# Publicatieblad C 130/2019

| | ISSN 1977-0995 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 130 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 62e jaargang8 april 2019 |

ISSN 1977-0995

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 130

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

62e jaargang8 april 2019

---

| Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- |
| | IV   Informatie |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Europese Commissie |
| 2019/C 130/01 | Wisselkoersen van de euro | 1 |
| 2019/C 130/02 | Advies van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities uitgebracht op zijn bijeenkomst van 28 november 2016 betreffende een ontwerpbesluit in Zaak AT.39914 (1) — Rentederivaten in euro — Rapporteur: Portugal | 2 |
| 2019/C 130/03 | Advies van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities uitgebracht op zijn bijeenkomst van 5 december 2016 betreffende een ontwerp-besluit in zaak AT.39914(2) — Rentederivaten in euro — Rapporteur: Portugal | 3 |
| 2019/C 130/04 | Eindverslag van de Raadadviseur-auditeur — AT.39914 — Rentederivaten in euro | 4 |
| 2019/C 130/05 | Samenvatting van het besluit van de Commissie van 7 december 2016 inzake een procedure op grond van artikel 101 VWEU en artikel 53 van de EER-overeenkomst (Zaak AT.39914 — Rentederivaten in euro) (Kennisgeving geschied onder nummer C(2016) 8530) | 11 |
| 2019/C 130/06 | Nieuwe nationale zijde van voor circulatie bestemde euromuntstukken | 16 |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN |
| 2019/C 130/07 | Lijst van tussen lidstaten en derde landen gesloten bilaterale visumvrijstellingsovereenkomsten op grond waarvan de verblijfsduur kan worden verlengd, als bedoeld in artikel 20, lid 2, onder b), van de Overeenkomst ter uitvoering van het akkoord van Schengen | 17 |

Inhoud

Bladzijde

IV   Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

2019/C 130/01

Wisselkoersen van de euro

1

2019/C 130/02

Advies van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities uitgebracht op zijn bijeenkomst van 28 november 2016 betreffende een ontwerpbesluit in Zaak AT.39914 (1) — Rentederivaten in euro — Rapporteur: Portugal

2

2019/C 130/03

Advies van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities uitgebracht op zijn bijeenkomst van 5 december 2016 betreffende een ontwerp-besluit in zaak AT.39914(2) — Rentederivaten in euro — Rapporteur: Portugal

3

2019/C 130/04

Eindverslag van de Raadadviseur-auditeur — AT.39914 — Rentederivaten in euro

4

2019/C 130/05

Samenvatting van het besluit van de Commissie van 7 december 2016 inzake een procedure op grond van artikel 101 VWEU en artikel 53 van de EER-overeenkomst (Zaak AT.39914 — Rentederivaten in euro) (Kennisgeving geschied onder nummer C(2016) 8530)

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2016) 8530)

11

2019/C 130/06

Nieuwe nationale zijde van voor circulatie bestemde euromuntstukken

16

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

2019/C 130/07

Lijst van tussen lidstaten en derde landen gesloten bilaterale visumvrijstellingsovereenkomsten op grond waarvan de verblijfsduur kan worden verlengd, als bedoeld in artikel 20, lid 2, onder b), van de Overeenkomst ter uitvoering van het akkoord van Schengen

17

---

| | V   Bekendmakingen |
| --- | --- |
| | PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID |
| | Europese Commissie |
| 2019/C 130/08 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.9346 — Investcorp/Aberdeen/JV) — Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak (
  1
  ) | 53 |
| 2019/C 130/09 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.9340 — Alliance Automotive Group/PartsPoint Group) — Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak (
  1
  ) | 55 |
| 2019/C 130/10 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.9344 — Swiss Life/Montagu/Pondus) — Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak (
  1
  ) | 56 |

V   Bekendmakingen

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Europese Commissie

2019/C 130/08

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.9346 — Investcorp/Aberdeen/JV) — Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak (
  1
  )

1

53

2019/C 130/09

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.9340 — Alliance Automotive Group/PartsPoint Group) — Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak (
  1
  )

1

55

2019/C 130/10

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.9344 — Swiss Life/Montagu/Pondus) — Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak (
  1
  )

1

56

---

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Voor de EER relevante tekst. |

---

(1)   Voor de EER relevante tekst.

1

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

IV Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

| 8.4.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 130/1 |
| --- | --- | --- | --- |

8.4.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 130/1

---

Wisselkoersen van de euro (1)

5 april 2019

(2019/C 130/01)

1 euro =

| | Munteenheid | Koers |
| --- | --- | --- |
| USD | US-dollar | 1,1233 |
| JPY | Japanse yen | 125,44 |
| DKK | Deense kroon | 7,4646 |
| GBP | Pond sterling | 0,85938 |
| SEK | Zweedse kroon | 10,4260 |
| CHF | Zwitserse frank | 1,1235 |
| ISK | IJslandse kroon | 133,40 |
| NOK | Noorse kroon | 9,6610 |
| BGN | Bulgaarse lev | 1,9558 |
| CZK | Tsjechische koruna | 25,613 |
| HUF | Hongaarse forint | 320,75 |
| PLN | Poolse zloty | 4,2897 |
| RON | Roemeense leu | 4,7513 |
| TRY | Turkse lira | 6,2855 |
| AUD | Australische dollar | 1,5787 |
| CAD | Canadese dollar | 1,5030 |
| HKD | Hongkongse dollar | 8,8173 |
| NZD | Nieuw-Zeelandse dollar | 1,6662 |
| SGD | Singaporese dollar | 1,5215 |
| KRW | Zuid-Koreaanse won | 1 277,64 |
| ZAR | Zuid-Afrikaanse rand | 15,8078 |
| CNY | Chinese yuan renminbi | 7,5457 |
| HRK | Kroatische kuna | 7,4235 |
| IDR | Indonesische roepia | 15 900,87 |
| MYR | Maleisische ringgit | 4,5985 |
| PHP | Filipijnse peso | 58,537 |
| RUB | Russische roebel | 73,3270 |
| THB | Thaise baht | 35,833 |
| BRL | Braziliaanse real | 4,3266 |
| MXN | Mexicaanse peso | 21,4975 |
| INR | Indiase roepie | 77,7870 |

Munteenheid

Koers

USD

US-dollar

1,1233

JPY

Japanse yen

125,44

DKK

Deense kroon

7,4646

GBP

Pond sterling

0,85938

SEK

Zweedse kroon

10,4260

CHF

Zwitserse frank

1,1235

ISK

IJslandse kroon

133,40

NOK

Noorse kroon

9,6610

BGN

Bulgaarse lev

1,9558

CZK

Tsjechische koruna

25,613

HUF

Hongaarse forint

320,75

PLN

Poolse zloty

4,2897

RON

Roemeense leu

4,7513

TRY

Turkse lira

6,2855

AUD

Australische dollar

1,5787

CAD

Canadese dollar

1,5030

HKD

Hongkongse dollar

8,8173

NZD

Nieuw-Zeelandse dollar

1,6662

SGD

Singaporese dollar

1,5215

KRW

Zuid-Koreaanse won

1 277,64

ZAR

Zuid-Afrikaanse rand

15,8078

CNY

Chinese yuan renminbi

7,5457

HRK

Kroatische kuna

7,4235

IDR

Indonesische roepia

15 900,87

MYR

Maleisische ringgit

4,5985

PHP

Filipijnse peso

58,537

RUB

Russische roebel

73,3270

THB

Thaise baht

35,833

BRL

Braziliaanse real

4,3266

MXN

Mexicaanse peso

21,4975

INR

Indiase roepie

77,7870

---

(1)  Bron: door de Europese Centrale Bank gepubliceerde referentiekoers.

---

| 8.4.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 130/2 |
| --- | --- | --- | --- |

8.4.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 130/2

---

Advies van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities uitgebracht op zijn bijeenkomst van 28 november 2016 betreffende een ontwerpbesluit in Zaak AT.39914 (1) — Rentederivaten in euro

Rapporteur: Portugal

(2019/C 130/02)

1.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de concurrentieverstorende gedragingen waarop het ontwerpbesluit ziet, een overeenkomst en/of onderling afgestemde feitelijke gedragingen vormt tussen ondernemingen in de zin van artikel 101 VWEU en in artikel 53 van de EER-overeenkomst.

2.

Het Adviescomité is het eens met de beoordeling die de Commissie in het ontwerpbesluit heeft gemaakt van de door de overeenkomst en/of onderling afgestemde feitelijke gedragingen getroffen productmarkt en geografische markt.

3.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de ondernemingen waarop het ontwerpbesluit ziet, hebben deelgenomen aan één enkele en voortdurende inbreuk op artikel 101 VWEU en artikel 53 van de EER-overeenkomst.

4.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de overeenkomst en/of onderling afgestemde feitelijke gedragingen ertoe strekten de mededinging te beperken in de zin van artikel 101 VWEU en artikel 53 van de EER-overeenkomst.

5.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de overeenkomst en/of onderling afgestemde feitelijke gedragingen de handel tussen de EU-lidstaten/overeenkomstsluitende partijen bij de EER-overeenkomst merkbaar ongunstig konden beïnvloeden.

6.

Het Adviescomité is het eens met de beoordeling van de Commissie wat betreft de duur van de inbreuk.

7.

Het Adviescomité is het eens met het ontwerpbesluit van de Commissie wat betreft de adressaten ervan.

8.

Het Adviescomité beveelt de bekendmaking van zijn advies aan in het Publicatieblad van de Europese Unie.

---

| 8.4.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 130/3 |
| --- | --- | --- | --- |

8.4.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 130/3

---

Advies van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities uitgebracht op zijn bijeenkomst van 5 december 2016 betreffende een ontwerp-besluit in zaak AT.39914(2) Rentederivaten in euro

Rapporteur: Portugal

(2019/C 130/03)

1.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat een geldboete dient te worden opgelegd aan de adressaten van het ontwerp-besluit.

2.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens over de toepassing van de richtsnoeren van 2006 voor de berekening van geldboeten die uit hoofde van artikel 23, lid 2, onder a), van Verordening (EG) nr. 1/2003 worden opgelegd.

3.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens over de basisbedragen van de geldboeten.

4.

Het Adviescomité is het eens met de bepaling van de duur met het oog op de berekening van de geldboeten.

5.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat er geen sprake is van verzwarende omstandigheden in onderhavige zaak.

6.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens over het bestaan van verzachtende omstandigheden en de hoogte van de daarvoor toe te kennen boetevermindering in onderhavige zaak.

7.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens over de uiteindelijke bedragen voor de geldboeten.

8.

Het Adviescomité beveelt de bekendmaking van zijn advies aan in het Publicatieblad van de Europese Unie.

---

| 8.4.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 130/4 |
| --- | --- | --- | --- |

8.4.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 130/4

---

Eindverslag van de Raadadviseur-auditeur (1)

AT.39914 — Rentederivaten in euro

(2019/C 130/04)

Inleiding

| 1. | Het ontwerp-besluit waarop dit verslag ziet (hierna "het ontwerp-besluit" genoemd), komt tot de bevinding dat drie ondernemingen inbreuk hebben gemaakt op artikel 101 VWEU en artikel 53 van de EER-overeenkomst door deel te nemen aan één voortdurende inbreuk bestaande uit overeenkomsten en/of onderling afgestemde feitelijke gedragingen die ertoe strekten het normale verloop van prijscomponenten in de sector rentederivaten in euro (2) (hierna "EIRD" genoemd) te verstoren (3). |
| --- | --- |

1.

| 2. | Ten aanzien van vier andere ondernemingen (4), eveneens in het kader van zaak AT.39914, heeft de Commissie op 4 december 2013 een besluit vastgesteld op grond van de schikkingsprocedure die beschikbaar is op grond van artikel 10 bis van Verordening (EG) nr. 773/2004 van de Commissie (5) (hierna "het schikkingsbesluit" genoemd) (6). Zaak AT.39914 kan dus een "hybride schikkingszaak in fasen" worden genoemd: "hybride" in de zin dat ze de gewone procedure binnen die verordening combineert met de schikkingsprocedure van artikel 10 bis, "in fasen" in de zin dat het schikkingsbesluit was vastgesteld voordat de gewone procedure voor de niet-schikkende partijen was afgerond (hierna "de niet-schikkingsprocedure" genoemd). Onderhavig ontwerp-eindverslag heeft betrekking op de niet-schikkingsprocedure. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Het onderzoek in zaak AT.39914 is in juni 2011 van start gegaan na een immuniteitsverzoek van [...]. De Commissie voerde in oktober 2011 onaangekondigde inspecties uit [...]. Vervolgens heeft zij clementieverzoeken ontvangen van de schikkende partijen, met uitzondering van [...]. Bij de inleiding van de procedure in zaak AT.39914 op 5 maart 2013 heeft de Commissie alle betrokken partijen uitgenodigd om schikkingsgesprekken aan te gaan. Uiteindelijk hebben de niet-schikkende partijen besloten om de schikkingsprocedure niet te volgen. |
| --- | --- |

3.

Schriftelijk gedeelte van de niet-schikkingsprocedure

Mededeling van punten van bezwaar, Letter of Facts en termijnen voor een schriftelijk antwoord

| 4. | Op 19 mei 2014 heeft de Commissie een mededeling van de punten van bezwaar vastgesteld in de niet-schikkingsprocedure. In wezen gaf de mededeling van punten van bezwaar het voorlopige standpunt van de Commissie weer dat de betrokken ondernemingen betrokken waren geweest bij heimelijke activiteiten betreffende de EIRD-sector die inbreuk maakten op artikel 101 VWEU. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Aanvankelijk gaf de Commissie de niet-schikkende partijen vier weken de tijd om een schriftelijk antwoord op de mededeling van punten van bezwaar in te dienen. Na verzoeken om een verlenging van de antwoordtermijn heeft directoraat-generaal Concurrentie (hierna "DG Concurrentie" genoemd) hun nog vier weken uitstel verleend, waardoor de antwoordtermijn verschoof naar eind juli 2014. Na verdere verzoeken tot uitstel voor deze en daaropvolgende antwoordtermijnen, hoofdzakelijk te wijten aan lopende kwesties betreffende de inzage van documenten (zie de punten 8 tot en met 19), heb ik de niet-schikkende partijen verzocht uiterlijk op 14 november 2014 hun schriftelijke antwoord op de tegen hen aangevoerde punten van bezwaar in te dienen. Wel heb ik hun ook de mogelijkheid gegeven opmerkingen te formuleren, in het bijzonder over de methodologie voor de boetetoemeting zoals die in de mededeling van punten van bezwaar was beschreven, zodra de kwesties met betrekking tot toegang tot het dossier waren opgelost. Tegen 14 november 2014 heeft elk van de drie niet-schikkende partijen schriftelijk geantwoord op de punten van bezwaar van de Commissie. Zij hebben hun opmerkingen betreffende de voorgestelde methodologie voor boetetoemeting ingediend tegen de vastgestelde latere antwoordtermijn van 31 maart 2015 en deze opmerkingen zijn opgenomen in de bijgewerkte schriftelijke antwoorden op de mededeling van punten van bezwaar. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Op 30 maart 2015 heeft DG Concurrentie een zogeheten Letter of Facts (uiteenzetting van de feiten) (7) gezonden aan de niet-schikkende partijen, met daarbij een aantal geluidsopnames en daarbij behorende transcripten die in februari 2015 door een van de schikkende partijen waren verschaft (hierna "de Letter of Facts van 2015" genoemd). De niet-schikkende partijen hadden drie weken de tijd om te antwoorden. Na een verlenging van de termijn tot 6 mei 2015 hebben Crédit Agricole en HSBC opmerkingen ingediend betreffende de Letter of Facts van 2015. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Op 9 september 2016 heeft de Commissie een Letter of Facts aan JPMorgan gezonden. Bij besluit van 22 september 2016, dat de dag nadien is herbevestigd na opmerkingen van JPMorgan, heb ik de voorgestelde antwoordtermijn voor deze Letter of Facts verlengd tot 3 oktober 2016. |
| --- | --- |

7.

Toegang tot het dossier en openbaarmaking van documenten

| 8. | Voor tal van problemen met betrekking tot de toegang tot het dossier en het vrijgeven van documenten kon in eerste instantie geen oplossing worden bereikt tussen de niet-schikkende partijen en DG Concurrentie overeenkomstig artikel 3, lid 7, van Besluit 2011/695/EU. Veel van deze problemen zijn daarom aan mij voorgelegd. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Aanvankelijk kregen de niet-schikkende partijen op 28 mei 2014 inzage in het dossier via drie dvd’s die toegang tot het dossier gaven (8). Bovendien kregen ze van juni tot juli 2014 in de lokalen van DG Concurrentie toegang tot de transcripten van de mondelinge verklaringen van de schikkende partijen, alsmede tot geluidsopnamen van bepaalde telefoongesprekken tussen derivatenhandelaren. |
| --- | --- |

9.

| 10. | DG Concurrentie heeft de niet-schikkende partijen, na een verzoek van hen aan mij, kopieën van deze opnamen bezorgd die ze konden meenemen van de lokalen van DG Concurrentie. Op 25 september 2014 heb ik opdracht gegeven om via een dataroomprocedure toegang te geven tot de geluidsopnames van bepaalde gesprekken tussen handelaren, die [...] had doorgegeven. Tegelijk heb ik het betreffende verzoek verworpen voor zover daarin ook werd gevraagd naar opnames van andere gesprekken waarvan de inhoud vertrouwelijk was en die niet noodzakelijk waren voor de daadwerkelijke uitoefening van de rechten van verdediging. Ook op 25 september 2014 gaf ik opdracht aan DG Concurrentie om minder ingrijpend bewerkte versies op te stellen van de antwoorden van de betrokken partijen in zaak AT.39914 op bepaalde vragen van het verzoek om inlichtingen van de Commissie van 12 april 2012 betreffende cliëntengegevens. De betrokken informatie was, ondanks haar ouderdom, nog steeds gevoelige informatie. Vanwege het recht om te worden gehoord, dienden de bewerkte versies echter meer informatie te bevatten. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Na mijn interventie en na een onbetwist besluit dat op 4 september 2014 is vastgesteld op grond van artikel 8, lid 2, van Besluit 2011/695/EU waarbij de verzoeken van een van de schikkende partijen om een vertrouwelijke behandeling zijn afgewezen, heeft DG Concurrentie de niet-schikkende partijen in haar lokalen toegang gegeven tot het schikkingsbesluit, tot de mededeling van punten van bezwaar die was uitgegaan in het kader van de schikkingsprocedure en die resulteerde in voornoemd besluit, en tot de antwoorden van de schikkende partijen op deze mededeling van de punten van bezwaar. In dat besluit op grond van artikel 8, lid 2, werd onder meer gesteld dat in het kader van de niet-schikkingsprocedure het onderzoeksdossier niet zo mag worden opgevat als waren de documenten die in zaak AT.39914 vóór de mededeling van punten van bezwaar waren opgesteld, daarin niet opgenomen. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Door mijn verwerping van het verzoek tot toegang van een niet-schikkende partij tot niet-vertrouwelijke versies van de antwoorden van de overige niet-schikkende partijen op de mededeling van punten van bezwaar en de antwoorden op de Letter of Facts van 2015, heb ik aangegeven dat volgens de rechtspraak de antwoorden op de mededeling van de punten van bezwaar van de Commissie, van andere ondernemingen die zouden hebben deelgenomen aan een kartel, in beginsel niet behoren tot de documenten van het onderzoeksdossier die de partijen kunnen raadplegen. De partijen hebben weliswaar in beginsel geen toegang tot de antwoorden van de andere partijen op de mededeling van punten van bezwaar, maar een partij kan deze toch inzien wanneer deze documenten nieuw bewijs kunnen vormen van de verklaringen die ten aanzien van deze partij zijn geformuleerd in de mededeling van punten van bezwaar (9). |
| --- | --- |

12.

| 13. | Bij besluit van 24 juli 2015 heb ik de toegang geweigerd tot correspondentie en documenten betreffende de erkenning van [...] als belanghebbende derde in de niet-schikkingsprocedure. Die toegang was alleen nodig voor zover die stukken bewijsmateriaal bevatten betreffende de beschuldigingen zoals uiteengezet in de mededeling van punten van bezwaar. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Na de Letter of Facts van 2015 heeft een niet-schikkende partij verzocht om toegang tot alle correspondentie, notulen van vergaderingen, aantekeningen van telefoongesprekken en alle documenten die na het schikkingsbesluit aan het dossier van de Commissie zijn toegevoegd en die op de niet-schikkingsprocedure betrekking hebben. Ik was van oordeel dat de Commissie wettelijk niet verplicht is om toegang te verlenen tot documenten die geen deel uitmaken van het dossier ten tijde van de kennisgeving van de mededeling van punten van bezwaar, behalve wanneer dergelijke documenten nieuw bewijsmateriaal vormen. Mijn beoordeling van het dossier bracht geen nieuw bewijsmateriaal aan het licht met betrekking tot de beschuldigingen betreffende die partij in de mededeling van punten van bezwaar. Op basis hiervan heb ik het verzoek in juli 2015 verworpen. Om redenen van transparantie heb ik DG Concurrentie echter gevraagd om die niet-schikkende partij inzage te verlenen tot vier uitwisselingen tussen een bepaalde schikkende partij en DG Concurrentie, evenals een interne dossiernotitie die een ruimer kader schetste van hoe DG Concurrentie de aanvullende geluidsopnamen van die partij heeft ontvangen. |
| --- | --- |

14.

| 15. | In de loop van de niet-schikkingsprocedure heb ik tal van besluiten genomen met betrekking tot verzoeken tot toegang voor documenten betreffende ramingen van de "waarde van de verkopen" van bepaalde partijen in zaak AT.39914. In de mededeling van punten van bezwaar werd gesteld dat, met het oog op het vaststellen van geldboeten, de Commissie de methodologie voor het ramen van de waarde van de verkopen zoals die in het schikkingsbesluit was toegepast, wilde gebruiken. In dat verband hebben de niet-schikkende partijen om toegang verzocht tot niet of minder bewerkte versies van documenten die de betrokken partijen ingediend hadden in antwoord op de verzoeken van de Commissie teneinde de respectieve cijfers voor de waarde van de verkopen van de betrokken partijen te kunnen bepalen. |
| --- | --- |

15.

| 16. | In mijn besluiten van 2 oktober 2014 is een beschrijving te vinden van de gesprekken met de schikkende partijen om niet of minder bewerkte versies van bepaalde documenten te verkrijgen, alsmede van de redenen om gebruik te maken van een dataroomprocedure (hierna "de dataroomprocedure voor de omzet" genoemd) voor bepaalde documenten die, ondanks hun ouderdom, nog steeds als vertrouwelijk dienen te worden beschouwd. In oktober en december 2014 hebben de niet-schikkende partijen bij mij geklaagd over de mate waarin en de wijze waarop DG Concurrentie hun respectieve verslagen had bewerkt in het kader van de dataroomprocedure voor de omzet. Na verdere contacten met de schikkende partijen heb ik in mijn besluiten van 4 maart 2015 opdracht gegeven om aan de niet-schikkende partijen minder ingrijpend bewerkte versies van de dataroomverslagen en van bepaalde omzetgerelateerde documenten vrij te geven, nadat [...] ermee had ingestemd om deze volledig of gedeeltelijk vrij te geven. In deze besluiten werden echter bepaalde verzoeken tot verdere toegang tot een aantal andere omzetgerelateerde documenten verworpen. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Bij een andere gelegenheid heeft Crédit Agricole onder andere om toegang verzocht tot een document dat, hoewel het geen deel uitmaakte van het dossier, informatie bevatte over bilaterale uitwisselingen tussen DG Concurrentie en de betrokken partijen met betrekking tot informatie over de waarde van de verkopen. Bij besluit van 27 maart 2015 heb ik dit vage en algemene verzoek verworpen. Met betrekking tot de enige drie uitwisselingen die specifiek door Crédit Agricole werden vermeld, oordeelde ik dat dit in wezen persoonlijke aantekeningen van de betrokken individuele leden van het caseteam waren die geen bewijsmateriaal bevatten betreffende de punten van bezwaar van de Commissie of belangrijke informatie over het voorwerp van het onderzoek. Het betrof hier interne documenten die de Commissie, op grond van de toepasselijke beginselen, voorschriften en rechtspraak, niet openbaar hoefde te maken. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Het wijzigingsbesluit kwam er doordat [...] herziene gegevens over de waarde van de verkopen had ingediend toen zij zich had gerealiseerd dat de aanvankelijk ingediende gegevens aan de hand van een verkeerde methodologie waren samengesteld. Na de vaststelling van het wijzigingsbesluit heeft [...] haar verzoek tot nietigverklaring van het schikkingsbesluit ingetrokken (10). DG Concurrentie verleende de niet-schikkende partijen toegang tot de bijgewerkte gegevens door middel van een procedure vergelijkbaar met de dataroomprocedure voor de omzet. Bij besluit van 22 juli 2016 heb ik het verzoek van een niet-schikkende partij afgewezen om, buiten die procedure om, toegang tot die bijgewerkte gegevens te krijgen. Met twee afzonderlijke besluiten van 16 september 2016 heb ik verzoeken van dezelfde partij om toegang te krijgen af te wijzen: in de eerste plaats het verzoek om, buiten de dataroomprocedure voor de omzet om, toegang te krijgen tot bepaalde gegevens over de waarde van de verkopen die de schikkende partijen aanvankelijk hadden ingediend (11), en in de tweede plaats het verzoek om toegang te krijgen tot de pleidooien en ander materiaal dat was uitgewisseld in het kader van het beroep tot nietigverklaring van [...]. |
| --- | --- |

18.

| 19. | In verschillende besluiten waarmee de verzoeken tot ruimere toegang tot de documenten betreffende gegevens over de waarde van de verkopen volledig of gedeeltelijk zijn verworpen, wordt eraan herinnerd dat, hoewel de Commissie zich inspant om, in overeenstemming met punt 85 van de mededeling goede praktijken in mededingingszaken, de adressaten van een mededeling van de punten van bezwaar de kans te geven te reageren op de berekening van eventuele geldboeten, het vaste rechtspraak is (12) dat de Commissie hiertoe wettelijk niet verplicht is. Er is dus een onderscheid tussen, enerzijds, het recht (zoals herbevestigd in artikel 27 van Verordening (EG) nr. 1/2003 van de Raad (13)) te worden gehoord over de punten van bezwaar die door de Commissie worden aangevoerd (waarvan het recht tot toegang tot het dossier een corollarium is (14)) en, anderzijds, de door datzelfde punt 85 van de mededeling goede praktijken in mededingingszaken geboden mogelijkheid om opmerkingen te maken over de boetetoemeting. |
| --- | --- |

19.

Belanghebbende derde in de niet-schikkingsprocedure: [...]

| 20. | Op 2 april 2015 diende [...] een verzoek in om te worden gehoord als belanghebbende derde in de niet-schikkingsprocedure. Op 27 april 2015 heb ik dit verzoek gehonoreerd, omdat [...], gelet op de door haar ingediende verklaringen en de specifieke omstandigheden van zaak AT.39914, een "voldoende belang" had aangetoond. Bij besluit van 26 april 2015 op grond van artikel 7, lid 2, onder d), van Besluit 2011/695/EU heb ik een verzoek van [...] om een bewerkte versie van de mededeling van punten van bezwaar verworpen. [...] is, als belanghebbende derde, niet gerechtigd gedetailleerdere informatie te ontvangen dan een schriftelijke beschrijving van de aard en het voorwerp van de niet-schikkingsprocedure. Hoe dan ook stond het [...] vrij haar belangen te proberen te verdedigen bij de schriftelijke mededeling van haar standpunten in overeenstemming met artikel 13, lid 1, van Verordening (EG) nr. 773/2004, zonder dat daarvoor een bewerkte versie van de mededeling van punten van bezwaar vereist was. |
| --- | --- |

20.

De hoorzitting

| 21. | Crédit Agricole heeft een reeks opmerkingen gemaakt die grotendeels betrekking hadden op de mogelijkheden voor haar om te worden gehoord tijdens en na de hoorzitting. Wat betreft met name de hoorzitting heb ik bij brief van 20 april 2015 geantwoord dat de aanwezigheid van alle EU-Commissarissen volgens de rechtspraak niet was vereist (15). Evenmin was een afzonderlijke hoorzitting over mogelijke sancties vereist (16). De hoorzitting van de niet-schikkende partijen vond plaats van 15 tot en met 17 juni 2015. [...] heeft niet verzocht om daar aanwezig te mogen zijn. |
| --- | --- |

21.

Opvallendste procedurekwesties in de niet-schikkingsprocedure

Argumenten dat mededingingsprocedures in de EU intrinsiek gebrekkig zijn

| 22. | In tegenstelling tot wat Crédit Agricole suggereert, volgt uit de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie (17) en uit arresten van het Europees Hof voor de rechten van de mens (hierna "het EHRM" genoemd) (18) dat het EU-stelsel voor de handhaving van het mededingingsrecht op zich niet onrechtmatig is. Bovendien worden de specifieke voorschriften en praktijken waarover Crédit Agricole had geklaagd, in vele gevallen ondersteund door EU-rechtspraak. Zoals ik in de zo-even vermelde brief van 20 april 2015 heb toegelicht, wordt in de toepasselijke voorschriften niet voorzien in diverse maatregelen waar Crédit Agricole om had verzocht, zoals de mogelijkheid om bijeenkomsten van het Adviescomité of het College van commissarissen bij te wonen en daar opmerkingen in te dienen betreffende de niet-schikkingsprocedure, of de toegang tot interne documenten van de Commissie uit de periode van na de hoorzitting. |
| --- | --- |

22.

Het vermoeden van onschuld en de plicht tot onpartijdigheid

| 23. | De niet schikkende-partijen beweerden allemaal dat de hybride gefaseerde aanpak in zaak AT.39914 onvermijdelijk het standpunt van DG Concurrentie en de beoordeling van de Commissie in de niet-schikkingsprocedure in het gedrang brachten, waardoor deze partijen niet het vermoeden van onschuld genoten en de plicht tot goed bestuur werd geschonden. De niet-schikkende partijen wezen met name in de eerste plaats op de ontwerp-aanbeveling van de Europese Ombudsman van maart 2015 waarin werd geoordeeld dat bepaalde publieke verklaringen in 2012 en 2014 van de heer Almunia, de toenmalige vicevoorzitter van de Commissie belast met het mededingingsbeleid, de indruk hadden gewekt dat de Commissie ten tijde van die verklaringen al een conclusie had bereikt betreffende hun deelname aan een kartel (19). Ten tweede waren de niet-schikkende partijen van oordeel dat in het schikkingsbesluit een standpunt over de feiten en de juridische kwalificaties daarvan wordt ingenomen dat noodzakelijkerwijs betrekking heeft op zowel de schikkende partijen als de niet-schikkende partijen. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Het vermoeden van onschuld is van toepassing op de niet-schikkingsprocedure (20). Volgens de rechtspraak van het EHRM waarnaar verwezen is door het Hof van Justitie, wordt dit vermoeden van onschuld geschonden door uitlatingen of beslissingen die de opvatting weerspiegelen dat de betrokkene schuldig is, die het publiek in de schuld van de betrokkene laten geloven of die vooruitlopen op de beoordeling van de feiten door de bevoegde besluitvormende instantie (21). Evenzo heeft het Hof van Justitie verklaard dat dit vermoeden zich verzet tegen iedere formele vaststelling en zelfs iedere toespeling op het punt van de aansprakelijkheid van een persoon die van een gegeven inbreuk wordt beschuldigd in een beslissing waarbij de vervolging wordt beëindigd, zonder dat deze persoon alle waarborgen heeft kunnen genieten die inherent zijn aan de uitoefening van de rechten van verweer in het kader van een procedure die een normaal verloop heeft en die tot een uitspraak over de gegrondheid van de betwisting leidt (22). |
| --- | --- |

24.

| 25. | Dit gezegd zijnde, erkent de rechtspraak dat het vermoeden van onschuld "de autoriteiten niet kan beletten het publiek in te lichten over lopende strafzaken, zij het dat dit wel moet gebeuren met alle discretie en terughoudendheid die nodig zijn om het vermoeden van onschuld te eerbiedigen" (23). Er wordt een onderscheid gemaakt tussen verklaringen waaruit de overtuiging spreekt dat betrokkene schuldig is (problematisch), en verklaringen die slechts een staat van verdenking omschrijven (doorgaans niet verwijtbaar) (24). Het EHRM oordeelde dat vooral de ware betekenis van de betrokken verklaringen belangrijk is, niet de letterlijke vorm ervan (25). Hoewel de woordkeuze belangrijk is, hangt veel af van de context van de specifieke omstandigheden waarin de aangevochten verklaring werd afgelegd. Zelfs een ongelukkige woordkeuze kan niet doorslaggevend zijn als rekening wordt gehouden met de aard en de context van de specifieke procedure (26). |
| --- | --- |

25.

| 26. | Bepaalde verklaringen van de voormalige vicevoorzitter (en anderen) die bekritiseerd werden door de niet-schikkende partijen, zijn betreurenswaardig in die zin dat ze konden worden uitgelegd als het publiek suggereren dat een definitief besluit tot een inbreuk de enig overwogen uitkomst kon zijn van de niet-schikkingsprocedure. Zelfs indien bij de betrokken gelegenheden discreter en omzichtiger gehandeld had kunnen zijn, betekent een en ander niet automatisch dat de daadwerkelijke uitoefening van de procedurele rechten van de niet-schikkende partijen niet werden gerespecteerd. In zowel haar ontwerp-aanbeveling als haar eindbesluit achtte de Europese Ombudsman het waarschijnlijk dat het wanbestuur dat ze had geconstateerd, niet ongunstig zou uitwerken op de verdere afhandeling van de zaak van Crédit Agricole door de Commissie, omdat de procedure nog liep, de ambtstermijn van de toenmalige commissaris inmiddels was afgelopen en een nieuwe commissaris met de zaak belast was. Het feit dat de niet-schikkende partijen in de niet-schikkingsprocedure zijn gehoord en dat het ontwerp-besluit door een nieuw College zal worden beoordeeld dan het College waarvan de heer Almunia deel uitmaakte, lijkt er inderdaad op te wijzen dat mogelijke onregelmatigheden als gevolg van bepaalde door de niet-schikkende partijen bekritiseerde publieke verklaringen op zich niets zouden afdoen aan de regelmatigheid van de vaststelling van het ontwerp-besluit door het huidige College van commissarissen (27). |
| --- | --- |

26.

| 27. | Kritiek van de niet-schikkende partijen op de gevolgen van het schikkingsbesluit voor de niet-schikkingsprocedure werpt nieuwe problemen met betrekking tot het EU-recht op. Het arrest in de zaak-Timab Industries en CFPR/Commissie (28) (hierna "het arrest-Timab" genoemd) bevestigt dat hybride zaken mogelijk zijn. In dat arrest wordt duidelijk gemaakt dat als een onderneming zich terugtrekt uit schikkingsgesprekken, de procedure wordt beheerst door de algemene bepalingen van Verordening (EG) nr. 773/2004 en dat een situatie van tabula rasa geldt waarin de aansprakelijkheden nog moeten worden vastgesteld (29). Het arrest-Timab heeft het echter niet over beschuldigingen van vooroordelen in de context van hybride zaken in fasen. |
| --- | --- |

27.

| 28. | De EHRM-zaak Karaman/Duitsland (30) (hierna "het arrest-Karaman" genoemd) biedt echter een nuttige analogie met de niet-schikkingsprocedure. In die zaak betoogde verzoeker dat zijn recht op een eerlijk proces werd geschonden door een eerdere veroordeling van derden waardoor hij uitdrukkelijk betrokken raakte bij diezelfde frauduleuze samenzwering die hem ten laste werd gelegd. Het EHRM oordeelde ten gronde dat in complexe procedures waarbij verschillende personen zijn betrokken die niet samen berecht kunnen worden, verwijzingen naar de betrokkenheid van derden, die misschien later afzonderlijk berecht worden, mogelijk noodzakelijk zijn voor de beoordeling van de schuld van de personen die terecht staan. Bij het bepalen van de juridische aansprakelijkheid van de beschuldigde, kan een beslissingsbevoegde persoon geen feitelijke elementen voorleggen — waaronder elementen met betrekking tot derden — en deze als zuiver beschuldigingen of verdenkingen voorstellen. In de omstandigheden van die zaak was het EHRM van oordeel dat de Duitse rechter correct en "voor zover — in het kader van een arrest betreffende verschillende medeverdachten die niet allemaal aanwezig waren — mogelijk, vermeden heeft de indruk te wekken vooruit te lopen op de vraag naar de schuld van verzoeker". Met name had de betrokken rechter, volgens het meerderheidsstandpunt, "voldoende duidelijk gemaakt dat hij niet tevens impliciet de schuld van de verzoeker aan het bepalen was" (31). Het EHRM oordeelde dat niets in het arrest tegen de andere verweerders "het onmogelijk maakt[e] voor de verzoeker om een eerlijk proces te krijgen" (32). |
| --- | --- |

28.

| 29. | Aangezien schikkingsprocedures in hybride zaken los staan van de overeenkomstige niet-schikkingsprocedures (33), lijkt de positie in zaak AT.39914 analoog te zijn met die volgens het Duitse recht zoals vastgesteld in het arrest-Karaman, in die zin dat er geen conclusies kunnen worden getrokken uit het schikkingsbesluit met betrekking tot de aansprakelijkheid van de niet-schikkende partijen. Verder zou het moeilijk zijn geweest om enige vermelding van de niet-schikkende partijen te vermijden in het schikkingsbesluit. Dit schikkingsbesluit geeft bovendien duidelijk aan dat het "geen aansprakelijkheid aantoont van [niet-schikkende partijen] voor eventuele betrokkenheid bij een inbreuk op het EU-mededingingsrecht in deze zaak". Bijgevolg zijn er, overeenkomstig de EHRM-norm in het arrest-Karaman, redelijke gronden om te oordelen dat het schikkingsbesluit het recht op het vermoeden van onschuld voor de niet-schikkende partijen niet schendt (34). |
| --- | --- |

29.

| 30. | Bovendien konden de niet-schikkende partijen, door de aard en context van de procedure volgens de algemene bepalingen van Verordening (EG) nr. 773/2004, tijdens de niet-schikkingsprocedure over aanzienlijke garanties beschikken, waaronder meer bepaald de mogelijkheid om zowel schriftelijk te reageren op de punten van bezwaar van de Commissie als tijdens een hoorzitting, en hadden ze ook toegang tot het onderzoeksdossier van de Commissie. De niet-schikkende partijen konden een gedetailleerd verweer presenteren, waardoor Crédit Agricole en JPMorgan de duur van periode waarvoor zij elk aansprakelijk worden gehouden, hebben kunnen verminderen ten opzichte van de voorafgaande beoordeling zoals uiteengezet in de mededeling van punten van bezwaar. Uit het ontwerp-besluit blijkt dat de Commissie aandacht heeft de argumenten van de niet-schikkende partijen heeft onderzocht. |
| --- | --- |

30.

Het vermeende gebrek aan duidelijkheid in de punten van bezwaar

| 31. | Alle niet-schikkende partijen klaagden dat in de mededeling van punten van bezwaar de tegen hen gerichte beschuldigingen niet nader waren uitgewerkt, waardoor ze de punten van bezwaar van de Commissie moeilijk konden begrijpen. De niet-schikkende partijen waren echter in staat om een krachtig verweer te voeren en waren bekend met de wezenlijke elementen die tegen hen werden gebruikt. In deze omstandigheden kan niet worden beweerd dat, ook al had de mededeling van punten van bezwaar op bepaalde punten duidelijker kunnen zijn, de niet-schikkende partijen niet op de hoogte waren van de essentie van de punten van bezwaar van de Commissie (35). In deze omstandigheden lijkt de mededeling van punten van bezwaar niet zo onduidelijk dat dit aanleiding zou geven tot een schending van een wezenlijk procedurevereiste (36). |
| --- | --- |

31.

Mogelijk verkeerd gebruik en misbruik van de voorschriften voor het schikken van kartelzaken

| 32. | Crédit Agricole en JPMorgan beweerden dat de Commissie de schikkingsprocedure voor kartels verkeerd had toegepast. [...] |
| --- | --- |

32.

| 33. | Uit het arrest-Timab kan worden afgeleid dat, aangezien de situatie na intrekking van een schikkingsprocedure een geval van tabula rasa is, de Commissie het recht had om het bewijsmateriaal verder te onderzoeken om haar beoordeling van een vermoede inbreuk te actualiseren. Bovendien beschikten de niet-schikkende partijen over de procedurele rechten en garanties die op grond van de algemene bepalingen van Verordening (EG) nr. 773/2004 binnen de niet-schikkingsprocedure beschikbaar zijn. Bij het opstellen van het ontwerp-besluit is rekening gehouden met de argumenten van de niet-schikkende partijen. |
| --- | --- |

33.

Het ontwerp-besluit

| 34. | Na de niet-schikkende partijen schriftelijk en in de hoorzitting te hebben gehoord, heeft de Commissie geen verzwarende omstandigheden vastgesteld. Met betrekking tot twee niet-schikkende partijen bleek de vastgestelde duur van de inbreuk in het ontwerp-besluit korter te zijn dan die waarvan sprake in de mededeling van punten van bezwaar. Bovendien zijn bij de opgelegde geldboeten in het ontwerp-besluit ten aanzien van alle niet-schikkende partijen verzachtende omstandigheden in aanmerking genomen. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Overeenkomstig artikel 16 van Besluit 2011/695/EU heb ik onderzocht of het ontwerp-besluit alleen de bezwaren behandelt ten aanzien waarvan de niet-schikkende partijen in de gelegenheid zijn gesteld hun opmerkingen te maken, en ik ben tot de conclusie gekomen dat dit inderdaad het geval was. |
| --- | --- |

35.

Conclusie

| 36. | Hoewel de niet-schikkingsprocedure bepaalde nieuwe en soms complexe kwesties aan de orde heeft gesteld, is de daadwerkelijke uitoefening van procedurele rechten in deze procedure gewaarborgd. |
| --- | --- |

36.

Brussel, 5 december 2016.

Joos STRAGIER

---

(1)  Opgesteld overeenkomstig de artikelen 16 en 17 van Besluit 2011/695/EU van de voorzitter van de Europese Commissie van 13 oktober 2011 betreffende de functie en het mandaat van de raadadviseur-auditeur in bepaalde mededingingsprocedures (PB L 275 van 20.10.2011, blz. 29). De heer Albers, de raadadviseur-auditeur die aanvankelijk bij zaak AT.39914 betrokken was, ging in juli 2013 met pensioen bij de Commissie. Daarna heeft de heer Wils de zaak behandeld totdat ik op 16 oktober 2013 in functie ben getreden.

1

(2)  Dit zijn financiële derivaten gekoppeld aan bepaalde interbancaire krediettarieven, in dit geval de Euro Interbank Offered Rate (Euribor) en/of de Euro OverNight Index Average (Eonia).

2

(3)  De juridische entiteiten, gegroepeerd per onderneming, tot welke het ontwerp-besluit is gericht (hierna tezamen "de niet-schikkende partijen" genoemd) zijn: Crédit Agricole SA en Crédit Agricole Corporate en Investment Bank (hierna tezamen "Crédit Agricole" genoemd); HSBC Holdings plc, HSBC Bank plc, HSBC France (hierna tezamen "HSBC" genoemd), en JPMorgan Chase & Co., JPMorgan Chase Bank, National Association en J.P. Morgan Service LLP (hierna tezamen "JPMorgan" genoemd).

3

(4)  [...] (of, zonder onderscheid te maken tussen de juridische entiteiten die deze ondernemingen vertegenwoordigen in zaak AT.39914, hierna "de schikkende partijen" genoemd).

4

(5)  Verordening (EG) nr. 773/2004 van 7 april 2004 van de Commissie (PB L 123 van 27.4.2004, blz. 18), zoals met name gewijzigd door Verordening (EG) nr. 622/2008 van 30 juni 2008 van de Commissie (PB L 171 van 1.7.2008, blz. 29).

5

(6)  Besluit C(2013) 8512 final, met betrekking tot de geldboete voor [...] gewijzigd bij Besluit C(2016) 1995 final van 6 april 2016 (hierna "het wijzigingsbesluit" genoemd).

6

(7)  Zie de punten 109 en 111 van de mededeling van de Commissie inzake goede praktijken voor procedures op grond van de artikelen 101 en 102 VWEU (PB C 308 van 20.10.2011, blz. 6) (hierna "de mededeling goede praktijken in mededingingszaken" genoemd).

7

(8)  DG Concurrentie heeft vervolgens een van deze dvd’s teruggeroepen en vervangen door een andere dvd met minder documenten, terwijl de rest van de betrokken documenten beschikbaar is gesteld via een "vertrouwelijkheidskring" die de externe raadslieden van de schikkende partijen omvatte.

8

(9)  Zie arrest van het Gerecht van 27 september 2012, Shell Petroleum e.a./Commissie, T-343/06, ECLI:EU:T:2012:478, punt 85.

9

(10)  Beschikking van de president van het Gerecht van 2 maart 2016, [], T-98/14 (PB C 142 van 12.5.2014, blz. 36 en ECLI:EU:T:2016:131).

10

(11)  Deze gegevens kwamen al aan de orde in mijn besluit van 2 oktober 2014.

11

(12)  Zie o.a. arrest van het Hof van Justitie van 7 juni 1983, Musique Diffusion française/Commissie, 100 tot 103/80, ECLI:EU:C:1983:158, punt 21, en arrest van het Gerecht van 17 december 2014, Pilkington Group e.a./Commissie, T-72/09, ECLI:EU:T:2014:1094, punten 228-244.

12

(13)  Verordening (EG) nr. 1/2003 van de Raad van 16 december 2002 betreffende de uitvoering van de mededingingsregels van de artikelen 81 en 82 van het Verdrag (PB L 1 van 4.1.2003, blz. 1).

13

(14)  Zie o.a. arrest van het Hof van Justitie van 7 januari 2004, Aalborg Portland e.a./Commissie, C-204/00 P, C-205/00 P, C-211/00 P, C-213/00 P, C-217/00 P en C-219/00 P, ECLI:EU:C:2004:6, punt 68.

14

(15)  Zie bijv. arrest van het Hof van Justitie van 15 juli 1970, Boehringer Mannheim/Commissie, 45/69, ECLI:EU:C:1970:73, punten 22-23; arrest van het Gerecht van 27 juni 2012, Bolloré/Commissie, T-372/10, ECLI:EU:T:2012:325, punten 56-61, en arrest van het Gerecht van 15 juli 2015, Emesa-Trefilería en Industrias Galycas/Commissie, T-406/10, ECLI:EU:T:2015:499, punt 120 (en de aldaar aangehaalde rechtspraak).

15

(16)  Zie arrest Pilkington Group, reeds aangehaald, ECLI:EU:T:2014:1094, punten 234-237 (en de aldaar aangehaalde rechtspraak).

16

(17)  Zie bijv. arrest van het Hof van Justitie van 8 december 2011, Chalkor/Commissie, C-386/10 P, ECLI:EU:C:2011:815, punten 45-67; arrest van het Hof van Justitie van 6 november 2012, Otis e.a., C-199/11, ECLI:EU:C:2012:684, punten 56-63; arrest van het Hof van Justitie van 10 juli 2014, Telefónica en Telefónica de España/Commissie, C-295/12 P, ECLI:EU:C:2014:2062, punten 39-59; arrest van het Hof van Justitie van 11 september 2014, CB/Commissie, C-67/13 P, ECLI:EU:C:2014:2204, punten 41-46; arrest van het Gerecht van 11 juli 2014, Sasol e.a./Commissie, T-541/08, ECLI:EU:T:2014:628, punten 206-208, alsmede arrest Emesa-Trefilería en Industrias Galycas, reeds aangehaald, ECLI:EU:T:2015:499, punten 113-128.

17

(18)  In het bijzonder, A. Menarini Diagnostics S.R.L./Italië, nr. 43509/08 van 27 september 2011 (CE:ECHR:2011:0927JUD004350908), punt 59.

18

(19)  Vervolgens sloot de Europese Ombudsman het onderzoek af en herhaalde zij haar conclusie dat er sprake was van wanbestuur; zie het besluit over klacht 1021/2014/PD (ingediend door Crédit Agricole), beschikbaar op http://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/decision.faces/en/61312/html.bookmark

19

(20)  Zie, per analogiam, o.a. arrest van het Hof van Justitie van 8 juli 1999, Hüls/Commissie, C-199/92 P, punten 149-150, en arrest van het Hof van Justitie van 11 juli 2013, Ziegler/Commissie, C-439/11 P, ECLI:EU:C:2013:513, punt 154.

20

per analogiam

(21)  Zie o.a. arrest van het Gerecht van 8 juli 2008, Franchet en Byk/Commissie, T-48/05, ECLI:EU:T:2008:257, punt 210, en arrest van het Gerecht van 12 juli 2012, Commissie/Nanopoulos, T-308/10 P, ECLI:EU:T:2012:370, punt 91.

21

(22)  Arrest van het Gerecht van 6 oktober 2005, Sumitomo Chemical/Commissie, T-22/02 en T-23/02, ECLI:EU:T:2005:349, punt 106; arrest van het Gerecht van 12 oktober 2007, Pergan Hilfsstoffe für industrielle Prozesse/Commissie, T-474/04, ECLI:EU:T:2007:306, punt 76, alsmede arrest van het Gerecht van 13 december 2012, Versalis en Eni/Commissie, T-103/08, ECLI:EU:T:2012:686, punt 75.

22

(23)  Zie arrest Franchet en Byk, reeds aangehaald, EU:T:2008:257, punt 212.

23

(24)  Zie o.a. Garycki/Polen nr. 14348/02 van 6 februari 2007, punt 67, en Rywin/Polen nr. 6091/06, 4047/07 en 4070/07 van 18 februari 2016 (CE:ECHR:2016:0218JUD000609106), punt 205.

24

(25)  Lavents/Letland nr. 58442/00 van 28 november 2002 (CE:ECHR:2002:1128JUD005844200), punt 126.

25

(26)  Zie Allen/Verenigd Koninkrijk nr. 25424/09 van 12 juli 2013 (CE:ECHR:2013:0712JUD002542409), punt 126, en Müller/Duitsland nr. 54963/08 van 27 maart 2014 (CE:ECHR:2014:0327JUD005496308), punt 46.

26

(27)  Zie, per analogiam, arrest van het Gerecht van 20 maart 2002, ABB Asea Brown Boveri/Commissie, T-31/99ECLI:EU:T:2002:77, punt 104, alsmede arrest van het Gerecht van 11 maart 1999, Thyssen Stahl/Commissie, T-141/94, ECLI:EU:T:1999:48, punt 169; arrest van het Gerecht van 8 juli 1999, Vlaamse Televisie Maatschappij/Commissie, T-266/97, ECLI:EU:T:1999:144, punten 46-56, en arrest van het Gerecht van 30 september 2003, Atlantic Container Line e.a./Commissie, T-191/98, T-212/98 tot T-214/98, ECLI:EU:T:2003:245, punt 414.

27

per analogiam

(28)  Arrest van het Gerecht van 20 mei 2015, Timab Industries en CFPR/Commissie, T-456/10, ECLI:EU:T:2015:296.

28

(29)  Zie arrest Timab, reeds aangehaald, ECLI:EU:T:2015:296, punten 70, 76, 90, 96 en 104.

29

(30)  Karaman/Duitsland, nr. 17103/10 van 27 februari 2014 (CE:ECHR:2014:0227JUD001710310).

30

(31)  Dit was in weerwil van wat het minderheidsstandpunt beschouwde als onomwonden schuldverklaringen die verder gaan dan hetgeen noodzakelijk is voor het berechten van de andere verdachten.

31

(32)  Arrest-Karaman, punten 65-70.

32

(33)  Zie arrest Timab, reeds aangehaald, ECLI:EU:T:2015:296, punten 71-72.

33

(34)  Zelfs als er bepaalde aspecten van het schikkingsbesluit zijn die door de niet-schikkende partijen worden bekritiseerd omdat ze verder gaan dan hetgeen noodzakelijk is en ze mogelijk indruisen tegen het formuleren van zuivere vermoedens, blijkt uit het arrest-Karaman (punt 63) en de in voetnoot 26 aangehaalde rechtspraak duidelijk dat zelfs ongelukkige woordkeuze niet doorslaggevend kan zijn als rekening wordt gehouden met de aard en de context van de procedure. Dit wordt bevestigd door de divergentie tussen het afwijkende standpunt in het arrest-Karaman en de meerderheidsbeoordeling van diezelfde feiten (punten 65-71).

34

(35)  Zie arrest Timab, reeds aangehaald, ECLI:EU:T:2015:296, punten 135-140 en, in tegengestelde zin, arrest van het Hof van Justitie van 27 maart 2014, Ballast Nedam/Commissie, C-612/12 P, ECLI:EU:C:2014:193, punten 25-29. Zie ook, per analogiam, beschikking van het Hof van Justitie van 7 juli 2016, Panasonic/Commissie, C-608/15 P, ECLI:EU:C:2016:538, punten 21-24.

35

per analogiam

(36)  JPMorgan klaagde bovendien dat de in september 2016 ontvangen Letter of Facts onvoldoende duidelijk was. Na onderzoek van deze Letter en JPMorgans antwoord kon deze bewering echter niet bevestigd worden.

36

---

| 8.4.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 130/11 |
| --- | --- | --- | --- |

8.4.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 130/11

---

Samenvatting van het besluit van de Commissie

van 7 december 2016

inzake een procedure op grond van artikel 101 VWEU en artikel 53 van de EER-overeenkomst

(Zaak AT.39914 — Rentederivaten in euro)

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2016) 8530)

(Slechts de teksten in de Engelse en de Franse taal zijn authentiek)

(2019/C 130/05)

Op 7 december 2016 heeft de Commissie een besluit vastgesteld inzake een procedure op grond van artikel 101 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (hierna "het Verdrag" genoemd) en artikel 53 van de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (hierna "de EER-overeenkomst" genoemd). Overeenkomstig artikel 30 van Verordening (EG) nr. 1/2003 van de Raad (1)
  publiceert de Commissie hierbij de namen van de partijen en de belangrijkste punten van het besluit, waaronder de opgelegde sancties, rekening houdende met het rechtmatige belang van de ondernemingen inzake de bescherming van hun bedrijfsgeheimen. Een niet-vertrouwelijke versie van het besluit is te vinden op de website van directoraat-generaal Concurrentie op het volgende adres:

http://ec.europa.eu/competition/antitrust/cases/

1.   INLEIDING

| (1) | De adressaten van het besluit hebben deelgenomen aan één voortdurende inbreuk op artikel 101 van het Verdrag en artikel 53 van de EER-overeenkomst. De inbreuk strekte ertoe de mededinging te beperken en/of te verstoren in de sector van de aan de Euro Interbank Offered Rate (hierna "Euribor" genoemd) en/of de Euro OverNight Index Average (hierna "Eonia" genoemd) gekoppelde rentederivaten in euro (hierna tezamen "EIRD" of "EIRD’s" genoemd). |
| --- | --- |

(1)

| (2) | De Euribor is een referentierentetarief dat de kosten van interbancaire leningen in euro moet weergeven en dat courant gebruikt wordt op de internationale geldmarkten. De Euribor wordt omschreven als een index van "het tarief waartegen interbancaire termijndeposito’s in euro door een grote bank worden aangeboden aan een andere grote bank binnen de eurozone" (2); deze is gebaseerd op het door individuele panelbanken opgegeven rentetarief ("quote") waartegen volgens hen de ene hypothetische grote bank aan een andere grote bank leningen wil verstrekken (3). Volgens de Euribor Code of Conduct van de European Banking Federation (hierna "EBF" genoemd) "geven panelbanken dagelijks rentetarieven door [...] waartegen elke panelbank volgens hen binnen de eurozone interbancaire termijndeposito’s aan een andere grote bank wil verstrekken" (4). |
| --- | --- |

(2)

| (3) | De Euribor wordt berekend (5) op basis van de rentetarieven van de deelnemende "panelbanken" (6) die iedere handelsdag tussen 10.45 u en 11.00 u (plaatselijke tijd Brussel) worden doorgegeven aan Thomson Reuters, die als calculation agent optreedt voor de European Banking Federation (EBF). Elke panelbank heeft personeel dat verantwoordelijk is voor het doorgeven van de rentetarieven namens die panelbank (zogeheten "submitters"). Deze submitters werken doorgaans op de afdeling liquiditeitsbeheer van de betrokken panelbank. De Euribor wordt elke handelsdag vastgesteld en bekendgemaakt om 11.00 u plaatselijke tijd Brussel (10.00 u plaatselijke tijd Londen). Een panelbank levert gegevens aan voor elk van de 15 verschillende Euribor rentetarieven (één voor elke looptijd, variërend van één week tot twaalf maand) (zgn. "tenors"). |
| --- | --- |

(3)

| (4) | De Euribor heeft geen eendags (overnight) looptijd. Daarvoor wordt de Eonia gebruikt, een eendagsrentetarief dat met de hulp van de Europese Centrale Bank (ECB) wordt berekend als een gewogen gemiddelde van alle eendags ongedekte krediettransacties van bepaalde banken op de interbankenmarkt. De banken die meewerken aan de Eonia, zijn dezelfde als de panelbanken die meewerken aan de Euribor. |
| --- | --- |

(4)

| (5) | De verschillende Euribor-looptijden (zoals 1, 3, 6 of 12 maand) worden gebruikt als prijscomponenten voor op de Euribor gebaseerde rentederivaten in euro (EIRD’s). Voor EIRD’s kan de respectieve Euribor-looptijd die afloopt of wordt verlengd op een bepaalde datum, van invloed zijn op de cashflow die een bank ontvangt van de tegenpartij van de EIRD, of de cashflow die een bank nodig heeft om de tegenpartij op die datum te betalen. Een bank kan, afhankelijk van de handelsposities of de blootstelling die haar handelaren hebben ingenomen, er baat bij hebben dat de Euribor hoog wordt vastgesteld (indien ze een op basis van de Euribor berekend bedrag ontvangt), laag wordt vastgesteld (indien ze een op basis van de Euribor berekend bedrag verschuldigd is) of "vlak" is (indien ze geen aanzienlijke posities heeft in beide richtingen). |
| --- | --- |

(5)

| (6) | Euribor-tarieven komen onder meer tot uiting in de prijsstelling van EIRD’s, wereldwijd verhandelde financiële producten die door kapitaalvennootschappen, financiële instellingen, hefboomfondsen en andere ondernemingen worden gebruikt om hun renterisicoblootstelling te beheren (hedging, zowel voor kredietnemers als beleggers) of voor speculatiedoeleinden (7). De meest voorkomende basis-EIRD’s zijn: i) rentetermijncontracten, ii) renteswaps, iii) renteopties, en iv) rentefutures. EIRD’s kunnen onderhands (OTC) worden verhandeld of, in het geval van rentefutures, aan de beurs worden verhandeld. |
| --- | --- |

(6)

| (7) | Het besluit is gericht tot de volgende partijen (hierna tezamen "de adressaten" genoemd):






  — | Crédit Agricole SA, Crédit Agricole Corporate and Investment Bank (hierna tezamen "Crédit Agricole" genoemd); |
| --- | --- | --- |

(7)

—

Crédit Agricole SA, Crédit Agricole Corporate and Investment Bank (hierna tezamen "Crédit Agricole" genoemd);

| — | HSBC Holdings plc, HSBC Bank plc, HSBC France (hierna tezamen "HSBC" genoemd), en |
| --- | --- |

—

HSBC Holdings plc, HSBC Bank plc, HSBC France (hierna tezamen "HSBC" genoemd), en

| — | JPMorgan Chase & Co., JPMorgan Chase Bank, National Association, J.P. Morgan Services LLP (hierna tezamen "JPMorgan Chase" genoemd). |
| --- | --- |

—

JPMorgan Chase & Co., JPMorgan Chase Bank, National Association, J.P. Morgan Services LLP (hierna tezamen "JPMorgan Chase" genoemd).

| (8) | Crédit Agricole, HSBC en JPMorgan Chase maakten gedurende de volledige duur van hun betrokkenheid bij de inbreuk deel uit van de Euribor-panelbanken. |
| --- | --- |

(8)

2.   BESCHRIJVING VAN DE ZAAK

2.1.   De procedure

| (9) | De zaak is ingeleid op basis van een immuniteitsverzoek van [...] op 14 juni 2011. Nadat de Europese Commissie (hierna "de Commissie" genoemd) in oktober 2011 in de lokalen van diverse banken inspecties had uitgevoerd, hebben drie andere banken [...] meegewerkt aan het onderzoek van de Commissie. Ze hebben vrijwillig meer bewijsmateriaal aan de Commissie verstrekt en hebben een verzoek tot boetevermindering ingediend in het kader van de clementieregeling van de Commissie (8). Die drie banken waarop het onderhavige besluit ziet, hebben niet actief meegewerkt met het onderzoek van de Commissie in het kader van de clementieregeling. |
| --- | --- |

(9)

| (10) | In maart 2013 heeft de Commissie de procedure van artikel 11, lid 6, van Verordening (EG) nr. 1/2003 ingeleid ten aanzien van zeven banken [...] en heeft zij hun verzocht hun zaak te schikken. |
| --- | --- |

(10)

| (11) | [...] hebben schikkingsverklaringen ingediend, op basis waarvan de Commissie Besluit C(2013) 8512 van de Commissie van 4 december 2013 heeft vastgesteld, op 6 april 2016 gewijzigd [...], en voor in totaal 824 583 000 EUR aan geldboeten heeft opgelegd aan deze vier banken. |
| --- | --- |

(11)

| (12) | Crédit Agricole, HSBC en JPMorgan Chase hebben geen schikkingsverklaringen ingediend. De Commissie heeft het onderzoek ten aanzien van hen voortgezet en heeft in februari 2014 een aangekondigde inspectie uitgevoerd bij JPMorgan Chase. Op 19 mei 2014 heeft de Commissie een mededeling van punten van bezwaar ten aanzien van Crédit Agricole, HSBC en JPMorgan Chase doen uitgaan. Deze partijen hebben op de mededeling van punten van bezwaar geantwoord en in juni 2014 is een hoorzitting gehouden. |
| --- | --- |

(12)

| (13) | Het Adviescomité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities is geraadpleegd en heeft op 28 november 2016 en 5 december 2016 een gunstig advies uitgebracht, de raadadviseur-auditeur heeft zijn eindverslag uitgebracht op 5 december 2016 en op 7 december 2016 heeft de Commissie het besluit vastgesteld. |
| --- | --- |

(13)

2.2.   Beschrijving van de gedragingen

| (14) | De inbreuk in deze zaak neemt de vorm aan van een kartel voor rentederivaten in euro (EIRD’s) die aan de Euro Interbank Offered Rate (hierna "Euribor" genoemd) en/of de Euro OverNight Index Average (hierna "Eonia" genoemd) zijn gekoppeld. De meest gebruikelijke EIRD’s zijn rentetermijncontracten, renteswaps, renteopties en rentefutures. EIRD’s zijn financiële derivaten die door talrijke ondernemingen worden gebruikt om rentefluctuaties en andere financiële risico’s te beheren (via hedging) en voor speculatiedoeleinden. |
| --- | --- |

(14)

| (15) | In het schikkingsbesluit van 4 december 2013 was al aangetoond dat [...] tussen 29 september 2005 en 30 mei 2008, gedurende onderling verschillende perioden, zich aan collusie hadden begeven met het oog op het verstoren van het normale verloop van prijscomponenten voor de EIRD’s. |
| --- | --- |

(15)

| (16) | In dit besluit wordt aangetoond dat Crédit Agricole, HSBC en JP Morgan Chase, tijdens diezelfde periode, gedurende onderling verschillende perioden, zich aan collusie hebben begeven met het oog op het verstoren van het normale verloop van prijscomponenten voor de EIRD’s. De deelname van Crédit Agricole lag tussen 16 oktober 2006 en 19 maart 2007, die van HSBC tussen 12 februari 2007 en 27 maart 2007, en die van JP Morgan Chase tussen 27 september 2006 en 19 maart 2007. |
| --- | --- |

(16)

| (17) | De partijen hebben, door de gedragingen van bepaalde van hun medewerkers, deelgenomen aan regelingen in de EIRD-sector die bestonden in de volgende praktijken tussen verschillende partijen:






  a) | Bepaalde handelaren die in dienst waren van verschillende partijen, hebben occasioneel hun voorkeuren meegedeeld en/of ontvangen voor een ongewijzigde, lage of hoge fixing voor bepaalde Euribor-looptijden. Deze voorkeuren werden bepaald door hun handelsposities/blootstelling. |
| --- | --- | --- |

(17)

a)

Bepaalde handelaren die in dienst waren van verschillende partijen, hebben occasioneel hun voorkeuren meegedeeld en/of ontvangen voor een ongewijzigde, lage of hoge fixing voor bepaalde Euribor-looptijden. Deze voorkeuren werden bepaald door hun handelsposities/blootstelling.

| b) | Bepaalde handelaren van verschillende partijen hebben occasioneel aan elkaar gedetailleerde, niet publiek bekende/beschikbare gegevens over de handelsposities of de voornemens voor in de toekomst op te geven Euribor-rentetarieven voor bepaalde looptijden meegedeeld en/of deze van elkaar ontvangen, en dit van ten minste één van hun banken. |
| --- | --- |

b)

Bepaalde handelaren van verschillende partijen hebben occasioneel aan elkaar gedetailleerde, niet publiek bekende/beschikbare gegevens over de handelsposities of de voornemens voor in de toekomst op te geven Euribor-rentetarieven voor bepaalde looptijden meegedeeld en/of deze van elkaar ontvangen, en dit van ten minste één van hun banken.

| c) | Bepaalde handelaren hebben occasioneel ook de mogelijkheden verkend om hun EIRD-handelsposities af te stemmen op basis van de gegevens zoals beschreven in de punten a) of b). |
| --- | --- |

c)

Bepaalde handelaren hebben occasioneel ook de mogelijkheden verkend om hun EIRD-handelsposities af te stemmen op basis van de gegevens zoals beschreven in de punten a) of b).

| d) | Bepaalde handelaren hebben occasioneel ook de mogelijkheden verkend om de nieuw op te geven rentestanden voor de Euribor van hun bank af te stemmen op basis van de gegevens zoals beschreven in de punten a) of b). |
| --- | --- |

d)

Bepaalde handelaren hebben occasioneel ook de mogelijkheden verkend om de nieuw op te geven rentestanden voor de Euribor van hun bank af te stemmen op basis van de gegevens zoals beschreven in de punten a) of b).

| e) | Ten minste één van de bij dat soort overleg betrokken handelaren heeft occasioneel de Euribor-submitters van de betrokken banken benaderd, of aangegeven dat dit soort benadering zou worden gehanteerd, om de bij de calculation agent van de EBF in te dienen rentestand in een bepaalde richting of op een specifiek niveau aan te passen. |
| --- | --- |

e)

Ten minste één van de bij dat soort overleg betrokken handelaren heeft occasioneel de Euribor-submitters van de betrokken banken benaderd, of aangegeven dat dit soort benadering zou worden gehanteerd, om de bij de calculation agent van de EBF in te dienen rentestand in een bepaalde richting of op een specifiek niveau aan te passen.

| f) | Ten minste één van de bij dit soort overleg betrokken handelaren heeft aangegeven dat hij occasioneel verslag zou uitbrengen of verslag heeft uitgebracht over het antwoord van de submitters voordat de dagelijkse Euribor-rentetarieven moesten worden ingediend bij de calculation agent of dat hij, in die gevallen waarin die handelaar een en ander al had besproken had met de submitter, dergelijke gegevens heeft doorgespeeld aan een handelaar van een andere partij. |
| --- | --- |

f)

Ten minste één van de bij dit soort overleg betrokken handelaren heeft aangegeven dat hij occasioneel verslag zou uitbrengen of verslag heeft uitgebracht over het antwoord van de submitters voordat de dagelijkse Euribor-rentetarieven moesten worden ingediend bij de calculation agent of dat hij, in die gevallen waarin die handelaar een en ander al had besproken had met de submitter, dergelijke gegevens heeft doorgespeeld aan een handelaar van een andere partij.

| g) | Ten minste één handelaar van een partij heeft occasioneel aan een handelaar van een andere partij andere gedetailleerde en gevoelige gegevens onthuld over de handels- of prijszettingstrategie van zijn bank wat betreft EIRD’s. |
| --- | --- |

g)

Ten minste één handelaar van een partij heeft occasioneel aan een handelaar van een andere partij andere gedetailleerde en gevoelige gegevens onthuld over de handels- of prijszettingstrategie van zijn bank wat betreft EIRD’s.

| (18) | Bovendien hebben bepaalde handelaren die voor verschillende partijen werkten, nadat de Euribor-rentetarieven voor een bepaalde dag waren vastgesteld en bekendgemaakt, occasioneel overlegd over de uitkomsten van de Euribor-tariefstelling, waaronder de opgegeven tarieven van bepaalde banken. |
| --- | --- |

(18)

| (19) | Elke partij heeft ten minste deelgenomen aan diverse van deze gedragingen. Dit alles heeft zich voorgedaan gedurende de hele periode dat de partijen betrokken waren bij de inbreuk, hoewel niet elke partij heeft deelgenomen aan alle gevallen van collusie en de intensiteit van de heimelijke contacten varieerde gedurende de duur van de inbreuk. |
| --- | --- |

(19)

| (20) | De heimelijke regelingen verliepen via bilaterale contacten, hoofdzakelijk via onlinechats, e-mailberichten en onlineberichten of via telefoongesprekken. |
| --- | --- |

(20)

2.3.   Individueel aandeel in de gestelde gedragingen

| (21) | In de periode van 16 oktober 2006 tot en met 19 maart 2007 heeft Crédit Agricole zich ingelaten met bilaterale praktijken die ten minste onder sommige van de in punt 17 genoemde praktijken vallen. |
| --- | --- |

(21)

| (22) | In de periode van 12 februari 2007 tot en met 27 maart 2007 heeft HSBC zich ingelaten met bilaterale praktijken die ten minste onder sommige van de in punt 17 genoemde praktijken vallen. |
| --- | --- |

(22)

| (23) | In de periode van 27 september 2006 tot en met 19 maart 2007 heeft JPMorgan Chase zich ingelaten met bilaterale praktijken die ten minste onder sommige van de in punt 17 genoemde praktijken vallen. |
| --- | --- |

(23)

| (24) | In het besluit wordt aangetoond dat Crédit Agricole, HSBC en JP Morgan Chase hebben deelgenomen aan één voortdurende inbreuk op artikel 101 van het Verdrag en artikel 53 van de EER-overeenkomst. De feitelijke omstandigheden in het dossier (zoals de inhoud van de contacten, de gehanteerde methoden en de doelstelling van de diverse betrokken overeenkomsten en/of onderling afgestemde feitelijke gedragingen) laten zien dat de bilaterale heimelijke contacten tussen de partijen onderling verband hielden, complementair van aard waren en bijdroegen tot één doelstelling. |
| --- | --- |

(24)

2.4.   Geografische reikwijdte

| (25) | De inbreuk bestreek, uit geografisch oogpunt, ten minste de hele EER. |
| --- | --- |

(25)

2.5.   Sancties

| (26) | In het besluit worden de richtsnoeren boetetoemeting van 2006 (9) toegepast. In het besluit worden geldboeten opgelegd aan de in punt 7 genoemde entiteiten van Crédit Agricole, HSBC en JPMorgan Chase. |
| --- | --- |

(26)

2.5.1.   Het basisbedrag van de geldboete

| (27) | Het basisbedrag van de geldboete die aan de betrokken ondernemingen moet worden opgelegd, dient te worden bepaald op basis van de waarde van de verkopen, het feit dat de inbreuk naar haar aard tot de meest schadelijke mededingingsbeperkingen behoort, de duur en de geografische omvang van het kartel, het feit dat de collusie verband hield met financiële benchmarks, het cruciale belang dat de betrokken tarieven hebben voor de sector financiële diensten op de interne markt en in de lidstaten, te vermeerderen met een bijkomend bedrag om ondernemingen ervan af te schrikken zich met dit soort onrechtmatige praktijken in te laten. |
| --- | --- |

(27)

| (28) | De Commissie neemt in de regel de waarde van de verkopen die de ondernemingen gedurende het laatste volledige boekjaar van hun deelname aan de inbreuk hebben behaald, in aanmerking (10). Zij kan hier evenwel van afwijken als een andere referentieperiode passender zou zijn gelet op de kenmerken van de zaak. |
| --- | --- |

(28)

| (29) | Voor deze inbreuk heeft de Commissie de jaarwaarde van de verkopen voor alle partijen berekend op basis van de cashflow die elke bank heeft ontvangen uit haar respectieve portfolio van met tegenpartijen in de EER aangegane EIRD’s tijdens de maanden die overeenstemmen met hun respectieve deelname aan de inbreuk, verlaagd met een uniforme factor om rekening te houden met de bijzondere kenmerken van de EIRD-sector, zoals het feit dat netting inherent is aan deze sector, d.w.z. dat banken derivaten zowel verkopen als kopen zodat de inkomende betalingen worden verrekend met uitgaande betalingen, en de omvang van de prijsverschillen. |
| --- | --- |

(29)

2.5.2.   Aanpassing van het basisbedrag: verzwarende of verzachtende omstandigheden

| (30) | Er zijn geen verzwarende omstandigheden. Wel wordt de ondergeschikte rol van Crédit Agricole, HSBC en JPMorgan Chase bij de inbreuk erkend als een verzachtende omstandigheid die in de hoogte van de hun op te leggen geldboeten tot uiting wordt gebracht. |
| --- | --- |

(30)

2.5.3.   Toepassing van het 10 %-omzetplafond

| (31) | Krachtens artikel 23, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1/2003 mag de voor elke inbreuk aan elke onderneming opgelegde geldboete niet hoger zijn dan 10 % van de totale omzet die deze in het aan het besluit van de Commissie voorafgaande boekjaar heeft behaald. |
| --- | --- |

(31)

| (32) | In dit geval bedraagt geen enkele van de geldboeten meer dan 10 % van de totale omzet van een onderneming met betrekking tot het aan de datum van dit besluit voorafgaande boekjaar. |
| --- | --- |

(32)

3.   CONCLUSIE

| (33) | Ingevolge artikel 23, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1/2003 zijn de volgende geldboeten opgelegd:






  a) | Crédit Agricole SA en Crédit Agricole Corporate and Investment Bank, hoofdelijk aansprakelijk: 114 654 000 EUR; |
| --- | --- | --- |

(33)

a)

Crédit Agricole SA en Crédit Agricole Corporate and Investment Bank, hoofdelijk aansprakelijk: 114 654 000 EUR;

| b) | HSBC Holdings plc, HSBC Bank plc en HSBC France, hoofdelijk aansprakelijk: 33 606 000 EUR; |
| --- | --- |

b)

HSBC Holdings plc, HSBC Bank plc en HSBC France, hoofdelijk aansprakelijk: 33 606 000 EUR;

| c) | JPMorgan Chase & Co., JPMorgan Chase Bank, National Association, en J.P. Morgan Services LLP, hoofdelijk aansprakelijk: 337 196 000 EUR. |
| --- | --- |

c)

JPMorgan Chase & Co., JPMorgan Chase Bank, National Association, en J.P. Morgan Services LLP, hoofdelijk aansprakelijk: 337 196 000 EUR.

---

(1)  Verordening (EG) nr. 1/2003 van de Raad van 16 december 2002 betreffende de uitvoering van de mededingingsregels van de artikelen 81 en 82 van het Verdrag (PB L 1 van 4.1.2003, blz. 1).

(2)  http://www.euribor-ebf.eu/euribor-org/about-euribor.html

(3)  Nadere gegevens over de samenstelling van het panel en de procedureregels voor het opgeven van rentetarieven zijn beschreven in de Euribor Code of Conduct van de European Banking Federation, te vinden onder http://www.euribor-ebf.eu/assets/files/Euribor_code_conduct.pdf

(4)  European Banking Federation, Euribor Code of Conduct, blz. 17.

(5)  Van alle rentetarieven die de panelbanken doorgeven, worden de hoogste en de laagste 15 % van de opgegeven rentetarieven geschrapt. De resterende rentetarieven worden gemiddeld en afgerond tot op drie decimalen na de komma.

(6)  Ten tijde van de inbreuk waren er 44 panelbanken; thans zijn het er 25.

(7)  Volgens de Bank voor Internationale Betalingen (BIS) bedroeg de bruto marktwaarde van de uitstaande EIRD’s (http://www.bis.org/statistics/derstats.htm) 4 747 miljard USD in december 2015 en vertegenwoordigen ze het grootste deel van de OTC-rentederivaten op de markt.

(8)  Mededeling van de Commissie betreffende immuniteit tegen geldboeten en vermindering van geldboeten in kartelzaken (PB C 298 van 8.12.2006, blz. 17).

(9)  Richtsnoeren voor de berekening van geldboeten die uit hoofde van artikel 23, lid 2, onder a), van Verordening (EG) nr. 1/2003 worden opgelegd (PB C 210 van 1.9.2006, blz. 2).

(10)  Punt 13 van de richtsnoeren boetetoemeting.

---

| 8.4.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 130/16 |
| --- | --- | --- | --- |

8.4.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 130/16

---

Nieuwe nationale zijde van voor circulatie bestemde euromuntstukken

(2019/C 130/06)

Nationale zijde van de nieuwe, voor circulatie bestemde herdenkingsmunt van twee euro die door Andorra wordt uitgegeven

Voor circulatie bestemde euromunten hebben in de gehele eurozone de status van wettig betaalmiddel. Om zowel degenen die beroepsmatig met euromunten omgaan als het grote publiek op de hoogte te houden, publiceert de Commissie alle nieuwe ontwerpen van euromunten (1). Volgens de conclusies van de Raad van 10 februari 2009 (2) is het de lidstaten van de eurozone en de landen die met de Europese Unie een monetaire overeenkomst hebben gesloten volgens welke zij euromuntstukken mogen uitgeven, toegestaan voor circulatie bestemde euroherdenkingsmunten uit te geven, mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan, met name dat alleen het muntstuk van twee euro wordt gebruikt. Deze munten hebben dezelfde technische kenmerken als gewone voor circulatie bestemde munten van twee euro, maar hebben aan de nationale zijde een speciale herdenkingsafbeelding met een grote nationale of Europese symboolwaarde.

Uitgevende staat
  : Andorra

Onderwerp van de herdenkingsmunt
  : Finale wereldbeker alpineskiën 2019

Beschrijving van het ontwerp
  : De finale van de wereldbeker alpineskiën 2019 zal van 11 tot en met 17 maart 2019 plaatsvinden in het Vorstendom Andorra. Met dit evenement organiseert het Vorstendom Andorra een van de belangrijkste wedstrijden alpineskiën ter wereld.

Voor het Vorstendom Andorra wordt dit het meest prestigieuze wintersportevenement dat ooit in het land is georganiseerd, en het zal een keerpunt zijn in de ontwikkeling van het land tot sportbestemming.

Op het ontwerp van de munt is op de voorgrond een skiër afgebeeld die een helling afdaalt. Op de achtergrond staan vier gebogen lijnen, uit het officiële logo van deze finale van de wereldbeker alpineskiën; deze symboliseren de hellingen waar de wedstrijd zal plaatsvinden. Voorts staan op het ontwerp nog enkele sneeuwvlokken en de inscriptie „FINALS DE LA COPA DEL MÓN D’ESQUÍ ANDORRA 2019” (Finales Wereldbeker alpineskiën 2019 Andorra).

Langs de buitenrand van de munt zijn de twaalf sterren van de Europese vlag afgebeeld.

Oplage
  :

Datum van uitgifte
  : maart 2019

---

(1)  Voor een overzicht van alle nationale zijden die in 2002 zijn uitgegeven, zie PB C 373 van 28.12.2001, blz. 1.

(2)  Zie de conclusies van de Raad Economische en Financiële Zaken van 10 februari 2009 en de Aanbeveling van de Commissie van 19 december 2008 betreffende gemeenschappelijke richtsnoeren voor de nationale zijde en de uitgifte van voor circulatie bestemde euromuntstukken (PB L 9 van 14.1.2009, blz. 52).

---

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

| 8.4.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 130/17 |
| --- | --- | --- | --- |

8.4.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 130/17

---

Lijst van tussen lidstaten en derde landen gesloten bilaterale visumvrijstellingsovereenkomsten op grond waarvan de verblijfsduur kan worden verlengd, als bedoeld in artikel 20, lid 2, onder b), van de Overeenkomst ter uitvoering van het akkoord van Schengen

(2019/C 130/07)

Deze lijst wordt door de Europese Commissie bekendgemaakt op grond van artikel 20, lid 2 quinquies, van de Overeenkomst ter uitvoering van het akkoord van Schengen van 14 juni 1985, zoals gewijzigd bij artikel 60 van Verordening (EU) 2017/2226 van het Europees Parlement en de Raad (EES-verordening) (1). De lijst is opgesteld op basis van de kennisgevingen die de lidstaten aan de Commissie hebben gedaan.

België

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Australië | 15.8.1956 | 2 maanden | Alle paspoorten |
| Brazilië | 1.4.1957 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Canada | 1.12.1949 | 2 maanden | Alle paspoorten |
| Israël | 8.12.1964 | 3 maanden binnen een periode van 6 maanden | Alle paspoorten |
| Japan | 15.8.1956 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Monaco | 14.2.1950 | 2 maanden | Alle paspoorten |
| Nieuw-Zeeland | 15.11.1951 | 2 maanden | Alle paspoorten |
| San Marino | 12.6.1969 | 3 maanden binnen een periode van 6 maanden | Alle paspoorten |
| Zuid-Korea | 1.6.1970 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Verenigde Staten van Amerika | 23.6.1962 en 20.4.1971 | 3 maanden | Alle paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Australië

15.8.1956

2 maanden

Alle paspoorten

Brazilië

1.4.1957

3 maanden

Alle paspoorten

Canada

1.12.1949

2 maanden

Alle paspoorten

Israël

8.12.1964

3 maanden binnen een periode van 6 maanden

Alle paspoorten

Japan

15.8.1956

3 maanden

Alle paspoorten

Monaco

14.2.1950

2 maanden

Alle paspoorten

Nieuw-Zeeland

15.11.1951

2 maanden

Alle paspoorten

San Marino

12.6.1969

3 maanden binnen een periode van 6 maanden

Alle paspoorten

Zuid-Korea

1.6.1970

3 maanden

Alle paspoorten

Verenigde Staten van Amerika

23.6.1962 en 20.4.1971

3 maanden

Alle paspoorten

Bulgarije

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Japan | 1.5.2005 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Zuid-Korea | 13.8.1994 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Uruguay | 25.5.2005 | 90 dagen | Gewone paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Japan

1.5.2005

90 dagen

Gewone paspoorten

Zuid-Korea

13.8.1994

90 dagen

Alle paspoorten

Uruguay

25.5.2005

90 dagen

Gewone paspoorten

Tsjechië

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Argentinië | 2.1.2000 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| 8.12.1996 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Brazilië | 3.10.2005 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| 15.8.1991 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Chili | 15.8.1996 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| 24.10.1996 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten
  Speciale paspoorten |
| Colombia | 3.6.1995 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Costa Rica | 11.11.2000 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Guatemala | 17.11.2000 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten
  Consulaire paspoorten |
| Israël | 19.7.1996 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Israël | 9.3.1996 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Maleisië | 15.8.1991 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Mexico | 24.1.2000 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Nicaragua | 30.12.1999 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Panama | 14.4.2000 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten
  Consulaire paspoorten |
| Paraguay | 10.9.1999 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Peru | 16.10.1994 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Speciale paspoorten |
| Singapore | 8.1.1998 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Zuid-Korea | 5.11.1994 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Uruguay | 9.11.1999 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| 7.7.1994 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Venezuela | 15.8.1991 | 30 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Argentinië

2.1.2000

90 dagen

Gewone paspoorten

8.12.1996

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Brazilië

3.10.2005

90 dagen

Gewone paspoorten

15.8.1991

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Chili

15.8.1996

90 dagen

Gewone paspoorten

24.10.1996

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Speciale paspoorten

Colombia

3.6.1995

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Costa Rica

11.11.2000

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Guatemala

17.11.2000

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Consulaire paspoorten

Israël

19.7.1996

90 dagen

Gewone paspoorten

Israël

9.3.1996

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Maleisië

15.8.1991

90 dagen

Gewone paspoorten

Mexico

24.1.2000

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Nicaragua

30.12.1999

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Panama

14.4.2000

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Consulaire paspoorten

Paraguay

10.9.1999

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Peru

16.10.1994

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Speciale paspoorten

Singapore

8.1.1998

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Zuid-Korea

5.11.1994

90 dagen

Alle paspoorten

Uruguay

9.11.1999

90 dagen

Gewone paspoorten

7.7.1994

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Venezuela

15.8.1991

30 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Denemarken

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Australië | 1.5.1958 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Canada | 1.5.1958 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Chili | 1950 / 1958 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Israël | 1.4.1966 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Japan | 15.8.1956 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Maleisië | 1.10.1960 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Nieuw-Zeeland | 1.1.1949 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Singapore | 1.7.1967 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Zuid-Korea | 1.10.1969 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Verenigde Staten van Amerika | 27.6.1947 | 3 maanden | Alle paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Australië

1.5.1958

3 maanden

Alle paspoorten

Canada

1.5.1958

3 maanden

Alle paspoorten

Chili

1950 / 1958

90 dagen

Alle paspoorten

Israël

1.4.1966

3 maanden

Alle paspoorten

Japan

15.8.1956

3 maanden

Alle paspoorten

Maleisië

1.10.1960

3 maanden

Alle paspoorten

Nieuw-Zeeland

1.1.1949

3 maanden

Alle paspoorten

Singapore

1.7.1967

3 maanden

Alle paspoorten

Zuid-Korea

1.10.1969

90 dagen

Alle paspoorten

Verenigde Staten van Amerika

27.6.1947

3 maanden

Alle paspoorten

Duitsland

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Australië | 1.1.1953 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Brazilië | 28.6.1956 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Canada | 1.5.1953 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Chili | 1.1.1955 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| El Salvador | 5.4.1960 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Honduras | 1.7.1963 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Japan | 1.9.1957 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Nieuw-Zeeland | 1.8.1972 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Panama | 1.1.1968 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Zuid-Korea | 24.1.1974 | 3 maanden | Alle paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Australië

1.1.1953

3 maanden

Alle paspoorten

Brazilië

28.6.1956

3 maanden

Alle paspoorten

Canada

1.5.1953

3 maanden

Alle paspoorten

Chili

1.1.1955

90 dagen

Alle paspoorten

El Salvador

5.4.1960

3 maanden

Alle paspoorten

Honduras

1.7.1963

3 maanden

Alle paspoorten

Japan

1.9.1957

3 maanden

Alle paspoorten

Nieuw-Zeeland

1.8.1972

3 maanden

Alle paspoorten

Panama

1.1.1968

3 maanden

Gewone paspoorten

Zuid-Korea

24.1.1974

3 maanden

Alle paspoorten

Griekenland

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Antigua en Barbuda | 28.1.1987 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Argentinië | 31.1.1975 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Barbados | 1.7.1972 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Canada | 1.9.1959 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Costa Rica | 13.10.1999 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Honduras | 3.10.1998 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Israël | 26.2.1969 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Japan | 10.5.1956 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Maleisië | 20.9.1999 | 30 dagen | Gewone paspoorten |
| Mexico | 11.5.1972 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Monaco | 22.6.1955 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Nieuw-Zeeland | 6.12.1961 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Nicaragua | 9.6.1986 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Panama | 20.9.1999 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Paraguay | 25.6.1998 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| San Marino | 1.9.1955 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Singapore | 1.1.1991 | 2 weken | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Zuid-Korea | 26.2.1979 | 90 dagen | Gewone paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Antigua en Barbuda

28.1.1987

90 dagen

Gewone paspoorten

Argentinië

31.1.1975

90 dagen

Gewone paspoorten

Barbados

1.7.1972

90 dagen

Gewone paspoorten

Canada

1.9.1959

90 dagen

Gewone paspoorten

Costa Rica

13.10.1999

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Honduras

3.10.1998

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Israël

26.2.1969

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Japan

10.5.1956

90 dagen

Alle paspoorten

Maleisië

20.9.1999

30 dagen

Gewone paspoorten

Mexico

11.5.1972

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Monaco

22.6.1955

90 dagen

Gewone paspoorten

Nieuw-Zeeland

6.12.1961

90 dagen

Gewone paspoorten

Nicaragua

9.6.1986

90 dagen

Gewone paspoorten

Panama

20.9.1999

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Paraguay

25.6.1998

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

San Marino

1.9.1955

90 dagen

Gewone paspoorten

Singapore

1.1.1991

2 weken

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Zuid-Korea

26.2.1979

90 dagen

Gewone paspoorten

Spanje

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Argentinië | 12.10.1965 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| 9.7.1960 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Brazilië | 11.10.1965 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| 1.11.1960 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Speciale paspoorten |
| Canada | 25.1.1960 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Costa Rica | 30.5.1966 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Chili | 1.5.1959 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| El Salvador | 1.12.1959 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Guatemala | 17.10.1969 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| 7.9.1973 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Honduras | 15.7.1961 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Israël | 31.7.1994 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Japan | 15.4.1965 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Mexico | 1.12.1977 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| 31.12.1990 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten |
| Nicaragua | 15.3.1962 | 30 dagen | Gewone paspoorten |
| Nieuw-Zeeland | 31.10.1989 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Panama | 18.12.1965 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| 9.12.1965 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Paraguay | 1.7.1959 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| 3.1.1974 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Singapore | 10.2.1971 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Zuid-Korea | 8.4.1972 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Verenigde Staten van Amerika | 4.2.1993 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| 10.6.1992 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Uruguay | 15.1.1962 | 90 dagen | Gewone paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Argentinië

12.10.1965

90 dagen

Gewone paspoorten

9.7.1960

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Brazilië

11.10.1965

90 dagen

Gewone paspoorten

1.11.1960

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Speciale paspoorten

Canada

25.1.1960

90 dagen

Gewone paspoorten

Costa Rica

30.5.1966

90 dagen

Gewone paspoorten

Chili

1.5.1959

90 dagen

Gewone paspoorten

El Salvador

1.12.1959

90 dagen

Gewone paspoorten

Guatemala

17.10.1969

90 dagen

Gewone paspoorten

7.9.1973

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Honduras

15.7.1961

90 dagen

Gewone paspoorten

Israël

31.7.1994

90 dagen

Gewone paspoorten

Japan

15.4.1965

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Mexico

1.12.1977

90 dagen

Gewone paspoorten

31.12.1990

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Nicaragua

15.3.1962

30 dagen

Gewone paspoorten

Nieuw-Zeeland

31.10.1989

90 dagen

Gewone paspoorten

Panama

18.12.1965

90 dagen

Gewone paspoorten

9.12.1965

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Paraguay

1.7.1959

90 dagen

Gewone paspoorten

3.1.1974

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Singapore

10.2.1971

90 dagen

Gewone paspoorten

Zuid-Korea

8.4.1972

90 dagen

Gewone paspoorten

Verenigde Staten van Amerika

4.2.1993

90 dagen

Gewone paspoorten

10.6.1992

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Uruguay

15.1.1962

90 dagen

Gewone paspoorten

Frankrijk

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Canada | 1.5.1950 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Israël | 26.11.1969 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Japan | 1.12.1955 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Monaco | 18.5.1963 | Niet relevant voor EES | Gewone paspoorten |
| Nieuw-Zeeland | 1.12.1947 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| San Marino | 15.1.1954 | Niet relevant voor EES | Gewone paspoorten |
| Singapore | 1.6.1985 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Zuid-Korea | 11.2.1967 en 22.9.1989 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Verenigde Staten van Amerika | 1.4.1949 | 90 dagen | Gewone paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Canada

1.5.1950

90 dagen

Gewone paspoorten

Israël

26.11.1969

90 dagen

Gewone paspoorten

Japan

1.12.1955

90 dagen

Gewone paspoorten

Monaco

18.5.1963

Niet relevant voor EES

Gewone paspoorten

Nieuw-Zeeland

1.12.1947

90 dagen

Gewone paspoorten

San Marino

15.1.1954

Niet relevant voor EES

Gewone paspoorten

Singapore

1.6.1985

90 dagen

Gewone paspoorten

Zuid-Korea

11.2.1967 en 22.9.1989

90 dagen

Gewone paspoorten

Verenigde Staten van Amerika

1.4.1949

90 dagen

Gewone paspoorten

Italië

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Albanië | 1.10.1991 | 30 dagen | Diplomatieke paspoorten |
| Argentinië | 1.12.1959 | 180 dagen | Diplomatieke paspoorten |
| 3 maanden | Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| 21.5.1968 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Australië | 1.8.1951 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Brazilië | 1.10.1958 | 180 dagen | Diplomatieke paspoorten |
| 3 maanden | Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| 1.6.1960 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Canada | 9.11.1952 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Chili | 1.2.1958 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Colombia | 16.7.1962 | 180 dagen | Diplomatieke paspoorten |
| 3 maanden | Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Costa Rica | 19.9.1972 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| El Salvador | 27.1.1969 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Noord-Macedonië | 5.3.1997 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Guatemala | 2.7.1972 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| 20.12.1990 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Honduras | 1.5.1970 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Israël | 1.11.1961 | 180 dagen | Diplomatieke paspoorten |
| 1.5.1964 | 180 dagen | Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Japan | 15.1.1956 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| 15.5.1963 | 180 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Maleisië | 29.4.1964 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Mexico | 1.7.1967 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Monaco | 15.7.1949 | Niet relevant voor EES | Alle paspoorten |
| Nieuw-Zeeland | 1.3.1961 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Panama | 6.3.1964 | 180 dagen | Diplomatieke paspoorten |
| 3 maanden | Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Paraguay | 9.6.1965 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| 1.3.1961 | 180 dagen | Diplomatieke paspoorten |
| 3 maanden | Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Peru | 1.3.1960 | 180 dagen | Diplomatieke paspoorten |
| 3 maanden | Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| San Marino | 30.9.1939 | Niet relevant voor EES | Alle paspoorten |
| Zuid-Korea | 5.5.1975 | 60 dagen | Alle paspoorten |
| Verenigde Staten van Amerika | 29.9.1948 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Uruguay | 1.1.1961 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Venezuela | 5.3.1981 | 3 maanden | Diplomatieke paspoorten |
| 7.6.1988 | 30 dagen | Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Albanië

1.10.1991

30 dagen

Diplomatieke paspoorten

Argentinië

1.12.1959

180 dagen

Diplomatieke paspoorten

3 maanden

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

21.5.1968

3 maanden

Gewone paspoorten

Australië

1.8.1951

3 maanden

Alle paspoorten

Brazilië

1.10.1958

180 dagen

Diplomatieke paspoorten

3 maanden

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

1.6.1960

3 maanden

Gewone paspoorten

Canada

9.11.1952

3 maanden

Alle paspoorten

Chili

1.2.1958

90 dagen

Alle paspoorten

Colombia

16.7.1962

180 dagen

Diplomatieke paspoorten

3 maanden

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Costa Rica

19.9.1972

90 dagen

Alle paspoorten

El Salvador

27.1.1969

90 dagen

Alle paspoorten

Noord-Macedonië

5.3.1997

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Guatemala

2.7.1972

90 dagen

Gewone paspoorten

20.12.1990

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Honduras

1.5.1970

90 dagen

Alle paspoorten

Israël

1.11.1961

180 dagen

Diplomatieke paspoorten

1.5.1964

180 dagen

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Japan

15.1.1956

3 maanden

Gewone paspoorten

15.5.1963

180 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Maleisië

29.4.1964

90 dagen

Alle paspoorten

Mexico

1.7.1967

3 maanden

Gewone paspoorten

Monaco

15.7.1949

Niet relevant voor EES

Alle paspoorten

Nieuw-Zeeland

1.3.1961

3 maanden

Alle paspoorten

Panama

6.3.1964

180 dagen

Diplomatieke paspoorten

3 maanden

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Paraguay

9.6.1965

3 maanden

Gewone paspoorten

1.3.1961

180 dagen

Diplomatieke paspoorten

3 maanden

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Peru

1.3.1960

180 dagen

Diplomatieke paspoorten

3 maanden

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

San Marino

30.9.1939

Niet relevant voor EES

Alle paspoorten

Zuid-Korea

5.5.1975

60 dagen

Alle paspoorten

Verenigde Staten van Amerika

29.9.1948

3 maanden

Alle paspoorten

Uruguay

1.1.1961

90 dagen

Alle paspoorten

Venezuela

5.3.1981

3 maanden

Diplomatieke paspoorten

7.6.1988

30 dagen

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Letland

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Andorra | 21.5.1998 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Argentinië | 3.2.2004 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| 4.3.2004 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Costa Rica | 24.11.2003 | 90 dagen per halfjaar | Alle paspoorten |
| Noord-Macedonië | 9.3.2007 | 90 dagen per halfjaar vanaf de datum van "eerste inreis" | Diplomatieke paspoorten |
| Israël | 11.5.2001 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Israël | 14.12.1996 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Japan | 1.4.2000 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Mexico | 11.9.2002 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Monaco | 7.10.2001 | 90 dagen per halfjaar | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Panama | 6.5.2004 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Peru | 4.7.2007 | 90 dagen per halfjaar | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten
  Speciale paspoorten |
| San Marino | 8.10.2004 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Zuid-Korea | 27.6.2003 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Oekraïne | 17.5.1998 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Verenigde Staten van Amerika | 1.1.1996 | 90 dagen per halfjaar | Gewone paspoorten |
| Uruguay | 13.11.2003 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Venezuela | 6.11.2003 | 90 dagen per halfjaar | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Speciale administratieve regio Hongkong | 24.9.2002 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Speciale administratieve regio Macau | 20.6.2004 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Andorra

21.5.1998

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Argentinië

3.2.2004

90 dagen

Gewone paspoorten

4.3.2004

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Costa Rica

24.11.2003

90 dagen per halfjaar

Alle paspoorten

Noord-Macedonië

9.3.2007

90 dagen per halfjaar vanaf de datum van "eerste inreis"

Diplomatieke paspoorten

Israël

11.5.2001

90 dagen

Gewone paspoorten

Israël

14.12.1996

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Japan

1.4.2000

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Mexico

11.9.2002

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Monaco

7.10.2001

90 dagen per halfjaar

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Panama

6.5.2004

90 dagen

Alle paspoorten

Peru

4.7.2007

90 dagen per halfjaar

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Speciale paspoorten

San Marino

8.10.2004

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Zuid-Korea

27.6.2003

90 dagen

Alle paspoorten

Oekraïne

17.5.1998

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Verenigde Staten van Amerika

1.1.1996

90 dagen per halfjaar

Gewone paspoorten

Uruguay

13.11.2003

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Venezuela

6.11.2003

90 dagen per halfjaar

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Speciale administratieve regio Hongkong

24.9.2002

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Speciale administratieve regio Macau

20.6.2004

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Litouwen

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Argentinië | 31.12.2003 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Brazilië | 13.1.2009 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Chili | 18.5.1999 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Israël | 13.5.2001 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Japan | 25.4.2000 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Panama | 24.1.2004 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Zuid-Korea | 9.5.2002 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Uruguay | 29.12.2000 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Speciale administratieve regio Hongkong | 4.2.2002 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Speciale administratieve regio Macau | 6.3.2002 | 90 dagen | Gewone paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Argentinië

31.12.2003

90 dagen

Gewone paspoorten

Brazilië

13.1.2009

90 dagen

Gewone paspoorten

Chili

18.5.1999

90 dagen

Gewone paspoorten

Israël

13.5.2001

90 dagen

Gewone paspoorten

Japan

25.4.2000

90 dagen

Gewone paspoorten

Panama

24.1.2004

90 dagen

Gewone paspoorten

Zuid-Korea

9.5.2002

90 dagen

Gewone paspoorten

Uruguay

29.12.2000

90 dagen

Gewone paspoorten

Speciale administratieve regio Hongkong

4.2.2002

90 dagen

Gewone paspoorten

Speciale administratieve regio Macau

6.3.2002

90 dagen

Gewone paspoorten

Luxemburg

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Australië | 5.10.1951 | 60 dagen | Alle paspoorten |
| Chili | 7.4.1961 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Israël | 8.12.1964 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Nieuw-Zeeland | 15.11.1951 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Zuid-Korea | 1.6.1970 | 90 dagen | Alle paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Australië

5.10.1951

60 dagen

Alle paspoorten

Chili

7.4.1961

90 dagen

Alle paspoorten

Israël

8.12.1964

90 dagen

Alle paspoorten

Nieuw-Zeeland

15.11.1951

90 dagen

Alle paspoorten

Zuid-Korea

1.6.1970

90 dagen

Alle paspoorten

Hongarije

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Andorra | 12.7.2003 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Argentinië | 15.12.1990 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Brazilië | 19.7.1999 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Canada | 1.2.1991 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Chili | 1.6.1992 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Costa Rica | 12.6.1992 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Israël | 15.3.1994 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Japan | 21.6.1997 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Maleisië | 19.2.1993 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Mexico | 14.5.1997 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Nieuw-Zeeland | 15.3.2000 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Panama | 22.2.1993 en 30.12.1998 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Paraguay | 18.1.2004 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| San Marino | 7.5.1990 | 30 dagen | Gewone paspoorten |
| Singapore | 9.10.1994 | 30 dagen | Gewone paspoorten |
| Zuid-Korea | 26.4.1991 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Uruguay | 14.8.1991 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Verenigde Staten van Amerika | 1.11.1990 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Venezuela | 1.6.2000 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Speciale administratieve regio Hongkong | 7.2.2002 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Speciale administratieve regio Macau | 29.12.2001 | 90 dagen | Gewone paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Andorra

12.7.2003

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Argentinië

15.12.1990

90 dagen

Gewone paspoorten

Brazilië

19.7.1999

90 dagen

Gewone paspoorten

Canada

1.2.1991

90 dagen

Gewone paspoorten

Chili

1.6.1992

90 dagen

Gewone paspoorten

Costa Rica

12.6.1992

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Israël

15.3.1994

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Japan

21.6.1997

90 dagen

Gewone paspoorten

Maleisië

19.2.1993

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Mexico

14.5.1997

90 dagen

Gewone paspoorten

Nieuw-Zeeland

15.3.2000

90 dagen

Gewone paspoorten

Panama

22.2.1993 en 30.12.1998

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Paraguay

18.1.2004

90 dagen

Gewone paspoorten

San Marino

7.5.1990

30 dagen

Gewone paspoorten

Singapore

9.10.1994

30 dagen

Gewone paspoorten

Zuid-Korea

26.4.1991

90 dagen

Gewone paspoorten

Uruguay

14.8.1991

90 dagen

Alle paspoorten

Verenigde Staten van Amerika

1.11.1990

90 dagen

Gewone paspoorten

Venezuela

1.6.2000

90 dagen

Gewone paspoorten

Speciale administratieve regio Hongkong

7.2.2002

90 dagen

Gewone paspoorten

Speciale administratieve regio Macau

29.12.2001

90 dagen

Gewone paspoorten

Nederland

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Australië | 1.4.1951 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Canada | 1.1.1950 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Chili | 8.4.1961 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Israël | 8.12.1964 | 3 maanden binnen een periode van 6 maanden | Alle paspoorten |
| Japan | 28.8.1956 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Zuid-Korea | 1.6.1970 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Maleisië | 20.1.1959 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Nieuw-Zeeland | 1.4.1949 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Paraguay | 22.11.1960 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Verenigde Staten van Amerika | 15.8.1947 | 90 dagen | Gewone paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Australië

1.4.1951

90 dagen

Alle paspoorten

Canada

1.1.1950

90 dagen

Alle paspoorten

Chili

8.4.1961

90 dagen

Alle paspoorten

Israël

8.12.1964

3 maanden binnen een periode van 6 maanden

Alle paspoorten

Japan

28.8.1956

90 dagen

Alle paspoorten

Zuid-Korea

1.6.1970

90 dagen

Alle paspoorten

Maleisië

20.1.1959

90 dagen

Alle paspoorten

Nieuw-Zeeland

1.4.1949

90 dagen

Alle paspoorten

Paraguay

22.11.1960

90 dagen

Alle paspoorten

Verenigde Staten van Amerika

15.8.1947

90 dagen

Gewone paspoorten

Oostenrijk

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Albanië | 1.9.1992 | 3 maanden | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Andorra | 1.6.1957 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Argentinië | 1.8.1960 | 3 maanden | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Australië | 1.4.1956 | 3 maanden | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Bahama's | 1.9.1982 | 3 maanden | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Barbados | 31.12.1997 | 3 maanden | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Bosnië en Herzegovina | 1.11.1995 | 3 maanden | Diplomatieke paspoorten |
| Brazilië | 25.2.1960 | 6 maanden | Diplomatieke paspoorten |
| 6 maanden | Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| 5.10.1967 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Canada | 1.7.1956 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Chili | 1.12.1954 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Costa Rica | 14.9.1968 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| El Salvador | 1.12.1963 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Guatemala | 20.9.1977 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| 6 maanden | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Israël | 22.12.1968 | 3 maanden | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Japan | 1.4.1958 | 6 maanden | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Maleisië | 19.5.1983 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Mexico | 6.7.1958 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Monaco | 9.9.1983 | 3 maanden | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Nieuw-Zeeland | 1.6.1958 | 3 maanden | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Panama | 3.9.1981 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Paraguay | 18.3.1969 | 3 maanden | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Peru | 1.1.1996 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten
  Speciale paspoorten |
| San Marino | 29.7.1972 | 3 maanden | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Singapore | 1.3.1983 | 3 maanden | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Zuid-Korea | 25.6.1979 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| 180 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Uruguay | 1.9.1963 | 3 maanden | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Venezuela | 1.4.1990 | 3 maanden | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Albanië

1.9.1992

3 maanden

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Andorra

1.6.1957

3 maanden

Alle paspoorten

Argentinië

1.8.1960

3 maanden

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Australië

1.4.1956

3 maanden

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Bahama's

1.9.1982

3 maanden

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Barbados

31.12.1997

3 maanden

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Bosnië en Herzegovina

1.11.1995

3 maanden

Diplomatieke paspoorten

Brazilië

25.2.1960

6 maanden

Diplomatieke paspoorten

6 maanden

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

5.10.1967

3 maanden

Gewone paspoorten

Canada

1.7.1956

3 maanden

Alle paspoorten

Chili

1.12.1954

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Costa Rica

14.9.1968

3 maanden

Alle paspoorten

El Salvador

1.12.1963

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Guatemala

20.9.1977

3 maanden

Gewone paspoorten

6 maanden

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Israël

22.12.1968

3 maanden

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Japan

1.4.1958

6 maanden

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Maleisië

19.5.1983

3 maanden

Alle paspoorten

Mexico

6.7.1958

3 maanden

Gewone paspoorten

Monaco

9.9.1983

3 maanden

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Nieuw-Zeeland

1.6.1958

3 maanden

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Panama

3.9.1981

3 maanden

Alle paspoorten

Paraguay

18.3.1969

3 maanden

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Peru

1.1.1996

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Speciale paspoorten

San Marino

29.7.1972

3 maanden

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Singapore

1.3.1983

3 maanden

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Zuid-Korea

25.6.1979

90 dagen

Gewone paspoorten

180 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Uruguay

1.9.1963

3 maanden

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Venezuela

1.4.1990

3 maanden

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Polen

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Argentinië | 22.11.1990 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Brazilië | 23.4.2000 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten
  Noodpaspoorten
  Zeemansboekje |
| Chili | 24.2.1995 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Costa Rica | 8.7.1992 | 90 dagen | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Honduras | 11.1.1994 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Nicaragua | 10.2.1995 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Singapore | 2.9.1999 | 30 dagen | Gewone paspoorten |
| Uruguay | 2.9.1991 | 90 dagen | Gewone paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Argentinië

22.11.1990

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Brazilië

23.4.2000

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Noodpaspoorten

Zeemansboekje

Chili

24.2.1995

90 dagen

Gewone paspoorten

Costa Rica

8.7.1992

90 dagen

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Honduras

11.1.1994

90 dagen

Gewone paspoorten

Nicaragua

10.2.1995

90 dagen

Gewone paspoorten

Singapore

2.9.1999

30 dagen

Gewone paspoorten

Uruguay

2.9.1991

90 dagen

Gewone paspoorten

Portugal

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Argentinië | 15.11.1979 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Australië | 1.5.1963 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Canada | 15.2.1958 | 60 dagen | Gewone paspoorten |
| Chili | Juli 1970 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Costa Rica | Juni 1969 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Mexico | 2.4.1979 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Monaco | 16.2.1959 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Nieuw-Zeeland | 1.1.1988 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| San Marino | 1.9.1981 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Zuid-Korea | September 1979 | 60 dagen | Gewone paspoorten |
| Uruguay | December 1985 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Verenigde Staten van Amerika | Juli 1983 | 60 dagen | Gewone paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Argentinië

15.11.1979

90 dagen

Gewone paspoorten

Australië

1.5.1963

90 dagen

Gewone paspoorten

Canada

15.2.1958

60 dagen

Gewone paspoorten

Chili

Juli 1970

90 dagen

Gewone paspoorten

Costa Rica

Juni 1969

90 dagen

Gewone paspoorten

Mexico

2.4.1979

90 dagen

Gewone paspoorten

Monaco

16.2.1959

90 dagen

Gewone paspoorten

Nieuw-Zeeland

1.1.1988

90 dagen

Gewone paspoorten

San Marino

1.9.1981

90 dagen

Gewone paspoorten

Zuid-Korea

September 1979

60 dagen

Gewone paspoorten

Uruguay

December 1985

90 dagen

Gewone paspoorten

Verenigde Staten van Amerika

Juli 1983

60 dagen

Gewone paspoorten

Slowakije

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Argentinië | 15.10.2001 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| 14.11.2001 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Brazilië | 15.8.1991 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Chili | 22.5.2000 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten
  Speciale paspoorten |
| 28.10.2000 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Israël | 2.9.1997 | 3 maanden | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| 2.9.1997 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Japan | 22.3.2002 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Zuid-Korea | 15.7.1995 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Maleisië | 15.8.1991 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Panama | 12.8.1999 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten
  Speciale paspoorten |
| Paraguay | 23.12.1996 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Uruguay | 28.9.1995 | 3 maanden | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Venezuela | 15.8.1991 | 30 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Argentinië

15.10.2001

90 dagen

Gewone paspoorten

14.11.2001

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Brazilië

15.8.1991

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Chili

22.5.2000

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Speciale paspoorten

28.10.2000

90 dagen

Gewone paspoorten

Israël

2.9.1997

3 maanden

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

2.9.1997

90 dagen

Gewone paspoorten

Japan

22.3.2002

90 dagen

Gewone paspoorten

Zuid-Korea

15.7.1995

90 dagen

Gewone paspoorten

Maleisië

15.8.1991

3 maanden

Gewone paspoorten

Panama

12.8.1999

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Speciale paspoorten

Paraguay

23.12.1996

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Uruguay

28.9.1995

3 maanden

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Venezuela

15.8.1991

30 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Finland

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Australië | 1961 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Nieuw-Zeeland | 1973 | 90 dagen | Gewone paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Australië

1961

90 dagen

Gewone paspoorten

Nieuw-Zeeland

1973

90 dagen

Gewone paspoorten

Zweden

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Argentinië | 6.9.1961 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Australië | 1.11.1951 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Barbados | 1.1.1969 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Brazilië | 1.5.1956 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Canada | 30.6.1949 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Chili | 1.1.1991 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Costa Rica | 1.1.1968 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Honduras | 1.2.1960 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Israël | 1.4.1966 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Japan | 8.8.1956 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Maleisië | 1.10.1960 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Mauritius | 18.12.1968 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Mexico | 1.5.1954 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Nieuw-Zeeland | 1.7.1948 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Nicaragua | 24.5.1968 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Paraguay | 1.7.1963 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Singapore | 1.8.1968 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Zuid-Korea | 1.9.1969 | 90 dagen | Gewone paspoorten |
| Trinidad en Tobago | 1.10.1968 | 3 maanden | Gewone paspoorten |
| Uruguay | 1.4.1960 | 90 dagen | Gewone paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Argentinië

6.9.1961

3 maanden

Gewone paspoorten

Australië

1.11.1951

3 maanden

Gewone paspoorten

Barbados

1.1.1969

3 maanden

Gewone paspoorten

Brazilië

1.5.1956

3 maanden

Gewone paspoorten

Canada

30.6.1949

3 maanden

Gewone paspoorten

Chili

1.1.1991

3 maanden

Gewone paspoorten

Costa Rica

1.1.1968

3 maanden

Gewone paspoorten

Honduras

1.2.1960

3 maanden

Gewone paspoorten

Israël

1.4.1966

3 maanden

Gewone paspoorten

Japan

8.8.1956

3 maanden

Gewone paspoorten

Maleisië

1.10.1960

3 maanden

Gewone paspoorten

Mauritius

18.12.1968

3 maanden

Gewone paspoorten

Mexico

1.5.1954

3 maanden

Gewone paspoorten

Nieuw-Zeeland

1.7.1948

3 maanden

Gewone paspoorten

Nicaragua

24.5.1968

3 maanden

Gewone paspoorten

Paraguay

1.7.1963

3 maanden

Gewone paspoorten

Singapore

1.8.1968

3 maanden

Gewone paspoorten

Zuid-Korea

1.9.1969

90 dagen

Gewone paspoorten

Trinidad en Tobago

1.10.1968

3 maanden

Gewone paspoorten

Uruguay

1.4.1960

90 dagen

Gewone paspoorten

MET SCHENGEN GEASSOCIEERDE LANDEN

IJsland

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Australië | 29.4.1969 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Brazilië | 28.8.1969 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Chili | 1.6.1967 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Israël | 1.4.1966 | 3 maanden | Gewone paspoorten
  Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Japan | 20.11.1966 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Canada | 1.11.1962 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Maleisië | 1.7.1959 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Mexico | 1.3.1966 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Nieuw-Zeeland | 1.2.1974 | 3 maanden | Alle paspoorten |
| Zuid-Korea | 1.4.1970 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Uruguay | 8.8.1991 | 3 maanden | Alle paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Australië

29.4.1969

3 maanden

Alle paspoorten

Brazilië

28.8.1969

3 maanden

Alle paspoorten

Chili

1.6.1967

3 maanden

Alle paspoorten

Israël

1.4.1966

3 maanden

Gewone paspoorten

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Japan

20.11.1966

3 maanden

Alle paspoorten

Canada

1.11.1962

3 maanden

Alle paspoorten

Maleisië

1.7.1959

90 dagen

Alle paspoorten

Mexico

1.3.1966

3 maanden

Alle paspoorten

Nieuw-Zeeland

1.2.1974

3 maanden

Alle paspoorten

Zuid-Korea

1.4.1970

90 dagen

Alle paspoorten

Uruguay

8.8.1991

3 maanden

Alle paspoorten

Liechtenstein

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Albanië | 1.2.1969 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten |
| Antigua en Barbuda | 1.10.1963 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Bahama's | 1.10.1963 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Barbados | 6.1.1971 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Brunei | 1.10.1963 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Costa Rica | 24.11.1966 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Noord-Macedonië | 22.7.1998 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten
  Speciale paspoorten |
| Honduras | 24.11.1966 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Israël | 1.6.1967 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Japan | 15.4.1957 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Maleisië | 1.9.1960 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Moldavië | 7.2.2004 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Nieuw-Zeeland | 1.8.1948 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Panama | 18.2.1967 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Paraguay | 10.2.1964 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Singapore | 1.9.1960 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Saint Kitts en Nevis | 1.10.1963 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Zuid-Korea | 28.6.1979 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Oekraïne | 1.1.2004 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten
  Speciale paspoorten |
| Venezuela | 14.10.1988 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten
  Speciale paspoorten |
| Speciale administratieve regio Hongkong | 1.5.2000 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Speciale administratieve regio Macau | 1.12.2005 | 90 dagen | Alle paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Albanië

1.2.1969

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Antigua en Barbuda

1.10.1963

90 dagen

Alle paspoorten

Bahama's

1.10.1963

90 dagen

Alle paspoorten

Barbados

6.1.1971

90 dagen

Alle paspoorten

Brunei

1.10.1963

90 dagen

Alle paspoorten

Costa Rica

24.11.1966

90 dagen

Alle paspoorten

Noord-Macedonië

22.7.1998

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Speciale paspoorten

Honduras

24.11.1966

90 dagen

Alle paspoorten

Israël

1.6.1967

90 dagen

Alle paspoorten

Japan

15.4.1957

90 dagen

Alle paspoorten

Maleisië

1.9.1960

90 dagen

Alle paspoorten

Moldavië

7.2.2004

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Nieuw-Zeeland

1.8.1948

90 dagen

Alle paspoorten

Panama

18.2.1967

90 dagen

Alle paspoorten

Paraguay

10.2.1964

90 dagen

Alle paspoorten

Singapore

1.9.1960

90 dagen

Alle paspoorten

Saint Kitts en Nevis

1.10.1963

90 dagen

Alle paspoorten

Zuid-Korea

28.6.1979

90 dagen

Alle paspoorten

Oekraïne

1.1.2004

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Speciale paspoorten

Venezuela

14.10.1988

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Speciale paspoorten

Speciale administratieve regio Hongkong

1.5.2000

90 dagen

Alle paspoorten

Speciale administratieve regio Macau

1.12.2005

90 dagen

Alle paspoorten

Noorwegen

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Argentinië | 1.1.1962 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Australië | 19.11.1951 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Brazilië | 1.3.1959 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Brunei | 1.7.1990 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Canada | 1.1.1950 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Chili | 1.12.1991 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Costa Rica | 20.4.1969 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| El Salvador | 1.11.1959 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Guatemala | 1.1.1963 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Honduras | 1.1.1960 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Israël | 1.4.1966 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Japan | 1.9.1956 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Maleisië | 1.10.1960 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Mexico | 1.2.1960 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Nieuw-Zeeland | 1.1.1950 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Nicaragua | 1.11.1960 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Panama | 1.1.1963 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Paraguay | 1.7.1963 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Singapore | 1.11.1968 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Zuid-Korea | 1.10.1969 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Verenigde Staten van Amerika | 1.8.1947 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Uruguay | 1.3.1961 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Venezuela | 15.12.1959 | 90 dagen | Alle paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Argentinië

1.1.1962

90 dagen

Alle paspoorten

Australië

19.11.1951

90 dagen

Alle paspoorten

Brazilië

1.3.1959

90 dagen

Alle paspoorten

Brunei

1.7.1990

90 dagen

Alle paspoorten

Canada

1.1.1950

90 dagen

Alle paspoorten

Chili

1.12.1991

90 dagen

Alle paspoorten

Costa Rica

20.4.1969

90 dagen

Alle paspoorten

El Salvador

1.11.1959

90 dagen

Alle paspoorten

Guatemala

1.1.1963

90 dagen

Alle paspoorten

Honduras

1.1.1960

90 dagen

Alle paspoorten

Israël

1.4.1966

90 dagen

Alle paspoorten

Japan

1.9.1956

90 dagen

Alle paspoorten

Maleisië

1.10.1960

90 dagen

Alle paspoorten

Mexico

1.2.1960

90 dagen

Alle paspoorten

Nieuw-Zeeland

1.1.1950

90 dagen

Alle paspoorten

Nicaragua

1.11.1960

90 dagen

Alle paspoorten

Panama

1.1.1963

90 dagen

Alle paspoorten

Paraguay

1.7.1963

90 dagen

Alle paspoorten

Singapore

1.11.1968

90 dagen

Alle paspoorten

Zuid-Korea

1.10.1969

90 dagen

Alle paspoorten

Verenigde Staten van Amerika

1.8.1947

90 dagen

Alle paspoorten

Uruguay

1.3.1961

90 dagen

Alle paspoorten

Venezuela

15.12.1959

90 dagen

Alle paspoorten

Zwitserland

| Betrokken derde land | Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst | Toegestane verblijfsduur | Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten |
| --- | --- | --- | --- |
| Albanië | 1.7.2004 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten |
| Antigua en Barbuda | 1.10.1963 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Bahama's | 1.10.1963 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Barbados | 6.1.1971 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Brunei | 1.10.1963 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Chili | 1.1.1949 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Costa Rica | 24.11.1966 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Noord-Macedonië | 22.7.1998 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten
  Speciale paspoorten |
| Honduras | 24.11.1966 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Israël | 1.6.1967 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Japan | 15.4.1957 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Maleisië | 1.9.1960 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Mexico | 1.2.1994 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Moldavië | 7.2.2004 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| Nieuw-Zeeland | 1.8.1948 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Panama | 18.2.1967 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Paraguay | 10.2.1964 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Singapore | 1.9.1960 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Saint Kitts en Nevis | 1.10.1963 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Zuid-Korea | 28.6.1979 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Oekraïne | 1.1.2004 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten
  Speciale paspoorten |
| Venezuela | 14.10.1988 | 90 dagen | Diplomatieke paspoorten
  Dienstpaspoorten/officiële paspoorten
  Speciale paspoorten |
| Speciale administratieve regio Hongkong | 1.5.2000 | 90 dagen | Alle paspoorten |
| Speciale administratieve regio Macau | 1.12.2005 | 90 dagen | Alle paspoorten |

Betrokken derde land

Inwerkingtreding bilaterale overeenkomst

Toegestane verblijfsduur

Onder de overeenkomst vallende categorieën van paspoorten

Albanië

1.7.2004

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Antigua en Barbuda

1.10.1963

90 dagen

Alle paspoorten

Bahama's

1.10.1963

90 dagen

Alle paspoorten

Barbados

6.1.1971

90 dagen

Alle paspoorten

Brunei

1.10.1963

90 dagen

Alle paspoorten

Chili

1.1.1949

90 dagen

Alle paspoorten

Costa Rica

24.11.1966

90 dagen

Alle paspoorten

Noord-Macedonië

22.7.1998

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Speciale paspoorten

Honduras

24.11.1966

90 dagen

Alle paspoorten

Israël

1.6.1967

90 dagen

Alle paspoorten

Japan

15.4.1957

90 dagen

Alle paspoorten

Maleisië

1.9.1960

90 dagen

Alle paspoorten

Mexico

1.2.1994

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Moldavië

7.2.2004

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Nieuw-Zeeland

1.8.1948

90 dagen

Alle paspoorten

Panama

18.2.1967

90 dagen

Alle paspoorten

Paraguay

10.2.1964

90 dagen

Alle paspoorten

Singapore

1.9.1960

90 dagen

Alle paspoorten

Saint Kitts en Nevis

1.10.1963

90 dagen

Alle paspoorten

Zuid-Korea

28.6.1979

90 dagen

Alle paspoorten

Oekraïne

1.1.2004

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Speciale paspoorten

Venezuela

14.10.1988

90 dagen

Diplomatieke paspoorten

Dienstpaspoorten/officiële paspoorten

Speciale paspoorten

Speciale administratieve regio Hongkong

1.5.2000

90 dagen

Alle paspoorten

Speciale administratieve regio Macau

1.12.2005

90 dagen

Alle paspoorten

---

(1)  PB L 327 van 9.12.2017, blz. 20. Overeenkomstig artikel 73 van de EES-verordening wordt artikel 60 pas van toepassing bij de ingebruikneming van het EES.

---

V Bekendmakingen

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Europese Commissie

| 8.4.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 130/53 |
| --- | --- | --- | --- |

8.4.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 130/53

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak M.9346 — Investcorp/Aberdeen/JV)

Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak

(Voor de EER relevante tekst)

(2019/C 130/08)

1.

Deze aanmelding betreft de volgende ondernemingen:

| — | Investcorp Investment Holdings Limited („Investcorp”, Kaaimaneilanden), die onder uiteindelijke zeggenschap staat van SIPCO Holdings Limited; |
| --- | --- |

—

Investcorp Investment Holdings Limited („Investcorp”, Kaaimaneilanden), die onder uiteindelijke zeggenschap staat van SIPCO Holdings Limited;

| — | Aberdeen Asset Management plc („Aberdeen”, Verenigd Koninkrijk), een volle dochteronderneming van Standard Life Aberdeen plc; |
| --- | --- |

—

Aberdeen Asset Management plc („Aberdeen”, Verenigd Koninkrijk), een volle dochteronderneming van Standard Life Aberdeen plc;

| — | Concession Infrastructure Investments Manager Limited, een nieuw opgerichte entiteit („JV”, Kaaimaneilanden). |
| --- | --- |

—

Concession Infrastructure Investments Manager Limited, een nieuw opgerichte entiteit („JV”, Kaaimaneilanden).

Investcorp en Aberdeen verkrijgen gezamenlijke zeggenschap in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), en artikel 3, lid 4, van de concentratieverordening over de JV.

De concentratie komt tot stand door de verwerving van aandelen in een nieuw opgerichte onderneming die een joint venture vormt.

2.

—   Investcorp: internationale financiële instelling actief als principaal en intermediair in internationale investeringstransacties;

—   Aberdeen: wereldwijde investeringsonderneming;

—   Concession Infrastructure Investments Manager Limited: zal beleggingsadviesdiensten aanbieden voor beleggingsfondsen op het gebied van sociale en economische infrastructuurprojecten in de landen van de Raad voor samenwerking van de Golf, de regio van het Midden-Oosten en Noord-Afrika en Turkije.

3.

Er zij op gewezen dat deze zaak in aanmerking komt voor de vereenvoudigde procedure zoals uiteengezet in de mededeling van de Commissie betreffende een vereenvoudigde procedure voor de behandeling van bepaalde concentraties krachtens Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (2).

4.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na de datum van deze bekendmaking hebben bereikt. De volgende referentie moet altijd worden vermeld:

M.9346 — Investcorp/Aberdeen/JV

Opmerkingen kunnen per e-mail, per fax of per post aan de Commissie worden toegezonden. Gelieve de onderstaande contactgegevens te gebruiken:

| E-mail: COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu |
| --- |
| Fax +32 22964301 |
| Postadres: |
| Europese Commissie |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie voor concentraties |
| 1049 Brussel |
| BELGIË |

E-mail: COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu

Fax +32 22964301

Postadres:

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie voor concentraties

1049 Brussel

BELGIË

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1 („de concentratieverordening”).

1

(2)  PB C 366 van 14.12.2013, blz. 5.

2

---

| 8.4.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 130/55 |
| --- | --- | --- | --- |

8.4.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 130/55

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak M.9340 — Alliance Automotive Group/PartsPoint Group)

Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak

(Voor de EER relevante tekst)

(2019/C 130/09)

1.

Deze aanmelding betreft de volgende ondernemingen:

| — | Alliance Automotive Holding Limited ("AAG", Verenigd Koninkrijk); |
| --- | --- |

—

Alliance Automotive Holding Limited ("AAG", Verenigd Koninkrijk);

| — | PartsPoint Group B.V. ("PPG", Nederland). |
| --- | --- |

—

PartsPoint Group B.V. ("PPG", Nederland).

AAG verkrijgt uitsluitende zeggenschap in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van de concentratieverordening over het geheel van PPG. De concentratie komt tot stand door de verwerving van aandelen.

2.

—   AAG: groothandel in onderdelen voor lichte voertuigen en zware bedrijfsvoertuigen voor de aftermarket in Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Polen. In Frankrijk is AAG ook actief in de detailhandel;

—   PPG: groothandel in reserveonderdelen en accessoires voor lichte voertuigen in België en Nederland.

3.

Er zij op gewezen dat deze zaak in aanmerking komt voor de vereenvoudigde procedure zoals uiteengezet in de mededeling van de Commissie betreffende een vereenvoudigde procedure voor de behandeling van bepaalde concentraties krachtens Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (2).

4.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na de datum van deze bekendmaking hebben bereikt. De volgende referentie moet altijd worden vermeld:

M.9340 — Alliance Automotive Group/PartsPoint Group

Opmerkingen kunnen per e-mail, per fax of per post aan de Commissie worden toegezonden. Gelieve de onderstaande contactgegevens te gebruiken:

| E-mail: COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu |
| --- |
| Fax +32 22964301 |
| Postadres: |
| Europese Commissie |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie voor concentraties |
| 1049 Brussel |
| BELGIË |

E-mail: COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu

Fax +32 22964301

Postadres:

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie voor concentraties

1049 Brussel

BELGIË

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1 ("de concentratieverordening").

1

(2)  PB C 366 van 14.12.2013, blz. 5.

2

---

| 8.4.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 130/56 |
| --- | --- | --- | --- |

8.4.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 130/56

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak M.9344 — Swiss Life/Montagu/Pondus)

Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak

(Voor de EER relevante tekst)

(2019/C 130/10)

1.

Deze aanmelding betreft de volgende ondernemingen:

| — | Swiss Life Holding AG („Swiss Life”, Zwitserland); |
| --- | --- |

—

Swiss Life Holding AG („Swiss Life”, Zwitserland);

| — | Montagu Private Equity LLP („Montagu”, Verenigd Koninkrijk); |
| --- | --- |

—

Montagu Private Equity LLP („Montagu”, Verenigd Koninkrijk);

| — | Pondus GmbH & Co. KG („Pondus”, Duitsland). |
| --- | --- |

—

Pondus GmbH & Co. KG („Pondus”, Duitsland).

Swiss Life en Montagu verkrijgen gezamenlijke zeggenschap in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van de concentratieverordening over het geheel van Pondus.

De concentratie komt tot stand door de verwerving van aandelen.

2.

—   Swiss Life: verzekeringsmaatschappij;

—   Montagu: private-equityonderneming;

—   Pondus: vastgoedonderneming die een winkelpand en kantoorgebouw verhuurt in Berlijn (Duitsland).

3.

Er zij op gewezen dat deze zaak in aanmerking komt voor de vereenvoudigde procedure zoals uiteengezet in de mededeling van de Commissie betreffende een vereenvoudigde procedure voor de behandeling van bepaalde concentraties krachtens Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (2).

4.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na de datum van deze bekendmaking hebben bereikt. De volgende referentie moet altijd worden vermeld:

M.9344 — Swiss Life/Montagu/Pondus

Opmerkingen kunnen per e-mail, per fax of per post aan de Commissie worden toegezonden. Gelieve de onderstaande contactgegevens te gebruiken:

| E-mail: COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu |
| --- |
| Fax +32 22964301 |
| Postadres: |
| Europese Commissie |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie voor concentraties |
| 1049 Brussel |
| BELGIË |

E-mail: COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu

Fax +32 22964301

Postadres:

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie voor concentraties

1049 Brussel

BELGIË

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1 („de concentratieverordening”).

1

(2)  PB C 366 van 14.12.2013, blz. 5.

2

---