cieplarnianych związanej z mobilnością, zachęcaniem do innowacji w unijnym przemyśle motoryzacyjnym i poprawą jego konkurencyjności. Wniosek ten jest kontynuacją wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie monitorowania i raportowania emisji CO2 z pojazdów ciężkich, o którym jest mowa w pkt 2.3 i który EKES przyjął z zadowoleniem. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | EKES zauważa, że wniosek dotyczący rozporządzenia jest bardzo skomplikowanym aktem prawnym. EKES żałuje, że jak się wydaje, niemożliwe było opracowanie jaśniejszego i przystępniejszego w odbiorze tekstu. W związku z tym EKES ubolewa także nad faktem, że terminologia stosowana do określenia pojazdów niskoemisyjnych lub bezemisyjnych tak bardzo różni się pomiędzy trzema wnioskami dotyczącymi emisji CO2, wchodzącymi w skład pakietu dotyczącego mobilności. Np. w art. 4 i tabeli 2 w załączniku wniosku zmieniającego dyrektywę 2009/33/WE w sprawie promowania ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów (10) oraz w art. 3 wniosku dotyczącego przekształcenia rozporządzenia (WE) nr 715/2007 w sprawie norm emisji CO2 z samochodów osobowych i dostawczych (11) w inny sposób określa się niskie lub zerowe emisje. W omawianym wniosku w sprawie rozporządzenia użyto trzeciego rodzaju terminologii. Należy żałować, że nie korzysta się ze spójnej, wspólnej terminologii. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Oprócz celów środowiskowych wniosku EKES z zadowoleniem przyjmuje również aspekt dotyczący konkurencyjności, pamiętając o tym, że normy emisji CO2 i systemy monitorowania pojazdów ciężkich zostały wprowadzone na przykład w Chinach, Japonii i Stanach Zjednoczonych. Ważne jest zatem, aby unijny przemysł motoryzacyjny był zachęcany do osiągnięcia zgodności z podobnymi normami, aby móc skutecznie konkurować na tych i innych rynkach. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | EKES docenia neutralne pod względem technologicznym podejście przyjęte we wniosku dotyczącym rozporządzenia, ponieważ powinno ono stworzyć warunki dla szerokiego podejścia do rozwoju układów napędowych o zerowej lub niskiej emisji, w tym do dalszego udoskonalania silnika spalinowego. |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.2.5. | EKES zwraca uwagę na znaczenie opracowania alternatywnych układów napędowych dla pojazdów ciężkich, mając również na uwadze powszechne zastosowanie tych pojazdów w działalności komercyjnej. W tym kontekście EKES zwraca również uwagę na szerokie spektrum obecnie dostępnych rozwiązań i dynamiczny rozwój w tej dziedzinie, co oznacza, że sytuacja stale się zmienia. W związku z tym EKES podkreśla znaczenie, zwłaszcza w odniesieniu do pojazdów ciężkich, unikania rozbieżnych rozwiązań krajowych, które utrudniają funkcjonowanie rynku wewnętrznego przez ograniczanie mobilności transgranicznej. |
| --- | --- |

4.2.5.

| 4.2.6. | EKES odnotowuje cel 15-proc. redukcji emisji CO2 w latach 2020–2025 i uważa, że należy go uznać za ambitny cel, biorąc pod uwagę, że jest to nowy rodzaj zobowiązania w odniesieniu do pojazdów ciężkich oraz że pojazd ciężki jest typem pojazdu po raz pierwszy objętym tego rodzaju wymogami jak określone we wniosku dotyczącym rozporządzenia. |
| --- | --- |

4.2.6.

| 4.2.7. | Niemniej jednak EKES jest zadowolony, że wyznaczony poziom docelowy jest znacznie niższy od ogólnego celu w zakresie redukcji emisji CO2 dla UE, co jest również zgodne z poglądem przyjętym przez Radę Europejską w październiku 2014 r. w kwestii wymagań, które można rozsądnie przyjąć w stosunku do sektora transportu. W tym kontekście EKES z zadowoleniem przyjmuje zaproponowany system jednostek i długów emisyjnych, zapewniający elastyczność, która może być niezbędna przynajmniej przez pewien czas. |
| --- | --- |

4.2.7.

| 4.2.8. | Przewidywalność jest ważna zarówno dla przemysłu motoryzacyjnego, jak i sektora transportu. W przypadku przemysłu motoryzacyjnego chodzi o to, aby producenci wiedzieli, czego się spodziewać przy opracowywaniu nowych modeli i nowych rozwiązań technicznych, które są długofalowymi projektami. W przypadku sektora transportu jest to kwestia możliwości dokonywania świadomych wyborów, na przykład przy inwestowaniu w nowy pojazd. Z tego powodu ważne jest określenie bardziej precyzyjnych celów dla ścieżki redukcji emisji CO2 po 2030 r. |
| --- | --- |

4.2.8.

| 4.2.9. | Innowacje mogą również prowadzić do zmian warunków pracy w przemyśle motoryzacyjnym i powstania zapotrzebowania na nowe kompetencje. Powodem tego może być również zmiana środowiska pracy i zastosowanie nowych technologii, które mogą pociągać za sobą nowe wymagania na przykład wobec kierowców. Ten społeczny aspekt zmian technologicznych musi być odpowiednio uwzględniony, tak by zapewnić odpowiednie warunki pracy i szkolenia w zakresie nowych umiejętności. Aby zagwarantować zrównoważony proces transformacji niezbędny jest też dialog między partnerami społecznymi. |
| --- | --- |

4.2.9.

| 4.2.10. | Wniosek dotyczący rozporządzenia dotyczy jedynie parametrów technicznych pojazdu. EKES zwraca zatem również uwagę na cyfryzację transportu – w tym na rozwój automatycznych pojazdów i procedur prowadzenia pojazdów – która oprócz poprawy wyników pojazdów pod względem emisji CO2 spowoduje również zmniejszenie śladu węglowego pojazdów ciężkich. Również potencjalna poprawa efektywności w wyniku cyfryzacji – np. dzięki możliwości ulepszonego planowania podróży i grupowania ładunków stworzonej przez platformy cyfrowe – może mieć znaczący wpływ na rzeczywiste wyniki w dziedzinie emisji. |
| --- | --- |

4.2.10.

| 4.2.11. | Większa efektywność i lepsze wykorzystanie zdolności również obniżą jednostkowe koszty transportu i tym samym poprawią konkurencyjność sektora transportu. |
| --- | --- |

4.2.11.

| 4.2.12. | Dlatego ważne jest, aby dane symulacyjne VECTO, które mają być wykorzystywane do monitorowania i sprawdzania norm, były uzupełniane danymi rzeczywistymi. W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje oświadczenie Komisji – w kontekście przyjęcia przez Parlament Europejski rezolucji ustawodawczej w sprawie rozporządzenia w sprawie monitorowania emisji CO2 z pojazdów ciężkich – że zamierza ona uzupełnić obecne metody gromadzenia danych testami drogowymi obejmującymi wyniki osiągane przez pojazdy ciężkie w warunkach drogowych (12). |
| --- | --- |

4.2.12.

5.   Uwagi szczegółowe dotyczące wniosku dotyczącego rozporządzenia

| 5.1. | Zgodnie z uzasadnieniem przewidziano odstępstwa od norm emisji CO2 dla pojazdów specjalistycznych. Szczególne wyłączenia są określone w art. 1 akapit drugi (obliczanie emisji odniesienia CO2) oraz w art. 4 (średni indywidualny poziom emisji producenta). Z drugiej strony nie są one wymienione w art. 2 (zakres) ani w art. 6 (docelowe indywidualne poziomy emisji producenta). Status tych pojazdów w ramach wniosku dotyczącego rozporządzenia nie wydaje się zatem całkowicie jasny. Wydaje się jednak, że pojazdy specjalistyczne objęte są w istocie celami zmniejszenia emisji CO2 określonymi w art. 1 lit. a) i b) i uwzględnione przy ustalaniu docelowych indywidualnych poziomów emisji dla poszczególnych producentów oraz do celów ustalenia długów emisyjnych na mocy art. 7. Zdaniem EKES-u należy lepiej wyjaśnić skutki szczególnego statusu pojazdów specjalistycznych, ewentualnie uzupełniając motyw 17. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Termin „opłata z tytułu przekroczenia poziomu emisji” [ang. excess emission premium] użyty w art. 8 wniosku dotyczącego rozporządzenia sugeruje raczej, że coś się otrzymuje, a nie rodzaj kary, którą należy zapłacić i którą ta opłata faktycznie jest. W celu zapewnienia jednoznaczności można rozważyć zastąpienie go terminem „kara za przekroczenie poziomu emisji”, który bardziej odpowiada rzeczywistości. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | W art. 8 wniosku dotyczącego rozporządzenia stwierdza się, że wpływy z opłat z tytułu przekroczenia poziomu emisji traktuje się jako dochód budżetu ogólnego Unii. EKES jest zdania, że wpływy te należy przeznaczyć na rozwój zrównoważonych rozwiązań w sektorze motoryzacyjnym lub w sektorze transportu. |
| --- | --- |

5.3.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2018) 284 final – 2018/0143 (COD).

1

(2)  Konkluzje Rady Europejskiej, 24 października 2014 r.

2

(3)  COM(2016) 501 final.

3

(4)  COM(2017) 479 final.

4

(5)  COM(2017) 279 final – 2017/0111 (COD).

5

(6)  COM(2017) 676 final – 2017/0293 (COD).

6

(7)  COM(2018) 275 final – 2018/0130 (COD).

7

(8)  COM(2018) 284 final – 2018/0143 (COD).

8

(9)  COM(2017) 279 final – 2017/0111 (COD).

9

(10)  COM(2017) 653 final – 2017/0291 (COD).

10

(11)  COM(2017) 676 final – 2017/0293 (COD).

11

(12)  Parlament Europejski P8_TA-PROV(2018)0246.

12

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/292 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/292

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program »Cyfrowa Europa« na lata 2021–2027”

[COM(2018) 434 final – 2018/0227 (COD)]

(2019/C 62/46)

| Sprawozdawca: | Norbert KLUGE |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Urlich SAMM |

Sprawozdawca:

Norbert KLUGE

Współsprawozdawca:

Urlich SAMM

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 14.6.2018
  Rada, 25.6.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 172, 173 ust. 3 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Decyzja Prezydium | 19.6.2018 |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 4.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 212/0/2 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 14.6.2018

Rada, 25.6.2018

Podstawa prawna

Art. 172, 173 ust. 3 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Decyzja Prezydium

19.6.2018

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Data przyjęcia przez sekcję

4.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

212/0/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) przyjmuje z zadowoleniem, że Komisja Europejska opracowała program „Cyfrowa Europa”. Program ten podkreśla zamiar uczynienia z Europy wyróżniającego się gracza w dziedzinie cyfryzacji i wzmocnienia jej siły gospodarczej w globalnej konkurencji. Celem programu „Cyfrowa Europa” jest umożliwienie powstania jednolitego rynku cyfrowego i korzystne ukształtowanie transformacji cyfrowej w interesie wszystkich obywateli Europy. Program ma potencjał, by odnieść rzeczywisty sukces, ale tylko pod warunkiem że właściwie określi się jego wszystkie na razie nie doprecyzowane szczegóły. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | To między innymi naukowcy stymulują rozwój społeczny i gospodarczy. Umiejętności i kompetencje są niezbędne dla osiągnięcia wysokiego poziomu badań, jak również dla praktycznej realizacji programu. Są to więc czynniki decydujące o powodzeniu programu. EKES zauważa, że w programie duże znaczenie przypisano wspieraniu badań i rozwoju. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Aby wyniki badań naukowych i rozwoju były rozpowszechniane i służyły wszystkim obywatelom Unii Europejskiej (UE), EKES chciałby zintensyfikować dialog między naukowcami, partnerami społecznymi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. Złożone zagadnienia należy przedstawić tak, aby również osoby niebędące specjalistami były w stanie je zrozumieć i prześledzić. EKES sugeruje ponadto, by powiązać program z zasadami wspierania badań naukowych w ramach programu „Horyzont 2020” („Horyzont Europa”), które to zasady bazują m.in. na postępowaniu zgodnie z Europejską kartą naukowca i na zasadach odpowiedzialnych badań naukowych i innowacji oraz tzw. otwartej nauki. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES pozytywnie ocenia to, że promowanie kompetencji cyfrowych podniesiono do rangi istoty programu. Kompetencje i umiejętności cyfrowe są warunkiem koniecznym do tego, by zrealizować cztery pozostałe priorytetowe dziedziny. Godny pożałowania jest fakt, że budżet na tę priorytetową dziedzinę jest mniejszy niż budżet innych dziedzin. EKES popiera zatem wniosek Parlamentu Europejskiego o zwiększenie budżetu z 700 mln EUR (7,6 % całego budżetu) do 830 mln EUR (9 % całego budżetu). Podkreśla jednak również, że za kwestie kształcenia odpowiedzialne są w szczególności państwa członkowskie ze swoimi budżetami krajowymi. EKES stwierdza, że budżety przeznaczone na podnoszenie poziomu umiejętności cyfrowych w poszczególnych państwach członkowskich UE są bardzo różne. W związku z tym wzywa Komisję, by zwróciła uwagę państw członkowskich na ich odpowiedzialność w tej dziedzinie, aby zagwarantować, że wszyscy w równym stopniu będą mogli korzystać z cyfryzacji. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES dostrzega potrzebę kształcenia i przyciągania wysoko wykwalifikowanych i utalentowanych pracowników, aby w warunkach globalnej konkurencji zwiększyć atrakcyjność Europy jako miejsca pracy dla tej grupy. EKES podkreśla też jednak, że program nie może skupiać się wyłącznie na nadzwyczajnych wysiłkach na rzecz umiejętności i zdolności wysoko wykwalifikowanych i zaawansowanych cyfrowo pracowników. Przedsiębiorstwa, pracownicy oraz konsumenci powinni być w pełni zaangażowani we wdrażanie i stosowanie zarówno podstawowych, jak i zaawansowanych technologii cyfrowych. Ma to decydujące znaczenie dla liczby i jakości miejsc pracy, a także dla konkurencyjności Europy. EKES zauważa, że ciągle jeszcze dzisiaj wiele przedsiębiorstw oraz wielu pracowników i obywateli nie posiada podstawowego wyposażenia i umiejętności technicznych. EKES wskazuje w tym kontekście na konkluzje Rady Europejskiej z dnia 19 października 2017 r., według których inwestycje w kompetencje cyfrowe powinny „upodmiotowić wszystkich Europejczyków i stworzyć im możliwości działania” (1). |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Program „Cyfrowa Europa” powiedzie się w tym obszarze, jeśli będzie traktowany jako program naczelny i wspomagany innymi unijnymi programami wsparcia o podobnych celach. Na finansowanie niezbędnych działań należy przeznaczyć środki np. z EFS+. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES pragnie, by w tworzenie centrów innowacji cyfrowych standardowo angażowani byli partnerzy społeczni oraz społeczeństwo obywatelskie. Powinni oni uzyskać dostęp do centrów innowacji cyfrowych. Jako organizacje pozarządowe mogą oni nagłaśniać działania tych centrów i przyczyniać się do ich lepszej akceptacji w społeczeństwie.
  EKES chciałby zawczasu zapobiegać możliwemu kryzysowi społecznemu przy realizacji programu. Ponieważ cyfryzacja dotyczy wszystkich dziedzin życia i wszystkich ludzi, niezwykle ważne jest, by wszyscy obywatele UE mogli z niej czerpać korzyści. EKES przykłada zatem wagę do takiego ukształtowania programu, by udział w korzyściach i szansach związanych z cyfrową Europą był dostępny dla całego europejskiego społeczeństwa. Cyfryzacja w Europie musi się dokonywać w sposób integrujący. Nikt nie może być wykluczany z dostępu do rozwoju cyfrowego z powodów takich jak: płeć, status społeczny, niższy poziom wykształcenia, kwalifikacje, umiejętności cyfrowe, pochodzenie, wiek czy niepełnosprawność. Powstający „cyfrowy zysk” musi zostać sprawiedliwie rozdzielony odpowiednimi działaniami polityki. Nie może on zapewniać korzyści tylko kilku zainteresowanym grupom. Wdrażając program, należy stale mieć na uwadze zasadę UE, że jednostka jest i ma pozostać właścicielem swych danych. |
| --- | --- |

1.7.

EKES chciałby zawczasu zapobiegać możliwemu kryzysowi społecznemu przy realizacji programu. Ponieważ cyfryzacja dotyczy wszystkich dziedzin życia i wszystkich ludzi, niezwykle ważne jest, by wszyscy obywatele UE mogli z niej czerpać korzyści. EKES przykłada zatem wagę do takiego ukształtowania programu, by udział w korzyściach i szansach związanych z cyfrową Europą był dostępny dla całego europejskiego społeczeństwa. Cyfryzacja w Europie musi się dokonywać w sposób integrujący. Nikt nie może być wykluczany z dostępu do rozwoju cyfrowego z powodów takich jak: płeć, status społeczny, niższy poziom wykształcenia, kwalifikacje, umiejętności cyfrowe, pochodzenie, wiek czy niepełnosprawność. Powstający „cyfrowy zysk” musi zostać sprawiedliwie rozdzielony odpowiednimi działaniami polityki. Nie może on zapewniać korzyści tylko kilku zainteresowanym grupom. Wdrażając program, należy stale mieć na uwadze zasadę UE, że jednostka jest i ma pozostać właścicielem swych danych.

| 1.8. | EKES pragnie ściślej powiązać program z realiami społecznymi. Trzeba pamiętać o skutkach cyfryzacji dla rynku pracy oraz o rozmaitym jej oddziaływaniu na poszczególne regiony. A zatem za istotne kryterium sukcesu programu EKES uważa to, by cyfryzacja we wszystkich regionach Europy doprowadziła do szerszego udziału w życiu gospodarczym i do tworzenia miejsc pracy. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES pragnie, by UE była postrzegana na światowym rynku jako podmiot szerzący wiedzę, który jest w stanie dotrzymać kroku w międzynarodowej konkurencji z Chinami i USA. Oznacza to także, że przedsiębiorstwa i pracownicy muszą mieć zaufanie do technologii. Program „Cyfrowa Europa” może stworzyć wartość dodaną szczególnie tam, gdzie pojedyncze państwa nie mogą same wiele zdziałać. Dotyczy to zwłaszcza zwalczania cyberprzestępczości, kiedy wspólnie opracowuje się sposoby i strategie walki z atakami cybernetycznymi spoza Europy. Obejmują one m.in. tworzenie niezależnego europejskiego przemysłu mikroprocesorów. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES popiera to, że za wszystkimi działaniami podejmowanymi w ramach programu stoją zasady etyczne. EKES przypomina swój postulat, by urzeczywistnić zasadę kontrolowania maszyny przez człowieka („human-in-command”), zwłaszcza w dalszym rozwijaniu i użytkowaniu SI w środowisku pracy. Mając za punkt wyjścia takie zasady etyczne, należy zadbać o kolejne środki ustawodawcze, dotyczące choćby odpowiedzialności prawnej, ochrony danych, ochrony pracowników czy ochrony konsumentów. W ostatecznym rozrachunku dalsza cyfryzacja naszego społeczeństwa powiedzie się tylko wtedy, gdy oprócz ustaw uruchomi się także transformację kulturalną, która będzie zwiększać świadomość na temat korzyści i zagrożeń związanych z przemianami cyfrowymi. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Kontekst – Program „Cyfrowa Europa”

| 2.1. | W dniu 2 maja 2018 r. Komisja przyjęła wniosek w sprawie kolejnych wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027. W tym kontekście Komisja Europejska wydała dnia 6 czerwca 2018 r. rozporządzenie w sprawie programu „Cyfrowa Europa” na lata 2021–2027. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Programem tym Komisja chce wspomóc strategię jednolitego rynku cyfrowego solidnymi ramami finansowymi i zamknąć lukę inwestycyjną. Stworzyła w tym celu budżet całkowity w wysokości 9,2 mld EUR. Ogólnym celem programu jest wsparcie transformacji cyfrowej przemysłu. Korzyści związane z transformacją cyfrową powinny zostać zwiększone i stać się udziałem wszystkich obywateli Europy, administracji publicznych i przedsiębiorstw w UE. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Program „Cyfrowa Europa” obejmuje pięć priorytetowych dziedzin: (1) obliczenia wielkiej skali, (2) sztuczna inteligencja, (3) cyberbezpieczeństwo i zaufanie, (4) zaawansowane umiejętności cyfrowe oraz (5) zagwarantowanie szerokiego użycia technologii cyfrowej w całej gospodarce i całym społeczeństwie. Ponadto program zajmuje się cyfryzacją przemysłu. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | W pierwszej priorytetowej dziedzinie „Obliczenia wielkiej skali” za pomocą tzw. superkomputerów mają zostać stworzone zdolności umożliwiające lepsze przetwarzanie stale rosnących ilości danych. Kwotą 2,7 mld EUR program ma zwiększyć zdolności UE w zakresie obliczeń wielkiej skali i przetwarzania danych oraz zapewnić ich kompleksowe wykorzystanie w reagowaniu na zmianę klimatu, usprawnianiu systemu opieki zdrowotnej i poprawianiu bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Komisja Europejska zaplanowała 2,5 mld EUR na priorytetową dziedzinę „Sztuczna inteligencja” (SI) i chce je wykorzystać na stworzenie oraz wzmocnienie zdolności UE w tej dziedzinie. Chodzi przy tym również o umożliwienie tworzenia i przechowywania dużych zbiorów danych i algorytmów oraz bezpiecznego dostępu do nich. Poza tym wzmocnione mają zostać istniejące w państwach członkowskich placówki prowadzące testy i doświadczenia związane z SI i wspierana ma być współpraca między nimi. Postępy technologiczne powinny być wykorzystywane przez przedsiębiorstwa i instytucje publiczne. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Priorytetowa dziedzina „Cyberbezpieczeństwo i zaufanie” z kwotą 2 mld EUR ma zapewnić, że Unia będzie posiadała technologiczne i przemysłowe zdolności do zabezpieczenia swojej gospodarki, społeczeństwa i demokracji. Inwestycje służą m.in. do tego, by wspólnie z państwami członkowskimi pozyskać zaawansowane urządzenia i narzędzia służące cyberbezpieczeństwu, zagwarantować wprowadzenie najnowszych rozwiązań w zakresie cyberbezpieczeństwa we wszystkich dziedzinach gospodarki, optymalnie wykorzystać dostępną w Europie wiedzę oraz zwiększyć zdolności państw członkowskich i sektora prywatnego w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Aby czerpać korzyści z inwestycji w technologię cyfrową, potrzebne jest wykwalifikowane społeczeństwo i pracownicy. Kwotą 700 mln EUR. Komisja Europejska chce wesprzeć w czwartej priorytetowej dziedzinie zaawansowane kompetencje cyfrowe, w szczególności jeśli chodzi o obliczenia wielkiej skali, sztuczną inteligencję, rozproszone rejestry (np. technologię blockchain) i cyberbezpieczeństwo. Opracowane i zrealizowane mają zostać długoterminowe szkolenia i kursy dla studentów, informatyków i pracowników. Tak samo na wsparcie czekają krótkoterminowe szkolenia i kursy oraz kształcenie w miejscu pracy. Przekazywanie umiejętności powinno odbywać się zwłaszcza w centrach innowacji cyfrowych. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Administracja publiczna i świadczenie usług w obszarach interesu publicznego mają być wspierane przez piątą priorytetową dziedzinę działania. Kwotą 1,3 mld EUR ma np. zostać zapewniona możliwość wprowadzenia i wykorzystywania nowoczesnych technologii cyfrowych w sektorze publicznym i w takich dziedzinach jak ochrona zdrowia i opieka, edukacja, transport oraz sektor kultury i sektor kreatywny. Poza tym administracja publiczna oraz przemysł, zwłaszcza małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), mają uzyskać wsparcie przy wprowadzaniu technologii cyfrowej. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Cyfryzacja i transformacje w środowisku pracy i życia, jakie przychodzą wraz z postępem technologicznym, są wszechobecne. Obejmują one aktualnie niemal każdą dziedzinę życia. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES przyjmuje z zadowoleniem opracowanie przez Komisję Europejską programu „Cyfrowa Europa”, ponieważ pokazuje on, jakie znaczenie ma dla niej ta tematyka. To wyznaczenie priorytetów może przynieść wyraźną unijną wartość dodaną dzięki wspieraniu nowoczesnej kluczowej technologii, która pomoże uporać się z najtrudniejszymi problemami współczesnego społeczeństwa i będzie korzystna dla tworzenia miejsc pracy i konkurencyjności, a także poprawi ogólny standard życia wszystkich obywateli. Znajduje to potwierdzenie w tym, że Komisja Europejska w komunikacie w sprawie wieloletniego planu finansowego przedstawia scenariusz podwojenia inwestycji w cyfryzację (2). EKES podkreśla również konieczność inwestycji społecznych w związku z transformacją cyfrową, aby czerpało z niej korzyści całe społeczeństwo. Należy podkreślić, że człowiek musi mieć kontrolę nad maszyną (human-in-command), zwłaszcza w dziedzinie SI. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES cieszy się, że Komisja Europejska wspiera programem „Cyfrowa Europa” wprowadzenie i optymalne wykorzystanie zdolności cyfrowych. EKES zgadza się z Komisją, że zdolności cyfrowe tworzą podstawę innowacji w obszarach interesu publicznego i działalności gospodarczej. Do korzystnej transformacji cyfrowej UE niezbędne są technologie cyfrowe oraz adekwatne umiejętności. EKES uważa, że wprawdzie przewidziany budżet jest znaczny, ale nie jest bynajmniej porównywalny z nakładami konkurentów z USA i Chin. Jest natomiast przekonany, że z tym budżetem jak najbardziej możliwe jest osiągnięcie wytyczonych celów, niemniej zastrzega przy tym, że do utrzymania Europy na poziomie światowym potrzebne jest również znaczne zwiększenie inwestycji w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Dla EKES-u ważne jest, by uczynić wszystko, aby całe społeczeństwo europejskie mogło uczestniczyć w rozwoju technicznym. Program „Cyfrowa Europa” powinien postawić sobie za cel sprawiedliwe rozdzielenie na całą ludność Europy cyfrowego zysku, np. od własności danych, jaki w różnych dziedzinach powstanie w nadchodzących latach i dziesięcioleciach. Ponieważ cyfryzacja dotyczy wszystkich dziedzin życia i wszystkich ludzi, niezbędne jest, by wszyscy czerpali z niej korzyści. Całkowite korzyści gospodarcze i społeczne cyfryzacji zostaną osiągnięte jedynie pod warunkiem że Europa będzie potrafiła zapewnić sieci dużej przepustowości całemu społeczeństwu – na obszarach miejskich i wiejskich. Potrzebne są inwestycje publiczne, ponieważ same działania rynkowe nie wystarczą do objęcia siecią wszystkich obszarów oddalonych ani nie zagwarantują minimalnego dostępu cyfrowego najsłabszym członkom naszego społeczeństwa. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Dla EKES-u ważne jest, by dzięki powiązanemu i skoordynowanemu podejściu w ramach UE można było wygenerować wartość dodaną, której nie mogłyby osiągnąć we własnym zakresie pojedyncze państwa. Chodzi przy tym w szczególności o budowę niezależnego europejskiego przemysłu mikroprocesorowego poprzez program wsparcia dotyczący obliczeń wielkiej skali (3), wspólne opracowanie metod i strategii przeciwdziałania cyberatakom z zewnątrz (4), stworzenie norm dotyczących jednolitego rynku cyfrowego, konsekwentne stosowanie europejskiego ogólnego rozporządzenia o ochronie danych i jego udoskonalenie w szczególności do zastosowań sztucznej inteligencji (SI) (5) i autonomicznego kierowania pojazdami (6). Kierowanie się wartościami europejskimi (ochrona danych, ochrona prywatności, ochrona socjalna, zrównoważony rozwój) w rozwijaniu SI mogłoby pewnego dnia stanowić przewagę konkurencyjną, mianowicie wtedy, gdy ludzie będą coraz bardziej uwrażliwieni na metody wykorzystywania danych przez strony trzecie (USA) i na potencjał monitorowania związany z systemami SI (Chiny). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES uważa za korzystne, że w programie „Cyfrowa Europa” w kilku miejscach cyfryzacja przemysłu została wysunięta na pierwszy plan. Nie ulega wątpliwości, że transformacja cyfrowa może udać się tylko wtedy, gdy wszystkie przedsiębiorstwa i ich pracownicy będą czerpać z tego korzyści. Pożądane byłoby zatem, gdyby ten aspekt został jeszcze bardziej spójnie uwzględniony w programie, tak aby postępy były widoczne, np. również poprzez wskaźniki cyfryzacji przedsiębiorstw różnych wielkości. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Aby zwiększyć zdolności techniczne i cyfrowe, dużą część budżetu przeznacza się na projekty badawcze i programy innowacyjne. EKES podkreśla konieczność ścisłego powiązania wsparcia z zasadami wspierania badań w ramach programu „Horyzont 2020” („Horyzont Europa”), które to zasady bazują m.in. na postępowaniu zgodnie z Europejską kartą naukowca (7) oraz na zasadach odpowiedzialnych badań naukowych i innowacji (8) oraz tzw. otwartej nauki (9). Tylko przez powiązanie z tymi zasadami można zapewnić zaprzęgnięcie badań naukowych w służbę ludzkości. Wyniki badań naukowych powinny być wyjaśniane osobom niebędącym specjalistami, rozpowszechniane oraz wykorzystywane. Krótko mówiąc, badania naukowe powinny być istotne dla społeczeństwa. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Aby zagwarantować znaczenie badań naukowych dla całego społeczeństwa europejskiego, należy regularnie organizować panele dyskusyjne. W ich trakcie naukowcy mogą dyskutować ze sobą, lecz także z przedstawicielami społeczeństwa i dostarczać sobie wzajemnych bodźców. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | W tym sensie cieszy to, że jednym z celów programu jest zaangażowanie administracji publicznych i przedsiębiorstw w rozwój. EKES popiera wymianę informacji między różnymi podmiotami i zachęca Komisję Europejską do prowadzenia tej wymiany we wszystkich regionach, sektorach i przedsiębiorstwach. Partnerstwa i sprzyjające otoczenie ze strony przemysłu mogą ułatwić wykorzystanie zaawansowanych technologii w przedsiębiorstwach, szczególnie w MŚP. Ponadto EKES pragnie przestrzegania zasady partnerstwa oraz udziału partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego w realizacji programu „Cyfrowa Europa”. Dialog społeczny między partnerami społecznymi przyczynia się do wdrażania programu „Cyfrowa Europa” z myślą o pracownikach. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES dostrzega potrzebę kształcenia i przyciągania wysoko wykwalifikowanych i utalentowanych pracowników, aby w warunkach globalnej konkurencji zwiększyć atrakcyjność Europy jako miejsca pracy dla tej grupy. EKES jednak podkreśla przy tym, że program „Cyfrowa Europa” nie może skupiać się wyłącznie na wysoko wykwalifikowanych i zaawansowanych cyfrowo pracownikach. Ponieważ celem programu „Cyfrowa Europa” jest umożliwienie powstania jednolitego rynku cyfrowego i korzystne ukształtowanie transformacji cyfrowej, szczególnie ważne jest, by wszyscy obywatele oraz wszyscy pracownicy w UE czerpali korzyści z tego programu silnego wsparcia. Jeśli to się nie uda, istnieje ryzyko dalszego zwiększenia rozdźwięku społecznego w Europie. Jak EKES wyjaśnił w innych opiniach, najważniejszym wymogiem przy tworzeniu jednolitego rynku cyfrowego jest wyeliminowanie niedoboru kwalifikacji, także w zakresie umiejętności cyfrowych (10). Komisja Europejska wskazuje w swoim programie na programy wsparcia, takie jak EFS+ lub EFRR, mające na celu przekazanie podstawowej wiedzy cyfrowej. Ponieważ struktury tych programów nie umożliwiają udzielania wsparcia w całej Europie, program „Cyfrowa Europa” powinien pokrywać tak samo różne poziomy umiejętności. Gdyby zasoby z tego programu okazały się niewystarczające, by wszystkim zapewnić korzyści wynikające z cyfryzacji, należy ten cel realizować poprzez inne programy, takie jak EFS+. Program „Cyfrowa Europa” powinien być traktowany jako program naczelny i wspomagany innymi unijnymi programami, tak aby zrealizować te zamierzenia. W przeciwnym wypadku z różnych unijnych programów wsparcia mogłaby ostatecznie korzystać tylko mniejszość. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | W związku z tym EKES podkreśla cel, jakim jest dążenie do społeczeństwa inkluzywnego, w którym propaguje się równe podejście wobec wszystkich. W transformacji cyfrowej nikogo nie wolno stawiać na gorszej pozycji z powodu płci, statusu społecznego, wykształcenia, kwalifikacji, umiejętności cyfrowych, pochodzenia, wieku czy niepełnosprawności. |
| --- | --- |

3.11.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES popiera cel Komisji Europejskiej, jakim jest wspieranie ułatwionego dostępu do zdolności i technologii cyfrowych ze strony przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP. Jednak skupiając się w programie na zaawansowanych technologiach, przeoczono to, że wielu pracowników oraz wiele przedsiębiorstw już dzisiaj potrzebuje wsparcia na podstawowe wyposażenie cyfryzacji. EKES podkreśla, że kompleksowe wspieranie przedsiębiorstw przy wprowadzaniu zarówno podstawowych, jak i zaawansowanych technologii cyfrowych jest kluczowe dla konkurencyjności i miejsc pracy w Europie. EKES zachęca do dialogu społecznego między partnerami społecznymi także na temat inwestycji dokonywanych w ramach programu. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES z zadowoleniem przyjmuje szczególne zaakcentowanie w programie problematyki cyberbezpieczeństwa i zaufania. Bezpieczeństwo cybernetyczne ma również znaczenie dla rozwoju i funkcjonowania naszych demokracji. Zaufanie przedsiębiorstw, pracowników w bezpieczeństwo cybernetyczne ma zasadnicze znaczenie dla powodzenia programu. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Program powinien zostać jak najmocniej powiązany z rzeczywistością społeczną. Trzeba pamiętać o różnych skutkach cyfryzacji dla rynku pracy oraz o rozmaitym jej oddziaływaniu na poszczególne regiony. EKES uważa więc za ważne, by przy realizacji programu stworzyć nowe perspektywy dla udziału gospodarczego i miejsc pracy powstających dzięki cyfryzacji. Poza tym niezwykle istotne jest wspieranie tych perspektyw w różnych regionach Europy. Dobrze nadaje się do tego planowana współpraca z Europejskim Funduszem Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Funduszem Spójności. Wymiana informacji między programem „Cyfrowa Europa”, EFRR i Funduszem Spójności ma odbywać się regularnie. Ponadto centra innowacji zakładane na miejscu w regionach powinny mieć na celu rozwój regionalny. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Czwarta priorytetowa dziedzina („Zaawansowane umiejętności cyfrowe”) oraz cyfryzacja przemysłu mają być realizowane w szczególności przez centra innowacji. Będą one służyć jako punkty dostępu do najnowszych zdolności cyfrowych. EKES z zadowoleniem zauważa, jak dalece przemyślana jest realizacja programu. Cel, by stworzyć co najmniej jedno centrum innowacji cyfrowych na państwo członkowskie UE i oferować najbardziej oddalonym państwom członkowskim kolejne centra, znajduje poparcie EKES-u. EKES popiera współpracę między centrami innowacji, jednak krytycznie ocenia znaczne obciążenia administracyjne, które towarzyszą budowie centrów innowacji. Pomocne mogłyby być przy tym transgraniczne konsorcja. Ponadto zaangażowanie partnerów społecznych oraz społeczeństwa obywatelskiego powinno stać się warunkiem powstania centrów innowacji cyfrowych. Dzięki temu zaangażowaniu pracę centrów można dostosować do potrzeb lokalnych przedsiębiorstw i pracowników oraz innych użytkowników technologii, a korzyści mogą stać się udziałem szerokich kręgów ludności. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Priorytetowa dziedzina promowania zaawansowanych umiejętności cyfrowych jest kluczowa dla realizacji pozostałych czterech priorytetowych dziedzin. Godne pożałowania jest zatem to, że budżet na tę dziedzinę jest mniejszy niż budżet innych dziedzin. EKES popiera wniosek Parlamentu Europejskiego o zwiększenie budżetu z 700 mln EUR (7,6 % całego budżetu) do 830 mln EUR (9 % całego budżetu) (11). EKES podkreśla jednak również, że za kwestie kształcenia odpowiedzialne są w szczególności państwa członkowskie ze swoimi budżetami krajowymi. EKES ma wątpliwości, czy Komisja będzie w stanie sięgnąć po wszelkie niezbędne instrumenty, by uzmysłowić państwom członkowskim pilną potrzebę edukacji cyfrowej dla wszystkich grup obywateli, począwszy od szkoły podstawowej. Budżety na ten cel znacznie się różnią w poszczególnych państwach członkowskich. UE powinna uważnie monitorować realizację tego zamierzenia i upubliczniać swoje wnioski, aby nie dopuścić do sytuacji, kiedy z powodu niedostatecznych budżetów krajowych ktoś zostanie pominięty w programach szkoleniowych. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES podziela postulat Parlamentu Europejskiego (12), by we wszystkich działaniach w ramach programu przestrzegano zasad etycznych. Zwłaszcza w odniesieniu do pracy w zakresie sztucznej inteligencji należy stosować się do zasad już sformułowanych (13) i tych, które dopiero zostaną opracowane. Dlatego EKES przypomina swój postulat dotyczący zasady kontrolowania maszyny przez człowieka („human-in-command”) jako obowiązującej głównej wytycznej dla przyszłego rozwoju. Mając za punkt wyjścia takie zasady etyczne, należy zadbać o kolejne środki ustawodawcze, dotyczące choćby odpowiedzialności prawnej, ochrony danych czy ochrony konsumentów. W ostatecznym rozrachunku dalsza cyfryzacja naszego społeczeństwa powiedzie się tylko wtedy, gdy oprócz ustaw uruchomi się także transformację kulturalną, która będzie zwiększać świadomość na temat korzyści i zagrożeń. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | EKES pragnie, by w priorytetowej dziedzinie działania „Sztuczna inteligencja” – obok zwiększenia zdolności i dostępności tej inteligencji – w centrum uwagi znalazła się kwestia odpowiedzialności prawnej podczas używania sztucznej inteligencji i zautomatyzowanych systemów. Należy ocenić pozytywnie, że bazy danych mają być udostępniane bezpłatnie także MŚP. Sektor publiczny także powinien uzyskać dostęp. Poza tym przedsiębiorstwa muszą zostać przygotowane do tej pracy i potrzebna jest jasna wytyczna prawna, kto ponosi odpowiedzialność w razie wypadków lub podobnych zdarzeń. Ochrona pracowników i obywateli ma takie samo znaczenie jak generowanie wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

4.7.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  EUCO 14/17 – Posiedzenie Rady Europejskiej (19 października 2017 r.) – Konkluzje.

1

(2)  COM(2018) 98 final.

2

(3)  Dz.U. C 283 z 10.8.2018, s. 89.

3

(4)  Dz.U. C 227 z 28.6.2018, s. 86.

4

(5)  Dz.U. C 288 z 31.8.2017, s. 1, INT/851 w sprawie sztucznej inteligencji dla Europy (Dz.U. C 440 z 6.12.2018, s. 51) oraz TEN/664 w sprawie inicjatywy dotyczącej wyzwań związanych z platformami internetowymi w odniesieniu do szerzenia dezinformacji (Dz.U. C 440 z 6.12.2018, s. 183).

5

(6)  TEN/673 w sprawie mobilności pojazdów połączonych i zautomatyzowanych (zob. strona 274 niniejszego Dziennika Urzędowego) oraz INT/846 „Zaufanie, prywatność i bezpieczeństwo konsumentów i przedsiębiorstw w internecie rzeczy” (Dz.U. C 440 z 6.12.2018, s. 8).

6

(7)  https://euraxess.ec.europa.eu/jobs/charter.

7

(8)  https://ec.europa.eu/programmes/horizon2020/en/h2020-section/science-and-society.

8

(9)  https://ec.europa.eu/research/openscience/.

9

(10)  Dz.U. C 71 z 24.2.2016, s. 65.

10

(11)  Projekt opinii – 2018/0227 (COD).

11

(12)  Projekt sprawozdania – 2018/0227 (COD).

12

(13)  https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/high-level-expert-group-artificial-intelligence

13

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/298 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/298

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 391/2009 w związku z wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa z Unii”

[COM(2018) 567 final – 2018/0298 (COD)]

(2019/C 62/47)

| Sprawozdawca generalny: | Séamus BOLAND |
| --- | --- |

Sprawozdawca generalny:

Séamus BOLAND

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 10.9.2018
  Rada Unii Europejskiej, 10.9.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 100 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Decyzja Prezydium | 18.9.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 122/0/0 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 10.9.2018

Rada Unii Europejskiej, 10.9.2018

Podstawa prawna

Art. 100 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Decyzja Prezydium

18.9.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

122/0/0

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES zgadza się z wnioskiem Komisji dotyczącym zmiany rozporządzenia (WE) nr 391/2009 w sprawie inspekcji statków i wydawania certyfikatów, który jest niezbędny w wyniku wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej (UE). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES uważa, że zaproponowane zmiany pozwolą stworzyć korzystne otoczenie i zaleca Komisji, aby wspierała ściślejszą współpracę wszystkich odpowiednich instytucji europejskich, krajowych i uznanych organizacji, z którymi państwa członkowskie podpisały umowy upoważniające. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że wniosek daje pewność prawa branży, od której w ogromnym stopniu zależy niezakłócony przewóz towarów w warunkach spełniających, jak dowiedziono, najwyższe normy bezpieczeństwa. W związku z tym zaleca przyjęcie wniosku w trybie pilnym. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji, by przedstawić sprawozdanie na temat skutków zmienionego rozporządzenia po odpowiednim okresie stosowania; zaleca podjęcie wystarczających działań, zwłaszcza w przypadku gdy skutki nie były przewidziane zakresem zmiany rozporządzenia. |
| --- | --- |

1.4.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1. | W dniu 23 czerwca 2016 r. w wyniku referendum w sprawie członkostwa w UE Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej postanowiło opuścić Unię Europejską. Niniejsza decyzja obejmuje wyspę Gibraltar. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | W dniu 29 marca 2017 r. Zjednoczone Królestwo złożyło notyfikację o zamiarze wystąpienia z Unii. Oznacza to, że całe unijne prawo pierwotne i wtórne przestanie się stosować do Zjednoczonego Królestwa od dnia 30 marca 2019 r. („dzień wystąpienia”). Zjednoczone Królestwo stanie się wtedy państwem trzecim. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | W zależności od treści negocjowanej obecnie umowy o wystąpieniu oczywiste jest, że prawo UE dotyczące transportu morskiego przestanie mieć zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (wraz z Gibraltarem). Zgodnie z prawem unijnym uznawanie na szczeblu unijnym organizacji świadczących usługi w zakresie inspekcji i przeglądów statków pod banderą jednego z państw członkowskich może być kontynuowane jedynie pod warunkiem osiągnięcia porozumienia w sprawie wniosku. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | W art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 391/2009 („rozporządzenie”) ustanowiono wymaganie, by „uznane organizacje” dokonujące inspekcji i przeglądów na statkach były co dwa lata oceniane przez Komisję i z państwem członkowskim, które wnioskuje o uznanie danej organizacji. Jednakże po wystąpieniu z UE Zjednoczone Królestwo nie będzie już mogło uczestniczyć w przeprowadzanych zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia ocenach tych organizacji, w odniesieniu do których Zjednoczone Królestwo pełni rolę „sponsorującego” państwa członkowskiego. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Ze względu na spodziewaną utratę uznania UE przez organizacje „sponsorowane” przez Zjednoczone Królestwo, logicznie należy założyć, że wystąpią negatywne konsekwencje dla konkurencyjności i atrakcyjności bander państw członkowskich UE-27, które upoważniły te uznane organizacje do działania w ich imieniu do celów dokonywania statutowych inspekcji, przeglądów i certyfikacji statków. Wiele organizacji dotkniętych tym problemem posiada umowy upoważniające z pozostałymi 27 państwami członkowskimi, które to umowy stracą ważność po wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Celem wniosku Komisji jest zatem zwiększenie pewności prawa, zabezpieczenie ciągłości działalności właścicielom statków dotkniętym tą sytuacją oraz utrzymanie konkurencyjności bander państw członkowskich UE-27. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Gdy Zjednoczone Królestwo wycofa się z członkostwa w Unii, przestanie uczestniczyć we wszystkich pracach, których dotyczy art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 391/2009. Jednak organizacje będą mogły kontynuować swoją pracę pod warunkiem przyjęcia wniosku. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Streszczenie wniosku Komisji

| 3.1. | Wniosek Komisji ma na celu przywrócenie pewności prawa w regulowaniu kwestii morskich, która zostanie zakłócona w wyniku wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Mianowicie, znosząc wymóg państwa „sponsorującego”, wniosek umożliwi organizacjom działalność u boku Komisji wspólnie z państwami członkowskimi, które zawarły z tymi organizacjami umowy upoważniające, kontynuując certyfikacje i inspekcje statków. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Jego celem byłoby zapewnienie uznania organizacjom, wobec których Zjednoczone Królestwo występowało wcześniej w roli „sponsorującego” państwa członkowskiego w imieniu Komisji. Miałoby to zapewnić ciągłość obowiązujących ustaleń między tymi organizacjami a pozostałymi państwami członkowskimi UE-27. Obejmuje to dokonywanie przeglądów i inspekcji statków, zapewniając ciągłość bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Aby to osiągnąć, wniosek zmieniłby art. 8 ust. 1 rozporządzenia, zmieniając wymóg, zgodnie z którym jedynie „sponsorujące” państwo członkowskie uczestniczy w procesie regularnej oceny w imieniu Komisji. W praktyce oznaczałoby to, że oceny mogą być przeprowadzane przez uznane organizacje działające w imieniu Komisji. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Celem jest zapewnienie ciągłości działalności gospodarczej i konkurencyjności bander 27 państw członkowskich współpracujących z zainteresowanymi organizacjami. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Zakres rozporządzenia ograniczony jest do niwelowania „negatywnych konsekwencji” wynikających z wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Uwagi EKES-u

| 4.1. | EKES odnotowuje, że rozporządzenia dotyczące gospodarki morskiej, w szczególności żeglugi, zmieniano w sposób gwarantujący harmonię wszelkiej działalności handlowej i gospodarczej w całej UE, w tym w Zjednoczonym Królestwie. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES zgadza się z głównymi założeniami wniosku, że konieczna jest ochrona bander UE i zabezpieczenie przed brakiem pewności prawa w związku z brexitem. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES zauważa, że trzy główne obecnie zaangażowane podmioty to: EMSA (Europejska Agencja Bezpieczeństwa Morskiego), ABS (Amerykańskie Biuro Żeglugi) i Lloyds. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES zauważa, że bez tego wniosku państwa członkowskie nie byłyby w stanie kontynuować współpracy z uznanymi organizacjami na potrzeby floty pod swoją banderą. Zamiast tego musiałyby przerejestrowywać swoje statki pod banderę państwa nienależącego do UE. Takie działania miałyby poważne konsekwencje pod względem obecnych umów z organizacjami i stałej ciągłości w branży. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES uważa, że sektor żeglugi ma kluczowe znaczenie dla światowego handlu i przepływu towarów. Równie ważne jest, aby systemy regulacyjne zapewniały jak największe bezpieczeństwo wszystkim zainteresowanym. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES zwraca uwagę na fakt, że jakiekolwiek zaniechanie przyjęcia wniosku mogłoby spowodować przerwanie światowego transportu towarów i poważnie zagrozić gospodarce UE. Dlatego ważne jest, aby został on przyjęty niezwłocznie. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | EKES odnotowuje uwagę Komisji, że sprawozdanie z konsekwencji, które nie zostały obecnie zidentyfikowane, zostanie sporządzone po pewnym okresie stosowania. |
| --- | --- |

4.7.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/301 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/301

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1316/2013 w związku z wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa z Unii”

(COM(2018) 568 final – 2018/0299 (COD))

(2019/C 62/48)

| Sprawozdawca generalny: | Stefan BACK |
| --- | --- |

Sprawozdawca generalny:

Stefan BACK

| Wnioski o konsultację | Parlament Europejski, 10.9.2018
  Rada, 11.9.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 172 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Decyzja Prezydium | 18.9.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 118/1/0 |

Wnioski o konsultację

Parlament Europejski, 10.9.2018

Rada, 11.9.2018

Podstawa prawna

Art. 172 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Decyzja Prezydium

18.9.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

118/1/0

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek jako środek przygotowawczy spełniający potrzebę zapewnienia spójnej sieci TEN-T i dostosowania korytarza sieci bazowej Morze Północne – Morze Śródziemne do scenariusza, w którym Zjednoczone Królestwo nie jest częścią TEN-T. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES zaleca, by Komisja wzięła pod uwagę sytuację Irlandii po wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii i poważnie rozważyła potencjalne negatywne skutki tego wystąpienia dla gospodarki UE i Irlandii. W tym kontekście zaleca się podjęcie dodatkowych środków ostrożności przy projektowaniu dostosowań. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES jest zdania, że konieczne jest jedno lub więcej bezpośrednich połączeń między kontynentalną częścią UE a Republiką Irlandii, by zachować spójność korytarza sieci bazowej Morze Północne – Morze Śródziemne oraz zapewnić działalność transportową między Irlandią a kontynentalną częścią UE bez kontroli granicznych. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES jest zdania, że istnieje prawdopodobieństwo zmiany tras przepływu ruchu do i z Irlandii w momencie, gdy Wielka Brytania nie będzie częścią TEN-T i gdy ze względu na kontrole graniczne transport przez Zjednoczone Królestwo przypuszczalnie ulegnie spowolnieniu. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES zauważa, że zaproponowany obecnie przez Komisję układ korytarzy został zakwestionowany w trakcie procedury konsultacji poprzedzającej wniosek, co wynikało z różnych względów, w tym związanych z zasadnością wyboru portów oraz z potrzebą ponownego rozważenia przebiegu korytarza sieci bazowej „Atlantyk”. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES przypomina, że celem TEN-T jest zapewnienie spójności, efektywności i zrównoważoności transportu, a sieć bazowa jest najważniejszym strategicznym czynnikiem osiągnięcia tego celu. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES kwestionuje zatem układ zaproponowanego nowego odcinka korytarza, gdyż może on nie odpowiadać przyszłym przepływom ruchu, a zatem nie spełnić celu, jaki przyświecał tworzeniu korytarzy sieci bazowej TEN-T, jakim jest ułatwienie najważniejszych przepływów ruchu dalekobieżnego. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES zauważa również, że niektóre porty, które mogłyby wysunąć się na pierwszy plan w nowych okolicznościach, nie są portami bazowymi, a zatem nie spełniają podstawowego kryterium, by stać się częścią korytarza sieci bazowej, a przegląd rozporządzenia w sprawie wytycznych TEN-T planowany jest nie wcześniej niż w 2023 r. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES twierdzi, że prawdopodobnie nie jest jeszcze możliwe przewidzenie z całą pewnością, jak zmieniłyby się przepływy transportowe w sytuacji, w której wniosek miałby zastosowanie. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES zgadza się zatem, że zaproponowana we wniosku konfiguracja jest odpowiednim sposobem tymczasowego radzenia sobie z sytuacją do czasu pojawienia się zmian w przepływach transportowych. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Niemniej EKES ubolewa, że nie przeprowadzono żadnej analizy skutków w celu sprawdzenia stosowności proponowanej konfiguracji, np. w odniesieniu do łatwo psujących się towarów, a także w celu rozważenia najbardziej efektywnej i zrównoważonej konfiguracji trasy mającej zastąpić brytyjski most lądowy jako połączenie TEN-T do i z Irlandii. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES zaleca zatem dodanie do wniosku specjalnej klauzuli przeglądowej, zgodnie z którą Komisja powinna dokonać przeglądu przyjętego rozporządzenia w ciągu dwóch lat od rozpoczęcia jego stosowania. Przegląd ten powinien opierać się na ocenie zmian w rzeczywistych przepływach transportowych między Republiką Irlandii a kontynentalną częścią UE i służyć za podstawę odpowiednich propozycji dotyczących przebiegu odpowiednich korytarzy sieci bazowej TEN-T. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | W oczekiwaniu na taki przegląd EKES nie widzi żadnego powodu, by zmieniać treść merytoryczną wniosku, mając na uwadze, że sytuacja żadnego z istniejących portów bazowych w kanale La Manche, które są obecnie częścią korytarza sieci bazowej Morze Północne – Morze Śródziemne lub korytarza sieci bazowej „Atlantyk” nie ulegnie zmianie w wyniku tego rodzaju modyfikacji. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | EKES zastanawia się, dlaczego wniosek nie proponuje zniesienia istniejących połączeń ze Zjednoczonym Królestwem i połączeń biegnących przez terytorium Zjednoczonego Królestwa. Jeżeli prawodawstwo UE dotyczące TEN-T nie miałoby zastosowania do Zjednoczonego Królestwa, nie istniałaby podstawa prawna do realizacji tych połączeń. Wydaje się zatem rozsądne, by je usunąć. |
| --- | --- |

1.14.

2.   Wniosek

| 2.1. | W ramach środków planowanych w celu przygotowania do wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej (brexitu) Komisja Europejska przedstawiła wniosek dotyczący rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1316/2013 w związku z wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa z Unii („wniosek”). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Zjednoczone Królestwo, w związku z notyfikacją złożoną w dniu 29 marca 2017 r. o zamiarze wystąpienia z UE, ma to uczynić z dniem 30 marca 2019 r., zgodnie z art. 50 TUE. O ile w ratyfikowanej umowie o wystąpieniu nie będzie innych uzgodnień, prawo UE nie będzie już miało zastosowania do Zjednoczonego Królestwa od dnia 30 marca 2019 r., a Zjednoczone Królestwo stanie się państwem niebędącym członkiem UE, nieobjętym TEN-T i wyłączonym z korytarzy sieci bazowej TEN-T. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | W komunikacie „Przygotowania do wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej w dniu 30 marca 2019 r.” (COM(2018) 556) Komisja podkreśliła znaczenie przygotowania się na wszelkie możliwe wyniki trwających negocjacji w sprawie wystąpienia, w tym na brak porozumienia. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Wniosek ma umożliwić stawienie czoła sytuacji, w której trwające negocjacje między Zjednoczonym Królestwem a UE nie doprowadzą do ustalenia uzgodnień przejściowych w umowie o wystąpieniu. W szczególności ma on na celu zachowanie bezpośredniego połączenia z Republiką Irlandii w ramach korytarza sieci bazowej Morze Północne – Morze Śródziemne po zniesieniu połączenia przez Zjednoczone Królestwo jako części tego korytarza. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Wniosek wprowadza zmiany w przebiegu korytarza poprzez dodanie następującego połączenia: „Baile Átha Cliath/Dublin/Corcaigh/Cork – Zeebrugge/Antwerpen/Rotterdam”. Zmiana stosuje się od dnia następującego po dniu, w którym rozporządzenie (UE) nr 1316/2013 przestaje mieć zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek jako środek spełniający potrzebę zapewnienia spójnej sieci TEN-T i zachowania korytarza sieci bazowej Morze Północne – Morze Śródziemne, z uwzględnieniem sytuacji, w której trwające negocjacje w sprawie umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z UE i w sprawie przepisów przejściowych nie miałyby się zakończyć sukcesem. Omawiany wniosek jest zatem częścią przygotowań Komisji do najgorszego scenariusza, w którym Zjednoczone Królestwo opuszcza Unię Europejską bez porozumienia. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Jeżeli wniosek zostanie przyjęty, zawarte w nim przepisy wejdą w życie w dniu wyjścia Zjednoczonego Królestwa z UE, kiedy to prawo unijne przestanie obowiązywać w Zjednoczonym Królestwie, co będzie oznaczało, że Zjednoczone Królestwo nie jest już częścią sieci TEN-T. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES stwierdza, że konieczne jest jedno lub więcej bezpośrednich połączeń między kontynentalną UE a Republiką Irlandii, by zachować spójność korytarza sieci bazowej Morze Północne – Morze Śródziemne oraz zapewnić działalność transportową między Irlandią a kontynentalną częścią UE bez kontroli granicznych. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES z całą stanowczością podkreśla powagę sytuacji, która dotyczy gospodarki i dobrobytu Irlandii, zwłaszcza że zmiany będą miały zarówno przewidywalne, jak i nieprzewidywalne skutki. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | W związku z tym niezwykle istotne jest, by wszelki nowy przebieg tras wzmocnił połączenia między Irlandią a kontynentalną częścią UE. Znaczna część irlandzkiego transportu drogowego skierowanego do Europy kontynentalnej przechodzi obecnie przez Zjednoczone Królestwo. W związku z tym konieczne jest dodanie połączeń morskich między irlandzkimi portami sieci bazowej Dublin i Cork a portami należącymi do korytarza Morze Północne – Morze Śródziemne na kontynencie. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES stwierdza, że układ korytarzy zawarty we wniosku odpowiada scenariuszowi, w którym Zjednoczone Królestwo nie jest częścią TEN-T i w którym, ze względu na kontrole graniczne, transport przez Zjednoczone Królestwo prawdopodobnie ulegnie spowolnieniu, w związku z czym zmienią się trasy przepływu ruchu do i z Irlandii. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | EKES zauważa również, że układ korytarzy zaproponowany obecnie przez Komisję był kwestionowany, zarówno w szczegółach, jak i w szerszej perspektywie. W trakcie konsultacji poprzedzającej przedstawienie wniosku mapa drogowa, która została w znacznym stopniu potwierdzona we wniosku, była kwestionowana przez pewną liczbę portów położonych na południowym wybrzeżu kanału La Manche i przez stowarzyszenie portów francuskich oraz przez władze regionalne, które poruszyły kwestię włączenia portów Dunkirk, Calais, Le Havre, Roscoff i Brest do zaproponowanego połączenia w ramach korytarza Morze Północne – Morze Śródziemne oraz kwestię zmiany przebiegu korytarza sieci bazowej „Atlantyk”. Również wiele podmiotów irlandzkich zakwestionowało efektywność długiego połączenia morskiego w zastępstwie „mostu drogowego” przez Zjednoczone Królestwo, podczas gdy dostępne są krótsze drogi morskie, np. z Irlandii do portów w Bretanii. Zwracano uwagę, że krótsze drogi morskie będą bardziej odpowiednie np. w wypadku łatwo psujących się towarów. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Celem sieci TEN-T jest zapewnienie spójnego, wydajnego i zrównoważonego transportu. Sieć bazowa to najważniejszy element strategiczny na drodze do osiągnięcia tych celów. Korytarze sieci bazowej mają ułatwić najważniejsze przepływy ruchu dalekobieżnego w tej sieci (1). |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | EKES kwestionuje zatem konfigurację proponowanego nowego odcinka korytarza, gdyż może ona nie odpowiadać przyszłym przepływom ruchu, a zatem może nie spełnić celu korytarzy sieci bazowej TEN-T, jakim jest ułatwienie najważniejszych przepływów ruchu dalekobieżnego (2). |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES zauważa, że niektóre porty, które mogłyby wysunąć się na pierwszy plan w nowych okolicznościach, takie jak Brest lub Roscoff, nie są portami bazowymi, a zatem nie spełniają podstawowego kryterium, by stać się częścią korytarza sieci bazowej, oraz że przegląd rozporządzenia w sprawie wytycznych TEN-T zaplanowano dopiero na 2023 r. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | EKES twierdzi ponadto, że prawdopodobnie nie jest jeszcze możliwe przewidzenie z całą pewnością, jak zmieniłyby się przepływy transportowe w sytuacji, w której wniosek miałby zastosowanie. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | EKES zgadza się zatem, że konfiguracja wniosku jest odpowiednim sposobem tymczasowego radzenia sobie z sytuacją do czasu pojawienia się zmian w przepływach transportowych. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Niemniej EKES wyraża ubolewanie, że nie przeprowadzono żadnej analizy skutków w celu sprawdzenia stosowności proponowanej konfiguracji, np. w odniesieniu do łatwo psujących się towarów, oraz w celu rozważenia najbardziej efektywnej i zrównoważonej konfiguracji trasy mającej zastąpić brytyjski most lądowy jako połączenie TEN-T do i z Irlandii. Należy pamiętać o tym, że trudno jest przewidzieć zmiany w przepływach towarów po wyjściu Zjednoczonego Królestwa z UE bez porozumienia. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | EKES uważa, że potencjalne gospodarcze, społeczne i środowiskowe skutki proponowanych środków są tak znaczące, że uzasadniają potrzebę oceny skutków, zgodnie z Porozumieniem międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa (3). |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | EKES zaleca zatem dodanie do wniosku specjalnej klauzuli przeglądowej, zgodnie z którą Komisja powinna dokonać przeglądu przyjętego rozporządzenia w ciągu dwóch lat od rozpoczęcia jego stosowania. Przegląd ten powinien opierać się na ocenie zmian w rzeczywistych przepływach transportowych między Republiką Irlandii a kontynentalną częścią UE i służyć za podstawę odpowiednich propozycji dotyczących przebiegu odpowiednich korytarzy sieci bazowej TEN-T. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | W oczekiwaniu na taki przegląd EKES nie widzi żadnego powodu, by zmieniać treść wniosku, mając na uwadze, że sytuacja żadnego z istniejących portów bazowych w kanale La Manche nie ulegnie zmianie w wyniku tej modyfikacji. |
| --- | --- |

3.16.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES zastanawia się, dlaczego wniosek nie proponuje zniesienia połączeń ze Zjednoczonym Królestwem i połączeń biegnących przez terytorium Zjednoczonego Królestwa. Jeżeli prawodawstwo UE dotyczące TEN-T nie miałoby zastosowania do Zjednoczonego Królestwa, połączenia te nie mogłyby być realizowane zgodnie z przepisami unijnymi. Wydaje się zatem rozsądne, by je usunąć. |
| --- | --- |

4.1.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1315/2013 (Dz.U. L 348 z 20.12.2013, s. 1), art. 38.

1

(2)  Rozporządzenie (UE) nr 1315/2013, art. 43 ust. 1.

2

(3)  Dz.U. L 123 z 12.5.2016, s. 1. Zob. również komunikat Komisji (COM(2016) 615 final) w sprawie lepszego stanowienia prawa oraz komunikat Komisji (COM(2017) 651 final) w sprawie dokończenia realizacji Programu lepszego stanowienia prawa, pkt 2.3.

3

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/305 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/305

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zniesienia sezonowych zmian czasu i uchylenia dyrektywy 2000/84/WE”

[COM(2018) 639 final – 2018/0332 (COD)]

(2019/C 62/49)

| Sprawozdawczyni generalna: | Maria NIKOLOPOULOU |
| --- | --- |

Sprawozdawczyni generalna:

Maria NIKOLOPOULOU

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 13.9.2018
  Rada, 19.9.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 114 ust. 1 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Decyzja Prezydium | 18.9.2018 |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| | |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 109/1/6 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 13.9.2018

Rada, 19.9.2018

Podstawa prawna

Art. 114 ust. 1 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Decyzja Prezydium

18.9.2018

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

109/1/6

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) przyjmuje do wiadomości wniosek Komisji Europejskiej w sprawie zniesienia sezonowych zmian czasu. Komitet wskazuje na szereg ważnych ograniczeń dotyczących metody, harmonogramów i treści. Z tych powodów uważa, że należy przede wszystkim zapewnić więcej czasu na debatę i analizę. Skuteczne, zharmonizowane i zgodne wdrożenie wniosku wymaga powszechnej zgody obywateli i jednomyślnego poparcia wszystkich państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES dostrzega zainteresowanie niektórych obywateli europejskich zniesieniem obecnego mechanizmu, którym ustanowiono zharmonizowaną zmianę czasu dwa razy w roku, uwidocznione w konsultacjach publicznych przeprowadzonych niedawno za pośrednictwem internetu. Komitet uważa, że dobrze przeprowadzone konsultacje publiczne w trybie on-line są narzędziem, które może dostarczyć wskazówek na temat preferencji społeczeństwa i być uzupełnieniem ugruntowanych procesów demokratycznych. Wyraża ubolewanie, że przed pilną publikacją wniosku nie przeprowadzono wystarczających konsultacji z rządami krajowymi i zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Komitet uważa, że konsultacje publiczne przeprowadzone przez Komisję zwróciły uwagę na kwestię, która jest istotna dla niektórych obywateli Unii, głównie dlatego, że temat ten jest od kilku lat przedmiotem debaty w pewnych – choć nie we wszystkich – państwach członkowskich. Komisja jednak nie uwzględniła w wystarczającym stopniu faktu, że znaczna większość uczestników pochodziła z jednego kraju, wniosek został odrzucony w niektórych państwach członkowskich i brak wyraźnej jednomyślności co do rzeczywistych korzyści zniesienia bieżącego zharmonizowanego systemu lub tego, czy lepiej byłoby przyjąć czas zimowy, czy letni. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Komitet zwraca uwagę, że tryb pilny przyjęty przez Komisję został skrytykowany w kilku państwach członkowskich, a obywatele uważają, że Unia ma inne priorytety (kryzys gospodarczy, bezrobocie, imigracja itd.), co może prowadzić do problemów z zaakceptowaniem tej inicjatywy przez społeczeństwo. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Zgodnie z wnioskiem dotyczącym dyrektywy zasada pomocniczości oznaczałaby, że każde państwo może swobodnie utrzymać czas letni lub zimowy przez cały rok, zastępując bieżący zharmonizowany system, który powszechnie dowiódł swojej skuteczności. EKES, podobnie jak Komisja, uważa, że jednomyślność między wszystkimi państwami członkowskimi co do wyboru czasu ma zasadnicze znaczenie, jeżeli ma zostać zapewniony bieżący poziom harmonizacji. W przeciwnym razie różnica czasu między krajami znajdującymi się obecnie w tej samej strefie czasowej może skutkować fragmentacją i zakłóceniami na rynku wewnętrznym. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Komitet zauważa, że wdrożenie tej inicjatywy oznaczałoby wymóg przeprogramowania wszystkich cyfrowych systemów i urządzeń na poziomie globalnym, co niosłoby oczywiste ekonomiczne koszty dla przedsiębiorstw i rządów oraz możliwe skutki dla ludzi. Przejście na nowy system czasu będzie wymagało długiego okresu uprzednich testów ICT, aby zapewnić jego skuteczne wdrożenie. W przypadku negatywnego wyniku oceny skutków zaplanowanej na 2024 r. trudno wyobrazić sobie szybki powrót do starego systemu z uwagi na dodatkowe koszty i wpływ na wiarygodność instytucji europejskich. Po raz kolejny wskazuje to na konieczność poświęcenia więcej czasu w celu poszerzenia badań, zgromadzenia większej ilości danych, a także zwiększenia woli politycznej i akceptacji społecznej wśród obywateli przed wprowadzeniem zmiany wymagającej tak delikatnego podejścia w kontekście państw, obywateli i przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Streszczenie wniosku Komisji

| 2.1. | Prawodawstwo UE w sprawie ustaleń dotyczących czasu letniego wprowadzono po raz pierwszy w 1980 r. w celu ujednolicenia różnych stosowanych praktyk i harmonogramów dotyczących czasu letniego. W ten sposób zapewniono zharmonizowane podejście do zmiany czasu w ramach jednolitego rynku. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Od 2001 r. ustalenia UE dotyczące czasu letniego są regulowane dyrektywą 2000/84/WE, która nakłada na wszystkie państwa członkowskie obowiązek przejścia na czas letni w ostatnią niedzielę marca i powrotu do czasu standardowego („czasu zimowego”) w ostatnią niedzielę października. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Zgodnie z zasadą pomocniczości decyzję w sprawie czasu standardowego podejmuje każde państwo członkowskie indywidualnie w odniesieniu do całego swojego terytorium lub jego poszczególnych części. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | System przestawiania zegara dwa razy w roku jest coraz częściej kwestionowany w kilku państwach europejskich, na co wskazały konsultacje społeczne przeprowadzone przez Komisję między 4 lipca a 16 sierpnia 2018 r. Wpłynęło około 4,6 mln odpowiedzi na konsultacje publiczne, a 84 % ankietowanych opowiedziało się za zrezygnowaniem ze zmiany czasu dwa razy w roku, podczas gdy 16 % chciało zachować tę praktykę. Zwolennicy zniesienia zmiany czasu opowiedzieli się za utrzymaniem czasu letniego (60 %). Należy zauważyć, że znaczna większość uczestników pochodziła z jednego kraju (Niemcy, 3,1 mln), natomiast w niektórych krajach wniosek odrzucono (Grecja i Cypr) lub nie spotkał się on z poparciem większości (Malta). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | W rezolucji z dnia 8 lutego 2018 r. Parlament Europejski poparł pomysł zmiany obecnego rozwiązania i wezwał Komisję do przedstawienia wniosku ustawodawczego. Niedawno tą kwestią zajęli się ministrowie transportu na posiedzeniach Rady w czerwcu 2018 r. i grudniu 2017 r., nie osiągając wyraźnej jednomyślności. Sprawa nie była przedmiotem debaty innych właściwych ministrów i nie omawiano jej wcześniej podczas posiedzeń premierów. Z EKES-em również nie przeprowadzono wcześniej konsultacji. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Wniosek ma na celu zniesienie bieżącego mechanizmu ustanawiającego zharmonizowaną zmianę czasu co pół roku, z zachowaniem tego samego czasu przez cały rok. Zgodnie z zasadą pomocniczości każde państwo członkowskie ustali swój czas. Komisja ma nadzieję, że wszystkie kraje bez wyjątku przyjmą ten sam czas letni i zimowy, aby utrzymać obecną harmonizację i uniknąć fragmentacji rynku wewnętrznego. Wniosek wszedłby w życie w dniu 1 kwietnia 2019 r. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Komisja przyznaje, że dostępne badania dotyczące energetyki, zdrowia, bezpieczeństwa ruchu drogowego i korzyści dla rolnictwa w związku ze zmianą czasu nie zawsze są rozstrzygające. Udowodniono, że brak harmonizacji czasu może mieć wpływ na jednolity rynek, transport lotniczy, morski i drogowy oraz na osoby podróżujące w celach rekreacyjnych lub służbowych (1). |
| --- | --- |

2.7.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES uważa, że wniosek Komisji w sprawie zniesienia sezonowych zmian czasu ustanowionych w dyrektywie 2000/84/WE jest interesujący, ale wskazuje na szereg ważnych ograniczeń dotyczących metod, harmonogramów i treści. Komitet uważa, że trzeba poświęcić więcej czasu na debatę i analizę, aby wypracować prawdziwie powszechną zgodę obywateli i jednomyślne poparcie wszystkich państw członkowskich. Czynniki te warunkują skuteczne i zharmonizowane wdrożenie wniosku. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Komitet uważa, że metoda zastosowana przez Komisję – konsultacje publiczne on-line przeprowadzone w okresie od lipca do sierpnia 2018 r. – oferuje interesujące dane na temat oczekiwań części ludności europejskiej, ale nie jest jedynym dostępnym narzędziem oceny opinii publicznej. Z uwagi na liczne skutki polityczne, gospodarcze i społeczne przed przedstawieniem wniosku należało odpowiednio zaangażować zorganizowane społeczeństwo obywatelskie i więcej państw członkowskich, przeprowadzając też z nimi konsultacje. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Komitet zauważa, że wskutek konsultacji publicznych nie stwierdzono prawdziwej jednomyślności wśród wszystkich państw członkowskich (wniosek został odrzucony w Grecji i na Cyprze), a co najważniejsze, znaczna większość uczestników pochodziła tylko z jednego kraju (Niemcy). Wskazuje to na prawdziwe zainteresowanie daną kwestią w niektórych krajach, ale nie w całej UE. Dokładniej rzecz ujmując, Komitet uważa, że konsultacje publiczne w internecie nie mogą zastąpić demokratycznych procesów konsultacji na wszystkich szczeblach i na każdym etapie procesu legislacyjnego (przed przystąpieniem do niego, podczas jego trwania i po jego zakończeniu). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Komitet zwraca uwagę, że tryb pilny przyjęty przez Komisję został skrytykowany w niektórych państwach członkowskich, których obywatele uważają, że UE powinna mieć inne pilne priorytety (kryzys gospodarczy, bezrobocie, imigracja itd.), uwydatniając tym samym ewentualne problemy z zaakceptowaniem tej inicjatywy przez społeczeństwo. Co więcej, niektóre rządy krajowe nie mają jeszcze jasnego stanowiska ani w sprawie uchylenia obowiązujących przepisów, ani w kwestii tego, który czas powinny wybrać (letni czy zimowy), i nie traktują tej kwestii priorytetowo. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Jeżeli chodzi o treść, Komitet uznaje, że pomysł zainicjowania debaty na ten temat jest interesujący, ale zauważa pewne ograniczenia w bieżącym wniosku Komisji, które uzasadniają wydłużenie czasu na dyskusję, aby wypracować powszechną zgodę wszystkich obywateli i jednomyślność wśród wszystkich państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.5.1. | Prawo do ustalenia czasu podlega kompetencjom krajowym. Zgodnie z wnioskiem dotyczącym dyrektywy zasada pomocniczości oznacza, że każde państwo może swobodnie utrzymać czas letni lub zimowy przez cały rok. Istnieje ryzyko, że jeżeli nie dojdzie do jednomyślnego wyrównania czasu przez wszystkie kraje, co zapewniłoby taki sam poziom zharmonizowanego wdrożenia jak obecnie, koszty wynikające z różnic czasowych między krajami będą miały poważny wpływ na rynek wewnętrzny (fragmentacja), stwarzając więcej problemów niż korzyści. Komisja uwzględnia ten problem w swojej ocenie skutków, natomiast Komitet uważa, że przed formalnym przedstawieniem wniosku Komisji trzeba najpierw wypracować powszechniejszy konsensus. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Sama Komisja wskazuje, że inicjatywę oparto na serii badań przeprowadzonych przez różne stowarzyszenia i państwa członkowskie, które to badania nie są rozstrzygające i bywają sprzeczne. Komitet zaleca przystąpienie do pogłębionej oceny skutków, obejmującej wszystkie sektory gospodarcze i społeczne w każdym państwie członkowskim UE, aby można było przekonać się, który system jest odpowiedniejszy. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.6. | Dostosowanie techniczne systemów na poziomie globalnym wiąże się z oczywistymi kosztami ekonomicznymi dla przedsiębiorstw i rządów oraz możliwymi skutkami dla ludzi. Poza tym skuteczne wdrożenie wymaga długiego okresu uprzednich testów ICT. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Wprawdzie Komisja wprowadza mechanizm oceny skutków dyrektywy (która zostałaby przeprowadzona w 2024 r.), lecz Komitet zaznacza, że koszt zmiany czasu jest dość wysoki. Z tego powodu trudno wyobrazić sobie, by w przypadku negatywnego wyniku oceny skutków realny był szybki powrót do starego systemu, mając na uwadze na koszty ekonomiczne i wpływ na wiarygodność instytucji europejskich. |
| --- | --- |

3.7.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Badanie przeprowadzone w imieniu DG MOVE przez ICF International pt. „The application of summer time in Europe” [Stosowanie czasu letniego w Europie], 19 września 2014 r.

1

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/308 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/308

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do zasobów na rzecz spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej oraz w sprawie sprostowania tego rozporządzenia w zakresie zasobów na inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”

(COM(2018) 498 final – 2018/0265 (COD))

(2019/C 62/50)

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 5.7.2018
  Rada Unii Europejskiej, 19.7.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 177 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 214/0/2 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 5.7.2018

Rada Unii Europejskiej, 19.7.2018

Podstawa prawna

Art. 177 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

214/0/2

Uznawszy, że treść wniosku jest zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 538. sesji plenarnej w dniach 17 i 18 października 2018 r. (posiedzenie z 17 października 2018 r.) Komitet postanowił 214 głosami (2 osoby wstrzymały się od głosu) wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/309 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/309

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Zmieniony wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia ram interoperacyjności między systemami informacyjnymi UE (w obszarze granic i polityki wizowej) oraz zmieniającego decyzję Rady 2004/512/WE, rozporządzenie (WE) nr 767/2008, decyzję Rady 2008/633/WSiSW, rozporządzenie (UE) 2016/399, rozporządzenie (UE) 2017/2226, rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie w sprawie ETIAS], rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie w sprawie SIS w odniesieniu do odpraw granicznych] oraz rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie w sprawie eu-LISA]”

(COM(2018) 478 final – 2017/0351 (COD))

oraz „Zmieniony wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia ram interoperacyjności pomiędzy systemami informacyjnymi UE (współpraca policyjna i sądowa, azyl i migracja) oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie Eurodac], rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie w sprawie SIS w odniesieniu do ścigania przestępstw], rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie w sprawie ECRIS-TCN] oraz rozporządzenie (UE) 2018/XX [rozporządzenie w sprawie eu-LISA]”

(COM(2018) 480 final – 2017/0352 (COD))

(2019/C 62/51)

| Wniosek | Parlament Europejski, 10.9.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 16 ust. 2, art. 74, art. 77 ust. 2 lit. a), b), d) i e) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 196/2/5 |

Wniosek

Parlament Europejski, 10.9.2018

Podstawa prawna

Art. 16 ust. 2, art. 74, art. 77 ust. 2 lit. a), b), d) i e) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

196/2/5

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i że ponadto była ona już przedmiotem opinii SOC/573 – „Pakiet dotyczący interoperacyjności” (1) przyjętej w dniu 23 maja 2018 r., na 538. sesji plenarnej w dniach 17 i 18 października 2018 r. (posiedzenie z dnia 17 października 2018 r.), Komitet stosunkiem głosów 196 do 2 (5 osób wstrzymało się od głosu) postanowił wydać pozytywną opinię w sprawie wniosku i odwołać się do stanowiska, które zajął w ww. dokumencie.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 283 z 10.8.2018, s. 48.

1

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/310 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/310

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiej Agencji Kontroli Rybołówstwa (tekst jednolity)”

(COM(2018) 499 final – 2018/0263 (COD))

(2019/C 62/52)

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 5.7.2018
  Rada Unii Europejskiej, 17.7.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 43 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 208/0/5 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 5.7.2018

Rada Unii Europejskiej, 17.7.2018

Podstawa prawna

Art. 43 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

208/0/5

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 538. sesji plenarnej w dniach 17–18 października 2018 r. (posiedzenie z dnia 18 października 2018 r.) Komitet postanowił 208 głosami (5 osób wstrzymało się od głosu) wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/311 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/311

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie stowarzyszenia krajów i terytoriów zamorskich z Unią Europejską, w tym stosunków między Unią Europejską, z jednej strony, a Grenlandią i Królestwem Danii, z drugiej strony (»decyzja o stowarzyszeniu zamorskim«)”

(COM(2018) 461 final)

(2019/C 62/53)

| Wniosek o konsultację | Komisja, 12.7.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Stosunków Zewnętrznych |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 207/0/6 |

Wniosek o konsultację

Komisja, 12.7.2018

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Stosunków Zewnętrznych

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

207/0/6

Uznawszy, że treść wniosku jest zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 538. sesji plenarnej w dniach 17 i 18 października 2018 r. (posiedzenie z 17 października 2018 r.), Komitet postanowił 207 głosami (6 osób wstrzymało się od głosu) wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

| 15.2.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 62/312 |
| --- | --- | --- | --- |

15.2.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 62/312

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Polityka gospodarcza w strefie euro w 2018 r. (opinia dodatkowa)”

(COM(2017) 770 final)

(2019/C 62/54)

| Sprawozdawca: | Javier DOZ ORRIT |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Javier DOZ ORRIT

| Decyzja Prezydium Komitetu | 22.5.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 29 lit. a) przepisów wykonawczych do regulaminu wewnętrznego |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.10.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 17.10.2018 |
| Sesja plenarna nr | 538 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 132/1/6 |

Decyzja Prezydium Komitetu

22.5.2018

Podstawa prawna

Art. 29 lit. a) przepisów wykonawczych do regulaminu wewnętrznego

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

3.10.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

17.10.2018

Sesja plenarna nr

538

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

132/1/6

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES podziela cele opisane w zaleceniu Rady oraz niektóre zawarte w nim propozycje. Wyraża jednak sprzeciw wobec wniosku dotyczącego neutralnego kursu polityki budżetowej w strefie euro w ujęciu zbiorczym oraz sposobu sformułowania zalecenia w sprawie wynagrodzeń. W związku z tym powtarza swoje stanowisko wyrażone we wcześniejszej opinii w sprawie wniosku Komisji dotyczącego zalecenia (1). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Polityka gospodarcza strefy euro powinna zostać opracowana w kontekście reformy UGW pozwalającej na przezwyciężenie braków w strukturze i funkcjonowaniu, które charakteryzują UGW od momentu jej powstania, oraz dążącej do większej integracji i bardziej demokratycznego procesu zarządzania. EKES wyraża zaniepokojenie paraliżem procesu reform, brakiem zaangażowania wielu rządów i wrogością ze strony niektórych z nich oraz brakiem silnego przywództwa politycznego umożliwiającego przezwyciężenie obecnej sytuacji. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES jest zdania, że zalecenia Rady powinny wpisywać się w ogólną strategię polityki gospodarczej nawiązującą do Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 oraz celów zrównoważonego rozwoju, jak również do wdrażania porozumienia klimatycznego z Paryża. Strategia taka powinna przygotować europejskie społeczeństwo do należytego przejścia na ekologiczny i cyfrowy model gospodarczy. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Zdaniem EKES-u względy wewnętrzne uzasadniające umiarkowanie pozytywny kurs polityki budżetowej obejmują: zakończenie ekspansywnej polityki pieniężnej EBC; niepokojący deficyt inwestycyjny w UE, zwłaszcza w odniesieniu do inwestycji publicznych, który zaważy na przyszłości gospodarczej i społecznej Unii; wpływ tego deficytu inwestycyjnego na bardzo niskie wskaźniki wzrostu produktywności; utrzymanie nadmiernych nadwyżek salda obrotów bieżących dużych państw strefy euro. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Niektóre państwa strefy euro o największych nadwyżkach nie dokonują inwestycji: kumulują ujemne roczne wskaźniki tworzenia kapitału publicznego netto. EKES jest zdania, że większe wydatki inwestycyjne w tych państwach stanowią konieczność pod względem polityki gospodarczej zarówno dla nich samych, jak i dla całej strefy euro oraz UE. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES uważa, że odpowiednie połączenie polityki pieniężnej i fiskalnej w celu wzmocnienia wzrostu strefy euro, będące w ostatnich latach przedmiotem apelu EBC, MFW i OECD, uzasadnione jest również przewidywalnymi skutkami protekcjonizmu handlowego oraz destabilizacji wynikającej ze światowych zagrożeń geopolitycznych. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Należy dodać do tego względy społeczne i polityczne wymagające większego wysiłku fiskalnego: UE i państwa członkowskie powinny pogłębić zobowiązania na rzecz zwalczania ubóstwa i nierówności oraz na rzecz większej spójności społecznej, w szczególności poprzez zapewnienie wystarczającego finansowania dla stosowania europejskiego filaru praw socjalnych. Zdaniem EKES-u, jeżeli UE i państwa członkowskie nie podejmą takiego zobowiązania, kryzysy polityczne, których doświadczamy obecnie, zaostrzą się, a tendencje nacjonalistyczne i antyeuropejskie przybiorą na sile i staną się zagrożeniem dla istnienia UE. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Zalecenie zwiększenia wynagrodzeń, w przypadku jego rygorystycznego zastosowania, przyniosłoby skutki jedynie dla ograniczonej liczby państw. EKES uważa, że ograniczenie jednostkowych kosztów pracy nie powinno być wynikiem zmniejszenia lub zamrożenia wynagrodzeń, lecz zwiększenia produktywności wskutek większych inwestycji, większej innowacyjności i lepszego wyszkolenia pracowników. W każdym przypadku poziomy wynagrodzeń powinny zostać określone przez partnerów społecznych w drodze rokowań zbiorowych. Europejski semestr powinien zaproponować zmiany ustawodawcze prowadzące do wzmocnienia tych rokowań w państwach, w których uległy one osłabieniu w czasie kryzysu, oraz przywrócenia ich w państwach, w których nie istnieją mimo postanowień art. 28 Karty praw podstawowych UE. Trzeba także przyjąć dodatkowe środki, aby podnieść najniższe płace. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Tworzenie wysokiej jakości zatrudnienia musi stanowić jeden z priorytetów polityki gospodarczej. EKES uważa, że zmniejszenie niepewności zatrudnienia (wysoce tymczasowy charakter zatrudnienia i niskie wynagrodzenia), której doświadczają w szczególności ludzie młodzi, również powinno znaleźć się wśród priorytetowych zaleceń europejskiego semestru. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Należy wspierać tworzenie środowiska sprzyjającego inwestycjom i innowacyjności przedsiębiorstw, zwłaszcza w kontekście cyfryzacji działalności gospodarczej. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Ułatwienie finansowania przedsiębiorstw powinno stanowić kolejny priorytet polityki gospodarczej. EKES ponownie podkreśla, że unia bankowa i unia rynków kapitałowych mają istotne znaczenie dla finansowania działalności gospodarczej, oraz wyraża zaniepokojenie z powodu opóźnień i przeszkód napotykanych na drodze do rozwoju unii bankowej, w tym ilości kredytów zagrożonych w niektórych państwach członkowskich. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES uważa, że władze europejskie powinny zdecydowanie zobowiązać się do walki ze sprzeniewierzaniem środków publicznych, oszustwami podatkowymi i agresywnym planowaniem podatkowym, praniem pieniędzy, rajami podatkowymi i nieuczciwą konkurencją podatkową między państwami członkowskimi. Jest to nie tylko wymóg z perspektywy etyki politycznej i przestrzegania prawa, ale również czynnik stabilizujący finanse publiczne. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Stanowiska Rady i Komisji

| 2.1. | Inaczej niż w 2017 r. zalecenie Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (2) (z dnia 23 stycznia 2018 r.) nie różni się zbytnio od wniosku Komisji (z dnia 22 listopada 2017 r.) (3). Podzielając pogląd, iż ogólny kurs polityki budżetowej na rok 2018 r. powinien mieć zasadniczo neutralny charakter, Rada dodaje zalecenie, że należy wykorzystać poprawę sytuacji gospodarczej w celu stworzenia rezerw budżetowych. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | W odniesieniu do pozostałych zaleceń Rada i Komisja podzielają zdanie, iż państwa członkowskie powinny priorytetowo potraktować reformy służące zwiększeniu produktywności i zdolności do rozwoju, wspierające poprawę otoczenia biznesowego, zwiększenie innowacji i inwestycji oraz przyczyniające się do tworzenia wysokiej jakości zatrudnienia przy jednoczesnym zmniejszaniu nierówności. Państwa o „znacznej nadwyżce” na rachunku bieżącym powinny promować zwiększanie wynagrodzeń, a te wykazujące deficyt lub wysoki poziom zadłużenia zewnętrznego powinny ograniczyć wzrost jednostkowych kosztów pracy. Ponadto apeluje również o kontynuację wysiłków na rzecz dokończenia budowy unii bankowej. W zaleceniach dla poszczególnych krajów na rok 2018 podkreślono dobrą sytuację gospodarczą UE, która zdaniem Komisji powinna posłużyć do wzmocnienia usprawnień strukturalnych osiągniętych w ciągu ostatnich lat oraz do dokończenia korygowania zakłóceń równowagi makroekonomicznej w większości państw członkowskich. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Zalecenia dla poszczególnych krajów uwzględniają europejski filar praw socjalnych, poprawę jakości zatrudnienia i rokowań zbiorowych oraz dialog społeczny i zwiększenie wynagrodzeń. Uwzględnia się również reformę administracji publicznej, w tym działania antykorupcyjne, oraz reformę otoczenia biznesowego, a także polepszenie stosunków między tymi dwoma obszarami i poprawę finansowania przedsiębiorstw. Opowiadając się za neutralnym kursem polityki budżetowej, zaleca się zarazem reformę systemów emerytalnych i zdrowotnych w celu stawienia czoła zjawisku starzenia się społeczeństwa. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Uwagi ogólne i szczegółowe

Strategia polityki gospodarczej i reforma UGW

| 3.1. | EKES ponownie zwraca uwagę na konieczność przygotowania całościowej strategii polityki gospodarczej, która uwzględni takie kwestie, jak: międzynarodowe umowy i cele zrównoważenia środowiskowego, zmniejszenie zależności energetycznej, rewolucja cyfrowa oraz inne wyzwania globalne. Docenia inicjatywy Komisji w tych obszarach, lecz zgodnie z opinią w sprawie pakietu dotyczącego unii gospodarczej i walutowej (4) uważa, że nie istnieje obejmująca je ogólna strategia gospodarcza ani też nie ma wystarczających środków do ich sfinansowania. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES wyraża zaniepokojenie z powodu osłabienia reformy UGW ze względu na brak politycznego przywództwa, opóźnienie w przyjmowaniu rezolucji i brak zaangażowania ze strony znacznej liczby rządów państw należących do strefy euro. Zwiększa to ryzyko, że UE nie będzie przygotowana na kolejną recesję. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Polityka gospodarcza sprzyjająca zrównoważonemu wzrostowi gospodarczemu musi opierać się zarówno na wspieraniu otoczenia biznesowego korzystnego dla inwestycji i zwiększania produktywności, jak i na propagowaniu spójności społecznej, w szczególności za pomocą środków przyczyniających się do wyeliminowania ubóstwa i ograniczenia nierówności społecznych. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES wzywa Komisję do zapewnienia stosowania europejskiego filaru praw socjalnych i postępowania według zaleceń zawartych w swej opinii w sprawie finansowania europejskiego filaru praw socjalnych (5), a także wyraża ubolewanie, że zalecenia Rady i wniosek Komisji dotyczący WRF na lata 2021–2027 nie zawierają żadnych szczegółowych ustaleń dotyczących tej kwestii. Należy zarazem mieć na uwadze zalecenia grupy wysokiego szczebla ds. inwestycji na rzecz pomocy i opieki społecznej (6). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES jest zdania, że roczne zalecenia dotyczące kursu polityki budżetowej strefy euro powinny wpisywać się w ogólną strategię polityki gospodarczej nawiązującą do Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 oraz celów zrównoważonego rozwoju, jak również do wdrażania porozumienia klimatycznego z Paryża. Polityka gospodarcza powinna wspierać budowę europejskiego zrównoważonego modelu gospodarczego prowadzącego do zmniejszenia zależności energetycznej poprzez wykorzystanie czystych i odnawialnych źródeł energii i uwzględniającego zarazem skutki rewolucji cyfrowej, z zapewnieniem pracownikom uczciwych możliwości przechodzenia do innych sektorów. |
| --- | --- |

3.5.

Zalecenie Rady: względy uzasadniające umiarkowanie pozytywny kurs polityki budżetowej

| 3.6. | EKES podtrzymuje wnioski zawarte w swej opinii w sprawie zalecenia dotyczącego zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (7), w której wyraził poparcie dla celów zawartych w zaleceniu Komisji oraz większości poczynionych w nim propozycji, ale nie dla zasadniczo neutralnego kursu polityki budżetowej zalecanej dla strefy euro. Ponownie apeluje o wyznaczenie pozytywnego kursu polityki budżetowej w ujęciu zbiorczym w strefie euro, głównie w oparciu o ekspansję budżetową państw odnotowujących nadwyżki w bilansie płatniczym i posiadających poziomy zadłużenia zrównoważone w perspektywie długofalowej. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | EKES jest zdania, że taki kurs polityki przyczyniłby się do pokonania trudności wynikających z negatywnej spuścizny wydłużonych i nadmiernych działań konsolidacyjnych podjętych w niektórych państwach członkowskich. Państwa członkowskie odnotowujące nadwyżki na rachunku bieżącym powinny przyjąć środki sprzyjające inwestycjom i zrównoważonym wydatkom społecznym, wspierające popyt wewnętrzny i potencjał wzrostu, a tym samym umożliwiające przywrócenie równowagi. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | EKES zdaje sobie sprawę, że możliwości rozsądnej polityki budżetowej na poziomie UE są niepełne ze względu na ograniczony charakter unii gospodarczej, która w porównaniu z pełną unią walutową polega głównie na koordynowaniu polityki gospodarczej wchodzących w jej skład krajów. W szczególności zwraca uwagę na fakt, że Komisja i Rada nie poświęcały dotychczas zbyt wiele uwagi asymetrycznemu charakterowi procesu europejskiego semestru skupionego wyłącznie na zagwarantowaniu podejmowania środków korygujących w państwach członkowskich odnotowujących salda wykazujące deficyt. Komisja i Rada powinny zaproponować środki, które uniemożliwiłyby zarówno nadmierne deficyty, jak i nadwyżki. |
| --- | --- |

3.8.

Luka inwestycyjna w strefie euro

| 3.9. | Inną przesłanką skłaniającą do zakwestionowania neutralnego kursu polityki budżetowej jest luka inwestycyjna w strefie euro. Nie udało się przywrócić poziomów odnotowywanych w okresie poprzedzającym kryzys. Poziom inwestycji publicznych spadł od niemal stałej wartości wynoszącej 3,2 % PKB (w latach 1997–2007 oraz między rokiem 2009 a 2013) do 2,6 % PKB w latach 2017 i 2018 (8). Luka ta jest jednym z najbardziej negatywnych czynników mających wpływ na sytuację gospodarczą i stanowi poważne obciążenie dla gospodarki i społeczeństw europejskich na przyszłość. W związku z tym EKES ponawia swój apel (9) o stosowanie tzw. „złotej reguły budżetowej”, zgodnie z którą wydatki na cele inwestycyjne nie są wliczane na poczet osiągnięcia wartości docelowych deficytu w ramach paktu stabilności i wzrostu; uwzględnia się zrównoważoność finansów w długiej perspektywie. EKES zwraca uwagę, że wydatki na inwestycje produkcyjne mogą również przyczyniać się do tej zrównoważoności. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Należy podkreślić, że ta luka inwestycyjna istnieje również w państwach członkowskich, które powinny przyczyniać się do kształtowania bardziej aktywnej europejskiej polityki fiskalnej. Znaczącym przykładem mogą być inwestycje publiczne w Niemczech. Poziom niemieckich inwestycji publicznych w stosunku do PKB w latach 2013–2017 wyniósł 2,1 % (10), co stanowiło jeden z najniższych wyników w strefie euro. Wskaźnik tworzenia kapitału publicznego netto (uwzględniający utratę wartości zasobów kapitałowych) w tym samym okresie odnotował wartość ujemną (-0,08 %), podobnie jak w latach 2003–2007 (-0,11 %), a także zaledwie +0,06 % w latach 2008–2012. Tymczasem wskaźnik tworzenia kapitału prywatnego netto, który w latach 90. ubiegłego wieku plasował się na poziomie 6–8 % PKB, w latach 2008–2017 zmalał z 3,2 do 2,2 % PKB. Jednocześnie Niemcy finansowały inwestycje w innych krajach. Przewiduje się, że ich nadwyżka w bilansie płatniczym wynosząca w 2017 r. 8,0 % PKB w latach 2018 i 2019 osiągnie poziom odpowiednio 7,9 % i 7,6 %. Zalecenia Rady i Komisji powinny stanowić ważny sygnał i pomóc zaradzić niskiemu poziomowi inwestycji krajowych w Niemczech. Większe zaufanie do zrównoważoności polityki gospodarczej powinno sprzyjać inwestycjom publicznym i prywatnym również w innych krajach, w których występują nadwyżki na rachunku obrotów bieżących (11). |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | EKES wzywa Komisję i Radę, aby – uwzględniając art. 3 Traktatu o UE – uznały za priorytetowy cel kursu polityki gospodarczej w strefie euro zwiększenie wskaźników inwestycji do poziomów sprzed kryzysu. Wzrost ten powinien być ukierunkowany na model zrównoważonego rozwoju w potrójnym wymiarze: gospodarczym, społecznym i środowiskowym. |
| --- | --- |

3.11.

Wzrost gospodarczy a czynniki ryzyka

| 3.12. | Według letnich prognoz gospodarczych Komisji (12) perspektywy wzrostu wskazują na jego ciągły charakter, choć odnotowujący pewne spowolnienie: 2,4 % (2017 r.), 2,1 % (2018 r.) i 2,0 % (2019 r.) w strefie euro oraz 2,6 % (2017 r.), 2,3 % (2018 r.) i 2,1 % (2019 r.) w EU-27. Dla pozostałej części świata, bez uwzględnienia UE, wzrost byłby na poziomie 3,9 % (2017 r.), 4,2 % (2018 r.) i 4,1 % (2019 r.). Uelastycznienie stosowania paktu stabilności i wzrostu wprowadzone przez Komisję w styczniu 2015 r. (13) za pomocą „klauzuli inwestycyjnej” i „klauzuli reform strukturalnych” niewątpliwie przyczyniło się do osiągnięcia tych pozytywnych skutków. Wskazuje na to niedawno przeprowadzona ocena wyników zawarta w komunikacie Komisji dotyczącym przeglądu elastyczności w ramach paktu stabilności i wzrostu (14). |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Stosowanie ekspansywnej polityki pieniężnej dobiega końca. Luzowanie ilościowe (quantitative easing) zakończy się w grudniu, gdy EBC zaprzestanie skupywać aktywa. Od lata 2019 r. – po dokonaniu oceny średniookresowych prognoz inflacyjnych – referencyjne stopy procentowe mogą zacząć rosnąć. Od wielu lat prezes EBC Mario Draghi apeluje, by polityka fiskalna – wraz z odpowiednimi reformami strukturalnymi – szła w parze z polityką pieniężną w celu przyspieszenia ożywienia gospodarczego i osiągnięcia celów w zakresie inflacji. Podobne apele płyną z MFW, OECD i wielu forów akademickich. Jeśli chodzi o politykę budżetową, wniosek nie został zaakceptowany przez europejskich decydentów politycznych. W obecnej dobie, gdy polityka pieniężna jest w odwrocie, bardziej aktywna polityka budżetowa strefy euro jest jeszcze bardziej potrzebna. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Istnieją inne czynniki o charakterze gospodarczym i społecznym, wewnętrzne zaburzenia równowagi politycznej, a także czynniki ryzyka gospodarczego i sytuacje niepewności geopolitycznej na świecie, które również powinny doprowadzić do wykorzystania polityki fiskalnej do wzmocnienia wzrostu i zaradzenia skutkom kryzysu, wciąż dotkliwym w wielu państwach Europy. Propozycja EKES-u przyczynia się do lepszego zagwarantowania stabilności finansowej w perspektywie średnioterminowej i ograniczenia braku równowagi w zakresie nadmiernych nadwyżek. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Przezwyciężenie i zwalczanie destabilizacji politycznej, odśrodkowych sił rosnących w UE od czasów kryzysu i kwestionujących jej istnienie, wymaga solidnych projektów reformy UGW i UE, zakładających ściślejszą integrację popartą większą demokracją i silniejszym wymiarem społecznym; wymaga również wzmocnienia wzrostu za pośrednictwem polityki budżetowej i fiskalnej z zastosowaniem modelu sprzyjającego ograniczeniu nierówności w dystrybucji dochodów. Jest to możliwe bez podważania przyszłej stabilności finansów publicznych. Należałoby również wdrożyć strategię na rzecz ukończenia UGW poprzez włączenie do niej wszystkich państw członkowskich UE niewyłączonych na mocy przepisów konstytucyjnych. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Mając na uwadze ogniska destabilizacji geopolitycznej na szczeblu światowym, w tym te występujące w sąsiedztwie UE, a także pogorszenie stosunków transatlantyckich w obszarze handlu, ochrony środowiska oraz polityki zagranicznej, bezpieczeństwa i obrony ze względu na decyzje obecnej administracji amerykańskiej, EKES podkreśla znaczenie silnej gospodarki UE umożliwiającej Unii przywództwo polityczne na świecie. Wojna handlowa na wielu frontach oraz towarzyszący jej wzrost nacjonalizmu gospodarczego i politycznego doprowadziłyby do wysoce ryzykownej sytuacji gospodarczej i geopolitycznej. UE musi dążyć do uniknięcia tych zjawisk, a w razie potrzeby być w gotowości do stawienia im czoła. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Pomimo wzrostu cen ropy naftowej i surowców prognozowana inflacja w strefie euro plasuje się na stabilnym poziomie ok. 1,7 % w latach 2017–2019 (prognoza letnia) z inflacją bazową wynoszącą 1,1 %, co stanowi wynik daleki od celu inflacyjnego. Zdaniem EKES-u są to nowe przesłanki ostrzegające przed odwrotem od ekspansywnej polityki pieniężnej przy jednoczesnym obraniu neutralnego kursu polityki budżetowej, nie wspominając o kursie negatywnym postulowanym przez Europejską Radę Budżetową na rok 2019 (15). |
| --- | --- |

3.17.

Wynagrodzenia, zatrudnienie i rokowania zbiorowe

| 3.18. | W 2017 r. w dziewiętnastu państwach strefy euro średni rzeczywisty wzrost wynagrodzeń wyniósł zaledwie 0,2 % w stosunku do roku poprzedniego. W siedmiu z nich wynik ten był ujemny. Prognozowany wzrost wynosi 0,9 % i 0,3 % odpowiednio w latach 2018 i 2019 (16). W ciągu tych trzech rozpatrywanych lat przewiduje się spadek jednostkowych kosztów pracy w strefie euro: 0,3 %, 0,1 % i 0,6 %. Natomiast rzeczywista produktywność w przeliczeniu na jednego pracownika, której poziom wzrósł o 0,8 % w 2017 r., nadal będzie wzrastała o kolejne 1 % zarówno w roku 2018, jak i 2019 (17). |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Bezrobocie w strefie euro w 2017 r. wyniosło 9,1 %, co wciąż stanowi wartość wyższą niż odnotowywana w okresie poprzedzającym kryzys, kiedy było to 8,4 % (2004–2008). Różnice między poszczególnymi państwami członkowskimi są ogromne – w 2017 r. stopa bezrobocia wahała się od 3,8 % w Niemczech do 21,5 % w Grecji. Stopa bezrobocia wśród ludzi młodych wciąż plasuje się na bardzo wysokim poziomie wynoszącym powyżej 15 %, wykazując znaczne rozbieżności i wartości skrajne w Grecji (43,2 %), Hiszpanii (35,0 %) i Włoszech (32,5 %). Wciąż wzrasta wskaźnik zatrudnienia tymczasowego: w 2017 r. wynosił średnio 12,2 %, choć w 2012 r. plasował się na poziomie 11,5 %. Wzrasta również zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy: 19,4 % w 2017 r. w porównaniu z 17,5 % w 2007 r. (18). |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Pomimo ożywienia gospodarczego w wielu państwach istnieje przepaść między wcześniejszymi formami zatrudnienia a nowymi, bardziej niepewnymi i gorzej opłacanymi miejscami pracy. Przepaść ta ma również charakter pokoleniowy i w największym stopniu dotyka ludzi młodych. Istnieje również znaczny odsetek pracowników wykonujących pracę w ramach gospodarki cyfrowej, gdzie ich praca jest zależna od platform internetowych. W zaleceniach Rady i europejskiego semestru wyrażono troskę o poprawę jakości zatrudnienia. EKES apeluje o opracowanie konkretnych planów i środków zapewniających priorytetowe potraktowanie tego celu. Podczas przyjmowania niezbędnych środków zasadnicze znaczenie ma uczestnictwo partnerów społecznych za pośrednictwem dialogu społecznego i rokowań zbiorowych. Równie ważne jest przyjęcie środków pozwalających na wydatne podniesienie najniższych wynagrodzeń. Trzeba także promować zaangażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego w poprawę warunków socjalnych i warunków życia pracowników. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | W przypadku rygorystycznego zastosowania zalecenia Rady w sprawie wzrostu wynagrodzeń wywarłoby ono wpływ wyłącznie na ograniczoną liczbę państw i mogłoby doprowadzić do pogłębienia różnic między nimi i zwiększenia nierówności. EKES uważa, że zwiększenie produktywności wskutek większych inwestycji, większej innowacyjności i lepszego wyszkolenia pracowników powinno przyczynić się do poprawy konkurencyjności słabiej rozwiniętych gospodarek europejskich a nie do wewnętrznej dewaluacji, która ma ponadto niepożądane konsekwencje społeczne. Wzrost wynagrodzeń sprzyja również wzrostowi popytu wewnętrznego i wspiera równowagę budżetową poprzez wzrost wpływów podatkowych. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | W każdym przypadku poziomy wynagrodzeń powinny zostać określone przez partnerów społecznych w drodze rokowań zbiorowych. W niektórych państwach członkowskich przyczynić mogą się do tego również przepisy prawne, przynajmniej w odniesieniu do płacy minimalnej. Europejski semestr powinien zachęcać państwa członkowskie do przyjmowania środków na rzecz wzmocnienia zarówno rokowań zbiorowych opartych na niezależności partnerów społecznych, jak i dialogu społecznego, zwłaszcza w państwach, w których aspekty te uległy osłabieniu na skutek polityki zarządzania kryzysowego bądź w których prawo to obecnie nie istnieje mimo postanowień art. 28 Karty praw podstawowych UE. |
| --- | --- |

3.22.

Produktywność, otoczenie biznesowe i finansowanie inwestycji publicznych

| 3.23. | EKES wyraża zaniepokojenie z powodu obniżania się wskaźnika wzrostu produktywności UE w ciągu ostatnich dziesięcioleci. Według niedawnych badań OECD (19) średni wskaźnik wzrostu wydajności w przeliczeniu na godzinę pracy w UE wynosił 0,6 % w latach 2007–2016 (odnotowując ciągłą tendencję spadkową z poziomu 2,2 % osiągniętego w latach 1990–2000), plasując się poniżej średnich wskaźników OECD wynoszących 0,8 % i pozostając daleko w tyle za państwami nienależącymi do OECD, w których wskaźnik ten wyniósł 5,0 % w tym samym okresie. W prezentacji badania (20) sekretarz generalny OECD Ángel Gurría stwierdził, że wzrost produktywności wymaga nie tylko odpowiednich uregulowań i zarządzania, ale także większych inwestycji kapitałowych w badania, rozwój i innowacje oraz w kształcenie i szkolenie zawodowe. EKES w pełni podziela tę opinię. |
| --- | --- |

3.23.

| 3.24. | W tym samym badaniu OECD podkreśla, że budżet UE jest niewielki, a od 1993 r. jego waga w stosunku do europejskiego DNB nieustannie maleje (21). EKES wyraża głębokie zaniepokojenie, uznając, że tendencja ta utrzymywałaby się w przypadku zatwierdzenia WRF na okres po 2020 r. na warunkach zaproponowanych przez Komisję, co utrudniłoby działania na rzecz osiągnięcia wzrostu konwergencji gospodarczej i społecznej między państwami członkowskimi. Jak wskazano w opinii w sprawie dokumentu otwierającego debatę w sprawie pogłębienia unii gospodarczej i walutowej (22), fakt, że nie osiągnięto jeszcze porozumienia w sprawie ukończenia UGW w oparciu o wytyczne zawarte w dokumentach otwierających debatę w sprawie przyszłości Europy negatywnie wpływa na tę sytuację. |
| --- | --- |

3.24.

| 3.25. | EKES zgadza się z zaleceniem Rady w sprawie wzrostu produktywności oraz znaczenia inwestycji w badania, rozwój i innowacje jako środka umożliwiającego osiągnięcie tego celu, jak również z zaleceniami dla poszczególnych krajów wskazującymi na konieczność poprawy administracji publicznej i otoczenia biznesowego. |
| --- | --- |

3.25.

| 3.26. | Wsparcie wzrostu wymaga stworzenia warunków sprzyjających inwestycjom przedsiębiorstw. EKES ponownie podkreśla znaczenie szybkiego ustanowienia unii rynków kapitałowych i ukończenia procesu tworzenia unii bankowej. Wyraża zaniepokojenie z powodu opóźnień w tworzeniu unii bankowej, braku wspólnego mechanizmu ochronnego na potrzeby jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w ramach Europejskiego Mechanizmu Stabilności, a także przeszkód napotykanych na drodze do stworzenia europejskiego systemu gwarantowania depozytów, wykraczających poza uzasadnione obawy, jakie może budzić wolumen kredytów zagrożonych w niektórych państwach (23). |
| --- | --- |

3.26.

Walka z przestępczością podatkową i dążenie do sprawiedliwości podatkowej

| 3.27. | Zagwarantowanie stabilności finansów publicznych i prowadzenie silnej polityki społecznej i inwestycyjnej jest zadaniem niezwykle trudnym w warunkach utrzymujących się bieżących poziomów oszustw podatkowych i przypadków uchylania się od opodatkowania, prania pieniędzy w rajach podatkowych i nieuczciwej konkurencji podatkowej między państwami UE. W ważnym artykule (24) opublikowanym w czasopiśmie „Finance & Development” wydawanym przez MFW wskazano, że niemal 40 % bezpośrednich inwestycji zagranicznych na świecie – o wartości około 12 bln dolarów – stanowi przykrywki, jako że inwestycje te są przekierowywane przez podmioty nieposiadające jakiejkolwiek istoty gospodarczej. Korzystanie z pośredników czy podmiotów transparentnych podatkowo samo z siebie nie zakłada unikania opodatkowania, ale z pewnością oznacza więcej możliwości unikania opodatkowania, a nawet uchylania się od opodatkowania. W artykule wskazano również, że 9,8 % światowego bogactwa znajduje się w rajach podatkowych. |
| --- | --- |

3.27.

| 3.28. | EKES ponownie podkreśla potrzebę pilnego zastosowania dodatkowych skutecznych środków na rzecz przeciwdziałania sprzeniewierzeniu środków publicznych, uchylaniu się od opodatkowania, praniu pieniędzy, rajom podatkowym i nieuczciwej konkurencji podatkowej, poczynając od zastosowania 5. dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (25) oraz opracowania spójnej, wiarygodnej i jednolitej światowej listy prawdziwych rajów podatkowych, do których mają zastosowanie odpowiednie sankcje. |
| --- | --- |

3.28.

| 3.29. | Należy również podjąć skuteczne działania na rzecz zwalczania agresywnego planowania podatkowego prowadzonego przez przedsiębiorstwa wielonarodowe, zwłaszcza w obszarze gospodarki cyfrowej. Ta zasadnicza walka musi łączyć wdrażanie środków stosowanych w skali światowej z możliwością stosowania również innych środków na terenie UE. Jednocześnie należy stopniowo dążyć do odpowiedniej harmonizacji podatkowej w strefie euro oraz w UE. |
| --- | --- |

3.29.

Bruksela, dnia 17 października 2018 r.

Luca JAHIER

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Zob. opinia EKES-u „Zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro” (Dz.U. C 197 z 8.6.2018, s. 33).

1

(2)  Zalecenie Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro.

2

(3)  Zob. COM(2017) 770 final.

3

(4)  Dz.U. C 262 z 25.7.2018, s. 28.

4

(5)  Dz.U. C 262 z 25.7.2018, s. 1.

5

(6)  Investing in Social Care & Support.
  A European Imperative, listopad 2017 r.

6

Investing in Social Care & Support.

A European Imperative

(7)  Dz.U. C 197 z 8.6.2018, s. 33.

7

(8)  Europejska prognoza gospodarcza, wiosna 2018 r. Załącznik statystyczny, s. 165.

8

(9)  Wystosowany w opinii „Zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro” (Dz.U. C 197 z 8.6.2018, s. 33) i we wcześniejszych opiniach.

9

(10)  Te dane, jak również wszystkie kolejno wskazane dane dotyczące inwestycji, pochodzą z publikacji Alexandra Rotha i Gutrama Wolffa Understanding (the lack of) German public investment, Fundacja Bruegel, Blog Spot, 6 czerwca 2018 r.

10

Understanding (the lack of) German public investment

(11)  Jest tak w Niderlandach, Irlandii, Malcie i Słowenii, a poza strefą euro – Danii.

11

(12)  Europejska prognoza gospodarcza, lato 2018 r.

12

(13)  Zob. komunikat Komisji „Optymalne wykorzystanie elastyczności przewidzianej w obowiązujących postanowieniach paktu stabilności i wzrostu”, COM(2015) 12 final.

13

(14)  Zob. COM(2018) 335 final.

14

(15)  Europejska Rada Budżetowa, Assessment of the fiscal stance appropriate for the euro area in 2019, 18 czerwca 2018 r.

15

Assessment of the fiscal stance appropriate for the euro area in 2019

(16)  Europejska prognoza gospodarcza, wiosna 2018 r. Załącznik statystyczny, s. 172.

16

(17)  Tamże, s. 172–174, i Eurostat.

17

(18)  Tamże, s. 171., i Eurostat.

18

(19)  2018 OECD Economic Surveys of the Euro Area and the EU. Prezentacja podsumowująca z 19 czerwca 2018 r., s. 21.

19

(20)  Bruksela, 19 czerwca 2018 r., Fundacja Bruegel.

20

(21)  Tamże, OECD, s. 25–30.

21

(22)  Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 124.

22

(23)  Stanowisko EKES-u w tej sprawie zawarte jest w opinii w sprawie pakietu dotyczącego kredytów zagrożonych (Dz.U. C 367 z 10.10.2018, s. 43).

23

(24)  J. Damgaard, T. Elkjaer, N. Jahannesen, Piercing The Veil: Some $12 trillion worldwide is just phantom corporate investment, Finance&Development, 10 czerwca 2018 r.

24

Piercing The Veil: Some $12 trillion worldwide is just phantom corporate investment

(25)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/843 (Dz.U. L 156 z 19.6.2018, s. 43).

25

---