# Dziennik Urzędowy C 383/17 l

| | ISSN 1977-1002 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 383 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Tom 5817 listopada 2015 |

ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 383

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Tom 5817 listopada 2015

---

| Powiadomienie nr | Spis treśći | Strona |
| --- | --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i opinie |
| | OPINIE |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 509. sesja plenarna EKES-u w dniach 1–2 lipca 2015 r. |
| 2015/C 383/01 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Kobiety a transport (opinia rozpoznawcza na wniosek Komisji) | 1 |
| 2015/C 383/02 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie twierdzeń dotyczących ekologiczności, aspektów społecznych i cech zdrowotnych produktów na rynku wewnętrznym (opinia z inicjatywy własnej) | 8 |
| 2015/C 383/03 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Sport a wartości europejskie (opinia z inicjatywy własnej) | 14 |
| 2015/C 383/04 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Magazynowanie energii – czynnik integracji i bezpieczeństwa energetycznego (opinia z inicjatywy własnej) | 19 |
| 2015/C 383/05 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie inteligentnych miast jako siły napędowej nowej europejskiej polityki przemysłowej (opinia z inicjatywy własnej) | 24 |
| 2015/C 383/06 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wpływu TTIP na MŚP (opinia z inicjatywy własnej) | 34 |
| 2015/C 383/07 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie celów na okres po roku 2015 w regionie eurośródziemnomorskim (opinia z inicjatywy własnej) | 44 |
| 2015/C 383/08 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Finansowanie rozwoju – stanowisko społeczeństwa obywatelskiego (opinia z inicjatywy własnej) | 49 |
| 2015/C 383/09 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie oceny konsultacji Komisji Europejskiej z zainteresowanymi stronami (opinia z inicjatywy własnej) | 57 |

Powiadomienie nr

Spis treśći

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

509. sesja plenarna EKES-u w dniach 1–2 lipca 2015 r.

2015/C 383/01

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Kobiety a transport (opinia rozpoznawcza na wniosek Komisji)

1

2015/C 383/02

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie twierdzeń dotyczących ekologiczności, aspektów społecznych i cech zdrowotnych produktów na rynku wewnętrznym (opinia z inicjatywy własnej)

8

2015/C 383/03

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Sport a wartości europejskie (opinia z inicjatywy własnej)

14

2015/C 383/04

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Magazynowanie energii – czynnik integracji i bezpieczeństwa energetycznego (opinia z inicjatywy własnej)

19

2015/C 383/05

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie inteligentnych miast jako siły napędowej nowej europejskiej polityki przemysłowej (opinia z inicjatywy własnej)

24

2015/C 383/06

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wpływu TTIP na MŚP (opinia z inicjatywy własnej)

34

2015/C 383/07

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie celów na okres po roku 2015 w regionie eurośródziemnomorskim (opinia z inicjatywy własnej)

44

2015/C 383/08

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Finansowanie rozwoju – stanowisko społeczeństwa obywatelskiego (opinia z inicjatywy własnej)

49

2015/C 383/09

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie oceny konsultacji Komisji Europejskiej z zainteresowanymi stronami (opinia z inicjatywy własnej)

57

---

| | III   Akty przygotowawcze |
| --- | --- |
| | EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY |
| | 509. sesja plenarna EKES-u w dniach 1–2 lipca 2015 r. |
| 2015/C 383/10 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zielonej księgi w sprawie tworzenia unii rynków kapitałowych [COM(2015) 63 final] | 64 |
| 2015/C 383/11 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Protokół paryski – plan przeciwdziałania zmianie klimatu na świecie po 2020 r.(COM(2015) 81 final) | 74 |
| 2015/C 383/12 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów i Europejskiego Banku Inwestycyjnego Strategia ramowa na rzecz stabilnej unii energetycznej opartej na przyszłościowej polityce w dziedzinie klimatu(COM(2015) 80 final) oraz komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Osiągnięcie docelowego poziomu 10 % w zakresie elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych – Przygotowanie europejskiej sieci elektroenergetycznej na 2020 r.(COM(2015) 82 final) | 84 |
| 2015/C 383/13 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: W stronę nowej europejskiej polityki sąsiedztwa(JOIN(2015) 6 final) | 91 |
| 2015/C 383/14 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady uchylającego dyrektywę Rady 76/621/EWG w sprawie ustalenia najwyższego poziomu kwasu erukowego w olejach i tłuszczach oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 320/2006 ustanawiające tymczasowy system restrukturyzacji przemysłu cukrowniczego (COM(2015) 174 final – 2015/0090 COD) | 99 |
| 2015/C 383/15 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wieloletniego planu odbudowy zasobów tuńczyka błękitnopłetwego we wschodnim Atlantyku i w Morzu Śródziemnym, uchylającego rozporządzenie (WE) nr 302/2009 [COM(2015) 180 final – 2015/0096 COD] | 100 |

III   Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY

509. sesja plenarna EKES-u w dniach 1–2 lipca 2015 r.

2015/C 383/10

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zielonej księgi w sprawie tworzenia unii rynków kapitałowych [COM(2015) 63 final]

[COM(2015) 63 final]

64

2015/C 383/11

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Protokół paryski – plan przeciwdziałania zmianie klimatu na świecie po 2020 r.(COM(2015) 81 final)

(COM(2015) 81 final)

74

2015/C 383/12

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów i Europejskiego Banku Inwestycyjnego Strategia ramowa na rzecz stabilnej unii energetycznej opartej na przyszłościowej polityce w dziedzinie klimatu(COM(2015) 80 final) oraz komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Osiągnięcie docelowego poziomu 10 % w zakresie elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych – Przygotowanie europejskiej sieci elektroenergetycznej na 2020 r.(COM(2015) 82 final)

(COM(2015) 80 final)

(COM(2015) 82 final)

84

2015/C 383/13

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: W stronę nowej europejskiej polityki sąsiedztwa(JOIN(2015) 6 final)

(JOIN(2015) 6 final)

91

2015/C 383/14

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady uchylającego dyrektywę Rady 76/621/EWG w sprawie ustalenia najwyższego poziomu kwasu erukowego w olejach i tłuszczach oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 320/2006 ustanawiające tymczasowy system restrukturyzacji przemysłu cukrowniczego (COM(2015) 174 final – 2015/0090 COD)

(COM(2015) 174 final – 2015/0090 COD)

99

2015/C 383/15

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wieloletniego planu odbudowy zasobów tuńczyka błękitnopłetwego we wschodnim Atlantyku i w Morzu Śródziemnym, uchylającego rozporządzenie (WE) nr 302/2009 [COM(2015) 180 final – 2015/0096 COD]

[COM(2015) 180 final – 2015/0096 COD]

100

---

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

509. sesja plenarna EKES-u w dniach 1–2 lipca 2015 r.

| 17.11.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 383/1 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 383/1

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Kobiety a transport”

(opinia rozpoznawcza na wniosek Komisji)

(2015/C 383/01)

| Sprawozdawca: | Madi SHARMA |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Raymond HENCKS |

Sprawozdawca:

Madi SHARMA

Współsprawozdawca:

Raymond HENCKS

Dnia 8 marca 2015 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie:

„Kobiety a transport”.

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 16 czerwca 2015 r.

Na 509. sesji plenarnej w dniach 1–2 lipca 2015 r. (posiedzenie z dnia 1 lipca 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 119 do 1 (3 osoby wstrzymały się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Sektor transportu jest tradycyjnie zdominowany przez mężczyzn we wszystkich swoich wymiarach – w żegludze śródlądowej, w wymiarze powietrznym, morskim, drogowym, kolejowym, kosmicznym czy logistycznym, w wyniku czego:






  — | politykę transportową opracowują mężczyźni pod kątem ich stylu życia, |
| --- | --- | --- |

1.1.

Sektor transportu jest tradycyjnie zdominowany przez mężczyzn we wszystkich swoich wymiarach – w żegludze śródlądowej, w wymiarze powietrznym, morskim, drogowym, kolejowym, kosmicznym czy logistycznym, w wyniku czego:

—

politykę transportową opracowują mężczyźni pod kątem ich stylu życia,

| — | w sektorze zatrudnieni są głównie mężczyźni i jest on dostosowany do pracowników płci męskiej, |
| --- | --- |

—

w sektorze zatrudnieni są głównie mężczyźni i jest on dostosowany do pracowników płci męskiej,

| — | wartości propagowane w ramach sektora transportu w niewielkim stopniu wspierają pracujące w nim kobiety oraz brakuje działań na rzecz uwzględnienia aspektu płci, |
| --- | --- |

—

wartości propagowane w ramach sektora transportu w niewielkim stopniu wspierają pracujące w nim kobiety oraz brakuje działań na rzecz uwzględnienia aspektu płci,

| — | polityka transportowa UE nie uwzględnia aspektu płci. |
| --- | --- |

—

polityka transportowa UE nie uwzględnia aspektu płci.

Rzut oka na aktualne dane statystyczne w załączniku 1 wystarczy, by dostrzec dyskryminację w tym sektorze. Wiele ze wskazanych barier występuje także w innych sektorach, niemniej dla sektora transportu typowa jest opieszałość, jeśli chodzi o rozwiązywanie tego typu problemów.

| 1.2. | Dlatego też wiodącym tematem niniejszej opinii rozpoznawczej, przygotowanej na wniosek komisarz UE do spraw transportu, są szanse na skuteczniejsze włączenie kobiet w sektor transportu oraz na większy zrównoważony wzrost gospodarczy i społeczny. Niniejsze sprawozdanie nie dotyczy kobiet jako użytkowników transportu, jednak zdaniem EKES-u warto by i na ten temat sporządzić opinię rozpoznawczą. Pomimo braków sytuację można zmienić, wprowadzając neutralne pod względem płci działania wspierania konkurencyjności, innowacji, wzrostu gospodarczego i miejsc pracy w kontekście strategii „Europa 2020”. Nowy plan inwestycyjny dla Europy promujący wzrost gospodarczy i zatrudnienie musi w każdym wymiarze uwzględniać równouprawnienie płci poprzez usuwanie istniejących utrudnień ze względu na płeć i rozwijanie kultury zaangażowania i uczestnictwa kobiet i mężczyzn na równych zasadach, jeśli chodzi o aktywność w dziedzinie transportu. Należy szerszej uznać aspekt płci, by stał się on ważnym elementem polityki transportowej UE. |
| --- | --- |

1.2.

Dlatego też wiodącym tematem niniejszej opinii rozpoznawczej, przygotowanej na wniosek komisarz UE do spraw transportu, są szanse na skuteczniejsze włączenie kobiet w sektor transportu oraz na większy zrównoważony wzrost gospodarczy i społeczny. Niniejsze sprawozdanie nie dotyczy kobiet jako użytkowników transportu, jednak zdaniem EKES-u warto by i na ten temat sporządzić opinię rozpoznawczą. Pomimo braków sytuację można zmienić, wprowadzając neutralne pod względem płci działania wspierania konkurencyjności, innowacji, wzrostu gospodarczego i miejsc pracy w kontekście strategii „Europa 2020”. Nowy plan inwestycyjny dla Europy promujący wzrost gospodarczy i zatrudnienie musi w każdym wymiarze uwzględniać równouprawnienie płci poprzez usuwanie istniejących utrudnień ze względu na płeć i rozwijanie kultury zaangażowania i uczestnictwa kobiet i mężczyzn na równych zasadach, jeśli chodzi o aktywność w dziedzinie transportu. Należy szerszej uznać aspekt płci, by stał się on ważnym elementem polityki transportowej UE.

| 1.3. | Kluczowe zalecenia opinii:






  — | zbieranie danych i opracowanie kluczowych wskaźników służących określaniu i usuwaniu przeszkód, |
| --- | --- | --- |

1.3.

Kluczowe zalecenia opinii:

—

zbieranie danych i opracowanie kluczowych wskaźników służących określaniu i usuwaniu przeszkód,

| — | zapewnienie widoczności i aktywności kobiet w polityce i podejmowaniu decyzji oraz w planowaniu, |
| --- | --- |

—

zapewnienie widoczności i aktywności kobiet w polityce i podejmowaniu decyzji oraz w planowaniu,

| — | aktywne angażowanie obu płci w tworzenie lepszego środowiska pracy, w tym zasady równości wynagrodzeń za taką samą pracę, w ramach różnorodnej specyfiki sektora, |
| --- | --- |

—

aktywne angażowanie obu płci w tworzenie lepszego środowiska pracy, w tym zasady równości wynagrodzeń za taką samą pracę, w ramach różnorodnej specyfiki sektora,

| — | podejmowanie działań w zakresie poprawy jakości zatrudnienia, aby zachęcać kobiety do podejmowania pracy w tym sektorze, |
| --- | --- |

—

podejmowanie działań w zakresie poprawy jakości zatrudnienia, aby zachęcać kobiety do podejmowania pracy w tym sektorze,

| — | większe zaangażowanie uczelni wyższych i biur doradztwa zawodowego w propagowanie większego zakresu możliwości w tym sektorze, w tym technologii, badań i rozwoju oraz inżynierii, |
| --- | --- |

—

większe zaangażowanie uczelni wyższych i biur doradztwa zawodowego w propagowanie większego zakresu możliwości w tym sektorze, w tym technologii, badań i rozwoju oraz inżynierii,

| — | aktywne propagowanie roli kobiet w biznesie, |
| --- | --- |

—

aktywne propagowanie roli kobiet w biznesie,

| — | wzmacnianie pozycji kobiet oraz zmiana specyfiki sektora na rzecz większej integracji. |
| --- | --- |

—

wzmacnianie pozycji kobiet oraz zmiana specyfiki sektora na rzecz większej integracji.

2.   Zarys

| 2.1. | Zagadnienie udziału płci w sektorze transportu jest wielopłaszczyznowe i nie zostało tu potraktowane wyczerpująco. Zainteresowanie transportem rozbudza zwykle nauka w placówkach oświatowych, rodzina, własne doświadczenia lub potrzeba innowacji. Rozpoczęcie pracy w tym sektorze jest zwykle wynikiem szans na pracę zawodową oferowanych przez placówki oświatowe, a także kwalifikacji, umiejętności lub sieci kontaktów. Pozostanie w sektorze może zależeć od rozwoju zasobów ludzkich, szkoleń, podnoszenia kwalifikacji i ich zróżnicowania, warunków zatrudnienia, wynagrodzenia, czasu pracy i równowagi między życiem zawodowym a prywatnym. |
| --- | --- |

2.1.

Zagadnienie udziału płci w sektorze transportu jest wielopłaszczyznowe i nie zostało tu potraktowane wyczerpująco. Zainteresowanie transportem rozbudza zwykle nauka w placówkach oświatowych, rodzina, własne doświadczenia lub potrzeba innowacji. Rozpoczęcie pracy w tym sektorze jest zwykle wynikiem szans na pracę zawodową oferowanych przez placówki oświatowe, a także kwalifikacji, umiejętności lub sieci kontaktów. Pozostanie w sektorze może zależeć od rozwoju zasobów ludzkich, szkoleń, podnoszenia kwalifikacji i ich zróżnicowania, warunków zatrudnienia, wynagrodzenia, czasu pracy i równowagi między życiem zawodowym a prywatnym.

| 2.2. | W przypadku kobiet oznacza to także takie sprawy, jak bezpieczeństwo, przemoc ze względu na płeć czy molestowanie seksualne ze strony współpracowników lub użytkowników. Ponadto kobiety mogą przerwać karierę zawodową z powodu macierzyństwa lub opieki nad dziećmi. Z tego względu powrót do sektora wymaga elastycznych warunków pracy, ponownego szkolenia i środków zapobiegających utracie stażu pracy czy statusu. |
| --- | --- |

2.2.

W przypadku kobiet oznacza to także takie sprawy, jak bezpieczeństwo, przemoc ze względu na płeć czy molestowanie seksualne ze strony współpracowników lub użytkowników. Ponadto kobiety mogą przerwać karierę zawodową z powodu macierzyństwa lub opieki nad dziećmi. Z tego względu powrót do sektora wymaga elastycznych warunków pracy, ponownego szkolenia i środków zapobiegających utracie stażu pracy czy statusu.

| 2.3. | Niemniej tam, gdzie istnieją dobre warunki zatrudnienia, zarówno mężczyźni, jak i kobiety spełniają się w pracy, odnoszą z niej satysfakcję, korzystają ze szkoleń wysokiej jakości, rozwijają swoje umiejętności, mają szanse na awans, a także są włączani w podejmowanie decyzji. Dla właścicieli przedsiębiorstw oznacza to również szanse na innowacje, wzrost i tworzenie miejsc pracy. |
| --- | --- |

2.3.

Niemniej tam, gdzie istnieją dobre warunki zatrudnienia, zarówno mężczyźni, jak i kobiety spełniają się w pracy, odnoszą z niej satysfakcję, korzystają ze szkoleń wysokiej jakości, rozwijają swoje umiejętności, mają szanse na awans, a także są włączani w podejmowanie decyzji. Dla właścicieli przedsiębiorstw oznacza to również szanse na innowacje, wzrost i tworzenie miejsc pracy.

| 2.4. | Analizując tendencje w zatrudnieniu w sektorze transportu, należy dokonać rozróżnienia między pracownikami mobilnymi i personelem niemobilnym. Ponieważ kobietom więcej trudności nastręcza pracowanie z dala od domu, niemal we wszystkich zawodach związanych z transportem, z wyjątkiem lotnictwa, ruchome miejsca pracy zdominowane są przez mężczyzn. Tradycyjnie ruchome miejsca pracy są lepiej wynagradzane, co sprawia, że różnice płac ze względu na płeć w sektorze transportu utrwalają się i trudniej je zniwelować. |
| --- | --- |

2.4.

Analizując tendencje w zatrudnieniu w sektorze transportu, należy dokonać rozróżnienia między pracownikami mobilnymi i personelem niemobilnym. Ponieważ kobietom więcej trudności nastręcza pracowanie z dala od domu, niemal we wszystkich zawodach związanych z transportem, z wyjątkiem lotnictwa, ruchome miejsca pracy zdominowane są przez mężczyzn. Tradycyjnie ruchome miejsca pracy są lepiej wynagradzane, co sprawia, że różnice płac ze względu na płeć w sektorze transportu utrwalają się i trudniej je zniwelować.

| 2.5. | Kryzys gospodarczy dotknął również pracowników-kobiet. W okresie przez kryzysem w sektorze transportu widoczny był trend otwierania się na zatrudnienie kobiet; podwajano wysiłki, by aktywnie zatrudniać i promować kobiety w transporcie. Ówczesny trend w dużej mierze wynikał z rozwijania profesji związanych z obsługą naziemną i z inwestycjami w technologie, które nie wymagały już siły i pracy fizycznej. Jednak dążenia te zostały zahamowane przez kryzys, a cięcia kosztów odbiły się także na działaniach w zakresie polityki równości płci w miejscu pracy. |
| --- | --- |

2.5.

Kryzys gospodarczy dotknął również pracowników-kobiet. W okresie przez kryzysem w sektorze transportu widoczny był trend otwierania się na zatrudnienie kobiet; podwajano wysiłki, by aktywnie zatrudniać i promować kobiety w transporcie. Ówczesny trend w dużej mierze wynikał z rozwijania profesji związanych z obsługą naziemną i z inwestycjami w technologie, które nie wymagały już siły i pracy fizycznej. Jednak dążenia te zostały zahamowane przez kryzys, a cięcia kosztów odbiły się także na działaniach w zakresie polityki równości płci w miejscu pracy.

3.   Cele polityczne na rzecz lepszej równowagi płci

| 3.1. | EKES wyraża zadowolenie, że tekę komisarza odpowiedzialnego za transport dzierży kobieta, komisarz Violeta Bulc. Zbyt często skład organów decyzyjnych opiera się na stereotypach, a nie na kompetencjach. By unijny transport z powodzeniem propagował silny wzrost zrównoważony, polityka w tej dziedzinie i proces podejmowania decyzji muszą odznaczać się neutralnością w aspekcie płci. Kobiety powinny być w równym stopniu angażowane w oba te elementy, nie metodą pozytywnej dyskryminacji, lecz w oparciu o zasługi, kompetencje i przejrzystość nominacji. |
| --- | --- |

3.1.

EKES wyraża zadowolenie, że tekę komisarza odpowiedzialnego za transport dzierży kobieta, komisarz Violeta Bulc. Zbyt często skład organów decyzyjnych opiera się na stereotypach, a nie na kompetencjach. By unijny transport z powodzeniem propagował silny wzrost zrównoważony, polityka w tej dziedzinie i proces podejmowania decyzji muszą odznaczać się neutralnością w aspekcie płci. Kobiety powinny być w równym stopniu angażowane w oba te elementy, nie metodą pozytywnej dyskryminacji, lecz w oparciu o zasługi, kompetencje i przejrzystość nominacji.

| 3.2. | Udowodniono, że większa liczba kobiet na stanowiskach kierowniczych, w tym na stanowiskach dyrektorów niewykonawczych, przynosi przedsiębiorstwom znaczne korzyści (1). Zaangażowanie kobiet w proces decyzyjny umożliwi przedsiębiorstwom, instytucjom i stowarzyszeniom innowacyjność oraz opracowanie nowych koncepcji rynku. Siła robocza składająca się z obu płci pozytywnie wpływa na współpracę, zrozumienie i tolerancję. Udowodniono, że utrzymywanie zatrudnienia obu płci zwiększa konkurencyjność, wydajność oraz odpowiedzialność społeczną przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

3.2.

Udowodniono, że większa liczba kobiet na stanowiskach kierowniczych, w tym na stanowiskach dyrektorów niewykonawczych, przynosi przedsiębiorstwom znaczne korzyści (1). Zaangażowanie kobiet w proces decyzyjny umożliwi przedsiębiorstwom, instytucjom i stowarzyszeniom innowacyjność oraz opracowanie nowych koncepcji rynku. Siła robocza składająca się z obu płci pozytywnie wpływa na współpracę, zrozumienie i tolerancję. Udowodniono, że utrzymywanie zatrudnienia obu płci zwiększa konkurencyjność, wydajność oraz odpowiedzialność społeczną przedsiębiorstw.

| 3.3. | Dlatego EKES zaleca wprowadzenie prostych niezbiurokratyzowanych procedur regularnego audytu i sporządzanie sprawozdań z postępów, jakie podmioty sektora transportu (decydenci polityczni, przedsiębiorstwa, związki zawodowe, stowarzyszenia branżowe i zainteresowane strony) osiągają w dziedzinie równouprawnienia płci. Powinno to obejmować edukowanie użytkowników nastawione na zmianę stereotypów i uprzedzeń. Kobiety i mężczyźni powinni mieć takie same możliwości oddziaływania na tworzenie, projektowanie i zarządzanie systemem transportu, w przypadku gdy ich potrzeby związane z transportem mają równą wartość. Komisja mogłaby rozważyć to zarówno w ramach własnego dialogu politycznego, jak i jako wymóg dla finansowania projektów TEN-T lub projektów w zakresie badań i rozwoju. |
| --- | --- |

3.3.

Dlatego EKES zaleca wprowadzenie prostych niezbiurokratyzowanych procedur regularnego audytu i sporządzanie sprawozdań z postępów, jakie podmioty sektora transportu (decydenci polityczni, przedsiębiorstwa, związki zawodowe, stowarzyszenia branżowe i zainteresowane strony) osiągają w dziedzinie równouprawnienia płci. Powinno to obejmować edukowanie użytkowników nastawione na zmianę stereotypów i uprzedzeń. Kobiety i mężczyźni powinni mieć takie same możliwości oddziaływania na tworzenie, projektowanie i zarządzanie systemem transportu, w przypadku gdy ich potrzeby związane z transportem mają równą wartość. Komisja mogłaby rozważyć to zarówno w ramach własnego dialogu politycznego, jak i jako wymóg dla finansowania projektów TEN-T lub projektów w zakresie badań i rozwoju.

4.   Zbieranie danych i wskaźniki

| 4.1. | Komisja Europejska i państwa członkowskie mogą skuteczniej wspierać sektor poprzez zbieranie danych i analizy statystyczne uwzględniające płeć i podzielone ze względu na płeć, podkreślając kluczowe obszary inwestowania i wsparcia. |
| --- | --- |

4.1.

Komisja Europejska i państwa członkowskie mogą skuteczniej wspierać sektor poprzez zbieranie danych i analizy statystyczne uwzględniające płeć i podzielone ze względu na płeć, podkreślając kluczowe obszary inwestowania i wsparcia.

| 4.2. | Należy rozważyć następujące wskaźniki:






  — | wytyczne i doradztwo w ramach szkolnictwa średniego i wyższego, |
| --- | --- | --- |

4.2.

Należy rozważyć następujące wskaźniki:

—

wytyczne i doradztwo w ramach szkolnictwa średniego i wyższego,

| — | kwalifikacje i szkolenia, w tym szkolnictwo średnie do szkolnictwa wyższego, |
| --- | --- |

—

kwalifikacje i szkolenia, w tym szkolnictwo średnie do szkolnictwa wyższego,

| — | wynagrodzenie przy rekrutacji, |
| --- | --- |

—

wynagrodzenie przy rekrutacji,

| — | możliwości rozwoju kariery i przeszkody w tym zakresie, |
| --- | --- |

—

możliwości rozwoju kariery i przeszkody w tym zakresie,

| — | godzenie życia zawodowego z prywatnym, |
| --- | --- |

—

godzenie życia zawodowego z prywatnym,

| — | zdrowie i bezpieczeństwo w miejscu pracy, |
| --- | --- |

—

zdrowie i bezpieczeństwo w miejscu pracy,

| — | kultura pracy, w tym podział na role przypisane płci, |
| --- | --- |

—

kultura pracy, w tym podział na role przypisane płci,

| — | kobiety w polityce i podejmowaniu decyzji, w tym na poziomie zarządu spółek, |
| --- | --- |

—

kobiety w polityce i podejmowaniu decyzji, w tym na poziomie zarządu spółek,

| — | przeznaczanie zasobów dla kobiet przedsiębiorców. |
| --- | --- |

—

przeznaczanie zasobów dla kobiet przedsiębiorców.

| 4.3. | Do analizy cyklu zatrudnienia można wykorzystać dane pochodzące z badań w przypadkach, w których kobiety napotykają przeszkody w rozpoczynaniu pracy i kontynuacji kariery w tym sektorze. Dlatego można utworzyć instrumenty właściwe temu sektorowi, z myślą o zaradzeniu niedociągnięciom powodującym dyskryminację kobiet. |
| --- | --- |

4.3.

Do analizy cyklu zatrudnienia można wykorzystać dane pochodzące z badań w przypadkach, w których kobiety napotykają przeszkody w rozpoczynaniu pracy i kontynuacji kariery w tym sektorze. Dlatego można utworzyć instrumenty właściwe temu sektorowi, z myślą o zaradzeniu niedociągnięciom powodującym dyskryminację kobiet.

| 4.4. | Komisja Europejska może rozważyć przeanalizowanie zagadnień takich, jak:






  — | rozdział i przydzielanie środków publicznych, w tym środków pochodzących z funduszy UE, jako że nierówne traktowanie ze względu na płeć w ramach procesu decyzyjnego wpływa na wykorzystanie budżetów publicznych i infrastruktury państwowej. Powinno to doprowadzić do wprowadzenia budżetów uwzględniających aspekt płci w europejskiej polityce transportowej, |
| --- | --- | --- |

4.4.

Komisja Europejska może rozważyć przeanalizowanie zagadnień takich, jak:

—

rozdział i przydzielanie środków publicznych, w tym środków pochodzących z funduszy UE, jako że nierówne traktowanie ze względu na płeć w ramach procesu decyzyjnego wpływa na wykorzystanie budżetów publicznych i infrastruktury państwowej. Powinno to doprowadzić do wprowadzenia budżetów uwzględniających aspekt płci w europejskiej polityce transportowej,

| — | podział środków makroekonomicznych z myślą o zapobieganiu negatywnemu wpływowi dyskryminacji ze względu na płeć na opracowywanie polityki podatkowej, strategie w zakresie opłat drogowych, politykę w zakresie podatku lotniczego i usług publicznych, a także politykę liberalizacyjną i politykę w zakresie praw konsumentów. Zapewniłoby to włączenie aspektu płci w główny nurt polityki w zakresie usług publicznych oraz liberalizacji i prywatyzacji w tym sektorze, |
| --- | --- |

—

podział środków makroekonomicznych z myślą o zapobieganiu negatywnemu wpływowi dyskryminacji ze względu na płeć na opracowywanie polityki podatkowej, strategie w zakresie opłat drogowych, politykę w zakresie podatku lotniczego i usług publicznych, a także politykę liberalizacyjną i politykę w zakresie praw konsumentów. Zapewniłoby to włączenie aspektu płci w główny nurt polityki w zakresie usług publicznych oraz liberalizacji i prywatyzacji w tym sektorze,

| — | gromadzenie danych, by służyły jako rzetelna podstawa dla przyszłej europejskiej polityki transportowej i jej procesów. Na przykład: zorganizowany w Zjednoczonym Królestwie audyt dotyczący uwzględniania problematyki płci, w którym podkreśla się, że organy zarządzające transportem wypełniają zobowiązania w zakresie włączania problematyki płci do głównego nurtu polityki. |
| --- | --- |

—

gromadzenie danych, by służyły jako rzetelna podstawa dla przyszłej europejskiej polityki transportowej i jej procesów. Na przykład: zorganizowany w Zjednoczonym Królestwie audyt dotyczący uwzględniania problematyki płci, w którym podkreśla się, że organy zarządzające transportem wypełniają zobowiązania w zakresie włączania problematyki płci do głównego nurtu polityki.

5.   Zatrudnienie: udział kobiet

| 5.1. | W ostatnich dziesięcioleciach udział kobiet w rynku pracy w Europie zwiększył się we wszystkich sektorach. Choć tendencja ta się utrzymuje, sektor transportu wciąż w dużym stopniu nie jest przyjaznym otoczeniem dla pracujących kobiet. Mimo szeregu inicjatyw w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego i programu EQUAL, sektor transportu wciąż jest sektorem rozdrobnionym, w którym głównie mężczyźni wykonują prace kierowców czy pilotów oraz techników lub prace wymagające siły fizycznej i dużego nakładu pracy, a kobiety zatrudniane są głównie na stanowiskach związanych z usługami i administracją. |
| --- | --- |

5.1.

W ostatnich dziesięcioleciach udział kobiet w rynku pracy w Europie zwiększył się we wszystkich sektorach. Choć tendencja ta się utrzymuje, sektor transportu wciąż w dużym stopniu nie jest przyjaznym otoczeniem dla pracujących kobiet. Mimo szeregu inicjatyw w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego i programu EQUAL, sektor transportu wciąż jest sektorem rozdrobnionym, w którym głównie mężczyźni wykonują prace kierowców czy pilotów oraz techników lub prace wymagające siły fizycznej i dużego nakładu pracy, a kobiety zatrudniane są głównie na stanowiskach związanych z usługami i administracją.

| 5.2. | Zasadniczo restrukturyzacja sektora transportu uderzyła głównie w prace wykonywane przez mężczyzn: na kolei, w portach i w ramach śródlądowych dróg wodnych; kobiety zatrudniane są głównie na stanowiskach związanych z nowymi łańcuchami dostaw, przedsiębiorstwami logistycznymi itp. Obecnie wdrożenie nowych technologii w równym stopniu umożliwia kobietom i mężczyznom pracę na stanowiskach, które do tej pory wymagały ciężkiej pracy fizycznej. Niemniej utrzymanie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym pozostaje problemem i wciąż hamuje zatrudnianie kobiet na ruchomych miejscach pracy. |
| --- | --- |

5.2.

Zasadniczo restrukturyzacja sektora transportu uderzyła głównie w prace wykonywane przez mężczyzn: na kolei, w portach i w ramach śródlądowych dróg wodnych; kobiety zatrudniane są głównie na stanowiskach związanych z nowymi łańcuchami dostaw, przedsiębiorstwami logistycznymi itp. Obecnie wdrożenie nowych technologii w równym stopniu umożliwia kobietom i mężczyznom pracę na stanowiskach, które do tej pory wymagały ciężkiej pracy fizycznej. Niemniej utrzymanie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym pozostaje problemem i wciąż hamuje zatrudnianie kobiet na ruchomych miejscach pracy.

| 5.3. | Powszechnie panuje pogląd, że pewne rodzaje i miejsca pracy oraz organizacja czasu pracy są odpowiednie wyłącznie dla mężczyzn. Ma to znaczny wpływ na zatrudnianie i zatrzymywanie kobiet zatrudnionych w zawodach, w których kobiety stanowią mniejszość. |
| --- | --- |

5.3.

Powszechnie panuje pogląd, że pewne rodzaje i miejsca pracy oraz organizacja czasu pracy są odpowiednie wyłącznie dla mężczyzn. Ma to znaczny wpływ na zatrudnianie i zatrzymywanie kobiet zatrudnionych w zawodach, w których kobiety stanowią mniejszość.

| 5.4. | Jeśli chodzi o poziom plac, rozgraniczenie w sektorze transportu sprawia, że zróżnicowanie wynagrodzenia ze względu na płeć utrzymuje się. Mężczyźni dominują na stanowiskach technicznych, które uważa się za stanowiska wymagające wyższych kwalifikacji, podczas gdy kobiety przeważają w działach administracji i obsługi klienta. Mężczyźni w sektorze transportu przepracowują więcej godzin dziennie i zazwyczaj pracują na pełen etat, z kolei kobiety wolą pracować w bardziej elastycznym systemie, co jednak ogranicza ich możliwości. W efekcie sektor transportu oferuje lepsze perspektywy kariery mężczyznom niż kobietom. Mimo iż obie płcie mają równy dostęp do kształcenia zawodowego, dostęp kobiet do stanowisk zdominowanych przez mężczyzn jest nadal utrudniony. Prowadzi to do tego, że kobiety kształcą się wprawdzie w zawodach technicznych, ale później nie mogą znaleźć pracy, która odpowiada ich kwalifikacjom. Te czynniki razem wzięte sprawiają, że różnice w płacach kobiet i mężczyzn w sektorze transportu powiększają się. |
| --- | --- |

5.4.

Jeśli chodzi o poziom plac, rozgraniczenie w sektorze transportu sprawia, że zróżnicowanie wynagrodzenia ze względu na płeć utrzymuje się. Mężczyźni dominują na stanowiskach technicznych, które uważa się za stanowiska wymagające wyższych kwalifikacji, podczas gdy kobiety przeważają w działach administracji i obsługi klienta. Mężczyźni w sektorze transportu przepracowują więcej godzin dziennie i zazwyczaj pracują na pełen etat, z kolei kobiety wolą pracować w bardziej elastycznym systemie, co jednak ogranicza ich możliwości. W efekcie sektor transportu oferuje lepsze perspektywy kariery mężczyznom niż kobietom. Mimo iż obie płcie mają równy dostęp do kształcenia zawodowego, dostęp kobiet do stanowisk zdominowanych przez mężczyzn jest nadal utrudniony. Prowadzi to do tego, że kobiety kształcą się wprawdzie w zawodach technicznych, ale później nie mogą znaleźć pracy, która odpowiada ich kwalifikacjom. Te czynniki razem wzięte sprawiają, że różnice w płacach kobiet i mężczyzn w sektorze transportu powiększają się.

| 5.5. | Podejście uwzgledniające aspekt płci w odniesieniu do zdrowia i bezpieczeństwa pracy w sektorze transportu wiąże się z szeregiem wyzwań, jako że większość stanowisk pracy wyraźnie obciążonych ryzykiem wypadków przy pracy i chorób zawodowych jest zdominowana przez mężczyzn. Zmniejsza to szanse na przyjęcie zróżnicowanych pod kątem płci działań i środków w zakresie bezpieczeństwa i zdrowia w miejscu pracy. Różne zawody, zadania, warunki czy godziny pracy oznaczają różny stopień narażenia. |
| --- | --- |

5.5.

Podejście uwzgledniające aspekt płci w odniesieniu do zdrowia i bezpieczeństwa pracy w sektorze transportu wiąże się z szeregiem wyzwań, jako że większość stanowisk pracy wyraźnie obciążonych ryzykiem wypadków przy pracy i chorób zawodowych jest zdominowana przez mężczyzn. Zmniejsza to szanse na przyjęcie zróżnicowanych pod kątem płci działań i środków w zakresie bezpieczeństwa i zdrowia w miejscu pracy. Różne zawody, zadania, warunki czy godziny pracy oznaczają różny stopień narażenia.

| 5.6. | Sektor transportu w Unii Europejskiej cechuje wysoki poziom występowania wszelkich form przemocy, przy czym spora część takich przypadków w ogóle nie jest zgłaszana. Równie problematyczny jest aspekt przemocy ze strony osób trzecich w sektorze transportu, ponieważ kobiety przeważają w tych zawodach, które wiążą się z bezpośrednim kontaktem z klientami, a zatem są bardziej narażone na agresywne zachowania i ataki z ich strony. Personel biur obsługi klienta styka się z coraz wyższym poziomem frustracji u użytkowników, spowodowanym zatorami komunikacyjnymi, opóźnieniami lub brakiem informacji. W tym kontekście należy bardziej zdecydowanie zachęcać przedsiębiorstwa transportowe do wdrażania polityki absolutnego braku tolerancji dla przemocy w miejscu pracy. |
| --- | --- |

5.6.

Sektor transportu w Unii Europejskiej cechuje wysoki poziom występowania wszelkich form przemocy, przy czym spora część takich przypadków w ogóle nie jest zgłaszana. Równie problematyczny jest aspekt przemocy ze strony osób trzecich w sektorze transportu, ponieważ kobiety przeważają w tych zawodach, które wiążą się z bezpośrednim kontaktem z klientami, a zatem są bardziej narażone na agresywne zachowania i ataki z ich strony. Personel biur obsługi klienta styka się z coraz wyższym poziomem frustracji u użytkowników, spowodowanym zatorami komunikacyjnymi, opóźnieniami lub brakiem informacji. W tym kontekście należy bardziej zdecydowanie zachęcać przedsiębiorstwa transportowe do wdrażania polityki absolutnego braku tolerancji dla przemocy w miejscu pracy.

| 5.7. | EKES zaleca, by przegląd białej księgi z 2011 r. w sprawie planu utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu uwzględniał nową inicjatywę, którą należałoby dodać do listy w załączniku I, na rzecz równouprawnienia płci w zawodach związanych z transportem. Miałaby ona zachęcać kobiety do podejmowania pracy w sektorze transportu za pomocą środków ulepszających jakość zatrudnienia we wszystkich rodzajach transportu, warunki pracy, szkolenie i uczenie się przez całe życie, bezpieczeństwo eksploatacyjne, bezpieczeństwo i higienę pracy oraz możliwości rozwoju kariery, a więc czynniki przyczyniające się do poprawy równowagi pomiędzy życiem zawodowym a prywatnym. Kobiety mogłyby zostać w większym stopniu włączone do sektora transportowego przez pozytywne działania, które wymagają co najmniej zapewnienia nowej infrastruktury sanitarnej, szatni i miejsc noclegowych, a także bardziej racjonalnej oceny ciągłego czasu pracy, stresu, wykonywania powtarzalnych ruchów i zmęczenia w poszczególnych rodzajach transportu. |
| --- | --- |

5.7.

EKES zaleca, by przegląd białej księgi z 2011 r. w sprawie planu utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu uwzględniał nową inicjatywę, którą należałoby dodać do listy w załączniku I, na rzecz równouprawnienia płci w zawodach związanych z transportem. Miałaby ona zachęcać kobiety do podejmowania pracy w sektorze transportu za pomocą środków ulepszających jakość zatrudnienia we wszystkich rodzajach transportu, warunki pracy, szkolenie i uczenie się przez całe życie, bezpieczeństwo eksploatacyjne, bezpieczeństwo i higienę pracy oraz możliwości rozwoju kariery, a więc czynniki przyczyniające się do poprawy równowagi pomiędzy życiem zawodowym a prywatnym. Kobiety mogłyby zostać w większym stopniu włączone do sektora transportowego przez pozytywne działania, które wymagają co najmniej zapewnienia nowej infrastruktury sanitarnej, szatni i miejsc noclegowych, a także bardziej racjonalnej oceny ciągłego czasu pracy, stresu, wykonywania powtarzalnych ruchów i zmęczenia w poszczególnych rodzajach transportu.

| 5.8. | Partnerzy społeczni tego sektora podejmują szereg inicjatyw na rzecz poprawy warunków pracy dla kobiet w transporcie, co świadczy o tym, że branża ta jest świadoma, którymi problemami należy się zająć. Partnerzy społeczni branży kolejowej CER (Stowarzyszenie Kolei Europejskich) oraz ETF (Europejska Federacja Pracowników Transportu) przeprowadzili badania na temat obecności kobiet i lepszej ich integracji w zawodach związanych z koleją. Efektem badania są odpowiednie zalecenia i obie te organizacje wspólnie monitorują ich wdrożenie na poziomie przedsiębiorstw. To samo podejście przyjęły UITP (Międzynarodowe Stowarzyszenie Transportu Publicznego) i ETF w odniesieniu do miejskiego transportu publicznego. W branży transportu morskiego ETF i ECSA (Stowarzyszenie Armatorów Wspólnoty Europejskiej) opracowały w 2014 r. obszerny zestaw narzędzi szkoleniowych wraz z wytycznymi, materiałem wideo oraz podręcznikiem, aby zwalczać mobbing na statkach. Także w odniesieniu do pracy w portach i w dokach ETF, ESPO (Organizacja Europejskich Portów Morskich), IDC (Międzynarodowa Rada Dokerów) i FEPORT (Federacja Europejskich Operatorów Prywatnych Portów) ostatnio wspólnie przyjęły zalecenia dotyczące 14 elementów działań, mających na celu propagowanie zatrudniania kobiet w portach. |
| --- | --- |

5.8.

Partnerzy społeczni tego sektora podejmują szereg inicjatyw na rzecz poprawy warunków pracy dla kobiet w transporcie, co świadczy o tym, że branża ta jest świadoma, którymi problemami należy się zająć. Partnerzy społeczni branży kolejowej CER (Stowarzyszenie Kolei Europejskich) oraz ETF (Europejska Federacja Pracowników Transportu) przeprowadzili badania na temat obecności kobiet i lepszej ich integracji w zawodach związanych z koleją. Efektem badania są odpowiednie zalecenia i obie te organizacje wspólnie monitorują ich wdrożenie na poziomie przedsiębiorstw. To samo podejście przyjęły UITP (Międzynarodowe Stowarzyszenie Transportu Publicznego) i ETF w odniesieniu do miejskiego transportu publicznego. W branży transportu morskiego ETF i ECSA (Stowarzyszenie Armatorów Wspólnoty Europejskiej) opracowały w 2014 r. obszerny zestaw narzędzi szkoleniowych wraz z wytycznymi, materiałem wideo oraz podręcznikiem, aby zwalczać mobbing na statkach. Także w odniesieniu do pracy w portach i w dokach ETF, ESPO (Organizacja Europejskich Portów Morskich), IDC (Międzynarodowa Rada Dokerów) i FEPORT (Federacja Europejskich Operatorów Prywatnych Portów) ostatnio wspólnie przyjęły zalecenia dotyczące 14 elementów działań, mających na celu propagowanie zatrudniania kobiet w portach.

| 5.9. | Liczne organizacje, w tym MOP, oraz partnerzy społeczni opracowali już wytyczne, pakiety szkoleń, zestawy narzędzi i kodeksy postępowania, które można stosować lub wzmacniać z myślą o zwiększeniu udziału kobiet w tym sektorze. Komisja w ramach centrum monitorowania sektora transportowego w zakresie kwestii socjalnych oraz dotyczących zatrudnienia i szkolenia mogłaby bardziej zaakcentować wymiar płci, jak w 2011 r. zalecał EKES w opinii: „W jaki sposób polityka unijna wpłynęła na możliwości zatrudnienia, potrzeby w zakresie szkoleń i warunki pracy pracowników sektora transportu?” |
| --- | --- |

5.9.

Liczne organizacje, w tym MOP, oraz partnerzy społeczni opracowali już wytyczne, pakiety szkoleń, zestawy narzędzi i kodeksy postępowania, które można stosować lub wzmacniać z myślą o zwiększeniu udziału kobiet w tym sektorze. Komisja w ramach centrum monitorowania sektora transportowego w zakresie kwestii socjalnych oraz dotyczących zatrudnienia i szkolenia mogłaby bardziej zaakcentować wymiar płci, jak w 2011 r. zalecał EKES w opinii: „W jaki sposób polityka unijna wpłynęła na możliwości zatrudnienia, potrzeby w zakresie szkoleń i warunki pracy pracowników sektora transportu?”

6.   Kobiety prowadzące działalność gospodarczą

| 6.1. | Przedsiębiorcy, tworzący możliwości zatrudnienia i będący podmiotami kluczowymi również w sektorze transportu, odgrywają coraz ważniejszą rolę (2). Dziś obejmuje to także działania w dziedzinie zielonej gospodarki, inteligentnego systemu transportowego (ITS), telewizji przemysłowej (CCTV), planowania w czasie rzeczywistym oraz bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

6.1.

Przedsiębiorcy, tworzący możliwości zatrudnienia i będący podmiotami kluczowymi również w sektorze transportu, odgrywają coraz ważniejszą rolę (2). Dziś obejmuje to także działania w dziedzinie zielonej gospodarki, inteligentnego systemu transportowego (ITS), telewizji przemysłowej (CCTV), planowania w czasie rzeczywistym oraz bezpieczeństwa.

| 6.2. | Proste i konkretne strategie polityczne na rzecz przedsiębiorstw prowadzonych przez kobiety mogłyby przynieść zwrot z inwestycji, który zwiększyłby wzrost i możliwości zatrudnienia w UE. Komisja powinna rozważyć utworzenie urzędu ds. działalności gospodarczej kobiet w ramach zarówno Komisji Europejskiej, jak i odpowiednich ministerstw w państwach członkowskich. Powinien on przynależeć do ministerstw ds. rozwoju gospodarczego, co sprzyjałoby wprowadzeniu wyraźnego rozróżnienia między działaniami gospodarczymi a odpowiedzialnością w zakresie równouprawnienia płci. |
| --- | --- |

6.2.

Proste i konkretne strategie polityczne na rzecz przedsiębiorstw prowadzonych przez kobiety mogłyby przynieść zwrot z inwestycji, który zwiększyłby wzrost i możliwości zatrudnienia w UE. Komisja powinna rozważyć utworzenie urzędu ds. działalności gospodarczej kobiet w ramach zarówno Komisji Europejskiej, jak i odpowiednich ministerstw w państwach członkowskich. Powinien on przynależeć do ministerstw ds. rozwoju gospodarczego, co sprzyjałoby wprowadzeniu wyraźnego rozróżnienia między działaniami gospodarczymi a odpowiedzialnością w zakresie równouprawnienia płci.

| 6.3. | Ponadto należy rozważyć wyznaczenie w ramach Komisji Europejskiej i państw członkowskich dyrektora lub wysokiego przedstawiciela ds. przedsiębiorstw kobiet, którego międzysektorową rolą byłoby podnoszenie świadomości na temat korzyści gospodarczych płynących z zachęcania kobiet do inicjowania i rozwijania swojej działalności gospodarczej. Taki „dyrektor ds. przedsiębiorstw” byłby również odpowiedzialny za propagowanie sektorów i programów nauczania służących zwiększeniu przedsiębiorczości wśród kobiet, takich jak badania, nauka, wyspecjalizowana inżynieria, inżynieria w zakresie transportu i rozwój nauk informatycznych. |
| --- | --- |

6.3.

Ponadto należy rozważyć wyznaczenie w ramach Komisji Europejskiej i państw członkowskich dyrektora lub wysokiego przedstawiciela ds. przedsiębiorstw kobiet, którego międzysektorową rolą byłoby podnoszenie świadomości na temat korzyści gospodarczych płynących z zachęcania kobiet do inicjowania i rozwijania swojej działalności gospodarczej. Taki „dyrektor ds. przedsiębiorstw” byłby również odpowiedzialny za propagowanie sektorów i programów nauczania służących zwiększeniu przedsiębiorczości wśród kobiet, takich jak badania, nauka, wyspecjalizowana inżynieria, inżynieria w zakresie transportu i rozwój nauk informatycznych.

7.   Kobiety a sektor transportu – jak pogodzić interesy

| 7.1. | By szerzej i skuteczniej zaradzić niewystarczającej reprezentacji kobiet i wykorzystać ich pulę talentów na rynku pracy w sektorze transportu, EKES zaleca następujące narzędzia, które można wykorzystać do budowania potencjału kobiet na wszystkich poziomach. Można to osiągnąć poprzez opracowanie unijnych projektów w ramach Dyrekcji Generalnej ds. Transportu lub dzięki współpracy z innymi funkcjonującymi projektami UE i partnerstwami:






  — | należy opracować skoordynowane podejście między instytucjami, stowarzyszeniami sektorowymi, związkami zawodowymi i podmiotami pracującymi w tym sektorze, a także opracować kampanie zachęcające kobiety do pracy w sektorze transportu i podkreślające wartość dodaną, jaką dla unijnej gospodarki i tkanki społecznej byłoby lepsze włączenie kobiet do tego sektora. Udało się to osiągnąć niedawno w Londynie, gdzie w przedsiębiorstwie „Transport for London” rozpoczęło pracę sto kobiet. Radość z tego sukcesu wskazuje na ważną rolę kobiet w transporcie oraz angażuje, motywuje i inspiruje obecne i przyszłe pokolenia pracownic sektora transportu, |
| --- | --- | --- |

7.1.

By szerzej i skuteczniej zaradzić niewystarczającej reprezentacji kobiet i wykorzystać ich pulę talentów na rynku pracy w sektorze transportu, EKES zaleca następujące narzędzia, które można wykorzystać do budowania potencjału kobiet na wszystkich poziomach. Można to osiągnąć poprzez opracowanie unijnych projektów w ramach Dyrekcji Generalnej ds. Transportu lub dzięki współpracy z innymi funkcjonującymi projektami UE i partnerstwami:

—

należy opracować skoordynowane podejście między instytucjami, stowarzyszeniami sektorowymi, związkami zawodowymi i podmiotami pracującymi w tym sektorze, a także opracować kampanie zachęcające kobiety do pracy w sektorze transportu i podkreślające wartość dodaną, jaką dla unijnej gospodarki i tkanki społecznej byłoby lepsze włączenie kobiet do tego sektora. Udało się to osiągnąć niedawno w Londynie, gdzie w przedsiębiorstwie „Transport for London” rozpoczęło pracę sto kobiet. Radość z tego sukcesu wskazuje na ważną rolę kobiet w transporcie oraz angażuje, motywuje i inspiruje obecne i przyszłe pokolenia pracownic sektora transportu,

| — | równouprawnienie w sektorze transportu – choć nie jest to jedyny sektor, w którym pozostaje wiele do zrobienia w tym zakresie, to jednak badania wskazują, że nierówności w tym sektorze są kluczowym powodem, dla którego kobiety nie angażują się w nim aktywniej. Należy jak najszybciej zająć się następującymi zagadnieniami:






  — | równym wynagrodzeniem za taką samą pracę, |
| --- | --- | --- |

—

równouprawnienie w sektorze transportu – choć nie jest to jedyny sektor, w którym pozostaje wiele do zrobienia w tym zakresie, to jednak badania wskazują, że nierówności w tym sektorze są kluczowym powodem, dla którego kobiety nie angażują się w nim aktywniej. Należy jak najszybciej zająć się następującymi zagadnieniami:

—

równym wynagrodzeniem za taką samą pracę,

| — | przejrzystymi procedurami rekrutacyjnymi, |
| --- | --- |

—

przejrzystymi procedurami rekrutacyjnymi,

| — | elastycznym metodom pracy, w tym dzieleniem się czasem pracy i pracą w niepełnym wymiarze godzin, oraz |
| --- | --- |

—

elastycznym metodom pracy, w tym dzieleniem się czasem pracy i pracą w niepełnym wymiarze godzin, oraz

| — | przyciąganiem talentów i uwzględnianiem zarówno pracownic dojrzałych, jak i młodych, a także osób mających doświadczenie i pracowników bez wysokich kwalifikacji, |
| --- | --- |

—

przyciąganiem talentów i uwzględnianiem zarówno pracownic dojrzałych, jak i młodych, a także osób mających doświadczenie i pracowników bez wysokich kwalifikacji,

| — | podejmowaniem decyzji, a więc włączeniem większej liczby kobiet w organy spółek, w struktury zarządzania i w związki zawodowe, niezależnie od tego, czy kobiety do nich należą, czy nie, oraz w kształtowanie polityki. |
| --- | --- |

—

podejmowaniem decyzji, a więc włączeniem większej liczby kobiet w organy spółek, w struktury zarządzania i w związki zawodowe, niezależnie od tego, czy kobiety do nich należą, czy nie, oraz w kształtowanie polityki.

| 7.2. | Opieka mentorska: należy zwiększyć mechanizmy wsparcia, przekazywania wiedzy i doświadczenia, a także tworzyć sieci i udzielać wskazówek. Może to zachodzić wewnętrznie, w ramach tego samego przedsiębiorstwa oraz różnych poziomów pracowników, lub zewnętrznie, między przedsiębiorstwami i porównywalnymi sektorami transportu, a także poprzez ustanowienie programów pedagogicznych, które nie skupiałyby się wyłącznie na transporcie. Sieci opieki mentorskiej mogłyby składać się zarówno z mężczyzn, jak i z kobiet. Ponadto można rozwinąć te sieci w klastry i nadać im charakter międzysektorowy w celu umożliwienia transferu wiedzy, najlepszych praktyk, umiejętności i szans w całej branży transportowej. |
| --- | --- |

7.2.

Opieka mentorska: należy zwiększyć mechanizmy wsparcia, przekazywania wiedzy i doświadczenia, a także tworzyć sieci i udzielać wskazówek. Może to zachodzić wewnętrznie, w ramach tego samego przedsiębiorstwa oraz różnych poziomów pracowników, lub zewnętrznie, między przedsiębiorstwami i porównywalnymi sektorami transportu, a także poprzez ustanowienie programów pedagogicznych, które nie skupiałyby się wyłącznie na transporcie. Sieci opieki mentorskiej mogłyby składać się zarówno z mężczyzn, jak i z kobiet. Ponadto można rozwinąć te sieci w klastry i nadać im charakter międzysektorowy w celu umożliwienia transferu wiedzy, najlepszych praktyk, umiejętności i szans w całej branży transportowej.

| 7.3. | Programy rozwoju: wprowadzenie szkoleń rozwijających umiejętności i kwalifikacje zawodowe niezależnie od uprzedzeń ze względu na płeć, gwarantując w ten sposób równy poziom kompetencji podczas rekrutacji i awansów. |
| --- | --- |

7.3.

Programy rozwoju: wprowadzenie szkoleń rozwijających umiejętności i kwalifikacje zawodowe niezależnie od uprzedzeń ze względu na płeć, gwarantując w ten sposób równy poziom kompetencji podczas rekrutacji i awansów.

| 7.4. | Szkolnictwo: dokonanie przeglądu systemu szkolnictwa i propagowanie ról w sektorze transportu z myślą o zmianie koncepcji głoszącej, że sektor ten jest wyłącznie domeną mężczyzn. Ustanowienie kobiecych wzorców do naśladowania z myślą o propagowaniu szans. |
| --- | --- |

7.4.

Szkolnictwo: dokonanie przeglądu systemu szkolnictwa i propagowanie ról w sektorze transportu z myślą o zmianie koncepcji głoszącej, że sektor ten jest wyłącznie domeną mężczyzn. Ustanowienie kobiecych wzorców do naśladowania z myślą o propagowaniu szans.

| 7.5. | Upowszechnianie innowacyjności i małych przedsiębiorstw w transporcie: szukanie kobiet pracujących w małych i średnich przedsiębiorstwach, by określić nowe tendencje, innowacje i możliwości w zakresie badań i rozwoju. Popularyzacja sukcesów. Najlepsza praktyka: sieć „Women 1st Top 100 Club” jest jedną z najbardziej wpływowych sieci kobiet w sektorze hotelarsko-restauracyjnym, transportu pasażerskiego, podróży i turystyki; skupione w niej kobiety działają w charakterze ambasadorów i wzorów do naśladowania dla przyszłych liderek (http://women1st.co.uk/top-100). |
| --- | --- |

7.5.

Upowszechnianie innowacyjności i małych przedsiębiorstw w transporcie: szukanie kobiet pracujących w małych i średnich przedsiębiorstwach, by określić nowe tendencje, innowacje i możliwości w zakresie badań i rozwoju. Popularyzacja sukcesów. Najlepsza praktyka: sieć „Women 1st Top 100 Club” jest jedną z najbardziej wpływowych sieci kobiet w sektorze hotelarsko-restauracyjnym, transportu pasażerskiego, podróży i turystyki; skupione w niej kobiety działają w charakterze ambasadorów i wzorów do naśladowania dla przyszłych liderek (http://women1st.co.uk/top-100).

| 7.6. | Udział w łańcuchu dostaw: zachęcanie dostawców do uwzględniania danych dotyczących płci w łańcuchu dostaw. Poszukiwanie możliwości udzielania zamówień publicznych przedsiębiorstwom kierowanym przez kobiety. Najlepsza praktyka: zainicjowana w Stanach Zjednoczonych inicjatywa „WEConnect”, w ramach której przedstawia się oferty przetargów i zamówień publicznych specjalnie dla kobiet we wszystkich sektorach. Inicjatywa ta funkcjonuje już w Europie (http://weconnectinternational.org). |
| --- | --- |

7.6.

Udział w łańcuchu dostaw: zachęcanie dostawców do uwzględniania danych dotyczących płci w łańcuchu dostaw. Poszukiwanie możliwości udzielania zamówień publicznych przedsiębiorstwom kierowanym przez kobiety. Najlepsza praktyka: zainicjowana w Stanach Zjednoczonych inicjatywa „WEConnect”, w ramach której przedstawia się oferty przetargów i zamówień publicznych specjalnie dla kobiet we wszystkich sektorach. Inicjatywa ta funkcjonuje już w Europie (http://weconnectinternational.org).

| 7.7. | Odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstw: zachęcanie przedsiębiorstw do przedstawiania statystyk dotyczących aspektu płci w ramach ich odpowiedzialności społecznej, a także do zaangażowania w propagowanie pracy kobiet w sektorze transportu. Przyczynienie się do stworzenia marki tego sektora, jako sektora preferowanego przez wszystkich. |
| --- | --- |

7.7.

Odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstw: zachęcanie przedsiębiorstw do przedstawiania statystyk dotyczących aspektu płci w ramach ich odpowiedzialności społecznej, a także do zaangażowania w propagowanie pracy kobiet w sektorze transportu. Przyczynienie się do stworzenia marki tego sektora, jako sektora preferowanego przez wszystkich.

| 7.8. | Umiędzynarodowienie: Europę ceni się ze względu na transfer wiedzy i rozwój partnerstwa. Sektor transportu jest sektorem globalnym, a Europa może dzielić się swoim doświadczeniem i zdolnościami innowacyjnymi w zakresie stawienia czoła związanym z nim wyzwaniom, a także otworzyć się na nowe rynki. Istotna rola kobiet w tym sektorze polegałaby na wspieraniu europejskiego przemysłu i doświadczenia za granicą. |
| --- | --- |

7.8.

Umiędzynarodowienie: Europę ceni się ze względu na transfer wiedzy i rozwój partnerstwa. Sektor transportu jest sektorem globalnym, a Europa może dzielić się swoim doświadczeniem i zdolnościami innowacyjnymi w zakresie stawienia czoła związanym z nim wyzwaniom, a także otworzyć się na nowe rynki. Istotna rola kobiet w tym sektorze polegałaby na wspieraniu europejskiego przemysłu i doświadczenia za granicą.

Bruksela, dnia 1 lipca 2015 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  Dz.U. C 133 z 9.5.2013, s. 68.

1

(2)  Dz.U. C 299 z 4.10.2012, s. 24.

2

---

| 17.11.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 383/8 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 383/8

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie twierdzeń dotyczących ekologiczności, aspektów społecznych i cech zdrowotnych produktów na rynku wewnętrznym

(opinia z inicjatywy własnej)

(2015/C 383/02)

| Sprawozdawca: | Bernardo HERNÁNDEZ BATALLER |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Bernardo HERNÁNDEZ BATALLER

Dnia 22 stycznia 2015 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie

twierdzeń dotyczących ekologiczności, aspektów społecznych i cech zdrowotnych produktów na rynku wewnętrznym

(opinia z inicjatywy własnej).

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 9 czerwca 2015 r.

Na 509. sesji plenarnej w dniach 1 i 2 lipca 2015 r. (posiedzenie z dnia 2 lipca 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 135 do 17 (14 osób wstrzymało się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Przekazy handlowe są istotnym instrumentem umożliwiającym przedsiębiorstwom rozpowszechnianie produktów i usług w przejrzysty sposób, co gwarantuje skuteczne funkcjonowanie rynku wewnętrznego o wysokim poziomie ochrony konsumentów. Niemniej niektóre przekazy nie są prawdziwe lub zawierają nieścisłości, a zastosowane w nich twierdzenia dotyczące aspektów środowiskowych, społecznych, etycznych i zdrowotnych przynoszą szkodę konsumentom oraz przedsiębiorstwom przestrzegającym wszystkich przepisów. |
| --- | --- |

1.1.

Przekazy handlowe są istotnym instrumentem umożliwiającym przedsiębiorstwom rozpowszechnianie produktów i usług w przejrzysty sposób, co gwarantuje skuteczne funkcjonowanie rynku wewnętrznego o wysokim poziomie ochrony konsumentów. Niemniej niektóre przekazy nie są prawdziwe lub zawierają nieścisłości, a zastosowane w nich twierdzenia dotyczące aspektów środowiskowych, społecznych, etycznych i zdrowotnych przynoszą szkodę konsumentom oraz przedsiębiorstwom przestrzegającym wszystkich przepisów.

| 1.2. | Efektywność środowiskową i społeczną produktów i usług mierzy i komunikuje się obecnie za pomocą różnych kanałów i nośników w ramach rozmaitych inicjatyw, z zastosowaniem różnych formatów i zgodnie z różnymi metodami oceny. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) uważa, że Komisja powinna zaproponować europejskie metody oceny całościowego oddziaływania produktów i usług na środowisko, a także przekazywania informacji na ten temat. Ponadto konieczne jest opracowanie wykazu oficjalnych oznakowań, wraz z uściśleniem ich znaczenia, a także wskazaniem organów upoważnionych do ich przyznawania, zatwierdzania i kontrolowania. W każdym wypadku, konsumenci mają prawo do uzyskania jasnych i precyzyjnych informacji na temat pochodzenia produktów. |
| --- | --- |

1.2.

Efektywność środowiskową i społeczną produktów i usług mierzy i komunikuje się obecnie za pomocą różnych kanałów i nośników w ramach rozmaitych inicjatyw, z zastosowaniem różnych formatów i zgodnie z różnymi metodami oceny. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) uważa, że Komisja powinna zaproponować europejskie metody oceny całościowego oddziaływania produktów i usług na środowisko, a także przekazywania informacji na ten temat. Ponadto konieczne jest opracowanie wykazu oficjalnych oznakowań, wraz z uściśleniem ich znaczenia, a także wskazaniem organów upoważnionych do ich przyznawania, zatwierdzania i kontrolowania. W każdym wypadku, konsumenci mają prawo do uzyskania jasnych i precyzyjnych informacji na temat pochodzenia produktów.

| 1.3. | EKES oczekuje, że w ramach uzupełnienia dyrektywy 2005/29/WE Komisja dokona przeglądu wytycznych w celu ułatwienia dostępu konsumentów i przedsiębiorstw do wiarygodnych i przejrzystych informacji, a także wyjaśni zastosowanie twierdzeń dotyczących ekologiczności, aspektów etycznych i cech zdrowotnych w przekazach handlowych. |
| --- | --- |

1.3.

EKES oczekuje, że w ramach uzupełnienia dyrektywy 2005/29/WE Komisja dokona przeglądu wytycznych w celu ułatwienia dostępu konsumentów i przedsiębiorstw do wiarygodnych i przejrzystych informacji, a także wyjaśni zastosowanie twierdzeń dotyczących ekologiczności, aspektów etycznych i cech zdrowotnych w przekazach handlowych.

| 1.4. | W ramach współpracy administracyjnej urząd ds. ochrony konsumentów powinien przeprowadzić w każdym państwie członkowskim przegląd twierdzeń dotyczących ekologiczności, a także aspektów społecznych i etycznych oraz cech zdrowotnych, by móc ocenić obecną sytuację na podstawie konkretnych danych. |
| --- | --- |

1.4.

W ramach współpracy administracyjnej urząd ds. ochrony konsumentów powinien przeprowadzić w każdym państwie członkowskim przegląd twierdzeń dotyczących ekologiczności, a także aspektów społecznych i etycznych oraz cech zdrowotnych, by móc ocenić obecną sytuację na podstawie konkretnych danych.

| 1.5. | W celu uregulowania kwestii przekazów handlowych zamieszczanych w internecie niezbędne jest ustanowienie spójnych, pełnych i jednolitych ram prawnych na szczeblu UE, które byłyby zgodne z poszanowaniem prywatności i chroniły inne cele interesu publicznego |
| --- | --- |

1.5.

W celu uregulowania kwestii przekazów handlowych zamieszczanych w internecie niezbędne jest ustanowienie spójnych, pełnych i jednolitych ram prawnych na szczeblu UE, które byłyby zgodne z poszanowaniem prywatności i chroniły inne cele interesu publicznego

| 1.6. | Komisja Europejska i państwa członkowskie powinny w ramach swych kompetencji wspierać działania w dziedzinie nadzoru, kontroli i sankcji związane z systemami samoregulacji i współregulacji istniejącymi w tym obszarze, których zakres obejmuje twierdzenia dotyczące ekologiczności, aspektów społecznych oraz cech zdrowotnych, gwarantując zwłaszcza, że krajowe i europejskie organy samoregulacji ds. reklam spełniają normy ustanowione w przepisach i zaleceniach unijnych, szczególnie w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumentów. Konieczne jest również informowanie organizacji konsumentów o opracowywaniu kodeksów postępowania, aby mogły one uczestniczyć w sporządzaniu tychże kodeksów. |
| --- | --- |

1.6.

Komisja Europejska i państwa członkowskie powinny w ramach swych kompetencji wspierać działania w dziedzinie nadzoru, kontroli i sankcji związane z systemami samoregulacji i współregulacji istniejącymi w tym obszarze, których zakres obejmuje twierdzenia dotyczące ekologiczności, aspektów społecznych oraz cech zdrowotnych, gwarantując zwłaszcza, że krajowe i europejskie organy samoregulacji ds. reklam spełniają normy ustanowione w przepisach i zaleceniach unijnych, szczególnie w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumentów. Konieczne jest również informowanie organizacji konsumentów o opracowywaniu kodeksów postępowania, aby mogły one uczestniczyć w sporządzaniu tychże kodeksów.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | W Unii Europejskiej istnieje wiele przedsiębiorstw oferujących konsumentom pełne, prawdziwe i przejrzyste informacje na temat podstawowych cech towarów i usług udostępnianych na rynku. Niemniej niestosowne wykorzystywanie twierdzeń dotyczących ekologiczności, aspektów społecznych oraz cech zdrowotnych przynosi szkodę przedsiębiorstwom przestrzegającym przepisów i konsumentom nabywającym towary i usługi. |
| --- | --- |

2.1.

W Unii Europejskiej istnieje wiele przedsiębiorstw oferujących konsumentom pełne, prawdziwe i przejrzyste informacje na temat podstawowych cech towarów i usług udostępnianych na rynku. Niemniej niestosowne wykorzystywanie twierdzeń dotyczących ekologiczności, aspektów społecznych oraz cech zdrowotnych przynosi szkodę przedsiębiorstwom przestrzegającym przepisów i konsumentom nabywającym towary i usługi.

| 2.2. | Prawo do informacji umożliwia funkcjonowanie bardziej przejrzystego rynku wewnętrznego i przeciwdziała ewidentnej asymetryczności relacji między dostawcami a konsumentami. |
| --- | --- |

2.2.

Prawo do informacji umożliwia funkcjonowanie bardziej przejrzystego rynku wewnętrznego i przeciwdziała ewidentnej asymetryczności relacji między dostawcami a konsumentami.

| 2.3. | Konsumenci mają prawo do uzyskania pełnych, prawdziwych i przejrzystych informacji na temat podstawowych cech towarów i usług udostępnianych na rynku. |
| --- | --- |

2.3.

Konsumenci mają prawo do uzyskania pełnych, prawdziwych i przejrzystych informacji na temat podstawowych cech towarów i usług udostępnianych na rynku.

| 2.4. | Informacje mają zatem decydujące znaczenie dla konsumentów i użytkowników przy podejmowaniu decyzji o zakupie, zarówno podczas wybiórczego nabywania produktów w oparciu o preferencje, jak i podczas odstąpienia od zakupu tych, które nie oferują tego samego stopnia zaspokojenia potrzeb i pragnień. Jednocześnie rozwój technologii umożliwia przedsiębiorstwom w coraz większym stopniu zindywidualizowane zaspokojenie potrzeb różnych grup konsumentów w ramach programów lojalnościowych dzięki personalizacji produktów, tak jak dzieje się w wypadku marketingu „jeden do jednego”. |
| --- | --- |

2.4.

Informacje mają zatem decydujące znaczenie dla konsumentów i użytkowników przy podejmowaniu decyzji o zakupie, zarówno podczas wybiórczego nabywania produktów w oparciu o preferencje, jak i podczas odstąpienia od zakupu tych, które nie oferują tego samego stopnia zaspokojenia potrzeb i pragnień. Jednocześnie rozwój technologii umożliwia przedsiębiorstwom w coraz większym stopniu zindywidualizowane zaspokojenie potrzeb różnych grup konsumentów w ramach programów lojalnościowych dzięki personalizacji produktów, tak jak dzieje się w wypadku marketingu „jeden do jednego”.

| 2.5. | W takim modelu społecznej gospodarki rynkowej, jaki ustanowiono w Traktacie, UE nie posiada zintegrowanych ram prawnych odnoszących się do przekazów handlowych. Są one niepotrzebnie złożone, niepełne, nielogiczne i niekiedy niespójne i opierają się głównie na:






  — | dyrektywie 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (1) dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych, która obejmuje wyłącznie relacje między konsumentami a przedsiębiorstwami. Nie narusza ona przepisów zdrowotnych UE i państw członkowskich, a jeżeli chodzi o usługi finansowe, państwa członkowskie mogą nałożyć bardziej ambitne lub restrykcyjne wymogi w porównaniu z dyrektywą, |
| --- | --- | --- |

2.5.

W takim modelu społecznej gospodarki rynkowej, jaki ustanowiono w Traktacie, UE nie posiada zintegrowanych ram prawnych odnoszących się do przekazów handlowych. Są one niepotrzebnie złożone, niepełne, nielogiczne i niekiedy niespójne i opierają się głównie na:

—

dyrektywie 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (1) dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych, która obejmuje wyłącznie relacje między konsumentami a przedsiębiorstwami. Nie narusza ona przepisów zdrowotnych UE i państw członkowskich, a jeżeli chodzi o usługi finansowe, państwa członkowskie mogą nałożyć bardziej ambitne lub restrykcyjne wymogi w porównaniu z dyrektywą,

| — | dyrektywie 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (2) dotyczącej reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej, która to dyrektywa stosuje się do relacji między przedsiębiorstwami, |
| --- | --- |

—

dyrektywie 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (2) dotyczącej reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej, która to dyrektywa stosuje się do relacji między przedsiębiorstwami,

| — | dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/13/UE (3) w sprawie koordynacji niektórych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących świadczenia audiowizualnych usług medialnych (dyrektywa o audiowizualnych usługach medialnych), zmieniającej dyrektywę powszechnie znaną pod nazwą „Telewizja bez granic”, |
| --- | --- |

—

dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/13/UE (3) w sprawie koordynacji niektórych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących świadczenia audiowizualnych usług medialnych (dyrektywa o audiowizualnych usługach medialnych), zmieniającej dyrektywę powszechnie znaną pod nazwą „Telewizja bez granic”,

| — | w sektorze spożywczym na rozporządzeniu (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady (4) w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności. Dotyczy ono również innych sektorów w dziedzinie zdrowia, takich jak kosmetyki i produkty do higieny osobistej, którymi zajmuje się obecnie Komisja, |
| --- | --- |

—

w sektorze spożywczym na rozporządzeniu (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady (4) w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności. Dotyczy ono również innych sektorów w dziedzinie zdrowia, takich jak kosmetyki i produkty do higieny osobistej, którymi zajmuje się obecnie Komisja,

| — | komunikacie w sprawie odpowiedzialności przedsiębiorstw (5) oraz na niedawnym komunikacie w sprawie strategii jednolitego rynku cyfrowego dla Europy (6). |
| --- | --- |

—

komunikacie w sprawie odpowiedzialności przedsiębiorstw (5) oraz na niedawnym komunikacie w sprawie strategii jednolitego rynku cyfrowego dla Europy (6).

| 2.6. | Komisja opublikowała różne komunikaty i zainicjowała debatę publiczną. Obecnie pracuje między innymi nad tzw. śladem ekologicznym produktów, by móc zagwarantować rzetelne i dokładne informacje na temat oddziaływania produktów na środowisko w całym cyklu ich życia. |
| --- | --- |

2.6.

Komisja opublikowała różne komunikaty i zainicjowała debatę publiczną. Obecnie pracuje między innymi nad tzw. śladem ekologicznym produktów, by móc zagwarantować rzetelne i dokładne informacje na temat oddziaływania produktów na środowisko w całym cyklu ich życia.

| 2.7. | Chociaż konsumenci mają większy dostęp do informacji dzięki rozwojowi technologii, unijna regulacja przekazów handlowych zamieszczanych w internecie jest obecnie rozproszona po wielu różnych dokumentach (dyrektywy w sprawie handlu elektronicznego, ochrony konsumentów, ochrony prywatności w przekazach handlowych, nieuczciwych praktyk handlowych itp.). EKES uważa, że w przyszłości konieczne będzie przedstawienie wniosku w formie przedłużenia przyjętej strategii. Niemniej w najbliższej przyszłości trzeba zająć się konsolidacją, dzięki której obowiązujące przepisy zostałyby ujęte w jednej przekształconej wersji i uniknięto by sprzeczności między przekazami zamieszczanymi w internecie. |
| --- | --- |

2.7.

Chociaż konsumenci mają większy dostęp do informacji dzięki rozwojowi technologii, unijna regulacja przekazów handlowych zamieszczanych w internecie jest obecnie rozproszona po wielu różnych dokumentach (dyrektywy w sprawie handlu elektronicznego, ochrony konsumentów, ochrony prywatności w przekazach handlowych, nieuczciwych praktyk handlowych itp.). EKES uważa, że w przyszłości konieczne będzie przedstawienie wniosku w formie przedłużenia przyjętej strategii. Niemniej w najbliższej przyszłości trzeba zająć się konsolidacją, dzięki której obowiązujące przepisy zostałyby ujęte w jednej przekształconej wersji i uniknięto by sprzeczności między przekazami zamieszczanymi w internecie.

| 2.8. | W rozporządzeniu (WE) nr 2006/2004 w sprawie współpracy w zakresie ochrony konsumentów ustanowiono już ramy współpracy między Komisją a państwami członkowskimi. Współpracę tę należy pogłębić we wspomnianych dziedzinach w celu dokonania oceny ewentualnych naruszeń. |
| --- | --- |

2.8.

W rozporządzeniu (WE) nr 2006/2004 w sprawie współpracy w zakresie ochrony konsumentów ustanowiono już ramy współpracy między Komisją a państwami członkowskimi. Współpracę tę należy pogłębić we wspomnianych dziedzinach w celu dokonania oceny ewentualnych naruszeń.

| 2.9. | Istniejące środki dochodzenia roszczeń znacznie się różnią w zależności od państwa członkowskiego. W niektórych państwach członkowskich sądy otrzymują bezpośrednio skuteczne środki przestrzegania przepisów, a w innych podjęto różne inicjatywy samoregulacji i współregulacji w dziedzinie reklam za pomocą kodeksów postępowania i tworzenia pozasądowych organów rozstrzygania sporów, które są uzupełnieniem prawodawstwa i mechanizmów kontrolowania zgodności z obowiązującymi przepisami administracyjnymi i prawnymi. |
| --- | --- |

2.9.

Istniejące środki dochodzenia roszczeń znacznie się różnią w zależności od państwa członkowskiego. W niektórych państwach członkowskich sądy otrzymują bezpośrednio skuteczne środki przestrzegania przepisów, a w innych podjęto różne inicjatywy samoregulacji i współregulacji w dziedzinie reklam za pomocą kodeksów postępowania i tworzenia pozasądowych organów rozstrzygania sporów, które są uzupełnieniem prawodawstwa i mechanizmów kontrolowania zgodności z obowiązującymi przepisami administracyjnymi i prawnymi.

| 2.10. | Istnieją również inne czynniki komplikujące omawiane zagadnienie, takie jak:






  — | możliwość dobrowolnego etykietowania, |
| --- | --- | --- |

2.10.

Istnieją również inne czynniki komplikujące omawiane zagadnienie, takie jak:

—

możliwość dobrowolnego etykietowania,

| — | oznaczenie odnoszące się do polityki na rzecz społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw, |
| --- | --- |

—

oznaczenie odnoszące się do polityki na rzecz społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw,

| — | większy popyt wybiórczy konsumentów na produkty mające szczególne lub konkretne cechy stanowiące odpowiedź na specjalne potrzeby, |
| --- | --- |

—

większy popyt wybiórczy konsumentów na produkty mające szczególne lub konkretne cechy stanowiące odpowiedź na specjalne potrzeby,

| — | częsty niedobór skutecznych mechanizmów kontroli, oraz |
| --- | --- |

—

częsty niedobór skutecznych mechanizmów kontroli, oraz

| — | trudności konsumentów z rozróżnieniem i porównaniem informacji. |
| --- | --- |

—

trudności konsumentów z rozróżnieniem i porównaniem informacji.

| 2.11. | Wreszcie, niektóre techniki promocyjne, takie jak branded content, marketing emocjonalny i narracyjny, lokowanie produktu, a także zastosowania tzw. neuromarketingu, ułatwiają dostawcom skuteczniejszą realizację celów handlowych, lecz utrudniają obywatelom racjonalne podejmowanie decyzji w sprawie zakupu, zastosowania i konsumpcji w oparciu o realistyczną ocenę korzyści związanych z danym towarem lub usługą, a także stosowność ceny. Dzieje się tak między innymi dlatego, że w wielu wypadkach zaciera się tradycyjna różnica między treściami reklamowymi i niereklamowymi, co pozbawia odbiorców przekazu prawa do poznania specyfiki i intencji handlowych, jakie mogą wiązać się również z pozornie informacyjnym komunikatem. Mogą one zatem wprowadzać w błąd zwłaszcza najsłabszych konsumentów, takich jak młodzież, osoby starsze, osoby znajdujące się w niekorzystnym położeniu czy osoby niepełnosprawne. |
| --- | --- |

2.11.

Wreszcie, niektóre techniki promocyjne, takie jak branded content, marketing emocjonalny i narracyjny, lokowanie produktu, a także zastosowania tzw. neuromarketingu, ułatwiają dostawcom skuteczniejszą realizację celów handlowych, lecz utrudniają obywatelom racjonalne podejmowanie decyzji w sprawie zakupu, zastosowania i konsumpcji w oparciu o realistyczną ocenę korzyści związanych z danym towarem lub usługą, a także stosowność ceny. Dzieje się tak między innymi dlatego, że w wielu wypadkach zaciera się tradycyjna różnica między treściami reklamowymi i niereklamowymi, co pozbawia odbiorców przekazu prawa do poznania specyfiki i intencji handlowych, jakie mogą wiązać się również z pozornie informacyjnym komunikatem. Mogą one zatem wprowadzać w błąd zwłaszcza najsłabszych konsumentów, takich jak młodzież, osoby starsze, osoby znajdujące się w niekorzystnym położeniu czy osoby niepełnosprawne.

| 2.12. | Podsumowując, EKES opowiada się za produktami i usługami wyższej jakości, które zostały wyprodukowane w etyczny sposób lub które wyróżniają się swymi korzyściami ekologicznymi i społecznymi, a także za zamieszczaniem twierdzeń dotyczących ekologiczności, aspektów społecznych i cech zdrowotnych. Przedmiotem niniejszej opinii są zatem fałszywe, niedokładne lub mylące twierdzenia i przekazy handlowe. |
| --- | --- |

2.12.

Podsumowując, EKES opowiada się za produktami i usługami wyższej jakości, które zostały wyprodukowane w etyczny sposób lub które wyróżniają się swymi korzyściami ekologicznymi i społecznymi, a także za zamieszczaniem twierdzeń dotyczących ekologiczności, aspektów społecznych i cech zdrowotnych. Przedmiotem niniejszej opinii są zatem fałszywe, niedokładne lub mylące twierdzenia i przekazy handlowe.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Wprowadzające w błąd i dezorientację przekazy handlowe oparte na niepewnych, niedokładnych lub trudnych do sprawdzenia twierdzeniach mają różny wpływ o różnym nasileniu, lecz wszystkie przynoszą poważne szkody konsumentom i przedsiębiorstwom przestrzegającym przepisów i, co za tym idzie, wpływają negatywnie na praktyki na rynku towarów i usług opartym na etyczności i przejrzystości. |
| --- | --- |

3.1.

Wprowadzające w błąd i dezorientację przekazy handlowe oparte na niepewnych, niedokładnych lub trudnych do sprawdzenia twierdzeniach mają różny wpływ o różnym nasileniu, lecz wszystkie przynoszą poważne szkody konsumentom i przedsiębiorstwom przestrzegającym przepisów i, co za tym idzie, wpływają negatywnie na praktyki na rynku towarów i usług opartym na etyczności i przejrzystości.

| 3.2. | Można między innymi wymienić następujące konsekwencje:






  — | zniekształcenie podaży w związku z wpływem wspomnianych twierdzeń na ceny, |
| --- | --- | --- |

3.2.

Można między innymi wymienić następujące konsekwencje:

—

zniekształcenie podaży w związku z wpływem wspomnianych twierdzeń na ceny,

| — | tworzenie nieprzejrzystych rynków wykazujących znaczną asymetryczność między podażą i popytem, |
| --- | --- |

—

tworzenie nieprzejrzystych rynków wykazujących znaczną asymetryczność między podażą i popytem,

| — | zmniejszenie siły nabywczej konsumenta z powodu ograniczenia jego zdolności do podejmowania świadomych decyzji, gdyż nie dysponuje on prawdziwymi informacjami umożliwiającymi zestawienie swych potrzeb i pragnień z cechami oferty, |
| --- | --- |

—

zmniejszenie siły nabywczej konsumenta z powodu ograniczenia jego zdolności do podejmowania świadomych decyzji, gdyż nie dysponuje on prawdziwymi informacjami umożliwiającymi zestawienie swych potrzeb i pragnień z cechami oferty,

| — | odstraszanie i wywoływanie frustracji u tych konsumentów, którzy troszczą się o podejmowanie odpowiedzialnych decyzji (pod względem ekologicznym, społecznym, zdrowotnym), gdy uzyskane informacje okazują się wprowadzające w błąd, błędne lub niemożliwe do sprawdzenia, |
| --- | --- |

—

odstraszanie i wywoływanie frustracji u tych konsumentów, którzy troszczą się o podejmowanie odpowiedzialnych decyzji (pod względem ekologicznym, społecznym, zdrowotnym), gdy uzyskane informacje okazują się wprowadzające w błąd, błędne lub niemożliwe do sprawdzenia,

| — | promowanie postępowania „gapowicza”, które utrudnia wprowadzanie i rozwijanie odpowiedzialnej konsumpcji, wśród dostawców korzystających z rosnącego zainteresowania konsumentów tymi celami, lecz nieskłonnych do przeznaczenia na nie odpowiednich środków, co przynosi szkodę przedsiębiorstwom postępującym prawidłowo, |
| --- | --- |

—

promowanie postępowania „gapowicza”, które utrudnia wprowadzanie i rozwijanie odpowiedzialnej konsumpcji, wśród dostawców korzystających z rosnącego zainteresowania konsumentów tymi celami, lecz nieskłonnych do przeznaczenia na nie odpowiednich środków, co przynosi szkodę przedsiębiorstwom postępującym prawidłowo,

| — | utrata zaufania konsumentów do rynku i do kontroli sprawowanej w tym względzie przez administrację publiczną. |
| --- | --- |

—

utrata zaufania konsumentów do rynku i do kontroli sprawowanej w tym względzie przez administrację publiczną.

| 3.3. | Informacje powinny odpowiadać faktycznym potrzebom i oczekiwaniom konsumentów, w związku z czym ich adekwatność trzeba oceniać pod kątem celów, treści, prezentacji, kontekstu i identyfikacji przekazu reklamowego, który musi się cechować przede wszystkim: wiarygodnością, aktualnością, bezstronnością, dokładnością, stosownością, zwięzłością, zrozumiałością, klarownością, czytelnością i dostępnością. EKES zaleca, by etykiety produktów zawierały informacje na temat pochodzenia, gdyż zwiększa to poziom ochrony i pozwala uniknąć dezorientowania i wprowadzania w błąd konsumentów, stanowiąc instrument ułatwiający wybór. |
| --- | --- |

3.3.

Informacje powinny odpowiadać faktycznym potrzebom i oczekiwaniom konsumentów, w związku z czym ich adekwatność trzeba oceniać pod kątem celów, treści, prezentacji, kontekstu i identyfikacji przekazu reklamowego, który musi się cechować przede wszystkim: wiarygodnością, aktualnością, bezstronnością, dokładnością, stosownością, zwięzłością, zrozumiałością, klarownością, czytelnością i dostępnością. EKES zaleca, by etykiety produktów zawierały informacje na temat pochodzenia, gdyż zwiększa to poziom ochrony i pozwala uniknąć dezorientowania i wprowadzania w błąd konsumentów, stanowiąc instrument ułatwiający wybór.

4.   Twierdzenia dotyczące środowiska naturalnego

| 4.1. | Twierdzenia dotyczące ekologiczności koncentrują się głównie na wpływie na środowisko, jaki wywiera skład produktów lub jego zastosowanie, często z punktu widzenia zmiany klimatu i zanieczyszczeń. Mogą one dotyczyć również innych aspektów, takich jak racjonalne wykorzystanie zasobów naturalnych, wylesianie, różnorodność gatunków, czy też efektywność energetyczna. Zasadniczo chodzi o ślad środowiskowy, jaki działalność przedsiębiorstw i spożycie produktów zostawiają w środowisku naturalnym. |
| --- | --- |

4.1.

Twierdzenia dotyczące ekologiczności koncentrują się głównie na wpływie na środowisko, jaki wywiera skład produktów lub jego zastosowanie, często z punktu widzenia zmiany klimatu i zanieczyszczeń. Mogą one dotyczyć również innych aspektów, takich jak racjonalne wykorzystanie zasobów naturalnych, wylesianie, różnorodność gatunków, czy też efektywność energetyczna. Zasadniczo chodzi o ślad środowiskowy, jaki działalność przedsiębiorstw i spożycie produktów zostawiają w środowisku naturalnym.

| 4.2. | Gdy tego rodzaju twierdzenia są czysto formalne lub pozorne, lecz nie odzwierciedlają rzeczywistego charakteru produktu lub jego wytworzenia, dochodzi do zjawiska pseudoekologicznego marketingu, który można określić jako „wybiórcze promowanie pozytywnych informacji ekologicznych za pomocą reklamy, co zniekształca spojrzenie konsumentów na rzeczywistość, nadmiernie uwypuklając aspekty ekologiczne”. Komisja definiuje je również w wytycznych dotyczących stosowania dyrektywy 2005/29/WE (7). |
| --- | --- |

4.2.

Gdy tego rodzaju twierdzenia są czysto formalne lub pozorne, lecz nie odzwierciedlają rzeczywistego charakteru produktu lub jego wytworzenia, dochodzi do zjawiska pseudoekologicznego marketingu, który można określić jako „wybiórcze promowanie pozytywnych informacji ekologicznych za pomocą reklamy, co zniekształca spojrzenie konsumentów na rzeczywistość, nadmiernie uwypuklając aspekty ekologiczne”. Komisja definiuje je również w wytycznych dotyczących stosowania dyrektywy 2005/29/WE (7).

| 4.3. | Z punktu widzenia środowiska informacje na temat wpływu (pozytywnego lub negatywnego) danej marki tworzą o niej pewne wyobrażenie w umyśle konsumenta. Wyobrażenie to wpływa na takie aspekty, jak decyzja o zakupie lub opinia polityczna. Karząc złe i nagradzając dobre postępowanie za pomocą decyzji o zakupie, system znajduje się w swego rodzaju dynamicznej równowadze. |
| --- | --- |

4.3.

Z punktu widzenia środowiska informacje na temat wpływu (pozytywnego lub negatywnego) danej marki tworzą o niej pewne wyobrażenie w umyśle konsumenta. Wyobrażenie to wpływa na takie aspekty, jak decyzja o zakupie lub opinia polityczna. Karząc złe i nagradzając dobre postępowanie za pomocą decyzji o zakupie, system znajduje się w swego rodzaju dynamicznej równowadze.

| 4.4. | Najczęściej stosowane techniki pseudoekologicznego marketingu to:






  — | przedstawianie procesu powodującego zanieczyszczenie jako ekologicznego. Twierdzenie sugerujące ekologiczność produktu na podstawie jego nielicznych cech, bez zwracania uwagi na inne istotne kwestie środowiskowe. Ekologiczność produktu końcowego powstałego w procesie powodującym dużo zanieczyszczeń. Stosowanie w łańcuchu dostaw złych praktyk związanych z niezdrowymi warunkami pracy i szkodliwymi produktami, |
| --- | --- | --- |

4.4.

Najczęściej stosowane techniki pseudoekologicznego marketingu to:

—

przedstawianie procesu powodującego zanieczyszczenie jako ekologicznego. Twierdzenie sugerujące ekologiczność produktu na podstawie jego nielicznych cech, bez zwracania uwagi na inne istotne kwestie środowiskowe. Ekologiczność produktu końcowego powstałego w procesie powodującym dużo zanieczyszczeń. Stosowanie w łańcuchu dostaw złych praktyk związanych z niezdrowymi warunkami pracy i szkodliwymi produktami,

| — | brak dowodów. Niemożność potwierdzenia deklaracji środowiskowej za pomocą łatwo dostępnych informacji dodatkowych lub wiarygodnej certyfikacji przez osoby trzecie, |
| --- | --- |

—

brak dowodów. Niemożność potwierdzenia deklaracji środowiskowej za pomocą łatwo dostępnych informacji dodatkowych lub wiarygodnej certyfikacji przez osoby trzecie,

| — | niejasność: tak nieścisłe sformułowanie, że jego faktyczne znaczenie zostanie prawdopodobnie nieprawidłowo zinterpretowane przez konsumenta, |
| --- | --- |

—

niejasność: tak nieścisłe sformułowanie, że jego faktyczne znaczenie zostanie prawdopodobnie nieprawidłowo zinterpretowane przez konsumenta,

| — | fałszywe etykiety lub nagrody, które nie odpowiadają stanowi faktycznemu. |
| --- | --- |

—

fałszywe etykiety lub nagrody, które nie odpowiadają stanowi faktycznemu.

| 4.5. | Trzeba zastosować kryteria, które umożliwiają prawidłowe informowanie konsumentów i zapobiegają nadużywaniu argumentu ekologicznego w przekazach handlowych. |
| --- | --- |

4.5.

Trzeba zastosować kryteria, które umożliwiają prawidłowe informowanie konsumentów i zapobiegają nadużywaniu argumentu ekologicznego w przekazach handlowych.

| 4.6. | Wprowadzenie ujednoliconych metod europejskich, takich jak tzw. „ślad środowiskowy”, w celu zapewnienia identyfikowalności środowiskowej produktów i organizacji, może zwiększyć przejrzystość funkcjonowania rynku. Te metody powinny opierać się na szeroko stosowanych normach międzynarodowych dotyczących deklarowanej ekologiczności, między innymi ISO 14201, lub na przepisach kodeksu Międzynarodowej Izby Handlowej. |
| --- | --- |

4.6.

Wprowadzenie ujednoliconych metod europejskich, takich jak tzw. „ślad środowiskowy”, w celu zapewnienia identyfikowalności środowiskowej produktów i organizacji, może zwiększyć przejrzystość funkcjonowania rynku. Te metody powinny opierać się na szeroko stosowanych normach międzynarodowych dotyczących deklarowanej ekologiczności, między innymi ISO 14201, lub na przepisach kodeksu Międzynarodowej Izby Handlowej.

5.   Twierdzenia dotyczące aspektów etycznych i społecznych

| 5.1. | Podobnie jak w wypadku twierdzeń dotyczących środowiska naturalnego, możemy mówić o swego rodzaju nieuczciwym marketingu w odniesieniu do „aspektów etycznych i społecznych” przedsiębiorstw i produktów. W tym wypadku chodzi o uczynienie z zakupu produktu okazji do podjęcia działania dobroczynnego lub solidarnego, o charakterze społecznym, które niesie ze sobą domniemane korzyści dla grup lub zbiorowości mających konkretne potrzeby lub znajdujących się w trudnym położeniu. |
| --- | --- |

5.1.

Podobnie jak w wypadku twierdzeń dotyczących środowiska naturalnego, możemy mówić o swego rodzaju nieuczciwym marketingu w odniesieniu do „aspektów etycznych i społecznych” przedsiębiorstw i produktów. W tym wypadku chodzi o uczynienie z zakupu produktu okazji do podjęcia działania dobroczynnego lub solidarnego, o charakterze społecznym, które niesie ze sobą domniemane korzyści dla grup lub zbiorowości mających konkretne potrzeby lub znajdujących się w trudnym położeniu.

| 5.2. | W rzeczywistości często napotyka się marki, które przyłączają się do projektów o celach społecznych za pomocą kampanii opartych na promocji sprzedaży. Chodzi o tzw. promocje charytatywne lub kampanie promujące sprzedaż w połączeniu z akcjami społecznymi, które odniosły pewien sukces w związku z kryzysem gospodarczym. Gdy podczas takich kampanii wykorzystuje się nieprawdziwe argumenty w celu sprzedaży, może to wprowadzać konsumenta w błąd i dezorientację, przez co postępowanie takie staje się szczególnie szkodliwe. |
| --- | --- |

5.2.

W rzeczywistości często napotyka się marki, które przyłączają się do projektów o celach społecznych za pomocą kampanii opartych na promocji sprzedaży. Chodzi o tzw. promocje charytatywne lub kampanie promujące sprzedaż w połączeniu z akcjami społecznymi, które odniosły pewien sukces w związku z kryzysem gospodarczym. Gdy podczas takich kampanii wykorzystuje się nieprawdziwe argumenty w celu sprzedaży, może to wprowadzać konsumenta w błąd i dezorientację, przez co postępowanie takie staje się szczególnie szkodliwe.

| 5.3. | Tego rodzaju działania podejmowane są w ramach kampanii solidarności, pomocy humanitarnej, pomocy społecznej dla określonych społeczności lub grup ludności, a nawet w celu opowiedzenia się za racjami krótkoterminowymi wynikającymi z sytuacji kryzysowej bądź z kwestii strukturalnych, takich jak dyskryminacja, segregacja, nierówność itp. |
| --- | --- |

5.3.

Tego rodzaju działania podejmowane są w ramach kampanii solidarności, pomocy humanitarnej, pomocy społecznej dla określonych społeczności lub grup ludności, a nawet w celu opowiedzenia się za racjami krótkoterminowymi wynikającymi z sytuacji kryzysowej bądź z kwestii strukturalnych, takich jak dyskryminacja, segregacja, nierówność itp.

| 5.4. | Inne przypadki pseudospołecznego marketingu („social washing”) występują, gdy przedstawia się społecznie odpowiedzialny wizerunek danego przedsiębiorstwa, który nie jest wystarczająco uzasadniony, lub również, gdy przesadnie podkreśla się aspekty społeczne i promocyjne jako działalność podstawową danego przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

5.4.

Inne przypadki pseudospołecznego marketingu („social washing”) występują, gdy przedstawia się społecznie odpowiedzialny wizerunek danego przedsiębiorstwa, który nie jest wystarczająco uzasadniony, lub również, gdy przesadnie podkreśla się aspekty społeczne i promocyjne jako działalność podstawową danego przedsiębiorstwa.

| 5.5. | Twierdzeniom dotyczącym aspektów etycznych lub społecznych czasami towarzyszą twierdzenia o charakterze ekologicznym, lecz zgodnie z bieżącymi tendencjami obejmują one również inne aspekty, takie jak zatrudnienie, krzewienie życia lokalnego, udział obywateli lub jakikolwiek inny obszar, który motywuje konsumentów do zakupu. |
| --- | --- |

5.5.

Twierdzeniom dotyczącym aspektów etycznych lub społecznych czasami towarzyszą twierdzenia o charakterze ekologicznym, lecz zgodnie z bieżącymi tendencjami obejmują one również inne aspekty, takie jak zatrudnienie, krzewienie życia lokalnego, udział obywateli lub jakikolwiek inny obszar, który motywuje konsumentów do zakupu.

| 5.6. | Trzeba również uwzględnić w tym względzie ukryte działania pseudodoradców ds. etycznych, społecznych i ekologicznych, którzy wprowadzają konsumentów w błąd i dezorientację, działając na rynku jako podmioty gospodarcze lub pośrednicy, nadużywając dobrej wiary i łatwowierności konsumentów i dążąc do zysku ze sprzedaży produktów i usług z wykorzystaniem nieprawdziwych argumentów. |
| --- | --- |

5.6.

Trzeba również uwzględnić w tym względzie ukryte działania pseudodoradców ds. etycznych, społecznych i ekologicznych, którzy wprowadzają konsumentów w błąd i dezorientację, działając na rynku jako podmioty gospodarcze lub pośrednicy, nadużywając dobrej wiary i łatwowierności konsumentów i dążąc do zysku ze sprzedaży produktów i usług z wykorzystaniem nieprawdziwych argumentów.

| 5.7. | Dla funkcjonowania rynku wewnętrznego szczególnie szkodliwe są działania o charakterze finansowym, które opierają się na wykorzystaniu argumentów etycznych, społecznych lub ekologicznych i mają na celu sprzedaż produktów i instrumentów finansowych, lecz nie spełniają wymogów wypłacalności i kontroli nadzorczej, którym podlegają instytucje finansowe. Europejski Urząd Nadzoru Bankowego przyjął ostatnio opinię, w której zaproponował szereg środków z myślą o zmniejszeniu ryzyka, ustanowieniu wymogów w odniesieniu do reklam oraz przedstawieniu zaleceń w celu ochrony uczestników przed ewentualnymi konfliktami interesów. |
| --- | --- |

5.7.

Dla funkcjonowania rynku wewnętrznego szczególnie szkodliwe są działania o charakterze finansowym, które opierają się na wykorzystaniu argumentów etycznych, społecznych lub ekologicznych i mają na celu sprzedaż produktów i instrumentów finansowych, lecz nie spełniają wymogów wypłacalności i kontroli nadzorczej, którym podlegają instytucje finansowe. Europejski Urząd Nadzoru Bankowego przyjął ostatnio opinię, w której zaproponował szereg środków z myślą o zmniejszeniu ryzyka, ustanowieniu wymogów w odniesieniu do reklam oraz przedstawieniu zaleceń w celu ochrony uczestników przed ewentualnymi konfliktami interesów.

| 5.8. | Trzeba unikać pseudospołecznego marketingu, czy też wykorzystywania nieprawdziwych informacji do tworzenia wizerunku społecznego zaangażowania. |
| --- | --- |

5.8.

Trzeba unikać pseudospołecznego marketingu, czy też wykorzystywania nieprawdziwych informacji do tworzenia wizerunku społecznego zaangażowania.

6.   Twierdzenia dotyczące cech zdrowotnych i inne rodzaje twierdzeń

| 6.1. | Obecna troska konsumentów o zdrowy tryb życia, a także rozszerzenie technologii na produkcję żywności, kosmetyków i innych artykułów związanych ze zdrowiem również zachęcają do stosowania twierdzeń dotyczących aspektów zdrowotnych, które odnoszą się do żywności i odżywiania, w tym do wyników dietetycznych i estetycznych, a nawet do poprawy funkcji poznawczych i fizycznych. |
| --- | --- |

6.1.

Obecna troska konsumentów o zdrowy tryb życia, a także rozszerzenie technologii na produkcję żywności, kosmetyków i innych artykułów związanych ze zdrowiem również zachęcają do stosowania twierdzeń dotyczących aspektów zdrowotnych, które odnoszą się do żywności i odżywiania, w tym do wyników dietetycznych i estetycznych, a nawet do poprawy funkcji poznawczych i fizycznych.

| 6.2. | Analogicznie do twierdzeń dotyczących ekologiczności, wzrost troski konsumentów o zdrowe odżywianie stwarza okazję do przedstawiania twierdzeń dotyczących rolnictwa ekologicznego, a także występowania bądź nie takich składników żywności, jak witaminy, kwasy tłuszczowe Omega 3, cukier, sól, alkohol, a nawet substancje transgeniczne. |
| --- | --- |

6.2.

Analogicznie do twierdzeń dotyczących ekologiczności, wzrost troski konsumentów o zdrowe odżywianie stwarza okazję do przedstawiania twierdzeń dotyczących rolnictwa ekologicznego, a także występowania bądź nie takich składników żywności, jak witaminy, kwasy tłuszczowe Omega 3, cukier, sól, alkohol, a nawet substancje transgeniczne.

| 6.3. | Stopniowe starzenie się ludności, a także dłuższe trwanie życia stwarzają okazję do przyszłego rozwoju przekazów zawierających twierdzenia niezgodne z prawem. |
| --- | --- |

6.3.

Stopniowe starzenie się ludności, a także dłuższe trwanie życia stwarzają okazję do przyszłego rozwoju przekazów zawierających twierdzenia niezgodne z prawem.

| 6.4. | Analogicznie, marketing zdrowotny, w którym wykorzystuje się tego rodzaju deklaracje jako wartość dodaną w celu skuteczniejszej sprzedaży produktów, na przykład w sektorze suplementów diety, produktów ziołowych i towarów masowej konsumpcji, również wiąże się z nadużywaniem pseudonaukowych argumentów o rzekomych korzyściach zdrowotnych. |
| --- | --- |

6.4.

Analogicznie, marketing zdrowotny, w którym wykorzystuje się tego rodzaju deklaracje jako wartość dodaną w celu skuteczniejszej sprzedaży produktów, na przykład w sektorze suplementów diety, produktów ziołowych i towarów masowej konsumpcji, również wiąże się z nadużywaniem pseudonaukowych argumentów o rzekomych korzyściach zdrowotnych.

7.   Uwagi szczegółowe

| 7.1. | Konieczne jest uwzględnienie faktu, że zarówno dobrowolne znakowanie, jak i projekty logo i piktogramów budzą niejasne skojarzenia w procesie poznawczym i emocjonalnym skłaniające konsumentów do podjęcia decyzji o zakupie. Nie powinno się za pomocą przekazów i obrazów przedstawiać kategorycznych i stanowczych twierdzeń, jeżeli nie można ich wiarygodnie potwierdzić. Należałoby podjąć konkretne działania pozwalające na sprawdzenie tych twierdzeń. |
| --- | --- |

7.1.

Konieczne jest uwzględnienie faktu, że zarówno dobrowolne znakowanie, jak i projekty logo i piktogramów budzą niejasne skojarzenia w procesie poznawczym i emocjonalnym skłaniające konsumentów do podjęcia decyzji o zakupie. Nie powinno się za pomocą przekazów i obrazów przedstawiać kategorycznych i stanowczych twierdzeń, jeżeli nie można ich wiarygodnie potwierdzić. Należałoby podjąć konkretne działania pozwalające na sprawdzenie tych twierdzeń.

| 7.2. | Niemniej monitorowanie twierdzeń powinno się odbywać stosownie do użytych nośników, gdyż każdy z nich wymaga innego traktowania w świetle specyficznych okoliczności. Podsumowując w sposób schematyczny, twierdzenia mogą być przedstawiane w następującej formie:






  — | tekstu, |
| --- | --- | --- |

7.2.

Niemniej monitorowanie twierdzeń powinno się odbywać stosownie do użytych nośników, gdyż każdy z nich wymaga innego traktowania w świetle specyficznych okoliczności. Podsumowując w sposób schematyczny, twierdzenia mogą być przedstawiane w następującej formie:

—

tekstu,

| — | komunikatów i sloganów, |
| --- | --- |

—

komunikatów i sloganów,

| — | logo, |
| --- | --- |

—

logo,

| — | symboli i znaków, |
| --- | --- |

—

symboli i znaków,

| — | piktogramów, |
| --- | --- |

—

piktogramów,

| — | obrazów i zdjęć, |
| --- | --- |

—

obrazów i zdjęć,

| — | wykresów i danych, |
| --- | --- |

—

wykresów i danych,

| — | stopniowania kolorów, |
| --- | --- |

—

stopniowania kolorów,

| — | twarzy i nazwisk osób lub nazw instytucji, które mają wpływ medialny i cieszą się prestiżem. |
| --- | --- |

—

twarzy i nazwisk osób lub nazw instytucji, które mają wpływ medialny i cieszą się prestiżem.

| 7.3. | W wypadku twierdzeń niemożliwych do udowodnienia, a służących celom komercyjnym, można żądać zaprzestania podawania takich informacji lub ich sprostowania. |
| --- | --- |

7.3.

W wypadku twierdzeń niemożliwych do udowodnienia, a służących celom komercyjnym, można żądać zaprzestania podawania takich informacji lub ich sprostowania.

| 7.4. | W związku z tym EKES apeluje do Komisji Europejskiej i państw członkowskich, by zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 2006/2004 przyjęły stosowne środki w drodze współpracy administracyjnej, a zwłaszcza propagowania wspólnych działań, w celu wyeliminowania nielegalnego wykorzystywania nieprawdziwych twierdzeń dotyczących aspektów etycznych, środowiskowych lub zdrowotnych, w ścisłej współpracy z europejskimi centrami konsumenckimi, które odgrywają zasadniczą rolę w takich sytuacjach. |
| --- | --- |

7.4.

W związku z tym EKES apeluje do Komisji Europejskiej i państw członkowskich, by zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 2006/2004 przyjęły stosowne środki w drodze współpracy administracyjnej, a zwłaszcza propagowania wspólnych działań, w celu wyeliminowania nielegalnego wykorzystywania nieprawdziwych twierdzeń dotyczących aspektów etycznych, środowiskowych lub zdrowotnych, w ścisłej współpracy z europejskimi centrami konsumenckimi, które odgrywają zasadniczą rolę w takich sytuacjach.

Bruksela, dnia 2 lipca 2015 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  Dz.U. L 149 z 11.6.2005, s. 22.

1

(2)  Dz.U. L 376 z 27.12.2006, s. 21.

2

(3)  Dz.U. L 95 z 15.4.2010, s. 1.

3

(4)  Dz.U. L 404 z 30.12.2006, s. 9.

4

(5)  COM(2002) 347 final.

5

(6)  COM(2015) 192 final.

6

(7)  SEC(2009) 1666 final. Zob. punkt 2.5.1.

7

---

| 17.11.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 383/14 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 383/14

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie „Sport a wartości europejskie”

(opinia z inicjatywy własnej)

(2015/C 383/03)

| Sprawozdawca: | Bernardo HERNÁNDEZ BATALLER |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Bernardo HERNÁNDEZ BATALLER

Dnia 10 lipca 2014 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie

„Sport a wartości europejskie”.

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 17 czerwca 2015 r.

Na 509. sesji plenarnej w dniach 1 i 2 lipca 2015 r. (posiedzenie z dnia 2 lipca 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 99 do 59 (32 osoby wstrzymały się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Sport przyczynia się do osiągania strategicznych celów UE, jako że uwypukla fundamentalne wartości pedagogiczne i kulturowe oraz jest narzędziem integracji, ponieważ jest dostępny dla wszystkich obywateli bez względu na płeć, pochodzenie etniczne, religię, wiek, narodowość, sytuację społeczną czy orientację seksualną. Jest instrumentem służącym do zwalczania nietolerancji, ksenofobii i rasizmu. |
| --- | --- |

1.1.

Sport przyczynia się do osiągania strategicznych celów UE, jako że uwypukla fundamentalne wartości pedagogiczne i kulturowe oraz jest narzędziem integracji, ponieważ jest dostępny dla wszystkich obywateli bez względu na płeć, pochodzenie etniczne, religię, wiek, narodowość, sytuację społeczną czy orientację seksualną. Jest instrumentem służącym do zwalczania nietolerancji, ksenofobii i rasizmu.

| 1.2. | Wzbogacające wartości związane ze sportem, takie jak podejmowanie wysiłku, solidarność i spójność sprawiają, że uprawiające go osoby mogą w konstruktywny sposób materializować swoje nadzieje oraz wpływają na dobre samopoczucie pod względem fizycznym i umysłowym. Dzięki pozytywnym wartościom sport przyczynia się również do łagodzenia problemów społecznych. W tym względzie ważne jest, by w dyskusji na ten temat nawiązano również do opracowania szeregu minimalnych i powszechnych standardów służących uczciwemu zachowaniu podczas uprawiania wszelkich dyscyplin sportowych przez dzieci i młodzież. |
| --- | --- |

1.2.

Wzbogacające wartości związane ze sportem, takie jak podejmowanie wysiłku, solidarność i spójność sprawiają, że uprawiające go osoby mogą w konstruktywny sposób materializować swoje nadzieje oraz wpływają na dobre samopoczucie pod względem fizycznym i umysłowym. Dzięki pozytywnym wartościom sport przyczynia się również do łagodzenia problemów społecznych. W tym względzie ważne jest, by w dyskusji na ten temat nawiązano również do opracowania szeregu minimalnych i powszechnych standardów służących uczciwemu zachowaniu podczas uprawiania wszelkich dyscyplin sportowych przez dzieci i młodzież.

| 1.3. | Kluczową rolę w rozwijaniu sportu dla wszystkich i w klubach sportowych odgrywa wolontariat sportowy, który wnosi znaczną wartość z punktu widzenia społeczeństwa, gospodarki i demokracji. Dlatego należy upowszechniać wolontariat i aktywność obywatelską poprzez sport, z uwzględnieniem sportów zimowych. |
| --- | --- |

1.3.

Kluczową rolę w rozwijaniu sportu dla wszystkich i w klubach sportowych odgrywa wolontariat sportowy, który wnosi znaczną wartość z punktu widzenia społeczeństwa, gospodarki i demokracji. Dlatego należy upowszechniać wolontariat i aktywność obywatelską poprzez sport, z uwzględnieniem sportów zimowych.

| 1.4. | Zasada dobrej organizacji i odpowiednie zarządzanie powinny zapewniać uczciwe przeprowadzanie zawodów sportowych. Warunkiem działania organizacji sportowych, które muszą przestrzegać zasad przejrzystości, odpowiedzialności i demokracji, jest ich niezależność. Z tego względu wszystkie zainteresowane strony powinny być odpowiednio reprezentowane w procesie podejmowania decyzji. By umocnić te ogólne ramy w zakresie zapobiegania i zgodnie z przeprowadzonym niedawno wyczerpującym badaniem w tej dziedzinie (1), kluczowe znaczenie ma wzmocnienie zaufania między władzami krajowymi a instytucjami sportowymi, by ułatwić niezbędną wymianę informacji między krajowymi organami wymiaru sprawiedliwości a międzynarodowymi instytucjami sportowymi. |
| --- | --- |

1.4.

Zasada dobrej organizacji i odpowiednie zarządzanie powinny zapewniać uczciwe przeprowadzanie zawodów sportowych. Warunkiem działania organizacji sportowych, które muszą przestrzegać zasad przejrzystości, odpowiedzialności i demokracji, jest ich niezależność. Z tego względu wszystkie zainteresowane strony powinny być odpowiednio reprezentowane w procesie podejmowania decyzji. By umocnić te ogólne ramy w zakresie zapobiegania i zgodnie z przeprowadzonym niedawno wyczerpującym badaniem w tej dziedzinie (1), kluczowe znaczenie ma wzmocnienie zaufania między władzami krajowymi a instytucjami sportowymi, by ułatwić niezbędną wymianę informacji między krajowymi organami wymiaru sprawiedliwości a międzynarodowymi instytucjami sportowymi.

| 1.5. | Jeśli chodzi o innowacje, EKES wzywa Komisję i państwa członkowskie do rozpowszechniania informacji na ten temat oraz podawania do wzajemnej wiadomości pozytywnych doświadczeń i najlepszych rozwiązań dotyczących sposobów tworzenia i wspierania strategicznych partnerstw między najważniejszymi zainteresowanymi stronami z rożnych sektorów. Partnerstwa te miałyby na celu wzmocnienie roli sportu jako siły napędowej innowacji i wzrostu gospodarczego. Dlatego bardzo ważne jest odpowiednie wykorzystanie przez miasta i regiony korzyści, które płyną i które powinny płynąć z organizowanych w nich dużych wydarzeń sportowych. Komitet uważa, że Komisja musi uważnie przyglądać się nowym inicjatywom i metodom pojawiającym się na całym świecie, które mają na celu wspieranie miast i regionów w realizacji przedsięwzięć sportowych na rzecz zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego. |
| --- | --- |

1.5.

Jeśli chodzi o innowacje, EKES wzywa Komisję i państwa członkowskie do rozpowszechniania informacji na ten temat oraz podawania do wzajemnej wiadomości pozytywnych doświadczeń i najlepszych rozwiązań dotyczących sposobów tworzenia i wspierania strategicznych partnerstw między najważniejszymi zainteresowanymi stronami z rożnych sektorów. Partnerstwa te miałyby na celu wzmocnienie roli sportu jako siły napędowej innowacji i wzrostu gospodarczego. Dlatego bardzo ważne jest odpowiednie wykorzystanie przez miasta i regiony korzyści, które płyną i które powinny płynąć z organizowanych w nich dużych wydarzeń sportowych. Komitet uważa, że Komisja musi uważnie przyglądać się nowym inicjatywom i metodom pojawiającym się na całym świecie, które mają na celu wspieranie miast i regionów w realizacji przedsięwzięć sportowych na rzecz zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego.

| 1.6. | Należy wzmacniać wykorzystanie unijnych instrumentów finansowania na różnych szczeblach na rzecz rozwoju sektora sportu. |
| --- | --- |

1.6.

Należy wzmacniać wykorzystanie unijnych instrumentów finansowania na różnych szczeblach na rzecz rozwoju sektora sportu.

| 1.7. | Na poziomie europejskim należy propagować spójność społeczną, włączenie do zajęć sportowych grup znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji i integrację społeczną, w tym osób pozbawionych wolności, by mogły one odkryć w sporcie instrument resocjalizacji ze względu na jego pozytywny wpływ na dobre samopoczucie psychiczne i równowagę emocjonalną. Wynika to z takich wartości jak podejmowanie wysiłku, solidarność czy też zasada fair play, które mogą przyczynić się do wyeliminowania wykluczenia społecznego i dyskryminacji. |
| --- | --- |

1.7.

Na poziomie europejskim należy propagować spójność społeczną, włączenie do zajęć sportowych grup znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji i integrację społeczną, w tym osób pozbawionych wolności, by mogły one odkryć w sporcie instrument resocjalizacji ze względu na jego pozytywny wpływ na dobre samopoczucie psychiczne i równowagę emocjonalną. Wynika to z takich wartości jak podejmowanie wysiłku, solidarność czy też zasada fair play, które mogą przyczynić się do wyeliminowania wykluczenia społecznego i dyskryminacji.

| 1.8. | Duże znaczenie ma stojące przed UE zadanie zwalczania nierówności, które ma na celu usunięcie przeszkód uniemożliwiających osobom niepełnosprawnym dostęp do zajęć sportowych, a także upowszechnianie ich uczestnictwa w zawodach i zlikwidowanie wszelkich uprzedzeń społecznych w tej dziedzinie. Dlatego pozytywny wydźwięk miałoby zaproponowanie przez Komisję Radzie Ministrów opracowania „europejskiego kodeksu dobrych praktyk w dziedzinie sportu i włączenia społecznego”, z myślą o upowszechnieniu i propagowaniu uprawiania sportu przez osoby niepełnosprawne. |
| --- | --- |

1.8.

Duże znaczenie ma stojące przed UE zadanie zwalczania nierówności, które ma na celu usunięcie przeszkód uniemożliwiających osobom niepełnosprawnym dostęp do zajęć sportowych, a także upowszechnianie ich uczestnictwa w zawodach i zlikwidowanie wszelkich uprzedzeń społecznych w tej dziedzinie. Dlatego pozytywny wydźwięk miałoby zaproponowanie przez Komisję Radzie Ministrów opracowania „europejskiego kodeksu dobrych praktyk w dziedzinie sportu i włączenia społecznego”, z myślą o upowszechnieniu i propagowaniu uprawiania sportu przez osoby niepełnosprawne.

| 1.9. | Trzeba zwrócić szczególną uwagę na promowanie przez UE i państwa członkowskie sportu i aktywności fizycznej wśród starszych osób. Europa coraz bardziej się starzeje, w związku z czym kluczowe znaczenie ma zapewnienie ukierunkowanych inicjatyw i środków finansowych na ten cel. |
| --- | --- |

1.9.

Trzeba zwrócić szczególną uwagę na promowanie przez UE i państwa członkowskie sportu i aktywności fizycznej wśród starszych osób. Europa coraz bardziej się starzeje, w związku z czym kluczowe znaczenie ma zapewnienie ukierunkowanych inicjatyw i środków finansowych na ten cel.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | W ramach procesu integracji, traktat lizboński nawiązuje do wartości wspólnych dla UE i jej państw członkowskich. Tymi nadrzędnymi wartościami są godność ludzka, wolność, demokracja, równość, państwo prawa i przestrzeganie praw człowieka, w tym praw osób wywodzących się z mniejszości.
  Traktat lizboński przyznaje Unii Europejskiej kompetencje w zakresie wzmacniania europejskich aspektów sportu (art. 165 TFUE). Należy przeanalizować różne wymiary sportu – społeczny, gospodarczy i kulturowy – z punktu widzenia ich zakorzenienia w wartościach wymienionych w art. 2 TUE, co stanowi wyraźne zobowiązanie do działania instytucji i państw członkowskich, które na mocy zasady pomocniczości powinny stymulować strategie polityczne, standardy i środki na rzecz wzmocnienia europejskich aspektów sportu. |
| --- | --- |

2.1.

W ramach procesu integracji, traktat lizboński nawiązuje do wartości wspólnych dla UE i jej państw członkowskich. Tymi nadrzędnymi wartościami są godność ludzka, wolność, demokracja, równość, państwo prawa i przestrzeganie praw człowieka, w tym praw osób wywodzących się z mniejszości.

Traktat lizboński przyznaje Unii Europejskiej kompetencje w zakresie wzmacniania europejskich aspektów sportu (art. 165 TFUE). Należy przeanalizować różne wymiary sportu – społeczny, gospodarczy i kulturowy – z punktu widzenia ich zakorzenienia w wartościach wymienionych w art. 2 TUE, co stanowi wyraźne zobowiązanie do działania instytucji i państw członkowskich, które na mocy zasady pomocniczości powinny stymulować strategie polityczne, standardy i środki na rzecz wzmocnienia europejskich aspektów sportu.

| 2.2. | Celem niniejszej opinii z inicjatywy własnej jest propagowanie potencjału wartości europejskich i wartości leżących u podstaw sportu – w tym również sportów zimowych – wśród ogółu obywateli i organizacji społecznych, a także upowszechnianie unijnej polityki sportowej, jako że do tej pory orzeczenia sądowe miały charakter sporadyczny i dotyczyły zwykle korzystania ze swobód gospodarczych. |
| --- | --- |

2.2.

Celem niniejszej opinii z inicjatywy własnej jest propagowanie potencjału wartości europejskich i wartości leżących u podstaw sportu – w tym również sportów zimowych – wśród ogółu obywateli i organizacji społecznych, a także upowszechnianie unijnej polityki sportowej, jako że do tej pory orzeczenia sądowe miały charakter sporadyczny i dotyczyły zwykle korzystania ze swobód gospodarczych.

| 2.3. | Już w starożytności klasyczna filozofia grecka wprowadzała rozróżnienie między aktywnością ciała i ducha, a wyrazem rozwinięcia takich ważnych koncepcji jak etyka i upowszechnianie pokoju jest duch olimpijski.
  Sport w znaczący sposób przyczynia się do realizacji europejskich i globalnych celów strategii „Europa 2020”, jako że może wiele wnieść w inteligentny i trwały wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu. |
| --- | --- |

2.3.

Już w starożytności klasyczna filozofia grecka wprowadzała rozróżnienie między aktywnością ciała i ducha, a wyrazem rozwinięcia takich ważnych koncepcji jak etyka i upowszechnianie pokoju jest duch olimpijski.

Sport w znaczący sposób przyczynia się do realizacji europejskich i globalnych celów strategii „Europa 2020”, jako że może wiele wnieść w inteligentny i trwały wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu.

3.   Społeczna rola sportu

| 3.1. | By sport mógł wypełniać swoją rolę społeczną, państwa członkowskie muszą dysponować odpowiednią infrastrukturą do jego uprawiania, a poszczególne obszary muszą mieć odpowiednią, wystarczającą i zrównoważoną podstawową sieć obiektów sportowych i sprzętu. |
| --- | --- |

3.1.

By sport mógł wypełniać swoją rolę społeczną, państwa członkowskie muszą dysponować odpowiednią infrastrukturą do jego uprawiania, a poszczególne obszary muszą mieć odpowiednią, wystarczającą i zrównoważoną podstawową sieć obiektów sportowych i sprzętu.

| 3.2. | Wolontariat wciąż jest kamieniem węgielnym sportu w Europie ponieważ to wolontariusze, wraz ze stowarzyszeniami sportowymi nienastawionymi na zysk, umożliwiają rozwój ideałów sportowych i ich upowszechnianie. Dlatego należy zwrócić szczególną uwagę na rolę, jaką w upowszechnianiu wartości olimpijskich odgrywają szkoły, które głoszą pokój i harmonijną atmosferę w sporcie oraz utrzymują poczucie wspólnoty i integracji w demokratycznym i pluralistycznym społeczeństwie, a także propagują utożsamiane ze sportem wartości humanistyczne, odgrywające ważną rolę w zwalczaniu przemocy, rasizmu, nietolerancji i ksenofobii w sporcie. |
| --- | --- |

3.2.

Wolontariat wciąż jest kamieniem węgielnym sportu w Europie ponieważ to wolontariusze, wraz ze stowarzyszeniami sportowymi nienastawionymi na zysk, umożliwiają rozwój ideałów sportowych i ich upowszechnianie. Dlatego należy zwrócić szczególną uwagę na rolę, jaką w upowszechnianiu wartości olimpijskich odgrywają szkoły, które głoszą pokój i harmonijną atmosferę w sporcie oraz utrzymują poczucie wspólnoty i integracji w demokratycznym i pluralistycznym społeczeństwie, a także propagują utożsamiane ze sportem wartości humanistyczne, odgrywające ważną rolę w zwalczaniu przemocy, rasizmu, nietolerancji i ksenofobii w sporcie.

| 3.2.1. | Organizacje sportowe muszą stosować się do zasad właściwego zarządzania. Muszą one działać zgodnie z zasadami przejrzystości, odpowiedzialności i demokracji, a także w odpowiedni sposób reprezentować wszystkie strony zaangażowane w proces podejmowania decyzji, w tym również kibiców, którzy zwykle upowszechniają wartości związane z zasadą fair play. Należałoby rozważyć możliwość zwiększenia wymagań w dziedzinie przejrzystości w przypadkach finansowania zajęć ze środków publicznych. |
| --- | --- |

3.2.1.

Organizacje sportowe muszą stosować się do zasad właściwego zarządzania. Muszą one działać zgodnie z zasadami przejrzystości, odpowiedzialności i demokracji, a także w odpowiedni sposób reprezentować wszystkie strony zaangażowane w proces podejmowania decyzji, w tym również kibiców, którzy zwykle upowszechniają wartości związane z zasadą fair play. Należałoby rozważyć możliwość zwiększenia wymagań w dziedzinie przejrzystości w przypadkach finansowania zajęć ze środków publicznych.

| 3.2.2. | Zdaniem EKES-u należy rozważyć możliwość uzgodnienia wspólnych działań przeciwko takim niepożądanym zjawiskom jak ustawianie wyników zawodów sportowych, doping lub przemoc, nie tylko w związku z kompetencjami, jakie UE nadają art. 6 i art. 165 TFUE, lecz również uprawnieniami dotyczącymi przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości lub innymi, które okazałyby się niezbędne dla przyjęcia środków ponadnarodowych i które miałyby nawet rzeczywiste oddziaływanie odstraszające. |
| --- | --- |

3.2.2.

Zdaniem EKES-u należy rozważyć możliwość uzgodnienia wspólnych działań przeciwko takim niepożądanym zjawiskom jak ustawianie wyników zawodów sportowych, doping lub przemoc, nie tylko w związku z kompetencjami, jakie UE nadają art. 6 i art. 165 TFUE, lecz również uprawnieniami dotyczącymi przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości lub innymi, które okazałyby się niezbędne dla przyjęcia środków ponadnarodowych i które miałyby nawet rzeczywiste oddziaływanie odstraszające.

| 3.2.3. | Środki te powinny mieć na celu zagwarantowanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa i mogłyby uwzględniać np. środki służące koordynacji i współpracy organów ścigania (Europol) i organów sądowych (Eurojust) i innych odpowiednich władz, w tym federacji sportowych. |
| --- | --- |

3.2.3.

Środki te powinny mieć na celu zagwarantowanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa i mogłyby uwzględniać np. środki służące koordynacji i współpracy organów ścigania (Europol) i organów sądowych (Eurojust) i innych odpowiednich władz, w tym federacji sportowych.

| 3.3. | Zachęcanie do aktywności fizycznej i uprawiania sportu ma decydujące znaczenie dla ochrony zdrowia publicznego w nowoczesnym społeczeństwie. Należy podkreślić, że uprawianie sportu sprzyja zdrowemu stylowi życia i poprawia jego jakość, co umożliwia pełne wykorzystanie potencjału sportu i zmniejsza wydatki na opiekę zdrowotną. |
| --- | --- |

3.3.

Zachęcanie do aktywności fizycznej i uprawiania sportu ma decydujące znaczenie dla ochrony zdrowia publicznego w nowoczesnym społeczeństwie. Należy podkreślić, że uprawianie sportu sprzyja zdrowemu stylowi życia i poprawia jego jakość, co umożliwia pełne wykorzystanie potencjału sportu i zmniejsza wydatki na opiekę zdrowotną.

| 3.4. | Dyskusja publiczna, jaka wywiązała się wokół tzw. „europejskiego wymiaru sportu”, włączenie sportu do programu Erasmus+ czy też strategiczne działania w dziedzinie m.in. równości płci w sporcie znacznie wzmocniły działania instytucjonalne UE w tej dziedzinie. Jako że nad priorytetami tego programu odbywają się doroczne dyskusje, EKES wnosi o uwzględnienie w kolejnej ocenie uwag zawartych w niniejszej opinii. |
| --- | --- |

3.4.

Dyskusja publiczna, jaka wywiązała się wokół tzw. „europejskiego wymiaru sportu”, włączenie sportu do programu Erasmus+ czy też strategiczne działania w dziedzinie m.in. równości płci w sporcie znacznie wzmocniły działania instytucjonalne UE w tej dziedzinie. Jako że nad priorytetami tego programu odbywają się doroczne dyskusje, EKES wnosi o uwzględnienie w kolejnej ocenie uwag zawartych w niniejszej opinii.

| 3.4.1. | Należy wzmocnić działania instytucjonalne poprzez przyjęcie środków niezbędnych do wykorzystania wartości dodanej i pozytywnych aspektów miejscowych dyscyplin sportu, sportów tradycyjnych i sportów zakorzenionych w społecznościach lokalnych, które dowodzą różnorodności kulturowej i historycznej Unii. Trzeba propagować i rozpowszechniać tę różnorodność. |
| --- | --- |

3.4.1.

Należy wzmocnić działania instytucjonalne poprzez przyjęcie środków niezbędnych do wykorzystania wartości dodanej i pozytywnych aspektów miejscowych dyscyplin sportu, sportów tradycyjnych i sportów zakorzenionych w społecznościach lokalnych, które dowodzą różnorodności kulturowej i historycznej Unii. Trzeba propagować i rozpowszechniać tę różnorodność.

| 3.4.2. | Na podstawie wspomnianego już programu Erasmus+ Komisja powinna przedstawić szczegółową ocenę oddziaływania dotyczącą włączenia sportu do tego programu, zwłaszcza jeśli chodzi o realizację celów dotyczących nowych kwalifikacji i zawodów, a także młodzieży. |
| --- | --- |

3.4.2.

Na podstawie wspomnianego już programu Erasmus+ Komisja powinna przedstawić szczegółową ocenę oddziaływania dotyczącą włączenia sportu do tego programu, zwłaszcza jeśli chodzi o realizację celów dotyczących nowych kwalifikacji i zawodów, a także młodzieży.

| 3.5. | By sport przyczyniał się do umocnienia i rozwijania wartości europejskich należy przyjąć i zrealizować środki w zakresie koordynacji, uzupełniające lub wspierające, mające na celu ochronę wartości europejskich ze szczególnym uwzględnieniem wartości mających na celu ochronę godności ludzkiej, a także niektórych elementów procesu edukacyjnego osób, których prawidłowa integracja jest niezbędna dla właściwego funkcjonowania demokracji i państwa prawa. To podejście można wzmocnić dzięki przesłaniu dotyczącemu zasady fair play, przekazującej społeczeństwu większość wartości europejskich.
  Europejski wymiar sportu sprzyja również wprowadzeniu parametrów równości między kobietami a mężczyznami. Ważnym krokiem byłoby tutaj przygotowanie i wykorzystanie materiałów edukacyjnych przeznaczonych dla wychowawców pracujących w obszarze sportu i rodziców, z myślą o likwidacji stereotypów płci i upowszechnianiu równości między mężczyznami i kobietami w sporcie, oraz dążeniu do coraz większej równowagi w reprezentacji obu płci w zarządach i komitetach sportowych. W tym kontekście bardzo ważnym krokiem jest opracowanie karty najlepszych praktyk na rzecz rozwoju młodzieży i ochrony w sporcie (2). |
| --- | --- |

3.5.

By sport przyczyniał się do umocnienia i rozwijania wartości europejskich należy przyjąć i zrealizować środki w zakresie koordynacji, uzupełniające lub wspierające, mające na celu ochronę wartości europejskich ze szczególnym uwzględnieniem wartości mających na celu ochronę godności ludzkiej, a także niektórych elementów procesu edukacyjnego osób, których prawidłowa integracja jest niezbędna dla właściwego funkcjonowania demokracji i państwa prawa. To podejście można wzmocnić dzięki przesłaniu dotyczącemu zasady fair play, przekazującej społeczeństwu większość wartości europejskich.

Europejski wymiar sportu sprzyja również wprowadzeniu parametrów równości między kobietami a mężczyznami. Ważnym krokiem byłoby tutaj przygotowanie i wykorzystanie materiałów edukacyjnych przeznaczonych dla wychowawców pracujących w obszarze sportu i rodziców, z myślą o likwidacji stereotypów płci i upowszechnianiu równości między mężczyznami i kobietami w sporcie, oraz dążeniu do coraz większej równowagi w reprezentacji obu płci w zarządach i komitetach sportowych. W tym kontekście bardzo ważnym krokiem jest opracowanie karty najlepszych praktyk na rzecz rozwoju młodzieży i ochrony w sporcie (2).

| 3.6. | Indywidualne lub zbiorowe uprawianie sportu może pozytywnie wpłynąć na tworzenie nowych miejsc pracy oraz bogactwa i dobrobytu. Odpowiednie wykorzystanie sportu ma obecnie ogromne znaczenie dla zwalczania bezrobocia młodzieży i wykluczenia społecznego. Należy tutaj wspomnieć zwłaszcza o sytuacji sportowców rozpoczynających drugą karierę zawodową po zrezygnowaniu z uprawiania sportu wyczynowego, którzy muszą w szczególny sposób przygotować się do tego etapu swojego życia (dwutorowa kariera sportowców). Odpowiedni rozwój tych młodych ludzi wymaga równoważności dyplomów oraz uznawania dyplomów i kwalifikacji uzyskanych w sporcie. Ten ostatni punkt ma duże znaczenie z punktu widzenia likwidacji szarej strefy gospodarki prawdopodobnie istniejącej w tym sektorze, a także umożliwienia jej legalizacji w przyszłości. |
| --- | --- |

3.6.

Indywidualne lub zbiorowe uprawianie sportu może pozytywnie wpłynąć na tworzenie nowych miejsc pracy oraz bogactwa i dobrobytu. Odpowiednie wykorzystanie sportu ma obecnie ogromne znaczenie dla zwalczania bezrobocia młodzieży i wykluczenia społecznego. Należy tutaj wspomnieć zwłaszcza o sytuacji sportowców rozpoczynających drugą karierę zawodową po zrezygnowaniu z uprawiania sportu wyczynowego, którzy muszą w szczególny sposób przygotować się do tego etapu swojego życia (dwutorowa kariera sportowców). Odpowiedni rozwój tych młodych ludzi wymaga równoważności dyplomów oraz uznawania dyplomów i kwalifikacji uzyskanych w sporcie. Ten ostatni punkt ma duże znaczenie z punktu widzenia likwidacji szarej strefy gospodarki prawdopodobnie istniejącej w tym sektorze, a także umożliwienia jej legalizacji w przyszłości.

| 3.6.1. | Należy uzgodnić sposoby wykorzystywania europejskich środków finansowych na rzecz upowszechniania sportu jako instrumentu sprzyjającego włączeniu społecznemu i zatrudnieniu ludzi młodych, równości płci, innowacjom, tworzeniu sieci organizacji działających na rzecz resocjalizacji i innym celom w interesie publicznym.
  Sport zwalcza wykluczenie społeczne i umożliwia resocjalizację; jest idealnym środkiem na rzecz wartości wpływających pozytywnie na rozwój osobisty i społeczny oraz na obszar zdrowia i kształcenia. Na poziomie europejskim należy propagować spójność i integrację społeczną, w tym osób pozbawionych wolności, by mogły one odkryć w sporcie instrument resocjalizacji ze względu na jego pozytywny wpływ na dobre samopoczucie psychiczne, spójność i równowagę emocjonalną. Wynika to z takich wartości jak podejmowanie wysiłku, solidarność czy wreszcie zasada fair play. |
| --- | --- |

3.6.1.

Należy uzgodnić sposoby wykorzystywania europejskich środków finansowych na rzecz upowszechniania sportu jako instrumentu sprzyjającego włączeniu społecznemu i zatrudnieniu ludzi młodych, równości płci, innowacjom, tworzeniu sieci organizacji działających na rzecz resocjalizacji i innym celom w interesie publicznym.

Sport zwalcza wykluczenie społeczne i umożliwia resocjalizację; jest idealnym środkiem na rzecz wartości wpływających pozytywnie na rozwój osobisty i społeczny oraz na obszar zdrowia i kształcenia. Na poziomie europejskim należy propagować spójność i integrację społeczną, w tym osób pozbawionych wolności, by mogły one odkryć w sporcie instrument resocjalizacji ze względu na jego pozytywny wpływ na dobre samopoczucie psychiczne, spójność i równowagę emocjonalną. Wynika to z takich wartości jak podejmowanie wysiłku, solidarność czy wreszcie zasada fair play.

| 3.6.2. | Należy utworzyć sieć organizacji działających na rzecz spójności i integracji społecznej poprzez uprawianie sportu, zwłaszcza najpopularniejszych dyscyplin, co umożliwi wymianę sprawdzonych rozwiązań opartych na wartościach europejskich zawartych w traktatach. Obejmowałoby to również zorganizowanie kongresu na poziomie europejskim dotyczącego innowacyjnych rozwiązań w zakresie resocjalizacji poprzez sport, zawody na szczeblu Unii Europejskiej oraz publikację i upowszechnianie wyników osiąganych przez te sieci. |
| --- | --- |

3.6.2.

Należy utworzyć sieć organizacji działających na rzecz spójności i integracji społecznej poprzez uprawianie sportu, zwłaszcza najpopularniejszych dyscyplin, co umożliwi wymianę sprawdzonych rozwiązań opartych na wartościach europejskich zawartych w traktatach. Obejmowałoby to również zorganizowanie kongresu na poziomie europejskim dotyczącego innowacyjnych rozwiązań w zakresie resocjalizacji poprzez sport, zawody na szczeblu Unii Europejskiej oraz publikację i upowszechnianie wyników osiąganych przez te sieci.

| 3.7. | Jednym z instytucjonalnych zadań UE związanych ze zwalczaniem nierówności jest usunięcie przeszkód uniemożliwiających osobom niepełnosprawnym dostęp do zajęć sportowych, a także upowszechnianie ich uczestnictwa w zawodach i zlikwidowanie wszelkich uprzedzeń społecznych w tej dziedzinie.
  Dlatego pozytywny wydźwięk miałoby zaproponowanie przez Komisję Radzie Ministrów opracowania „europejskiego kodeksu dobrych praktyk w dziedzinie sportu i włączenia społecznego”. |
| --- | --- |

3.7.

Jednym z instytucjonalnych zadań UE związanych ze zwalczaniem nierówności jest usunięcie przeszkód uniemożliwiających osobom niepełnosprawnym dostęp do zajęć sportowych, a także upowszechnianie ich uczestnictwa w zawodach i zlikwidowanie wszelkich uprzedzeń społecznych w tej dziedzinie.

Dlatego pozytywny wydźwięk miałoby zaproponowanie przez Komisję Radzie Ministrów opracowania „europejskiego kodeksu dobrych praktyk w dziedzinie sportu i włączenia społecznego”.

| 3.7.1. | Integracja osób niepełnosprawnych poprzez sport powinna odbywać się w ramach wydarzeń sportowych, z myślą o zwiększeniu ich jakości życia i nabyciu nawyków społecznych zarówno przez osoby niepełnosprawne, jak i przez ich rodziny. Dlatego sport jest nie tylko zdrowym nawykiem, lecz wpływa również na poprawę mobilności tych osób, umożliwiając im rozwijanie zdolności podejmowania decyzji, koleżeństwa czy pracy zespołowej. |
| --- | --- |

3.7.1.

Integracja osób niepełnosprawnych poprzez sport powinna odbywać się w ramach wydarzeń sportowych, z myślą o zwiększeniu ich jakości życia i nabyciu nawyków społecznych zarówno przez osoby niepełnosprawne, jak i przez ich rodziny. Dlatego sport jest nie tylko zdrowym nawykiem, lecz wpływa również na poprawę mobilności tych osób, umożliwiając im rozwijanie zdolności podejmowania decyzji, koleżeństwa czy pracy zespołowej.

| 3.7.2. | Upowszechnienie sportu paraolimpijskiego lub wyczynowego wśród osób niepełnosprawnych i większe uwrażliwienie obywateli wymaga wdrożenia strategii komunikacyjnej organów publicznych dotyczącej igrzysk paraolimpijskich i innych międzynarodowych wydarzeń wysokiego szczebla. Wykorzystanie niezbędnych środków i specjalistów umożliwi wysokiej jakości transmisje telewizyjne igrzysk paraolimpijskich i poświęcenie im dużej ilości czasu antenowego w porach największej oglądalności. |
| --- | --- |

3.7.2.

Upowszechnienie sportu paraolimpijskiego lub wyczynowego wśród osób niepełnosprawnych i większe uwrażliwienie obywateli wymaga wdrożenia strategii komunikacyjnej organów publicznych dotyczącej igrzysk paraolimpijskich i innych międzynarodowych wydarzeń wysokiego szczebla. Wykorzystanie niezbędnych środków i specjalistów umożliwi wysokiej jakości transmisje telewizyjne igrzysk paraolimpijskich i poświęcenie im dużej ilości czasu antenowego w porach największej oglądalności.

| 3.7.3. | W ramach dostosowania przepisów krajowych do Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych dąży się do tych samych celów, a „przystępność i projektowanie dla wszystkich” mają być narzędziami wykorzystywanymi do zmiany otoczenia tak, by umożliwiało pełny udział społeczeństwa. |
| --- | --- |

3.7.3.

W ramach dostosowania przepisów krajowych do Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych dąży się do tych samych celów, a „przystępność i projektowanie dla wszystkich” mają być narzędziami wykorzystywanymi do zmiany otoczenia tak, by umożliwiało pełny udział społeczeństwa.

| 3.7.4. | Częstą przeszkodą podczas opracowywania programów na rzecz włączenia osób starszych oraz osób niepełnosprawnych w zajęcia sportowe jest brak wyszkolenia różnych osób zaangażowanych na poszczególnych etapach procesu. Zaleca się w związku z tym udostępnienie odpowiednich materiałów szkoleniowych nauczycielom, instruktorom wychowania fizycznego i technikom sportowym, dotyczących aktywności fizycznej i uprawiania sportu w atmosferze sprzyjającej włączeniu społecznemu. |
| --- | --- |

3.7.4.

Częstą przeszkodą podczas opracowywania programów na rzecz włączenia osób starszych oraz osób niepełnosprawnych w zajęcia sportowe jest brak wyszkolenia różnych osób zaangażowanych na poszczególnych etapach procesu. Zaleca się w związku z tym udostępnienie odpowiednich materiałów szkoleniowych nauczycielom, instruktorom wychowania fizycznego i technikom sportowym, dotyczących aktywności fizycznej i uprawiania sportu w atmosferze sprzyjającej włączeniu społecznemu.

| 3.8. | Najwyraźniej nieodwracalny proces starzenia się społeczeństwa europejskiego, któremu towarzyszy stały wzrost średniej długości życia, sprawia, że koniecznie trzeba opracować specjalne inicjatywy i programy na rzecz promocji sportu i aktywności fizycznej wśród osób starszych. Obszar ten, w większości państw pomijany, wymaga szczególnej uwagi, zarówno na szczeblu UE, jak i na szczeblu państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.8.

Najwyraźniej nieodwracalny proces starzenia się społeczeństwa europejskiego, któremu towarzyszy stały wzrost średniej długości życia, sprawia, że koniecznie trzeba opracować specjalne inicjatywy i programy na rzecz promocji sportu i aktywności fizycznej wśród osób starszych. Obszar ten, w większości państw pomijany, wymaga szczególnej uwagi, zarówno na szczeblu UE, jak i na szczeblu państw członkowskich.

4.   Charakter gospodarczy sportu

| 4.1. | Charakter gospodarczy sportu wiąże się ze sportem uprawianym zawodowo i związaną z nim działalnością gospodarczą, co wpływa na rynek wewnętrzny. Inny szczególny aspekt sportu wiąże się z wolontariatem i jego funkcją społeczną, pedagogiczną i kulturową, która znacząco wpływa na takie pozytywne wartości jak sportowe zachowanie, szacunek i włączenie społeczne.
  Dlatego należy ustanowić rozróżnienie między interesami sportowymi a handlowymi, a EKES uważa, że należy chronić sport przed nadmiernym wpływem aspektów finansowych tak, by przeważały zasady i wartości sportowe. |
| --- | --- |

4.1.

Charakter gospodarczy sportu wiąże się ze sportem uprawianym zawodowo i związaną z nim działalnością gospodarczą, co wpływa na rynek wewnętrzny. Inny szczególny aspekt sportu wiąże się z wolontariatem i jego funkcją społeczną, pedagogiczną i kulturową, która znacząco wpływa na takie pozytywne wartości jak sportowe zachowanie, szacunek i włączenie społeczne.

Dlatego należy ustanowić rozróżnienie między interesami sportowymi a handlowymi, a EKES uważa, że należy chronić sport przed nadmiernym wpływem aspektów finansowych tak, by przeważały zasady i wartości sportowe.

| 4.1.1. | Podczas wdrażania prawodawstwa UE należy indywidualnie rozpatrywać unikalne i ważne cechy sportu w przypadkach, kiedy działania UE mogą okazać się skuteczniejsze od działań państw członkowskich, z pełnym poszanowaniem zasady pomocniczości. |
| --- | --- |

4.1.1.

Podczas wdrażania prawodawstwa UE należy indywidualnie rozpatrywać unikalne i ważne cechy sportu w przypadkach, kiedy działania UE mogą okazać się skuteczniejsze od działań państw członkowskich, z pełnym poszanowaniem zasady pomocniczości.

| 4.2. | Jeśli chodzi o tzw. gospodarczy wymiar sportu, należy uwzględnić specjalne powiązanie między działaniami tego rodzaju a prawami podstawowymi. |
| --- | --- |

4.2.

Jeśli chodzi o tzw. gospodarczy wymiar sportu, należy uwzględnić specjalne powiązanie między działaniami tego rodzaju a prawami podstawowymi.

| 4.2.1. | Dlatego odpowiednia ochrona przed naruszeniami praw własności intelektualnej, a zwłaszcza przed piractwem cyfrowym, które zagrażają gospodarce sportu, wymaga rozważenia środków zgodnych z zasadą proporcjonalności. Należy przede wszystkim uszanować prawa podstawowe obywateli dotyczące otrzymywania informacji. Chodzi o zagwarantowanie, że respektowane są – co najmniej – prawa społeczeństwa do uzyskiwania i otrzymywania informacji, upowszechniania informacji dotyczących ważnych wydarzeń oraz prawo dziennikarzy do informowania. |
| --- | --- |

4.2.1.

Dlatego odpowiednia ochrona przed naruszeniami praw własności intelektualnej, a zwłaszcza przed piractwem cyfrowym, które zagrażają gospodarce sportu, wymaga rozważenia środków zgodnych z zasadą proporcjonalności. Należy przede wszystkim uszanować prawa podstawowe obywateli dotyczące otrzymywania informacji. Chodzi o zagwarantowanie, że respektowane są – co najmniej – prawa społeczeństwa do uzyskiwania i otrzymywania informacji, upowszechniania informacji dotyczących ważnych wydarzeń oraz prawo dziennikarzy do informowania.

| 4.2.2. | Krokiem w dobrym kierunku byłoby przyjęcie wytycznych w innych obszarach, takich jak polityka konkurencji, a konkretnie rzecz biorąc odnośnie do pomocy państwa. Służyłoby to wyjaśnieniu, jaki rodzaj pomocy jest uzasadniony z punktu widzenia realizacji celów sportu o charakterze społecznym czy związanych z kulturą i edukacją. |
| --- | --- |

4.2.2.

Krokiem w dobrym kierunku byłoby przyjęcie wytycznych w innych obszarach, takich jak polityka konkurencji, a konkretnie rzecz biorąc odnośnie do pomocy państwa. Służyłoby to wyjaśnieniu, jaki rodzaj pomocy jest uzasadniony z punktu widzenia realizacji celów sportu o charakterze społecznym czy związanych z kulturą i edukacją.

| 4.2.3. | Internetowe zakłady sportowe na nieuregulowanych rynkach, a zwłaszcza zakłady nielegalne, to jedno z największych zagrożeń dla sportu. Ich konsekwencje można porównać do konsekwencji dopingu i przemocy kibiców i mogą one spowodować manipulacje związane z niepewnym charakterem wyników zawodów sportowych. Jeśli chodzi o inne aspekty, takie jak zakłady sportowe i gry hazardowe, należy przyjąć środki leżące w interesie ogólnym, mające zapobiegać uzależnieniu od gry i chronić nieletnich, zwłaszcza przed grami hazardowymi on-line. |
| --- | --- |

4.2.3.

Internetowe zakłady sportowe na nieuregulowanych rynkach, a zwłaszcza zakłady nielegalne, to jedno z największych zagrożeń dla sportu. Ich konsekwencje można porównać do konsekwencji dopingu i przemocy kibiców i mogą one spowodować manipulacje związane z niepewnym charakterem wyników zawodów sportowych. Jeśli chodzi o inne aspekty, takie jak zakłady sportowe i gry hazardowe, należy przyjąć środki leżące w interesie ogólnym, mające zapobiegać uzależnieniu od gry i chronić nieletnich, zwłaszcza przed grami hazardowymi on-line.

| 4.2.4. | Związana ze sportem nieodłączna i niezbywalna motywacja popycha uprawiające go osoby do ciągłego ulepszania swoich wyników i dążenia do doskonałości, co sprawia, że w sektorze sportu mają miejsce ciągłe innowacje, dzięki czemu technologia sportowa stała się ważnym sektorem nauk stosowanych, wykorzystującym m.in. technologię tkanin, mechanikę ruchu ciała ludzkiego, nowe materiały, czujniki, siłowniki i projektowanie zorientowane na człowieka. Budowa obiektów sportowych i zarządzanie nimi oraz czynne i bierne uczestnictwo w imprezach sportowych stają się istotnym elementem gospodarki doświadczeń, a rozwój turystyki sportowej jest jednym z jej przykładów. |
| --- | --- |

4.2.4.

Związana ze sportem nieodłączna i niezbywalna motywacja popycha uprawiające go osoby do ciągłego ulepszania swoich wyników i dążenia do doskonałości, co sprawia, że w sektorze sportu mają miejsce ciągłe innowacje, dzięki czemu technologia sportowa stała się ważnym sektorem nauk stosowanych, wykorzystującym m.in. technologię tkanin, mechanikę ruchu ciała ludzkiego, nowe materiały, czujniki, siłowniki i projektowanie zorientowane na człowieka. Budowa obiektów sportowych i zarządzanie nimi oraz czynne i bierne uczestnictwo w imprezach sportowych stają się istotnym elementem gospodarki doświadczeń, a rozwój turystyki sportowej jest jednym z jej przykładów.

| 4.2.5. | Komisja powinna ocenić i – w odpowiednich przypadkach – przyjąć lub zaproponować środki dotyczące pozostałych kwestii o charakterze gospodarczym związanych ze sportem, takich jak swobodny przepływ osób i usług, zawieranie umów o sponsoring, regulowanie działalności agentów zawodników, ubezpieczenia sportowe i zdrowotne, programy edukacyjne dla sportowców czy kwalifikacje zawodowe w dziedzinie sportu. |
| --- | --- |

4.2.5.

Komisja powinna ocenić i – w odpowiednich przypadkach – przyjąć lub zaproponować środki dotyczące pozostałych kwestii o charakterze gospodarczym związanych ze sportem, takich jak swobodny przepływ osób i usług, zawieranie umów o sponsoring, regulowanie działalności agentów zawodników, ubezpieczenia sportowe i zdrowotne, programy edukacyjne dla sportowców czy kwalifikacje zawodowe w dziedzinie sportu.

| 4.2.6. | Jeśli chodzi o szkolenia zawodowe najmłodszych trenerów, należy ulepszyć przepisy różnych państw członkowskich UE z uwzględnieniem faktu, że pracę trenera można porównać do pracy nauczyciela i że w niektórych przypadkach (np. podczas przygotowań do zawodów sportowych) spędza on więcej czasu z młodym sportowcem niż nauczyciel z uczniem. Szkolenie trenerów powinno odbywać się w ramach formalnych ram edukacyjnych, a jego poziom powinien być poświadczony dyplomem państwowym. |
| --- | --- |

4.2.6.

Jeśli chodzi o szkolenia zawodowe najmłodszych trenerów, należy ulepszyć przepisy różnych państw członkowskich UE z uwzględnieniem faktu, że pracę trenera można porównać do pracy nauczyciela i że w niektórych przypadkach (np. podczas przygotowań do zawodów sportowych) spędza on więcej czasu z młodym sportowcem niż nauczyciel z uczniem. Szkolenie trenerów powinno odbywać się w ramach formalnych ram edukacyjnych, a jego poziom powinien być poświadczony dyplomem państwowym.

| 4.2.7. | EKES wzywa europejskie federacje sportowe do zaangażowania się w obronę wartości i zasad wymienionych w niniejszej opinii i ma nadzieję, że ich działania we wszystkich obszarach będą prowadzone w oparciu o te wartości i zasady, również w przypadku działań polegających jedynie na przyznawaniu nagród i wyróżnień publicznych. |
| --- | --- |

4.2.7.

EKES wzywa europejskie federacje sportowe do zaangażowania się w obronę wartości i zasad wymienionych w niniejszej opinii i ma nadzieję, że ich działania we wszystkich obszarach będą prowadzone w oparciu o te wartości i zasady, również w przypadku działań polegających jedynie na przyznawaniu nagród i wyróżnień publicznych.

Bruksela, dnia 2 lipca 2015 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  „Protecting the Integrity of Sport Competition The Last Bet for Modern Sport”, s. 120-124, Uniwerystet Paris 1 Panthéon-Sorbonne i International Centre for Sport Security (ICSS), maj 2014 r.

1

(2)  Tak brzmiał jeden z najważniejszych wniosków z międzyregionalnego szczytu w sprawie polityki w zakresie sportu (Lizbona, 16–17 marca 2015 r.), na którym zebrała się większość stron zainteresowanych kształtowaniem polityki w dziedzinie sportu.

2

---

| 17.11.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 383/19 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 383/19

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Magazynowanie energii – czynnik integracji i bezpieczeństwa energetycznego”

(opinia z inicjatywy własnej)

(2015/C 383/04)

| Sprawozdawca: | Pierre-Jean COULON |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Pierre-Jean COULON

Dnia 22 stycznia 2015 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie:

„Magazynowanie energii – czynnik integracji i bezpieczeństwa energetycznego”.

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 16 czerwca 2015 r.

Na 509. sesji plenarnej w dniach 1–2 lipca 2015 r. (posiedzenie z dnia 1 lipca 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny jednogłośnie, 131 głosami, przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES apeluje, by realizacja celów Unii Europejskiej dotyczących klimatu i energii doprowadziła do wzrostu udziału energii ze źródeł odnawialnych w koszyku energetycznym. EKES niezmiennie popiera te cele. Zrównoważony system energetyczny oparty w dużej mierze na energii odnawialnej to jedyne długoterminowe rozwiązanie, jeśli chodzi o naszą przyszłość energetyczną. Komitet zwraca uwagę na znaczenie tworzenia stosownych dodatkowych elementów systemu energetycznego. |
| --- | --- |

1.1.

EKES apeluje, by realizacja celów Unii Europejskiej dotyczących klimatu i energii doprowadziła do wzrostu udziału energii ze źródeł odnawialnych w koszyku energetycznym. EKES niezmiennie popiera te cele. Zrównoważony system energetyczny oparty w dużej mierze na energii odnawialnej to jedyne długoterminowe rozwiązanie, jeśli chodzi o naszą przyszłość energetyczną. Komitet zwraca uwagę na znaczenie tworzenia stosownych dodatkowych elementów systemu energetycznego.

| 1.2. | Z uwagi na nieprzewidywalność i nieciągłość produkcji energii ze źródeł odnawialnych produkcja takiej energii i jej rozwój stanowią prawdziwe wyzwanie z punktu widzenia magazynowania energii. Magazynowanie ma strategiczne znaczenie dla Unii Europejskiej, gdyż pozwoli w sposób stały zapewnić bezpieczeństwo dostaw w Unii oraz właściwe funkcjonowanie rynku energii z punktu widzenia zarówno aspektów technicznych, jak i kosztów. Dlatego też zagadnienie to zajmuje poczesne miejsce w europejskim programie politycznym i stanowi priorytetowe zadanie, w szczególności w kontekście rozpoczętych w lutym 2015 r. działań dotyczących unii energetycznej. |
| --- | --- |

1.2.

Z uwagi na nieprzewidywalność i nieciągłość produkcji energii ze źródeł odnawialnych produkcja takiej energii i jej rozwój stanowią prawdziwe wyzwanie z punktu widzenia magazynowania energii. Magazynowanie ma strategiczne znaczenie dla Unii Europejskiej, gdyż pozwoli w sposób stały zapewnić bezpieczeństwo dostaw w Unii oraz właściwe funkcjonowanie rynku energii z punktu widzenia zarówno aspektów technicznych, jak i kosztów. Dlatego też zagadnienie to zajmuje poczesne miejsce w europejskim programie politycznym i stanowi priorytetowe zadanie, w szczególności w kontekście rozpoczętych w lutym 2015 r. działań dotyczących unii energetycznej.

| 1.3. | EKES zwracał już we wcześniejszej opinii uwagę na sprawę magazynowania, które stanowi jednocześnie „wyzwanie, szansę oraz absolutną konieczność”. Podkreśla, jak ważne jest, by powiodła się transformacja energetyki w Unii Europejskiej, i apeluje, by przedsięwziąć wszelkie możliwe środki z myślą o uzyskaniu konkretnych rezultatów na dużą skalę w zakresie magazynowania. |
| --- | --- |

1.3.

EKES zwracał już we wcześniejszej opinii uwagę na sprawę magazynowania, które stanowi jednocześnie „wyzwanie, szansę oraz absolutną konieczność”. Podkreśla, jak ważne jest, by powiodła się transformacja energetyki w Unii Europejskiej, i apeluje, by przedsięwziąć wszelkie możliwe środki z myślą o uzyskaniu konkretnych rezultatów na dużą skalę w zakresie magazynowania.

| 1.4. | EKES dostrzega, że istnieją różne rozwiązania, jeśli chodzi o magazynowanie, ale poszczególne technologie zostały jak dotąd w różnym stopniu dopracowane z technologicznego i przemysłowego punktu widzenia. |
| --- | --- |

1.4.

EKES dostrzega, że istnieją różne rozwiązania, jeśli chodzi o magazynowanie, ale poszczególne technologie zostały jak dotąd w różnym stopniu dopracowane z technologicznego i przemysłowego punktu widzenia.

| 1.5. | EKES przypomina, że magazynowanie energii może nie tylko przynosić korzyści, ale też wiązać się ze znacznymi kosztami finansowymi, a także kosztami w zakresie środowiska i zdrowia. Dlatego też apeluje o systematyczne przeprowadzanie ocen oddziaływania w celu zbadania nie tylko konkurencyjności technologii, ale także ich wpływu na środowisko i zdrowie. EKES uważa, że ważna jest także ocena wpływu tych technologii na aktywność gospodarczą i tworzenie miejsc pracy. |
| --- | --- |

1.5.

EKES przypomina, że magazynowanie energii może nie tylko przynosić korzyści, ale też wiązać się ze znacznymi kosztami finansowymi, a także kosztami w zakresie środowiska i zdrowia. Dlatego też apeluje o systematyczne przeprowadzanie ocen oddziaływania w celu zbadania nie tylko konkurencyjności technologii, ale także ich wpływu na środowisko i zdrowie. EKES uważa, że ważna jest także ocena wpływu tych technologii na aktywność gospodarczą i tworzenie miejsc pracy.

| 1.6. | EKES zaleca, by nasilić inwestycje oraz prace badawczo-rozwojowe w zakresie magazynowania, oraz apeluje o większą synergię w skali europejskiej w tej dziedzinie, co pozwoli zmniejszyć koszty transformacji energetyki, zapewnić bezpieczeństwo dostaw i zadbać o konkurencyjność gospodarki europejskiej. EKES zgadza się, że trzeba zharmonizować prawodawstwo państw członkowskich w odniesieniu do magazynowania energii. |
| --- | --- |

1.6.

EKES zaleca, by nasilić inwestycje oraz prace badawczo-rozwojowe w zakresie magazynowania, oraz apeluje o większą synergię w skali europejskiej w tej dziedzinie, co pozwoli zmniejszyć koszty transformacji energetyki, zapewnić bezpieczeństwo dostaw i zadbać o konkurencyjność gospodarki europejskiej. EKES zgadza się, że trzeba zharmonizować prawodawstwo państw członkowskich w odniesieniu do magazynowania energii.

| 1.7. | EKES wzywa również do nawiązania w całej Europie dialogu publicznego na temat spraw energetycznych – europejskiego dialogu na temat energii – tak aby obywatele i całe społeczeństwo obywatelskie poczuli się zaangażowani w transformację energetyki i mogli wywierać wpływ na przyszłe decyzje dotyczące technologii magazynowania energii. |
| --- | --- |

1.7.

EKES wzywa również do nawiązania w całej Europie dialogu publicznego na temat spraw energetycznych – europejskiego dialogu na temat energii – tak aby obywatele i całe społeczeństwo obywatelskie poczuli się zaangażowani w transformację energetyki i mogli wywierać wpływ na przyszłe decyzje dotyczące technologii magazynowania energii.

| 1.8. | EKES przypomina o znaczeniu gazu w koszyku energetycznym i z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego dla obywateli. EKES apeluje o zachęcanie do magazynowania w tym sektorze, tak by wszystkie państwa członkowskie, wspólnie, miały dostęp do zapasów. |
| --- | --- |

1.8.

EKES przypomina o znaczeniu gazu w koszyku energetycznym i z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego dla obywateli. EKES apeluje o zachęcanie do magazynowania w tym sektorze, tak by wszystkie państwa członkowskie, wspólnie, miały dostęp do zapasów.

2.   Udana transformacja energetyki i bezpieczeństwo energetyczne

| 2.1. | Zaopatrzenie w energię i gospodarowanie nią to priorytety polityczne i społeczno-gospodarcze oraz zagadnienia, którymi trzeba się zająć, aby transformacja energetyki się udała i aby stawić czoła wyzwaniom związanym z klimatem. Chociaż zapotrzebowanie na energię w UE maleje (zużycie energii maleje od 2006 r. i zużywamy obecnie mniej więcej tyle samo energii co na początku lat 90.), coraz szersze korzystanie z odnawialnych źródeł energii o nieprzewidywalnej charakterystyce produkcji i o pracy nieciągłej zwiększa konieczność magazynowania energii i magazynowanie energii będzie odgrywało kluczową rolę w wielu sektorach (równoważenie nieciągłego charakteru produkcji, pojazdy elektryczne, obronność itp.) i będzie miało strategiczne znaczenie dla Europy i jej przemysłu. Trzeba tu zauważyć, że problem z magazynowaniem energii produkowanej ze źródeł odnawialnych to jeden z głównych argumentów przeciwników odnawialnych źródeł energii. |
| --- | --- |

2.1.

Zaopatrzenie w energię i gospodarowanie nią to priorytety polityczne i społeczno-gospodarcze oraz zagadnienia, którymi trzeba się zająć, aby transformacja energetyki się udała i aby stawić czoła wyzwaniom związanym z klimatem. Chociaż zapotrzebowanie na energię w UE maleje (zużycie energii maleje od 2006 r. i zużywamy obecnie mniej więcej tyle samo energii co na początku lat 90.), coraz szersze korzystanie z odnawialnych źródeł energii o nieprzewidywalnej charakterystyce produkcji i o pracy nieciągłej zwiększa konieczność magazynowania energii i magazynowanie energii będzie odgrywało kluczową rolę w wielu sektorach (równoważenie nieciągłego charakteru produkcji, pojazdy elektryczne, obronność itp.) i będzie miało strategiczne znaczenie dla Europy i jej przemysłu. Trzeba tu zauważyć, że problem z magazynowaniem energii produkowanej ze źródeł odnawialnych to jeden z głównych argumentów przeciwników odnawialnych źródeł energii.

| 2.2. | Większość nośników energii pierwotnej (gaz, ropa naftowa i węgiel) łatwo jest magazynować, ale pozostają pytania dotyczące wielkości, kosztów i lokalizacji strategicznych instalacji magazynowych. Inne istotne źródło energii pierwotnej, jakim są odnawialne źródła energii, ma zróżnicowane właściwości, jeśli chodzi o magazynowanie. Energia wodna daje się magazynować poprzez gromadzenie wody w jeziorach i innych zbiornikach wodnych. Biomasę również można stosunkowo łatwo magazynować, ale energia słoneczna i wiatrowa wykorzystywana zazwyczaj do produkcji energii elektrycznej może obecnie być magazynowana jedynie w ramach złożonych i kosztownych procesów pośrednich. |
| --- | --- |

2.2.

Większość nośników energii pierwotnej (gaz, ropa naftowa i węgiel) łatwo jest magazynować, ale pozostają pytania dotyczące wielkości, kosztów i lokalizacji strategicznych instalacji magazynowych. Inne istotne źródło energii pierwotnej, jakim są odnawialne źródła energii, ma zróżnicowane właściwości, jeśli chodzi o magazynowanie. Energia wodna daje się magazynować poprzez gromadzenie wody w jeziorach i innych zbiornikach wodnych. Biomasę również można stosunkowo łatwo magazynować, ale energia słoneczna i wiatrowa wykorzystywana zazwyczaj do produkcji energii elektrycznej może obecnie być magazynowana jedynie w ramach złożonych i kosztownych procesów pośrednich.

3.   Priorytet na poziomie europejskim

| 3.1. | Komisja Europejska przeanalizowała scenariusze dekarbonizacji systemu energetycznego i w 2011 r. opublikowała Plan działania w zakresie energii do roku 2050, który przedstawia różne scenariusze rozwoju sytuacji do roku 2050. Aby zrealizować założenia dotyczące obniżenia emisyjności, sektor energii elektrycznej polegałby w dużym stopniu na energii ze źródeł odnawialnych (59–85 %), z których większość stanowiłyby źródła energii o nieprzewidywalnej (nieciągłej) charakterystyce produkcji. W kolejnym komunikacie z 2014 r. – „Ramy polityczne na okres 2020–2030 dotyczące klimatu i energii” – potwierdzono drogę dążenia do dekarbonizacji i przewidziano prawie 45-procentowy udział odnawialnych źródeł energii w produkcji energii elektrycznej w 2030 r. Jest to zgodne z celami ustalonymi dnia 23 października 2014 r. przez przywódców UE w kontekście ram politycznych do 2030 r. Znaczny udział odnawialnych źródeł energii o nieprzewidywalnej charakterystyce produkcji w systemie elektroenergetycznym wymagałby dziesiątek lub setek GW pojemności magazynowej w sieciach energetycznych, nawet przy zastosowaniu innych rozwiązań zwiększających elastyczność. |
| --- | --- |

3.1.

Komisja Europejska przeanalizowała scenariusze dekarbonizacji systemu energetycznego i w 2011 r. opublikowała Plan działania w zakresie energii do roku 2050, który przedstawia różne scenariusze rozwoju sytuacji do roku 2050. Aby zrealizować założenia dotyczące obniżenia emisyjności, sektor energii elektrycznej polegałby w dużym stopniu na energii ze źródeł odnawialnych (59–85 %), z których większość stanowiłyby źródła energii o nieprzewidywalnej (nieciągłej) charakterystyce produkcji. W kolejnym komunikacie z 2014 r. – „Ramy polityczne na okres 2020–2030 dotyczące klimatu i energii” – potwierdzono drogę dążenia do dekarbonizacji i przewidziano prawie 45-procentowy udział odnawialnych źródeł energii w produkcji energii elektrycznej w 2030 r. Jest to zgodne z celami ustalonymi dnia 23 października 2014 r. przez przywódców UE w kontekście ram politycznych do 2030 r. Znaczny udział odnawialnych źródeł energii o nieprzewidywalnej charakterystyce produkcji w systemie elektroenergetycznym wymagałby dziesiątek lub setek GW pojemności magazynowej w sieciach energetycznych, nawet przy zastosowaniu innych rozwiązań zwiększających elastyczność.

| 3.2. | Ponadto Komisja Europejska uznała działania dotyczące magazynowania energii elektrycznej za jeden z priorytetów i niejednokrotnie podkreślała kluczową rolę magazynowania energii. I tak w dokumencie roboczym z 2013 r. poświęconym magazynowaniu energii (http://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/energy_storage.pdf) wezwała do lepszej koordynacji działań dotyczących tej kwestii z działaniami z zakresu innych dziedzin polityki UE, takich jak klimat. Magazynowanie energii powinno być uwzględniane we wszystkich stosownych działaniach i aktach prawnych UE dotyczących energii i klimatu, zarówno obecnych, jak i przyszłych, w tym w strategiach dotyczących infrastruktury energetycznej, oraz przez nie wspierane. Ponadto w komunikacie w sprawie unii energetycznej (z 25 lutego 2015 r.) Komisja przypomina: „Unia Europejska dąży do tego, aby stać się światowym liderem w zakresie energii odnawialnych, globalnym centrum opracowywania nowej generacji zaawansowanych technicznie i konkurencyjnych źródeł energii odnawialnej. UE określiła również unijny cel przynajmniej 27-procentowego udziału energii odnawialnej zużywanej w UE w roku 2030”. Komisja zamierza promować nową strategię w dziedzinie badań i innowacji: „Jeżeli europejska unia energetyczna ma być światowym liderem w dziedzinie odnawialnych źródeł energii, musi przodować w opracowaniu technologii odnawialnych nowej generacji i rozwiązań w zakresie przechowywania energii”. |
| --- | --- |

3.2.

Ponadto Komisja Europejska uznała działania dotyczące magazynowania energii elektrycznej za jeden z priorytetów i niejednokrotnie podkreślała kluczową rolę magazynowania energii. I tak w dokumencie roboczym z 2013 r. poświęconym magazynowaniu energii (http://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/energy_storage.pdf) wezwała do lepszej koordynacji działań dotyczących tej kwestii z działaniami z zakresu innych dziedzin polityki UE, takich jak klimat. Magazynowanie energii powinno być uwzględniane we wszystkich stosownych działaniach i aktach prawnych UE dotyczących energii i klimatu, zarówno obecnych, jak i przyszłych, w tym w strategiach dotyczących infrastruktury energetycznej, oraz przez nie wspierane. Ponadto w komunikacie w sprawie unii energetycznej (z 25 lutego 2015 r.) Komisja przypomina: „Unia Europejska dąży do tego, aby stać się światowym liderem w zakresie energii odnawialnych, globalnym centrum opracowywania nowej generacji zaawansowanych technicznie i konkurencyjnych źródeł energii odnawialnej. UE określiła również unijny cel przynajmniej 27-procentowego udziału energii odnawialnej zużywanej w UE w roku 2030”. Komisja zamierza promować nową strategię w dziedzinie badań i innowacji: „Jeżeli europejska unia energetyczna ma być światowym liderem w dziedzinie odnawialnych źródeł energii, musi przodować w opracowaniu technologii odnawialnych nowej generacji i rozwiązań w zakresie przechowywania energii”.

| 3.3. | Wnioski z ostatniego Forum Madryckiego idą w podobnym kierunku: „Forum potwierdza strategiczne znaczenie magazynowania gazu dla bezpieczeństwa dostaw energii w UE”. EKES również podkreśla, że ważne jest, by wspierać rozwój magazynowania gazu. |
| --- | --- |

3.3.

Wnioski z ostatniego Forum Madryckiego idą w podobnym kierunku: „Forum potwierdza strategiczne znaczenie magazynowania gazu dla bezpieczeństwa dostaw energii w UE”. EKES również podkreśla, że ważne jest, by wspierać rozwój magazynowania gazu.

4.   Rozwój technologiczny w dziedzinie magazynowania

| 4.1. | Rozwiązania w zakresie magazynowania energii elektrycznej można podzielić na cztery główne kategorie, biorąc pod uwagę, że w zależności od potrzeb i ograniczeń energetycznych energię można składować w różnych formach (energii elektrycznej, gazu, wodoru, ciepła oraz zimna) w pobliżu instalacji produkcji energii, w sieciach energetycznych lub w pobliżu miejsca, gdzie zostanie wykorzystana:






  — | energia mechaniczna potencjalna (zapory hydroelektryczne, elektrownie szczytowo-pompowe, elektrownie szczytowo-pompowe położone nad brzegiem morza, magazynowanie energii za pomocą sprężonego powietrza), |
| --- | --- | --- |

4.1.

Rozwiązania w zakresie magazynowania energii elektrycznej można podzielić na cztery główne kategorie, biorąc pod uwagę, że w zależności od potrzeb i ograniczeń energetycznych energię można składować w różnych formach (energii elektrycznej, gazu, wodoru, ciepła oraz zimna) w pobliżu instalacji produkcji energii, w sieciach energetycznych lub w pobliżu miejsca, gdzie zostanie wykorzystana:

—

energia mechaniczna potencjalna (zapory hydroelektryczne, elektrownie szczytowo-pompowe, elektrownie szczytowo-pompowe położone nad brzegiem morza, magazynowanie energii za pomocą sprężonego powietrza),

| — | energia mechaniczna kinetyczna (koła zamachowe), |
| --- | --- |

—

energia mechaniczna kinetyczna (koła zamachowe),

| — | energia elektrochemiczna (baterie, akumulatory, kondensatory, paliwo wodorowe), |
| --- | --- |

—

energia elektrochemiczna (baterie, akumulatory, kondensatory, paliwo wodorowe),

| — | energia cieplna (ciepło utajone lub jawne). |
| --- | --- |

—

energia cieplna (ciepło utajone lub jawne).

| 4.2. | Najbardziej rozpowszechniony na świecie sposób magazynowania energii elektrycznej to elektrownie wodne szczytowo-pompowe czy systemy zasilania gwarantowanego (ang. uninterruptible power system, UPS). Systemy te ponownie zaczynają cieszyć się zainteresowaniem operatorów sieci energetycznych, przemysłu i zarządców budynków usługowych. Elektrownie szczytowo-pompowe umożliwiają: przyłączenie do sieci odnawialnych źródeł energii o nieprzewidywalnej (nieciągłej) charakterystyce produkcji, w szczególności takich, jak energia wiatrowa i fotowoltaika; pokrywanie szybkich zmian obciążenia oraz wyrównywanie szczytowych i minimalnych obciążeń; dostosowania ekonomiczne (pobieranie energii w okresach niskich cen i niskiego zapotrzebowania oraz jej sprzedaż w okresach wysokich cen i wysokiego zapotrzebowania zgodnie z potrzebami społeczeństwa); rozłożenie w czasie inwestycji w sieci elektroenergetyczne. Przy tym jest mało prawdopodobne, by przewidywana pojemność magazynowa była wystarczająca do zrekompensowania długich okresów braku wiatru czy nasłonecznienia w przypadku wykorzystywania tych rodzajów energii odnawialnej na dużą skalę. |
| --- | --- |

4.2.

Najbardziej rozpowszechniony na świecie sposób magazynowania energii elektrycznej to elektrownie wodne szczytowo-pompowe czy systemy zasilania gwarantowanego (ang. uninterruptible power system, UPS). Systemy te ponownie zaczynają cieszyć się zainteresowaniem operatorów sieci energetycznych, przemysłu i zarządców budynków usługowych. Elektrownie szczytowo-pompowe umożliwiają: przyłączenie do sieci odnawialnych źródeł energii o nieprzewidywalnej (nieciągłej) charakterystyce produkcji, w szczególności takich, jak energia wiatrowa i fotowoltaika; pokrywanie szybkich zmian obciążenia oraz wyrównywanie szczytowych i minimalnych obciążeń; dostosowania ekonomiczne (pobieranie energii w okresach niskich cen i niskiego zapotrzebowania oraz jej sprzedaż w okresach wysokich cen i wysokiego zapotrzebowania zgodnie z potrzebami społeczeństwa); rozłożenie w czasie inwestycji w sieci elektroenergetyczne. Przy tym jest mało prawdopodobne, by przewidywana pojemność magazynowa była wystarczająca do zrekompensowania długich okresów braku wiatru czy nasłonecznienia w przypadku wykorzystywania tych rodzajów energii odnawialnej na dużą skalę.

| 4.3. | Na rynku magazynowania pojawiło się pięć nowych segmentów, które w następnym dziesięcioleciu mogą znacznie się rozwinąć:






  — | magazynowanie energii w procesach przemysłowych w postaci termicznej lub chemicznej, co pozwala na niwelowanie lub wyrównywanie szczytowych obciążeń w ramach optymalizacji zużycia energii elektrycznej, ciepła czy gazu, |
| --- | --- | --- |

4.3.

Na rynku magazynowania pojawiło się pięć nowych segmentów, które w następnym dziesięcioleciu mogą znacznie się rozwinąć:

—

magazynowanie energii w procesach przemysłowych w postaci termicznej lub chemicznej, co pozwala na niwelowanie lub wyrównywanie szczytowych obciążeń w ramach optymalizacji zużycia energii elektrycznej, ciepła czy gazu,

| — | magazynowanie energii w połączonych sieciach elektroenergetycznych i gazowych poprzez wtryskiwanie wodoru z elektrolizy lub poprzez produkcję syntetycznego metanu w procesie metanizacji (por. np. projekt Power To Gas niemieckiej agencji energetycznej DENA – www.powertogas.info), |
| --- | --- |

—

magazynowanie energii w połączonych sieciach elektroenergetycznych i gazowych poprzez wtryskiwanie wodoru z elektrolizy lub poprzez produkcję syntetycznego metanu w procesie metanizacji (por. np. projekt Power To Gas niemieckiej agencji energetycznej DENA – www.powertogas.info),

| — | magazynowanie energii elektrycznej dla osiedli mieszkaniowych i budynków mieszkalnych w ramach tworzenia budynków i osiedli inteligentnych lub plusenergetycznych (projekt Nicegrid we Francji), |
| --- | --- |

—

magazynowanie energii elektrycznej dla osiedli mieszkaniowych i budynków mieszkalnych w ramach tworzenia budynków i osiedli inteligentnych lub plusenergetycznych (projekt Nicegrid we Francji),

| — | mobilne magazynowanie energii elektrycznej w pojazdach elektrycznych w systemach V2G (ang. vehicle to grid, pojazd–sieć): Toyota, Nissan, Renault itd., |
| --- | --- |

—

mobilne magazynowanie energii elektrycznej w pojazdach elektrycznych w systemach V2G (ang. vehicle to grid, pojazd–sieć): Toyota, Nissan, Renault itd.,

| — | elektrownie pompowo-szczytowe o zmiennej mocy podlegającej w pełni dynamicznej regulacji służące do wyrównywania obciążeń. |
| --- | --- |

—

elektrownie pompowo-szczytowe o zmiennej mocy podlegającej w pełni dynamicznej regulacji służące do wyrównywania obciążeń.

| 4.4. | Warto odnotować, że obiecującym rozwiązaniem wydaje się być wodór, choć jego potencjał znacznie ograniczają koszty oraz problemy związane z bezpieczeństwem i transportem. Wodór to nośnik energii niepowodujący emisji gazów cieplarnianych, jeśli jest wytwarzany ze źródła niepowodującego takich emisji. Ma liczne zastosowania, przede wszystkim w przemyśle, np. do lokalnej produkcji energii elektrycznej (zaopatrzenie w oddalonych lokalizacjach, zespoły zasilania awaryjnego), magazynowania energii (zapewnianie stabilności sieci, wykorzystywanie energii ze źródeł odnawialnych) czy kogeneracji. Jest też wykorzystywany w transporcie lądowym (w samochodach osobowych i ciężarowych, transporcie publicznym itp.), lotniczym (główny lub pomocniczy napęd w lotnictwie), morskim i rzecznym (podwodnym, napęd główny lub pomocniczy), w przemyśle rafineryjnymi i petrochemicznym (ekologiczny wodór), jak również w innych zastosowaniach, w szczególności w urządzeniach przenośnych (ładowarki zewnętrzne lub zintegrowane akumulatory). Wszystko to obecnie stale się rozwija.
  Techniki produkcji wodoru w procesie elektrolizy i ogniwa paliwowe są obecnie bardzo elastyczne i powszechnie dostępne, choć nadal jeszcze są mało wydajne, co powoduje jeszcze wyższy popyt na turbiny wiatrowe czy panele słoneczne i w rezultacie nadwyżkę zdolności produkcyjnych w tym zakresie. Wodór jest niezbędnym nośnikiem energii w systemach bazujących na elastycznym łączeniu różnych sieci energetycznych (np. Hybrid Power Plant w Berlinie). W razie konieczności wodór (wodór zmetanizowany) może być produkowany z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii i wprowadzany do sieci gazowych lub magazynowany i dystrybuowany jako paliwo lub czynnik chemiczny, a nawet ponownie wprowadzany do sieci po przetworzeniu na energię elektryczną. Wodór zmetanizowany nie tylko ma największy potencjał, jeśli chodzi o magazynowanie energii, może być bezpiecznie transportowany i magazynowany (przez długi czas) w infrastrukturze wykorzystywanej obecnie przez przemysł gazowy (składowanie geologiczne itp.), ale także oferuje możliwości tworzenia węglowodorów wielopierścieniowych (o licznych zastosowaniach, np. jako paliwo lotnicze czy do produkcji tworzyw sztucznych wytwarzanych obecnie wyłącznie z paliw kopalnych). Ponadto węgiel (np. z CO2), w idealnym przypadku w gospodarce o obiegu zamkniętym, zostanie wykorzystany i nie będzie się gromadził w atmosferze. W ten sposób przechodzi się od produkcji gazów cieplarnianych do produkcji energii. Produkcja wodoru i energii elektrycznej z wodoru to procesy egzotermiczne i możliwość odzyskiwania ciepła dodatkowo zwiększa ich atrakcyjność. Wodór jest zatem jednym z niewielu nośników energii, które umożliwiają pogodzenie interesów rynku energii elektrycznej i rynków innych rodzajów energii z uwzględnieniem aspektów gospodarczych, społecznych i ekologicznych. |
| --- | --- |

4.4.

Warto odnotować, że obiecującym rozwiązaniem wydaje się być wodór, choć jego potencjał znacznie ograniczają koszty oraz problemy związane z bezpieczeństwem i transportem. Wodór to nośnik energii niepowodujący emisji gazów cieplarnianych, jeśli jest wytwarzany ze źródła niepowodującego takich emisji. Ma liczne zastosowania, przede wszystkim w przemyśle, np. do lokalnej produkcji energii elektrycznej (zaopatrzenie w oddalonych lokalizacjach, zespoły zasilania awaryjnego), magazynowania energii (zapewnianie stabilności sieci, wykorzystywanie energii ze źródeł odnawialnych) czy kogeneracji. Jest też wykorzystywany w transporcie lądowym (w samochodach osobowych i ciężarowych, transporcie publicznym itp.), lotniczym (główny lub pomocniczy napęd w lotnictwie), morskim i rzecznym (podwodnym, napęd główny lub pomocniczy), w przemyśle rafineryjnymi i petrochemicznym (ekologiczny wodór), jak również w innych zastosowaniach, w szczególności w urządzeniach przenośnych (ładowarki zewnętrzne lub zintegrowane akumulatory). Wszystko to obecnie stale się rozwija.

Techniki produkcji wodoru w procesie elektrolizy i ogniwa paliwowe są obecnie bardzo elastyczne i powszechnie dostępne, choć nadal jeszcze są mało wydajne, co powoduje jeszcze wyższy popyt na turbiny wiatrowe czy panele słoneczne i w rezultacie nadwyżkę zdolności produkcyjnych w tym zakresie. Wodór jest niezbędnym nośnikiem energii w systemach bazujących na elastycznym łączeniu różnych sieci energetycznych (np. Hybrid Power Plant w Berlinie). W razie konieczności wodór (wodór zmetanizowany) może być produkowany z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii i wprowadzany do sieci gazowych lub magazynowany i dystrybuowany jako paliwo lub czynnik chemiczny, a nawet ponownie wprowadzany do sieci po przetworzeniu na energię elektryczną. Wodór zmetanizowany nie tylko ma największy potencjał, jeśli chodzi o magazynowanie energii, może być bezpiecznie transportowany i magazynowany (przez długi czas) w infrastrukturze wykorzystywanej obecnie przez przemysł gazowy (składowanie geologiczne itp.), ale także oferuje możliwości tworzenia węglowodorów wielopierścieniowych (o licznych zastosowaniach, np. jako paliwo lotnicze czy do produkcji tworzyw sztucznych wytwarzanych obecnie wyłącznie z paliw kopalnych). Ponadto węgiel (np. z CO2), w idealnym przypadku w gospodarce o obiegu zamkniętym, zostanie wykorzystany i nie będzie się gromadził w atmosferze. W ten sposób przechodzi się od produkcji gazów cieplarnianych do produkcji energii. Produkcja wodoru i energii elektrycznej z wodoru to procesy egzotermiczne i możliwość odzyskiwania ciepła dodatkowo zwiększa ich atrakcyjność. Wodór jest zatem jednym z niewielu nośników energii, które umożliwiają pogodzenie interesów rynku energii elektrycznej i rynków innych rodzajów energii z uwzględnieniem aspektów gospodarczych, społecznych i ekologicznych.

| 4.5. | Innym ciekawym przykładem jest magazynowanie w akumulatorze energii elektrycznej wyprodukowanej przez panele słoneczne w ciągu dnia. Problem z zainstalowanymi na dachach budynków mieszkalnych panelami słonecznymi polega na tym, że wytwarzają one energię elektryczną w czasie, gdy w budynku nikt nie przebywa. Gdy mieszkańcy wracają wieczorem do domu, jest już często dawno po zachodzie słońca i panele nie produkują już energii. |
| --- | --- |

4.5.

Innym ciekawym przykładem jest magazynowanie w akumulatorze energii elektrycznej wyprodukowanej przez panele słoneczne w ciągu dnia. Problem z zainstalowanymi na dachach budynków mieszkalnych panelami słonecznymi polega na tym, że wytwarzają one energię elektryczną w czasie, gdy w budynku nikt nie przebywa. Gdy mieszkańcy wracają wieczorem do domu, jest już często dawno po zachodzie słońca i panele nie produkują już energii.

| 4.6. | Wydaje się, że przedsiębiorstwo z Niemiec odkryło i opracowało rozwiązanie dla tego problemu. Połączyło ono różne części składowe z programem komputerowym oraz aplikacją dla smartfonów. Użytkownicy mogą w telefonie komórkowym sprawdzić poziom naładowania akumulatora, który magazynuje energię elektryczną wyprodukowaną przez panele słoneczne w ciągu dnia. Wyliczenia finansowe pokazują, że jest to użyteczne: w normalnych warunkach panele słoneczne na budynku mieszkalnym pokrywają 25–35 % zapotrzebowania danej rodziny na energię, natomiast to rozwiązanie umożliwia pokrycie nawet ponad 70 % zapotrzebowania. Przy obecnych cenach inwestycja zwraca się w ciągu około 8 lat, a akumulatory objęte są gwarancją przez 20 lat. |
| --- | --- |

4.6.

Wydaje się, że przedsiębiorstwo z Niemiec odkryło i opracowało rozwiązanie dla tego problemu. Połączyło ono różne części składowe z programem komputerowym oraz aplikacją dla smartfonów. Użytkownicy mogą w telefonie komórkowym sprawdzić poziom naładowania akumulatora, który magazynuje energię elektryczną wyprodukowaną przez panele słoneczne w ciągu dnia. Wyliczenia finansowe pokazują, że jest to użyteczne: w normalnych warunkach panele słoneczne na budynku mieszkalnym pokrywają 25–35 % zapotrzebowania danej rodziny na energię, natomiast to rozwiązanie umożliwia pokrycie nawet ponad 70 % zapotrzebowania. Przy obecnych cenach inwestycja zwraca się w ciągu około 8 lat, a akumulatory objęte są gwarancją przez 20 lat.

| 4.7. | Jest to również zachęta do łączenia produkcji i zużycia energii w gospodarstwie domowym (idea „prosumenta”), co EKES poparł już w wielu opiniach. |
| --- | --- |

4.7.

Jest to również zachęta do łączenia produkcji i zużycia energii w gospodarstwie domowym (idea „prosumenta”), co EKES poparł już w wielu opiniach.

| 4.8. | Choć istnieją już różne rozwiązania, wydaje się, że możliwości wprowadzania dodatkowych elementów nadal są ograniczone. Ponadto utrzymują się istotne przeszkody dla rozwoju nowych bardziej elastycznych technologii, takich jak akumulatory litowo-jonowe czy przetwarzanie energii elektrycznej w gaz – power-to-gas. Głównymi wadami tych rozwiązań są ich koszty i konkurencyjność, które są nadal bardzo dalekie od wymogów rynkowych, a także wciąż duże rozmiary akumulatorów. Francuska Agencja Ochrony Środowiska i Gospodarki Energetycznej ADEME w swej prognozie (Les systèmes de stockage d’énergie/Feuille de route stratégique, 2011 r.) przewiduje, że stacjonarne systemy magazynowania energii będą wykorzystywane na skalę przemysłową dopiero po 2030 r. Natomiast firma konsultingowa McKinsey (Battery Technology Charges Ahead, McKinsey, 2012 r.) uważa, że choć koszt magazynowania energii z pewnością zmaleje w nadchodzących latach, to skala i tempo tego spadku pozostają niewiadomą. Zdaniem tej firmy koszt baterii litowo-jonowej może spaść z 600 USD/kWh do 200 USD/kWh w 2020 r. i do 160 USD/kWh w 2025 r. |
| --- | --- |

4.8.

Choć istnieją już różne rozwiązania, wydaje się, że możliwości wprowadzania dodatkowych elementów nadal są ograniczone. Ponadto utrzymują się istotne przeszkody dla rozwoju nowych bardziej elastycznych technologii, takich jak akumulatory litowo-jonowe czy przetwarzanie energii elektrycznej w gaz – power-to-gas. Głównymi wadami tych rozwiązań są ich koszty i konkurencyjność, które są nadal bardzo dalekie od wymogów rynkowych, a także wciąż duże rozmiary akumulatorów. Francuska Agencja Ochrony Środowiska i Gospodarki Energetycznej ADEME w swej prognozie (Les systèmes de stockage d’énergie/Feuille de route stratégique, 2011 r.) przewiduje, że stacjonarne systemy magazynowania energii będą wykorzystywane na skalę przemysłową dopiero po 2030 r. Natomiast firma konsultingowa McKinsey (Battery Technology Charges Ahead, McKinsey, 2012 r.) uważa, że choć koszt magazynowania energii z pewnością zmaleje w nadchodzących latach, to skala i tempo tego spadku pozostają niewiadomą. Zdaniem tej firmy koszt baterii litowo-jonowej może spaść z 600 USD/kWh do 200 USD/kWh w 2020 r. i do 160 USD/kWh w 2025 r.

5.   Wyzwania strategiczne

| 5.1. | EKES przypomina, że konieczność zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych oraz ogólna tendencja kurczenia się zasobów paliw kopalnych (choć odkryto nowe pokłady w ostatnich latach) prowadzą do wzrostu wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych (co EKES poparł w szeregu opinii, np. TEN/564 i TEN/508). EKES podkreślił też, że z uwagi na dynamiczny rozwój energii ze źródeł odnawialnych ważne jest wprowadzenie do systemu energetycznego dodatkowych elementów, tzn. rozbudowanie sieci przesyłowych i instalacji magazynowania oraz zwiększenie mocy rezerwowych. Rozwój produkcji energii ze źródeł odnawialnych na dużą skalę stanowi strategiczne wyzwanie, gdyż z jednej strony pozwoli na ograniczenie przywozu (co jest korzystne z gospodarczego i etycznego punktu widzenia), a z drugiej strony wymaga dużych możliwości magazynowania energii (instalacji pozwalających na przechowywanie energii nie tylko do następnego dnia, ale także do następnego sezonu). |
| --- | --- |

5.1.

EKES przypomina, że konieczność zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych oraz ogólna tendencja kurczenia się zasobów paliw kopalnych (choć odkryto nowe pokłady w ostatnich latach) prowadzą do wzrostu wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych (co EKES poparł w szeregu opinii, np. TEN/564 i TEN/508). EKES podkreślił też, że z uwagi na dynamiczny rozwój energii ze źródeł odnawialnych ważne jest wprowadzenie do systemu energetycznego dodatkowych elementów, tzn. rozbudowanie sieci przesyłowych i instalacji magazynowania oraz zwiększenie mocy rezerwowych. Rozwój produkcji energii ze źródeł odnawialnych na dużą skalę stanowi strategiczne wyzwanie, gdyż z jednej strony pozwoli na ograniczenie przywozu (co jest korzystne z gospodarczego i etycznego punktu widzenia), a z drugiej strony wymaga dużych możliwości magazynowania energii (instalacji pozwalających na przechowywanie energii nie tylko do następnego dnia, ale także do następnego sezonu).

| 5.2. | EKES dostrzega, że magazynowanie to kwestia o podstawowym znaczeniu dla transformacji energetyki zakładającej szerokie wykorzystywanie odnawialnych źródeł energii o nieprzewidywalnej (nieciągłej) charakterystyce produkcji. Przypomina, że konieczne jest tworzenie pojemności magazynowej i dodatkowe jej zwiększanie. Podkreśla, że magazynowanie energii to warunek realizacji nadrzędnych, popieranych przez EKES, celów Unii Europejskiej w zakresie energii, tzn.:






  — | zwiększenia bezpieczeństwa dostaw energii dla obywateli i przedsiębiorstw, |
| --- | --- | --- |

5.2.

EKES dostrzega, że magazynowanie to kwestia o podstawowym znaczeniu dla transformacji energetyki zakładającej szerokie wykorzystywanie odnawialnych źródeł energii o nieprzewidywalnej (nieciągłej) charakterystyce produkcji. Przypomina, że konieczne jest tworzenie pojemności magazynowej i dodatkowe jej zwiększanie. Podkreśla, że magazynowanie energii to warunek realizacji nadrzędnych, popieranych przez EKES, celów Unii Europejskiej w zakresie energii, tzn.:

—

zwiększenia bezpieczeństwa dostaw energii dla obywateli i przedsiębiorstw,

| — | powszechnego korzystania z energii odnawialnej (i równoważenia nieprzewidywalności czy przerw w jej produkcji bez konieczności wykorzystywania paliw kopalnych), |
| --- | --- |

—

powszechnego korzystania z energii odnawialnej (i równoważenia nieprzewidywalności czy przerw w jej produkcji bez konieczności wykorzystywania paliw kopalnych),

| — | optymalizacji kosztów dzięki obniżeniu cen energii. |
| --- | --- |

—

optymalizacji kosztów dzięki obniżeniu cen energii.

| 5.3. | EKES dostrzega, że magazynowanie energii może wiązać się ze znacznymi kosztami finansowymi, a także kosztami w zakresie środowiska i zdrowia. Przykładem mogą być niektóre projekty podziemnego magazynowania gazu, które niweczą wysiłki na rzecz ochrony zasobów wodnych. Dlatego też EKES apeluje o udoskonalenie wszystkich technologii. Uważa, że masowe magazynowanie energii mogłoby być bardzo ważne pod kątem komplementarności różnych rodzajów energii ze źródeł odnawialnych. I tak krótko-, średnio- i długookresowe wahania produkcji energii z fotowoltaiki mogłyby być równoważone wykorzystaniem energii wiatrowej. Komitet podkreśla, że doprowadzi to do stworzenia sieci łączącej różne źródła energii elektrycznej i opartej na sieciach inteligentnych. Te inteligentne sieci wykorzystują technologie informatyczne w celu optymalizacji produkcji, dystrybucji i zużycia energii. EKES uważa, że należy rozwinąć tę technologię, gdyż umożliwia ona zarządzanie zapotrzebowaniem na energię. Podkreśla jednak, że należy mieć na uwadze oceny oddziaływania dotyczące tego zagadnienia i szanować wolność wyboru każdego konsumenta. Jeszcze bardziej użyteczne byłoby dokonanie ogólnej oceny wszystkich narzędzi, takich jak tzw. mandat M/441 czy niemiecki profil ochrony BSI, umożliwiających bezpieczny transfer i rozpowszechnianie danych, zapewnienie integracji inteligentnych domów (smart homes) itd., tak aby znaleźć konkretne aplikacje odpowiadające potrzebom inteligentnych miast przyszłości, takie jak sterowanie urządzeniami w oparciu o prognozy meteorologiczne. |
| --- | --- |

5.3.

EKES dostrzega, że magazynowanie energii może wiązać się ze znacznymi kosztami finansowymi, a także kosztami w zakresie środowiska i zdrowia. Przykładem mogą być niektóre projekty podziemnego magazynowania gazu, które niweczą wysiłki na rzecz ochrony zasobów wodnych. Dlatego też EKES apeluje o udoskonalenie wszystkich technologii. Uważa, że masowe magazynowanie energii mogłoby być bardzo ważne pod kątem komplementarności różnych rodzajów energii ze źródeł odnawialnych. I tak krótko-, średnio- i długookresowe wahania produkcji energii z fotowoltaiki mogłyby być równoważone wykorzystaniem energii wiatrowej. Komitet podkreśla, że doprowadzi to do stworzenia sieci łączącej różne źródła energii elektrycznej i opartej na sieciach inteligentnych. Te inteligentne sieci wykorzystują technologie informatyczne w celu optymalizacji produkcji, dystrybucji i zużycia energii. EKES uważa, że należy rozwinąć tę technologię, gdyż umożliwia ona zarządzanie zapotrzebowaniem na energię. Podkreśla jednak, że należy mieć na uwadze oceny oddziaływania dotyczące tego zagadnienia i szanować wolność wyboru każdego konsumenta. Jeszcze bardziej użyteczne byłoby dokonanie ogólnej oceny wszystkich narzędzi, takich jak tzw. mandat M/441 czy niemiecki profil ochrony BSI, umożliwiających bezpieczny transfer i rozpowszechnianie danych, zapewnienie integracji inteligentnych domów (smart homes) itd., tak aby znaleźć konkretne aplikacje odpowiadające potrzebom inteligentnych miast przyszłości, takie jak sterowanie urządzeniami w oparciu o prognozy meteorologiczne.

| 5.4. | EKES podkreśla znaczenie istnienia europejskich ram prawnych magazynowania energii, które umożliwiłyby przypisanie wartości ekologizacji sieci elektroenergetycznych i gazowych. |
| --- | --- |

5.4.

EKES podkreśla znaczenie istnienia europejskich ram prawnych magazynowania energii, które umożliwiłyby przypisanie wartości ekologizacji sieci elektroenergetycznych i gazowych.

| 5.5. | EKES przypomina, że rynek magazynowania energii elektrycznej na potrzeby sieci elektroenergetycznej szybko się rozwija i ma ogromny potencjał, jeśli chodzi o pobudzanie aktywności gospodarczej i tworzenie miejsc pracy, co powinno zrekompensować utratę miejsc pracy w innych segmentach rynku energii. Konieczność coraz szerszego przyłączania źródeł energii o nieprzewidywalnej (nieciągłej) charakterystyce produkcji uzasadnia inwestycje ze strony operatorów sieci i przedsiębiorstw energetycznych. W Europie u podstaw rozwoju rynku leży budowa nowych elektrowni szczytowo-pompowych, modernizacja tych już istniejących oraz przebudowa zapór hydroelektrycznych w elektrownie tego typu. Trzeba zatem niezwłocznie usunąć przeszkody dla wydajnego działania elektrowni szczytowo-pompowych. Aby czerpać korzyści gospodarcze i ekologiczne z tej technologii, należy przedsięwziąć konieczne środki w celu umożliwienia budowy i eksploatacji tego rodzaju elektrowni. |
| --- | --- |

5.5.

EKES przypomina, że rynek magazynowania energii elektrycznej na potrzeby sieci elektroenergetycznej szybko się rozwija i ma ogromny potencjał, jeśli chodzi o pobudzanie aktywności gospodarczej i tworzenie miejsc pracy, co powinno zrekompensować utratę miejsc pracy w innych segmentach rynku energii. Konieczność coraz szerszego przyłączania źródeł energii o nieprzewidywalnej (nieciągłej) charakterystyce produkcji uzasadnia inwestycje ze strony operatorów sieci i przedsiębiorstw energetycznych. W Europie u podstaw rozwoju rynku leży budowa nowych elektrowni szczytowo-pompowych, modernizacja tych już istniejących oraz przebudowa zapór hydroelektrycznych w elektrownie tego typu. Trzeba zatem niezwłocznie usunąć przeszkody dla wydajnego działania elektrowni szczytowo-pompowych. Aby czerpać korzyści gospodarcze i ekologiczne z tej technologii, należy przedsięwziąć konieczne środki w celu umożliwienia budowy i eksploatacji tego rodzaju elektrowni.

6.   Nasilenie badań i rozwoju

| 6.1. | EKES odnotowuje, że dotychczas UE kierowała swe wydatki raczej na wdrażanie technologii niż na badania i rozwój (por. raport Michela Derdeveta „Énergie, l’Europe en réseaux” z dnia 23 lutego 2015 r.) W Europie wydatki publiczne na badania i rozwój (łącznie we wszystkich sektorach) plasują się w ujęciu realnym na poziomie podobnym jak w latach 80. ubiegłego wieku (natomiast wydatki USA czy Japonii wzrosły), podczas gdy odnawialne źródła energii dynamicznie się rozwijają. Plan EPSTE (europejski strategiczny plan w dziedzinie technologii energetycznych) z 2007 r. nie pozwolił na pozyskanie odpowiednich środków finansowych. Liczne presje na europejski system energetyczny, zarówno jeśli chodzi o przyłączanie energii ze źródeł odnawialnych, jak i zapewnianie bezpieczeństwa dostaw energii i konkurencyjności europejskiej gospodarki, sprawiają, że konieczne jest ożywienie europejskiej współpracy w zakresie badań i rozwoju w dziedzinie energii. Magazynowanie jest ważnym elementem głównych projektów dotyczących inteligentnych sieci zapoczątkowanych w latach 2012 i 2013 i będzie ważnym elementem przyszłych działań badawczo-rozwojowych dotyczących sieci energetycznych. |
| --- | --- |

6.1.

EKES odnotowuje, że dotychczas UE kierowała swe wydatki raczej na wdrażanie technologii niż na badania i rozwój (por. raport Michela Derdeveta „Énergie, l’Europe en réseaux” z dnia 23 lutego 2015 r.) W Europie wydatki publiczne na badania i rozwój (łącznie we wszystkich sektorach) plasują się w ujęciu realnym na poziomie podobnym jak w latach 80. ubiegłego wieku (natomiast wydatki USA czy Japonii wzrosły), podczas gdy odnawialne źródła energii dynamicznie się rozwijają. Plan EPSTE (europejski strategiczny plan w dziedzinie technologii energetycznych) z 2007 r. nie pozwolił na pozyskanie odpowiednich środków finansowych. Liczne presje na europejski system energetyczny, zarówno jeśli chodzi o przyłączanie energii ze źródeł odnawialnych, jak i zapewnianie bezpieczeństwa dostaw energii i konkurencyjności europejskiej gospodarki, sprawiają, że konieczne jest ożywienie europejskiej współpracy w zakresie badań i rozwoju w dziedzinie energii. Magazynowanie jest ważnym elementem głównych projektów dotyczących inteligentnych sieci zapoczątkowanych w latach 2012 i 2013 i będzie ważnym elementem przyszłych działań badawczo-rozwojowych dotyczących sieci energetycznych.

| 6.2. | Poszczególne technologie magazynowania energii zostały jak dotąd w różnym stopniu dopracowane z technologicznego i przemysłowego punktu widzenia. EKES apeluje o nasilenie działań badawczo-rozwojowych oraz o zadbanie o lepszą synergię na poziomie europejskim, zwłaszcza że większość projektów badawczo-rozwojowych w Europie i na świecie dotyczy podobnych problemów i możliwości. EKES w szeregu opinii ubolewał nad tym, że działania badawcze nie są dostosowane do wyzwań, i apelował o wzmocnienie badań na poziomie europejskim. Należy też zachęcać państwa członkowskie, by proporcjonalnie wnosiły wkład w te wysiłki. UE musi bezzwłocznie zwiększyć koordynację działań i inwestycje z uwagi na kluczową rolę badań i rozwoju w usuwaniu ostatnich przeszkód technicznych i obniżaniu (dzięki opracowaniu przemysłowych rozwiązań w zakresie magazynowania) ciągle jeszcze zbyt wysokich kosztów inwestycji. Umożliwi to lepsze przyłączanie odnawialnych źródeł energii, zmniejszenie kosztów transformacji energetycznej, ograniczenie wpływu niektórych rodzajów produkcji energii na zdrowie, wpłynie na rozwój szkoleń i zatrudnienia w tym sektorze, zagwarantuje bezpieczeństwo systemu energetycznego, zapewni rozwój innowacyjnych sektorów konkurencyjnych w skali światowej oraz zabezpieczy konkurencyjność europejskiej gospodarki. |
| --- | --- |

6.2.

Poszczególne technologie magazynowania energii zostały jak dotąd w różnym stopniu dopracowane z technologicznego i przemysłowego punktu widzenia. EKES apeluje o nasilenie działań badawczo-rozwojowych oraz o zadbanie o lepszą synergię na poziomie europejskim, zwłaszcza że większość projektów badawczo-rozwojowych w Europie i na świecie dotyczy podobnych problemów i możliwości. EKES w szeregu opinii ubolewał nad tym, że działania badawcze nie są dostosowane do wyzwań, i apelował o wzmocnienie badań na poziomie europejskim. Należy też zachęcać państwa członkowskie, by proporcjonalnie wnosiły wkład w te wysiłki. UE musi bezzwłocznie zwiększyć koordynację działań i inwestycje z uwagi na kluczową rolę badań i rozwoju w usuwaniu ostatnich przeszkód technicznych i obniżaniu (dzięki opracowaniu przemysłowych rozwiązań w zakresie magazynowania) ciągle jeszcze zbyt wysokich kosztów inwestycji. Umożliwi to lepsze przyłączanie odnawialnych źródeł energii, zmniejszenie kosztów transformacji energetycznej, ograniczenie wpływu niektórych rodzajów produkcji energii na zdrowie, wpłynie na rozwój szkoleń i zatrudnienia w tym sektorze, zagwarantuje bezpieczeństwo systemu energetycznego, zapewni rozwój innowacyjnych sektorów konkurencyjnych w skali światowej oraz zabezpieczy konkurencyjność europejskiej gospodarki.

Bruksela, dnia 1 lipca 2015 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

| 17.11.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 383/24 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 383/24

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie inteligentnych miast jako siły napędowej nowej europejskiej polityki przemysłowej

(opinia z inicjatywy własnej)

(2015/C 383/05)

| Sprawozdawca: | Daniela RONDINELLI |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Daniela RONDINELLI

Dnia 22 stycznia 2015 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie

inteligentnych miast jako siły napędowej nowej europejskiej polityki przemysłowej.

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 16 czerwca 2015 r.

Na 509. sesji plenarnej w dniach 1–2 lipca 2015 r. (posiedzenie z dnia 1 lipca 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 149 głosami (2 osoby wstrzymały się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | W związku z nasilającą się urbanizacją UE i państwa członkowskie postrzegają miasta jako „laboratoria bardziej dynamicznej i cyfrowej Europy”, w których testowane są środki generujące wzrost sprzyjający zatrudnieniu i rozwojowi społecznemu. |
| --- | --- |

1.1.

W związku z nasilającą się urbanizacją UE i państwa członkowskie postrzegają miasta jako „laboratoria bardziej dynamicznej i cyfrowej Europy”, w których testowane są środki generujące wzrost sprzyjający zatrudnieniu i rozwojowi społecznemu.

| 1.2. | Zrównoważony rozwój miast będzie wynikiem inteligentnego połączenia bardziej zaawansowanych i innowacyjnych technologii, zintegrowanych platform (na szczeblu europejskim, krajowym i gminnym), nowoczesnej infrastruktury, efektywności energetycznej, ponownego zaprojektowania skuteczniejszych usług stosownie do potrzeb obywateli i użytkowników, a także integracji inteligentnej sieci energii elektrycznej, internetu i technologii czujnikowej. |
| --- | --- |

1.2.

Zrównoważony rozwój miast będzie wynikiem inteligentnego połączenia bardziej zaawansowanych i innowacyjnych technologii, zintegrowanych platform (na szczeblu europejskim, krajowym i gminnym), nowoczesnej infrastruktury, efektywności energetycznej, ponownego zaprojektowania skuteczniejszych usług stosownie do potrzeb obywateli i użytkowników, a także integracji inteligentnej sieci energii elektrycznej, internetu i technologii czujnikowej.

| 1.3. | Miasta – jako tak zaawansowane i realizowane na szeroką skalę laboratoria innowacji –przyczyniłyby się do odrodzenia przemysłowego i społeczno-gospodarczego UE, zapoczątkowując prawdziwą rewolucję przemysłową, finansową i społeczną. |
| --- | --- |

1.3.

Miasta – jako tak zaawansowane i realizowane na szeroką skalę laboratoria innowacji –przyczyniłyby się do odrodzenia przemysłowego i społeczno-gospodarczego UE, zapoczątkowując prawdziwą rewolucję przemysłową, finansową i społeczną.

| 1.4. | W związku z tym EKES uważa, że inteligentne miasta mogą stać się siłą napędową rozwoju nowej europejskiej polityki przemysłowej wpływającej na rozwój konkretnych sektorów produkcji, co umożliwi rozszerzenie korzyści płynących z gospodarki cyfrowej na szeroką skalę. Podczas swego wystąpienia na sesji plenarnej EKES-u w dniu 22 kwietnia 2015 r. wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej Maroš Šefčovič stwierdził między innymi, że inteligentne miasta są dla UE priorytetem z punktu widzenia rozwoju, i podkreślił gotowość burmistrzów miast do inwestowania w przyszłe społeczności. |
| --- | --- |

1.4.

W związku z tym EKES uważa, że inteligentne miasta mogą stać się siłą napędową rozwoju nowej europejskiej polityki przemysłowej wpływającej na rozwój konkretnych sektorów produkcji, co umożliwi rozszerzenie korzyści płynących z gospodarki cyfrowej na szeroką skalę. Podczas swego wystąpienia na sesji plenarnej EKES-u w dniu 22 kwietnia 2015 r. wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej Maroš Šefčovič stwierdził między innymi, że inteligentne miasta są dla UE priorytetem z punktu widzenia rozwoju, i podkreślił gotowość burmistrzów miast do inwestowania w przyszłe społeczności.

| 1.5. | By osiągnąć założone wyniki, trzeba dążyć do bardziej zaawansowanego i skutecznego modelu rozwoju, który dotychczas charakteryzował się bardzo dużą fragmentarycznością działania. W związku z tym EKES proponuje innym instytucjom europejskim i rządom krajowym połączenie koncepcji „inteligentności” („smartness”) ze zrównoważonym i zintegrowanym modelem rozwoju, który można by zastosować w odniesieniu do miast, wysp, obszarów czy okręgów przemysłowych i który opierałby się na jednoczesnej spójności i integracji sześciu filarów wspomagających:






  — | technologii i instrumentów efektywności energetycznej oraz połączenia odnawialnych źródeł energii, |
| --- | --- | --- |

1.5.

By osiągnąć założone wyniki, trzeba dążyć do bardziej zaawansowanego i skutecznego modelu rozwoju, który dotychczas charakteryzował się bardzo dużą fragmentarycznością działania. W związku z tym EKES proponuje innym instytucjom europejskim i rządom krajowym połączenie koncepcji „inteligentności” („smartness”) ze zrównoważonym i zintegrowanym modelem rozwoju, który można by zastosować w odniesieniu do miast, wysp, obszarów czy okręgów przemysłowych i który opierałby się na jednoczesnej spójności i integracji sześciu filarów wspomagających:

—

technologii i instrumentów efektywności energetycznej oraz połączenia odnawialnych źródeł energii,

| — | rozpowszechnienia platform technologicznych i łączności w celu stworzenia nowych systemów usług cyfrowych, |
| --- | --- |

—

rozpowszechnienia platform technologicznych i łączności w celu stworzenia nowych systemów usług cyfrowych,

| — | nowych usług cyfrowych w celu poprawy jakości życia i pracy obywateli i przedsiębiorstw, |
| --- | --- |

—

nowych usług cyfrowych w celu poprawy jakości życia i pracy obywateli i przedsiębiorstw,

| — | dostosowania infrastruktury i przeprojektowania miast, |
| --- | --- |

—

dostosowania infrastruktury i przeprojektowania miast,

| — | kształcenia i szkolenia obywateli, przedsiębiorstw i sektora publicznego w dziedzinie umiejętności cyfrowych, |
| --- | --- |

—

kształcenia i szkolenia obywateli, przedsiębiorstw i sektora publicznego w dziedzinie umiejętności cyfrowych,

| — | modelu stabilności gospodarczej i finansowej dla inwestycji. |
| --- | --- |

—

modelu stabilności gospodarczej i finansowej dla inwestycji.

| 1.6. | Współistnienie tych sześciu filarów trzeba uznać za standardową i niezbędną część strategicznego projektu inteligentnego miasta. Równie nieodzowne jest zastosowanie tego modelu w ramach polityki zapewniającej jak najwyższy poziom bezpieczeństwa sieci, systemów informatycznych, aplikacji i narzędzi, które stanowią podstawę ekosystemów usług cyfrowych. |
| --- | --- |

1.6.

Współistnienie tych sześciu filarów trzeba uznać za standardową i niezbędną część strategicznego projektu inteligentnego miasta. Równie nieodzowne jest zastosowanie tego modelu w ramach polityki zapewniającej jak najwyższy poziom bezpieczeństwa sieci, systemów informatycznych, aplikacji i narzędzi, które stanowią podstawę ekosystemów usług cyfrowych.

| 1.7. | EKES uważa, że przełożenie tej propozycji na konkretne działania wymaga również – oprócz udziału społeczeństwa obywatelskiego – by UE i państwa członkowskie zharmonizowały swe działania polityczne, przeznaczając na nie stosowne środki publiczne i otwierając je strukturalnie na partnerstwo publiczno-prywatne. |
| --- | --- |

1.7.

EKES uważa, że przełożenie tej propozycji na konkretne działania wymaga również – oprócz udziału społeczeństwa obywatelskiego – by UE i państwa członkowskie zharmonizowały swe działania polityczne, przeznaczając na nie stosowne środki publiczne i otwierając je strukturalnie na partnerstwo publiczno-prywatne.

| 1.8. | EKES uważa zwłaszcza że wprowadzenie całkowicie zrównoważonych innowacji mających na celu poprawę jakości życia i dobrobytu obywateli wymaga wsparcia inwestycji w inteligentne miasta, za pomocą optymalnego wykorzystania synergii między istniejącymi funduszami europejskimi, krajowymi i regionalnymi, a także możliwości związanych z Europejskim Funduszem na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS). |
| --- | --- |

1.8.

EKES uważa zwłaszcza że wprowadzenie całkowicie zrównoważonych innowacji mających na celu poprawę jakości życia i dobrobytu obywateli wymaga wsparcia inwestycji w inteligentne miasta, za pomocą optymalnego wykorzystania synergii między istniejącymi funduszami europejskimi, krajowymi i regionalnymi, a także możliwości związanych z Europejskim Funduszem na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS).

| 1.9. | W celu przeprowadzenia tych procesów EKES zaleca, by:






  — | Komisja Europejska utworzyła europejskie specjalistyczne centrum obsługi dla inteligentnych miast z udziałem właściwych dyrekcji generalnych, państw członkowskich, EKES-u i Komitetu Regionów, |
| --- | --- | --- |

1.9.

W celu przeprowadzenia tych procesów EKES zaleca, by:

—

Komisja Europejska utworzyła europejskie specjalistyczne centrum obsługi dla inteligentnych miast z udziałem właściwych dyrekcji generalnych, państw członkowskich, EKES-u i Komitetu Regionów,

| — | w każdym państwie członkowskim utworzono punkty kompleksowej obsługi techniczno-finansowej inteligentnych miast, powiązane strukturalnie z europejskim specjalistycznym centrum obsługi ds. polityki i zasobów inteligentnych miast. Tego rodzaju punkty obsługi powinny być otwarte na dialog z zainteresowanymi stronami, tak publicznymi, jak i prywatnymi, by wspierać kampanie grup doradczych składających się z przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych na szczeblu krajowym i szczeblu poszczególnych miast, |
| --- | --- |

—

w każdym państwie członkowskim utworzono punkty kompleksowej obsługi techniczno-finansowej inteligentnych miast, powiązane strukturalnie z europejskim specjalistycznym centrum obsługi ds. polityki i zasobów inteligentnych miast. Tego rodzaju punkty obsługi powinny być otwarte na dialog z zainteresowanymi stronami, tak publicznymi, jak i prywatnymi, by wspierać kampanie grup doradczych składających się z przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych na szczeblu krajowym i szczeblu poszczególnych miast,

| — | Europejskie Centrum Doradztwa Inwestycyjnego, powstające na mocy wniosku w sprawie EFIS, powołało specjalną komórkę zajmującą się inteligentnymi miastami, |
| --- | --- |

—

Europejskie Centrum Doradztwa Inwestycyjnego, powstające na mocy wniosku w sprawie EFIS, powołało specjalną komórkę zajmującą się inteligentnymi miastami,

| — | Europejskie partnerstwo innowacyjne na rzecz inteligentnych miast i wspólnot zostało rozszerzone na społeczeństwo obywatelskie i EKES. |
| --- | --- |

—

Europejskie partnerstwo innowacyjne na rzecz inteligentnych miast i wspólnot zostało rozszerzone na społeczeństwo obywatelskie i EKES.

| 1.10. | EKES uważa, że na podstawie tych nowych instrumentów należałoby stworzyć europejską platformę projektową posiadającą cechy przewidziane przez EFIS. Przyczyniałaby się ona do opracowywania i łączenia projektów inteligentnych miast między państwami członkowskimi, a także wspierałaby finansowanie projektów, łącząc dostępne środki publiczne, wiarygodne środki prywatne i formy gwarancji, które można uzyskać poprzez EFIS. |
| --- | --- |

1.10.

EKES uważa, że na podstawie tych nowych instrumentów należałoby stworzyć europejską platformę projektową posiadającą cechy przewidziane przez EFIS. Przyczyniałaby się ona do opracowywania i łączenia projektów inteligentnych miast między państwami członkowskimi, a także wspierałaby finansowanie projektów, łącząc dostępne środki publiczne, wiarygodne środki prywatne i formy gwarancji, które można uzyskać poprzez EFIS.

| 1.11. | Zdaniem EKES-u konieczne jest promowanie jednolitego rynku inteligentnych miast również za pomocą zharmonizowanych ram prawnych przewidujących:






  — | europejski przegląd instrumentów partnerstwa publiczno-prywatnego, by zwiększyć ich atrakcyjność dla przedsiębiorstw i rozszerzyć ich działalność na usługi jako podstawę gospodarki cyfrowej, |
| --- | --- | --- |

1.11.

Zdaniem EKES-u konieczne jest promowanie jednolitego rynku inteligentnych miast również za pomocą zharmonizowanych ram prawnych przewidujących:

—

europejski przegląd instrumentów partnerstwa publiczno-prywatnego, by zwiększyć ich atrakcyjność dla przedsiębiorstw i rozszerzyć ich działalność na usługi jako podstawę gospodarki cyfrowej,

| — | instrumenty innowacyjnych zamówień publicznych i przedkomercyjnych zamówień publicznych, |
| --- | --- |

—

instrumenty innowacyjnych zamówień publicznych i przedkomercyjnych zamówień publicznych,

| — | jednolite mechanizmy umożliwiające administracji miejskiej korzystanie z przejrzystości środków finansowych pochodzących z oszczędności kosztów i nowych usług powstałych w platformach, które będą powoływane w inteligentnych miastach i będą zachęcać do reinwestycji w kolejne innowacyjne projekty. |
| --- | --- |

—

jednolite mechanizmy umożliwiające administracji miejskiej korzystanie z przejrzystości środków finansowych pochodzących z oszczędności kosztów i nowych usług powstałych w platformach, które będą powoływane w inteligentnych miastach i będą zachęcać do reinwestycji w kolejne innowacyjne projekty.

| 1.12. | Zdaniem EKES-u zaangażowanie i uczestnictwo organizacji społeczeństwa obywatelskiego, a także koordynacja między partnerami społecznymi, są konieczne nie tylko do opracowania planów strategicznych i projektów związanych z wdrażaniem zrównoważonego i zintegrowanego modelu rozwoju inteligentnych miast, lecz również do zapewnienia, by plany przełożyły się na korzyści społeczne i gospodarcze oraz lepsze warunki pracy i życia dla obywateli. |
| --- | --- |

1.12.

Zdaniem EKES-u zaangażowanie i uczestnictwo organizacji społeczeństwa obywatelskiego, a także koordynacja między partnerami społecznymi, są konieczne nie tylko do opracowania planów strategicznych i projektów związanych z wdrażaniem zrównoważonego i zintegrowanego modelu rozwoju inteligentnych miast, lecz również do zapewnienia, by plany przełożyły się na korzyści społeczne i gospodarcze oraz lepsze warunki pracy i życia dla obywateli.

2.   Kontekst

| 2.1. | Nasilająca się urbanizacja na szczeblu światowym (w ramach 11. milenijnego celu rozwoju, ONZ realizuje projekt United Smart Cities, tak by wszystkie miasta na świecie stały się zrównoważone, bezpieczne i odporne na klęski żywiołowe, a także sprzyjały włączeniu społecznemu) i europejskim (1) coraz bardziej wiąże się z większą powszechnością inteligentnych miast (Unia Europejska, DG ds. Polityki Regionalnej, Cities of tomorrow, październik 2011 r.), gdyż większość obywateli (według danych KE, 72 % ludności UE, czyli 359 mln mieszka obecnie w miastach, a do 2020 r. odsetek ten będzie wynosić 80 %) i przedsiębiorstw produkcyjnych skoncentruje w nich swoje interesy gospodarcze, osobiste i społeczne. Ponadto w kontekście europejskim, który cechuje się rozproszeniem mniejszych ośrodków miejskich oraz promowaniem przez przemysł łańcuchów i sieci przedsiębiorstw, należy koniecznie zaplanować i ułatwić przestawienie się na nowy model również na rozległych obszarach i w dużych okręgach przemysłowych. |
| --- | --- |

2.1.

Nasilająca się urbanizacja na szczeblu światowym (w ramach 11. milenijnego celu rozwoju, ONZ realizuje projekt United Smart Cities, tak by wszystkie miasta na świecie stały się zrównoważone, bezpieczne i odporne na klęski żywiołowe, a także sprzyjały włączeniu społecznemu) i europejskim (1) coraz bardziej wiąże się z większą powszechnością inteligentnych miast (Unia Europejska, DG ds. Polityki Regionalnej, Cities of tomorrow, październik 2011 r.), gdyż większość obywateli (według danych KE, 72 % ludności UE, czyli 359 mln mieszka obecnie w miastach, a do 2020 r. odsetek ten będzie wynosić 80 %) i przedsiębiorstw produkcyjnych skoncentruje w nich swoje interesy gospodarcze, osobiste i społeczne. Ponadto w kontekście europejskim, który cechuje się rozproszeniem mniejszych ośrodków miejskich oraz promowaniem przez przemysł łańcuchów i sieci przedsiębiorstw, należy koniecznie zaplanować i ułatwić przestawienie się na nowy model również na rozległych obszarach i w dużych okręgach przemysłowych.

| 2.2. | O większym uwrażliwieniu krajowych i lokalnych decydentów publicznych na te kwestie świadczy większa liczba zawieranych dwustronnych umów o partnerstwie między inteligentnymi miastami w Europie a gminami na innych kontynentach, które muszą jeszcze wstąpić na drogę zrównoważonego rozwoju. Celem umów jest korzystanie z pozytywnych doświadczeń czy też promowanie dobrych praktyk i dzielenie się nimi. Na przykład rząd Chin wytypował dwanaście miast, które podpisały umowy o współpracy na rzecz zrównoważonego rozwoju miast (http://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/12_cities.pdf) z europejskimi ośrodkami miejskimi uważanymi za najinteligentniejsze. Mamy ponadto do czynienia z mnożeniem się projektów i inicjatyw dotyczących inteligentnego rozwoju miast, realizowanych spontanicznie przez rządy, obywateli (np. karta z Malagi, 7 lutego 2011 r., http://www.catmed.eu/pag/fr/11/la-charte-de-malaga), stowarzyszenia, organizacje czy też sieci w skali europejskiej, takie jak Eurocities (http://www.eurocities.eu) i Porozumienie Burmistrzów (http://www.porozumienieburmistrzow.eu/index_pl). |
| --- | --- |

2.2.

O większym uwrażliwieniu krajowych i lokalnych decydentów publicznych na te kwestie świadczy większa liczba zawieranych dwustronnych umów o partnerstwie między inteligentnymi miastami w Europie a gminami na innych kontynentach, które muszą jeszcze wstąpić na drogę zrównoważonego rozwoju. Celem umów jest korzystanie z pozytywnych doświadczeń czy też promowanie dobrych praktyk i dzielenie się nimi. Na przykład rząd Chin wytypował dwanaście miast, które podpisały umowy o współpracy na rzecz zrównoważonego rozwoju miast (http://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/12_cities.pdf) z europejskimi ośrodkami miejskimi uważanymi za najinteligentniejsze. Mamy ponadto do czynienia z mnożeniem się projektów i inicjatyw dotyczących inteligentnego rozwoju miast, realizowanych spontanicznie przez rządy, obywateli (np. karta z Malagi, 7 lutego 2011 r., http://www.catmed.eu/pag/fr/11/la-charte-de-malaga), stowarzyszenia, organizacje czy też sieci w skali europejskiej, takie jak Eurocities (http://www.eurocities.eu) i Porozumienie Burmistrzów (http://www.porozumienieburmistrzow.eu/index_pl).

| 2.3. | Strategia „Europa 2020” promuje inteligentne miasta w całej Europie za pomocą inwestycji w infrastrukturę ICT, rozwój kapitału ludzkiego, rozwiązania wykorzystujące możliwości związane z nowymi technologiami i cyfryzacją, tak by zrealizować następujące cele: zwiększenie zrównoważoności oraz jakości życia i pracy obywateli i przedsiębiorstw, poprawa skuteczności i dostępności usług, a także zmniejszenie ubóstwa, bezrobocia, wykluczenia społecznego, zanieczyszczenia i degradacji środowiska. |
| --- | --- |

2.3.

Strategia „Europa 2020” promuje inteligentne miasta w całej Europie za pomocą inwestycji w infrastrukturę ICT, rozwój kapitału ludzkiego, rozwiązania wykorzystujące możliwości związane z nowymi technologiami i cyfryzacją, tak by zrealizować następujące cele: zwiększenie zrównoważoności oraz jakości życia i pracy obywateli i przedsiębiorstw, poprawa skuteczności i dostępności usług, a także zmniejszenie ubóstwa, bezrobocia, wykluczenia społecznego, zanieczyszczenia i degradacji środowiska.

| 2.4. | W deklaracji weneckiej dotyczącej Europy cyfrowej (http://ec.europa.eu/digital-agenda/en/news/digital-venice-2014) rządy krajowe podkreśliły ponownie zamiar wsparcia przestawienia się swych gospodarek na cyfryzację, uznając, że może ona stać się podstawą nowego modelu polityki przemysłowej, w którym technologie informacyjno-komunikacyjne stanowią niezbędny wkład we wszelkie rodzaje produkcji towarów i usług na równi z dostępem do instrumentów finansowych i źródeł energii. |
| --- | --- |

2.4.

W deklaracji weneckiej dotyczącej Europy cyfrowej (http://ec.europa.eu/digital-agenda/en/news/digital-venice-2014) rządy krajowe podkreśliły ponownie zamiar wsparcia przestawienia się swych gospodarek na cyfryzację, uznając, że może ona stać się podstawą nowego modelu polityki przemysłowej, w którym technologie informacyjno-komunikacyjne stanowią niezbędny wkład we wszelkie rodzaje produkcji towarów i usług na równi z dostępem do instrumentów finansowych i źródeł energii.

| 2.5. | W tym kontekście państwa członkowskie postrzegają miasta jako „laboratoria bardziej dynamicznej i cyfrowej Europy”, które mogą być motorem tych przemian. W inteligentnych miastach UE testowane są działania generujące wzrost i zatrudnienie, gdyż właśnie tam technologie cyfrowe można połączyć z innowacyjną infrastrukturą i nowymi usługami. |
| --- | --- |

2.5.

W tym kontekście państwa członkowskie postrzegają miasta jako „laboratoria bardziej dynamicznej i cyfrowej Europy”, które mogą być motorem tych przemian. W inteligentnych miastach UE testowane są działania generujące wzrost i zatrudnienie, gdyż właśnie tam technologie cyfrowe można połączyć z innowacyjną infrastrukturą i nowymi usługami.

| 2.6. | Przekształcenie w inteligentne miasta wpłynie na innowacje technologiczne, inteligentny transport, efektywność energetyczną, a także życie obywateli, pracowników i przedsiębiorstw, wywołując wiele zmian związanych na przykład z telepracą, demokracją cyfrową i większą przejrzystością, a także umożliwi aktywniejszy udział w procesie decyzyjnym. |
| --- | --- |

2.6.

Przekształcenie w inteligentne miasta wpłynie na innowacje technologiczne, inteligentny transport, efektywność energetyczną, a także życie obywateli, pracowników i przedsiębiorstw, wywołując wiele zmian związanych na przykład z telepracą, demokracją cyfrową i większą przejrzystością, a także umożliwi aktywniejszy udział w procesie decyzyjnym.

| 2.7. | Podczas konferencji zorganizowanej przez EKES dnia 10 listopada 2014 r. na temat: „Inteligentne miasta – w kierunku europejskiego odrodzenia gospodarczego za pomocą innowacji obywatelskich” (http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.events-and-activities-smart-cities-civic-innovation), decydenci polityczni, burmistrzowie miast i przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego dyskutowali o tym, w jaki sposób inteligentne miasta mogą pokierować rozwojem nowej polityki przemysłowej w Europie oraz wesprzeć wzrost i zatrudnienie, za pomocą jakich metod podmioty społeczeństwa obywatelskiego mogą uczestniczyć w opracowywaniu strategii oraz jakie instrumenty polityczne trzeba wdrożyć w celu zachęcania do inwestycji w inteligentne miasta w całej UE. |
| --- | --- |

2.7.

Podczas konferencji zorganizowanej przez EKES dnia 10 listopada 2014 r. na temat: „Inteligentne miasta – w kierunku europejskiego odrodzenia gospodarczego za pomocą innowacji obywatelskich” (http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.events-and-activities-smart-cities-civic-innovation), decydenci polityczni, burmistrzowie miast i przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego dyskutowali o tym, w jaki sposób inteligentne miasta mogą pokierować rozwojem nowej polityki przemysłowej w Europie oraz wesprzeć wzrost i zatrudnienie, za pomocą jakich metod podmioty społeczeństwa obywatelskiego mogą uczestniczyć w opracowywaniu strategii oraz jakie instrumenty polityczne trzeba wdrożyć w celu zachęcania do inwestycji w inteligentne miasta w całej UE.

| 2.8. | EKES uważa, że jeżeli inteligentne miasta mają stać się motorem rozwoju dla nowej europejskiej polityki przemysłowej (2), należy skupić się na trzech działaniach: |
| --- | --- |

2.8.

EKES uważa, że jeżeli inteligentne miasta mają stać się motorem rozwoju dla nowej europejskiej polityki przemysłowej (2), należy skupić się na trzech działaniach:

| 2.8.1. | Opracowaniu bardziej zaawansowanego i skutecznego modelu rozwoju inteligentnych miast, który doprowadzi do przezwyciężenia obecnej fragmentaryczności i propagowania spójnej wizji projektów, poprzez wyjście poza połączenie ICT, mobilności i efektywności energetycznej. Konieczne jest szczególnie skoncentrowanie się na inicjatywach mogących przyjąć rozmaity kształt na szczeblu lokalnym, których podstawowym warunkiem jest równoczesne dążenie do zwiększenia PKB, wzrostu, zatrudnienia, wydajności (ilościowe wskaźniki gospodarcze), jakości życia i dobrostanu psychofizycznego obywateli (jakościowe wskaźniki gospodarcze). |
| --- | --- |

2.8.1.

Opracowaniu bardziej zaawansowanego i skutecznego modelu rozwoju inteligentnych miast, który doprowadzi do przezwyciężenia obecnej fragmentaryczności i propagowania spójnej wizji projektów, poprzez wyjście poza połączenie ICT, mobilności i efektywności energetycznej. Konieczne jest szczególnie skoncentrowanie się na inicjatywach mogących przyjąć rozmaity kształt na szczeblu lokalnym, których podstawowym warunkiem jest równoczesne dążenie do zwiększenia PKB, wzrostu, zatrudnienia, wydajności (ilościowe wskaźniki gospodarcze), jakości życia i dobrostanu psychofizycznego obywateli (jakościowe wskaźniki gospodarcze).

| 2.8.2. | Promowaniu inwestycji w inteligentne miasta w duchu partnerstwa publiczno-prywatnego wykorzystującego głównie różne dostępne fundusze europejskie i zwiększającego ich synergię z działalnością EFIS (wniosek dotyczący rozporządzenia KE zmieniającego rozporządzenia (UE) 1291/2013 i (UE) 1316/2013, COM(2015) 10 final) w celu: przyjęcia w Europie modelu rozwoju przynoszącego równocześnie korzyści społeczne, środowiskowe, produkcyjne i związane z zatrudnieniem (KE szacuje, że do 2018 r. powstanie 2,8 mln nowych miejsc pracy – zob. konferencja EKES-u Start-Up Europe w dniu 10 listopada 2014 r.), a także gwarantującego w przyszłości zwrot kapitału współinwestorom prywatnym. |
| --- | --- |

2.8.2.

Promowaniu inwestycji w inteligentne miasta w duchu partnerstwa publiczno-prywatnego wykorzystującego głównie różne dostępne fundusze europejskie i zwiększającego ich synergię z działalnością EFIS (wniosek dotyczący rozporządzenia KE zmieniającego rozporządzenia (UE) 1291/2013 i (UE) 1316/2013, COM(2015) 10 final) w celu: przyjęcia w Europie modelu rozwoju przynoszącego równocześnie korzyści społeczne, środowiskowe, produkcyjne i związane z zatrudnieniem (KE szacuje, że do 2018 r. powstanie 2,8 mln nowych miejsc pracy – zob. konferencja EKES-u Start-Up Europe w dniu 10 listopada 2014 r.), a także gwarantującego w przyszłości zwrot kapitału współinwestorom prywatnym.

| 2.8.3. | Zwiększeniu udziału i roli społeczeństwa obywatelskiego oraz partnerów społecznych w procesie strategicznego planowania inteligentnych miast, ich wdrażania i następnie monitorowania, co ma kluczowe znaczenie dla poprawy warunków życia i pracy obywateli oraz przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

2.8.3.

Zwiększeniu udziału i roli społeczeństwa obywatelskiego oraz partnerów społecznych w procesie strategicznego planowania inteligentnych miast, ich wdrażania i następnie monitorowania, co ma kluczowe znaczenie dla poprawy warunków życia i pracy obywateli oraz przedsiębiorstw.

3.   Zrównoważony i zintegrowany model rozwoju inteligentnych miast w gospodarce cyfrowej

| 3.1. | Badanie przeprowadzone przez Parlament Europejski (3) pokazuje, że obecne strategie i inicjatywy mają na celu uczynienie miast bardziej inteligentnymi przynajmniej pod jednym z następujących względów: zarządzania udziałem obywateli, kontaktów z obywatelami, warunków życia, mobilności, gospodarki i środowiska. Sugeruje to, że możliwa jest realizacja projektu inteligentnego miasta, nawet jeżeli występuje tylko jeden z powyższych elementów. W badaniu wskazano trzy rodzaje „zasadniczych elementów inteligentnego miasta”: technologiczny, ludzki i instytucjonalny. |
| --- | --- |

3.1.

Badanie przeprowadzone przez Parlament Europejski (3) pokazuje, że obecne strategie i inicjatywy mają na celu uczynienie miast bardziej inteligentnymi przynajmniej pod jednym z następujących względów: zarządzania udziałem obywateli, kontaktów z obywatelami, warunków życia, mobilności, gospodarki i środowiska. Sugeruje to, że możliwa jest realizacja projektu inteligentnego miasta, nawet jeżeli występuje tylko jeden z powyższych elementów. W badaniu wskazano trzy rodzaje „zasadniczych elementów inteligentnego miasta”: technologiczny, ludzki i instytucjonalny.

| 3.2. | Zdaniem EKES-u niezbędne jest opracowanie nowego zrównoważonego, wydajnego i sprzyjającego włączeniu społecznemu modelu inteligentnego miasta, którego nie postrzega się już jako projektu technologii informacyjnej, poprawy stanu środowiska lub efektywności energetycznej, lecz jako część nowej europejskiej polityki przemysłowej, w której wzrost generujący zatrudnienie i rozwój społeczny wynika z przemiany cyfrowej gospodarek. |
| --- | --- |

3.2.

Zdaniem EKES-u niezbędne jest opracowanie nowego zrównoważonego, wydajnego i sprzyjającego włączeniu społecznemu modelu inteligentnego miasta, którego nie postrzega się już jako projektu technologii informacyjnej, poprawy stanu środowiska lub efektywności energetycznej, lecz jako część nowej europejskiej polityki przemysłowej, w której wzrost generujący zatrudnienie i rozwój społeczny wynika z przemiany cyfrowej gospodarek.

| 3.3. | Stworzenie tego modelu jest powiązane nie tylko z bardziej zintegrowaną wizją projektów inteligentnych miast, lecz również z:






  — | mniejszą fragmentarycznością strategii państw członkowskich i Komisji, |
| --- | --- | --- |

3.3.

Stworzenie tego modelu jest powiązane nie tylko z bardziej zintegrowaną wizją projektów inteligentnych miast, lecz również z:

—

mniejszą fragmentarycznością strategii państw członkowskich i Komisji,

| — | większą standaryzacją i integracją programów operacyjnych, części składowych i europejskich i krajowych instrumentów finansowych związanych z rozwojem inteligentnych miast, |
| --- | --- |

—

większą standaryzacją i integracją programów operacyjnych, części składowych i europejskich i krajowych instrumentów finansowych związanych z rozwojem inteligentnych miast,

| — | opracowaniem rozwiązań finansowych tworzących dźwignię finansową dla środków prywatnych, między innymi poprzez wykorzystanie środków publicznych w celu złagodzenia ryzyka, |
| --- | --- |

—

opracowaniem rozwiązań finansowych tworzących dźwignię finansową dla środków prywatnych, między innymi poprzez wykorzystanie środków publicznych w celu złagodzenia ryzyka,

| — | umocnieniem się polityki strategicznych zamówień publicznych sprzyjającej powstawaniu takiej grupy produktów i usług, które poprawiają skuteczność w oczach obywateli, administracji publicznej i przedsiębiorstw, oraz podnoszącej konkurencyjność danego obszaru, sieci lub sektora przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

—

umocnieniem się polityki strategicznych zamówień publicznych sprzyjającej powstawaniu takiej grupy produktów i usług, które poprawiają skuteczność w oczach obywateli, administracji publicznej i przedsiębiorstw, oraz podnoszącej konkurencyjność danego obszaru, sieci lub sektora przedsiębiorstw.

| 3.4. | Mając świadomość, że inteligentna strategia może zostać zastosowana do miasta, wyspy, obszaru lub okręgu przemysłowego, EKES proponuje instytucjom europejskim i rządom krajowym określenie modelu rozwoju inteligentnych miast w programach cechujących się współistnieniem i połączeniem sześciu filarów wspomagających. We Włoszech ten model, powstały na podstawie propozycji stowarzyszenia Amerigo (International Cultural Exchange Programs Alumni) i Enam (European Network of American Alumni Associations), skłonił ministerstwo rozwoju gospodarczego do opracowania strategii inteligentnego miasta w ramach tzw. planu Junckera.






  — | Dostępność technologii i instrumentów efektywności energetycznej oraz połączenie odnawialnych źródeł energii, takich jak na przykład inteligentna infrastruktura elektryczna (smart grids) wspomagająca i wspierająca plany oszczędności energii poprzez połączenie w ich ramach rozwiązań i narzędzi ad hoc, ułatwiająca zastosowanie kombinacji różnych źródeł zaopatrzenia w energię w sektorze prywatnym i publicznym, a także łącząca się z infrastrukturą łączności i wspierająca rozpowszechnienie wolno dostępnego sygnału IP. |
| --- | --- | --- |

3.4.

Mając świadomość, że inteligentna strategia może zostać zastosowana do miasta, wyspy, obszaru lub okręgu przemysłowego, EKES proponuje instytucjom europejskim i rządom krajowym określenie modelu rozwoju inteligentnych miast w programach cechujących się współistnieniem i połączeniem sześciu filarów wspomagających. We Włoszech ten model, powstały na podstawie propozycji stowarzyszenia Amerigo (International Cultural Exchange Programs Alumni) i Enam (European Network of American Alumni Associations), skłonił ministerstwo rozwoju gospodarczego do opracowania strategii inteligentnego miasta w ramach tzw. planu Junckera.

—

Dostępność technologii i instrumentów efektywności energetycznej oraz połączenie odnawialnych źródeł energii, takich jak na przykład inteligentna infrastruktura elektryczna (smart grids) wspomagająca i wspierająca plany oszczędności energii poprzez połączenie w ich ramach rozwiązań i narzędzi ad hoc, ułatwiająca zastosowanie kombinacji różnych źródeł zaopatrzenia w energię w sektorze prywatnym i publicznym, a także łącząca się z infrastrukturą łączności i wspierająca rozpowszechnienie wolno dostępnego sygnału IP.

| — | Rozpowszechnienie platform technologicznych i platform łączności umożliwiających tworzenie nowych systemów usług cyfrowych dzięki infrastrukturze ICT i infrastrukturze telekomunikacyjnej zapewniającej powszechną łączność między innymi poprzez połączenie z inteligentnymi sieciami; wsparcie rozpowszechnienia
  internetu wszystkiego
  związanego z czujnikami, narzędziami i usługami; wykorzystanie otwartych danych publicznych i prywatnych oraz miejskiej agendy cyfrowej; równoczesne zagwarantowanie jak najwyższych norm bezpieczeństwa rozwiązań i instrumentów oraz prywatności informacji na temat obywateli, przedsiębiorstw i administracji. |
| --- | --- |

—

Rozpowszechnienie platform technologicznych i platform łączności umożliwiających tworzenie nowych systemów usług cyfrowych dzięki infrastrukturze ICT i infrastrukturze telekomunikacyjnej zapewniającej powszechną łączność między innymi poprzez połączenie z inteligentnymi sieciami; wsparcie rozpowszechnienia
  internetu wszystkiego
  związanego z czujnikami, narzędziami i usługami; wykorzystanie otwartych danych publicznych i prywatnych oraz miejskiej agendy cyfrowej; równoczesne zagwarantowanie jak najwyższych norm bezpieczeństwa rozwiązań i instrumentów oraz prywatności informacji na temat obywateli, przedsiębiorstw i administracji.

| — | Opracowanie nowych ekosystemów usług cyfrowych w celu poprawy jakości życia obywateli i procesów produkcyjnych przedsiębiorstw za pomocą inteligentnych i zintegrowanych ze sobą usług i instrumentów opierających się na platformach łączności i inteligentnych sieciach. Ekosystemy usług cyfrowych działające w kilku sektorach (np. mobilność, e-zdrowie, turystyka cyfrowa, przemysł 4.0) mogą sprzyjać powstawaniu lub wzmocnieniu europejskiego przemysłu na rzecz inteligentnych miast, zwłaszcza tam, gdzie duże podmioty technologiczne wspierają przyspieszenie rozwiązań opracowywanych przez mniejsze podmioty, w tym przedsiębiorstwa rozpoczynające działalność. |
| --- | --- |

—

Opracowanie nowych ekosystemów usług cyfrowych w celu poprawy jakości życia obywateli i procesów produkcyjnych przedsiębiorstw za pomocą inteligentnych i zintegrowanych ze sobą usług i instrumentów opierających się na platformach łączności i inteligentnych sieciach. Ekosystemy usług cyfrowych działające w kilku sektorach (np. mobilność, e-zdrowie, turystyka cyfrowa, przemysł 4.0) mogą sprzyjać powstawaniu lub wzmocnieniu europejskiego przemysłu na rzecz inteligentnych miast, zwłaszcza tam, gdzie duże podmioty technologiczne wspierają przyspieszenie rozwiązań opracowywanych przez mniejsze podmioty, w tym przedsiębiorstwa rozpoczynające działalność.

| — | Projekty służące poprawie infrastruktury i zmianie kształtu miast, takie jak na przykład ponowne zaprojektowanie funkcji niektórych obszarów miejskich wraz z dostosowaniem i przekształceniem budynków i infrastruktury publicznej zgodnie z celami produkcyjnymi, środowiskowymi i społecznymi, tak by wesprzeć nie tylko wzrost wartości gospodarczej dóbr, lecz również wartość użytkową postrzeganą przez użytkowników, między innymi dzięki rozpowszechnieniu skutecznych i powiązanych technologii, a także mechanizmów pośrednich zamówień publicznych. |
| --- | --- |

—

Projekty służące poprawie infrastruktury i zmianie kształtu miast, takie jak na przykład ponowne zaprojektowanie funkcji niektórych obszarów miejskich wraz z dostosowaniem i przekształceniem budynków i infrastruktury publicznej zgodnie z celami produkcyjnymi, środowiskowymi i społecznymi, tak by wesprzeć nie tylko wzrost wartości gospodarczej dóbr, lecz również wartość użytkową postrzeganą przez użytkowników, między innymi dzięki rozpowszechnieniu skutecznych i powiązanych technologii, a także mechanizmów pośrednich zamówień publicznych.

| — | Plany szkolenia i rozwoju umiejętności cyfrowych obywateli, przedsiębiorstw i sektora publicznego w celu umożliwienia pełnego wykorzystania innowacji przez jak najszersze grono użytkowników końcowych. |
| --- | --- |

—

Plany szkolenia i rozwoju umiejętności cyfrowych obywateli, przedsiębiorstw i sektora publicznego w celu umożliwienia pełnego wykorzystania innowacji przez jak najszersze grono użytkowników końcowych.

| — | Plany stabilności finansowo-gospodarczej dla inwestycji, w których jasno wskazuje się: dochody z usług, modernizacji infrastruktury i działań na rzecz efektywności; metody podziału korzyści między koncesjonariuszami sieci, inwestorami, pomysłodawcami inteligentnych rozwiązań i urządzeń oraz użytkownikami; instrumenty finansowania publicznego i prywatnego wspomagające wdrażanie takich nowych modeli działania. |
| --- | --- |

—

Plany stabilności finansowo-gospodarczej dla inwestycji, w których jasno wskazuje się: dochody z usług, modernizacji infrastruktury i działań na rzecz efektywności; metody podziału korzyści między koncesjonariuszami sieci, inwestorami, pomysłodawcami inteligentnych rozwiązań i urządzeń oraz użytkownikami; instrumenty finansowania publicznego i prywatnego wspomagające wdrażanie takich nowych modeli działania.

| 3.5. | Współistnienie tych elementów może maksymalnie zwiększyć oddziaływanie projektów na wzrost gospodarki i zatrudnienia, jakość życia, uproszczenie kontaktów między organami administracji i kontaktów z nimi oraz oszczędność energii w sektorze publicznym i prywatnym, a także wywołać efekt mnożnikowy w dziedzinie konkurencji i wiedzy w sektorze przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

3.5.

Współistnienie tych elementów może maksymalnie zwiększyć oddziaływanie projektów na wzrost gospodarki i zatrudnienia, jakość życia, uproszczenie kontaktów między organami administracji i kontaktów z nimi oraz oszczędność energii w sektorze publicznym i prywatnym, a także wywołać efekt mnożnikowy w dziedzinie konkurencji i wiedzy w sektorze przedsiębiorstw.

| 3.6. | Taki kształt inteligentnych miast będzie synonimem wysokiej jakości usług publicznych, wyższej jakości życia i pracy obywateli i przedsiębiorstw, nowych możliwości pracy za pośrednictwem bardziej innowacyjnego ekosystemu przedsiębiorczości, a także bardziej zrównoważonego środowiska. Wyniki te można osiągnąć przy mniejszym nakładzie bezzwrotnych środków publicznych dzięki udziałowi kapitału prywatnego, planowaniu strategicznemu systemów usług generujących nowy przypływ dochodów, a także tworzeniu sieci dużych grup przemysłowych oraz małych i średnich przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

3.6.

Taki kształt inteligentnych miast będzie synonimem wysokiej jakości usług publicznych, wyższej jakości życia i pracy obywateli i przedsiębiorstw, nowych możliwości pracy za pośrednictwem bardziej innowacyjnego ekosystemu przedsiębiorczości, a także bardziej zrównoważonego środowiska. Wyniki te można osiągnąć przy mniejszym nakładzie bezzwrotnych środków publicznych dzięki udziałowi kapitału prywatnego, planowaniu strategicznemu systemów usług generujących nowy przypływ dochodów, a także tworzeniu sieci dużych grup przemysłowych oraz małych i średnich przedsiębiorstw.

| 3.7. | EKES uważa, że w świetle powyżej nakreślonych olbrzymich możliwości trzeba zająć się kwestią bezpieczeństwa sieci, systemów informatycznych, aplikacji i urządzeń, które są podstawą ekosystemów usług cyfrowych. Przemiana w inteligentne miasta wymaga, by bardzo wrażliwe informacje, które stanowią podstawę usług, były gromadzone i przetwarzane z zachowaniem poufności, uczciwości i dostępności w czasie rzeczywistym. |
| --- | --- |

3.7.

EKES uważa, że w świetle powyżej nakreślonych olbrzymich możliwości trzeba zająć się kwestią bezpieczeństwa sieci, systemów informatycznych, aplikacji i urządzeń, które są podstawą ekosystemów usług cyfrowych. Przemiana w inteligentne miasta wymaga, by bardzo wrażliwe informacje, które stanowią podstawę usług, były gromadzone i przetwarzane z zachowaniem poufności, uczciwości i dostępności w czasie rzeczywistym.

| 3.8. | Niezbędne jest ponadto, by państwa członkowskie dążyły do rozpoczęcia na szczeblu europejskim debaty w sprawie norm bezpieczeństwa, które powinny spełniać powszechne usługi i urządzenia oferowane w ramach internetu wszystkiego w celu przeciwdziałania ich przerwaniu, wypaczeniu lub nawet niewłaściwemu wykorzystaniu, co przynosi olbrzymie szkody obywatelom, zdrowiu publicznemu, ochronie prywatności i działalności gospodarczej, a ostatecznie – samemu wizerunkowi wszystkich inicjatyw służących budowie inteligentnych miast. |
| --- | --- |

3.8.

Niezbędne jest ponadto, by państwa członkowskie dążyły do rozpoczęcia na szczeblu europejskim debaty w sprawie norm bezpieczeństwa, które powinny spełniać powszechne usługi i urządzenia oferowane w ramach internetu wszystkiego w celu przeciwdziałania ich przerwaniu, wypaczeniu lub nawet niewłaściwemu wykorzystaniu, co przynosi olbrzymie szkody obywatelom, zdrowiu publicznemu, ochronie prywatności i działalności gospodarczej, a ostatecznie – samemu wizerunkowi wszystkich inicjatyw służących budowie inteligentnych miast.

4.   Inteligentne miasta jako instrument europejskiej platformy polityki przemysłowej

| 4.1. | Połączenie sześciu filarów wspomagających sprawiłoby, że inteligentne miasta stałyby się idealnym instrumentem sprzyjającym nowej klasie inwestycji łączących z pozytywnym wpływem społecznym efektów zewnętrznych mechanizm rentowności, dzięki któremu byłyby one w pełni zrównoważone z finansowo-gospodarczego punktu widzenia. |
| --- | --- |

4.1.

Połączenie sześciu filarów wspomagających sprawiłoby, że inteligentne miasta stałyby się idealnym instrumentem sprzyjającym nowej klasie inwestycji łączących z pozytywnym wpływem społecznym efektów zewnętrznych mechanizm rentowności, dzięki któremu byłyby one w pełni zrównoważone z finansowo-gospodarczego punktu widzenia.

| 4.2. | Europejski plan inwestycji na rzecz inteligentnych miast umożliwiłby zwiększenie oddziaływania inwestycji pod warunkiem wystąpienia trzech czynników: polityki sprzyjającej skalowalności rozwiązań, która jest z kolei zależna od standaryzacji poszczególnych elementów, wsparcia wspólnego rynku inteligentnych miast w celu wyeliminowania rozdrobnionych i zróżnicowanych działań poszczególnych państw członkowskich oraz wskazania wspólnych rozwiązań pojawiających się problemów, a także zastosowania jednolitego podejścia finansowego. |
| --- | --- |

4.2.

Europejski plan inwestycji na rzecz inteligentnych miast umożliwiłby zwiększenie oddziaływania inwestycji pod warunkiem wystąpienia trzech czynników: polityki sprzyjającej skalowalności rozwiązań, która jest z kolei zależna od standaryzacji poszczególnych elementów, wsparcia wspólnego rynku inteligentnych miast w celu wyeliminowania rozdrobnionych i zróżnicowanych działań poszczególnych państw członkowskich oraz wskazania wspólnych rozwiązań pojawiających się problemów, a także zastosowania jednolitego podejścia finansowego.

| 4.3. | Skalowalność rozwiązań, czyli możliwość poszerzenia lub powielenia istniejących rozwiązań, wiąże się obecnie przede wszystkim z eksperymentalną mikroinfrastrukturą i systemami inteligentnego zarządzania ruchem i jest zależna od udziału dużych dostawców technologii oraz od współpracy między miastami. Choć inne eksperymentalne inicjatywy mają zasadnicze znaczenie dla jakości proponowanych rozwiązań czy też zdolności oddolnego włączenia obywateli i przedsiębiorstw, to mają one tak specyficzny charakter, że ogranicza to możliwości ich przeniesienia na inny grunt. |
| --- | --- |

4.3.

Skalowalność rozwiązań, czyli możliwość poszerzenia lub powielenia istniejących rozwiązań, wiąże się obecnie przede wszystkim z eksperymentalną mikroinfrastrukturą i systemami inteligentnego zarządzania ruchem i jest zależna od udziału dużych dostawców technologii oraz od współpracy między miastami. Choć inne eksperymentalne inicjatywy mają zasadnicze znaczenie dla jakości proponowanych rozwiązań czy też zdolności oddolnego włączenia obywateli i przedsiębiorstw, to mają one tak specyficzny charakter, że ogranicza to możliwości ich przeniesienia na inny grunt.

| 4.4. | EKES uważa, że skalowalność rozwiązań w skali europejskiej jest jednym z kluczowych czynników przyciągających odpowiednią liczbę inwestycji prywatnych w ramach partnerstwa z sektorem publicznym, co sprawia, że polityka na rzecz inteligentnych miast może generować wzrost zatrudnienia, PKB, wydajności i jakości życia. |
| --- | --- |

4.4.

EKES uważa, że skalowalność rozwiązań w skali europejskiej jest jednym z kluczowych czynników przyciągających odpowiednią liczbę inwestycji prywatnych w ramach partnerstwa z sektorem publicznym, co sprawia, że polityka na rzecz inteligentnych miast może generować wzrost zatrudnienia, PKB, wydajności i jakości życia.

| 4.5. | EKES uważa zwłaszcza że:






  — | chociaż projekty inteligentnych miast dają miastom dużą swobodę w zakresie wyboru podkomponentów sześciu filarów wspomagających, które najbardziej odpowiadają predyspozycjom i potrzebom lokalnym, powinny przewidywać, by wskazane rozwiązania były skalowalne i możliwe do przeniesienia na inny grunt, |
| --- | --- | --- |

4.5.

EKES uważa zwłaszcza że:

—

chociaż projekty inteligentnych miast dają miastom dużą swobodę w zakresie wyboru podkomponentów sześciu filarów wspomagających, które najbardziej odpowiadają predyspozycjom i potrzebom lokalnym, powinny przewidywać, by wskazane rozwiązania były skalowalne i możliwe do przeniesienia na inny grunt,

| — | tego rodzaju odtwarzalności i skalowalności doświadczeń powinno towarzyszyć również zachęcanie do opracowywania norm technicznych w zakresie interoperacyjności, wymiany i otwarcia rozwiązań wspomagających, tak by jak największą elastyczność na szczeblu lokalnym połączyć z możliwością wsparcia opracowywania rozwiązań o wartości zbiorowej i ogólnej, lecz możliwych do dostosowania do specyficznych potrzeb, |
| --- | --- |

—

tego rodzaju odtwarzalności i skalowalności doświadczeń powinno towarzyszyć również zachęcanie do opracowywania norm technicznych w zakresie interoperacyjności, wymiany i otwarcia rozwiązań wspomagających, tak by jak największą elastyczność na szczeblu lokalnym połączyć z możliwością wsparcia opracowywania rozwiązań o wartości zbiorowej i ogólnej, lecz możliwych do dostosowania do specyficznych potrzeb,

| — | można zwiększyć stabilność finansowo-gospodarczą inwestycji w inteligentne miasta, ułatwiając dużym przedsiębiorstwom, MŚP i podmiotom rozpoczynającym działalność, zwłaszcza jeżeli działają one w sieci z tymi pierwszymi, proponowanie zaawansowanych rozwiązań dla programów działania na obszarze europejskim, |
| --- | --- |

—

można zwiększyć stabilność finansowo-gospodarczą inwestycji w inteligentne miasta, ułatwiając dużym przedsiębiorstwom, MŚP i podmiotom rozpoczynającym działalność, zwłaszcza jeżeli działają one w sieci z tymi pierwszymi, proponowanie zaawansowanych rozwiązań dla programów działania na obszarze europejskim,

| — | można zwiększyć również skuteczność i wydajność wykorzystanego kapitału publicznego i prywatnego, wspierając przyznawanie kapitału publicznego na finansowanie podkomponentów lub komponentów projektów, które mogą ponieść znaczną lub całkowitą klęskę na rynku, a kapitału prywatnego na te, które mają dodatnią lub wysoką rentowność, |
| --- | --- |

—

można zwiększyć również skuteczność i wydajność wykorzystanego kapitału publicznego i prywatnego, wspierając przyznawanie kapitału publicznego na finansowanie podkomponentów lub komponentów projektów, które mogą ponieść znaczną lub całkowitą klęskę na rynku, a kapitału prywatnego na te, które mają dodatnią lub wysoką rentowność,

| — | skuteczność tego procesu rozumianą jako wpływ społeczno-gospodarczy można zwiększyć za pomocą platform współpracy między miastami, których celem byłaby odtwarzalność i promowanie dobrych praktyk. |
| --- | --- |

—

skuteczność tego procesu rozumianą jako wpływ społeczno-gospodarczy można zwiększyć za pomocą platform współpracy między miastami, których celem byłaby odtwarzalność i promowanie dobrych praktyk.

| 4.6. | Połączenie tych środków może prowadzić do stworzenia wspólnego rynku inteligentnych miast, dzięki któremu UE stałaby się pierwszym światowym laboratorium opisanego powyżej modelu rozwoju, który mógłby oddziaływać na:






  — | wysokość inwestycji, z których mogłyby korzystać duże, średnie i małe przedsiębiorstwa w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego, |
| --- | --- | --- |

4.6.

Połączenie tych środków może prowadzić do stworzenia wspólnego rynku inteligentnych miast, dzięki któremu UE stałaby się pierwszym światowym laboratorium opisanego powyżej modelu rozwoju, który mógłby oddziaływać na:

—

wysokość inwestycji, z których mogłyby korzystać duże, średnie i małe przedsiębiorstwa w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego,

| — | promowanie i zintegrowanie, w ramach projektów strategicznych, systemu podmiotów rozpoczynających działalność gospodarczą, innowacyjnych przedsiębiorstw badawczych, które mogą wywołać efekt rozlania w dziedzinie technologii, modeli organizacyjnych i społecznych oraz wpływu na zatrudnienie, |
| --- | --- |

—

promowanie i zintegrowanie, w ramach projektów strategicznych, systemu podmiotów rozpoczynających działalność gospodarczą, innowacyjnych przedsiębiorstw badawczych, które mogą wywołać efekt rozlania w dziedzinie technologii, modeli organizacyjnych i społecznych oraz wpływu na zatrudnienie,

| — | zdolność zaangażowania się sektora prywatnego w finansowanie dzięki bardziej jednolitym ramom działania w skali europejskiej oraz odpowiedniemu wykorzystaniu środków publicznych jako dźwigni finansowej i czynnika łagodzącego ryzyko. |
| --- | --- |

—

zdolność zaangażowania się sektora prywatnego w finansowanie dzięki bardziej jednolitym ramom działania w skali europejskiej oraz odpowiedniemu wykorzystaniu środków publicznych jako dźwigni finansowej i czynnika łagodzącego ryzyko.

5.   Inwestycje a stabilność finansowa i gospodarcza

| 5.1. | Na szczeblu UE czy też państw członkowskich brakuje specjalnego funduszu na rzecz inteligentnych miast, lecz istnieje wiele możliwości korzystania z środków finansowych w ramach programów szczegółowych (oprócz programów poszczególnych państw członkowskich, które opierają się na połączeniu środków krajowych z funduszami strukturalnymi – EFRR, EFS, EFFROW – istnieją fundusze europejskie mogące finansować szczególne aspekty inteligentnych miast, takie jak „Horyzont 2020”, instrument „Łącząc Europę”, a także programy COSME, Urban i LIFE). Zważywszy, że obecne ramy prawne nie dopuszczają możliwości skoncentrowania środków w ramach jednego funduszu, EKES uważa, że konieczne jest zwiększenie koordynacji między zainteresowanymi instytucjami, a także synergii między realizowaną przez nie polityką. Ponadto sposoby komunikacji między instytucjami, miastami i zainteresowanymi stronami w sektorze prywatnym i publicznym muszą zostać ujednolicone. |
| --- | --- |

5.1.

Na szczeblu UE czy też państw członkowskich brakuje specjalnego funduszu na rzecz inteligentnych miast, lecz istnieje wiele możliwości korzystania z środków finansowych w ramach programów szczegółowych (oprócz programów poszczególnych państw członkowskich, które opierają się na połączeniu środków krajowych z funduszami strukturalnymi – EFRR, EFS, EFFROW – istnieją fundusze europejskie mogące finansować szczególne aspekty inteligentnych miast, takie jak „Horyzont 2020”, instrument „Łącząc Europę”, a także programy COSME, Urban i LIFE). Zważywszy, że obecne ramy prawne nie dopuszczają możliwości skoncentrowania środków w ramach jednego funduszu, EKES uważa, że konieczne jest zwiększenie koordynacji między zainteresowanymi instytucjami, a także synergii między realizowaną przez nie polityką. Ponadto sposoby komunikacji między instytucjami, miastami i zainteresowanymi stronami w sektorze prywatnym i publicznym muszą zostać ujednolicone.

| 5.2. | W związku z koniecznością wypracowania modelu rozwoju opartego na zintegrowanych, a nie chwilowych działaniach EKES jest zdania, że zrealizowanie tego celu w pełni może okazać się trudne ze względu na rozdrobnienie kompetencji i zasobów zarówno w Komisji Europejskiej (sześć dyrekcji generalnych zajmujących się przekrojowo inteligentnymi miastami), jak i w państwach członkowskich, gdzie nie zawsze jasny jest zakres uprawnień i odpowiedzialności administracji centralnej, regionalnej i gminnej. |
| --- | --- |

5.2.

W związku z koniecznością wypracowania modelu rozwoju opartego na zintegrowanych, a nie chwilowych działaniach EKES jest zdania, że zrealizowanie tego celu w pełni może okazać się trudne ze względu na rozdrobnienie kompetencji i zasobów zarówno w Komisji Europejskiej (sześć dyrekcji generalnych zajmujących się przekrojowo inteligentnymi miastami), jak i w państwach członkowskich, gdzie nie zawsze jasny jest zakres uprawnień i odpowiedzialności administracji centralnej, regionalnej i gminnej.

| 5.3. | EKES zaleca zatem Komisji ustanowienie europejskiego specjalistycznego centrum obsługi ds. polityki i zasobów dla inteligentnych miast z udziałem zainteresowanych dyrekcji generalnych, państw członkowskich, Komitetu Regionów i EKES-u, którego zadaniem byłoby:






  — | scentralizowanie wytycznych politycznych, między innymi w celu zmniejszenia rozdrobnienia i biurokracji, |
| --- | --- | --- |

5.3.

EKES zaleca zatem Komisji ustanowienie europejskiego specjalistycznego centrum obsługi ds. polityki i zasobów dla inteligentnych miast z udziałem zainteresowanych dyrekcji generalnych, państw członkowskich, Komitetu Regionów i EKES-u, którego zadaniem byłoby:

—

scentralizowanie wytycznych politycznych, między innymi w celu zmniejszenia rozdrobnienia i biurokracji,

| — | zagwarantowanie koordynacji politycznej i administracyjnej między UE, państwami członkowskimi i gminami w celu wprowadzenia tego modelu i związanej z nim polityki, |
| --- | --- |

—

zagwarantowanie koordynacji politycznej i administracyjnej między UE, państwami członkowskimi i gminami w celu wprowadzenia tego modelu i związanej z nim polityki,

| — | dostarczanie jednolitych informacji organom administracji, które zamierzają planować inteligentne działania, między innymi dzięki większej przejrzystości dostępnych środków publicznych oraz ich jasnemu powiązaniu z liniami budżetowymi, |
| --- | --- |

—

dostarczanie jednolitych informacji organom administracji, które zamierzają planować inteligentne działania, między innymi dzięki większej przejrzystości dostępnych środków publicznych oraz ich jasnemu powiązaniu z liniami budżetowymi,

| — | wsparcie inicjowania partnerstw europejskich między przedsiębiorstwami publicznymi i prywatnymi, |
| --- | --- |

—

wsparcie inicjowania partnerstw europejskich między przedsiębiorstwami publicznymi i prywatnymi,

| — | wsparcie udziału partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego, |
| --- | --- |

—

wsparcie udziału partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego,

| — | ulepszenie wzajemnej wymiany informacji na temat dobrych praktyk, |
| --- | --- |

—

ulepszenie wzajemnej wymiany informacji na temat dobrych praktyk,

| — | wsparcie rozpowszechnienia zintegrowanego i zrównoważonego modelu rozwoju inteligentnych miast na szczeblu krajowym. |
| --- | --- |

—

wsparcie rozpowszechnienia zintegrowanego i zrównoważonego modelu rozwoju inteligentnych miast na szczeblu krajowym.

| 5.4. | Europejskie centrum obsługi inteligentnych miast powinno współdziałać z EFIS, które – jak EKES pragnie przypomnieć (4) – powinno wspierać strategiczne projekty infrastrukturalne o takiej wartości dodanej w sferze gospodarczej i społecznej, że mogą się one przyczynić do realizacji celów politycznych UE (5) zmierzających do utworzenia jednolitego rynku w sektorze transportu, telekomunikacji, infrastruktury cyfrowej, energii, rozwoju miast i obszarów wiejskich, rozwoju społecznego, środowiska i zasobów naturalnych. |
| --- | --- |

5.4.

Europejskie centrum obsługi inteligentnych miast powinno współdziałać z EFIS, które – jak EKES pragnie przypomnieć (4) – powinno wspierać strategiczne projekty infrastrukturalne o takiej wartości dodanej w sferze gospodarczej i społecznej, że mogą się one przyczynić do realizacji celów politycznych UE (5) zmierzających do utworzenia jednolitego rynku w sektorze transportu, telekomunikacji, infrastruktury cyfrowej, energii, rozwoju miast i obszarów wiejskich, rozwoju społecznego, środowiska i zasobów naturalnych.

| 5.5. | Te niezbędne do urzeczywistnienia inteligentnych miast projekty mogą wzmocnić europejską bazę naukowo-technologiczną i przynieść korzyści społeczeństwu dzięki lepszemu wykorzystaniu potencjału gospodarczego i przemysłowego strategii związanych z innowacją, badaniami i rozwojem technologicznym. |
| --- | --- |

5.5.

Te niezbędne do urzeczywistnienia inteligentnych miast projekty mogą wzmocnić europejską bazę naukowo-technologiczną i przynieść korzyści społeczeństwu dzięki lepszemu wykorzystaniu potencjału gospodarczego i przemysłowego strategii związanych z innowacją, badaniami i rozwojem technologicznym.

| 5.6. | W świetle połączenia europejskiego centrum obsługi inteligentnych miast z EFIS, a także związanych z EFIS możliwości tworzenia na szczeblu europejskim, krajowym i sektorowym platform projektowych i finansowych, EKES zaleca powołanie europejskiej platformy projektowej dla inteligentnych miast, która umożliwiałaby zastosowanie jednolitego podejścia do ich finansowania dzięki połączeniu dostępnych środków publicznych z możliwymi do uruchomienia środkami prywatnymi, a także wprowadzeniu odpowiednich publicznych środków łagodzenia ryzyka. Platforma powinna wspierać typowanie, łączenie i finansowanie projektów realizowanych w kilku państwach członkowskich zgodnie z modelem inteligentnego miasta, którego przyjęcie EKES proponuje Komisji. |
| --- | --- |

5.6.

W świetle połączenia europejskiego centrum obsługi inteligentnych miast z EFIS, a także związanych z EFIS możliwości tworzenia na szczeblu europejskim, krajowym i sektorowym platform projektowych i finansowych, EKES zaleca powołanie europejskiej platformy projektowej dla inteligentnych miast, która umożliwiałaby zastosowanie jednolitego podejścia do ich finansowania dzięki połączeniu dostępnych środków publicznych z możliwymi do uruchomienia środkami prywatnymi, a także wprowadzeniu odpowiednich publicznych środków łagodzenia ryzyka. Platforma powinna wspierać typowanie, łączenie i finansowanie projektów realizowanych w kilku państwach członkowskich zgodnie z modelem inteligentnego miasta, którego przyjęcie EKES proponuje Komisji.

| 5.7. | By wesprzeć opracowywanie tego rodzaju projektów, EKES zaleca, by we wszystkich państwach członkowskich ustanowiono punkty kompleksowej obsługi techniczno-finansowej dla inteligentnych miast w celu:






  — | jak najściślejszej koordynacji z europejskim centrum obsługi inteligentnych miast, co zagwarantuje rozpowszechnienie wytycznych politycznych na szczeblu krajowym, |
| --- | --- | --- |

5.7.

By wesprzeć opracowywanie tego rodzaju projektów, EKES zaleca, by we wszystkich państwach członkowskich ustanowiono punkty kompleksowej obsługi techniczno-finansowej dla inteligentnych miast w celu:

—

jak najściślejszej koordynacji z europejskim centrum obsługi inteligentnych miast, co zagwarantuje rozpowszechnienie wytycznych politycznych na szczeblu krajowym,

| — | uwzględnienia potrzeb lokalnych w formie wymogów i projektów wchodzących w zakres filarów wspomagających, |
| --- | --- |

—

uwzględnienia potrzeb lokalnych w formie wymogów i projektów wchodzących w zakres filarów wspomagających,

| — | lepszego wykorzystania bezzwrotnych środków publicznych i/lub środków na korzystnych warunkach w celu finansowania inicjatyw podejmowanych w ramach różnych filarów wspomagających, |
| --- | --- |

—

lepszego wykorzystania bezzwrotnych środków publicznych i/lub środków na korzystnych warunkach w celu finansowania inicjatyw podejmowanych w ramach różnych filarów wspomagających,

| — | wsparcia opracowywania najbardziej odpowiednich instrumentów partnerstwa publiczno-prywatnego i zamówień publicznych, tak by ułatwić szybkie i skuteczne współdziałanie z sektorem przedsiębiorstw, |
| --- | --- |

—

wsparcia opracowywania najbardziej odpowiednich instrumentów partnerstwa publiczno-prywatnego i zamówień publicznych, tak by ułatwić szybkie i skuteczne współdziałanie z sektorem przedsiębiorstw,

| — | wskazania architektury finansowej w większym stopniu gwarantującej połączenie środków publicznych ze środkami, jakie będą mogli przeznaczyć na te cele inwestorzy prywatni, wraz z ewentualną dodatkową gwarancją EFIS. |
| --- | --- |

—

wskazania architektury finansowej w większym stopniu gwarantującej połączenie środków publicznych ze środkami, jakie będą mogli przeznaczyć na te cele inwestorzy prywatni, wraz z ewentualną dodatkową gwarancją EFIS.

| 5.8. | Powstaje właśnie Europejskie Centrum Doradztwa Inwestycyjnego (ECDI), które powinno towarzyszyć EFIS we wsparciu państw członkowskich w przyjmowaniu najodpowiedniejszych środków ułatwiających opracowywanie serii projektów i zastosowania wszystkich narzędzi niezbędnych do finansowania projektów. EKES oczekuje, że w jego ramach powołany zostanie specjalny dział ds. inteligentnych miast dysponujący takimi umiejętnościami i kompetencjami, które zagwarantują uwzględnienie wszystkich aspektów projektu. |
| --- | --- |

5.8.

Powstaje właśnie Europejskie Centrum Doradztwa Inwestycyjnego (ECDI), które powinno towarzyszyć EFIS we wsparciu państw członkowskich w przyjmowaniu najodpowiedniejszych środków ułatwiających opracowywanie serii projektów i zastosowania wszystkich narzędzi niezbędnych do finansowania projektów. EKES oczekuje, że w jego ramach powołany zostanie specjalny dział ds. inteligentnych miast dysponujący takimi umiejętnościami i kompetencjami, które zagwarantują uwzględnienie wszystkich aspektów projektu.

6.   Działania w ramach aktywności obywatelskiej, rola społeczeństwa obywatelskiego i przegląd ram regulacyjnych doskonalących kształtowanie polityki

| 6.1. | EKES podkreśla, że warunkiem wstępnym przyjęcia i wdrożenia zintegrowanego modelu rozwoju inteligentnych miast jest wypracowanie długoterminowej wizji w instytucjach przy pełnym udziale grup zainteresowanych bieżącymi procesami przemian (obywateli, stowarzyszeń społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych), a także skuteczne i nowatorskie zarządzanie procesami rozwoju inteligentnych miast. |
| --- | --- |

6.1.

EKES podkreśla, że warunkiem wstępnym przyjęcia i wdrożenia zintegrowanego modelu rozwoju inteligentnych miast jest wypracowanie długoterminowej wizji w instytucjach przy pełnym udziale grup zainteresowanych bieżącymi procesami przemian (obywateli, stowarzyszeń społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych), a także skuteczne i nowatorskie zarządzanie procesami rozwoju inteligentnych miast.

| 6.2. | Instytucje europejskie, krajowe i lokalne uczestniczące w procesie programowania strategicznego działań na rzecz inteligentnych miast będą musiały przyjąć długofalową wizję tych programów. Zintegrowany model rozwoju będzie mógł posłużyć do pogodzenia potrzeb wszystkich zainteresowanych grup, zapewniając jak największy pluralizm i i stabilność finansowo-gospodarczą inicjatyw. |
| --- | --- |

6.2.

Instytucje europejskie, krajowe i lokalne uczestniczące w procesie programowania strategicznego działań na rzecz inteligentnych miast będą musiały przyjąć długofalową wizję tych programów. Zintegrowany model rozwoju będzie mógł posłużyć do pogodzenia potrzeb wszystkich zainteresowanych grup, zapewniając jak największy pluralizm i i stabilność finansowo-gospodarczą inicjatyw.

| 6.3. | Miasta przyjmą rolę strategicznych, inteligentnych organów planujących i nadzorujących, które w ramach owocnych, zorganizowanych i stałych kontaktów między różnymi podmiotami biznesowymi, finansowymi, przemysłowymi, społecznymi i mającymi charakter stowarzyszenia będą miały za zadanie realizować przewidziane inicjatywy w ściśle określonych ramach czasowych, zachowując zdolność dostosowywania się do zmian i rozwoju. |
| --- | --- |

6.3.

Miasta przyjmą rolę strategicznych, inteligentnych organów planujących i nadzorujących, które w ramach owocnych, zorganizowanych i stałych kontaktów między różnymi podmiotami biznesowymi, finansowymi, przemysłowymi, społecznymi i mającymi charakter stowarzyszenia będą miały za zadanie realizować przewidziane inicjatywy w ściśle określonych ramach czasowych, zachowując zdolność dostosowywania się do zmian i rozwoju.

| 6.4. | Miasta będą się rozwijać zgodnie z inteligentnym modelem wyłącznie pod warunkiem że podstawą będzie stały kontakt ze społeczeństwem obywatelskim umożliwiający pełne zaangażowanie grup reprezentujących interesy zbiorowe, prywatne bądź ogólne, zarówno na etapie rozpoznania potrzeb, jak i ich przełożenia na wymogi oraz monitorowania skuteczności działań przewidzianych w celu ich zaspokojenia. Tę aktywność obywatelską trzeba wspierać na szczeblu europejskim, krajowym i lokalnym. |
| --- | --- |

6.4.

Miasta będą się rozwijać zgodnie z inteligentnym modelem wyłącznie pod warunkiem że podstawą będzie stały kontakt ze społeczeństwem obywatelskim umożliwiający pełne zaangażowanie grup reprezentujących interesy zbiorowe, prywatne bądź ogólne, zarówno na etapie rozpoznania potrzeb, jak i ich przełożenia na wymogi oraz monitorowania skuteczności działań przewidzianych w celu ich zaspokojenia. Tę aktywność obywatelską trzeba wspierać na szczeblu europejskim, krajowym i lokalnym.

| 6.5. | W tym celu EKES proponuje, by:






  — | oprócz pomysłodawców rozwiązań dotyczących mobilności, ICT i środowiska naturalnego już reprezentowanych w europejskim partnerstwie innowacyjnym na rzecz inteligentnych miast i wspólnot (zaprezentowanym przez grupę wysokiego szczebla europejskiego partnerstwa innowacyjnego na rzecz inteligentnych miast i wspólnot w dniu 14 października 2013 r., http://ec.europa.eu/eip/smartcities/), przyjęto do niego podmioty społeczeństwa obywatelskiego, m.in. EKES, a także wszystkie podmioty działające w obszarach wchodzących w zakres sześciu filarów wspomagających proponowanego modelu inteligentnych miast, |
| --- | --- | --- |

6.5.

W tym celu EKES proponuje, by:

—

oprócz pomysłodawców rozwiązań dotyczących mobilności, ICT i środowiska naturalnego już reprezentowanych w europejskim partnerstwie innowacyjnym na rzecz inteligentnych miast i wspólnot (zaprezentowanym przez grupę wysokiego szczebla europejskiego partnerstwa innowacyjnego na rzecz inteligentnych miast i wspólnot w dniu 14 października 2013 r., http://ec.europa.eu/eip/smartcities/), przyjęto do niego podmioty społeczeństwa obywatelskiego, m.in. EKES, a także wszystkie podmioty działające w obszarach wchodzących w zakres sześciu filarów wspomagających proponowanego modelu inteligentnych miast,

| — | każde państwo członkowskie wspierało organizację kampanii z udziałem przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego na etapie określania potrzeb, wymogów i kształtu strategii, tworząc grupy doradcze zarówno na szczeblu punktów kompleksowej obsługi techniczno-finansowej inteligentnych miast, jak i poszczególnych zainteresowanych miast, |
| --- | --- |

—

każde państwo członkowskie wspierało organizację kampanii z udziałem przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego na etapie określania potrzeb, wymogów i kształtu strategii, tworząc grupy doradcze zarówno na szczeblu punktów kompleksowej obsługi techniczno-finansowej inteligentnych miast, jak i poszczególnych zainteresowanych miast,

| — | dokonano uproszczenia i połączenia ram prawnych za pomocą wspólnych europejskich przepisów, jeżeli to możliwe w formie dyrektywy, tak by:






  — | przeprowadzić przegląd instrumentów partnerstwa publiczno-prywatnego, zwiększyć ich atrakcyjność dla przedsiębiorstw i rozszerzyć ich działalność na usługi jako podstawę gospodarki cyfrowej, |
| --- | --- | --- |

—

dokonano uproszczenia i połączenia ram prawnych za pomocą wspólnych europejskich przepisów, jeżeli to możliwe w formie dyrektywy, tak by:

—

przeprowadzić przegląd instrumentów partnerstwa publiczno-prywatnego, zwiększyć ich atrakcyjność dla przedsiębiorstw i rozszerzyć ich działalność na usługi jako podstawę gospodarki cyfrowej,

| — | poprawić instrumenty innowacyjnych zamówień publicznych i przedkomercyjnych zamówień publicznych, |
| --- | --- |

—

poprawić instrumenty innowacyjnych zamówień publicznych i przedkomercyjnych zamówień publicznych,

| — | wprowadzić jednolite mechanizmy wobec samorządów miast, co umożliwi im przejrzyste korzystanie z części przepływów pieniężnych związanych z nowymi usługami opartymi na platformach, które będą tworzone na szczeblu inteligentnych miast, a także z komercyjnym wykorzystaniem publicznych i prywatnych otwartych danych i usług oraz skłoni je do reinwestowania części oszczędności i dochodów z modernizacji infrastruktury i świadczenia usług w rozwijanie i poszerzanie inteligentnych projektów. |
| --- | --- |

—

wprowadzić jednolite mechanizmy wobec samorządów miast, co umożliwi im przejrzyste korzystanie z części przepływów pieniężnych związanych z nowymi usługami opartymi na platformach, które będą tworzone na szczeblu inteligentnych miast, a także z komercyjnym wykorzystaniem publicznych i prywatnych otwartych danych i usług oraz skłoni je do reinwestowania części oszczędności i dochodów z modernizacji infrastruktury i świadczenia usług w rozwijanie i poszerzanie inteligentnych projektów.

Bruksela, dnia 1 lipca 2015 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  Komunikat KE „Miejski wymiar polityki UE”, COM(2014) 490 final; opinia ECO/369; opinia EKES-u w sprawie miejskiego wymiaru polityki UE (Dz.U. C 291 z 4.9.2015, s. 54).

1

(2)  Opinie EKES-u w sprawie działań na rzecz odrodzenia przemysłu europejskiego (Dz.U. C 311 z 12.9.2014, s. 47) w sprawie silniejszego przemysłu europejskiego na rzecz wzrostu i ożywienia gospodarczego (Dz.U. C 327 z 12.11.2013, s. 82) oraz w sprawie powrotu produkcji przemysłowej do UE (Dz.U. C 311 z 12.9.2014, s. 15).

2

(3)  Dyrekcja Generalna ds. Polityki Wewnętrznej Unii Europejskiej. Mapping Smart Cities in the EU, 2014 r. http://www.smartcities.at/assets/Publikationen/Weitere-Publikationen-zum-Thema/mappingsmartcities.pdf

3

Mapping Smart Cities in the EU

(4)  Opinia EKES-u w sprawie planu inwestycyjnego dla Europy (Dz.U. C 268 z 14.8.2015, s. 27).

4

(5)  Komunikaty KE w sprawie jednolitego rynku telekomunikacyjnego COM(2013) 634 final, europejskiej unii energetycznej COM(2014) 520 final, COM(2015) 80 final i COM(2015) 82 final oraz jednolitego rynku transportu COM(2014) 22 final.

5

---

| 17.11.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 383/34 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 383/34

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wpływu TTIP na MŚP

(opinia z inicjatywy własnej)

(2015/C 383/06)

| Sprawozdawca: | Emmanuelle BUTAUD-STUBBS |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Panagiotis GKOFAS |

Sprawozdawca:

Emmanuelle BUTAUD-STUBBS

Współsprawozdawca:

Panagiotis GKOFAS

Dnia 11 grudnia 2014 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie

wpływu TTIP na MŚP.

Sekcja Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 11 czerwca 2015 r.

Na 509. sesji plenarnej w dniach 1 i 2 lipca 2015 r. (posiedzenie z dnia 2 lipca 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 187 do 2 (2 osoby wstrzymały się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Mając na uwadze znaczenie małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) dla gospodarki europejskiej, EKES uważa, że należy dysponować szczegółową oceną skutków w odniesieniu do każdego sektora oraz każdego państwa członkowskiego, zwłaszcza jeśli chodzi o wpływ na zatrudnienie i etykę zawodową. Ocena ta powinna dotyczyć przewidywalnych konsekwencji, jakie miałoby dla europejskich MŚP wejście w życie TTIP w wynegocjowanej obecnie formie. |
| --- | --- |

1.1.

Mając na uwadze znaczenie małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) dla gospodarki europejskiej, EKES uważa, że należy dysponować szczegółową oceną skutków w odniesieniu do każdego sektora oraz każdego państwa członkowskiego, zwłaszcza jeśli chodzi o wpływ na zatrudnienie i etykę zawodową. Ocena ta powinna dotyczyć przewidywalnych konsekwencji, jakie miałoby dla europejskich MŚP wejście w życie TTIP w wynegocjowanej obecnie formie.

| 1.2. | Dwa badania przeprowadzone przez DG Trade na temat MŚP – jedno w sprawie wyzwań i możliwości dla MŚP zajmujących się eksportem ogólnie (1), a drugie nowsze, z kwietnia 2015 r., które bardziej konkretnie dotyczy MŚP i transatlantyckiego partnerstwa w dziedzinie handlu i inwestycji (TTIP) (2), są z pewnością przydatne, ale nie obejmują wszystkich aspektów. O ile ukazują pewne trudności związane z umiędzynarodowieniem MŚP i napotykanymi przez nie barierami handlowymi i regulacyjnymi, to nie przedstawiają jednak dokładnych, uzasadnionych i szczegółowych szacunków wpływu, jaki TTIP może mieć na przedsiębiorstwa eksportujące i nieeksportujące będące częścią różnych łańcuchów wartości, z podziałem na poszczególne sektory i państwa członkowskie. |
| --- | --- |

1.2.

Dwa badania przeprowadzone przez DG Trade na temat MŚP – jedno w sprawie wyzwań i możliwości dla MŚP zajmujących się eksportem ogólnie (1), a drugie nowsze, z kwietnia 2015 r., które bardziej konkretnie dotyczy MŚP i transatlantyckiego partnerstwa w dziedzinie handlu i inwestycji (TTIP) (2), są z pewnością przydatne, ale nie obejmują wszystkich aspektów. O ile ukazują pewne trudności związane z umiędzynarodowieniem MŚP i napotykanymi przez nie barierami handlowymi i regulacyjnymi, to nie przedstawiają jednak dokładnych, uzasadnionych i szczegółowych szacunków wpływu, jaki TTIP może mieć na przedsiębiorstwa eksportujące i nieeksportujące będące częścią różnych łańcuchów wartości, z podziałem na poszczególne sektory i państwa członkowskie.

| 1.3. | EKES zwraca się zatem do Komisji Europejskiej o przeprowadzenie nowej oceny skutków dotyczącej MŚP, bardzo małych przedsiębiorstw i mikroprzedsiębiorstw oraz wolnych zawodów, niezależnie od tego, czy zajmują się one wywozem, czy też nie, w celu pomiaru potencjalnych skutków utworzenia zintegrowanego rynku transatlantyckiego w ich sektorach gospodarki (np. w rolnictwie i sektorze rolno-spożywczym, turystyce, rzemiośle, hotelarstwie, gastronomii, przemyśle, usługach itd.). Ważne jest, abyśmy byli w stanie przewidzieć, jakie skutki wywrze otwarcie bardziej zintegrowanego rynku transatlantyckiego na te przedsiębiorstwa. Czy TTIP i nowe ramy konkurencji spowodują zmiany ich modelu biznesowego, metod produkcji, ram regulacyjnych, charakteru świadczonych usług lub strategii w zakresie inwestycji i zatrudnienia? |
| --- | --- |

1.3.

EKES zwraca się zatem do Komisji Europejskiej o przeprowadzenie nowej oceny skutków dotyczącej MŚP, bardzo małych przedsiębiorstw i mikroprzedsiębiorstw oraz wolnych zawodów, niezależnie od tego, czy zajmują się one wywozem, czy też nie, w celu pomiaru potencjalnych skutków utworzenia zintegrowanego rynku transatlantyckiego w ich sektorach gospodarki (np. w rolnictwie i sektorze rolno-spożywczym, turystyce, rzemiośle, hotelarstwie, gastronomii, przemyśle, usługach itd.). Ważne jest, abyśmy byli w stanie przewidzieć, jakie skutki wywrze otwarcie bardziej zintegrowanego rynku transatlantyckiego na te przedsiębiorstwa. Czy TTIP i nowe ramy konkurencji spowodują zmiany ich modelu biznesowego, metod produkcji, ram regulacyjnych, charakteru świadczonych usług lub strategii w zakresie inwestycji i zatrudnienia?

| 1.4. | EKES pragnie skorzystać z okazji, jaką stwarzają negocjacje ze Stanami Zjednoczonymi, by zapewnić lepsze monitorowanie polityk wsparcia dla MŚP po obu stronach Atlantyku z zastosowaniem podejścia opartego na faktach (np. poprzez ocenę porównawczą dotyczącą zamówień publicznych i MŚP, dostępu do finansowania i warunków rynku finansowego, zarządzania klęskami żywiołowymi, wymogów i informacji co do dostępu do rynków oraz standardów dla małych przedsiębiorstw (Small Business Standards)). Porównanie to bez wątpienia pozwoli określić nowe działania w zakresie wsparcia MŚP, po to by wzmocnić wdrażanie w praktyce europejskiego „Small Business Act”. Komitet opracowuje obecnie opinię na ten temat (INT/755), która stanowi kontynuację wcześniejszych opinii dotyczących tego zagadnienia. Uważa, że nadszedł odpowiedni moment, aby instytucje europejskie uwzględniły wystosowany przez europejskie i krajowe organizacje MŚP apel o prawnie wiążący „Small Business Act” i większą koordynację między polityką przemysłową i handlową. Należy również przekształcić sieć „pełnomocników ds. MŚP” w skuteczniejszy, pełnoprawny organ koordynacji, monitorowania i wdrażania polityki na rzecz MŚP na rynku wewnętrznym, organ, który broniłby nowych potrzeb MŚP oraz dbałby o rozwiązania dostosowane do specyfiki MŚP. |
| --- | --- |

1.4.

EKES pragnie skorzystać z okazji, jaką stwarzają negocjacje ze Stanami Zjednoczonymi, by zapewnić lepsze monitorowanie polityk wsparcia dla MŚP po obu stronach Atlantyku z zastosowaniem podejścia opartego na faktach (np. poprzez ocenę porównawczą dotyczącą zamówień publicznych i MŚP, dostępu do finansowania i warunków rynku finansowego, zarządzania klęskami żywiołowymi, wymogów i informacji co do dostępu do rynków oraz standardów dla małych przedsiębiorstw (Small Business Standards)). Porównanie to bez wątpienia pozwoli określić nowe działania w zakresie wsparcia MŚP, po to by wzmocnić wdrażanie w praktyce europejskiego „Small Business Act”. Komitet opracowuje obecnie opinię na ten temat (INT/755), która stanowi kontynuację wcześniejszych opinii dotyczących tego zagadnienia. Uważa, że nadszedł odpowiedni moment, aby instytucje europejskie uwzględniły wystosowany przez europejskie i krajowe organizacje MŚP apel o prawnie wiążący „Small Business Act” i większą koordynację między polityką przemysłową i handlową. Należy również przekształcić sieć „pełnomocników ds. MŚP” w skuteczniejszy, pełnoprawny organ koordynacji, monitorowania i wdrażania polityki na rzecz MŚP na rynku wewnętrznym, organ, który broniłby nowych potrzeb MŚP oraz dbałby o rozwiązania dostosowane do specyfiki MŚP.

| 1.4.1. | Sama kategoria MŚP jest w UE bardzo zróżnicowana, a duży jej odsetek stanowią bardzo małe przedsiębiorstwa zatrudniające mniej niż 9 pracowników. Ponadto podział MŚP ze względu na profil i wielkość jest również bardzo zróżnicowany w poszczególnych państwach członkowskich. To samo dotyczy wolnych zawodów – regulowanych i nieregulowanych. W związku z tą dużą obecnością mikroprzedsiębiorstw w sektorach handlu, przemysłu i rzemiosła EKES zaleca, by Komisja Europejska w porozumieniu z instytucjami najbardziej zainteresowanych państw członkowskich (w tym publicznymi lub prywatnymi instytutami badawczymi i uczelniami wyższymi) zorganizowała w terenie kampanie uświadamiające i informacyjne oraz seminaria szkoleniowe służące lepszemu zrozumieniu różnych rozdziałów TTIP oraz objętych nim sektorów i związanych z nim możliwości i zagadnień, które należy monitorować. |
| --- | --- |

1.4.1.

Sama kategoria MŚP jest w UE bardzo zróżnicowana, a duży jej odsetek stanowią bardzo małe przedsiębiorstwa zatrudniające mniej niż 9 pracowników. Ponadto podział MŚP ze względu na profil i wielkość jest również bardzo zróżnicowany w poszczególnych państwach członkowskich. To samo dotyczy wolnych zawodów – regulowanych i nieregulowanych. W związku z tą dużą obecnością mikroprzedsiębiorstw w sektorach handlu, przemysłu i rzemiosła EKES zaleca, by Komisja Europejska w porozumieniu z instytucjami najbardziej zainteresowanych państw członkowskich (w tym publicznymi lub prywatnymi instytutami badawczymi i uczelniami wyższymi) zorganizowała w terenie kampanie uświadamiające i informacyjne oraz seminaria szkoleniowe służące lepszemu zrozumieniu różnych rozdziałów TTIP oraz objętych nim sektorów i związanych z nim możliwości i zagadnień, które należy monitorować.

| 1.4.2. | Wolne zawody – regulowane i nieregulowane – tworzą w UE system wrażliwych usług w interesie zleceniodawców i ogółu społeczeństwa, którym to usługom przyznano szczególną rolę. |
| --- | --- |

1.4.2.

Wolne zawody – regulowane i nieregulowane – tworzą w UE system wrażliwych usług w interesie zleceniodawców i ogółu społeczeństwa, którym to usługom przyznano szczególną rolę.

| 1.5. | EKES wyraża zadowolenie, że negocjacje obejmują rozdział poświęcony MŚP, ale pragnie poprawić jego treść i w związku z tym przedstawia propozycje w części dotyczącej uwag szczegółowych. Obecna treść zaproponowana przez Komisję Europejską powinna zostać uzupełniona o szereg aspektów, w szczególności o zasady reprezentacji MŚP w przyszłym Komitecie MŚP oraz o zadania tego ostatniego. |
| --- | --- |

1.5.

EKES wyraża zadowolenie, że negocjacje obejmują rozdział poświęcony MŚP, ale pragnie poprawić jego treść i w związku z tym przedstawia propozycje w części dotyczącej uwag szczegółowych. Obecna treść zaproponowana przez Komisję Europejską powinna zostać uzupełniona o szereg aspektów, w szczególności o zasady reprezentacji MŚP w przyszłym Komitecie MŚP oraz o zadania tego ostatniego.

EKES wzywa Komisję Europejską, Parlament Europejski i inne właściwe organy do wprowadzenia do obecnych i przyszłych negocjacji handlowych stałego rozdziału poświęconego MŚP, w którym uwzględniono by interesy unijnych MŚP w celu wykorzystania potencjalnych korzyści w różnych regionach i na różnych rynkach.

W połączeniu z zastosowaniem w polityce handlowej zasady „najpierw myśl na małą skalę” zapewni to MŚP możliwość skorzystania z procesów globalizacji i odgrywania w nich pierwszoplanowej roli.

| 1.6. | EKES apeluje do pełnomocnika KE ds. MŚP, by zadbał o reprezentację małych przedsiębiorstw i mikroprzedsiębiorstw w procesie negocjacji i o to, by zapewnić im przynajmniej jedno miejsce w grupie doradczej (TTIP Advisory Board), co ma zapobiec brakowi informacji, zagwarantować niezbędną wiedzę wielosektorową i spełnić podstawowe wymogi przejrzystości informacji i danych będących przedmiotem wspólnego zainteresowania. Zaleca również wprowadzenie środków wspierania organizacji gospodarczych, zawodowych i sektorowych MŚP w ich działaniach na rzecz pomocy i doradztwa dla MŚP i mikroprzedsiębiorstw we współpracy z zainteresowanymi instytucjami naukowymi i badawczymi oraz zapewnienie im w razie potrzeby środków finansowania. Apeluje o wzajemne uznawanie kwalifikacji i certyfikacji na wszystkich poziomach działania państwowego oraz o równe szanse w zamówieniach publicznych na wszystkich szczeblach (także jednostek federalnych, regionów i gmin). |
| --- | --- |

1.6.

EKES apeluje do pełnomocnika KE ds. MŚP, by zadbał o reprezentację małych przedsiębiorstw i mikroprzedsiębiorstw w procesie negocjacji i o to, by zapewnić im przynajmniej jedno miejsce w grupie doradczej (TTIP Advisory Board), co ma zapobiec brakowi informacji, zagwarantować niezbędną wiedzę wielosektorową i spełnić podstawowe wymogi przejrzystości informacji i danych będących przedmiotem wspólnego zainteresowania. Zaleca również wprowadzenie środków wspierania organizacji gospodarczych, zawodowych i sektorowych MŚP w ich działaniach na rzecz pomocy i doradztwa dla MŚP i mikroprzedsiębiorstw we współpracy z zainteresowanymi instytucjami naukowymi i badawczymi oraz zapewnienie im w razie potrzeby środków finansowania. Apeluje o wzajemne uznawanie kwalifikacji i certyfikacji na wszystkich poziomach działania państwowego oraz o równe szanse w zamówieniach publicznych na wszystkich szczeblach (także jednostek federalnych, regionów i gmin).

2.   Uwagi ogólne

2.1.   
  Znaczenie MŚP po obu stronach Atlantyku

Mimo iż Europejczycy i Amerykanie mają odrębne definicje MŚP, przedsiębiorstwa te zapewniają większość działalności gospodarczej, wartości dodanej i miejsc pracy tworzonych po obu stronach Atlantyku. Ten duży udział oznacza, że wpływ transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego (TTIP) na gospodarkę pod względem wartości dodanej i tworzenia relacji będzie dziełem MŚP i ich zdolności do wykorzystywania możliwości zdobywania nowych rynków i dostosowania się do nowej sytuacji. Z licznych badań wynika, że MŚP działające na skalę międzynarodową częściej są źródłem innowacji, notują szybsze tempo wzrostu i tworzą więcej miejsc pracy, które są lepiej płatne.

2.1.1.   MŚP w UE – w rzeczywistości bardzo często bardzo małe przedsiębiorstwa

W UE małe lub średnie przedsiębiorstwo to przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 250 osób i którego roczne obroty nie przekraczają 50 mln EUR. Według danych Komisji Europejskiej w UE istnieje ponad 20 mln MŚP, które reprezentują 98 % wszystkich przedsiębiorstw, 67 % ludności czynnej zawodowo i 58 % wartości dodanej brutto. W latach 2002–2010 europejskie MŚP odpowiadały za 85 % miejsc pracy utworzonych w UE.

Według najnowszego sprawozdania Komisji Europejskiej europejskie MŚP odpowiadają za 28 % całkowitego wywozu bezpośredniego do USA, co świadczy o tym, że istnieje pewien margines w zakresie możliwości wzrostu. Spośród 790 tys. przedsiębiorstw europejskich prowadzących wywóz do krajów spoza UE, 619 tys. to MŚP, z czego 353 tys. mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające mniej niż 9 pracowników, co dowodzi, że ich niewielkie rozmiary nie ograniczają im możliwości wywozu (3).

Z kolei odsetek europejskich MŚP, które prowadzą obecnie wywóz do Stanów Zjednoczonych, jest stosunkowo mały: według wspomnianego sprawozdania chodzi o 150 tys. przedsiębiorstw, z czego 65 tys. takich, które zatrudniają poniżej 9 pracowników. Taki udział procentowy, poniżej 1 % europejskich MŚP spośród przeszło 20 mln, wydaje się bardzo niski. Wiele MŚP i mikroprzedsiębiorstw w niektórych krajach (np. we Włoszech) ma wysokie notowania, jeśli chodzi o wymianę handlową z rynkami w USA. Niemniej dane Eurostatu uwzględniają wyłącznie wywóz bezpośredni, a wiele MŚP i mikroprzedsiębiorstw działających w ramach podwykonawstwa lub świadczących usługi dla biznesu (B2B) wytwarza towary lub usługi pośrednie, które są następnie łączone po to, by zostać wyeksportowane do USA. Innym wyjaśnieniem ich tak niewielkiej liczby jest udział, jaki w gospodarce europejskiej mają MŚP i mikroprzedsiębiorstwa związane z gospodarką lokalną, które nie są zainteresowane wywozem lub inwestycjami za granicą. Istnieje jednak z całą pewnością znaczny margines w zakresie możliwości wzrostu przedsiębiorstw potencjalnie zainteresowanych wywozem lub już prowadzących wywóz do innych państw trzecich.

2.1.2.   MŚP w USA – przedsiębiorstwa bardziej ustrukturyzowane

W Stanach Zjednoczonych za MŚP uważa się przedsiębiorstwa zatrudniające poniżej 500 pracowników, a w niektórych sektorach poniżej 1  000 a nawet 1  500 pracowników (4). Przedsiębiorstwa te – które zatem mogą być wielokrotnie większe od swoich odpowiedników w UE – również stanowią trzon gospodarki amerykańskiej. MŚP w USA, w liczbie 28 mln, stanowią 99 % ogółu przedsiębiorstw amerykańskich, zatrudniają przeszło 50 % pracowników sektora prywatnego i zapewniają 65 % nowych miejsc pracy netto tworzonych w tym sektorze.

2.2.   
  Znaczenie TTIP dla MŚP

| 2.2.1. | Ze względu na swoją wielkość MŚP są często poszkodowane przez nieproporcjonalnie wysokie taryfy celne i wymogi regulacyjne, które ciążą na handlu transatlantyckim, gdyż potrzebują większych zasobów i kompetencji niż duże przedsiębiorstwa, aby przezwyciężyć bariery handlowe przy niewielkiej skali i wartości wymiany. Dlatego też przedsiębiorstwa te skorzystają na liberalizacji środków taryfowych i pozataryfowych przewidzianej w umowie transatlantyckiej. W opinii EKES-u „Transatlantyckie stosunki handlowe a poglądy EKES-u na temat wzmocnionej współpracy i ewentualnej umowy o wolnym handlu UE–USA” EKES przedstawił już szczegółowy wykaz możliwości i kwestii, które należy monitorować, w odniesieniu do wszystkich zagadnień będących przedmiotem negocjacji (5). |
| --- | --- |

2.2.1.

Ze względu na swoją wielkość MŚP są często poszkodowane przez nieproporcjonalnie wysokie taryfy celne i wymogi regulacyjne, które ciążą na handlu transatlantyckim, gdyż potrzebują większych zasobów i kompetencji niż duże przedsiębiorstwa, aby przezwyciężyć bariery handlowe przy niewielkiej skali i wartości wymiany. Dlatego też przedsiębiorstwa te skorzystają na liberalizacji środków taryfowych i pozataryfowych przewidzianej w umowie transatlantyckiej. W opinii EKES-u „Transatlantyckie stosunki handlowe a poglądy EKES-u na temat wzmocnionej współpracy i ewentualnej umowy o wolnym handlu UE–USA” EKES przedstawił już szczegółowy wykaz możliwości i kwestii, które należy monitorować, w odniesieniu do wszystkich zagadnień będących przedmiotem negocjacji (5).

| 2.2.2. | Jedną z głównych spodziewanych korzyści płynących z TTIP dla MŚP mogą być wyniki współpracy regulacyjnej, które mogą doprowadzić do harmonizacji i zbliżenia niektórych przepisów oraz wzajemnego uznawania inspekcji lub certyfikacji. Niemniej EKES pragnie przy tej okazji przypomnieć o mocnym zobowiązaniu podjętym przez obie strony, by TTIP nie doprowadziło do obniżenia obecnych standardów technicznych. W związku z tym obiecująco przedstawiałaby się analiza wartości dodanej uzyskanej w ramach doświadczeń unijnej organizacji Small Business Standards, wspieranej przez KE we współpracy z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami MŚP. Współpraca regulacyjna musi mieć przejrzysty charakter i musi przestrzegać autonomii regulacyjnej państw członkowskich i Unii Europejskiej, a jednocześnie zachować ich prawo do wprowadzania środków, które uznają za odpowiednie, w takich dziedzinach, jak ochrona zdrowia, konsumentów, pracowników i środowiska. |
| --- | --- |

2.2.2.

Jedną z głównych spodziewanych korzyści płynących z TTIP dla MŚP mogą być wyniki współpracy regulacyjnej, które mogą doprowadzić do harmonizacji i zbliżenia niektórych przepisów oraz wzajemnego uznawania inspekcji lub certyfikacji. Niemniej EKES pragnie przy tej okazji przypomnieć o mocnym zobowiązaniu podjętym przez obie strony, by TTIP nie doprowadziło do obniżenia obecnych standardów technicznych. W związku z tym obiecująco przedstawiałaby się analiza wartości dodanej uzyskanej w ramach doświadczeń unijnej organizacji Small Business Standards, wspieranej przez KE we współpracy z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami MŚP. Współpraca regulacyjna musi mieć przejrzysty charakter i musi przestrzegać autonomii regulacyjnej państw członkowskich i Unii Europejskiej, a jednocześnie zachować ich prawo do wprowadzania środków, które uznają za odpowiednie, w takich dziedzinach, jak ochrona zdrowia, konsumentów, pracowników i środowiska.

2.3.   
  Rozwój MŚP w skali międzynarodowej

Według WTO rozwój MŚP na szczeblu międzynarodowym można podzielić na cztery etapy:

| — | bezpośredni wywóz do państwa trzeciego, |
| --- | --- |

—

bezpośredni wywóz do państwa trzeciego,

| — | wywóz z pomocą niezależnych partnerów zagranicznych, |
| --- | --- |

—

wywóz z pomocą niezależnych partnerów zagranicznych,

| — | tworzenie spółek zależnych za granicą, |
| --- | --- |

—

tworzenie spółek zależnych za granicą,

| — | budowa infrastruktury za granicą, by produkować i sprzedawać w kraju docelowym eksportu. |
| --- | --- |

—

budowa infrastruktury za granicą, by produkować i sprzedawać w kraju docelowym eksportu.

Na każdym z tych etapów MŚP powinny koniecznie dysponować dodatkowymi informacjami, zdolnością zapewnienia zgodności administracyjnej oraz zasobami ludzkimi i finansowymi, jako że zanim przystąpią do wywozu towarów i/lub usług, muszą posiąść dobrą znajomość przepisów odnośnego rynku. Następnie muszą być w stanie opracować strategię na dłuższy okres, aby znaleźć sobie miejsce w kraju wywozu i ostatecznie w pełni się tam zintegrować, dzięki przedsiębiorstwom lokalnym korzystającym z lokalnych zasobów ludzkich w sposób zgodny z lokalnymi przepisami. Naturalnie gospodarka cyfrowa może pomóc MŚP w szybszym umiędzynaradawianiu się. Szybki rozwój handlu elektronicznego oferuje małym przedsiębiorstwom szersze możliwości biznesowe, zwłaszcza w sektorze towarów konsumpcyjnych (bezpośrednie relacje handlowe z konsumentami – B2C), a w wypadku wolnych zawodów – również w sektorze B2B.

Z analizy przeprowadzonej przez Komisję Europejską wynika również, że istnieje związek między wielkością firmy a wielkością wywozu. MŚP stanowią 81 % przedsiębiorstw eksportowych, ale tylko 34 % wielkości wywozu (6), choć na specjalnych rynkach niszowych na całym świecie mają udział przekraczający 50 %.

2.4.   
  Stopień umiędzynarodowienia MŚP w USA i w UE

Według niektórych źródeł stopień internacjonalizacji europejskich MŚP jest wyższy niż amerykańskich. Rozbieżność ta wynika przede wszystkim z udziału europejskich MŚP w rynku wewnątrzeuropejskim, którego budowa wciąż jeszcze daleka jest od ukończenia: wymiany te stanowią pierwszy etap ich umiędzynaradawiania i dzięki temu, że poprawiają ich znajomość rynków zagranicznych, pomagają w znajdywaniu rynków poza UE. Nie wydaje się, by rozmiar stanowił czynnik blokujący: w pewnych państwach członkowskich 90 % przedsiębiorstw eksportujących stanowią MŚP, a w niektóre sektory, takie jak sektor rolno-spożywczy, sektor mody, mebli lub maszyn, usługi w zakresie planowania i rozwoju, są szczególnie nastawione na wywóz.

Mimo iż statystyki na ten temat nie są zbyt liczne i czasami trudne do analizowania z powodu różnorodności metod i nie zawsze porównywalnych danych, badania przeprowadzone na zlecenie Komisji Europejskiej (7) wykazują, że 42 % MŚP w UE wykazuje pewną formę umiędzynarodowienia.

Umiędzynarodowienie przedsiębiorstwa często wiąże się z takimi czynnikami, jak:

| — | intensywność eksportowa w danym sektorze działalności, |
| --- | --- |

—

intensywność eksportowa w danym sektorze działalności,

| — | wielkość rynku wewnętrznego. |
| --- | --- |

—

wielkość rynku wewnętrznego.

Stopień umiędzynarodowienia europejskich MŚP jest wyższy w takich sektorach, jak handel hurtowy, przemysł wydobywczy, sektor wytwórczy, badania naukowe i sprzedaż pojazdów mechanicznych, choć jest stosunkowo niewielki w takich dziedzinach, jak usługi prawne, budownictwo, planowanie i rozwój oraz usługi w zakresie opieki zdrowotnej, które z racji swego charakteru są w większym stopniu uzależnione od bliskości z klientem lub pacjentem (8).

Według amerykańskiego badania poświęconego tej problematyce (9) MŚP odpowiadają za około 30 % wywozu towarów z USA, a ich głównymi rynkami przeznaczenia są Kanada i Meksyk, czyli rynki partnerskie w ramach NAFTA. Wśród głównych kategorii towarów sprzedawanych za granicą znajdują się maszyny oraz produkty elektryczne i chemiczne. Dane dotyczące eksportu usług amerykańskich MŚP są bardzo ograniczone, ale według niektórych szacunków znaczną część działalności wywozowej USA stanowią usługi świadczone w ramach wolnych zawodów.

2.5.   
  Obecna rola MŚP w transatlantyckiej wymianie handlowej i inwestycyjnej

Dwustronny handel transatlantycki charakteryzuje się dużą skalą wymian z udziałem przedsiębiorstw wielonarodowych. W wyniku tego większość tych dwustronnych wymian stanowią wewnątrzgrupowe przepływy towarów i usług, ale również wymiany licencji i praw własności intelektualnej oraz przepływ kapitału pomiędzy spółkami dominującymi a ich spółkami zależnymi.

W badaniu Komisji poświęconym MŚP i TTIP wskazano, że MŚP odpowiadają za 28 % wolumenu wywozu z UE w 2012 r. Liczba ta jest niższa niż średnia wielkość eksportu MŚP na wszystkie rynki poza UE, która wynosi 32 %. Liczbę tę należy również rozpatrywać w perspektywie udziału MŚP wśród przedsiębiorstw zajmujących się wywozem do USA, który wynosi 88 %, czyli znacznie więcej niż średnia dla MŚP eksportujących poza UE, która wynosi 78 %. Dane te potwierdzają tezę, że znaczna część eksportu jest generowana przez handel wewnątrzgrupowy, co wskazuje na potencjał, jaki umowa transatlantycka może stanowić dla pobudzenia eksportu i inwestycji europejskich MŚP. Należy jednak zauważyć, że dane te nie obejmują wywozu pośredniego dokonywanego przez europejskie MŚP, które jako podwykonawcy i producenci półfabrykatów uczestniczą w opracowywaniu gotowych produktów złożonych wywożonych do Stanów Zjednoczonych. Na poziomie państw członkowskich odnotowuje się duże rozbieżności w zakresie liczby i wielkości wywozu eksportujących MŚP.

Brakuje dokładnych danych liczbowych dotyczących amerykańskich MŚP eksportujących do UE oraz wielkości tego wywozu. Niemniej MŚP w USA odpowiadają za 33 % eksportu USA (10), więc mają udział bardzo zbliżony do sytuacji obserwowanej w Unii Europejskiej.

2.6.   
  Główne przeszkody napotykane przez MŚP

Z powodu swojej wielkości MŚP zwykle napotykają większe trudności we wchodzeniu na rynki zagraniczne, w pokrywaniu dodatkowych kosztów związanych z małym wolumenem wymiany, oraz w dostosowaniu się do przepisów lokalnych. Według Sergia Arzeniego, dyrektora Centrum Przedsiębiorczości, MŚP i Rozwoju Lokalnego OECD, „koszty przestrzegania przepisów mogą być proporcjonalnie 10 do 30 razy wyższe dla MŚP niż dla dużych przedsiębiorstw” (11).

Podsumowując, można powiedzieć, że podczas wkraczania na arenę międzynarodową MŚP napotykają trudności wynikające z ich niewielkiego rozmiaru i ograniczonych zasobów, które to trudności muszą przezwyciężyć, zanim zaczną rozwiązywać problemy związane z konkretną wymianą handlową lub inwestycją. Chodzi tu o:

| — | bariery w dostępie do finansowania wywozu, |
| --- | --- |

—

bariery w dostępie do finansowania wywozu,

| — | brak aktualnych informacji i danych na temat wymogów dotyczących produktów lub usług, |
| --- | --- |

—

brak aktualnych informacji i danych na temat wymogów dotyczących produktów lub usług,

| — | niewystarczającą znajomość rynku, na którym chcą sprzedawać swoje produkty lub usługi (badanie rynkowe), |
| --- | --- |

—

niewystarczającą znajomość rynku, na którym chcą sprzedawać swoje produkty lub usługi (badanie rynkowe),

| — | trudności w znalezieniu potencjalnych klientów oraz w nawiązaniu kontaktów z nimi, |
| --- | --- |

—

trudności w znalezieniu potencjalnych klientów oraz w nawiązaniu kontaktów z nimi,

| — | personel nieposiadający odpowiedniego wyszkolenia, by zarządzać rozwojem międzynarodowym lub nawiązywać kontakty z inwestorami lub importerami, |
| --- | --- |

—

personel nieposiadający odpowiedniego wyszkolenia, by zarządzać rozwojem międzynarodowym lub nawiązywać kontakty z inwestorami lub importerami,

| — | brak zachęt i wsparcia ze strony władz publicznych oraz pewne obciążenia biurokratyczne związane z polityką pomocy państwa, |
| --- | --- |

—

brak zachęt i wsparcia ze strony władz publicznych oraz pewne obciążenia biurokratyczne związane z polityką pomocy państwa,

| — | bariery kulturowe i językowe, |
| --- | --- |

—

bariery kulturowe i językowe,

| — | niespójne przepisy, systemy dostosowania i uznawania kwalifikacji oraz zezwoleń na wykonywanie działalności. |
| --- | --- |

—

niespójne przepisy, systemy dostosowania i uznawania kwalifikacji oraz zezwoleń na wykonywanie działalności.

Biorąc pod uwagę te niedobory, MŚP w pierwszym rzędzie potrzebują dostosowanych usług wsparcia i doradztwa (doradztwo indywidualne lub coaching, tutoring bądź mentoring itd.), świadczonych zazwyczaj przez organizacje zawodowe i branżowe.

Jeśli chodzi o przeszkody w handlu i inwestycjach, jakie napotykają europejskie przedsiębiorstwa w USA, dość trudno je sklasyfikować według hierarchii ważności, jako że przedsiębiorstwa często opisują napotykane bariery bez przypisywania ich określonej kategorii. Istnieje również różnica między przeszkodami napotykanymi przez przedsiębiorstwa nieeksportujące a przeszkodami faktycznie napotykanymi przez przedsiębiorstwa eksportujące. Jednakże – na podstawie szeregu badań i sondaży (12) – następujące bariery można uznać za najważniejsze:

| — | bardzo różne zakresy odpowiedzialności i możliwość ich ubezpieczania po kosztach zgodnych z zasadami rynku, |
| --- | --- |

—

bardzo różne zakresy odpowiedzialności i możliwość ich ubezpieczania po kosztach zgodnych z zasadami rynku,

| — | koszty wywozu towarów (z wyłączeniem cła) związane z kosztami transportu, długimi i złożonymi formalnościami celnymi oraz koniecznością zatrudnienia lub opłacenia agenta celnego oraz, w szczególności w Stanach Zjednoczonych, posiadania ubezpieczenia na wypadek ewentualnych roszczeń odszkodowawczych, |
| --- | --- |

—

koszty wywozu towarów (z wyłączeniem cła) związane z kosztami transportu, długimi i złożonymi formalnościami celnymi oraz koniecznością zatrudnienia lub opłacenia agenta celnego oraz, w szczególności w Stanach Zjednoczonych, posiadania ubezpieczenia na wypadek ewentualnych roszczeń odszkodowawczych,

| — | trudności w dostępie do kredytów wywozowych, |
| --- | --- |

—

trudności w dostępie do kredytów wywozowych,

| — | podatki i cła, które wciąż stanowią istotną barierę w niektórych sektorach, takich jak tytoń, tekstylia i odzież, |
| --- | --- |

—

podatki i cła, które wciąż stanowią istotną barierę w niektórych sektorach, takich jak tytoń, tekstylia i odzież,

| — | złożone reguły dotyczące pochodzenia oraz koszty świadectw pochodzenia, |
| --- | --- |

—

złożone reguły dotyczące pochodzenia oraz koszty świadectw pochodzenia,

| — | dostosowanie się do różnych przepisów technicznych, sanitarnych i fitosanitarnych oraz związane z tymi przepisami świadectwa i kontrole, |
| --- | --- |

—

dostosowanie się do różnych przepisów technicznych, sanitarnych i fitosanitarnych oraz związane z tymi przepisami świadectwa i kontrole,

| — | przepisy techniczne i sanitarne obowiązujące tylko w niektórych stanach w USA lub różnice w przepisach między stanami, |
| --- | --- |

—

przepisy techniczne i sanitarne obowiązujące tylko w niektórych stanach w USA lub różnice w przepisach między stanami,

| — | różne wymogi dotyczące kwalifikacji oraz ograniczenia dotyczące działalności w poszczególnych stanach i lokalnych okręgach regulacyjnych, |
| --- | --- |

—

różne wymogi dotyczące kwalifikacji oraz ograniczenia dotyczące działalności w poszczególnych stanach i lokalnych okręgach regulacyjnych,

| — | ochrona praw własności intelektualnej, szczególnie nieprzestrzeganie nazw pochodzenia i różne przepisy dotyczące znaków towarowych i patentów, |
| --- | --- |

—

ochrona praw własności intelektualnej, szczególnie nieprzestrzeganie nazw pochodzenia i różne przepisy dotyczące znaków towarowych i patentów,

| — | koszty ochrony prawnej i nadzoru rynku ponoszone przez europejskie przedsiębiorstwa posiadające prawo do stosowania oznaczeń geograficznych, |
| --- | --- |

—

koszty ochrony prawnej i nadzoru rynku ponoszone przez europejskie przedsiębiorstwa posiadające prawo do stosowania oznaczeń geograficznych,

| — | ograniczenia dotyczące zamówień publicznych wynikające z ustawy Buy American Act oraz jej regularnych zmian mających na celu rozszerzenie jej zakresu, |
| --- | --- |

—

ograniczenia dotyczące zamówień publicznych wynikające z ustawy Buy American Act oraz jej regularnych zmian mających na celu rozszerzenie jej zakresu,

| — | złożone procedury wizowe oraz dotyczące pobytu, zezwolenia na pracę i prowadzenie działalności gospodarczej w USA, |
| --- | --- |

—

złożone procedury wizowe oraz dotyczące pobytu, zezwolenia na pracę i prowadzenie działalności gospodarczej w USA,

| — | ograniczenia lub licencje wymagane na szczeblu federalnym lub stanowym dla niektórych dostawców usług. |
| --- | --- |

—

ograniczenia lub licencje wymagane na szczeblu federalnym lub stanowym dla niektórych dostawców usług.

Przeszkody te nie dotyczą wyłącznie MŚP, ale mają na nie dużo większe i bardziej odstraszające oddziaływanie. W ramach TTIP większość z nich będzie przedmiotem odrębnych rozdziałów, które będą miały jednakowe zastosowanie do wszystkich przedsiębiorstw. Zakres rozdziału dotyczącego MŚP przewidzianego w TTIP będzie zatem dość ograniczony: wspieranie uczestnictwa wszystkich MŚP w rynku transatlantyckim przez udostępnianie odpowiednich informacji i ściślejszą współpracę między organami publicznymi odpowiedzialnymi za MŚP.

2.7.   
  Potrzeba wspierania MŚP

| 2.7.1. | MŚP, w szczególności małe przedsiębiorstwa i mikroprzedsiębiorstwa, potrzebują przede wszystkim – biorąc pod uwagę napotykane bariery i ograniczone środki – dostosowanych usług wsparcia i doradztwa, w tym w zakresie szkolenia pracowników (doradztwo indywidualne lub coaching, tutoring bądź mentoring), które są zazwyczaj świadczone przez zrzeszające je organizacje gospodarcze, zawodowe i branżowe. Należy zagwarantować, by te ostatnie organizacje dysponowały koniecznymi zasobami logistycznymi umożliwiającymi przekazywanie przedsiębiorstwom informacji i świadczenie usług poradnictwa oraz indywidualnego wsparcia, zwłaszcza dzięki wykorzystaniu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (EFSI). |
| --- | --- |

2.7.1.

MŚP, w szczególności małe przedsiębiorstwa i mikroprzedsiębiorstwa, potrzebują przede wszystkim – biorąc pod uwagę napotykane bariery i ograniczone środki – dostosowanych usług wsparcia i doradztwa, w tym w zakresie szkolenia pracowników (doradztwo indywidualne lub coaching, tutoring bądź mentoring), które są zazwyczaj świadczone przez zrzeszające je organizacje gospodarcze, zawodowe i branżowe. Należy zagwarantować, by te ostatnie organizacje dysponowały koniecznymi zasobami logistycznymi umożliwiającymi przekazywanie przedsiębiorstwom informacji i świadczenie usług poradnictwa oraz indywidualnego wsparcia, zwłaszcza dzięki wykorzystaniu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (EFSI).

| 2.7.2. | Oprócz usług pomocniczych i doradczych dostosowanych do poszczególnych MŚP w zależności od ich specyfiki i potrzeb, przedsiębiorstwa powinny dysponować środkami niezbędnymi do finansowania inwestycji materialnych i niematerialnych. W tym celu EKES zaleca, by MŚP, w tym MŚP chętne do inwestowania na rynkach USA, miały łatwiejszy dostęp nie tylko do europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (EFSI), ale również do instrumentów finansowych programu COSME, w tym funduszy venture capital i systemów gwarancji. |
| --- | --- |

2.7.2.

Oprócz usług pomocniczych i doradczych dostosowanych do poszczególnych MŚP w zależności od ich specyfiki i potrzeb, przedsiębiorstwa powinny dysponować środkami niezbędnymi do finansowania inwestycji materialnych i niematerialnych. W tym celu EKES zaleca, by MŚP, w tym MŚP chętne do inwestowania na rynkach USA, miały łatwiejszy dostęp nie tylko do europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (EFSI), ale również do instrumentów finansowych programu COSME, w tym funduszy venture capital i systemów gwarancji.

| 2.7.3. | UE powinna dokonać przeglądu oferty ubezpieczeniowej dla eksportu towarów i usług i zapewnić jej rozwój zgodnie z zasadami rynkowymi. |
| --- | --- |

2.7.3.

UE powinna dokonać przeglądu oferty ubezpieczeniowej dla eksportu towarów i usług i zapewnić jej rozwój zgodnie z zasadami rynkowymi.

2.8.   
  Obecny rozdział TTIP poświęcony MŚP

EKES wyraża zadowolenie, że negocjacje obejmują rozdział poświęcony MŚP, ale pragnie poprawić jego treść i w związku z tym przedstawia propozycje w części dotyczącej uwag szczegółowych. Wniosek UE dotyczący włączenia tekstu prawnego w sprawie „małych i średnich przedsiębiorstw” do TTIP został przedłożony do dyskusji z USA podczas rundy negocjacji, która odbyła się w dniach 19–23 maja 2014 r. Chodzi o rozdział precedensowy dla zawieranych przez UE umów o wolnym handlu, którego tekst został opublikowany w dniu 7 stycznia 2015 r. (13) Przepisy te przedstawiono w formie rozdziału X poświęconego małym i średnim przedsiębiorstwom. Dotyczą one różnych kwestii zmierzających do zwiększenia udziału MŚP w handlu i wymiany dobrych praktyk.

2.8.1.   Współpraca związana z MŚP

Strony powinny wymieniać się informacjami, tworzyć i udostępniać narzędzia i zasoby związane z prawami własności intelektualnej, przekazywać sobie informacje na temat najlepszych praktyk regulacyjnych, wspierać środki na rzecz przedsiębiorstw, a także zachęcać do kapitału wysokiego ryzyka i inwestycji w małe przedsiębiorstwa w celu zwiększania konkurencyjności MŚP w handlu światowym.

2.8.2.   Dane rynkowe i wymiana informacji

Ustęp 2 proponowanego obecnie rozdziału X dotyczy wymiany informacji między stronami. Zaleca się w nim utworzenie strony internetowej zawierającej przegląd najistotniejszych informacji (takich jak tekst umowy o partnerstwie transatlantyckim, przepisy celne, wykaz obowiązujących przepisów technicznych, sanitarnych i fitosanitarnych, zasady dotyczące zamówień publicznych oraz procedury rejestracji przedsiębiorstw). Ekspercka grupa zadaniowa ad hoc UE–USA powinna przeprowadzić wspólną analizę, która dotyczyłaby programu harmonizacji danych na temat najbardziej odpowiednich obszarów będących przedmiotem zainteresowania MŚP.

Strony powinny opracować bazę danych online we wszystkich językach UE, zawierającą między innymi wszystkie kody i stawki celne, reguły pochodzenia lub wymagania dotyczące oznaczania kraju pochodzenia.

2.8.3.   Pomoc techniczna

W tekście zaproponowanym przez Komisję Europejską wspomina się o pojedynczym punkcie informacyjnym (art. X ust. 2 lit. c)). Transatlantycka Rada Gospodarcza opowiada się również za utworzeniem takiej struktury. Rozszerzona podsieć takich punktów informacyjnych, wspierana przez wiarygodne organizacje przedstawicielskie MŚP utrzymujące stałe kontakty w otoczeniu biznesowym UE i USA, mogłaby zagwarantować odpowiednie oddziaływanie oraz większe zaangażowanie różnych władz i szerokiego grona zainteresowanych stron.

2.8.4.   Ustanowienie Komitetu MŚP

Artykuł 4 proponowanego rozdziału X ma na celu ustanowienie Komitetu Transatlantyckiego.

3.   Uwagi szczegółowe

3.1.   
  Pomiar wpływu różnic w definicji MŚP

Europejczycy i Amerykanie nie mają takiego samego rozumienia pojęcia „MŚP”, a największa możliwa rozbieżność waha się od 250 do 1  000 pracowników. Ponadto definicja MŚP w USA zmienia się w zależności od sektora działalności (14): chodzi głównie o przedsiębiorstwa zatrudniające mniej niż 500 osób, jednak w niektórych branżach mogą one liczyć maksymalnie 750, a nawet 1  000 pracowników. W większości dziedzin nie są one definiowane w zależności od rocznych obrotów lub całkowitego bilansu rocznego.

EKES zwraca się do Komisji Europejskiej o sporządzenie szczegółowej tabeli definicji MŚP stosowanych w poszczególnych sektorach w Stanach Zjednoczonych, a przede wszystkim o podjęcie działań w celu upewnienia się, że wspomniane różnice w definicji nie są niekorzystne dla europejskich MŚP, które są mniejsze.

| 3.1.1. | Regulowane i nieregulowane wolne zawody we wszystkich państwach UE stanowią w rożnym stopniu i różnej formie szczególny typ MŚP. Jako że ich oferta rynkowa i usługi opierają się na specjalistycznej wiedzy, wolne zawody wymagają szczególnego zaufania ze strony usługobiorców, a ich niezależna pozycja wiąże się ze szczególnymi wymogami. Oprócz tego, że są znaczącym partnerem gospodarczym, wolne zawody stanowią także element europejskiego modelu społecznego. |
| --- | --- |

3.1.1.

Regulowane i nieregulowane wolne zawody we wszystkich państwach UE stanowią w rożnym stopniu i różnej formie szczególny typ MŚP. Jako że ich oferta rynkowa i usługi opierają się na specjalistycznej wiedzy, wolne zawody wymagają szczególnego zaufania ze strony usługobiorców, a ich niezależna pozycja wiąże się ze szczególnymi wymogami. Oprócz tego, że są znaczącym partnerem gospodarczym, wolne zawody stanowią także element europejskiego modelu społecznego.

3.2.   
  Ocena i monitorowanie wpływu rozszerzonego rynku transatlantyckiego na przedsiębiorstwa eksportujące i nieeksportujące

Mając na uwadze znaczenie małych i średnich przedsiębiorstw dla gospodarki europejskiej, EKES uważa, że należy opracować plan dotyczący szczegółowej oceny skutków w odniesieniu do każdego sektora oraz każdego państwa członkowskiego, zwłaszcza jeśli chodzi o wpływ na zatrudnienie. Ocena ta powinna dotyczyć przewidywalnych konsekwencji, jakie miałoby dla europejskich MŚP wejście w życie TTIP w wynegocjowanej obecnie formie. Aby zbadać ewentualne skutki utworzenia rynku transatlantyckiego, należy przeprowadzić ocenę skutków ex ante i ex post na MŚP, bardzo małe przedsiębiorstwa, mikroprzedsiębiorstwa i wolne zawody, niezależnie od tego, czy zajmują się one wywozem, czy też nie.

Parlament Europejski zainteresował się już wpływem TTIP na przemysł wytwórczy i rynek energii i stwierdził wpływ pozytywny, ale zróżnicowany w zależności od sektora działalności (15). Jednak wpływ na inne sektory gospodarki, ściślej powiązane z gospodarką lokalną (np. rolnictwo, turystykę, rzemiosło, hotelarstwo, technologie informacyjno-komunikacyjne, gastronomię, przemysł, osoby samozatrudnione, usługi, wolne zawody itd.), nie został jeszcze szczegółowo zbadany.

Podczas kolejnych rund negocjacji w sprawie TTIP potrzebne będą ambitne rozwiązania dla sektora rolnictwa, ze szczególnym uwzględnieniem dostępu do rynku, oznaczeń geograficznych oraz środków sanitarnych i fitosanitarnych. Konieczne jest zachowanie wysokiej jakości standardów unijnych dotyczących bezpieczeństwa żywności oraz zdrowia zwierząt i ludzi.

Ważne jest, abyśmy byli w stanie przewidzieć, jakie skutki wywrze otwarcie bardziej zintegrowanego rynku transatlantyckiego na te przedsiębiorstwa. Czy TTIP i nowe ramy konkurencji spowodują zmiany ich modelu biznesowego, metod ich produkcji, charakteru świadczonych usług lub ich strategii w zakresie inwestycji i zatrudnienia? Należy również przewidzieć środki i strategie dostosowawcze, które umożliwią wszystkim europejskim MŚP czerpanie jak największych korzyści z TTIP.

3.3.   
  Nowy próg de minimis dla MŚP/bardzo małych przedsiębiorstw do „testowania” rynku na bardzo małą skalę

Poniżej progu de minimis nie są naliczane żadne opłaty celne ani podatki, a procedury celne, w tym wymogi dotyczące danych, są minimalne.

Rada Atlantycka, a w bardziej ogólnym ujęciu Stany Zjednoczone, przejawiają wolę, by podnieść obowiązujące limity do 800 USD za przesyłkę dla przesyłek wysyłanych przez małe przedsiębiorstwa do Stanów Zjednoczonych lub Unii Europejskiej – wobec obecnych limitów wynoszących odpowiednio 200 USD lub 150 EUR. W Unii Europejskiej, nawet jeśli towary są zwolnione z opłat celnych, pobierany jest podatek VAT od przesyłek o wartości powyżej 10 lub 22 EUR (w zależności od państwa członkowskiego).

Podniesienie progów de minimis dla podróżnych przylatujących i dotyczących przywożonych przesyłek, szczególnie w sektorze dóbr konsumpcyjnych, mogłoby pomóc MŚP, zwłaszcza podmiotom rozpoczynającym działalność gospodarczą, podejmować wywóz na małą skalę lub korzystać z handlu elektronicznego, bez konieczności płacenia należności celnych. EKES zwraca się do Komisji Europejskiej, by oceniła możliwości zrealizowania tego postulatu (wpływ na dochody z ceł, na prawa własności intelektualnej itd.). EKES z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Unii Europejskiej dotyczącą utworzenia bazy danych na temat „10 rzeczy, które trzeba wiedzieć, by prowadzić handel online” (16), skierowanej do podmiotów europejskich, które eksportują swoje towary do innych państw członkowskich UE. Komitet jest zdania, że tego rodzaju bazę danych można by również dostosować do handlu transatlantyckiego.

3.4.   
  Niezbędny dostęp do wszystkich istotnych informacji na wielojęzycznym portalu

EKES popiera wniosek Komisji Europejskiej dotyczący utworzenia portalu dla MŚP i pragnie przedstawić następujące zalecenia:

| — | wszystkie informacje powinny być dostępne w 24 językach urzędowych Unii Europejskiej, |
| --- | --- |

—

wszystkie informacje powinny być dostępne w 24 językach urzędowych Unii Europejskiej,

| — | oprogramowanie powinno być możliwie proste i łatwe w użyciu, |
| --- | --- |

—

oprogramowanie powinno być możliwie proste i łatwe w użyciu,

| — | należy przetestować funkcjonalność bazy danych na próbce europejskich MŚP, po to by zapewnić, że narzędzie to będzie zaspokajać ich potrzeby, |
| --- | --- |

—

należy przetestować funkcjonalność bazy danych na próbce europejskich MŚP, po to by zapewnić, że narzędzie to będzie zaspokajać ich potrzeby,

| — | baza danych powinna zostać również wyposażona w zespół obsługi, który udzielałby odpowiedzi na zapytania z obu stron Atlantyku. |
| --- | --- |

—

baza danych powinna zostać również wyposażona w zespół obsługi, który udzielałby odpowiedzi na zapytania z obu stron Atlantyku.

Ze sprawozdania Komisji w sprawie MŚP oraz TTIP jasno wynika, że chociaż większość przedsiębiorstw zna przepisy mające zastosowanie do ich wywozu, nie jest w stanie określić, czy chodzi o środki federalne, stanowe lub prywatne. Dlatego ważne jest, aby właściwe organy mogły regularnie sprawdzać, które procedury lub przepisy odbierane są jako szczególnie trudne dla MŚP i sporządzać szczegółowe wyjaśnienie i opisy kroków, jakie należy podjąć, by spełnić te wymagania.

3.5.   
  Reprezentatywny Komitet MŚP wyposażony w konkretne prerogatywy

EKES wyraża zadowolenie z faktu, że istniejący już dialog zostanie zinstytucjonalizowany przez organy odpowiedzialne za MŚP na szczeblu europejskim i amerykańskim. Uważa jednak, że należy zapewnić odpowiednią reprezentację organizacji reprezentujących MŚP w dialogu transatlantyckim poświęconym tym przedsiębiorstwom i nie ograniczać składu przyszłego Komitetu MŚP wyłącznie do administracji krajowych, ale otworzyć go na organizacje reprezentujące MŚP/bardzo małe przedsiębiorstwa i mikroprzedsiębiorstwa po obu stronach Atlantyku. Niektóre przepisy ogólne dotyczące MŚP będą miały również istotny wpływ na ich pracowników i klientów. Dlatego też w przyszłym Komitecie MŚP powinni znaleźć się w charakterze doradców przedstawiciele tych grup, tak by można było od samego początku odpowiednio uwzględnić ich interesy.

EKES proponuje, by przyszły Komitet MŚP pełnił następujące funkcje: monitorowanie warunków zastosowania TTIP do MŚP/bardzo małych przedsiębiorstw i mikroprzedsiębiorstw oraz wpływu tych warunków na pracowników i klientów tych przedsiębiorstw; prowadzenie ocen skutków; sporządzanie wniosków w celu rozwiązywania trudności napotykanych przez MŚP/bardzo małe przedsiębiorstwa i mikroprzedsiębiorstwa, a także ich pracowników i klientów; organizowanie komunikacji z tymi przedsiębiorstwami itp.

3.6.   
  Kampania informacyjna na poziomie krajowym i regionalnym

Istotne jest to, by MŚP miały dostęp do prawidłowych informacji, jeśli chcemy, by mogły one korzystać z nowych możliwości handlowych oferowanych przez TTIP, począwszy od zniesienia ceł przez ułatwienia w handlu po współpracę regulacyjną, która ma doprowadzić do zbliżenia lub wzajemnego uznawania ocen zgodności, kwalifikacji i przepisów regulujących wykonywanie określonych zawodów.

Informacje te nie mogą być przekazywane wyłącznie z pomocą stron internetowych. Aby MŚP lepiej poznały i zrozumiały dostępne instrumenty i inicjatywy wsparcia publicznego, należałoby z myślą o nich przeprowadzić kampanię informacyjną z działem specjalistów w dziedzinie handlu międzynarodowego i ekspertów w dziedzinie eksportu i inwestycji w Stanach Zjednoczonych. Przedsiębiorstwa te wciąż w dużej mierze nie znają istniejących narzędzi, które mogą im pomóc w umiędzynaradawianiu się, takich jak baza danych dotycząca dostępu do rynku i sieć kontaktów Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości. Aby się umiędzynarodowić i rozwijać zagranicą, MŚP muszą przede wszystkim dokładać starań w swoim kraju pochodzenia. Dlatego też należy zwrócić uwagę na zasoby i wsparcie, jakie można im przyznać na poziomie państw członkowskich i ewentualnie UE.

EKES zaleca również utworzenie sieci stowarzyszeń małych i średnich przedsiębiorstw europejskich i amerykańskich, mającej za zadanie propagowanie TTIP z zastosowaniem autentycznego podejścia oddolnego.

3.7.   
  Wzmocnienie europejskiej polityki na rzecz MŚP

| 3.7.1. | Ważne jest, by TTIP nie było postrzegane jako sposób na zlikwidowanie zastrzeżonego dla MŚP traktowania preferencyjnego w ramach zamówień publicznych na szczeblu lokalnym i regionalnym. TTIP powinno utrzymać te priorytety, pod warunkiem że będą miały jednolite zastosowanie wobec MŚP w Europie i w Stanach Zjednoczonych. |
| --- | --- |

3.7.1.

Ważne jest, by TTIP nie było postrzegane jako sposób na zlikwidowanie zastrzeżonego dla MŚP traktowania preferencyjnego w ramach zamówień publicznych na szczeblu lokalnym i regionalnym. TTIP powinno utrzymać te priorytety, pod warunkiem że będą miały jednolite zastosowanie wobec MŚP w Europie i w Stanach Zjednoczonych.

| 3.7.2. | Ponadto istotne jest, by w ramach procesu negocjacji oraz w zakresie współpracy regulacyjnej przestrzegano zasady „Think small first” (najpierw myśl na małą skalę), tak aby od samego początku procesu ustawodawczego uwzględniać priorytety i realia małych przedsiębiorstw i mikroprzedsiębiorstw oraz by chronić ich specyficzne interesy. W tym celu EKES apeluje, by małe przedsiębiorstwa i mikroprzedsiębiorstwa były odpowiednio reprezentowane w grupie doradczej (TTIP Advisory Board). |
| --- | --- |

3.7.2.

Ponadto istotne jest, by w ramach procesu negocjacji oraz w zakresie współpracy regulacyjnej przestrzegano zasady „Think small first” (najpierw myśl na małą skalę), tak aby od samego początku procesu ustawodawczego uwzględniać priorytety i realia małych przedsiębiorstw i mikroprzedsiębiorstw oraz by chronić ich specyficzne interesy. W tym celu EKES apeluje, by małe przedsiębiorstwa i mikroprzedsiębiorstwa były odpowiednio reprezentowane w grupie doradczej (TTIP Advisory Board).

| 3.7.3. | Odnośnie do współpracy regulacyjnej, należy oferować MŚP, a zwłaszcza małym przedsiębiorstwom i mikroprzedsiębiorstwom, odpowiednio dostosowane wsparcie, aby pomóc im w przestrzeganiu przepisów. |
| --- | --- |

3.7.3.

Odnośnie do współpracy regulacyjnej, należy oferować MŚP, a zwłaszcza małym przedsiębiorstwom i mikroprzedsiębiorstwom, odpowiednio dostosowane wsparcie, aby pomóc im w przestrzeganiu przepisów.

| 3.7.4. | Należy podkreślić, że duża liczba przedsiębiorstw, które mogą inwestować lub zajmować się eksportem na rynku transatlantyckim, to firmy innowacyjne. Potrzebują one rygorystycznych i zrozumiałych przepisów w zakresie ochrony własności intelektualnej, zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

3.7.4.

Należy podkreślić, że duża liczba przedsiębiorstw, które mogą inwestować lub zajmować się eksportem na rynku transatlantyckim, to firmy innowacyjne. Potrzebują one rygorystycznych i zrozumiałych przepisów w zakresie ochrony własności intelektualnej, zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Unii Europejskiej.

| 3.7.5. | W odniesieniu do sektora rolno-spożywczego, konieczne jest zwrócenie szczególnej uwagi na przedsiębiorstwa, które opierają się w produkcji i związanych z nią procesach na względach etycznych, kulturalnych i środowiskowych. Należy nadal wspierać handel tymi produktami, które przyczyniają się do zrównoważonego rozwoju. Należy również zapewnić odpowiednią ochronę oznaczeń geograficznych, które stanowią gwarancję dla konsumenta, zarówno co do pochodzenia produktów, jak i metod produkcji. UE od wielu lat realizuje politykę jakości w stosunku do swoich produktów, co jest jednym z głównych czynników dających przewagę konkurencyjną producentom z UE. Ponadto przyczynia się to w istotny sposób do zachowania tradycji kulturowej i gastronomicznej UE i pobudza rozwój obszarów wiejskich oraz politykę mającą na celu wspieranie rynku i dochodów producentów. |
| --- | --- |

3.7.5.

W odniesieniu do sektora rolno-spożywczego, konieczne jest zwrócenie szczególnej uwagi na przedsiębiorstwa, które opierają się w produkcji i związanych z nią procesach na względach etycznych, kulturalnych i środowiskowych. Należy nadal wspierać handel tymi produktami, które przyczyniają się do zrównoważonego rozwoju. Należy również zapewnić odpowiednią ochronę oznaczeń geograficznych, które stanowią gwarancję dla konsumenta, zarówno co do pochodzenia produktów, jak i metod produkcji. UE od wielu lat realizuje politykę jakości w stosunku do swoich produktów, co jest jednym z głównych czynników dających przewagę konkurencyjną producentom z UE. Ponadto przyczynia się to w istotny sposób do zachowania tradycji kulturowej i gastronomicznej UE i pobudza rozwój obszarów wiejskich oraz politykę mającą na celu wspieranie rynku i dochodów producentów.

| 3.7.6. | EKES analizuje w innej opinii doświadczenia związane ze „Small Business Act” (SBA) w Stanach Zjednoczonych i UE, by dobrze zrozumieć korzyści, jakie amerykański „Small Business Act” oferuje amerykańskim MŚP np. w zakresie dostępu do zamówień publicznych i finansowania. Pozwoli to w odpowiednim czasie zaproponować udoskonalenia i efektywniejsze metody pracy w ramach europejskiego SBA, tak by był bardziej korzystny dla europejskich MŚP i bardziej wiążący. |
| --- | --- |

3.7.6.

EKES analizuje w innej opinii doświadczenia związane ze „Small Business Act” (SBA) w Stanach Zjednoczonych i UE, by dobrze zrozumieć korzyści, jakie amerykański „Small Business Act” oferuje amerykańskim MŚP np. w zakresie dostępu do zamówień publicznych i finansowania. Pozwoli to w odpowiednim czasie zaproponować udoskonalenia i efektywniejsze metody pracy w ramach europejskiego SBA, tak by był bardziej korzystny dla europejskich MŚP i bardziej wiążący.

Bruksela, dnia 2 lipca 2015 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  Nota głównego ekonomisty DG Trade SMEs are more important than you think! Challenges and opportunities for EU exporting SMEs (http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2014/september/tradoc_152792.pdf).

1

SMEs are more important than you think! Challenges and opportunities for EU exporting SMEs

(2)  Small and Medium Sized Entreprises and the Transatlantic Trade and Investment Partnership (http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2015/april/tradoc_153348.pdf).

2

Small and Medium Sized Entreprises and the Transatlantic Trade and Investment Partnership

(3)  Zob. przypis 1.

3

(4)  https://www.sba.gov/sites/default/files/files/Size_Standards_Table.pdf

4

(5)  Dz.U. C 424 z 26.11.2014, s. 9.

5

(6)  Zob. przypis 1.

6

(7)  Umiędzynarodowienie MŚP – Sprawozdanie ostateczne 2010. Annual report on European SMEs 2013/2014 (Sprawozdanie roczne za rok 2013/2014 w sprawie europejskich MŚP) (http://ec.europa.eu/growth/smes/business-friendly-environment/performance-review/files/supporting-documents/2014/annual-report-smes-2014_en.pdf, s. 62).

7

Annual report on European SMEs 2013/2014

(8)  Zob. przypis 7.

8

(9)  USITC, Small and Medium-Sized Enterprises: Overview of Participation in U.S. Exports (Udział MŚP w amerykańskim eksporcie), 2010 (http://www.usitc.gov/publications/332/pub4125.pdf).

9

Small and Medium-Sized Enterprises: Overview of Participation in U.S. Exports

(10)  The Transatlantic Trade and Investment Partnership – Big Opportunities for Small Business (Transatlantyckie partnerstwo handlowo-inwestycyjne – Duże możliwości dla małych przedsiębiorstw), Atlantic Council (http://www.atlanticcouncil.org/images/publications/TTIP_SME_Report.pdf, s. 3).

10

The Transatlantic Trade and Investment Partnership – Big Opportunities for Small Business

(11)  WTO, wt/COMTD/AFT/W/53, s. 23.

11

(12)  The Transatlantic Trade and Investment Partnership – Big Opportunities for Small Business (Transatlantyckie partnerstwo handlowo-inwestycyjne – Duże możliwości dla małych przedsiębiorstw), Atlantic Council (http://www.atlanticcouncil.org/images/publications/TTIP_SME_Report.pdf, s. 3); Small and Medium Sized Enterprises and The Transatlantic Trade and Investment Partnership (http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2015/april/tradoc_153348.pdf); Small companies in a big market (http://www.svensktnaringsliv.se/english/publications/small-companies-in-a-big-market-how-a-free-trade-agreement-betwee_611404.html).

12

The Transatlantic Trade and Investment Partnership – Big Opportunities for Small Business

Small and Medium Sized Enterprises and The Transatlantic Trade and Investment Partnership

Small companies in a big market

(13)  http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2015/january/tradoc_153028.pdf

13

(14)  https://www.sba.gov/sites/default/files/files/Size_Standards_Table.pdf

14

(15)  Komisja ITRE, TTIP impact on European energy markets and manufacturing industries, 2015 (http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2015/536316/IPOL_STU(2015)536316_en.pdf).

15

TTIP impact on European energy markets and manufacturing industries

(16)  https://ec.europa.eu/growth/tools-databases/dem/watify/selling-online?language=en

16

---

| 17.11.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 383/44 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 383/44

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie celów na okres po roku 2015 w regionie eurośródziemnomorskim

(opinia z inicjatywy własnej)

(2015/C 383/07)

| Sprawozdawca: | An LE NOUAIL MARLIÈRE |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

An LE NOUAIL MARLIÈRE

Dnia 22 stycznia 2015 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie

celów na okres po roku 2015 w regionie eurośródziemnomorskim.

Sekcja Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 11 czerwca 2015 r.

Na 509. sesji plenarnej w dniach 1–2 lipca 2015 r. (posiedzenie z dnia 1 lipca 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 57 do 22 (7 osób wstrzymało się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES zaleca państwom członkowskim Unii dla Śródziemnomorza oraz UE zatwierdzenie uzgodnionych celów zrównoważonego rozwoju poprzez organizację ratyfikacji odpowiednich konwencji międzynarodowych. |
| --- | --- |

1.1.

EKES zaleca państwom członkowskim Unii dla Śródziemnomorza oraz UE zatwierdzenie uzgodnionych celów zrównoważonego rozwoju poprzez organizację ratyfikacji odpowiednich konwencji międzynarodowych.

| 1.2. | Komitet apeluje do państw członkowskich Unii dla Śródziemnomorza i do UE o skuteczną ochronę inwestycji publicznych niezbędnych do realizacji celów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

1.2.

Komitet apeluje do państw członkowskich Unii dla Śródziemnomorza i do UE o skuteczną ochronę inwestycji publicznych niezbędnych do realizacji celów zrównoważonego rozwoju.

| 1.3. | EKES zaleca państwom członkowskim Unii dla Śródziemnomorza i UE, by w osiąganiu tych celów uczestniczyło społeczeństwo obywatelskie i samorządy na szczeblu lokalnym, jak najbliżej obywateli. |
| --- | --- |

1.3.

EKES zaleca państwom członkowskim Unii dla Śródziemnomorza i UE, by w osiąganiu tych celów uczestniczyło społeczeństwo obywatelskie i samorządy na szczeblu lokalnym, jak najbliżej obywateli.

| 1.4. | Komitet przyjmuje do wiadomości konkluzje Rady do spraw zagranicznych i stosunków międzynarodowych z dnia 26 maja 2015 r. oraz wnioski z rocznego sprawozdania Komisji Europejskiej za rok 2015 na temat zobowiązań UE i państw członkowskich w zakresie oficjalnej pomocy rozwojowej oraz ich realizacji. |
| --- | --- |

1.4.

Komitet przyjmuje do wiadomości konkluzje Rady do spraw zagranicznych i stosunków międzynarodowych z dnia 26 maja 2015 r. oraz wnioski z rocznego sprawozdania Komisji Europejskiej za rok 2015 na temat zobowiązań UE i państw członkowskich w zakresie oficjalnej pomocy rozwojowej oraz ich realizacji.

| 1.5. | Ubolewa jednak nad faktem, że termin, jaki UE wyznaczyła na realizację celu 0,7 % PKB, upływa dopiero w roku 2030 (1). |
| --- | --- |

1.5.

Ubolewa jednak nad faktem, że termin, jaki UE wyznaczyła na realizację celu 0,7 % PKB, upływa dopiero w roku 2030 (1).

| 1.6. | EKES popiera UE w jej zamiarze wzmocnienia aspektów niefinansowych (ratyfikacji międzynarodowych instrumentów prawnych, zwalczania przestępstw finansowych). |
| --- | --- |

1.6.

EKES popiera UE w jej zamiarze wzmocnienia aspektów niefinansowych (ratyfikacji międzynarodowych instrumentów prawnych, zwalczania przestępstw finansowych).

| 1.7. | Wzywa Komisję do przyjęcia spójnego stanowiska uwzględniającego dwustronne, kilkustronne i wielostronne interesy handlowe oraz cele zrównoważonego rozwoju, aby zachować wiarygodność tych celów, a także pomocy europejskiej. |
| --- | --- |

1.7.

Wzywa Komisję do przyjęcia spójnego stanowiska uwzględniającego dwustronne, kilkustronne i wielostronne interesy handlowe oraz cele zrównoważonego rozwoju, aby zachować wiarygodność tych celów, a także pomocy europejskiej.

| 1.8. | Komitet zaleca rozszerzenie dialogu między partnerami społecznymi i instytucjami europejskimi zajmującymi się szkoleniem zawodowym i uczeniem się przez całe życie, a także opracowanie programów działania w tej dziedzinie. EKES został należycie zaproszony do udziału w tym dialogu i przyczynił się do jego ustanowienia (2). |
| --- | --- |

1.8.

Komitet zaleca rozszerzenie dialogu między partnerami społecznymi i instytucjami europejskimi zajmującymi się szkoleniem zawodowym i uczeniem się przez całe życie, a także opracowanie programów działania w tej dziedzinie. EKES został należycie zaproszony do udziału w tym dialogu i przyczynił się do jego ustanowienia (2).

| 1.9. | Komitet zaleca uwzględnienie w programie UE i jej polityce sąsiedztwa tych zaleceń dotyczących spójności między polityką handlową, zewnętrzną i w zakresie rozwoju oraz finansowania i ochrony demokracji i praw człowieka, zgodnie ze zobowiązaniami, jakie podjęła wiceprzewodnicząca Federica Mogherini wobec społeczeństwa obywatelskiego w dniu 28 maja 2015 r. (3) |
| --- | --- |

1.9.

Komitet zaleca uwzględnienie w programie UE i jej polityce sąsiedztwa tych zaleceń dotyczących spójności między polityką handlową, zewnętrzną i w zakresie rozwoju oraz finansowania i ochrony demokracji i praw człowieka, zgodnie ze zobowiązaniami, jakie podjęła wiceprzewodnicząca Federica Mogherini wobec społeczeństwa obywatelskiego w dniu 28 maja 2015 r. (3)

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | Ważnym zagadnieniem w ramach europejskiego i światowego programu działań w nadchodzących latach będzie dyskusja na temat celów zrównoważonego rozwoju na okres po 2015 r. Ze względu na wspólne szczególne cechy obszarów położonych w regionie eurośródziemnomorskim należy rozważyć, w jaki sposób włączyć cele zrównoważonego rozwoju w europejską politykę sąsiedztwa i strategie polityczne państw południowego regionu Morza Śródziemnego. Bezpieczeństwo żywnościowe, ubóstwo i wykluczenie społeczne, brak dostępu do wody, szczególna sytuacja krajów regionu przechodzących transformację demokratyczną i gospodarczą oraz potrzeba przywrócenia pokoju i bezpieczeństwa – problemy te wymagają opracowania opinii EKES-u na odnośny temat, zawierającej wytyczne w zakresie wdrażania i monitorowania programu działań na okres po roku 2015 w regionie Morza Śródziemnego. |
| --- | --- |

2.1.

Ważnym zagadnieniem w ramach europejskiego i światowego programu działań w nadchodzących latach będzie dyskusja na temat celów zrównoważonego rozwoju na okres po 2015 r. Ze względu na wspólne szczególne cechy obszarów położonych w regionie eurośródziemnomorskim należy rozważyć, w jaki sposób włączyć cele zrównoważonego rozwoju w europejską politykę sąsiedztwa i strategie polityczne państw południowego regionu Morza Śródziemnego. Bezpieczeństwo żywnościowe, ubóstwo i wykluczenie społeczne, brak dostępu do wody, szczególna sytuacja krajów regionu przechodzących transformację demokratyczną i gospodarczą oraz potrzeba przywrócenia pokoju i bezpieczeństwa – problemy te wymagają opracowania opinii EKES-u na odnośny temat, zawierającej wytyczne w zakresie wdrażania i monitorowania programu działań na okres po roku 2015 w regionie Morza Śródziemnego.

| 2.2. | Dzięki określeniu konkretnych wyzwań oraz opracowaniu propozycji na rzecz regionu eurośródziemnomorskiego we współpracy ze społeczeństwem obywatelskim, EKES może udzielić przydatnych rad rządom tego dotkniętego różnymi problemami regionu i instytucjom europejskim. |
| --- | --- |

2.2.

Dzięki określeniu konkretnych wyzwań oraz opracowaniu propozycji na rzecz regionu eurośródziemnomorskiego we współpracy ze społeczeństwem obywatelskim, EKES może udzielić przydatnych rad rządom tego dotkniętego różnymi problemami regionu i instytucjom europejskim.

| 2.3. | Opracowując niniejszą opinię, EKES pragnie również poszerzyć prace, jakie przeprowadził już w zakresie celów zrównoważonego rozwoju ogólnie oraz odnośnie do konkretnego obszaru geograficznego, jakim jest wybrzeże Morza Śródziemnego. |
| --- | --- |

2.3.

Opracowując niniejszą opinię, EKES pragnie również poszerzyć prace, jakie przeprowadził już w zakresie celów zrównoważonego rozwoju ogólnie oraz odnośnie do konkretnego obszaru geograficznego, jakim jest wybrzeże Morza Śródziemnego.

| 2.4. | Sekretarz generalny ONZ wydał sprawozdanie podsumowujące odpowiedzi zebrane przez otwartą grupę roboczą, która zajęła się zbadaniem powszechnych celów zrównoważonego rozwoju na okres po 2015 r., wynikających z przyjęcia deklaracji rządów pt. „Przyszłość, jakiej chcemy” po konferencji Rio+20. W deklaracji tej zadecydowano o przekształceniu celów milenijnych, dostosowanych do sytuacji poszczególnych krajów rozwijających się, w cele powszechne, choć zróżnicowane, dotyczące całej ludzkości, zarówno w krajach uprzemysłowionych, jak i wschodzących, rozwijających się lub mniej rozwiniętych. Przeprowadzono konsultacje na szeroką skalę na szczeblu regionalnym i niższym niż regionalny, a najważniejsze ugrupowania społeczeństwa obywatelskiego reprezentowane w Organizacji Narodów Zjednoczonych miały okazję wziąć w nich udział i przedstawić swoje stanowisko. Określono 17 celów głównych i 169 celów podrzędnych w zakresie „środków wdrażania i globalnego partnerstwa na rzecz zrównoważonego rozwoju”. |
| --- | --- |

2.4.

Sekretarz generalny ONZ wydał sprawozdanie podsumowujące odpowiedzi zebrane przez otwartą grupę roboczą, która zajęła się zbadaniem powszechnych celów zrównoważonego rozwoju na okres po 2015 r., wynikających z przyjęcia deklaracji rządów pt. „Przyszłość, jakiej chcemy” po konferencji Rio+20. W deklaracji tej zadecydowano o przekształceniu celów milenijnych, dostosowanych do sytuacji poszczególnych krajów rozwijających się, w cele powszechne, choć zróżnicowane, dotyczące całej ludzkości, zarówno w krajach uprzemysłowionych, jak i wschodzących, rozwijających się lub mniej rozwiniętych. Przeprowadzono konsultacje na szeroką skalę na szczeblu regionalnym i niższym niż regionalny, a najważniejsze ugrupowania społeczeństwa obywatelskiego reprezentowane w Organizacji Narodów Zjednoczonych miały okazję wziąć w nich udział i przedstawić swoje stanowisko. Określono 17 celów głównych i 169 celów podrzędnych w zakresie „środków wdrażania i globalnego partnerstwa na rzecz zrównoważonego rozwoju”.

| 2.5. | W 2015 r. mają odbyć się dwa ważne spotkania ściśle związane z celami zrównoważonego rozwoju na okres po roku 2015: międzynarodowa konferencja na temat finansowania rozwoju, w lipcu w Addis Abebie, oraz 21. Konferencja Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu, pod koniec roku w Paryżu. |
| --- | --- |

2.5.

W 2015 r. mają odbyć się dwa ważne spotkania ściśle związane z celami zrównoważonego rozwoju na okres po roku 2015: międzynarodowa konferencja na temat finansowania rozwoju, w lipcu w Addis Abebie, oraz 21. Konferencja Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu, pod koniec roku w Paryżu.

| 2.6. | Agenda zrównoważonego rozwoju na okres po roku 2015 ma na celu ustanowienie ram przyszłych działań ONZ w terenie z wykorzystaniem nowego podejścia ukierunkowanego na równość, włączenie społeczne i godną pracę, zachowując jednocześnie zrównoważone źródła dochodów dla osób pracujących, chroniąc środowisko i utrzymując tempo odnawiania się zasobów biologicznych i naturalnych. Jednakże założeniem tego programu jest fakt, że regulujący nasze społeczeństwo paradygmat gospodarczy nie ma trwałego charakteru. Oznacza to, że przywódcy światowi będą musieli wykazać się dużą ambicją. Obecna sytuacja pod względem gospodarczym, społecznym, środowiskowym i – w ostatecznym rozrachunku – politycznym, jest nie do utrzymania w wielu częściach świata, szczególnie w regionie eurośródziemnomorskim. Powszechnie uważa się, że realizacja celów zrównoważonego rozwoju wymaga zmiany co najmniej zasad ekonomicznych i finansowych, na których opierają się obecne gospodarki, by zmienić obecny stan rzeczy. |
| --- | --- |

2.6.

Agenda zrównoważonego rozwoju na okres po roku 2015 ma na celu ustanowienie ram przyszłych działań ONZ w terenie z wykorzystaniem nowego podejścia ukierunkowanego na równość, włączenie społeczne i godną pracę, zachowując jednocześnie zrównoważone źródła dochodów dla osób pracujących, chroniąc środowisko i utrzymując tempo odnawiania się zasobów biologicznych i naturalnych. Jednakże założeniem tego programu jest fakt, że regulujący nasze społeczeństwo paradygmat gospodarczy nie ma trwałego charakteru. Oznacza to, że przywódcy światowi będą musieli wykazać się dużą ambicją. Obecna sytuacja pod względem gospodarczym, społecznym, środowiskowym i – w ostatecznym rozrachunku – politycznym, jest nie do utrzymania w wielu częściach świata, szczególnie w regionie eurośródziemnomorskim. Powszechnie uważa się, że realizacja celów zrównoważonego rozwoju wymaga zmiany co najmniej zasad ekonomicznych i finansowych, na których opierają się obecne gospodarki, by zmienić obecny stan rzeczy.

| 2.7. | Położone na północnym wybrzeżu Morza Śródziemnego państwa Europy Południowej doświadczają sytuacji społecznych i gospodarczych nieakceptowanych już przez obywateli i uniemożliwiających stawienie czoła wyzwaniom środowiskowym i klimatycznym, a przecież rozwiązania w tej dziedzinie stworzyłyby obywatelom europejskim perspektywy zbudowania innego obszaru środowiskowego, gospodarczego i społecznego. Pomimo inwestycji w edukację za pomocą systemu krajowego lub europejskiego, młodzi ludzie nie mają możliwości rozwoju i przyczynienia się do wzmocnienia konkurencyjności gospodarczej, społecznej i środowiskowej UE. |
| --- | --- |

2.7.

Położone na północnym wybrzeżu Morza Śródziemnego państwa Europy Południowej doświadczają sytuacji społecznych i gospodarczych nieakceptowanych już przez obywateli i uniemożliwiających stawienie czoła wyzwaniom środowiskowym i klimatycznym, a przecież rozwiązania w tej dziedzinie stworzyłyby obywatelom europejskim perspektywy zbudowania innego obszaru środowiskowego, gospodarczego i społecznego. Pomimo inwestycji w edukację za pomocą systemu krajowego lub europejskiego, młodzi ludzie nie mają możliwości rozwoju i przyczynienia się do wzmocnienia konkurencyjności gospodarczej, społecznej i środowiskowej UE.

| 2.8. | Od roku 2008 powstało niewiele miejsc pracy, wręcz przeciwnie – wiele z nich utracono, a tempo powstawania nowych nie jest dostosowane do rozwoju demograficznego ani do wejścia na rynek pracy absolwentów, co skutkuje odrzuceniem pozbawionej perspektyw polityki oszczędnościowej. Polityka i usługi publiczne w zakresie edukacji, zdrowia, transportu oraz budownictwa mieszkalnego ucierpiały wskutek polityki oszczędnościowej, a przecież realizacja celów zrównoważonego rozwoju wymaga wzmocnienia tych usług. W UE-28 wciąż zwiększa się liczba osób bezdomnych i mieszkających w nieodpowiednich warunkach, a większość miejsc pracy charakteryzuje się zbyt wielką elastycznością i niepewnością i nie oferuje perspektyw na przyszłość. Znacząco zwiększa się liczba stażystów słabo lub źle opłacanych i można zaobserwować radykalizację postaw europejskiego społeczeństwa, narasta bowiem nietolerancja, odrzucenie innych i niezrozumienie. Zwiększa się także przepaść między pokoleniami, a indywidualizm i potrzeba przetrwania prowadzą do polaryzacji między klasą polityczną, która nabiera cech zawodu, a znajdującymi się w trudnej sytuacji obywatelami. |
| --- | --- |

2.8.

Od roku 2008 powstało niewiele miejsc pracy, wręcz przeciwnie – wiele z nich utracono, a tempo powstawania nowych nie jest dostosowane do rozwoju demograficznego ani do wejścia na rynek pracy absolwentów, co skutkuje odrzuceniem pozbawionej perspektyw polityki oszczędnościowej. Polityka i usługi publiczne w zakresie edukacji, zdrowia, transportu oraz budownictwa mieszkalnego ucierpiały wskutek polityki oszczędnościowej, a przecież realizacja celów zrównoważonego rozwoju wymaga wzmocnienia tych usług. W UE-28 wciąż zwiększa się liczba osób bezdomnych i mieszkających w nieodpowiednich warunkach, a większość miejsc pracy charakteryzuje się zbyt wielką elastycznością i niepewnością i nie oferuje perspektyw na przyszłość. Znacząco zwiększa się liczba stażystów słabo lub źle opłacanych i można zaobserwować radykalizację postaw europejskiego społeczeństwa, narasta bowiem nietolerancja, odrzucenie innych i niezrozumienie. Zwiększa się także przepaść między pokoleniami, a indywidualizm i potrzeba przetrwania prowadzą do polaryzacji między klasą polityczną, która nabiera cech zawodu, a znajdującymi się w trudnej sytuacji obywatelami.

| 2.9. | Na południe od Morza Śródziemnego można było zaobserwować obalanie dyktatur politycznych, które przywłaszczyły sobie korzyści gospodarcze i pozbawiły obywateli wolności słowa i równości. Kilka krajów zmieniło sposób przeprowadzania transformacji i zamiast skierować się w stronę oczekiwanego konsensusu narodowego na rzecz demokracji ponownie oddało się w ręce autorytarnej i wszechmocnej władzy wojskowej. Okoliczności te zostały wykorzystane przez radykalistyczne grupy, które albo dokonały ataków zbrojnych, albo zainicjowały rządy zbrodniczych systemów. W sytuacji stałego zagrożenia znajduje się obecnie część Afryki, a na Bliskim i Środkowym Wschodzie mają miejsce szeroko zakrojone przesiedlenia i powstają nowe układy wpływów politycznych i wojskowych – krótko mówiąc, ludność cywilna nie zaznaje spokoju. |
| --- | --- |

2.9.

Na południe od Morza Śródziemnego można było zaobserwować obalanie dyktatur politycznych, które przywłaszczyły sobie korzyści gospodarcze i pozbawiły obywateli wolności słowa i równości. Kilka krajów zmieniło sposób przeprowadzania transformacji i zamiast skierować się w stronę oczekiwanego konsensusu narodowego na rzecz demokracji ponownie oddało się w ręce autorytarnej i wszechmocnej władzy wojskowej. Okoliczności te zostały wykorzystane przez radykalistyczne grupy, które albo dokonały ataków zbrojnych, albo zainicjowały rządy zbrodniczych systemów. W sytuacji stałego zagrożenia znajduje się obecnie część Afryki, a na Bliskim i Środkowym Wschodzie mają miejsce szeroko zakrojone przesiedlenia i powstają nowe układy wpływów politycznych i wojskowych – krótko mówiąc, ludność cywilna nie zaznaje spokoju.

| 2.10. | W takich warunkach prawdopodobnie żaden cel zrównoważonego rozwoju nie jest wiarygodny, by przywrócić pokój, zwiększyć dobrobyt materialny i wpłynąć na rozwój gospodarczy regionu. W regionach niestabilnych pod względem demokratycznym, społecznym i środowiskowym nie można w sposób trwały przyciągnąć inwestycji, utrzymać ich, czy też ich rozwinąć. Z drugiej strony, jako że przez dziesiątki lat z rozwoju gospodarczego korzystało tylko niewiele rodzin, konkretnych osób lub dyktatorów, instytucje zdolne pracować w sposób sprawiedliwy, przejrzysty i demokratyczny napotykają na swej drodze same przeszkody. |
| --- | --- |

2.10.

W takich warunkach prawdopodobnie żaden cel zrównoważonego rozwoju nie jest wiarygodny, by przywrócić pokój, zwiększyć dobrobyt materialny i wpłynąć na rozwój gospodarczy regionu. W regionach niestabilnych pod względem demokratycznym, społecznym i środowiskowym nie można w sposób trwały przyciągnąć inwestycji, utrzymać ich, czy też ich rozwinąć. Z drugiej strony, jako że przez dziesiątki lat z rozwoju gospodarczego korzystało tylko niewiele rodzin, konkretnych osób lub dyktatorów, instytucje zdolne pracować w sposób sprawiedliwy, przejrzysty i demokratyczny napotykają na swej drodze same przeszkody.

3.   Środowisko

| 3.1. | Fakty pokazują, że region eurośródziemnomorski jest narażony na klęski żywiołowe, zarówno na lądzie, jak i na morzu. Z opublikowanego w 2013 r. sprawozdania wynika, że środowisko przybrzeżne zapewnia środki utrzymania co najmniej 150 mln osób. W tym samym sprawozdaniu cytuje się dane Programu Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP), z których wynika, że na wybrzeżu Morza Śródziemnego znajduje się 13 elektrowni gazowych, 55 rafinerii, 180 elektrowni, 750 przystani jachtowych, 286 portów handlowych, 112 portów lotniczych i 238 zakładów odsalania wody, z których większość stanowi potencjalne źródło zagrożeń dla środowiska. W sprawozdaniu stwierdza się również, że priorytetem dla całego regionu jest wprowadzenie odpowiednich środków łagodzących skutki klęsk żywiołowych i katastrof spowodowanych przez człowieka (4). |
| --- | --- |

3.1.

Fakty pokazują, że region eurośródziemnomorski jest narażony na klęski żywiołowe, zarówno na lądzie, jak i na morzu. Z opublikowanego w 2013 r. sprawozdania wynika, że środowisko przybrzeżne zapewnia środki utrzymania co najmniej 150 mln osób. W tym samym sprawozdaniu cytuje się dane Programu Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP), z których wynika, że na wybrzeżu Morza Śródziemnego znajduje się 13 elektrowni gazowych, 55 rafinerii, 180 elektrowni, 750 przystani jachtowych, 286 portów handlowych, 112 portów lotniczych i 238 zakładów odsalania wody, z których większość stanowi potencjalne źródło zagrożeń dla środowiska. W sprawozdaniu stwierdza się również, że priorytetem dla całego regionu jest wprowadzenie odpowiednich środków łagodzących skutki klęsk żywiołowych i katastrof spowodowanych przez człowieka (4).

4.   Zatrudnienie

| 4.1. | W przemówieniu z dnia 28 maja br. komisarz Johannes Hahn podkreślił potrzebę stworzenia 5 mln nowych miejsc pracy co roku, tak aby zwiększająca się liczba siły roboczej mogła znaleźć zatrudnienie oraz aby zapewnić włączenie społeczne. Przypomniał również, że do osiągnięcia tego celu regionowi niezbędny jest wzrost gospodarczy przekraczający 6 %. |
| --- | --- |

4.1.

W przemówieniu z dnia 28 maja br. komisarz Johannes Hahn podkreślił potrzebę stworzenia 5 mln nowych miejsc pracy co roku, tak aby zwiększająca się liczba siły roboczej mogła znaleźć zatrudnienie oraz aby zapewnić włączenie społeczne. Przypomniał również, że do osiągnięcia tego celu regionowi niezbędny jest wzrost gospodarczy przekraczający 6 %.

| 4.2. | Dlatego kluczowe znaczenie powinno mieć upowszechnianie godnego zatrudnienia (cel 8), ponieważ zatrudnienie niskiej jakości (niepewne, słabo płatne oraz pozbawione trwałej i powszechnej ochrony socjalnej) leży u przyczyn ubóstwa. Należy zatem ponownie skoncentrować się na jakości wzrostu oraz na bezpiecznych i zdrowych warunkach zatrudnienia i pracy, a także na ochronie socjalnej pracowników i ich rodzin jako na podstawowym narzędziu zwalczania ubóstwa i wykluczenia. |
| --- | --- |

4.2.

Dlatego kluczowe znaczenie powinno mieć upowszechnianie godnego zatrudnienia (cel 8), ponieważ zatrudnienie niskiej jakości (niepewne, słabo płatne oraz pozbawione trwałej i powszechnej ochrony socjalnej) leży u przyczyn ubóstwa. Należy zatem ponownie skoncentrować się na jakości wzrostu oraz na bezpiecznych i zdrowych warunkach zatrudnienia i pracy, a także na ochronie socjalnej pracowników i ich rodzin jako na podstawowym narzędziu zwalczania ubóstwa i wykluczenia.

5.   Prywatne źródła finansowania

| 5.1. | By wkład sektora prywatnego w partnerstwa handlowe na rzecz rozwoju przemysłowego był wydajny i skuteczny, musi mu towarzyszyć program na rzecz godnej pracy, bardziej rygorystyczny niż dotychczas odnośnie do warunków zatrudnienia. Bardziej niż kiedykolwiek, tworzone miejsca pracy powinny być wysokiej jakości, dobrze płatne, przyjazne dla środowiska naturalnego i zdrowia ludzi oraz oparte na skutecznej ochronie socjalnej (5). Jest to szczególnie istotne w regionie Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej, gdzie stopa bezrobocia młodzieży jest jedną z najwyższych na świecie i stale rośnie, co oznacza, że znaczny odsetek młodych ludzi w wieku produkcyjnym nie pracuje, nie kształci się ani nie szkoli. Zagwarantowanie minimalnego bezpieczeństwa dochodu osobom pracującym w sektorze nieformalnym ma zasadnicze znaczenie dla stabilności społecznej i politycznej oraz zapobiegania konfliktom, ponieważ łagodzi radykalizację postaw i ekstremizm, przyczyniając się w ten sposób do stabilności politycznej i bezpieczeństwa (6). Na obu wybrzeżach Morza Śródziemnego aspiruje się do zapewnienia kształcenia początkowego i ustawicznego, równości, odpowiedniego współczynnika aktywności zawodowej ludzi młodych i kobiet, poszanowania obywateli, wolności słowa, godnego wynagrodzenia, bezpiecznych warunków pracy, ochrony środowiska i zdrowia publicznego, wczesnej edukacji i solidarności międzypokoleniowej. Rządy muszą być w stanie zagwarantować zaspokojenie tych potrzeb bez interwencji pod postacią arbitrażu ponadnarodowego chroniącego interesy prywatne jednej ze stron, mimo dużego znaczenia, jakie chciałoby się nadać handlowi międzynarodowemu z punktu widzenia finansowania celów powszechnych (7). |
| --- | --- |

5.1.

By wkład sektora prywatnego w partnerstwa handlowe na rzecz rozwoju przemysłowego był wydajny i skuteczny, musi mu towarzyszyć program na rzecz godnej pracy, bardziej rygorystyczny niż dotychczas odnośnie do warunków zatrudnienia. Bardziej niż kiedykolwiek, tworzone miejsca pracy powinny być wysokiej jakości, dobrze płatne, przyjazne dla środowiska naturalnego i zdrowia ludzi oraz oparte na skutecznej ochronie socjalnej (5). Jest to szczególnie istotne w regionie Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej, gdzie stopa bezrobocia młodzieży jest jedną z najwyższych na świecie i stale rośnie, co oznacza, że znaczny odsetek młodych ludzi w wieku produkcyjnym nie pracuje, nie kształci się ani nie szkoli. Zagwarantowanie minimalnego bezpieczeństwa dochodu osobom pracującym w sektorze nieformalnym ma zasadnicze znaczenie dla stabilności społecznej i politycznej oraz zapobiegania konfliktom, ponieważ łagodzi radykalizację postaw i ekstremizm, przyczyniając się w ten sposób do stabilności politycznej i bezpieczeństwa (6). Na obu wybrzeżach Morza Śródziemnego aspiruje się do zapewnienia kształcenia początkowego i ustawicznego, równości, odpowiedniego współczynnika aktywności zawodowej ludzi młodych i kobiet, poszanowania obywateli, wolności słowa, godnego wynagrodzenia, bezpiecznych warunków pracy, ochrony środowiska i zdrowia publicznego, wczesnej edukacji i solidarności międzypokoleniowej. Rządy muszą być w stanie zagwarantować zaspokojenie tych potrzeb bez interwencji pod postacią arbitrażu ponadnarodowego chroniącego interesy prywatne jednej ze stron, mimo dużego znaczenia, jakie chciałoby się nadać handlowi międzynarodowemu z punktu widzenia finansowania celów powszechnych (7).

6.   Środki wykonawcze i monitorowanie realizacji celów

| 6.1. | Negocjacje wielostronne w ramach WTO skupiają się na handlu jako narzędziu realizacji korzystnego zrównoważonego rozwoju. Jednak wiele z toczących się negocjacji wskazuje na niespójność między niektórymi celami w zakresie wolnego handlu a realizacją celów zrównoważonego rozwoju. Ze względu na pertraktacje potęg handlowych z państwami, na wiarygodności utraciły korzystne cele w takich dziedzinach, jak porozumienia w sprawie usług mające na celu liberalizację lub prywatyzację licznych usług publicznych dostępnych dla większości obywateli i niezbędnych dla realizacji celów, porozumienia w sprawie środowiskowych dóbr publicznych, transfery technologii, prawo własności przemysłowej, porozumienie w sprawie nowych technologii informacyjnych, przemysłu wydobywczego i wydobywania kopalin czy postępowania w sprawie rozstrzygania sporu między przedsiębiorstwami wielonarodowymi a państwami. |
| --- | --- |

6.1.

Negocjacje wielostronne w ramach WTO skupiają się na handlu jako narzędziu realizacji korzystnego zrównoważonego rozwoju. Jednak wiele z toczących się negocjacji wskazuje na niespójność między niektórymi celami w zakresie wolnego handlu a realizacją celów zrównoważonego rozwoju. Ze względu na pertraktacje potęg handlowych z państwami, na wiarygodności utraciły korzystne cele w takich dziedzinach, jak porozumienia w sprawie usług mające na celu liberalizację lub prywatyzację licznych usług publicznych dostępnych dla większości obywateli i niezbędnych dla realizacji celów, porozumienia w sprawie środowiskowych dóbr publicznych, transfery technologii, prawo własności przemysłowej, porozumienie w sprawie nowych technologii informacyjnych, przemysłu wydobywczego i wydobywania kopalin czy postępowania w sprawie rozstrzygania sporu między przedsiębiorstwami wielonarodowymi a państwami.

| 6.2. | Polityka handlowa powinna umożliwiać krajom rozwijającym się uzyskanie przestrzeni politycznej, w tym możliwości skoncentrowania się na skutkach dla bezrobocia, na słabszych grupach społecznych, równouprawnieniu płci i zrównoważonym rozwoju, raczej niż zachęcać do liberalizacji jako celu samego w sobie. Dlatego należy przeprowadzić wyczerpujący przegląd wszystkich umów handlowych i inwestycyjnych, by określić wszystkie obszary potencjalnie ograniczające zdolność krajów rozwijających się do zapobiegania kryzysom i zarządzania nimi, regulowania przepływów finansowych, ochrony prawa do utrzymania się i godnej pracy, wzmacniania sprawiedliwego opodatkowania, świadczenia kluczowych usług publicznych i zagwarantowania zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

6.2.

Polityka handlowa powinna umożliwiać krajom rozwijającym się uzyskanie przestrzeni politycznej, w tym możliwości skoncentrowania się na skutkach dla bezrobocia, na słabszych grupach społecznych, równouprawnieniu płci i zrównoważonym rozwoju, raczej niż zachęcać do liberalizacji jako celu samego w sobie. Dlatego należy przeprowadzić wyczerpujący przegląd wszystkich umów handlowych i inwestycyjnych, by określić wszystkie obszary potencjalnie ograniczające zdolność krajów rozwijających się do zapobiegania kryzysom i zarządzania nimi, regulowania przepływów finansowych, ochrony prawa do utrzymania się i godnej pracy, wzmacniania sprawiedliwego opodatkowania, świadczenia kluczowych usług publicznych i zagwarantowania zrównoważonego rozwoju.

| 6.3. | Rządy powinny przeprowadzić obowiązkowe oceny oddziaływania na prawa człowieka dwustronnych, wielostronnych i kilkustronnych umów handlowych i inwestycyjnych, koncentrując się zwłaszcza na prawie do rozwoju i na specjalnych prawach do pożywienia, zdrowia i utrzymania, z uwzględnieniem oddziaływania na zmarginalizowane grupy społeczne. Mogłoby to obejmować wdrożenie uchwalonego w czerwcu 2014 r. w Radzie Praw Człowieka w Genewie projektu rezolucji dotyczącego ustanowienia grupy roboczej z zadaniem opracowania instrumentu nakładającego międzynarodowe zobowiązania prawne w dziedzinie praw człowieka na korporacje transnarodowe. |
| --- | --- |

6.3.

Rządy powinny przeprowadzić obowiązkowe oceny oddziaływania na prawa człowieka dwustronnych, wielostronnych i kilkustronnych umów handlowych i inwestycyjnych, koncentrując się zwłaszcza na prawie do rozwoju i na specjalnych prawach do pożywienia, zdrowia i utrzymania, z uwzględnieniem oddziaływania na zmarginalizowane grupy społeczne. Mogłoby to obejmować wdrożenie uchwalonego w czerwcu 2014 r. w Radzie Praw Człowieka w Genewie projektu rezolucji dotyczącego ustanowienia grupy roboczej z zadaniem opracowania instrumentu nakładającego międzynarodowe zobowiązania prawne w dziedzinie praw człowieka na korporacje transnarodowe.

| 6.4. | W okresie do ustalenia, który można uznać za czas, w którym świat dochodzi do równowagi po kryzysach z 2008 r. (kryzys finansowy) i 2011 r. (kryzys demokracji), inwestycje sprzyjające zatrudnieniu i środowisku oraz dotyczące celów rozwoju na okres po roku 2015 powinny zostać wyłączone z obliczeń deficytu publicznego i uznane za inwestycje będące przedmiotem wspólnego zainteresowania, powszechne, trwałe i zrównoważone; należy je finansować po zerowej stawce i zakazać dostępu do nich funduszom hedgingowym. |
| --- | --- |

6.4.

W okresie do ustalenia, który można uznać za czas, w którym świat dochodzi do równowagi po kryzysach z 2008 r. (kryzys finansowy) i 2011 r. (kryzys demokracji), inwestycje sprzyjające zatrudnieniu i środowisku oraz dotyczące celów rozwoju na okres po roku 2015 powinny zostać wyłączone z obliczeń deficytu publicznego i uznane za inwestycje będące przedmiotem wspólnego zainteresowania, powszechne, trwałe i zrównoważone; należy je finansować po zerowej stawce i zakazać dostępu do nich funduszom hedgingowym.

| 6.5. | Zwalczanie uchylania się od opodatkowania i unikania opodatkowania, a także nielegalnych przepływów finansowych w celu prania pieniędzy pochodzących z nielegalnej działalności, w tym pracy nierejestrowanej, przemytu migrantów i wywozu odpadów niepoddawanych odzyskowi, powinno umożliwić uzyskanie dodatkowych środków koniecznych do realizacji celów zrównoważonego rozwoju (8). |
| --- | --- |

6.5.

Zwalczanie uchylania się od opodatkowania i unikania opodatkowania, a także nielegalnych przepływów finansowych w celu prania pieniędzy pochodzących z nielegalnej działalności, w tym pracy nierejestrowanej, przemytu migrantów i wywozu odpadów niepoddawanych odzyskowi, powinno umożliwić uzyskanie dodatkowych środków koniecznych do realizacji celów zrównoważonego rozwoju (8).

| 6.6. | Nie należy zapominać o tym, że również istniejące już międzynarodowe instrumenty prawne stanowią środki wykonawcze i że gdyby niektóre konwencje – takie jak kluczowe konwencje MOP dotyczące pracy, konwencja Narodów Zjednoczonych z dnia 18 grudnia 1979 r. w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet, konwencja o ochronie praw wszystkich pracowników migrujących i członków ich rodzin, konwencja nr 189 dotycząca pracowników domowych, konwencja nr 184 dotycząca bezpieczeństwa i zdrowia w rolnictwie, międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych i jego protokół fakultatywny, by wymienić jedynie kilka przykładów – zostały ratyfikowane i wdrożone w prawie materialnym wszystkich państw członkowskich Unii dla Śródziemnomorza, stanowiłyby one ważne niefinansowe środki wykonawcze, same w sobie gwarantujące już ochronę prawną (de iure) osób, która jest niezbędna i konieczna do faktycznej (de facto) realizacji wielu celów zrównoważonego rozwoju w zakresie:
  Cele zrównoważonego rozwoju (9) | Cel 1: Położenie kresu ubóstwu we wszystkich jego przejawach na całym świecie |
| --- | --- | --- |

6.6.

Nie należy zapominać o tym, że również istniejące już międzynarodowe instrumenty prawne stanowią środki wykonawcze i że gdyby niektóre konwencje – takie jak kluczowe konwencje MOP dotyczące pracy, konwencja Narodów Zjednoczonych z dnia 18 grudnia 1979 r. w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet, konwencja o ochronie praw wszystkich pracowników migrujących i członków ich rodzin, konwencja nr 189 dotycząca pracowników domowych, konwencja nr 184 dotycząca bezpieczeństwa i zdrowia w rolnictwie, międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych i jego protokół fakultatywny, by wymienić jedynie kilka przykładów – zostały ratyfikowane i wdrożone w prawie materialnym wszystkich państw członkowskich Unii dla Śródziemnomorza, stanowiłyby one ważne niefinansowe środki wykonawcze, same w sobie gwarantujące już ochronę prawną (de iure) osób, która jest niezbędna i konieczna do faktycznej (de facto) realizacji wielu celów zrównoważonego rozwoju w zakresie:

Cele zrównoważonego rozwoju (9)

Cel 1: Położenie kresu ubóstwu we wszystkich jego przejawach na całym świecie

| | Cel 2: Eliminacja głodu, zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego i lepszego wyżywienia oraz promowanie zrównoważonego rolnictwa |
| --- | --- |

Cel 2: Eliminacja głodu, zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego i lepszego wyżywienia oraz promowanie zrównoważonego rolnictwa

| | Cel 3: Umożliwienie wszystkim życia w zdrowiu i propagowanie dobrostanu wszystkich ludzi w każdym wieku |
| --- | --- |

Cel 3: Umożliwienie wszystkim życia w zdrowiu i propagowanie dobrostanu wszystkich ludzi w każdym wieku

| | Cel 4: Zapewnienie równego dostępu do edukacji integracyjnej o wysokiej jakości i wspieranie możliwości uczenia się przez całe życie dla wszystkich ludzi |
| --- | --- |

Cel 4: Zapewnienie równego dostępu do edukacji integracyjnej o wysokiej jakości i wspieranie możliwości uczenia się przez całe życie dla wszystkich ludzi

| | Cel 5: Zapewnienie równości płci i wzmocnienie pozycji wszystkich kobiet i dziewcząt |
| --- | --- |

Cel 5: Zapewnienie równości płci i wzmocnienie pozycji wszystkich kobiet i dziewcząt

| | Cel 6: Zapewnienie dostępności wody i systemów sanitarnych dla wszystkich oraz zapewnienie zrównoważonej gospodarki wodno-sanitarnej |
| --- | --- |

Cel 6: Zapewnienie dostępności wody i systemów sanitarnych dla wszystkich oraz zapewnienie zrównoważonej gospodarki wodno-sanitarnej

| | Cel 7: Zapewnienie przystępnych cenowo, niezawodnych, zrównoważonych i nowoczesnych dostaw energii dla wszystkich |
| --- | --- |

Cel 7: Zapewnienie przystępnych cenowo, niezawodnych, zrównoważonych i nowoczesnych dostaw energii dla wszystkich

| | Cel 8: Propagowanie trwałego, zrównoważonego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego, pełnego i produktywnego zatrudnienia oraz godnej pracy dla wszystkich |
| --- | --- |

Cel 8: Propagowanie trwałego, zrównoważonego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego, pełnego i produktywnego zatrudnienia oraz godnej pracy dla wszystkich

| | Cel 9: Budowanie odporności infrastruktury, promowanie sprzyjającego włączeniu społecznemu i zrównoważonego procesu uprzemysłowienia oraz wspieranie innowacji |
| --- | --- |

Cel 9: Budowanie odporności infrastruktury, promowanie sprzyjającego włączeniu społecznemu i zrównoważonego procesu uprzemysłowienia oraz wspieranie innowacji

| | Cel 10: Zmniejszenie nierówności w obrębie państw i między nimi |
| --- | --- |

Cel 10: Zmniejszenie nierówności w obrębie państw i między nimi

| | Cel 11: Zadbanie o to, by miasta i osady ludzkie sprzyjały włączeniu społecznemu, były bezpieczne, odporne i zrównoważone |
| --- | --- |

Cel 11: Zadbanie o to, by miasta i osady ludzkie sprzyjały włączeniu społecznemu, były bezpieczne, odporne i zrównoważone

| | Cel 12: Propagowanie zrównoważonych wzorców konsumpcji i produkcji |
| --- | --- |

Cel 12: Propagowanie zrównoważonych wzorców konsumpcji i produkcji

| | Cel 13: Pilne podjęcie działań na rzecz łagodzenia zmiany klimatu i jej skutków (10) |
| --- | --- |

Cel 13: Pilne podjęcie działań na rzecz łagodzenia zmiany klimatu i jej skutków (10)

| | Cel 14: Zachowanie i zrównoważone wykorzystywanie oceanów, mórz i zasobów morskich z myślą o zrównoważonym rozwoju |
| --- | --- |

Cel 14: Zachowanie i zrównoważone wykorzystywanie oceanów, mórz i zasobów morskich z myślą o zrównoważonym rozwoju

| | Cel 15: Ochrona, odnowa i promowanie zrównoważonego wykorzystania ekosystemów lądowych, zrównoważona gospodarka leśna, zwalczanie pustynnienia oraz zatrzymanie i odwrócenie procesu degradacji gruntów i utraty różnorodności biologicznej |
| --- | --- |

Cel 15: Ochrona, odnowa i promowanie zrównoważonego wykorzystania ekosystemów lądowych, zrównoważona gospodarka leśna, zwalczanie pustynnienia oraz zatrzymanie i odwrócenie procesu degradacji gruntów i utraty różnorodności biologicznej

| | Cel 16: Wspieranie pokojowych i integracyjnych społeczeństw na rzecz rozwoju zrównoważonego, zapewnienie wszystkim dostępu do wymiaru sprawiedliwości oraz tworzenie na każdym poziomie instytucji, które będą skuteczne, odpowiedzialne i będą sprzyjały włączeniu społecznemu |
| --- | --- |

Cel 16: Wspieranie pokojowych i integracyjnych społeczeństw na rzecz rozwoju zrównoważonego, zapewnienie wszystkim dostępu do wymiaru sprawiedliwości oraz tworzenie na każdym poziomie instytucji, które będą skuteczne, odpowiedzialne i będą sprzyjały włączeniu społecznemu

| | Cel 17: Wzmocnienie środków wykonawczych i ożywienie globalnego partnerstwa na rzecz zrównoważonego rozwoju |
| --- | --- |

Cel 17: Wzmocnienie środków wykonawczych i ożywienie globalnego partnerstwa na rzecz zrównoważonego rozwoju

| 6.7. | W dniu 28 maja 2015 r. Komitet Regionów i Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zorganizowały wspólnie z Komisją Europejską Forum Społeczeństwa Obywatelskiego Euromedu, na którym głos zabrali komisarz Johannes Hahn i wiceprzewodnicząca Federica Mogherini oraz przewodniczący Parlamentu Europejskiego. |
| --- | --- |

6.7.

W dniu 28 maja 2015 r. Komitet Regionów i Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zorganizowały wspólnie z Komisją Europejską Forum Społeczeństwa Obywatelskiego Euromedu, na którym głos zabrali komisarz Johannes Hahn i wiceprzewodnicząca Federica Mogherini oraz przewodniczący Parlamentu Europejskiego.

| 6.8. | Podczas tego forum, które miało na celu omówienie kierunków nowej unijnej polityki sąsiedztwa, komisarz Hahn przypomniał o funduszach, które zostały bezpośrednio przeznaczone na kryzys humanitarny w Syrii i krajach z nią graniczących – 52 mln EUR w ramach Instrumentu na rzecz Społeczeństwa Obywatelskiego Krajów Sąsiedztwa – oraz opisał podjęte działania, do których należy dodać 40 mln EUR przydzielone z Regionalnego Funduszu Powierniczego UE. |
| --- | --- |

6.8.

Podczas tego forum, które miało na celu omówienie kierunków nowej unijnej polityki sąsiedztwa, komisarz Hahn przypomniał o funduszach, które zostały bezpośrednio przeznaczone na kryzys humanitarny w Syrii i krajach z nią graniczących – 52 mln EUR w ramach Instrumentu na rzecz Społeczeństwa Obywatelskiego Krajów Sąsiedztwa – oraz opisał podjęte działania, do których należy dodać 40 mln EUR przydzielone z Regionalnego Funduszu Powierniczego UE.

| 6.9. | Na zakończenie należy nawiązać również do europejskiego programu w dziedzinie migracji, opublikowanego przez Komisję Europejską dwa tygodnie po szczycie szefów państw; program ten zawiera propozycję podziału konkretnych działań w zakresie przesiedleń i przyjmowania uchodźców na mocy art. 78 ust. 3 TFUE (11). |
| --- | --- |

6.9.

Na zakończenie należy nawiązać również do europejskiego programu w dziedzinie migracji, opublikowanego przez Komisję Europejską dwa tygodnie po szczycie szefów państw; program ten zawiera propozycję podziału konkretnych działań w zakresie przesiedleń i przyjmowania uchodźców na mocy art. 78 ust. 3 TFUE (11).

Bruksela, 1 lipca 2015 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  Komisarz Neven Mimica, 508. sesja plenarna EKES-u, dnia 28 maja 2015 r.

1

(2)  http://www.etf.europa.eu/web.nsf/pages/entrepreneurial_communities

2

(3)  http://eeas.europa.eu/statements-eeas/2015/150528_01_en.htm

3

(4)  http://www.preventionweb.net – Program partnerstwa eurośródziemnomorskiego (Inicjatywa flagowa dotycząca zapobiegania klęskom żywiołowym i katastrofom spowodowanym przez człowieka oraz gotowości i reagowania na nie – region południowy), luty 2013 r.

4

(5)  Zob. opinia EKES-u w sprawie ochrony socjalnej w ramach współpracy UE na rzecz rozwoju (Dz.U. C 161 z 6.6.2013, s. 82).

5

(6)  Cele na okres po roku 2015 w regionie eurośródziemnomorskim, wysłuchanie EKES-u w dniu 22 maja 2015 r.; wizja SOLIDAR dotycząca działań po 2015 r.

6

(7)  Opinia EKES-u REX/441 (zob. s. 49 niniejszego Dziennika Urzędowego).

7

(8)  Co najmniej bilion dolarów, w zależności od źródła (Bank Światowy, MFW, transparency.org itp).

8

(9)  Zgodnie z opracowanym w styczniu 2015 r. pierwszym projektem dokumentu końcowego na szczyt ONZ, na którym ma zostać przyjęta Agenda rozwoju po 2015 roku.

9

(10)  Mając na uwadze, że Ramowa konwencja ONZ w sprawie zmian klimatu stanowi główne międzynarodowe, międzyrządowe forum negocjacji w sprawie globalnej reakcji na zmianę klimatu.

10

(11)  http://ec.europa.eu/dgs/home-affairs/what-is-new/news/news/2015/20150527_02_en.htm

11

---

| 17.11.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 383/49 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 383/49

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Finansowanie rozwoju – stanowisko społeczeństwa obywatelskiego”

(opinia z inicjatywy własnej)

(2015/C 383/08)

| Sprawozdawca: | Ivan VOLEŠ |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Ivan VOLEŠ

Dnia 18 lutego 2015 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie:

„Finansowanie rozwoju – stanowisko społeczeństwa obywatelskiego”.

Sekcja Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 11 czerwca 2015 r.

Na 509. sesji plenarnej w dniach 1–2 lipca 2015 r. (posiedzenie z dnia 2 lipca 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 142 głosami (3 osoby wstrzymały się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES apeluje, aby nowa agenda rozwoju miała wymiar globalny i zmierzała do poprawy jakości życia ludzi. Musi ona opierać się na poszanowaniu praw człowieka, zapobieganiu konfliktom i ich pokojowemu rozwiązywaniu, dobrych rządach, ograniczaniu nierówności społecznych, wzmacnianiu roli kobiet i udziale tych wszystkich, którzy czują się odpowiedzialni za rozwój świata i za zachowanie go dla przyszłych pokoleń. |
| --- | --- |

1.1.

EKES apeluje, aby nowa agenda rozwoju miała wymiar globalny i zmierzała do poprawy jakości życia ludzi. Musi ona opierać się na poszanowaniu praw człowieka, zapobieganiu konfliktom i ich pokojowemu rozwiązywaniu, dobrych rządach, ograniczaniu nierówności społecznych, wzmacnianiu roli kobiet i udziale tych wszystkich, którzy czują się odpowiedzialni za rozwój świata i za zachowanie go dla przyszłych pokoleń.

| 1.2. | EKES popiera przyjęcie zaproponowanych celów zrównoważonego rozwoju i wnosi o zmobilizowanie wszystkich dostępnych zasobów finansowych oraz ich przejrzyste i wydajne wykorzystanie, tak aby w wyważony sposób zintegrować wymiary gospodarczy, społeczny i środowiskowy zrównoważonego rozwoju. Trzeba przeciwdziałać marnotrawieniu zasobów w konfliktach zbrojnych, ich nielegalnemu transferowi oraz ich wypływaniu do szarej strefy. |
| --- | --- |

1.2.

EKES popiera przyjęcie zaproponowanych celów zrównoważonego rozwoju i wnosi o zmobilizowanie wszystkich dostępnych zasobów finansowych oraz ich przejrzyste i wydajne wykorzystanie, tak aby w wyważony sposób zintegrować wymiary gospodarczy, społeczny i środowiskowy zrównoważonego rozwoju. Trzeba przeciwdziałać marnotrawieniu zasobów w konfliktach zbrojnych, ich nielegalnemu transferowi oraz ich wypływaniu do szarej strefy.

| 1.3. | Komitet apeluje, aby propagowanie dialogu społecznego włączono do priorytetów rozwoju, gdyż jest to ważny instrument zrównoważonego traktowania interesów partnerów społecznych i utrzymania pokoju społecznego niezbędnego dla udanej realizacji celów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

1.3.

Komitet apeluje, aby propagowanie dialogu społecznego włączono do priorytetów rozwoju, gdyż jest to ważny instrument zrównoważonego traktowania interesów partnerów społecznych i utrzymania pokoju społecznego niezbędnego dla udanej realizacji celów zrównoważonego rozwoju.

| 1.4. | Oficjalna pomoc rozwojowa (ODA) powinna być kierowana do krajów najsłabiej rozwiniętych i krajów podatnych na zagrożenia. UE powinna potwierdzić swoje zobowiązanie do wyasygnowania łącznej ODA w wysokości 0,7 % PNB i do przeznaczenia 0,15–0,20 % PNB na kraje najsłabiej rozwinięte. Zobowiązanie to musi być połączone z wymogiem należytego i skutecznego wykorzystania wszystkich zasobów finansowych pomocy rozwojowej, zgodnie z zasadami uzgodnionymi w Monterrey, Ad-Dausze i Pusanie. |
| --- | --- |

1.4.

Oficjalna pomoc rozwojowa (ODA) powinna być kierowana do krajów najsłabiej rozwiniętych i krajów podatnych na zagrożenia. UE powinna potwierdzić swoje zobowiązanie do wyasygnowania łącznej ODA w wysokości 0,7 % PNB i do przeznaczenia 0,15–0,20 % PNB na kraje najsłabiej rozwinięte. Zobowiązanie to musi być połączone z wymogiem należytego i skutecznego wykorzystania wszystkich zasobów finansowych pomocy rozwojowej, zgodnie z zasadami uzgodnionymi w Monterrey, Ad-Dausze i Pusanie.

| 1.5. | ODA nie należy oceniać tylko w kategoriach jej skali finansowej, lecz trzeba ją oceniać także pod względem jej jakości i wkładu w zrównoważony rozwój. W tym celu konieczne jest opracowanie nowych wskaźników do oceny skuteczności tej pomocy. |
| --- | --- |

1.5.

ODA nie należy oceniać tylko w kategoriach jej skali finansowej, lecz trzeba ją oceniać także pod względem jej jakości i wkładu w zrównoważony rozwój. W tym celu konieczne jest opracowanie nowych wskaźników do oceny skuteczności tej pomocy.

| 1.6. | Z myślą o zwiększeniu wydajności wsparcia budżetowego dla krajów rozwijających się EKES zaleca skorzystanie z doświadczeń związanych z wdrażaniem unijnej polityki spójności i jej instrumentów, takich jak fundusze strukturalne i fundusze spójności, tak aby wsparcie to zostało konkretnie wykorzystane do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

1.6.

Z myślą o zwiększeniu wydajności wsparcia budżetowego dla krajów rozwijających się EKES zaleca skorzystanie z doświadczeń związanych z wdrażaniem unijnej polityki spójności i jej instrumentów, takich jak fundusze strukturalne i fundusze spójności, tak aby wsparcie to zostało konkretnie wykorzystane do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju.

| 1.7. | W celu lepszego wykorzystywania środków krajowych, zarówno publicznych, jak i prywatnych, których znaczenie będzie rosło, konieczne jest przeprowadzenie zasadniczych reform fiskalnych, wprowadzenie dobrych rządów w dziedzinie opodatkowania, włączenie sektora nieformalnego do legalnej gospodarki, a także podjęcie zdecydowanej walki z myślą o wyeliminowaniu korupcji i jej zapobieganiu. Przyczynić się do tego mogłoby zawarcie międzynarodowego porozumienia w sprawie przeciwdziałania uchylaniu się od opodatkowania, rajów podatkowych i nielegalnych przepływów finansowych oraz ulepszenie współpracy z OECD i komitetem ds. podatkowych ONZ. |
| --- | --- |

1.7.

W celu lepszego wykorzystywania środków krajowych, zarówno publicznych, jak i prywatnych, których znaczenie będzie rosło, konieczne jest przeprowadzenie zasadniczych reform fiskalnych, wprowadzenie dobrych rządów w dziedzinie opodatkowania, włączenie sektora nieformalnego do legalnej gospodarki, a także podjęcie zdecydowanej walki z myślą o wyeliminowaniu korupcji i jej zapobieganiu. Przyczynić się do tego mogłoby zawarcie międzynarodowego porozumienia w sprawie przeciwdziałania uchylaniu się od opodatkowania, rajów podatkowych i nielegalnych przepływów finansowych oraz ulepszenie współpracy z OECD i komitetem ds. podatkowych ONZ.

| 1.8. | EKES popiera propozycję, aby poprzez partnerstwa sektora publicznego i prywatnego oraz finansowanie projektów PPP za pośrednictwem instrumentów łączonych (blending) włączyć sektor prywatny w realizację projektów, które z komercyjnego punktu widzenia nie są wykonalne lub są jedynie częściowo. Warunkiem ich pomyślnego wdrożenia jest ocena ex ante ich trwałego charakteru oraz przestrzeganie zasad przejrzystości, włączając w to sprawozdawczość, zasadę współodpowiedzialności i możliwości egzekwowania zobowiązań. |
| --- | --- |

1.8.

EKES popiera propozycję, aby poprzez partnerstwa sektora publicznego i prywatnego oraz finansowanie projektów PPP za pośrednictwem instrumentów łączonych (blending) włączyć sektor prywatny w realizację projektów, które z komercyjnego punktu widzenia nie są wykonalne lub są jedynie częściowo. Warunkiem ich pomyślnego wdrożenia jest ocena ex ante ich trwałego charakteru oraz przestrzeganie zasad przejrzystości, włączając w to sprawozdawczość, zasadę współodpowiedzialności i możliwości egzekwowania zobowiązań.

| 1.9. | EKES uznaje potencjalny wkład bezpośrednich inwestycji zagranicznych w rozwój, o ile są one nakierowane na realizację celów zrównoważonego rozwoju. Dochody z bezpośrednich inwestycji zagranicznych powinny być przede wszystkim reinwestowane w krajach rozwijających się, w których zostały wytworzone. Kraje będące beneficjentami powinny mieć jasną strategię inwestycyjną. Nowe państwa będące inwestorami, takie jak Chiny, Brazylia, Indie i inne, powinny w swoich inwestycjach realizowanych w krajach rozwijających się uwzględniać zasady zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

1.9.

EKES uznaje potencjalny wkład bezpośrednich inwestycji zagranicznych w rozwój, o ile są one nakierowane na realizację celów zrównoważonego rozwoju. Dochody z bezpośrednich inwestycji zagranicznych powinny być przede wszystkim reinwestowane w krajach rozwijających się, w których zostały wytworzone. Kraje będące beneficjentami powinny mieć jasną strategię inwestycyjną. Nowe państwa będące inwestorami, takie jak Chiny, Brazylia, Indie i inne, powinny w swoich inwestycjach realizowanych w krajach rozwijających się uwzględniać zasady zrównoważonego rozwoju.

| 1.10. | EKES opowiada się za innowacyjnymi i dodatkowymi źródłami finansowania rozwoju, takimi jak finansowanie społecznościowe, działania międzynarodowych funduszy charytatywnych, transfery oszczędności diaspory do krajów pochodzenia. Z zadowoleniem przyjmuje niektóre propozycje nowych źródeł finansowania przedstawione przez grupę przewodnią ds. innowacyjnego finansowania rozwoju, które mogłyby stać się ważnym źródłem, pod warunkiem że zostaną zastosowane na całym świecie i nie będą zbyt uciążliwe dla danego sektora. |
| --- | --- |

1.10.

EKES opowiada się za innowacyjnymi i dodatkowymi źródłami finansowania rozwoju, takimi jak finansowanie społecznościowe, działania międzynarodowych funduszy charytatywnych, transfery oszczędności diaspory do krajów pochodzenia. Z zadowoleniem przyjmuje niektóre propozycje nowych źródeł finansowania przedstawione przez grupę przewodnią ds. innowacyjnego finansowania rozwoju, które mogłyby stać się ważnym źródłem, pod warunkiem że zostaną zastosowane na całym świecie i nie będą zbyt uciążliwe dla danego sektora.

| 1.11. | Społeczeństwo obywatelskie, do którego zaliczają się partnerzy społeczni i organizacje pozarządowe, powinno być skuteczniej i w bardziej zorganizowany sposób włączane w opracowywanie programów rozwoju, monitorowanie ich wdrażania oraz ocenę ich wyników i skutków. Należy zatem, zarówno w krajach rozwijających się, jak i w krajach rozwiniętych, systematycznie budować i ulepszać system kontroli procesów pomocy rozwojowej i włączać weń odpowiednie organizacje społeczeństwa obywatelskiego. W tym względzie EKES oferuje swoje bogate doświadczenie współpracy z partnerami z krajów AKP, Ameryki Łacińskiej, Azji, Partnerstwa Wschodniego, Euromedu i innych. |
| --- | --- |

1.11.

Społeczeństwo obywatelskie, do którego zaliczają się partnerzy społeczni i organizacje pozarządowe, powinno być skuteczniej i w bardziej zorganizowany sposób włączane w opracowywanie programów rozwoju, monitorowanie ich wdrażania oraz ocenę ich wyników i skutków. Należy zatem, zarówno w krajach rozwijających się, jak i w krajach rozwiniętych, systematycznie budować i ulepszać system kontroli procesów pomocy rozwojowej i włączać weń odpowiednie organizacje społeczeństwa obywatelskiego. W tym względzie EKES oferuje swoje bogate doświadczenie współpracy z partnerami z krajów AKP, Ameryki Łacińskiej, Azji, Partnerstwa Wschodniego, Euromedu i innych.

| 1.12. | Aby społeczeństwo obywatelskie mogło wywiązywać się z tego zadania, należy je wspierać poprzez programy budowania zdolności adresowane do instytucji społeczeństwa obywatelskiego w krajach partnerskich. |
| --- | --- |

1.12.

Aby społeczeństwo obywatelskie mogło wywiązywać się z tego zadania, należy je wspierać poprzez programy budowania zdolności adresowane do instytucji społeczeństwa obywatelskiego w krajach partnerskich.

2.   Zasadnicze zapatrywania EKES-u na agendę rozwoju na okres po 2015 r.

| 2.1. | Rok 2015 będzie miał kluczowe znaczenie dla ukształtowania nowego globalnego podejścia do rozwoju. Główne założenie milenijnych celów rozwoju – zmniejszenie ubóstwa – zostało zrealizowane tylko po części. Nowe cele zrównoważonego rozwoju (1) powinny doprowadzić do znaczących zmian, których EKES od dawna się domaga. Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w celach tych uwzględniono szereg jego zaleceń. |
| --- | --- |

2.1.

Rok 2015 będzie miał kluczowe znaczenie dla ukształtowania nowego globalnego podejścia do rozwoju. Główne założenie milenijnych celów rozwoju – zmniejszenie ubóstwa – zostało zrealizowane tylko po części. Nowe cele zrównoważonego rozwoju (1) powinny doprowadzić do znaczących zmian, których EKES od dawna się domaga. Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w celach tych uwzględniono szereg jego zaleceń.

| 2.2. | W niedawnych opiniach EKES domagał się, aby nowe cele rozwoju stały się częścią globalnego zrównoważonego rozwoju (2), podkreślał niezastąpioną rolę społeczeństwa obywatelskiego w polityce rozwojowej (3), wskazał na potrzebę włączenia zabezpieczenia społecznego do polityki rozwojowej UE (4), przedstawił szereg propozycji na temat zaangażowania sektora prywatnego w rozwój po 2015 r. (5), na temat uwzględnienia celów zrównoważonego rozwoju i roli społeczeństwa obywatelskiego w umowach inwestycyjnych UE (6), na temat wkładu handlu we wzrost i rozwój (7) oraz na temat celów na okres po roku 2015 w regionie eurośródziemnomorskim (8). Na wspólnym posiedzeniu nadzwyczajnym Sekcji REX i Centrum Monitorowania Rozwoju Zrównoważonego EKES-u w dniu 20 października 2014 r. przyjęto zalecenia dotyczące agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju po 2015 r., które zachowują ważność w perspektywie zbliżających się negocjacji w sprawie celów zrównoważonego rozwoju i ich finansowania. |
| --- | --- |

2.2.

W niedawnych opiniach EKES domagał się, aby nowe cele rozwoju stały się częścią globalnego zrównoważonego rozwoju (2), podkreślał niezastąpioną rolę społeczeństwa obywatelskiego w polityce rozwojowej (3), wskazał na potrzebę włączenia zabezpieczenia społecznego do polityki rozwojowej UE (4), przedstawił szereg propozycji na temat zaangażowania sektora prywatnego w rozwój po 2015 r. (5), na temat uwzględnienia celów zrównoważonego rozwoju i roli społeczeństwa obywatelskiego w umowach inwestycyjnych UE (6), na temat wkładu handlu we wzrost i rozwój (7) oraz na temat celów na okres po roku 2015 w regionie eurośródziemnomorskim (8). Na wspólnym posiedzeniu nadzwyczajnym Sekcji REX i Centrum Monitorowania Rozwoju Zrównoważonego EKES-u w dniu 20 października 2014 r. przyjęto zalecenia dotyczące agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju po 2015 r., które zachowują ważność w perspektywie zbliżających się negocjacji w sprawie celów zrównoważonego rozwoju i ich finansowania.

| 2.3. | Ważnym elementem agendy rozwoju na okres po 2015 r. powinien stać się dialog społeczny jako narzędzie pozwalające regulować stosunki między pracodawcami a pracownikami oraz zachować, dzięki wyważonemu uwzględnieniu ich interesów w układach zbiorowych, pokój społeczny, który ma kluczowe znaczenie dla pomyślnego ciągłego rozwoju danego społeczeństwa. |
| --- | --- |

2.3.

Ważnym elementem agendy rozwoju na okres po 2015 r. powinien stać się dialog społeczny jako narzędzie pozwalające regulować stosunki między pracodawcami a pracownikami oraz zachować, dzięki wyważonemu uwzględnieniu ich interesów w układach zbiorowych, pokój społeczny, który ma kluczowe znaczenie dla pomyślnego ciągłego rozwoju danego społeczeństwa.

| 2.4. | EKES nalega na potrzebę zapewnienia spójności między celami w zakresie wolnego handlu a celami zrównoważonego rozwoju w kontekście trwających negocjacji w ramach WTO bądź w ramach negocjacji prowadzonych przez UE w sprawie usług i środowiskowych dóbr publicznych oraz podczas wdrażania obecnych porozumień WTO. |
| --- | --- |

2.4.

EKES nalega na potrzebę zapewnienia spójności między celami w zakresie wolnego handlu a celami zrównoważonego rozwoju w kontekście trwających negocjacji w ramach WTO bądź w ramach negocjacji prowadzonych przez UE w sprawie usług i środowiskowych dóbr publicznych oraz podczas wdrażania obecnych porozumień WTO.

| 2.5. | Wszystkie umowy handlowe i inwestycyjne muszą spełniać kryteria zrównoważonego rozwoju, włączając w to ich wpływ na zatrudnienie, na osoby w trudnej sytuacji i równość płci. Nie powinny stawać na drodze krajom rozwijającym się w zarządzaniu kryzysami, regulowaniu przepływów kapitałowych, nakładaniu sprawiedliwego opodatkowania i zapewnianiu zasadniczych usług publicznych. UE powinna przeprowadzić pełne oceny wpływu na zrównoważony rozwój, zwłaszcza umów o partnerstwie gospodarczym, skupiając się przede wszystkim na prawie do rozwoju oraz na konkretnych prawach do pożywienia, zdrowia i sprawiedliwego wynagrodzenia, a także uwzględniając wpływ na najsłabsze grupy. |
| --- | --- |

2.5.

Wszystkie umowy handlowe i inwestycyjne muszą spełniać kryteria zrównoważonego rozwoju, włączając w to ich wpływ na zatrudnienie, na osoby w trudnej sytuacji i równość płci. Nie powinny stawać na drodze krajom rozwijającym się w zarządzaniu kryzysami, regulowaniu przepływów kapitałowych, nakładaniu sprawiedliwego opodatkowania i zapewnianiu zasadniczych usług publicznych. UE powinna przeprowadzić pełne oceny wpływu na zrównoważony rozwój, zwłaszcza umów o partnerstwie gospodarczym, skupiając się przede wszystkim na prawie do rozwoju oraz na konkretnych prawach do pożywienia, zdrowia i sprawiedliwego wynagrodzenia, a także uwzględniając wpływ na najsłabsze grupy.

| 2.6. | Globalny konsensus w sprawie zrównoważonego rozwoju musi opierać się na poszanowaniu podstawowych praw człowieka i być ukierunkowany na zapobieganie konfliktom i budowanie pokoju, zniesienie nierówności w dziedzinie socjalnej, zapewnienie dobrej administracji, wspieranie demokratycznych samorządów lokalnych, wzmacnianie roli kobiet oraz angażowanie sektora prywatnego na rzecz rozwoju. W tym celu członkowie ONZ powinni przyjąć, promować i ratyfikować międzynarodowe instrumenty prawne, konwencje, porozumienia i uregulowania (9). Uważamy, że komunikat Komisji Europejskiej w sprawie globalnego partnerstwa na rzecz eliminacji ubóstwa i zrównoważonego rozwoju po 2015 r. (10) stanowi dobry punkt wyjścia do przyszłych negocjacji, i wzywamy UE do odegrania w nich wiodącej roli. |
| --- | --- |

2.6.

Globalny konsensus w sprawie zrównoważonego rozwoju musi opierać się na poszanowaniu podstawowych praw człowieka i być ukierunkowany na zapobieganie konfliktom i budowanie pokoju, zniesienie nierówności w dziedzinie socjalnej, zapewnienie dobrej administracji, wspieranie demokratycznych samorządów lokalnych, wzmacnianie roli kobiet oraz angażowanie sektora prywatnego na rzecz rozwoju. W tym celu członkowie ONZ powinni przyjąć, promować i ratyfikować międzynarodowe instrumenty prawne, konwencje, porozumienia i uregulowania (9). Uważamy, że komunikat Komisji Europejskiej w sprawie globalnego partnerstwa na rzecz eliminacji ubóstwa i zrównoważonego rozwoju po 2015 r. (10) stanowi dobry punkt wyjścia do przyszłych negocjacji, i wzywamy UE do odegrania w nich wiodącej roli.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES podkreśla potrzebę całościowego podejścia do kwestii zrównoważonego rozwoju. Za swój własny rozwój odpowiada przede wszystkim każdy kraj, a społeczność międzynarodowa odpowiada za stworzenie korzystnego otoczenia międzynarodowego sprzyjającego zrównoważonemu rozwojowi wszystkich krajów, obejmującego troskę o globalne dobra publiczne, o ochronę zasobów naturalnych, o stabilne rynki finansowe, wolny handel międzynarodowy, właściwe zarządzanie migracją i ukierunkowane wsparcie rozwoju technologicznego w służbie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

3.1.

EKES podkreśla potrzebę całościowego podejścia do kwestii zrównoważonego rozwoju. Za swój własny rozwój odpowiada przede wszystkim każdy kraj, a społeczność międzynarodowa odpowiada za stworzenie korzystnego otoczenia międzynarodowego sprzyjającego zrównoważonemu rozwojowi wszystkich krajów, obejmującego troskę o globalne dobra publiczne, o ochronę zasobów naturalnych, o stabilne rynki finansowe, wolny handel międzynarodowy, właściwe zarządzanie migracją i ukierunkowane wsparcie rozwoju technologicznego w służbie zrównoważonego rozwoju.

| 3.2. | Warunkiem realizacji celów zrównoważonego rozwoju jest mobilizacja wszystkich dostępnych zasobów finansowych. Jak szacuje UNCTAD (11), roczne potrzeby inwestycyjne krajów rozwijających się związane z osiągnięciem najważniejszych celów zrównoważonego rozwoju w latach 2015–2030 wynoszą 3,9 bln USD, z czego ok. 2,5 bln USD nie jest pokryte. |
| --- | --- |

3.2.

Warunkiem realizacji celów zrównoważonego rozwoju jest mobilizacja wszystkich dostępnych zasobów finansowych. Jak szacuje UNCTAD (11), roczne potrzeby inwestycyjne krajów rozwijających się związane z osiągnięciem najważniejszych celów zrównoważonego rozwoju w latach 2015–2030 wynoszą 3,9 bln USD, z czego ok. 2,5 bln USD nie jest pokryte.

| 3.3. | EKES podziela przekonanie, że na świecie dostępne jest wystarczająco dużo źródeł finansowania. Oprócz zasobów oficjalnych (12) istnieją zasoby ukryte, takie jak finansowanie wojen i konfliktów zbrojnych na całym globie. Dostępność zasobów ograniczają również zwłaszcza uchylanie się od opodatkowania, szara strefa i nielegalne przepływy finansowe, którym to zjawiskom należy systematycznie przeciwdziałać. |
| --- | --- |

3.3.

EKES podziela przekonanie, że na świecie dostępne jest wystarczająco dużo źródeł finansowania. Oprócz zasobów oficjalnych (12) istnieją zasoby ukryte, takie jak finansowanie wojen i konfliktów zbrojnych na całym globie. Dostępność zasobów ograniczają również zwłaszcza uchylanie się od opodatkowania, szara strefa i nielegalne przepływy finansowe, którym to zjawiskom należy systematycznie przeciwdziałać.

| 3.4. | Poszukiwania i pozyskiwania zasobów nie można oddzielić od wymogu ich należytego wykorzystywania. Należy w dalszym ciągu kierować się zasadami skuteczności i wydajności pomocy rozwojowej uzgodnionymi w Monterrey, Ad-Dausze i Pusanie oraz stanowczo przeciwdziałać marnotrawieniu wszelkiego rodzaju zasobów finansowych i niefinansowych przeznaczonych na rozwój. |
| --- | --- |

3.4.

Poszukiwania i pozyskiwania zasobów nie można oddzielić od wymogu ich należytego wykorzystywania. Należy w dalszym ciągu kierować się zasadami skuteczności i wydajności pomocy rozwojowej uzgodnionymi w Monterrey, Ad-Dausze i Pusanie oraz stanowczo przeciwdziałać marnotrawieniu wszelkiego rodzaju zasobów finansowych i niefinansowych przeznaczonych na rozwój.

| 3.5. | Pomocy rozwojowej nie powinno się oceniać tylko na podstawie jej kwoty, lecz należy oceniać również jej jakość i wkład w osiąganie celów zrównoważonego rozwoju i w poprawę życia ludzi. W tym celu trzeba opracować nowe wskaźniki obejmujące kryteria oceny i wzmocnić urzędy statystyczne krajów rozwijających się, w tym transfer wiedzy fachowej i wzajemną wymianę informacji. |
| --- | --- |

3.5.

Pomocy rozwojowej nie powinno się oceniać tylko na podstawie jej kwoty, lecz należy oceniać również jej jakość i wkład w osiąganie celów zrównoważonego rozwoju i w poprawę życia ludzi. W tym celu trzeba opracować nowe wskaźniki obejmujące kryteria oceny i wzmocnić urzędy statystyczne krajów rozwijających się, w tym transfer wiedzy fachowej i wzajemną wymianę informacji.

| 3.6. | Do pogodzenia interesów sektora prywatnego z celami publicznymi przyczyniłby się szerszy udział organizacji z całego spektrum społeczeństwa obywatelskiego w określaniu krajowych celów i planów rozwoju. Ich wspólnym interesem jest promowanie zasad przejrzystości, otwarcia rynku zamówień publicznych, wydajności i skuteczności wydatkowania zasobów oraz odpowiedzialności podmiotów publicznych za wdrażanie przyjętej strategii rozwojowej. |
| --- | --- |

3.6.

Do pogodzenia interesów sektora prywatnego z celami publicznymi przyczyniłby się szerszy udział organizacji z całego spektrum społeczeństwa obywatelskiego w określaniu krajowych celów i planów rozwoju. Ich wspólnym interesem jest promowanie zasad przejrzystości, otwarcia rynku zamówień publicznych, wydajności i skuteczności wydatkowania zasobów oraz odpowiedzialności podmiotów publicznych za wdrażanie przyjętej strategii rozwojowej.

| 3.7. | Aby sektor prywatny mógł odgrywać swą rolę na rzecz rozwoju, potrzebuje przyjaznego otoczenia biznesowego, w tym przestrzegania powszechnie uznawanych demokratycznych zasad praworządności, co ułatwi zakładanie i rozwój przedsiębiorstw, ograniczy biurokrację, zwiększy przejrzystość, zmniejszy korupcję oraz pobudzi inwestycje. Konieczne jest, aby sektor prywatny kierował się uznanymi w skali międzynarodowej zasadami społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw, przestrzegał podstawowych praw gospodarczych i społecznych i wymogów zrównoważonego rozwoju oraz tworzył nowe miejsca pracy zgodnie z programem działań MOP na rzecz godnej pracy. |
| --- | --- |

3.7.

Aby sektor prywatny mógł odgrywać swą rolę na rzecz rozwoju, potrzebuje przyjaznego otoczenia biznesowego, w tym przestrzegania powszechnie uznawanych demokratycznych zasad praworządności, co ułatwi zakładanie i rozwój przedsiębiorstw, ograniczy biurokrację, zwiększy przejrzystość, zmniejszy korupcję oraz pobudzi inwestycje. Konieczne jest, aby sektor prywatny kierował się uznanymi w skali międzynarodowej zasadami społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw, przestrzegał podstawowych praw gospodarczych i społecznych i wymogów zrównoważonego rozwoju oraz tworzył nowe miejsca pracy zgodnie z programem działań MOP na rzecz godnej pracy.

| 3.8. | EKES wzywa do zapewnienia większej koordynacji i spójności między wszystkimi strategiami politycznymi UE związanymi ze zrównoważonym rozwojem (13), tak aby uniknąć dublowania i pokrywania się, fragmentacji, a czasem i rozbieżności stosowanych podejść oraz aby pogłębić systematyczną koordynację udzielanej przez państwa członkowskie pomocy na rzecz realizacji celów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

3.8.

EKES wzywa do zapewnienia większej koordynacji i spójności między wszystkimi strategiami politycznymi UE związanymi ze zrównoważonym rozwojem (13), tak aby uniknąć dublowania i pokrywania się, fragmentacji, a czasem i rozbieżności stosowanych podejść oraz aby pogłębić systematyczną koordynację udzielanej przez państwa członkowskie pomocy na rzecz realizacji celów zrównoważonego rozwoju.

| 4. | Uwagi szczegółowe |
| --- | --- |

4.

4.1.   
  Oficjalna pomoc rozwojowa (ODA)

| 4.1.1. | Mimo że ODA nie może w całości zaspokoić zapotrzebowania na pomoc rozwojową, pozostaje niezbędna dla mieszkańców krajów najsłabiej rozwiniętych, krajów dotkniętych konfliktami zbrojnymi, krajów narażonych na klęski żywiołowe i epidemie, odizolowanych wysp lub krajów niemających dostępu do morza. |
| --- | --- |

4.1.1.

Mimo że ODA nie może w całości zaspokoić zapotrzebowania na pomoc rozwojową, pozostaje niezbędna dla mieszkańców krajów najsłabiej rozwiniętych, krajów dotkniętych konfliktami zbrojnymi, krajów narażonych na klęski żywiołowe i epidemie, odizolowanych wysp lub krajów niemających dostępu do morza.

| 4.1.2. | Środki ODA powinny być wykorzystywane priorytetowo do eliminowania ubóstwa w krajach ubogich i podatnych na zagrożenia. EKES zwraca uwagę, że ubóstwo wzrosło także w krajach o średnim dochodzie, a to w wyniku nierównej dystrybucji bogactwa. Należy wykorzystać efekt mnożnikowy ODA do zmobilizowania wszystkich źródeł pomocy, łącznie z inwestycjami prywatnymi, w celu eliminacji ubóstwa. |
| --- | --- |

4.1.2.

Środki ODA powinny być wykorzystywane priorytetowo do eliminowania ubóstwa w krajach ubogich i podatnych na zagrożenia. EKES zwraca uwagę, że ubóstwo wzrosło także w krajach o średnim dochodzie, a to w wyniku nierównej dystrybucji bogactwa. Należy wykorzystać efekt mnożnikowy ODA do zmobilizowania wszystkich źródeł pomocy, łącznie z inwestycjami prywatnymi, w celu eliminacji ubóstwa.

| 4.1.3. | EKES wzywa Komisję i Radę, by w związku z negocjacjami przewidzianymi na konferencji w Addis Abebie uzgodniły jasne wspólne stanowisko europejskie w sprawie oficjalnej pomocy rozwojowej. UE powinna potwierdzić swoje zobowiązanie do wyasygnowania łącznej ODA w wysokości 0,7 % PNB i do przeznaczenia 0,15–0,20 % PNB jako ODA dla krajów najsłabiej rozwiniętych. EKES zwraca uwagę, że środki przeciwdziałania zmianie klimatu, które będą dyskutowane na konferencji w Paryżu w grudniu 2015 r., będą wymagały dodatkowych zasobów. |
| --- | --- |

4.1.3.

EKES wzywa Komisję i Radę, by w związku z negocjacjami przewidzianymi na konferencji w Addis Abebie uzgodniły jasne wspólne stanowisko europejskie w sprawie oficjalnej pomocy rozwojowej. UE powinna potwierdzić swoje zobowiązanie do wyasygnowania łącznej ODA w wysokości 0,7 % PNB i do przeznaczenia 0,15–0,20 % PNB jako ODA dla krajów najsłabiej rozwiniętych. EKES zwraca uwagę, że środki przeciwdziałania zmianie klimatu, które będą dyskutowane na konferencji w Paryżu w grudniu 2015 r., będą wymagały dodatkowych zasobów.

| 4.1.4. | Same dane dotyczące kwoty ODA nie mówią nic o jakości i rezultatach udzielonej pomocy ani o jej rzeczywistym wpływie na rozwój krajów będących beneficjentami. EKES popiera propozycję Komitetu Pomocy Rozwojowej (DAC) OECD, aby oprócz ODA monitorować także pomoc i wsparcie na rzecz zrównoważonego rozwoju udzielone poza ramami ODA (14). Wsparcie pozafinansowe często wnosi w danym kraju większy wkład w rozwój niż pomoc finansowa (np. kształcenie, wymiana doświadczeń, transfer technologii i specjalistycznej wiedzy, współpraca naukowa i techniczna). |
| --- | --- |

4.1.4.

Same dane dotyczące kwoty ODA nie mówią nic o jakości i rezultatach udzielonej pomocy ani o jej rzeczywistym wpływie na rozwój krajów będących beneficjentami. EKES popiera propozycję Komitetu Pomocy Rozwojowej (DAC) OECD, aby oprócz ODA monitorować także pomoc i wsparcie na rzecz zrównoważonego rozwoju udzielone poza ramami ODA (14). Wsparcie pozafinansowe często wnosi w danym kraju większy wkład w rozwój niż pomoc finansowa (np. kształcenie, wymiana doświadczeń, transfer technologii i specjalistycznej wiedzy, współpraca naukowa i techniczna).

| 4.1.5. | Wsparcie budżetowe dla krajów rozwijających się powinno zawsze mieć konkretne przeznaczenie budżetowe i przewidywać wspólną odpowiedzialność donatora i beneficjenta za rzeczywiste wykorzystanie tej formy pomocy na realizację celów zrównoważonego rozwoju zgodnie z uznanymi na szczeblu międzynarodowym zasadami finansowego zarządzania i kontroli, w tym z rygorystycznymi przepisami warunkowymi i środkami na rzecz zwalczania korupcji i zapobiegania temu zjawisku. Samo finansowanie ze środków UE powinno być w wiarygodny sposób chronione przed korupcją. Komitet zaleca, aby także w krajach rozwijających się wykorzystywano doświadczenia związane z wdrażaniem europejskiej polityki spójności, tak aby lepiej i w sposób bardziej ukierunkowany wydatkować fundusze rozwoju na cele zrównoważonego rozwoju oraz dokładniej kontrolować ich wykorzystanie i oceniać osiągnięte wyniki. |
| --- | --- |

4.1.5.

Wsparcie budżetowe dla krajów rozwijających się powinno zawsze mieć konkretne przeznaczenie budżetowe i przewidywać wspólną odpowiedzialność donatora i beneficjenta za rzeczywiste wykorzystanie tej formy pomocy na realizację celów zrównoważonego rozwoju zgodnie z uznanymi na szczeblu międzynarodowym zasadami finansowego zarządzania i kontroli, w tym z rygorystycznymi przepisami warunkowymi i środkami na rzecz zwalczania korupcji i zapobiegania temu zjawisku. Samo finansowanie ze środków UE powinno być w wiarygodny sposób chronione przed korupcją. Komitet zaleca, aby także w krajach rozwijających się wykorzystywano doświadczenia związane z wdrażaniem europejskiej polityki spójności, tak aby lepiej i w sposób bardziej ukierunkowany wydatkować fundusze rozwoju na cele zrównoważonego rozwoju oraz dokładniej kontrolować ich wykorzystanie i oceniać osiągnięte wyniki.

4.2.   
  Zasoby krajowe

| 4.2.1. | EKES jest przekonany, że znaczenie zarówno publicznych, jak i prywatnych zasobów krajowych na rzecz rozwoju będzie w najbliższych latach wyraźnie wzrastało. |
| --- | --- |

4.2.1.

EKES jest przekonany, że znaczenie zarówno publicznych, jak i prywatnych zasobów krajowych na rzecz rozwoju będzie w najbliższych latach wyraźnie wzrastało.

| 4.2.2. | Aby zwiększyć wolumen zasobów krajowych i skuteczność ich wykorzystywania, należy nieustannie przeciwdziałać nielegalnej ucieczce zasobów finansowych, praniu pieniędzy pochodzących z nielegalnej działalności, w tym pracy nierejestrowanej, przemytu migrantów i wywozu odpadów niepoddawanych odzyskowi, a także ulepszyć pobór podatków, zwalczać korupcję i działalność przestępczą oraz włączyć rozległy sektor nieformalny do legalnej gospodarki. Trzeba pomóc krajom rozwijającym się we wdrożeniu gruntownych reform fiskalnych i zaprowadzeniu dobrych rządów w dziedzinie opodatkowania. EKES nalega, by UE aktywniej dążyła do zawierania międzynarodowych porozumień w sprawie przeciwdziałania uchylaniu się od opodatkowania, rajów podatkowych i nielegalnych przepływów finansowych oraz do poprawy współpracy z Centrum Polityki i Administracji Podatkowej OECD i z komitetem ds. podatkowych ONZ. |
| --- | --- |

4.2.2.

Aby zwiększyć wolumen zasobów krajowych i skuteczność ich wykorzystywania, należy nieustannie przeciwdziałać nielegalnej ucieczce zasobów finansowych, praniu pieniędzy pochodzących z nielegalnej działalności, w tym pracy nierejestrowanej, przemytu migrantów i wywozu odpadów niepoddawanych odzyskowi, a także ulepszyć pobór podatków, zwalczać korupcję i działalność przestępczą oraz włączyć rozległy sektor nieformalny do legalnej gospodarki. Trzeba pomóc krajom rozwijającym się we wdrożeniu gruntownych reform fiskalnych i zaprowadzeniu dobrych rządów w dziedzinie opodatkowania. EKES nalega, by UE aktywniej dążyła do zawierania międzynarodowych porozumień w sprawie przeciwdziałania uchylaniu się od opodatkowania, rajów podatkowych i nielegalnych przepływów finansowych oraz do poprawy współpracy z Centrum Polityki i Administracji Podatkowej OECD i z komitetem ds. podatkowych ONZ.

| 4.2.3. | Krajowe inwestycje prywatne, czy to bezpośrednie, czy to portfelowe, są obecnie kilkakrotnie wyższe od inwestycji zagranicznych. Trzeba ukierunkować je na cele rozwoju, na przykład poprzez odpowiednie zachęty lub za pomocą właściwie przygotowanych i bezpiecznych projektów PPP, tak aby stały się istotnym narzędziem realizacji celów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

4.2.3.

Krajowe inwestycje prywatne, czy to bezpośrednie, czy to portfelowe, są obecnie kilkakrotnie wyższe od inwestycji zagranicznych. Trzeba ukierunkować je na cele rozwoju, na przykład poprzez odpowiednie zachęty lub za pomocą właściwie przygotowanych i bezpiecznych projektów PPP, tak aby stały się istotnym narzędziem realizacji celów zrównoważonego rozwoju.

| 4.2.4. | Niewykorzystany potencjał zasobów krajowych mają w szczególności kraje rozwijające się dysponujące bogactwami mineralnymi, tymczasem pomimo stosunkowo wysokich dochodów publicznych większość ludności żyje tam w ubóstwie i zaniedbuje się budowę własnej gospodarki, infrastruktury i usług społecznych. Metody stosowane przez niektórych inwestorów zagranicznych w przemyśle wydobywczym w krajach rozwijających się są słusznie krytykowane przez społeczeństwo obywatelskie, które domaga się przestrzegania podstawowych standardów ochrony środowiska, ochrony socjalnej pracowników, przejrzystości płacenia podatków i transferów zysków za granicę, a także sprawozdawczości zgodnej z wytycznymi OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych (15). EKES przyjmuje z zadowoleniem środki zmierzające do zaradzenia temu stanowi rzeczy, takie jak inicjatywa na rzecz przejrzystości w przemyśle wydobywczym (16). |
| --- | --- |

4.2.4.

Niewykorzystany potencjał zasobów krajowych mają w szczególności kraje rozwijające się dysponujące bogactwami mineralnymi, tymczasem pomimo stosunkowo wysokich dochodów publicznych większość ludności żyje tam w ubóstwie i zaniedbuje się budowę własnej gospodarki, infrastruktury i usług społecznych. Metody stosowane przez niektórych inwestorów zagranicznych w przemyśle wydobywczym w krajach rozwijających się są słusznie krytykowane przez społeczeństwo obywatelskie, które domaga się przestrzegania podstawowych standardów ochrony środowiska, ochrony socjalnej pracowników, przejrzystości płacenia podatków i transferów zysków za granicę, a także sprawozdawczości zgodnej z wytycznymi OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych (15). EKES przyjmuje z zadowoleniem środki zmierzające do zaradzenia temu stanowi rzeczy, takie jak inicjatywa na rzecz przejrzystości w przemyśle wydobywczym (16).

4.3.   
  Łączenie instrumentów i PPP

| 4.3.1. | EKES jest przekonany, że wszędzie tam, gdzie władze mają niewystarczające możliwości realizowania niezbędnych inwestycji ze źródeł publicznych i gdzie inwestycje te, zwłaszcza w dziedzinie infrastruktury, lecz także usług publicznych, nie są wykonalne z komercyjnego punktu widzenia, trzeba wykorzystywać partnerstwa między sektorem publicznym a prywatnym i finansować projekty PPP za pośrednictwem łączenia instrumentów, zgodnie z zaleceniami OECD (17). |
| --- | --- |

4.3.1.

EKES jest przekonany, że wszędzie tam, gdzie władze mają niewystarczające możliwości realizowania niezbędnych inwestycji ze źródeł publicznych i gdzie inwestycje te, zwłaszcza w dziedzinie infrastruktury, lecz także usług publicznych, nie są wykonalne z komercyjnego punktu widzenia, trzeba wykorzystywać partnerstwa między sektorem publicznym a prywatnym i finansować projekty PPP za pośrednictwem łączenia instrumentów, zgodnie z zaleceniami OECD (17).

| 4.3.2. | Projekty PPP muszą być przygotowywane zgodnie ze strategią rozwoju poszczególnych krajów w oparciu o studium wykonalności, powinny uwzględniać ocenę ex ante czynników ich trwałego charakteru oraz respektować zasady przejrzystości, współodpowiedzialności i egzekwowalności zobowiązań. Partnerzy społeczni i inni przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego powinni zostać włączeni do oceny wkładu tych projektów w zrównoważony rozwój i monitorować zgodność z obowiązującymi konwencjami MOP. |
| --- | --- |

4.3.2.

Projekty PPP muszą być przygotowywane zgodnie ze strategią rozwoju poszczególnych krajów w oparciu o studium wykonalności, powinny uwzględniać ocenę ex ante czynników ich trwałego charakteru oraz respektować zasady przejrzystości, współodpowiedzialności i egzekwowalności zobowiązań. Partnerzy społeczni i inni przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego powinni zostać włączeni do oceny wkładu tych projektów w zrównoważony rozwój i monitorować zgodność z obowiązującymi konwencjami MOP.

| 4.3.3. | Łączenie instrumentów należy także wykorzystywać w ramach przedsiębiorczości społecznej i zrównoważonych projektów na rzecz włączania słabszych grup społecznych do środowiska gospodarczego. |
| --- | --- |

4.3.3.

Łączenie instrumentów należy także wykorzystywać w ramach przedsiębiorczości społecznej i zrównoważonych projektów na rzecz włączania słabszych grup społecznych do środowiska gospodarczego.

4.4.   
  Inwestycje zagraniczne

| 4.4.1. | W 2013 r. napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) do krajów rozwijających się osiągnął 778 mld USD, jednak ich wkład w zrównoważony rozwój jest często niejednoznaczny. Zaledwie 2 % wszystkich BIZ napływających do krajów rozwijających się trafia do krajów najsłabiej rozwiniętych. W Afryce Subsaharyjskiej BIZ kierowane są przede wszystkim do przemysłu wydobywczego i nie wnoszą dodatkowego wkładu do pozostałej części gospodarki. Nowe państwa będące inwestorami, takie jak Chiny, Brazylia, Indie i inne, powinny w swoich inwestycjach realizowanych w krajach rozwijających się uwzględniać zasady zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

4.4.1.

W 2013 r. napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) do krajów rozwijających się osiągnął 778 mld USD, jednak ich wkład w zrównoważony rozwój jest często niejednoznaczny. Zaledwie 2 % wszystkich BIZ napływających do krajów rozwijających się trafia do krajów najsłabiej rozwiniętych. W Afryce Subsaharyjskiej BIZ kierowane są przede wszystkim do przemysłu wydobywczego i nie wnoszą dodatkowego wkładu do pozostałej części gospodarki. Nowe państwa będące inwestorami, takie jak Chiny, Brazylia, Indie i inne, powinny w swoich inwestycjach realizowanych w krajach rozwijających się uwzględniać zasady zrównoważonego rozwoju.

| 4.4.2. | Według przeprowadzonego przez organizację pozarządową EURODAD badania na temat finansów krajów rozwijających się, w roku 2014 z krajów rozwijających się wypłynęło dwa razy więcej zasobów finansowych, niż ich wpłynęło z zagranicy, licząc także ODA, BIZ, organizacje charytatywne, transfery zysków, oszczędności i inne źródła (18). Należy dołożyć starań, by środki te były w możliwie największym stopniu reinwestowane na rzecz zrównoważonego rozwoju w krajach będących beneficjentami. |
| --- | --- |

4.4.2.

Według przeprowadzonego przez organizację pozarządową EURODAD badania na temat finansów krajów rozwijających się, w roku 2014 z krajów rozwijających się wypłynęło dwa razy więcej zasobów finansowych, niż ich wpłynęło z zagranicy, licząc także ODA, BIZ, organizacje charytatywne, transfery zysków, oszczędności i inne źródła (18). Należy dołożyć starań, by środki te były w możliwie największym stopniu reinwestowane na rzecz zrównoważonego rozwoju w krajach będących beneficjentami.

| 4.4.3. | Krajowe strategie rozwoju powinny obejmować również wsparcie na rzecz inwestycji. Aby pozyskać BIZ i skierować je na ODA, trzeba stworzyć korzystne warunki, takie jak pokój, stabilność i dobre rządy. Kraje rozwijające się powinny włączać cele zrównoważonego rozwoju także do zawieranych przez siebie umów inwestycyjnych i oferować odpowiednie gwarancje na takie inwestycje. EKES zaleca, by agencje i instytucje finansowe ds. wspierania inwestycji w krajach pochodzenia i agencje ds. wspierania inwestycji w krajach będących beneficjentami nawiązały bezpośrednią współpracę techniczną powiązaną z krajowymi strategiami zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

4.4.3.

Krajowe strategie rozwoju powinny obejmować również wsparcie na rzecz inwestycji. Aby pozyskać BIZ i skierować je na ODA, trzeba stworzyć korzystne warunki, takie jak pokój, stabilność i dobre rządy. Kraje rozwijające się powinny włączać cele zrównoważonego rozwoju także do zawieranych przez siebie umów inwestycyjnych i oferować odpowiednie gwarancje na takie inwestycje. EKES zaleca, by agencje i instytucje finansowe ds. wspierania inwestycji w krajach pochodzenia i agencje ds. wspierania inwestycji w krajach będących beneficjentami nawiązały bezpośrednią współpracę techniczną powiązaną z krajowymi strategiami zrównoważonego rozwoju.

| 4.4.4. | Należy promować inwestowanie zaangażowane społecznie, które gwarantować będzie pewną rentowność w krótkim okresie, ale jednocześnie zapewniać będzie perspektywy rentowności długookresowej dzięki skutkom społecznym, takim jak budowanie zdolności czy ochrona środowiska, które prowadziłyby do zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

4.4.4.

Należy promować inwestowanie zaangażowane społecznie, które gwarantować będzie pewną rentowność w krótkim okresie, ale jednocześnie zapewniać będzie perspektywy rentowności długookresowej dzięki skutkom społecznym, takim jak budowanie zdolności czy ochrona środowiska, które prowadziłyby do zrównoważonego rozwoju.

4.5.   
  Innowacyjne i uzupełniające formy finansowania

| 4.5.1. | Instrumentem finansowania mniejszych projektów rozwojowych, który oferuje znaczne możliwości, są finansowanie społecznościowe (19) i inwestycje społecznościowe. EKES zwraca uwagę, że należy szybko zdefiniować te instrumenty oraz przygotować i przyjąć dla nich odpowiednie ramy regulacyjne, jak to zalecił w opinii (20). |
| --- | --- |

4.5.1.

Instrumentem finansowania mniejszych projektów rozwojowych, który oferuje znaczne możliwości, są finansowanie społecznościowe (19) i inwestycje społecznościowe. EKES zwraca uwagę, że należy szybko zdefiniować te instrumenty oraz przygotować i przyjąć dla nich odpowiednie ramy regulacyjne, jak to zalecił w opinii (20).

| 4.5.2. | EKES z zadowoleniem przyjmuje rosnącą liczbę międzynarodowych funduszy charytatywnych, fundacji i programów mających na celu propagowanie zrównoważonego rozwoju, takich jak np. Światowy Fundusz na rzecz Walki z AIDS, Gruźlicą i Malarią, Globalne Partnerstwo na rzecz Edukacji, sojusz GAVI na rzecz szczepienia dzieci w krajach najsłabiej rozwiniętych itp. Te fundusze i fundacje, w ramach których instytucje publiczne współpracują z donatorami prywatnymi i organizacjami pozarządowymi, powinny ulepszyć koordynację swoich działań i zorientować je na cele zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

4.5.2.

EKES z zadowoleniem przyjmuje rosnącą liczbę międzynarodowych funduszy charytatywnych, fundacji i programów mających na celu propagowanie zrównoważonego rozwoju, takich jak np. Światowy Fundusz na rzecz Walki z AIDS, Gruźlicą i Malarią, Globalne Partnerstwo na rzecz Edukacji, sojusz GAVI na rzecz szczepienia dzieci w krajach najsłabiej rozwiniętych itp. Te fundusze i fundacje, w ramach których instytucje publiczne współpracują z donatorami prywatnymi i organizacjami pozarządowymi, powinny ulepszyć koordynację swoich działań i zorientować je na cele zrównoważonego rozwoju.

| 4.5.3. | Środki przeznaczone na ODA, jeżeli nie są w danej chwili alokowane na projekty rozwojowe, mogłyby być umieszczane w funduszach inwestycyjnych na rzecz rozwoju i w obligacjach zabezpieczonych, aby generowały dochody w krótkim okresie, a także przyczyniały się do tworzenia dodatkowych zasobów (21). W dłuższej perspektywie powinno to pomóc zwiększyć wolumen potrzebnych środków na pomoc rozwojową (22). |
| --- | --- |

4.5.3.

Środki przeznaczone na ODA, jeżeli nie są w danej chwili alokowane na projekty rozwojowe, mogłyby być umieszczane w funduszach inwestycyjnych na rzecz rozwoju i w obligacjach zabezpieczonych, aby generowały dochody w krótkim okresie, a także przyczyniały się do tworzenia dodatkowych zasobów (21). W dłuższej perspektywie powinno to pomóc zwiększyć wolumen potrzebnych środków na pomoc rozwojową (22).

| 4.5.4. | EKES przyjmuje z zadowoleniem niektóre propozycje grupy przewodniej ds. innowacyjnego finansowania rozwoju (23) i popiera wysiłki na rzecz stworzenia nowych źródeł finansowania celów zrównoważonego rozwoju. Konieczne jest jednak, by te nowe zasoby były stosowane spójnie w skali światowej, by nie ograniczały konkurencyjności danego sektora oraz by ich wykorzystanie na cele zrównoważonego rozwoju cechowało się przejrzystością. EKES przyjąłby z zadowoleniem dobrowolną globalną inicjatywę sektora bankowego, który zobowiązałby się do wniesienia wkładu w finansowanie luki między zapotrzebowaniem a dostępnymi środkami na realizację celów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

4.5.4.

EKES przyjmuje z zadowoleniem niektóre propozycje grupy przewodniej ds. innowacyjnego finansowania rozwoju (23) i popiera wysiłki na rzecz stworzenia nowych źródeł finansowania celów zrównoważonego rozwoju. Konieczne jest jednak, by te nowe zasoby były stosowane spójnie w skali światowej, by nie ograniczały konkurencyjności danego sektora oraz by ich wykorzystanie na cele zrównoważonego rozwoju cechowało się przejrzystością. EKES przyjąłby z zadowoleniem dobrowolną globalną inicjatywę sektora bankowego, który zobowiązałby się do wniesienia wkładu w finansowanie luki między zapotrzebowaniem a dostępnymi środkami na realizację celów zrównoważonego rozwoju.

| 4.5.5. | Jednym z mało wykorzystywanych zasobów są środki finansowe pochodzące od diaspory, tj. transfer jej oszczędności do krajów pochodzenia, które to oszczędności można by również wykorzystać do realizacji celów zrównoważonego rozwoju. Trzeba doprowadzić do obniżenia kosztów tych transferów oszczędności. Członkom diaspory należałoby zaproponować szkolenia i programy zachęt wspierające ich zainteresowanie inwestycjami w projekty rozwojowe, które pozwoliłyby im zwiększyć wartość oszczędności, a jednocześnie przyczynić się do realizacji celów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

4.5.5.

Jednym z mało wykorzystywanych zasobów są środki finansowe pochodzące od diaspory, tj. transfer jej oszczędności do krajów pochodzenia, które to oszczędności można by również wykorzystać do realizacji celów zrównoważonego rozwoju. Trzeba doprowadzić do obniżenia kosztów tych transferów oszczędności. Członkom diaspory należałoby zaproponować szkolenia i programy zachęt wspierające ich zainteresowanie inwestycjami w projekty rozwojowe, które pozwoliłyby im zwiększyć wartość oszczędności, a jednocześnie przyczynić się do realizacji celów zrównoważonego rozwoju.

4.6.   
  Finansowanie mikroprzedsiębiorstw, małych i średnich przedsiębiorstw

| 4.6.1. | Mikroprzedsiębiorstwa, małe i średnie przedsiębiorstwa, stanowiące główny potencjał wzrostu i tworzenia nowych miejsc pracy, borykają się z problemem niedostatecznego dostępu do finansowania. Problem ten jest dotkliwy zwłaszcza w krajach najsłabiej rozwiniętych, w związku z czym trzeba szukać instrumentów, które ułatwią dostęp małych i średnich przedsiębiorstw do zasobów finansowych. Należy przy tym respektować różnorodność form przedsiębiorstw w krajach rozwijających się, gdzie przeważają mikroprzedsiębiorstwa, drobni przedsiębiorcy handlowi oraz małe rodzinne gospodarstwa rolne. |
| --- | --- |

4.6.1.

Mikroprzedsiębiorstwa, małe i średnie przedsiębiorstwa, stanowiące główny potencjał wzrostu i tworzenia nowych miejsc pracy, borykają się z problemem niedostatecznego dostępu do finansowania. Problem ten jest dotkliwy zwłaszcza w krajach najsłabiej rozwiniętych, w związku z czym trzeba szukać instrumentów, które ułatwią dostęp małych i średnich przedsiębiorstw do zasobów finansowych. Należy przy tym respektować różnorodność form przedsiębiorstw w krajach rozwijających się, gdzie przeważają mikroprzedsiębiorstwa, drobni przedsiębiorcy handlowi oraz małe rodzinne gospodarstwa rolne.

| 4.6.2. | Istnieje wiele różnych systemów mikrokredytów dla MŚP. Zdaniem Komitetu najskuteczniejsze są systemy wykorzystujące aplikacje dla telefonów komórkowych. Komitet przyjmuje również z zadowoleniem mikrokredyty wykorzystywane do finansowania projektów z zakresu zielonej energii oraz inicjatywy zmierzające do zapewnienia mikrokredytów nieoprocentowanych. Brakuje kredytów dla małych i średnich przedsiębiorstw (od 10 tys. do 200 tys. USD), które mogłyby zostać zastąpione przez leasing kapitałowy i inne instrumenty. W tym celu należy wspierać rozwój rynku finansowego i banków lokalnych, w tym także podmiotów lokalnych. |
| --- | --- |

4.6.2.

Istnieje wiele różnych systemów mikrokredytów dla MŚP. Zdaniem Komitetu najskuteczniejsze są systemy wykorzystujące aplikacje dla telefonów komórkowych. Komitet przyjmuje również z zadowoleniem mikrokredyty wykorzystywane do finansowania projektów z zakresu zielonej energii oraz inicjatywy zmierzające do zapewnienia mikrokredytów nieoprocentowanych. Brakuje kredytów dla małych i średnich przedsiębiorstw (od 10 tys. do 200 tys. USD), które mogłyby zostać zastąpione przez leasing kapitałowy i inne instrumenty. W tym celu należy wspierać rozwój rynku finansowego i banków lokalnych, w tym także podmiotów lokalnych.

| 4.6.3. | Częścią wsparcia krajów rozwiniętych dla małych i średnich przedsiębiorstw powinno być przekazywanie doświadczeń, umiejętności zarządzania, wiedzy technicznej, szkolenie w zakresie zarządzania finansami, kształcenie dotyczące podstaw finansowości oraz wspieranie włączania się tych przedsiębiorstw do łańcuchów dostaw i wartości. UE powinna zalecić stosowanie zasad jej dyrektywy w sprawie opóźnień w płatnościach w celu poprawy finansowania MŚP. |
| --- | --- |

4.6.3.

Częścią wsparcia krajów rozwiniętych dla małych i średnich przedsiębiorstw powinno być przekazywanie doświadczeń, umiejętności zarządzania, wiedzy technicznej, szkolenie w zakresie zarządzania finansami, kształcenie dotyczące podstaw finansowości oraz wspieranie włączania się tych przedsiębiorstw do łańcuchów dostaw i wartości. UE powinna zalecić stosowanie zasad jej dyrektywy w sprawie opóźnień w płatnościach w celu poprawy finansowania MŚP.

| 4.6.4. | Mikroprzedsiębiorstwa, małe i średnie przedsiębiorstwa działające w sektorze rolnictwa należy chronić przed praktykami inwestycyjnymi mającymi na celu masowy wykup gruntów rolnych, które to praktyki prowadzą do likwidacji tych przedsiębiorstw. Pomogłoby im także tworzenie instrumentów ubezpieczenia od skutków zmiany klimatu. W planach rozwoju nie należy zapominać o wspieraniu przedsiębiorstw gospodarki społecznej, które mogą odgrywać istotną rolę w realizacji celów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

4.6.4.

Mikroprzedsiębiorstwa, małe i średnie przedsiębiorstwa działające w sektorze rolnictwa należy chronić przed praktykami inwestycyjnymi mającymi na celu masowy wykup gruntów rolnych, które to praktyki prowadzą do likwidacji tych przedsiębiorstw. Pomogłoby im także tworzenie instrumentów ubezpieczenia od skutków zmiany klimatu. W planach rozwoju nie należy zapominać o wspieraniu przedsiębiorstw gospodarki społecznej, które mogą odgrywać istotną rolę w realizacji celów zrównoważonego rozwoju.

| 4.6.5. | Ważne dla rozwoju gospodarczego i społecznego jest zapewnienie dostępu do instrumentów finansowych, takich jak podstawowy rachunek bankowy czy mobilne aplikacje finansowe, szerokim warstwom ludności krajów rozwijających się. |
| --- | --- |

4.6.5.

Ważne dla rozwoju gospodarczego i społecznego jest zapewnienie dostępu do instrumentów finansowych, takich jak podstawowy rachunek bankowy czy mobilne aplikacje finansowe, szerokim warstwom ludności krajów rozwijających się.

4.7.   
  Zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego w pomoc rozwojową

| 4.7.1. | Społeczeństwo obywatelskie w krajach rozwiniętych, w tym partnerzy społeczni i organizacje pozarządowe, przyczynia się bezpośrednio do rozwoju i odgrywa również ważną rolę w ukierunkowywaniu współpracy na rzecz rozwoju oraz w monitorowaniu jej skuteczności (24). |
| --- | --- |

4.7.1.

Społeczeństwo obywatelskie w krajach rozwiniętych, w tym partnerzy społeczni i organizacje pozarządowe, przyczynia się bezpośrednio do rozwoju i odgrywa również ważną rolę w ukierunkowywaniu współpracy na rzecz rozwoju oraz w monitorowaniu jej skuteczności (24).

| 4.7.2. | Należy systematycznie wspierać tworzenie i doskonalenie systemu kontroli procesów i wyników pomocy rozwojowej w poszczególnych krajach, z bezpośrednim udziałem zainteresowanych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, co przyczyni się do wskazywania i usuwania przeszkód w realizacji celów zrównoważonego rozwoju. EKES ma w tej dziedzinie długoletnie pozytywne doświadczenia zebrane przez wspólne komitety, platformy i organy doradcze, takie jak Komitet Monitorujący AKP–UE, zjazdy organizacji społeczeństwa obywatelskiego UE–AŁK i in. |
| --- | --- |

4.7.2.

Należy systematycznie wspierać tworzenie i doskonalenie systemu kontroli procesów i wyników pomocy rozwojowej w poszczególnych krajach, z bezpośrednim udziałem zainteresowanych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, co przyczyni się do wskazywania i usuwania przeszkód w realizacji celów zrównoważonego rozwoju. EKES ma w tej dziedzinie długoletnie pozytywne doświadczenia zebrane przez wspólne komitety, platformy i organy doradcze, takie jak Komitet Monitorujący AKP–UE, zjazdy organizacji społeczeństwa obywatelskiego UE–AŁK i in.

| 4.7.3. | Podmiotami świadczącymi bezpośrednio pomoc rozwojową są także partnerzy społeczni. Związki zawodowe krajów rozwiniętych realizują społecznie ukierunkowane projekty rozwoju i wspierają rozwój partnerskich organizacji związkowych. Organizacje pracodawców, izby handlowe, stowarzyszenia MŚP i stowarzyszenia branżowe wdrażają wspólne projekty z partnerskimi organizacjami przedsiębiorstw w krajach rozwijających się i przekazują tym organizacjom swoje doświadczenia. |
| --- | --- |

4.7.3.

Podmiotami świadczącymi bezpośrednio pomoc rozwojową są także partnerzy społeczni. Związki zawodowe krajów rozwiniętych realizują społecznie ukierunkowane projekty rozwoju i wspierają rozwój partnerskich organizacji związkowych. Organizacje pracodawców, izby handlowe, stowarzyszenia MŚP i stowarzyszenia branżowe wdrażają wspólne projekty z partnerskimi organizacjami przedsiębiorstw w krajach rozwijających się i przekazują tym organizacjom swoje doświadczenia.

| 4.7.4. | Niezastąpioną rolę w pomocy rozwojowej odgrywają organizacje pozarządowe, zarówno w krajach rozwiniętych, jak i w krajach rozwijających się. Ich działalność dotyczy w szczególności radzenia sobie z następstwami klęsk żywiołowych i humanitarnych, a także dziedziny społecznej, zdrowia, równouprawnienia płci, edukacji itp. Mobilizują one również środki ogółu społeczeństwa, organizują zbiórki funduszy, kampanie edukacyjne itp. Interesującym przykładem jest finansowanie kształcenia w drodze „adopcji na odległość”, co pomaga rozwijać kontakty międzyludzkie między zwykłymi obywatelami. |
| --- | --- |

4.7.4.

Niezastąpioną rolę w pomocy rozwojowej odgrywają organizacje pozarządowe, zarówno w krajach rozwiniętych, jak i w krajach rozwijających się. Ich działalność dotyczy w szczególności radzenia sobie z następstwami klęsk żywiołowych i humanitarnych, a także dziedziny społecznej, zdrowia, równouprawnienia płci, edukacji itp. Mobilizują one również środki ogółu społeczeństwa, organizują zbiórki funduszy, kampanie edukacyjne itp. Interesującym przykładem jest finansowanie kształcenia w drodze „adopcji na odległość”, co pomaga rozwijać kontakty międzyludzkie między zwykłymi obywatelami.

| 4.7.5. | EKES apeluje do Komisji Europejskiej, by wspierała działania organizacji społeczeństwa obywatelskiego zmierzające do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju, odpowiednio finansując programy mające na celu tworzenie instytucji społeczeństwa obywatelskiego w krajach partnerskich. EKES przygotowuje obecnie raport informacyjny, w którym zaleci modele skutecznego włączania społeczeństwa obywatelskiego we wdrażanie i monitorowanie agendy rozwoju na okres po 2015 r. i który będzie stanowił uzupełnienie niniejszej opinii. |
| --- | --- |

4.7.5.

EKES apeluje do Komisji Europejskiej, by wspierała działania organizacji społeczeństwa obywatelskiego zmierzające do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju, odpowiednio finansując programy mające na celu tworzenie instytucji społeczeństwa obywatelskiego w krajach partnerskich. EKES przygotowuje obecnie raport informacyjny, w którym zaleci modele skutecznego włączania społeczeństwa obywatelskiego we wdrażanie i monitorowanie agendy rozwoju na okres po 2015 r. i który będzie stanowił uzupełnienie niniejszej opinii.

Bruksela, dnia 2 lipca 2015 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  Wrześniowy szczyt ONZ w Nowym Jorku.

1

(2)  Opinia EKES-u w sprawie: „Godne życie dla wszystkich: eliminacja ubóstwa i zapewnienie światu zrównoważonej przyszłości” (Dz.U. C 271 z 19.9.2013, s. 144).

2

(3)  Opinia EKES-u w sprawie zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w politykę rozwojową UE oraz we współpracę na rzecz rozwoju (Dz.U. C 181 z 21.6.2012, s. 28).

3

(4)  Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Ochrona socjalna w ramach współpracy UE na rzecz rozwoju” (Dz.U. C 161 z 6.6.2013, s. 82).

4

(5)  Opinia EKES-u w sprawie zaangażowania sektora prywatnego w ramy rozwoju na okres po 2015 r. (Dz.U. C 67 z 6.3.2014, s. 1).

5

(6)  Opinia w sprawie: „Zrównoważony rozwój i zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego w kontekście niezależnych umów inwestycyjnych między UE a krajami trzecimi” (Dz.U. C 268 z 14.8.2015, s. 19).

6

(7)  Opinia w sprawie: „Handel, wzrost gospodarczy i rozwój – Dostosowanie polityki handlowej i inwestycyjnej do sytuacji krajów najbardziej potrzebujących” (Dz.U. C 351 z 15.11.2012, s. 77).

7

(8)  Opinia REX/438 w sprawie celów na okres po roku 2015 w regionie eurośródziemnomorskim, punkt 6.4, zob. s. 47 niniejszego Dziennika Urzędowego.

8

(9)  Konwencja Narodów Zjednoczonych z dnia 18 grudnia 1979 r. w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet, konwencja o ochronie praw wszystkich pracowników migrujących i członków ich rodzin, konwencja nr 189 dotycząca pracowników domowych, konwencja nr 184 dotycząca bezpieczeństwa i zdrowia w rolnictwie, międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych i jego protokół fakultatywny oraz inne.

9

(10)  Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Globalne partnerstwo na rzecz eliminacji ubóstwa i zrównoważonego rozwoju po roku 2015”, COM(2015) 44 final, 5 lutego 2015 r.

10

(11)  Zhang, J. (dyrektor w UNCTAD, szef działu ds. inwestycji i przedsiębiorstw oraz zespołu opracowującego sprawozdanie UNCTAD dotyczące inwestycji światowych), The Global Development Financing Landscape – Who can contribute what?, prezentacja na wysłuchaniu publicznym w Parlamencie Europejskim w dniu 24 lutego 2015 r.

11

The Global Development Financing Landscape – Who can contribute what?

(12)  Wysokość aktywów w bankach szacuje się na 121 bln USD, w funduszach emerytalnych – na 34 bln, w instytucjach ubezpieczeniowych – na 28 bln, w przedsiębiorstwach wielonarodowych – na 25 bln, a w państwowych funduszach majątkowych – na 6,5 bln.

12

(13)  W takich dziedzinach, jak handel, rolnictwo, tworzenie miejsc pracy, zabezpieczenie społeczne, zmiana klimatu, energia, ochrona środowiska i różnorodności biologicznej, transport, zdrowie, polityka produktowa i konsumencka, rozwój regionalny i rozwój obszarów miejskich, migracja oraz walka z korupcją i praniem pieniędzy.

13

(14)  TOSSD – Total official support for Sustainable Development.

14

Total official support for Sustainable Development

(15)  Zob. http://www.oecd.org/corporate/mne/48004323.pdf

15

(16)  Zob. https://eiti.org/

16

(17)  Zob. http://www.oecd.org/governance/budgeting/PPP-Recommendation.pdf

17

(18)  Zob. http://www.eurodad.org/Entries/view/1546315/2014/12/15/The-State-of-Finance-for-Developing-Countries-2014

18

(19)  InfoDev, Crowdfunding’s Potential for the Developing World, 2013, Bank Światowy, Departament Finansów i Rozwoju Sektora Prywatnego.

19

Crowdfunding’s Potential for the Developing World

(20)  Opinia EKES-u „Uwolnienie potencjału finansowania społecznościowego w Unii Europejskiej” (Dz.U. C 451 z 16.12.2014, s. 69).

20

(21)  Jednoroczny przydział zasobów budżetowych na ODA całkowicie wyklucza taką możliwość.

21

(22)  Belgijska organizacja inwestycyjna (BIO), założona przez rząd w celu wspierania sektora przedsiębiorstw w krajach Afryki, część swoich zasobów finansowych przeznaczonych na pożyczki dla przedsiębiorców przeniosła do innych funduszy inwestycyjnych, a później je stamtąd stopniowo pobierała, zależnie od potrzeb.

22

(23)  Zob. http://www.leadinggroup.org/rubrique69.html

23

(24)  Forum Polityki Rozwoju (www.friendsofeurope.org/policy-area/global-europe/) oraz Forum Polityczne nt. Rozwoju (www.uclg.org).

24

---

| 17.11.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 383/57 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 383/57

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie oceny konsultacji Komisji Europejskiej z zainteresowanymi stronami

(opinia z inicjatywy własnej)

(2015/C 383/09)

| Sprawozdawca: | Ronny LANNOO |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Ronny LANNOO

Dnia 20 stycznia 2015 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie

oceny konsultacji Komisji Europejskiej z zainteresowanymi stronami.

Podkomitet ds. oceny konsultacji Komisji Europejskiej z zainteresowanymi stronami, któremu powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjął swoją opinię w dniu 9 czerwca 2015 r.

Na 509. sesji plenarnej w dniach 1 i 2 lipca 2015 r. (posiedzenie z dnia 2 lipca 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 179 do 1 (4 osób wstrzymało się od głosu) przyjął następującą opinię:

Wprowadzenie

Celem niniejszej opinii z inicjatywy własnej jest przeanalizowanie przyjętych przez Komisję Europejską metod konsultacji z zainteresowanymi stronami, zgodnie z art. 11 ust. 3 Traktatu. Na podstawie tej analizy w opinii przedstawiono propozycje, w założeniu realistyczne i konstruktywne, mające na celu strukturalne udoskonalenie procesu konsultacji i monitorowanie go – w interesie wszystkich zainteresowanych.

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | W niniejszej opinii EKES przedstawia zalecenia dotyczące przewidzianych w traktatach konsultacji z zainteresowanymi stronami, z zamiarem poprawy jakości tych konsultacji i zmniejszenia dystansu między obywatelami a Europą. Także Komisja, za pomocą szeroko zakrojonych konsultacji z zainteresowanymi stronami na temat procedur konsultacji, przeprowadziła działania w tym zakresie, które przełożyły się na pakiet „Lepsze stanowienie prawa” pierwszego wiceprzewodniczącego Fransa Timmermansa. W późniejszym terminie EKES przedstawi opinię na wniosek Komisji w sprawie całego pakietu „Lepsze stanowienie prawa”. |
| --- | --- |

1.1.

W niniejszej opinii EKES przedstawia zalecenia dotyczące przewidzianych w traktatach konsultacji z zainteresowanymi stronami, z zamiarem poprawy jakości tych konsultacji i zmniejszenia dystansu między obywatelami a Europą. Także Komisja, za pomocą szeroko zakrojonych konsultacji z zainteresowanymi stronami na temat procedur konsultacji, przeprowadziła działania w tym zakresie, które przełożyły się na pakiet „Lepsze stanowienie prawa” pierwszego wiceprzewodniczącego Fransa Timmermansa. W późniejszym terminie EKES przedstawi opinię na wniosek Komisji w sprawie całego pakietu „Lepsze stanowienie prawa”.

| 1.2. | EKES jest zaniepokojony sposobem, w jaki prowadzone są konsultacje z zainteresowanymi stronami, a zatem także jakością wyników tych konsultacji. Dlatego też Komitet wnioskuje o stabilne, reprezentatywne konsultacje, zapewniające wartość dodaną dla zainteresowanych organizacji i grup interesów. |
| --- | --- |

1.2.

EKES jest zaniepokojony sposobem, w jaki prowadzone są konsultacje z zainteresowanymi stronami, a zatem także jakością wyników tych konsultacji. Dlatego też Komitet wnioskuje o stabilne, reprezentatywne konsultacje, zapewniające wartość dodaną dla zainteresowanych organizacji i grup interesów.

| 1.3. | Na podstawie próbki wybranych konsultacji przeprowadzonych w pierwszej połowie 2014 r. Komitet stwierdza: jakościowe różnice pomiędzy poszczególnymi dyrekcjami generalnymi w podejściu do konsultacji, niewystarczającą liczbę odpowiedzi, a więc i brak reprezentatywności, niedostosowanie języka i terminologii do grup docelowych oraz brak informacji na temat wyników i działań następczych. Generalnie można więc stwierdzić, że obowiązujące dotychczas wytyczne w tym zakresie nie są wdrażane w wystarczającym stopniu. |
| --- | --- |

1.3.

Na podstawie próbki wybranych konsultacji przeprowadzonych w pierwszej połowie 2014 r. Komitet stwierdza: jakościowe różnice pomiędzy poszczególnymi dyrekcjami generalnymi w podejściu do konsultacji, niewystarczającą liczbę odpowiedzi, a więc i brak reprezentatywności, niedostosowanie języka i terminologii do grup docelowych oraz brak informacji na temat wyników i działań następczych. Generalnie można więc stwierdzić, że obowiązujące dotychczas wytyczne w tym zakresie nie są wdrażane w wystarczającym stopniu.

| 1.4. | EKES zdaje sobie sprawę z trudności wiążących się z odpowiednim zasięganiem opinii u obywateli i u wielu rozmaitych organizacji w państwach członkowskich i dlatego przedstawia poniżej szereg strukturalnych, konkretnych i realistycznych propozycji oraz zachęca Komisję Europejską do konstruktywnej współpracy w opracowaniu i wdrażaniu nowych środków. |
| --- | --- |

1.4.

EKES zdaje sobie sprawę z trudności wiążących się z odpowiednim zasięganiem opinii u obywateli i u wielu rozmaitych organizacji w państwach członkowskich i dlatego przedstawia poniżej szereg strukturalnych, konkretnych i realistycznych propozycji oraz zachęca Komisję Europejską do konstruktywnej współpracy w opracowaniu i wdrażaniu nowych środków.

| 1.5. | EKES zwraca się do Komisji, aby wytyczne i standardy jakości dotyczące konsultacji z zainteresowanymi stronami miały dla dyrekcji generalnych charakter wiążący. Aby zagwarantować stosowanie tych wytycznych, Komitet proponuje utworzenie na poziomie Sekretariatu Generalnego komórki koordynującej, której zadaniem byłoby wspieranie DG w prowadzeniu konsultacji z zainteresowanymi stronami. |
| --- | --- |

1.5.

EKES zwraca się do Komisji, aby wytyczne i standardy jakości dotyczące konsultacji z zainteresowanymi stronami miały dla dyrekcji generalnych charakter wiążący. Aby zagwarantować stosowanie tych wytycznych, Komitet proponuje utworzenie na poziomie Sekretariatu Generalnego komórki koordynującej, której zadaniem byłoby wspieranie DG w prowadzeniu konsultacji z zainteresowanymi stronami.

| 1.6. | Bardziej strategiczne podejście do procesu konsultacji, i to od etapu przygotowania aż do ewaluacji, którego integralnym elementem jest udział istniejących struktur zainteresowanych stron (organizacji przedstawicielskich zainteresowanych grup docelowych oraz organów doradczych i konsultacyjnych), powinno zagwarantować wzrost liczby odpowiedzi i poprawę ich jakości. Lepsze planowanie konsultacji i informowanie o ich celu ułatwiłoby zainteresowanym stronom uczestnictwo w procesie konsultacji. |
| --- | --- |

1.6.

Bardziej strategiczne podejście do procesu konsultacji, i to od etapu przygotowania aż do ewaluacji, którego integralnym elementem jest udział istniejących struktur zainteresowanych stron (organizacji przedstawicielskich zainteresowanych grup docelowych oraz organów doradczych i konsultacyjnych), powinno zagwarantować wzrost liczby odpowiedzi i poprawę ich jakości. Lepsze planowanie konsultacji i informowanie o ich celu ułatwiłoby zainteresowanym stronom uczestnictwo w procesie konsultacji.

| 1.7. | Komitet zwraca uwagę, że właściwe określenie podmiotów jest kluczowe dla jakości procedury konsultacji. W tym celu EKES zaleca Komisji, by korzystała z istniejących już struktur, takich jak Komitet i organizacje przedstawicielskie, i opierała się na rejestrze służącym przejrzystości. Dlatego też tworzenie nowych struktur nie jest konieczne. |
| --- | --- |

1.7.

Komitet zwraca uwagę, że właściwe określenie podmiotów jest kluczowe dla jakości procedury konsultacji. W tym celu EKES zaleca Komisji, by korzystała z istniejących już struktur, takich jak Komitet i organizacje przedstawicielskie, i opierała się na rejestrze służącym przejrzystości. Dlatego też tworzenie nowych struktur nie jest konieczne.

| 1.8. | Zdaniem EKES-u potrzebny jest gruntowny przegląd metod i narzędzi stosowanych do przeprowadzania konsultacji z zainteresowanymi stronami. Zasadniczo istnieją dwie możliwe metody konsultacji: pisemna (elektroniczna) lub ustna (w formie dialogu). W zależności od celu, grupy docelowej itp. i w ramach ogólnego podejścia strategicznego do procesu konsultacji należy wybrać odpowiednie metody i instrumenty. Ponadto wskazane jest skuteczne wprowadzenie nowych technologii, zwłaszcza by lepiej dotrzeć do pewnych grup docelowych, takich jak np. młodzież. |
| --- | --- |

1.8.

Zdaniem EKES-u potrzebny jest gruntowny przegląd metod i narzędzi stosowanych do przeprowadzania konsultacji z zainteresowanymi stronami. Zasadniczo istnieją dwie możliwe metody konsultacji: pisemna (elektroniczna) lub ustna (w formie dialogu). W zależności od celu, grupy docelowej itp. i w ramach ogólnego podejścia strategicznego do procesu konsultacji należy wybrać odpowiednie metody i instrumenty. Ponadto wskazane jest skuteczne wprowadzenie nowych technologii, zwłaszcza by lepiej dotrzeć do pewnych grup docelowych, takich jak np. młodzież.

| 1.9. | W tym kontekście należy wprowadzić rozróżnienie między konsultacjami z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego a konsultacjami z ogółem społeczeństwa. Różnią się one nie tylko metodą, ale i celem, ponieważ w przypadku konsultacji pierwszego rodzaju trzeba zadbać o reprezentatywność, natomiast w przypadku konsultacji drugiego rodzaju chodzi o propagowanie włączenia i uczestnictwa. |
| --- | --- |

1.9.

W tym kontekście należy wprowadzić rozróżnienie między konsultacjami z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego a konsultacjami z ogółem społeczeństwa. Różnią się one nie tylko metodą, ale i celem, ponieważ w przypadku konsultacji pierwszego rodzaju trzeba zadbać o reprezentatywność, natomiast w przypadku konsultacji drugiego rodzaju chodzi o propagowanie włączenia i uczestnictwa.

| 1.10. | EKES uważa, że jeśli wybór padnie na kwestionariusz pisemny, należy go opublikować we wszystkich oficjalnych językach UE. Ponadto EKES apeluje o udostępnienie wcześniej takiego kwestionariusza organizacjom reprezentującym zainteresowane grupy docelowe, aby uniknąć zbyt technicznego żargonu, który utrudniałby odbiorcom docelowym zrozumienie kwestionariusza. |
| --- | --- |

1.10.

EKES uważa, że jeśli wybór padnie na kwestionariusz pisemny, należy go opublikować we wszystkich oficjalnych językach UE. Ponadto EKES apeluje o udostępnienie wcześniej takiego kwestionariusza organizacjom reprezentującym zainteresowane grupy docelowe, aby uniknąć zbyt technicznego żargonu, który utrudniałby odbiorcom docelowym zrozumienie kwestionariusza.

| 1.11. | Komitet podkreśla znaczenie tego, by w analizie wyników uwzględniano wagę ilościową i jakościową, w zależności od tego, czy dana odpowiedź pochodzi od pojedynczego obywatela, czy też od reprezentatywnej organizacji społeczeństwa obywatelskiego, lub też w zależności od stopnia reprezentatywności i zaangażowania tej organizacji. Odpowiedź od reprezentatywnej organizacji miałaby więc większą wagę. |
| --- | --- |

1.11.

Komitet podkreśla znaczenie tego, by w analizie wyników uwzględniano wagę ilościową i jakościową, w zależności od tego, czy dana odpowiedź pochodzi od pojedynczego obywatela, czy też od reprezentatywnej organizacji społeczeństwa obywatelskiego, lub też w zależności od stopnia reprezentatywności i zaangażowania tej organizacji. Odpowiedź od reprezentatywnej organizacji miałaby więc większą wagę.

| 1.12. | W celu poprawy udziału w konsultacjach, EKES podkreśla znaczenie tego, by w przypadku każdego procesu konsultacji sporządzano sprawozdanie podsumowujące otrzymane odpowiedzi, w którym wyjaśniono by, dlaczego niektóre z nich zostały uwzględnione w dalszym toku prac nad danym wnioskiem, a inne nie. |
| --- | --- |

1.12.

W celu poprawy udziału w konsultacjach, EKES podkreśla znaczenie tego, by w przypadku każdego procesu konsultacji sporządzano sprawozdanie podsumowujące otrzymane odpowiedzi, w którym wyjaśniono by, dlaczego niektóre z nich zostały uwzględnione w dalszym toku prac nad danym wnioskiem, a inne nie.

| 1.13. | Ze względu na przewidzianą dla niego w traktatach rolę, EKES chce pełnić funkcję pośrednika, który wniesie wkład w powodzenie konsultacji z zainteresowanymi stronami. Może on uczestniczyć i współdziałać we wszystkich istotnych etapach procesu (identyfikacja zainteresowanych stron, opracowywanie kwestionariuszy, podsumowanie wyników i działania następcze). Aby zapewnić strukturę, stabilność i reprezentatywność procesu, Komitet może, tak jak w przeszłości, organizować wysłuchania i konferencje oraz tworzyć platformy i fora dialogu. |
| --- | --- |

1.13.

Ze względu na przewidzianą dla niego w traktatach rolę, EKES chce pełnić funkcję pośrednika, który wniesie wkład w powodzenie konsultacji z zainteresowanymi stronami. Może on uczestniczyć i współdziałać we wszystkich istotnych etapach procesu (identyfikacja zainteresowanych stron, opracowywanie kwestionariuszy, podsumowanie wyników i działania następcze). Aby zapewnić strukturę, stabilność i reprezentatywność procesu, Komitet może, tak jak w przeszłości, organizować wysłuchania i konferencje oraz tworzyć platformy i fora dialogu.

| 1.14. | Jeśli chodzi o konsultacje z zainteresowanymi stronami, Komisja Europejska powinna lepiej wykorzystać potencjał ściślejszej współpracy z Komitetem, jak zalecono w protokole o współpracy podpisanym dnia 22 lutego 2012 r. przez Komitet i Komisję (1). W trosce o optymalizację zasobów i w duchu współpracy międzyinstytucjonalnej, pomogłoby to jak najlepiej wykorzystać zarówno umiejętności i wiedzę specjalistyczną zainteresowanych stron, jak i wiedzę, doświadczenie i kompetencje Komitetu w prowadzeniu konsultacji. |
| --- | --- |

1.14.

Jeśli chodzi o konsultacje z zainteresowanymi stronami, Komisja Europejska powinna lepiej wykorzystać potencjał ściślejszej współpracy z Komitetem, jak zalecono w protokole o współpracy podpisanym dnia 22 lutego 2012 r. przez Komitet i Komisję (1). W trosce o optymalizację zasobów i w duchu współpracy międzyinstytucjonalnej, pomogłoby to jak najlepiej wykorzystać zarówno umiejętności i wiedzę specjalistyczną zainteresowanych stron, jak i wiedzę, doświadczenie i kompetencje Komitetu w prowadzeniu konsultacji.

| 1.15. | EKES może współpracować z Komisją jako organizator spotkań interaktywnych, jak to już zresztą regularnie ma miejsce w przypadku platform zorganizowanego dialogu (np. na temat imigracji, konsumpcji itd.). |
| --- | --- |

1.15.

EKES może współpracować z Komisją jako organizator spotkań interaktywnych, jak to już zresztą regularnie ma miejsce w przypadku platform zorganizowanego dialogu (np. na temat imigracji, konsumpcji itd.).

| 1.16. | Ponadto EKES opowiada się za prowadzeniem intensywnej kampanii informacyjnej na temat samego procesu konsultacji oraz na temat organizowanych konsultacji. Zamierza aktywnie się w nią angażować wraz z reprezentowanymi przez siebie organizacjami. |
| --- | --- |

1.16.

Ponadto EKES opowiada się za prowadzeniem intensywnej kampanii informacyjnej na temat samego procesu konsultacji oraz na temat organizowanych konsultacji. Zamierza aktywnie się w nią angażować wraz z reprezentowanymi przez siebie organizacjami.

| 1.17. | Ponadto EKES – promotor zorganizowanego dialogu społecznego jako istotnego narzędzia demokracji uczestniczącej – zachęca Komisję do większego wykorzystania platform zorganizowanego dialogu. Umożliwiłoby to z jednej strony zaangażowanym podmiotom uczestniczyć w sposób ciągły na wszystkich etapach procesu politycznego, a z drugiej strony wywołałoby pozytywne skutki w zakresie kosztów i czasu. |
| --- | --- |

1.17.

Ponadto EKES – promotor zorganizowanego dialogu społecznego jako istotnego narzędzia demokracji uczestniczącej – zachęca Komisję do większego wykorzystania platform zorganizowanego dialogu. Umożliwiłoby to z jednej strony zaangażowanym podmiotom uczestniczyć w sposób ciągły na wszystkich etapach procesu politycznego, a z drugiej strony wywołałoby pozytywne skutki w zakresie kosztów i czasu.

2.   Aktualna sytuacja: konsultacje z zainteresowanymi stronami

2.1.   
  Przepisy

| 2.1.1. | Zgodnie z art. 11 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej „Komisja Europejska prowadzi szerokie konsultacje z zainteresowanymi stronami w celu zapewnienia spójności i przejrzystości działań Unii”. |
| --- | --- |

2.1.1.

Zgodnie z art. 11 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej „Komisja Europejska prowadzi szerokie konsultacje z zainteresowanymi stronami w celu zapewnienia spójności i przejrzystości działań Unii”.

Takie konsultacje mają na celu zapewnienie aktywnego udziału zainteresowanych stron społeczeństwa obywatelskiego i obywateli w poszukiwaniu ogólnego interesu europejskiego podczas kształtowania polityki, aby zapewnić demokratyczną adekwatność tej polityki i jak najszersze poparcie społeczne.

| 2.1.2. | „Konsultacja” oznacza proces, w ramach którego Komisja gromadzi opinie i poglądy obywateli i zainteresowanych stron. Ten uzupełniający proces przebiega bez uszczerbku dla zorganizowanego dialogu obywatelskiego (art. 11 ust. 2 TFUE) lub od konsultacji prowadzonych w określonych ramach, takich jak konsultacje z partnerami społecznymi w ramach dialogu społecznego (organizacje pracodawców i związki zawodowe, art. 154 TFUE) lub konsultacji z organami doradczymi, jak Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (art. 304 TFUE) (2). W żadnym wypadku nie może zastępować tych procesów. |
| --- | --- |

2.1.2.

„Konsultacja” oznacza proces, w ramach którego Komisja gromadzi opinie i poglądy obywateli i zainteresowanych stron. Ten uzupełniający proces przebiega bez uszczerbku dla zorganizowanego dialogu obywatelskiego (art. 11 ust. 2 TFUE) lub od konsultacji prowadzonych w określonych ramach, takich jak konsultacje z partnerami społecznymi w ramach dialogu społecznego (organizacje pracodawców i związki zawodowe, art. 154 TFUE) lub konsultacji z organami doradczymi, jak Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (art. 304 TFUE) (2). W żadnym wypadku nie może zastępować tych procesów.

| 2.1.3. | Oprócz konsultacji prowadzonych w ramach art. 154 TFUE partnerzy społeczni, związki zawodowe i organizacje pracodawców w pełni uczestniczą w konsultacjach wymienionych w pkt 2.1.1 i 2.1.2 dotyczących, m.in. ochrony konsumentów, prawa ochrony środowiska, polityki handlowej itp. |
| --- | --- |

2.1.3.

Oprócz konsultacji prowadzonych w ramach art. 154 TFUE partnerzy społeczni, związki zawodowe i organizacje pracodawców w pełni uczestniczą w konsultacjach wymienionych w pkt 2.1.1 i 2.1.2 dotyczących, m.in. ochrony konsumentów, prawa ochrony środowiska, polityki handlowej itp.

Traktaty przypisują Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu funkcję doradczą wobec Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji. Ponadto w protokole o współpracy (3) szczegółowo określono praktyczne warunki współpracy między Komitetem a Komisją.

2.2.   
  Wytyczne dotyczące konsultacji z zainteresowanymi stronami

| 2.2.1. | W 2002 r. Komisja Europejska ustanowiła obowiązkowe minimalne normy (4) dotyczące konsultacji z zainteresowanymi stronami w sprawie wszelkich wniosków, niezależnie od tego, czy mają charakter ustawodawczy, czy nie. W ramach programu sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT) Komisja ogłosiła również, że konsultacje będą przeprowadzane także w przypadku ocen, kontroli sprawności oraz przy opracowywaniu aktów delegowanych i środków wykonawczych (5). |
| --- | --- |

2.2.1.

W 2002 r. Komisja Europejska ustanowiła obowiązkowe minimalne normy (4) dotyczące konsultacji z zainteresowanymi stronami w sprawie wszelkich wniosków, niezależnie od tego, czy mają charakter ustawodawczy, czy nie. W ramach programu sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT) Komisja ogłosiła również, że konsultacje będą przeprowadzane także w przypadku ocen, kontroli sprawności oraz przy opracowywaniu aktów delegowanych i środków wykonawczych (5).

| 2.2.2. | Komisja Europejska w swoich wewnętrznych wytycznych z 2002 r. dla dyrekcji generalnych dotyczących prowadzenia konsultacji przewiduje m.in. publikację not wyjaśniających temat, którego dotyczy konsultacja, jej treść i cel. Następnie po zakończeniu konsultacji należy opublikować liczbę otrzymanych odpowiedzi, charakterystykę respondentów oraz podsumowanie wyników. |
| --- | --- |

2.2.2.

Komisja Europejska w swoich wewnętrznych wytycznych z 2002 r. dla dyrekcji generalnych dotyczących prowadzenia konsultacji przewiduje m.in. publikację not wyjaśniających temat, którego dotyczy konsultacja, jej treść i cel. Następnie po zakończeniu konsultacji należy opublikować liczbę otrzymanych odpowiedzi, charakterystykę respondentów oraz podsumowanie wyników.

| 2.2.3. | Jeśli chodzi o wielojęzyczność, obecnie nie obowiązują żadne formalne zasady. |
| --- | --- |

2.2.3.

Jeśli chodzi o wielojęzyczność, obecnie nie obowiązują żadne formalne zasady.

| 2.2.4. | Wytyczne z 2002 r. zawierające minimalne standardy dotyczące konsultacji z zainteresowanymi stronami obejmują 10 etapów procesu konsultacji, podzielonych na 3 fazy: określenie strategii (6), prowadzenie konsultacji (7) oraz analiza wyników (8). |
| --- | --- |

2.2.4.

Wytyczne z 2002 r. zawierające minimalne standardy dotyczące konsultacji z zainteresowanymi stronami obejmują 10 etapów procesu konsultacji, podzielonych na 3 fazy: określenie strategii (6), prowadzenie konsultacji (7) oraz analiza wyników (8).

| 2.2.5. | Komisja Europejska przewidziała 12 różnych metod konsultacji przygotowawczych w zależności od celów i grup docelowych. Są to: elektroniczne otwarte konsultacje publiczne; badania; eurobarometr; konferencje, wysłuchania publiczne, spotkania z zainteresowanymi stronami; posiedzenia, warsztaty, seminaria z bezpośrednio zainteresowanymi podmiotami; grupy dyskusyjne; bezpośrednia rozmowa; grupa ekspertów Komisji Europejskiej; panele MŚP; konsultacje z władzami lokalnymi i regionalnymi; kwestionariusze; elektroniczne fora dyskusyjne. |
| --- | --- |

2.2.5.

Komisja Europejska przewidziała 12 różnych metod konsultacji przygotowawczych w zależności od celów i grup docelowych. Są to: elektroniczne otwarte konsultacje publiczne; badania; eurobarometr; konferencje, wysłuchania publiczne, spotkania z zainteresowanymi stronami; posiedzenia, warsztaty, seminaria z bezpośrednio zainteresowanymi podmiotami; grupy dyskusyjne; bezpośrednia rozmowa; grupa ekspertów Komisji Europejskiej; panele MŚP; konsultacje z władzami lokalnymi i regionalnymi; kwestionariusze; elektroniczne fora dyskusyjne.

2.3.   
  Zastosowanie wytycznych w praktyce

| 2.3.1. | Mimo tych wytycznych oraz licznych możliwych metod i instrumentów, wiele zainteresowanych podmiotów wyraża krytykę wobec skuteczności obecnego procesu konsultacji. Wśród konkretnych przeszkód wymienić można m.in. trudności w uzyskaniu informacji na temat prowadzonych konsultacji (możliwość łatwego znalezienia informacji na unijnych stronach internetowych oraz publikowanie informacji o konsultacjach), język i terminologię, informacje o wynikach oraz działania następcze. |
| --- | --- |

2.3.1.

Mimo tych wytycznych oraz licznych możliwych metod i instrumentów, wiele zainteresowanych podmiotów wyraża krytykę wobec skuteczności obecnego procesu konsultacji. Wśród konkretnych przeszkód wymienić można m.in. trudności w uzyskaniu informacji na temat prowadzonych konsultacji (możliwość łatwego znalezienia informacji na unijnych stronach internetowych oraz publikowanie informacji o konsultacjach), język i terminologię, informacje o wynikach oraz działania następcze.

| 2.3.2. | Ponadto jakość i metody konsultacji różnią się znacząco w zależności od prowadzącej je DG, i zauważa się brak koordynacji oraz jednolitego podejścia metodologicznego. |
| --- | --- |

2.3.2.

Ponadto jakość i metody konsultacji różnią się znacząco w zależności od prowadzącej je DG, i zauważa się brak koordynacji oraz jednolitego podejścia metodologicznego.

| 2.3.3. | EKES zbadał stosowanie tych wytycznych w odniesieniu do pierwszych 25 konsultacji, które odbyły się w 2014 r. Na podstawie tej próbki można stwierdzić, co następuje:






  — | stopa uczestnictwa w konsultacjach była bardzo nierówna (9); |
| --- | --- | --- |

2.3.3.

EKES zbadał stosowanie tych wytycznych w odniesieniu do pierwszych 25 konsultacji, które odbyły się w 2014 r. Na podstawie tej próbki można stwierdzić, co następuje:

—

stopa uczestnictwa w konsultacjach była bardzo nierówna (9);

| — | przy niskiej liczbie odpowiedzi de facto trudno mówić o reprezentatywności, zarówno pod względem geograficznym, jak i pod względem kategorii respondentów. Duża liczba odpowiedzi przekłada się na lepszą reprezentatywność geograficzną, ale nierównowaga pod względem jakości odpowiedzi często pozostaje. Wyraźnie widać przy tym tendencję do nadreprezentacji respondentów z dużych państw członkowskich. Z kolei odpowiedzi organizacji mających siedzibę w Brukseli uznaje się za wkład z Belgii, choć często są to europejskie federacje lub organizacje, które nie mają związku z Belgią jako państwem członkowskim; |
| --- | --- |

—

przy niskiej liczbie odpowiedzi de facto trudno mówić o reprezentatywności, zarówno pod względem geograficznym, jak i pod względem kategorii respondentów. Duża liczba odpowiedzi przekłada się na lepszą reprezentatywność geograficzną, ale nierównowaga pod względem jakości odpowiedzi często pozostaje. Wyraźnie widać przy tym tendencję do nadreprezentacji respondentów z dużych państw członkowskich. Z kolei odpowiedzi organizacji mających siedzibę w Brukseli uznaje się za wkład z Belgii, choć często są to europejskie federacje lub organizacje, które nie mają związku z Belgią jako państwem członkowskim;

| — | jeśli chodzi o przejrzystość i informacje zwrotne na temat wyników, to spośród 25 konsultacji tylko w sześciu przypadkach – a więc w niecałych 25 % – opublikowano streszczenie wyników konsultacji. W mniej niż połowie konsultacji opublikowano również odpowiedzi. W żadnej z analizowanych 25 konsultacji nie podano informacji o dalszych działaniach w związku z daną sprawą. |
| --- | --- |

—

jeśli chodzi o przejrzystość i informacje zwrotne na temat wyników, to spośród 25 konsultacji tylko w sześciu przypadkach – a więc w niecałych 25 % – opublikowano streszczenie wyników konsultacji. W mniej niż połowie konsultacji opublikowano również odpowiedzi. W żadnej z analizowanych 25 konsultacji nie podano informacji o dalszych działaniach w związku z daną sprawą.

Podsumowując, można stwierdzić ogólny brak reprezentatywności, słabą jakość oraz brak informacji na temat wyników i działań następczych.

3.   Obecna Komisja – nowe metody pracy i perspektywy

| 3.1. | W swych wytycznych politycznych nowa Komisja Europejska za jeden z 10 priorytetów uznała zwiększenie demokracji w Unii Europejskiej. Sporządzenie wykazu obowiązkowego dla wszystkich organizacji i osób prowadzących działania lobbingowe w Komisji Europejskiej i w Parlamencie Europejskim jest zasadniczym elementem tego priorytetu. |
| --- | --- |

3.1.

W swych wytycznych politycznych nowa Komisja Europejska za jeden z 10 priorytetów uznała zwiększenie demokracji w Unii Europejskiej. Sporządzenie wykazu obowiązkowego dla wszystkich organizacji i osób prowadzących działania lobbingowe w Komisji Europejskiej i w Parlamencie Europejskim jest zasadniczym elementem tego priorytetu.

| 3.2. | W dniu 19 maja 2015 r. Komisja opublikowała pakiet środków mających na celu lepsze stanowienie prawa, pakiet „Lepsze stanowienie prawa” (10), w którego sprawie Komitet wyda opinię na wniosek Komisji. Przewidziane środki koncentrują się wokół czterech filarów: działania na rzecz przejrzystości i konsultacji, ustawiczny przegląd istniejącego prawodawstwa, lepsze analizy oddziaływania i kontrola jakości oraz nowe porozumienie międzyinstytucjonalne. |
| --- | --- |

3.2.

W dniu 19 maja 2015 r. Komisja opublikowała pakiet środków mających na celu lepsze stanowienie prawa, pakiet „Lepsze stanowienie prawa” (10), w którego sprawie Komitet wyda opinię na wniosek Komisji. Przewidziane środki koncentrują się wokół czterech filarów: działania na rzecz przejrzystości i konsultacji, ustawiczny przegląd istniejącego prawodawstwa, lepsze analizy oddziaływania i kontrola jakości oraz nowe porozumienie międzyinstytucjonalne.

| 3.3. | W tym kontekście przedstawiono także zaktualizowane wytyczne dotyczące konsultacji z zainteresowanymi stronami. Podczas opracowywania wytycznych zorganizowano konsultacje w sprawie „Wytycznych w sprawie konsultacji z zainteresowanymi stronami” (11). Wyniki tych konsultacji (12) zostały uwzględnione w niniejszej opinii. |
| --- | --- |

3.3.

W tym kontekście przedstawiono także zaktualizowane wytyczne dotyczące konsultacji z zainteresowanymi stronami. Podczas opracowywania wytycznych zorganizowano konsultacje w sprawie „Wytycznych w sprawie konsultacji z zainteresowanymi stronami” (11). Wyniki tych konsultacji (12) zostały uwzględnione w niniejszej opinii.

4.   Poprawa skuteczności konsultacji – zalecenia

EKES uważa konsultacje za jeden ze sposobów zmniejszania dystansu do obywateli europejskich, pod warunkiem że proces konsultacji jest zorganizowany, ustawiczny i gwarantuje wystarczającą reprezentatywność zainteresowanych stron. Tylko w taki sposób można będzie za pomocą konsultacji skutecznie angażować obywateli i społeczeństwo obywatelskie w projekt europejski.

EKES przedstawił już w tym względzie konkretne propozycje, w tym opinie w sprawie konsultacji w ramach programu lepszego stanowienia prawa, w sprawie art. 11 TFUE i w sprawie programu REFIT (13).

4.1.   
  Istotne elementy procesu konsultacji

| 4.1.1. | EKES zwraca się do Komisji Europejskiej, by nałożyła na dyrekcje generalne obowiązek przestrzegania aktualnych wytycznych wewnętrznych i karała za niedopełnienie tego obowiązku (np. w przypadku braku przejrzystości co do otrzymanych odpowiedzi lub braku przejrzystości sprawozdania z analizy), podobnie jak Rada ds. Ocen Skutków karze za słabą jakość oceny skutków. |
| --- | --- |

4.1.1.

EKES zwraca się do Komisji Europejskiej, by nałożyła na dyrekcje generalne obowiązek przestrzegania aktualnych wytycznych wewnętrznych i karała za niedopełnienie tego obowiązku (np. w przypadku braku przejrzystości co do otrzymanych odpowiedzi lub braku przejrzystości sprawozdania z analizy), podobnie jak Rada ds. Ocen Skutków karze za słabą jakość oceny skutków.

| 4.1.2. | Z tego względu EKES zaleca powołanie komórki koordynującej na poziomie Sekretariatu Generalnego Komisji pod bezpośrednim nadzorem właściwego wiceprzewodniczącego Komisji. Komórka ta wspierałaby jednocześnie wszystkie dyrekcje generalne, jeśli chodzi o przyjęcie jednolitego podejścia i strategii w odniesieniu do konsultacji, o definiowanie i przestrzeganie wymogów jakości i procedur, o monitorowanie jakości oraz informowanie i prowadzenie działań następczych. |
| --- | --- |

4.1.2.

Z tego względu EKES zaleca powołanie komórki koordynującej na poziomie Sekretariatu Generalnego Komisji pod bezpośrednim nadzorem właściwego wiceprzewodniczącego Komisji. Komórka ta wspierałaby jednocześnie wszystkie dyrekcje generalne, jeśli chodzi o przyjęcie jednolitego podejścia i strategii w odniesieniu do konsultacji, o definiowanie i przestrzeganie wymogów jakości i procedur, o monitorowanie jakości oraz informowanie i prowadzenie działań następczych.

| 4.1.3. | Komórce koordynującej towarzyszyłaby grupa ekspertów, w skład której wchodziliby przedstawiciele grup docelowych, do których adresowane są zapytania danej konsultacji. EKES wnosi, by Komisja korzystała w tym zakresie z wiedzy fachowej Komitetu, szczególnie jeśli chodzi o wybór grup docelowych, weryfikację kwestionariuszy, podsumowanie i monitorowanie wyników. |
| --- | --- |

4.1.3.

Komórce koordynującej towarzyszyłaby grupa ekspertów, w skład której wchodziliby przedstawiciele grup docelowych, do których adresowane są zapytania danej konsultacji. EKES wnosi, by Komisja korzystała w tym zakresie z wiedzy fachowej Komitetu, szczególnie jeśli chodzi o wybór grup docelowych, weryfikację kwestionariuszy, podsumowanie i monitorowanie wyników.

| 4.1.4. | Bardziej systemowe podejście do konsultacji, z jasnym harmonogramem i informacją podaną z wyprzedzeniem, powinny ułatwić zainteresowanym stronom przygotowanie się do konsultacji i udział w nich. W związku z tym konieczny jest wiarygodny i regularnie aktualizowany orientacyjny harmonogram konsultacji. W szerszym ujęciu EKES proponuje, by Komisja lepiej zorganizowała konsultacje w wymiarze instytucjonalnym i reprezentacyjnym, korzystając z zasobów organów doradczych lub organów wobec nich równorzędnych, funkcjonujących na szczeblu państw członkowskich, regionalnym lub lokalnym. |
| --- | --- |

4.1.4.

Bardziej systemowe podejście do konsultacji, z jasnym harmonogramem i informacją podaną z wyprzedzeniem, powinny ułatwić zainteresowanym stronom przygotowanie się do konsultacji i udział w nich. W związku z tym konieczny jest wiarygodny i regularnie aktualizowany orientacyjny harmonogram konsultacji. W szerszym ujęciu EKES proponuje, by Komisja lepiej zorganizowała konsultacje w wymiarze instytucjonalnym i reprezentacyjnym, korzystając z zasobów organów doradczych lub organów wobec nich równorzędnych, funkcjonujących na szczeblu państw członkowskich, regionalnym lub lokalnym.

| 4.1.5. | EKES apeluje, by Komisja co roku publikowała ocenę swojej strategii dotyczącej konsultacji i jej skuteczności. |
| --- | --- |

4.1.5.

EKES apeluje, by Komisja co roku publikowała ocenę swojej strategii dotyczącej konsultacji i jej skuteczności.

EKES zaleca Komisji, by sporządziła wykaz dobrych praktyk stosowanych w państwach członkowskich, które to praktyki mogłyby posłużyć za źródło inspiracji. W tym celu bardzo przydatne mogą okazać się badania OECD na ten temat (14). Komitet zaleca ponadto, by zachęcać do wszelkich innych form zaangażowania i udziału ludności. Dobrym przykładem może być „Kodeks dobrych praktyk dotyczących uczestnictwa społeczeństwa obywatelskiego w procesie decyzyjnym” (15) Rady Europy.

4.2.   
  Sporządzenie listy zainteresowanych stron

| 4.2.1. | Do uzyskania potrzebnych informacji niezbędne jest właściwe określenie grupy docelowej. Potrzebne są profesjonalne narzędzia o sprawdzonej niezawodności. Niezbędne jest również zapewnienie skutecznej współpracy z istniejącymi strukturami, Komitetem oraz uprawnionymi organizacjami reprezentującymi społeczeństwo obywatelskie. EKES może uczestniczyć w identyfikacji reprezentatywnych organizacji w ramach danej grupy docelowej, w ramach swoich kompetencji i we współpracy z właściwymi organizacjami i Komisją. |
| --- | --- |

4.2.1.

Do uzyskania potrzebnych informacji niezbędne jest właściwe określenie grupy docelowej. Potrzebne są profesjonalne narzędzia o sprawdzonej niezawodności. Niezbędne jest również zapewnienie skutecznej współpracy z istniejącymi strukturami, Komitetem oraz uprawnionymi organizacjami reprezentującymi społeczeństwo obywatelskie. EKES może uczestniczyć w identyfikacji reprezentatywnych organizacji w ramach danej grupy docelowej, w ramach swoich kompetencji i we współpracy z właściwymi organizacjami i Komisją.

| 4.2.2. | Za podstawowy punkt odniesienia w procesie identyfikacji organizacji przedstawicielskich, o którym mowa powyżej, mogłyby posłużyć prace EKES-u na rzecz określenia kryteriów reprezentatywności organizacji społeczeństwa obywatelskiego (16). W ten sposób EKES pragnie jeszcze zwiększyć wpływ tych organizacji podczas konsultacji i zacieśnić z nimi współpracę. |
| --- | --- |

4.2.2.

Za podstawowy punkt odniesienia w procesie identyfikacji organizacji przedstawicielskich, o którym mowa powyżej, mogłyby posłużyć prace EKES-u na rzecz określenia kryteriów reprezentatywności organizacji społeczeństwa obywatelskiego (16). W ten sposób EKES pragnie jeszcze zwiększyć wpływ tych organizacji podczas konsultacji i zacieśnić z nimi współpracę.

| 4.2.3. | Stale należy mieć na uwadze odpowiedni rozkład respondentów pod względem geograficznym i pod kątem grup docelowych. Jednocześnie w procesie wskazywania zainteresowanych stron („stakeholder mapping”) trzeba dopilnować, by grupom niedostatecznie reprezentowanym lub posiadającym mniej zasobów poświecić więcej uwagi. |
| --- | --- |

4.2.3.

Stale należy mieć na uwadze odpowiedni rozkład respondentów pod względem geograficznym i pod kątem grup docelowych. Jednocześnie w procesie wskazywania zainteresowanych stron („stakeholder mapping”) trzeba dopilnować, by grupom niedostatecznie reprezentowanym lub posiadającym mniej zasobów poświecić więcej uwagi.

| 4.2.4. | EKES podkreśla znaczenie odpowiedniego ważenia odpowiedzi w trakcie analizy, tak by nadać priorytet odpowiedziom organizacji reprezentatywnych i bezpośrednio zainteresowanych. |
| --- | --- |

4.2.4.

EKES podkreśla znaczenie odpowiedniego ważenia odpowiedzi w trakcie analizy, tak by nadać priorytet odpowiedziom organizacji reprezentatywnych i bezpośrednio zainteresowanych.

| 4.2.5. | Do zwiększenia udziału zainteresowanych stron w konsultacjach niezwykle istotna jest treść informacji zwrotnej po zakończeniu konsultacji. Zainteresowane strony muszą widzieć, że ich wkład ma jakiś efekt i że oddziałuje na kształt proponowanych wniosków, albo też powinny otrzymać uzasadnienie, dlaczego określone elementy ich stanowiska nie zostały uwzględnione. |
| --- | --- |

4.2.5.

Do zwiększenia udziału zainteresowanych stron w konsultacjach niezwykle istotna jest treść informacji zwrotnej po zakończeniu konsultacji. Zainteresowane strony muszą widzieć, że ich wkład ma jakiś efekt i że oddziałuje na kształt proponowanych wniosków, albo też powinny otrzymać uzasadnienie, dlaczego określone elementy ich stanowiska nie zostały uwzględnione.

4.3.   
  Metody i narzędzia

| 4.3.1. | EKES może pełnić funkcję „sieci sieci” i rozpowszechniać informacje, wysyłając drogą elektroniczną zapytania pisemne różnym zainteresowanym podmiotom (tak jak to robi Komitet Regionów w odniesieniu do władz lokalnych). W przypadku spotkań interaktywnych EKES mógłby pełnić rolę organizatora, ze względu na swoje kontakty i doświadczenie w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

4.3.1.

EKES może pełnić funkcję „sieci sieci” i rozpowszechniać informacje, wysyłając drogą elektroniczną zapytania pisemne różnym zainteresowanym podmiotom (tak jak to robi Komitet Regionów w odniesieniu do władz lokalnych). W przypadku spotkań interaktywnych EKES mógłby pełnić rolę organizatora, ze względu na swoje kontakty i doświadczenie w tej dziedzinie.

| 4.3.2. | Treść kwestionariusza w konsultacjach drogą elektroniczną należy skonsultować z zainteresowanymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i sformułować w języku odbiorców danej grupy docelowej. Poza tym przed opublikowaniem konsultacji pytania należałoby przetestować w panelu osób reprezentujących zainteresowane strony. Aby właściwie dobrać takie organizacje, można by korzystać z opracowanych wcześniej list zainteresowanych podmiotów oraz z rejestru służącego przejrzystości (zob. pkt 4.2). W tym zakresie EKES może odgrywać rolę pośrednika. |
| --- | --- |

4.3.2.

Treść kwestionariusza w konsultacjach drogą elektroniczną należy skonsultować z zainteresowanymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i sformułować w języku odbiorców danej grupy docelowej. Poza tym przed opublikowaniem konsultacji pytania należałoby przetestować w panelu osób reprezentujących zainteresowane strony. Aby właściwie dobrać takie organizacje, można by korzystać z opracowanych wcześniej list zainteresowanych podmiotów oraz z rejestru służącego przejrzystości (zob. pkt 4.2). W tym zakresie EKES może odgrywać rolę pośrednika.

4.4.   
  Określenie harmonogramu i czasu trwania konsultacji

| 4.4.1. | Wytyczne stanowią, że na zapytanie drogą elektroniczną należy przeznaczyć co najmniej 12 tygodni, zaś dla spotkań interaktywnych – 20 dni roboczych. EKES zaleca, aby nie rozpoczynać konsultacji w okresie letnim. Ponadto jak najściślej należy przestrzegać orientacyjnego harmonogramu (zob. pkt 4.1.4). |
| --- | --- |

4.4.1.

Wytyczne stanowią, że na zapytanie drogą elektroniczną należy przeznaczyć co najmniej 12 tygodni, zaś dla spotkań interaktywnych – 20 dni roboczych. EKES zaleca, aby nie rozpoczynać konsultacji w okresie letnim. Ponadto jak najściślej należy przestrzegać orientacyjnego harmonogramu (zob. pkt 4.1.4).

Aby umożliwić podmiotom przygotowanie się, zdaniem EKES-u warto należycie poinformować zainteresowane strony o całości procesu przygotowawczego i o (różnych) planowanych konsultacjach. Należy korzystać ze wszelkich skutecznych sposobów zachęcania zainteresowanych stron do uczestnictwa.

4.5.   
  Ogłoszenie konsultacji: dostęp i widoczność

| 4.5.1. | EKES apeluje do Komisji i do jej przedstawicielstw w państwach członkowskich o skuteczną i konsekwentną kampanię informacyjną w celu upowszechniania konsultacji i zachęcania zainteresowanych stron do udziału. EKES z pewnością może wnieść tu znaczący wkład i zwrócić się do swoich członków, by w ramach swoich sieci przekazywali informacje o konsultacjach. |
| --- | --- |

4.5.1.

EKES apeluje do Komisji i do jej przedstawicielstw w państwach członkowskich o skuteczną i konsekwentną kampanię informacyjną w celu upowszechniania konsultacji i zachęcania zainteresowanych stron do udziału. EKES z pewnością może wnieść tu znaczący wkład i zwrócić się do swoich członków, by w ramach swoich sieci przekazywali informacje o konsultacjach.

| 4.5.2. | Każde zapytanie powinno być w odpowiedni sposób, zrozumiale i w terminie ogłaszane w środkach przekazu Komisji, państw członkowskich i zainteresowanym organizacjom społeczeństwa obywatelskiego. To całościowe podejście powinno dotyczyć także przedstawicieli Komisji w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

4.5.2.

Każde zapytanie powinno być w odpowiedni sposób, zrozumiale i w terminie ogłaszane w środkach przekazu Komisji, państw członkowskich i zainteresowanym organizacjom społeczeństwa obywatelskiego. To całościowe podejście powinno dotyczyć także przedstawicieli Komisji w państwach członkowskich.

4.6.   
  Analiza wyników

| 4.6.1. | EKES podkreśla znaczenie tego, by Komisja uwzględniała opinie wyrażane w trakcie konsultacji i wskazywała, w jakim zakresie zostały one wzięte pod uwagę. |
| --- | --- |

4.6.1.

EKES podkreśla znaczenie tego, by Komisja uwzględniała opinie wyrażane w trakcie konsultacji i wskazywała, w jakim zakresie zostały one wzięte pod uwagę.

| 4.6.2. | Podczas uzasadnionego wyważania wyników (zob. pkt 4.2.3), stosunkowo najlepszą reprezentację powinny uzyskać podmioty zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

4.6.2.

Podczas uzasadnionego wyważania wyników (zob. pkt 4.2.3), stosunkowo najlepszą reprezentację powinny uzyskać podmioty zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego.

4.7.   
  Sporządzenie sprawozdania i przekazanie informacji zwrotnej

| 4.7.1. | EKES popiera publikację sprawozdania podsumowującego wraz ze streszczeniem wszystkich otrzymanych odpowiedzi. W ten sposób zwiększy się przejrzystość konsultacji. |
| --- | --- |

4.7.1.

EKES popiera publikację sprawozdania podsumowującego wraz ze streszczeniem wszystkich otrzymanych odpowiedzi. W ten sposób zwiększy się przejrzystość konsultacji.

| 4.7.2. | Ponadto EKES postuluje, by szczególnie z myślą o respondentach udostępniać informacje o dalszych działaniach, np. o zmianach w proponowanym wniosku i kolejnych etapach procesu decyzyjnego. |
| --- | --- |

4.7.2.

Ponadto EKES postuluje, by szczególnie z myślą o respondentach udostępniać informacje o dalszych działaniach, np. o zmianach w proponowanym wniosku i kolejnych etapach procesu decyzyjnego.

5.   Rola Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

5.1.   
  W ramach procesu konsultacyjnego

| 5.1.1. | W trosce o optymalizację zasobów i w duchu współpracy międzyinstytucjonalnej, Komitet mógłby zatem udostępnić do wykorzystania w procesie decyzyjnym zarówno swoją znajomość zainteresowanych stron aktywnych w różnych obszarach polityki UE, jak i własną wiedzę, doświadczenie i kompetencje w prowadzeniu konsultacji. |
| --- | --- |

5.1.1.

W trosce o optymalizację zasobów i w duchu współpracy międzyinstytucjonalnej, Komitet mógłby zatem udostępnić do wykorzystania w procesie decyzyjnym zarówno swoją znajomość zainteresowanych stron aktywnych w różnych obszarach polityki UE, jak i własną wiedzę, doświadczenie i kompetencje w prowadzeniu konsultacji.

| 5.1.2. | EKES pragnie śledzić przebieg niektórych konsultacji we współpracy z Komisją i zgodnie ze swoimi priorytetami prac oraz oceniać je, sporządzać opinie w takiej sprawie, a w razie potrzeby organizować wysłuchania. |
| --- | --- |

5.1.2.

EKES pragnie śledzić przebieg niektórych konsultacji we współpracy z Komisją i zgodnie ze swoimi priorytetami prac oraz oceniać je, sporządzać opinie w takiej sprawie, a w razie potrzeby organizować wysłuchania.

| 5.1.3. | Komitet pragnie w dobrej współpracy z zainteresowanymi organizacjami, podzielić się z Komisją swoim wkładem i wiedzą fachową w trakcie kluczowych etapów procesu konsultacji, w tym podczas wyboru grupy docelowej, w związku z kwestionariuszem, podsumowaniem i monitorowaniem. |
| --- | --- |

5.1.3.

Komitet pragnie w dobrej współpracy z zainteresowanymi organizacjami, podzielić się z Komisją swoim wkładem i wiedzą fachową w trakcie kluczowych etapów procesu konsultacji, w tym podczas wyboru grupy docelowej, w związku z kwestionariuszem, podsumowaniem i monitorowaniem.

| 5.1.4. | EKES może ponadto pełnić funkcję „sieci sieci” i pośrednika, wysyłając (drogą elektroniczną) zapytania pisemne różnym zainteresowanym podmiotom (tak jak to robi Komitet Regionów w odniesieniu do władz lokalnych). |
| --- | --- |

5.1.4.

EKES może ponadto pełnić funkcję „sieci sieci” i pośrednika, wysyłając (drogą elektroniczną) zapytania pisemne różnym zainteresowanym podmiotom (tak jak to robi Komitet Regionów w odniesieniu do władz lokalnych).

| 5.1.5. | EKES może współpracować z Komisją jako organizator spotkań interaktywnych, jak to już zresztą regularnie ma miejsce w przypadku platform zorganizowanego dialogu (np. na temat imigracji, konsumpcji itd.). |
| --- | --- |

5.1.5.

EKES może współpracować z Komisją jako organizator spotkań interaktywnych, jak to już zresztą regularnie ma miejsce w przypadku platform zorganizowanego dialogu (np. na temat imigracji, konsumpcji itd.).

| 5.1.6. | EKES może wnieść wkład w skuteczną i konsekwentną kampanię informacyjną, korzystając z pomocy swoich członków w przekazywaniu informacji o konsultacjach w ramach ich sieci kontaktów. |
| --- | --- |

5.1.6.

EKES może wnieść wkład w skuteczną i konsekwentną kampanię informacyjną, korzystając z pomocy swoich członków w przekazywaniu informacji o konsultacjach w ramach ich sieci kontaktów.

5.2.   
  W ramach protokołu o współpracy między Komisją Europejską a EKES-em

| 5.2.1. | Na różnych etapach procesu konsultacji – podczas przygotowywania, prowadzenia i monitorowania – EKES może pełnić funkcję przekaźnika między Komisją Europejską a zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim. |
| --- | --- |

5.2.1.

Na różnych etapach procesu konsultacji – podczas przygotowywania, prowadzenia i monitorowania – EKES może pełnić funkcję przekaźnika między Komisją Europejską a zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim.

| 5.2.2. | W określonych przypadkach, np. przy spotkaniach interaktywnych, Komisja i Komitet mogą wspólnie podjąć działania. |
| --- | --- |

5.2.2.

W określonych przypadkach, np. przy spotkaniach interaktywnych, Komisja i Komitet mogą wspólnie podjąć działania.

Bruksela, dnia 2 lipca 2015 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.fr.eu-cooperation.22470

1

(2)  Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, art. 304.

2

Komitet jest konsultowany przez Parlament Europejski, Radę lub Komisję w przypadkach przewidzianych w Traktatach. Może być konsultowany przez te instytucje w przypadkach gdy uznają to za stosowne. Może on wydawać opinie z własnej inicjatywy w przypadkach gdy uzna to za stosowne.

Parlament Europejski, Rada lub Komisja wyznaczają Komitetowi, jeśli uznają to za niezbędne, termin na dostarczenie opinii, który nie może być krótszy niż miesiąc od daty skierowania do przewodniczącego zawiadomienia w tej sprawie. Po upływie wyznaczonego terminu brak opinii nie stanowi przeszkody w podjęciu dalszych działań.

Opinia Komitetu, jak również protokół z obrad, są przesyłane Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Komisji.

(3)  http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.fr.eu-cooperation.22470

3

(4)  COM(2002) 704, uzupełniony i zmieniony przez COM(2012) 746 i SWD (2012) 422.

4

(5)  COM(2014) 368.

5

(6)  1) Sformułowanie celu konsultacji; 2) sporządzenie listy zainteresowanych stron; 3) określenie metod i narzędzi; 4) określenie harmonogramu i czasu trwania konsultacji.

6

(7)  1) przygotowanie strony internetowej; 2) ogłoszenie konsultacji; 3) przyjmowanie odpowiedzi.

7

(8)  1) analizowanie wyników; 2) sporządzenie sprawozdania i przekazanie informacji zwrotnej; 3) ocena konsultacji.

8

(9)  Tylko w 13 spośród 25 konsultacji podano liczbę uczestników; ich liczba wynosiła od 14 do 1  114. W połowie konsultacji otrzymano mniej niż sto odpowiedzi.

9

(10)  http://ec.europa.eu/smart-regulation/index_en.htm

10

(11)  Konsultacje społeczne w sprawie wytycznych dotyczących konsultacji Komisji z zainteresowanymi stronami od dnia 30 czerwca do dnia 30 września 2014 r.: http://ec.europa.eu/smart-regulation/guidelines/consultation_2014/stakeholder-consultation/index_en.htm

11

(12)  http://ec.europa.eu/smart-regulation/impact/docs/contributions/summary_responses_stakeholder_consultation_guidelines_public_consultation_en.pdf

12

(13)  Opinia EKES-u w sprawie lepszego stanowienia prawa (Dz.U. C 48 z 15.2.2011, s. 107).

13

Opinia EKES-u w sprawie zasad, procedur i działań służących wdrażaniu art. 11 ust. 1 i 2 traktatu lizbońskiego (Dz.U. C 11 z 15.1.2013, s. 8).

Opinia EKES-u w sprawie: „Program sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT): aktualna sytuacja i perspektywa” (Dz.U. C 230 z 14.7.2015, s. 66).

(14)  http://www.oecd.org/gov/regulatory-policy/governance-regulators.htm

14

(15)  http://www.coe.int/t/ngo/code_good_prac_fr.asp

15

(16)  Opinia EKES-u (Dz.U. C 88 z 11.4.2006, s. 41).

16

---

III Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY

509. sesja plenarna EKES-u w dniach 1–2 lipca 2015 r.

| 17.11.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 383/64 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 383/64

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zielonej księgi w sprawie tworzenia unii rynków kapitałowych

[COM(2015) 63 final]

(2015/C 383/10)

| Sprawozdawca: | Juan MENDOZA CASTRO |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Milena ANGEŁOWA |

Sprawozdawca:

Juan MENDOZA CASTRO

Współsprawozdawca:

Milena ANGEŁOWA

Dnia 9 marca 2015 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

zielonej księgi w sprawie tworzenia unii rynków kapitałowych

[OM(2015) 63 final].

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 18 czerwca 2015 r.

Na 509. sesji plenarnej w dniach 1–2 lipca 2015 r. (posiedzenie z dnia 1 lipca 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 100 do 2 (3 osoby wstrzymały się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Komitet popiera zieloną księgę w sprawie tworzenia unii rynków kapitałowych, a także oczekuje na propozycje Komisji dotyczące zmian, które mogą być konieczne dla osiągnięcia celów określonych w tym dokumencie, i wyraża przekonanie, że zaproponowane środki będą wynikiem wyważonego uwzględnienia stanowisk wyrażonych przez wszystkie zainteresowane strony. |
| --- | --- |

1.1.

Komitet popiera zieloną księgę w sprawie tworzenia unii rynków kapitałowych, a także oczekuje na propozycje Komisji dotyczące zmian, które mogą być konieczne dla osiągnięcia celów określonych w tym dokumencie, i wyraża przekonanie, że zaproponowane środki będą wynikiem wyważonego uwzględnienia stanowisk wyrażonych przez wszystkie zainteresowane strony.

| 1.2. | Celem inicjatywy Komisji powinno być stworzenie warunków sprzyjających skutecznemu, nowoczesnemu i odpowiednio uregulowanemu sektorowi usług finansowych zapewniającemu dostęp do kapitału przedsiębiorstwom poszukującym inwestycji, zwłaszcza MŚP i przedsiębiorstwom charakteryzującym się dużym wzrostem. |
| --- | --- |

1.2.

Celem inicjatywy Komisji powinno być stworzenie warunków sprzyjających skutecznemu, nowoczesnemu i odpowiednio uregulowanemu sektorowi usług finansowych zapewniającemu dostęp do kapitału przedsiębiorstwom poszukującym inwestycji, zwłaszcza MŚP i przedsiębiorstwom charakteryzującym się dużym wzrostem.

| 1.3. | EKES postrzega rynki kapitałowe jako zasoby płynności finansowej, w ramach której przedsiębiorstwa mogą pozyskiwać fundusze i obracać instrumentami finansowymi. Zdecydowanie popiera ostateczny cel unii rynków kapitałowych, a mianowicie przezwyciężenie obecnego rozdrobnienia rynków, a tym samym umożliwienie notowania wszystkich rodzajów spółek. |
| --- | --- |

1.3.

EKES postrzega rynki kapitałowe jako zasoby płynności finansowej, w ramach której przedsiębiorstwa mogą pozyskiwać fundusze i obracać instrumentami finansowymi. Zdecydowanie popiera ostateczny cel unii rynków kapitałowych, a mianowicie przezwyciężenie obecnego rozdrobnienia rynków, a tym samym umożliwienie notowania wszystkich rodzajów spółek.

| 1.4. | Ponieważ unia rynków kapitałowych jest w dużym stopniu faktem dla dużych przedsiębiorstw, EKES podkreśla potrzebę przedsięwzięcia środków, które umożliwią korzystanie z niej również MŚP. |
| --- | --- |

1.4.

Ponieważ unia rynków kapitałowych jest w dużym stopniu faktem dla dużych przedsiębiorstw, EKES podkreśla potrzebę przedsięwzięcia środków, które umożliwią korzystanie z niej również MŚP.

| 1.5. | Unia rynków kapitałowych powinna poprawić finansowanie gospodarki w długiej perspektywie dzięki wykorzystaniu potencjału związanego z promowaniem najlepszych praktyk w dziedzinie ładu korporacyjnego i odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw oraz dzięki skupieniu się nie tylko na celach gospodarczych, lecz również środowiskowych i społecznych. |
| --- | --- |

1.5.

Unia rynków kapitałowych powinna poprawić finansowanie gospodarki w długiej perspektywie dzięki wykorzystaniu potencjału związanego z promowaniem najlepszych praktyk w dziedzinie ładu korporacyjnego i odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw oraz dzięki skupieniu się nie tylko na celach gospodarczych, lecz również środowiskowych i społecznych.

| 1.6. | Należy wyraźnie uwzględnić specyficzne potrzeby MŚP we wszelkich przyszłych decyzjach dotyczących unii rynków kapitałowych. EKES usilnie zaleca podjęcie zdecydowanych i pilnych działań w następujących obszarach:






  — | rozwój rynku wtórnego, |
| --- | --- | --- |

1.6.

Należy wyraźnie uwzględnić specyficzne potrzeby MŚP we wszelkich przyszłych decyzjach dotyczących unii rynków kapitałowych. EKES usilnie zaleca podjęcie zdecydowanych i pilnych działań w następujących obszarach:

—

rozwój rynku wtórnego,

| — | opracowanie jednolitej uproszczonej normy w odniesieniu do wymogów jakościowych i ilościowych dotyczących notowania MŚP na regulowanych rynkach instrumentów finansowych, |
| --- | --- |

—

opracowanie jednolitej uproszczonej normy w odniesieniu do wymogów jakościowych i ilościowych dotyczących notowania MŚP na regulowanych rynkach instrumentów finansowych,

| — | wprowadzenie ratingów kredytowych zgodnie ze znormalizowaną i przejrzystą metodologią, |
| --- | --- |

—

wprowadzenie ratingów kredytowych zgodnie ze znormalizowaną i przejrzystą metodologią,

| — | zatwierdzenie uproszczonych i znormalizowanych kryteriów (modelu) rejestracji na rynkach regulowanych, włączając w to, oprócz informacji finansowych, także obowiązek sporządzenia szczegółowego śródokresowego biznesplanu dotyczącego inwestycji i rozwoju przedsiębiorstw, |
| --- | --- |

—

zatwierdzenie uproszczonych i znormalizowanych kryteriów (modelu) rejestracji na rynkach regulowanych, włączając w to, oprócz informacji finansowych, także obowiązek sporządzenia szczegółowego śródokresowego biznesplanu dotyczącego inwestycji i rozwoju przedsiębiorstw,

| — | stworzenie produktów inwestycyjnych „na miarę” – powinny one lepiej odpowiadać potrzebom przedsiębiorstw, |
| --- | --- |

—

stworzenie produktów inwestycyjnych „na miarę” – powinny one lepiej odpowiadać potrzebom przedsiębiorstw,

| — | uaktualnienie definicji mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw oraz uwzględnienie jej w różnych przepisach UE, tak aby lepiej odzwierciedlić wielorakość MŚP i różnice między państwami członkowskimi, |
| --- | --- |

—

uaktualnienie definicji mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw oraz uwzględnienie jej w różnych przepisach UE, tak aby lepiej odzwierciedlić wielorakość MŚP i różnice między państwami członkowskimi,

| — | stworzenie definicji postępującego wzrostu i przedsiębiorstwa charakteryzującego się dużym wzrostem oraz zwrócenie szczególnej uwagi na potrzeby tych przedsiębiorstw na rynku kapitałowym, |
| --- | --- |

—

stworzenie definicji postępującego wzrostu i przedsiębiorstwa charakteryzującego się dużym wzrostem oraz zwrócenie szczególnej uwagi na potrzeby tych przedsiębiorstw na rynku kapitałowym,

| — | utworzenie jednolitego europejskiego modelu segmentacji na giełdzie, rozróżniającego MŚP w zależności od typu emitentów, bądź stworzenie wyspecjalizowanych segmentów na odnośnych krajowych rynkach regulowanych, |
| --- | --- |

—

utworzenie jednolitego europejskiego modelu segmentacji na giełdzie, rozróżniającego MŚP w zależności od typu emitentów, bądź stworzenie wyspecjalizowanych segmentów na odnośnych krajowych rynkach regulowanych,

| — | zachęcanie do wzmacniania zdolności administracyjnych krajowych organów ochrony konsumentów i agencji regulacji finansowych, |
| --- | --- |

—

zachęcanie do wzmacniania zdolności administracyjnych krajowych organów ochrony konsumentów i agencji regulacji finansowych,

| — | zapewnienie inwestorom warunków co najmniej porównywalnych z panującymi na rynkach międzynarodowych lub nawet lepszych od nich. |
| --- | --- |

—

zapewnienie inwestorom warunków co najmniej porównywalnych z panującymi na rynkach międzynarodowych lub nawet lepszych od nich.

| 1.7. | EKES popiera odnotowanie w zielonej księdze faktu, że jedynie bardzo mała część oszczędności gospodarstw domowych trafia do bardziej produktywnych inwestycji niż obligacje skarbowe lub depozyty bankowe, szczególnie obecnie w czasach trudności finansowych, z jakimi borykają się oszczędzający. |
| --- | --- |

1.7.

EKES popiera odnotowanie w zielonej księdze faktu, że jedynie bardzo mała część oszczędności gospodarstw domowych trafia do bardziej produktywnych inwestycji niż obligacje skarbowe lub depozyty bankowe, szczególnie obecnie w czasach trudności finansowych, z jakimi borykają się oszczędzający.

| 1.8. | Komitet zwraca uwagę na znaczenie tradycyjnej działalności bankowej dla stabilności systemu finansowego. EKES dostrzega znaczenie ukończenia tworzenia europejskiej unii bankowej. |
| --- | --- |

1.8.

Komitet zwraca uwagę na znaczenie tradycyjnej działalności bankowej dla stabilności systemu finansowego. EKES dostrzega znaczenie ukończenia tworzenia europejskiej unii bankowej.

| 1.9. | Trwała sekurytyzacja wysokiej jakości wymaga wspierania podstawowych struktur o krótkich łańcuchach pośrednictwa. |
| --- | --- |

1.9.

Trwała sekurytyzacja wysokiej jakości wymaga wspierania podstawowych struktur o krótkich łańcuchach pośrednictwa.

| 1.10. | Zdaniem EKES-u zielona księga zawiera kompleksowy przegląd aktualnej sytuacji na rynkach kapitałowych w Europie, jak również środki niezbędne do osiągnięcia unii rynków kapitałowych. |
| --- | --- |

1.10.

Zdaniem EKES-u zielona księga zawiera kompleksowy przegląd aktualnej sytuacji na rynkach kapitałowych w Europie, jak również środki niezbędne do osiągnięcia unii rynków kapitałowych.

2.   Treść zielonej księgi

| 2.1. | Finansowanie oparte na rynku kapitałowym jest w Europie stosunkowo słabo rozwinięte w porównaniu z innymi porządkami prawnymi. Europejskie rynki akcji, długu i inne rynki odgrywają niewielką rolę w finansowaniu wzrostu, a europejskie przedsiębiorstwa pozostają mocno uzależnione od banków, przez co nasze gospodarki są podatne na zaostrzenie warunków pożyczek bankowych. |
| --- | --- |

2.1.

Finansowanie oparte na rynku kapitałowym jest w Europie stosunkowo słabo rozwinięte w porównaniu z innymi porządkami prawnymi. Europejskie rynki akcji, długu i inne rynki odgrywają niewielką rolę w finansowaniu wzrostu, a europejskie przedsiębiorstwa pozostają mocno uzależnione od banków, przez co nasze gospodarki są podatne na zaostrzenie warunków pożyczek bankowych.

| 2.2. | Brakuje również zaufania inwestorów, a oszczędności europejskie nie zawsze są wykorzystywane w najbardziej produktywny sposób. |
| --- | --- |

2.2.

Brakuje również zaufania inwestorów, a oszczędności europejskie nie zawsze są wykorzystywane w najbardziej produktywny sposób.

| 2.3. | Stworzenie unii rynków kapitałowych jest kluczową inicjatywą w programie prac Komisji. |
| --- | --- |

2.3.

Stworzenie unii rynków kapitałowych jest kluczową inicjatywą w programie prac Komisji.

| 2.4. | Zapewniłoby to większą dywersyfikację finansowania gospodarki i zmniejszyło koszty pozyskiwania kapitału, szczególnie przez MŚP. |
| --- | --- |

2.4.

Zapewniłoby to większą dywersyfikację finansowania gospodarki i zmniejszyło koszty pozyskiwania kapitału, szczególnie przez MŚP.

| 2.5. | Bardziej zintegrowane rynki kapitałowe, zwłaszcza dla kapitału własnego, poprawiłyby zdolność gospodarki europejskiej do amortyzowania wstrząsów i umożliwiły zwiększenie inwestycji bez podnoszenia poziomu zadłużenia. |
| --- | --- |

2.5.

Bardziej zintegrowane rynki kapitałowe, zwłaszcza dla kapitału własnego, poprawiłyby zdolność gospodarki europejskiej do amortyzowania wstrząsów i umożliwiły zwiększenie inwestycji bez podnoszenia poziomu zadłużenia.

| 2.6. | Unia rynków kapitałowych powinna wzmocnić przepływ kapitału – dzięki skutecznej infrastrukturze rynkowej i pośrednikom – począwszy od inwestorów aż po europejskie projekty inwestycyjne, poprawić podział ryzyka i kapitału w całej UE, a ostatecznie zwiększyć odporność Europy na przyszłe wstrząsy. |
| --- | --- |

2.6.

Unia rynków kapitałowych powinna wzmocnić przepływ kapitału – dzięki skutecznej infrastrukturze rynkowej i pośrednikom – począwszy od inwestorów aż po europejskie projekty inwestycyjne, poprawić podział ryzyka i kapitału w całej UE, a ostatecznie zwiększyć odporność Europy na przyszłe wstrząsy.

| 2.7. | Podstawowe zasady unii rynków kapitałowych obejmują następujące kwestie: zwiększenie korzyści płynących z rynków kapitałowych dla gospodarki, wzrostu i zatrudnienia; stworzenie jednolitego rynku dla kapitału we wszystkich 28 państwach członkowskich; oparcie na solidnych podstawach stabilności finansowej; zapewnienie skutecznego poziomu ochrony konsumentów i inwestorów oraz pomoc w przyciągnięciu inwestycji z całego świata i zwiększeniu konkurencyjności UE. |
| --- | --- |

2.7.

Podstawowe zasady unii rynków kapitałowych obejmują następujące kwestie: zwiększenie korzyści płynących z rynków kapitałowych dla gospodarki, wzrostu i zatrudnienia; stworzenie jednolitego rynku dla kapitału we wszystkich 28 państwach członkowskich; oparcie na solidnych podstawach stabilności finansowej; zapewnienie skutecznego poziomu ochrony konsumentów i inwestorów oraz pomoc w przyciągnięciu inwestycji z całego świata i zwiększeniu konkurencyjności UE.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Komitet w pełni popiera inicjatywę Komisji. Unia rynków kapitałowych jest niezbędną reformą strukturalną, jeśli chcemy, by wszystkie państwa członkowskie Europy rozwijały się w kontekście dynamicznej gospodarki opartej na wiedzy. Trzeba odblokować możliwość ogólnounijnego rozwoju szeregu innowacyjnych produktów finansowych, gdyż obecna sytuacja hamuje konkurencyjne finansowanie inwestycji, zwłaszcza w wypadku małych i średnich przedsiębiorstw, przedsiębiorstw rozpoczynających działalność oraz długoterminowych projektów infrastruktury. |
| --- | --- |

3.1.

Komitet w pełni popiera inicjatywę Komisji. Unia rynków kapitałowych jest niezbędną reformą strukturalną, jeśli chcemy, by wszystkie państwa członkowskie Europy rozwijały się w kontekście dynamicznej gospodarki opartej na wiedzy. Trzeba odblokować możliwość ogólnounijnego rozwoju szeregu innowacyjnych produktów finansowych, gdyż obecna sytuacja hamuje konkurencyjne finansowanie inwestycji, zwłaszcza w wypadku małych i średnich przedsiębiorstw, przedsiębiorstw rozpoczynających działalność oraz długoterminowych projektów infrastruktury.

| 3.2. | Celem inicjatywy Komisji powinno być stworzenie warunków sprzyjających skutecznemu i nowoczesnemu sektorowi usług finansowych. Regulacje powinny być odpowiednie, ale nie nadmierne. Należy umożliwić o wiele szerszy wybór źródeł finansowania inwestycji i dzięki temu zająć się problemem niepokojąco niskiego poziomu inwestycji. |
| --- | --- |

3.2.

Celem inicjatywy Komisji powinno być stworzenie warunków sprzyjających skutecznemu i nowoczesnemu sektorowi usług finansowych. Regulacje powinny być odpowiednie, ale nie nadmierne. Należy umożliwić o wiele szerszy wybór źródeł finansowania inwestycji i dzięki temu zająć się problemem niepokojąco niskiego poziomu inwestycji.

| 3.3. | EKES postrzega rynki kapitałowe jako zasoby płynności finansowej, w ramach której przedsiębiorstwa mogą zdobyć fundusze i obracać instrumentami finansowymi. Mając to na uwadze, EKES sądzi, że osiągnięto już unię rynków kapitałowych dla dużych przedsiębiorstw. Odpowiadając na pytania zawarte w zielonej księdze, skupi się głównie na środkach, które umożliwią również MŚP i przedsiębiorstwom charakteryzującym się dużym wzrostem czerpanie korzyści z takiej unii. |
| --- | --- |

3.3.

EKES postrzega rynki kapitałowe jako zasoby płynności finansowej, w ramach której przedsiębiorstwa mogą zdobyć fundusze i obracać instrumentami finansowymi. Mając to na uwadze, EKES sądzi, że osiągnięto już unię rynków kapitałowych dla dużych przedsiębiorstw. Odpowiadając na pytania zawarte w zielonej księdze, skupi się głównie na środkach, które umożliwią również MŚP i przedsiębiorstwom charakteryzującym się dużym wzrostem czerpanie korzyści z takiej unii.

| 3.4. | Unia rynków kapitałowych powinna poprawić finansowanie gospodarki w długiej perspektywie dzięki wykorzystaniu potencjału związanego z promowaniem najlepszych praktyk w dziedzinie ładu korporacyjnego i odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw oraz dzięki skupieniu się nie tylko na celach gospodarczych, lecz również środowiskowych i społecznych. |
| --- | --- |

3.4.

Unia rynków kapitałowych powinna poprawić finansowanie gospodarki w długiej perspektywie dzięki wykorzystaniu potencjału związanego z promowaniem najlepszych praktyk w dziedzinie ładu korporacyjnego i odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw oraz dzięki skupieniu się nie tylko na celach gospodarczych, lecz również środowiskowych i społecznych.

| 3.5. | W zielonej księdze postrzega się MŚP jako emitentów, do których skierowane są proponowane działania. Tak więc we wszelkich przyszłych decyzjach należy wyraźnie uwzględnić specyficzne potrzeby MŚP dotyczące obligacji lub innych instrumentów finansowych o stałym dochodzie:






  — | właściwy wybór terminu wykupu finansowania, |
| --- | --- | --- |

3.5.

W zielonej księdze postrzega się MŚP jako emitentów, do których skierowane są proponowane działania. Tak więc we wszelkich przyszłych decyzjach należy wyraźnie uwzględnić specyficzne potrzeby MŚP dotyczące obligacji lub innych instrumentów finansowych o stałym dochodzie:

—

właściwy wybór terminu wykupu finansowania,

| — | struktura finansowania i zwrotu, |
| --- | --- |

—

struktura finansowania i zwrotu,

| — | koszt finansowania, w tym związany z wejściem na dany rynek, |
| --- | --- |

—

koszt finansowania, w tym związany z wejściem na dany rynek,

| — | treść i struktura gwarancji i zabezpieczeń w celu przygotowania danego produktu inwestycyjnego. |
| --- | --- |

—

treść i struktura gwarancji i zabezpieczeń w celu przygotowania danego produktu inwestycyjnego.

Aby odpowiednio uwzględnić te potrzeby, konieczne jest opracowanie uproszczonych i ujednoliconych produktów i procedur uczestnictwa MŚP na rynkach kapitałowych.

| 3.6. | EKES wzywa Komisję Europejską, europejskie urzędy nadzorcze oraz państwa członkowskie do zachowania ostrożności podczas opracowywania i wdrażania przyszłego prawodawstwa mającego na celu osiągnięcie funkcjonującej unii rynków kapitałowych, tak aby dopilnować, że europejski rynek kapitałowy zapewni inwestorom i emitentom warunki porównywalne z tymi, jakie panują na rynkach międzynarodowych, lub nawet lepsze od nich. |
| --- | --- |

3.6.

EKES wzywa Komisję Europejską, europejskie urzędy nadzorcze oraz państwa członkowskie do zachowania ostrożności podczas opracowywania i wdrażania przyszłego prawodawstwa mającego na celu osiągnięcie funkcjonującej unii rynków kapitałowych, tak aby dopilnować, że europejski rynek kapitałowy zapewni inwestorom i emitentom warunki porównywalne z tymi, jakie panują na rynkach międzynarodowych, lub nawet lepsze od nich.

| 3.7. | Skuteczna unia rynków kapitałowych nie jest możliwa bez zaangażowania i przyciągnięcia obywateli UE w roli inwestorów indywidualnych. EKES popiera odnotowanie w zielonej księdze faktu, że jedynie bardzo mała część oszczędności gospodarstw domowych trafia do bardziej produktywnych inwestycji niż obligacje skarbowe lub depozyty bankowe, szczególnie obecnie w czasach trudności finansowych, z jakimi borykają się oszczędzający. |
| --- | --- |

3.7.

Skuteczna unia rynków kapitałowych nie jest możliwa bez zaangażowania i przyciągnięcia obywateli UE w roli inwestorów indywidualnych. EKES popiera odnotowanie w zielonej księdze faktu, że jedynie bardzo mała część oszczędności gospodarstw domowych trafia do bardziej produktywnych inwestycji niż obligacje skarbowe lub depozyty bankowe, szczególnie obecnie w czasach trudności finansowych, z jakimi borykają się oszczędzający.

| 3.8. | Należy podkreślić znaczenie tradycyjnej działalności bankowej dla stabilności systemu finansowego. |
| --- | --- |

3.8.

Należy podkreślić znaczenie tradycyjnej działalności bankowej dla stabilności systemu finansowego.

| 3.9. | Trwały rynek sekurytyzacji wysokiej jakości, do którego nawiązuje się w zielonej księdze, wymaga wspierania podstawowych struktur o krótkich łańcuchach pośrednictwa w celu bezpośredniego powiązania kredytobiorców i oszczędzających. |
| --- | --- |

3.9.

Trwały rynek sekurytyzacji wysokiej jakości, do którego nawiązuje się w zielonej księdze, wymaga wspierania podstawowych struktur o krótkich łańcuchach pośrednictwa w celu bezpośredniego powiązania kredytobiorców i oszczędzających.

4.   Odpowiedzi na pytania zawarte w zielonej księdze

4.1.   
  Priorytety w zakresie najpilniejszych działań

1)   Poza pięcioma dziedzinami priorytetowymi wskazanymi dla działań krótkoterminowych, jakie inne obszary powinny zostać uznane za priorytetowe?

Znaczna część proponowanych środków koncentruje się na rynkach pierwotnych. Mając na uwadze szczególny charakter MŚP, konieczne jest również zbadanie możliwości rozwoju rynku wtórnego.

Zasadnicze znaczenie ma zwłaszcza opracowanie ujednoliconej i uproszczonej normy w odniesieniu do wymogów jakościowych i ilościowych dotyczących notowania MŚP na regulowanych rynkach instrumentów finansowych. Należy również opracować mechanizm, dzięki któremu MŚP notowane na rynku regulowanym stałyby się bardziej atrakcyjne dla inwestorów, mając na uwadze ograniczone zasoby finansowe i administracyjne, jakimi przedsiębiorstwa te dysponują.

Obok zachowania głównych zasad dotyczących uwzględniania interesów inwestorów zaleca się rozpoczęcie działań od konkretnych kwestii w dyrektywie w sprawie prospektu emisyjnego w celu złagodzenia w miarę możności wymogów administracyjnych i biurokratycznych oraz zbadania możliwości liberalizacji niektórych wymogów informacyjnych nakładanych na MŚP:

| — | skrócenie terminów na rozpatrzenie prospektu emisyjnego dla emitentów, którzy już posiadają papiery wartościowe dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, złożyły publiczną ofertę papierów wartościowych i są albo spółkami publicznymi, albo zarejestrowanymi emitentami. Ostateczny termin można by więc skrócić do 7 dni. Należy ustanowić specjalną procedurę notowania MŚP w sposób uproszczony, szczególnie jeśli mają być przedmiotem obrotu na nieoficjalnym rynku papierów wartościowych. Dyrektywa powinna umożliwiać krajowym organom regulacyjnym większą swobodę w zakresie regulowania notowania MŚP, |
| --- | --- |

—

skrócenie terminów na rozpatrzenie prospektu emisyjnego dla emitentów, którzy już posiadają papiery wartościowe dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, złożyły publiczną ofertę papierów wartościowych i są albo spółkami publicznymi, albo zarejestrowanymi emitentami. Ostateczny termin można by więc skrócić do 7 dni. Należy ustanowić specjalną procedurę notowania MŚP w sposób uproszczony, szczególnie jeśli mają być przedmiotem obrotu na nieoficjalnym rynku papierów wartościowych. Dyrektywa powinna umożliwiać krajowym organom regulacyjnym większą swobodę w zakresie regulowania notowania MŚP,

| — | zgodnie z art. 14 ust. 2 dyrektywy 2003/71/WE, powiadomienie o ofercie publicznej oraz początek i koniec okresu subskrypcji są publikowane w jednym dzienniku. Wymogi dotyczące publikacji ogłoszenia lub powiadomienia oraz prospektu na papierze i w dziennikach powinny być coraz bardziej ograniczane. Ujawnianie informacji w internecie, zwłaszcza poprzez strony internetowe danego rynku regulowanego lub przedsiębiorstwa, powinno stać się głównym narzędziem komunikacji pomiędzy emitentem a inwestorami. Z drugiej strony, wskazane może być pewne ujednolicenie wymogów dotyczących ujawniania informacji na stronach internetowych – w drodze ujednolicenia bądź dedykowania inwestorom specjalnych stron. Inwestorzy mogliby tym samym łatwiej i szybciej uzyskać informacje dotyczące zasadniczych aspektów papierów wartościowych oferowanych publicznie. |
| --- | --- |

—

zgodnie z art. 14 ust. 2 dyrektywy 2003/71/WE, powiadomienie o ofercie publicznej oraz początek i koniec okresu subskrypcji są publikowane w jednym dzienniku. Wymogi dotyczące publikacji ogłoszenia lub powiadomienia oraz prospektu na papierze i w dziennikach powinny być coraz bardziej ograniczane. Ujawnianie informacji w internecie, zwłaszcza poprzez strony internetowe danego rynku regulowanego lub przedsiębiorstwa, powinno stać się głównym narzędziem komunikacji pomiędzy emitentem a inwestorami. Z drugiej strony, wskazane może być pewne ujednolicenie wymogów dotyczących ujawniania informacji na stronach internetowych – w drodze ujednolicenia bądź dedykowania inwestorom specjalnych stron. Inwestorzy mogliby tym samym łatwiej i szybciej uzyskać informacje dotyczące zasadniczych aspektów papierów wartościowych oferowanych publicznie.

2)   Jakie dalsze kroki dotyczące większej dostępności i standaryzacji informacji kredytowych na temat MŚP mogłyby wesprzeć pogłębienie rynku finansowania MŚP i nowo powstających przedsiębiorstw oraz poszerzenie bazy inwestorów?

W tym kontekście przydatne byłoby:

| — | wprowadzenie ratingów kredytowych zgodnie ze znormalizowaną i przejrzystą metodologią, |
| --- | --- |

—

wprowadzenie ratingów kredytowych zgodnie ze znormalizowaną i przejrzystą metodologią,

| — | zatwierdzenie uproszczonych i znormalizowanych kryteriów (modelu) rejestracji na rynkach regulowanych, włączając w to, oprócz informacji finansowych, także obowiązek sporządzenia szczegółowego śródokresowego biznesplanu dotyczącego inwestycji i rozwoju przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

—

zatwierdzenie uproszczonych i znormalizowanych kryteriów (modelu) rejestracji na rynkach regulowanych, włączając w to, oprócz informacji finansowych, także obowiązek sporządzenia szczegółowego śródokresowego biznesplanu dotyczącego inwestycji i rozwoju przedsiębiorstw.

3)   Jakiego wsparcia można udzielić funduszom ELTIF, aby zachęcić do korzystania z nich?

Najpilniejszym środkiem jest przegląd wymogów regulacyjnych dla funduszy emerytalnych i towarzystw ubezpieczeniowych w różnych państwach członkowskich w celu liberalizacji – w razie konieczności – ich portfeli w odniesieniu do możliwości inwestowania w ELTIF. Fundusze emerytalne i towarzystwa ubezpieczeniowe będą zainteresowane tego rodzaju aktywami; posiadają one fundusze umożliwiające dokapitalizowanie ELTIF. W celu wzmocnienia tego procesu korzystne będzie opracowanie jednolitego modelu oceny rentowności obejmującego cały łańcuch inwestycji.

4)   Czy jakiekolwiek działanie ze strony UE jest konieczne do wsparcia rozwoju niepublicznych rynków plasowania, inne niż wspieranie rynkowych starań na rzecz uzgodnienia wspólnych standardów?

Nie, działania ze strony UE mogą być potrzebne, jeżeli te rynkowe starania się nie powiodą.

| 4.2. | Środki na rzecz rozwoju i integracji rynków kapitałowych |
| --- | --- |

4.2.

5)   Jakie kolejne środki mogą przyczynić się do zwiększenia dostępu do finansowania i kierowania funduszy do tych, którzy ich potrzebują?

Ogólnie rzecz biorąc, dostęp do finansowania poprawiłby się, jeśli stworzono by więcej produktów inwestycyjnych „na miarę”, ponieważ powinny one lepiej odpowiadać potrzebom przedsiębiorstw (na przykład w odniesieniu do terminu wykupu, zabezpieczenia i struktury płatności).

Ponadto organy regulacyjne powinny umożliwiać emisje dłużnych papierów wartościowych, które, jak pewien rodzaj umowy z właścicielami obligacji, powinny być jak najbardziej zbliżone do finansowania projektów i pożyczek korporacyjnych udzielanych przez banki.

6)   Czy należy przyjąć środki w celu wspierania większej płynności na rynkach obligacji korporacyjnych, takie jak standaryzacja? Jeśli tak, jakie środki są konieczne i czy są możliwe do osiągnięcia przez sam rynek, czy też wymagane jest raczej działanie regulacyjne?

Tak, standaryzacja poprawi płynność rynków obligacji korporacyjnych. W tym wypadku sensowne jest przyjęcie środków regulacyjnych, omówionych i uzgodnionych ze wszystkimi zainteresowanymi stronami.

7)   Czy konieczne są jakiekolwiek działania ze strony UE, aby ułatwić rozwój standardowych, przejrzystych i rozliczalnych inwestycji ESG (środowisko, sprawy społeczne i ład korporacyjny), w tym obligacji ekologicznych, inne niż wspieranie rozwoju wytycznych przez rynek?

Tak, ustandaryzowane kryteria powinny obejmować szczegółowe zasady dotyczące inwestycji społecznych oraz związanych ze środowiskiem i zarządzaniem. EKES popiera promowanie m.in. „obligacji ekologicznych”, a także „zielonych” kredytów hipotecznych, pożyczek na projekty z zakresu efektywności energetycznej i energii ze źródeł odnawialnych. To wszystko należy uwzględnić w opcjach inwestora. EKES uważa, że należy koniecznie rozpowszechniać informacje oraz uruchomić kampanie szeroko promujące inwestycje ESG i upowszechnić najlepsze praktyki w tej dziedzinie, w ścisłej współpracy ze stowarzyszeniami przedsiębiorstw i inwestorów oraz poprzez ich sieci.

8)   Czy warto opracowywać wspólny unijny standard rachunkowości dla małych i średnich przedsiębiorstw notowanych na MTF? Czy standard ten powinien stać się elementem rynków na rzecz wzrostu MŚP? Jeżeli tak, to na jakich warunkach?

Obecna europejska definicja MŚP obejmuje przedsiębiorstwa znacznie różniące się wielkością i nie zezwala na zróżnicowanie w oparciu o sektory przemysłu. EKES popiera standardową europejską definicję mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw oraz apeluje o uaktualnienie różnych definicji zawartych w poszczególnych przepisach UE, tak aby lepiej odzwierciedlić i połączyć wielorakość MŚP i różnice między państwami członkowskimi (1). Sugeruje stworzenie definicji postępującego wzrostu i przedsiębiorstwa charakteryzującego się dużym wzrostem oraz zwrócenie szczególnej uwagi na potrzeby takich przedsiębiorstw na rynku kapitałowym. Bez tego MTF będą obejmować jedynie ograniczoną liczbę krajów, a rynki na rzecz wzrostu nie będą w stanie przyciągnąć wielu inwestorów transgranicznych. Norma taka powinna odpowiadać ograniczonym możliwościom finansowym i administracyjnym MŚP.

9)   Czy istnieją bariery w rozwoju odpowiednio uregulowanych platform finansowania społecznościowego lub pożyczek społecznościowych, w tym w wymiarze transgranicznym? Jeżeli tak, w jaki sposób można je usunąć?

Różnice między przepisami krajowymi są głównym powodem słabego rozwoju perspektywicznych form inwestycji, takich jak finansowanie społecznościowe. Wskazane jest zatem, aby Komisja propagowała harmonizację przepisów.

4.3.   
  Rozwój i dywersyfikacja źródeł finansowania

10)   Jakie środki polityczne zachęcałyby inwestorów instytucjonalnych do pozyskiwania większych kwot i ich inwestowania w szerszy zakres aktywów, w szczególności w projekty długoterminowe, MŚP oraz w innowacyjne i szybko rozwijające się nowe przedsiębiorstwa?

Przede wszystkim potrzeba zmian w przepisach dotyczących portfeli inwestorów instytucjonalnych, ponieważ w wielu państwach członkowskich takie inwestycje nie są w ogóle dopuszczalne w ich wypadku.

11)   Jakie należy podjąć kroki w celu ograniczenia kosztów dla podmiotów zarządzających funduszami, ponoszonych podczas zakładania funduszy i ich wprowadzania do obrotu w całej UE? Jakie istnieją przeszkody uniemożliwiające funduszom osiąganie korzyści skali?

Koszty te nawet obecnie nie są zbyt wysokie i zależą przede wszystkim od kanałów sprzedaży. Fundusze wprowadzane do obrotu przez oddziały banków lub inne instytucje finansowe zazwyczaj nie wiążą się z dużymi kosztami i nie napotykają przeszkód dla korzystania z korzyści skali. Fundusze wprowadzane do obrotu oddzielnie miałyby wyższe koszty.

Należy uprościć i ujednolicić prospekty emisyjne, a także wszystkie dokumenty rejestracyjne potrzebne do wejścia na odnośne rynki regulowane.

Istnieje potrzeba jednolitego europejskiego modelu segmentacji na giełdzie, rozróżniającego MŚP w zależności od typu emitentów. Ten sam wynik można osiągnąć, tworząc wyspecjalizowane segmenty na odnośnych krajowych rynkach regulowanych.

12)   Czy prace nad odrębnym traktowaniem inwestycji infrastrukturalnych powinny skupiać się na określonych, dających się jednoznacznie wyodrębnić podkategoriach aktywów? Jeśli tak, to które z nich Komisja powinna priorytetowo potraktować w przyszłych przeglądach przepisów ostrożnościowych, takich jak dyrektywa w sprawie wymogów kapitałowych IV lub rozporządzenie w sprawie wymogów kapitałowych i Solvency II?

Z myślą o finansowaniu projektów infrastrukturalnych EKES proponuje:

| — | ustanowienie bardziej kompleksowego publicznego przeglądu infrastruktury w celu lepszego strategicznego skoordynowania planowania, |
| --- | --- |

—

ustanowienie bardziej kompleksowego publicznego przeglądu infrastruktury w celu lepszego strategicznego skoordynowania planowania,

| — | większe skoncentrowanie finansowania na poziomie rządów oraz na szczeblu europejskim na nierentownych, lecz istotnych ze społecznego punktu widzenia projektach (ewentualnie poprzez (częściowe) gwarancje, aby zapewnić ich rentowność), |
| --- | --- |

—

większe skoncentrowanie finansowania na poziomie rządów oraz na szczeblu europejskim na nierentownych, lecz istotnych ze społecznego punktu widzenia projektach (ewentualnie poprzez (częściowe) gwarancje, aby zapewnić ich rentowność),

| — | stworzenie zrozumiałego przewodnika finansowania infrastruktury za pośrednictwem banków i rynków kapitałowych, |
| --- | --- |

—

stworzenie zrozumiałego przewodnika finansowania infrastruktury za pośrednictwem banków i rynków kapitałowych,

| — | zmianę rachunkowości i uregulowań dotyczących projektów infrastrukturalnych, aby uczynić je bardziej atrakcyjnymi dla inwestorów, |
| --- | --- |

—

zmianę rachunkowości i uregulowań dotyczących projektów infrastrukturalnych, aby uczynić je bardziej atrakcyjnymi dla inwestorów,

| — | określenie pewnych wyraźnie rozpoznawalnych podkategorii projektów infrastrukturalnych oraz dostosowanie do nich inwestycji w infrastrukturę. Obejmuje to oddzielne oceny ryzyka dla każdej podkategorii; poprawi także przewidywalność, co z kolei zwiększy atrakcyjność inwestycji dla inwestorów instytucjonalnych, |
| --- | --- |

—

określenie pewnych wyraźnie rozpoznawalnych podkategorii projektów infrastrukturalnych oraz dostosowanie do nich inwestycji w infrastrukturę. Obejmuje to oddzielne oceny ryzyka dla każdej podkategorii; poprawi także przewidywalność, co z kolei zwiększy atrakcyjność inwestycji dla inwestorów instytucjonalnych,

| — | większe wykorzystanie struktur w celu umożliwienia inwestorom indywidualnym lepszego udziału w niepłynnych produktach finansowych, |
| --- | --- |

—

większe wykorzystanie struktur w celu umożliwienia inwestorom indywidualnym lepszego udziału w niepłynnych produktach finansowych,

| — | ponieważ w obecnym systemie Solvency II nie rozróżnia się długoterminowego zadłużenia przedsiębiorstw i zadłużenia na infrastrukturę, należy zadbać o zmianę tej sytuacji, |
| --- | --- |

—

ponieważ w obecnym systemie Solvency II nie rozróżnia się długoterminowego zadłużenia przedsiębiorstw i zadłużenia na infrastrukturę, należy zadbać o zmianę tej sytuacji,

| — | poprawę przejrzystości i demokratycznej odpowiedzialności partnerstw publiczno-prywatnych poprzez wymóg zapewnienia dostępu publicznego do kompletnych zamówień oraz regularnych sprawozdań publicznych dotyczących ich opłacalności. |
| --- | --- |

—

poprawę przejrzystości i demokratycznej odpowiedzialności partnerstw publiczno-prywatnych poprzez wymóg zapewnienia dostępu publicznego do kompletnych zamówień oraz regularnych sprawozdań publicznych dotyczących ich opłacalności.

13)   Czy wprowadzenie standardowego produktu lub zniesienie istniejących barier w dostępie transgranicznym może wzmocnić jednolity rynek świadczeń emerytalnych?

Tak, biorąc pod uwagę fakt, że świadczenia emerytalne i zasady w tej dziedzinie różnią się niezmiernie między państwami członkowskimi, a celem wytyczonym przez Komisję w zielonej księdze jest zbudowanie ogólnoeuropejskiego systemu emerytalnego.

14)   Czy zmiany rozporządzeń dotyczących EuVECA i EuSEF ułatwiłyby większej liczbie unijnych podmiotów zarządzających funduszami prowadzenie tego rodzaju funduszy? Jakich innych zmian, o ile w ogóle, należy dokonać w celu zwiększenia liczby tego typu funduszy?

Możliwe, że takie zmiany zwiększyłyby zainteresowanie podmiotów zarządzających dużymi funduszami prowadzeniem tego rodzaju funduszy. Jednakże może to również prowadzić do nadmiernej koncentracji i konfliktu interesów. W związku z tym, zanim środek taki zostanie przedsięwzięty, zaleca się dokładne zbadanie, czy stanowi to główną przeszkodę powstrzymującą podmioty zarządzające dużymi funduszami od prowadzenia takich funduszy.

15)   W jaki sposób UE może dalej rozwijać kapitał private equity lub venture capital jako alternatywne źródła finansowania gospodarki? Jakie środki mogą w szczególności rozszerzyć skalę funduszy kapitału wysokiego ryzyka i zwiększyć możliwości wyjścia dla inwestorów udostępniających tego rodzaju kapitał?

Można by zwiększyć skalę funduszy private equity i venture capital poprzez odpowiednie złagodzenie ograniczeń nakładanych na portfele inwestorów instytucjonalnych, takich jak fundusze emerytalne, zakłady ubezpieczeń oraz przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS).

16)   Czy istnieją przeszkody utrudniające bezpieczne zwiększenie bezpośrednich kredytów bankowych i pożyczek pozabankowych dla przedsiębiorstw, które potrzebują finansowania?

Możliwości udzielania pożyczek przez banki zmniejszyły się w następstwie kryzysu finansowego oraz w wyniku wprowadzenia bardziej rygorystycznych wymogów adekwatności kapitałowej oraz potrzeby ograniczenia ekspozycji na ryzyko. Bezpośrednie udzielanie pożyczek pozabankowych nie zostało dopuszczone w wielu państwach członkowskich; często zakłady ubezpieczeń, fundusze emerytalne i inne instytucje finansowe nie mogą pożyczać bezpośrednio przedsiębiorstwom niefinansowym.

17)   W jaki sposób można zwiększyć transgraniczny udział klientów detalicznych w UCITS?

Transgraniczne inwestycje wymagają dobrze rozwiniętej kultury inwestowania, odpowiedniej wiedzy i znajomości języków obcych. Tak więc zwiększenie uczestnictwa transgranicznych podmiotów detalicznych można osiągnąć jedynie poprzez promowanie korzystania z osobistych finansowych doradców (konsultanci), którzy mogliby pomóc inwestorom detalicznym w podejmowaniu świadomych decyzji w kontekście międzynarodowym.

18)   W jaki sposób europejskie urzędy nadzoru mogą przyczynić się do zapewnienia ochrony konsumentów i inwestorów?

W większości państw członkowskich krajowe organy ochrony konsumentów mają zwykle stosunkowo ograniczone możliwości w obszarze usług finansowych. W niektórych przypadkach nie jest nawet jasne, czy i jakiego rodzaju uprawnienia posiadają one w tej dziedzinie na mocy prawa. W związku z tym dla europejskich organów nadzoru użyteczne mogłoby być zaproponowanie środków mających na celu wzmocnienie w tym kontekście administracyjnych zdolności krajowych organów ochrony konsumentów i agencji regulacji finansowych.

19)   Jakie środki polityczne mogłyby zwiększyć inwestycje inwestorów detalicznych? Co jeszcze można zrobić dla upodmiotowienia i ochrony obywateli UE inwestujących na rynkach kapitałowych?

Zachęcać państwa członkowskie do zapewnienia korzystnych warunków, aby maklerzy giełdowi i spółki inwestycyjne mogli ustanowić fundusze na potrzeby nowych przedsięwzięć umożliwiających zachęty podatkowe (np. odpisanie inwestycji pod podatek dochodowy od oszczędności gospodarstw domowych). Wraz z poprawą instytucjonalnej ochrony konsumentów (jak zaproponowano w odpowiedzi na poprzednie pytanie), można by także stymulować wzrost inwestycji detalicznych poprzez wprowadzenie różnych form edukacji finansowej skierowanej do prywatnych inwestorów i podmiotów oszczędzających, jak też bardzo dobrze uregulowane doradztwo finansowe dla osób fizycznych.

20)   Czy istnieją krajowe najlepsze praktyki przy opracowywaniu prostych i przejrzystych produktów inwestycyjnych przeznaczonych dla konsumentów, którymi można by się podzielić?

Najlepsze praktyki wciąż znajdują się na etapie opracowywania. Wśród licznych przykładów wymienić można proces akredytacji produktów inwestycyjnych przez stowarzyszenia zawodowe w Zjednoczonym Królestwie (2). Ogólnie, rozwijanie tego rodzaju produktów nie jest łatwym zadaniem, gdyż produkty inwestycyjne mogą być ze swojej natury złożone, a emitenci próbują sprostać wielorakim potrzebom i zdywersyfikować własne produkty od produktów podobnych. Innym problemem może być to, że jeśli rząd próbuje wymusić rozwój takich produktów, może to być traktowane jako interwencja na rynku i ograniczanie konkurencji. Dlatego też, zamiast podejmowania wysiłków w tym zakresie, bardziej wydajne byłoby zachęcanie do rozwijania wiedzy finansowej i usług doradztwa finansowego dla osób prywatnych.

21)   Czy istnieją dodatkowe działania w dziedzinie regulacji usług finansowych, które można podjąć, by UE była konkurencyjna w skali międzynarodowej i atrakcyjna dla inwestorów?

Konkurencyjność należy postrzegać z perspektywy porównawczej. W związku z tym unijne rynki kapitałowe powinny zapewniać inwestorom warunki co najmniej porównywalne z panującymi na rynkach międzynarodowych lub nawet lepsze od nich. Wymagałoby to środków mających na celu poprawę ochrony inwestorów i dostosowanie struktur podatkowych (z bardziej wnikliwą analizą kosztów i korzyści proponowanego podatku od transakcji finansowych).

| 22) | Jakie środki można podjąć, aby ułatwić dostęp przedsiębiorstw z UE do inwestorów i rynków kapitałowych w państwach trzecich? |
| --- | --- |

22)

Najlepszym sposobem jest stymulowanie współpracy z bankami, które posiadają dobrze rozwiniętą sieć oddziałów w państwach trzecich.

4.4.   
  Poprawa efektywności rynku – pośrednicy, infrastruktura i szersze ramy prawne

23)   Czy istnieją mechanizmy mające na celu poprawę funkcjonowania i wydajności rynków, które nie są ujęte w niniejszym dokumencie, w szczególności jeśli chodzi o funkcjonowanie i płynność rynku akcji i obligacji?

Mechanizmy takie mogłyby obejmować:

| — | zagwarantowanie długoterminowej minimalnej płynności rynków instrumentów finansowych emitowanych przez MŚP. Można by to osiągnąć poprzez wspieranie dostawców płynności lub animatorów rynku, którzy zajmują się instrumentami finansowymi emitowanymi przez MŚP, |
| --- | --- |

—

zagwarantowanie długoterminowej minimalnej płynności rynków instrumentów finansowych emitowanych przez MŚP. Można by to osiągnąć poprzez wspieranie dostawców płynności lub animatorów rynku, którzy zajmują się instrumentami finansowymi emitowanymi przez MŚP,

| — | zwiększenie zaufania inwestorów do MŚP poprzez wprowadzenie sprawdzonych rozwiązań z zakresu ładu korporacyjnego oraz zaangażowanie kluczowych inwestorów finansowych w zarządzanie nimi, |
| --- | --- |

—

zwiększenie zaufania inwestorów do MŚP poprzez wprowadzenie sprawdzonych rozwiązań z zakresu ładu korporacyjnego oraz zaangażowanie kluczowych inwestorów finansowych w zarządzanie nimi,

| — | zwiększenie atrakcyjności MŚP – np. poprzez umożliwienie wprowadzenia gwarancji korporacyjnych (bądź gwarancji od wyspecjalizowanych instytucji) dla emisji dokonywanych przez MŚP, przy spełnieniu określonych kryteriów, |
| --- | --- |

—

zwiększenie atrakcyjności MŚP – np. poprzez umożliwienie wprowadzenia gwarancji korporacyjnych (bądź gwarancji od wyspecjalizowanych instytucji) dla emisji dokonywanych przez MŚP, przy spełnieniu określonych kryteriów,

| — | wprowadzenie bodźców dla MŚP notowanych na rynkach regulowanych, |
| --- | --- |

—

wprowadzenie bodźców dla MŚP notowanych na rynkach regulowanych,

| — | wprowadzenie bodźców dla podmiotów inwestujących w emisje dokonywane przez MŚP notowane na rynkach regulowanych. |
| --- | --- |

—

wprowadzenie bodźców dla podmiotów inwestujących w emisje dokonywane przez MŚP notowane na rynkach regulowanych.

24)   Czy Państwa zdaniem istnieją obszary, w których jednolity zbiór przepisów jest nadal niewystarczająco rozwinięty?

Jednolity zbiór przepisów, opracowany dla sektora bankowego poprzez dyrektywę w sprawie wymogów kapitałowych IV, dyrektywę w sprawie systemów gwarancji depozytów i dyrektywę w sprawie naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków, stwarza równe szanse i przyczynia się do rozwoju jednolitego rynku. Rozszerzenie tego podejścia na sektor finansowania pozabankowego mogłoby zatem być bardzo przydatne. Również w odniesieniu do partnerów centralnych należy wprowadzić podejście wzorowane na dyrektywie w sprawie naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków.

25)   Czy uważają Państwo, że uprawnienia europejskich urzędów nadzoru do zapewnienia spójnego nadzoru są wystarczające? Jakie dodatkowe środki dotyczące nadzoru na szczeblu UE mogą w istotny sposób przyczynić się do rozwoju unii rynków kapitałowych?

W kwestii spójności nadzoru EKES:

| — | zgadza się z potrzebą podjęcia działań naprawczych, których celem jest poprawa funkcjonowania Europejskiego Systemu Nadzoru Finansowego (ESNF), |
| --- | --- |

—

zgadza się z potrzebą podjęcia działań naprawczych, których celem jest poprawa funkcjonowania Europejskiego Systemu Nadzoru Finansowego (ESNF),

| — | wzywa do propagowania środków mających na celu ułatwienie koordynacji między ESNF, nowym jednolitym mechanizmem nadzorczym i jednolitym mechanizmem restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, |
| --- | --- |

—

wzywa do propagowania środków mających na celu ułatwienie koordynacji między ESNF, nowym jednolitym mechanizmem nadzorczym i jednolitym mechanizmem restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji,

| — | wzywa do racjonalizacji funkcji regulacyjnych instytucji ESNF w celu uproszczenia zbioru przepisów oraz zapewnienia większej przejrzystości i skuteczności procesów, |
| --- | --- |

—

wzywa do racjonalizacji funkcji regulacyjnych instytucji ESNF w celu uproszczenia zbioru przepisów oraz zapewnienia większej przejrzystości i skuteczności procesów,

| — | wnosi o ustanowienie strategii średnioterminowej, której celem jest przeprowadzenie konsolidacji organizacyjnej i funkcjonalnej organów nadzoru (poprzez rozważenie możliwości powołania jednej siedziby i przyjęcia podejścia dualistycznego), |
| --- | --- |

—

wnosi o ustanowienie strategii średnioterminowej, której celem jest przeprowadzenie konsolidacji organizacyjnej i funkcjonalnej organów nadzoru (poprzez rozważenie możliwości powołania jednej siedziby i przyjęcia podejścia dualistycznego),

| — | zwraca się do Komisji Europejskiej o ocenę możliwości rozwiązań o bardziej strukturalnym charakterze w odniesieniu do organizacji ESNF i mechanizmów finansowania przez władze. |
| --- | --- |

—

zwraca się do Komisji Europejskiej o ocenę możliwości rozwiązań o bardziej strukturalnym charakterze w odniesieniu do organizacji ESNF i mechanizmów finansowania przez władze.

26)   Uwzględniając dotychczasowe doświadczenia, czy można sobie wyobrazić ukierunkowane zmiany przepisów dotyczących własności papierów wartościowych, które mogłyby przyczynić się do większej integracji rynków kapitałowych w UE?

Należy usprawnić powiązania między depozytariuszami oraz zwiększyć bezpieczeństwo transgranicznych usług rozliczeniowych i rozrachunkowych.

27)   Jakie środki można podjąć w celu poprawy transgranicznego przepływu zabezpieczeń? Czy należy podjąć prace w celu poprawy prawnej wykonalności zabezpieczenia oraz uzgodnień dotyczących kompensowania sald w skali transgranicznej?

Należy przyjąć z zadowoleniem utworzenie jednolitego europejskiego rejestru zabezpieczenia transgranicznego lub powiązanie odnośnych departamentów rejestrów krajowych. Bez tych środków inwestycje transgraniczne będą miały ograniczony zasięg.

28)   Jakie są główne przeszkody na drodze do integracji rynków kapitałowych wynikające z prawa spółek, w tym przepisów dotyczących ładu korporacyjnego? Czy istnieją ukierunkowane środki, które mogłyby przyczynić się do ich przezwyciężenia?

Różnice między prawem handlowym, praktykami biznesowymi i modelami ładu korporacyjnego w państwach członkowskich stanowią najpoważniejsze przeszkody dla unii rynków kapitałowych. Ich przezwyciężenie zajmie dużo czasu i nie będzie łatwe, ale jest koniecznością. Będzie to wymagać dokładnej analizy porządków prawnych państw członkowskich.

29)   Jakie konkretne aspekty prawa upadłościowego powinny zostać zharmonizowane, aby wesprzeć powstanie ogólnoeuropejskiego rynku kapitałowego?

Prawo dotyczące niewypłacalności ma kluczowe znaczenie dla rynków kapitałowych i podobnie jak w przypadku prawa handlowego i ładu korporacyjnego powinno zostać zharmonizowane, po przeprowadzeniu dokładnych badań, gdyż w przeciwnym razie istnieje ryzyko, że inwestycje zostaną przeniesione do krajów, w których prawa inwestorów są lepiej chronione. W szczególności należy starannie rozważyć opcję nowego początku.

30)   Jakie przeszkody w kontekście opodatkowania należy potraktować priorytetowo, aby przyczynić się do większej integracji rynków kapitałowych w UE oraz stabilniejszej struktury finansowania na poziomie przedsiębiorstwa, i przy użyciu jakich instrumentów?

Struktura systemów podatkowych różni się znacznie w poszczególnych państwach członkowskich i jest bardzo wrażliwa na wszelkie zmiany. Na obecnym etapie dość trudno będzie zharmonizować przepisy podatkowe. Kwestię tę należy postrzegać jako etap końcowy.

31)   W jaki sposób UE może najlepiej wesprzeć rynek w rozwoju nowych technologii i modeli biznesowych, z korzyścią dla zintegrowanych i wydajniejszych rynków kapitałowych?

UE powinna skoncentrować się na tworzeniu jednolitej cyfrowej sieci infrastruktury, która powinna zapewnić sprawną, skuteczną i bezpieczną łączność między rynkami, przedsiębiorstwami i inwestorami (3), a także stanowić okazję do transgranicznego uczestnictwa i udziału na odległość w walnych zgromadzeniach i głosowaniach akcjonariuszy. Działania powinny również koncentrować się na znalezieniu sposobów zmniejszenia stosunkowo wysokich kosztów rozliczeń i rozrachunków w handlu transgranicznym.

32)   Czy istnieją inne kwestie, które nie zostały ujęte w niniejszej zielonej księdze, a które Państwa zdaniem wymagają podjęcia działań, aby osiągnąć unię rynków kapitałowych? Jeśli tak, jakie to działania i jaką formę mają przyjąć?

Zielona księga zawiera kompleksowy przegląd aktualnej sytuacji na rynkach kapitałowych w Europie, jak również środki niezbędne do osiągnięcia unii rynków kapitałowych. Na obecnym etapie lepiej nie poruszać więcej kwestii, lecz raczej zaplanować harmonogram wdrażania już uzgodnionych środków oraz wybrać ważne taktyczne reformy, które powinny być rzeczowe oraz wywierać bezpośredni i możliwy do zmierzenia wpływ. Stworzy to dynamikę ułatwiającą realizację trudniejszych reform w przyszłości.

Niemniej EKES odnotowuje, że w zielonej księdze nie poruszono następujących kwestii:

| — | ratingu kredytowego instrumentów finansowych, |
| --- | --- |

—

ratingu kredytowego instrumentów finansowych,

| — | środków dotyczących do problemu procykliczności produktów finansowych. |
| --- | --- |

—

środków dotyczących do problemu procykliczności produktów finansowych.

Bruksela, dnia 1 lipca 2015 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  Ogólnie rzecz biorąc, wspólna definicja MŚP znajduje się w zaleceniu UE 2003/361, które jest raczej przestarzałe i nie odzwierciedla ani rozszerzenia UE, ani rzeczywistości gospodarczej po kryzysie. Na potrzeby zielonej księgi definicja MŚP podana jest w dyrektywie 2014/65/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych. Istnieje kolejna definicja MŚP w dyrektywie 2013/34/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek.

1

(2)  Stowarzyszenia brytyjskich ubezpieczycieli, bankowców i towarzystw budowlanych postanowiły w trakcie negocjacji z Brytyjskim Instytutem Standaryzacji opracować proste produkty finansowe spełniające uzgodniony zestaw zasad, które zostały przedstawione w Sergeant Report (marzec, 2013).

2

(3)  Przykładem najlepszych praktyk jest niezależny rynek elektroniczny pożyczek korporacyjnych FINPOINT: https://www.finpoint.co.uk/

3

---

| 17.11.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 383/74 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 383/74

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Protokół paryski – plan przeciwdziałania zmianie klimatu na świecie po 2020 r.”

(COM(2015) 81 final)

(2015/C 383/11)

| Sprawozdawca: | Lutz RIBBE |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Lutz RIBBE

Dnia 25 marca 2015 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 43 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie:

„Protokół paryski – plan przeciwdziałania zmianie klimatu na świecie po 2020 r.”

[COM(2015) 81 final].

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 4 czerwca 2015 r. Sprawozdawcą był Lutz RIBBE.

Na 509. sesji plenarnej w dniach 1–2 lipca 2015 r. (posiedzenie z dnia 2 lipca 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 193 do 12 (9 osób wstrzymało się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES oczekuje od stron negocjacji COP 21, że zawrą wreszcie ambitne i sprawiedliwe porozumienie, które będzie miało charakter wiążący. Poza nieznacznymi wyjątkami w pełni popieramy treść przedstawionego przez Komisję stanowiska negocjacyjnego. Niemniej krytycznie odnosimy się do tego, że UE wciąż nie pojęła do końca, że w tym procesie zasadniczą rolę musi odgrywać społeczeństwo obywatelskie. |
| --- | --- |

1.1.

EKES oczekuje od stron negocjacji COP 21, że zawrą wreszcie ambitne i sprawiedliwe porozumienie, które będzie miało charakter wiążący. Poza nieznacznymi wyjątkami w pełni popieramy treść przedstawionego przez Komisję stanowiska negocjacyjnego. Niemniej krytycznie odnosimy się do tego, że UE wciąż nie pojęła do końca, że w tym procesie zasadniczą rolę musi odgrywać społeczeństwo obywatelskie.

| 1.2. | Wszystkie strony ramowej konwencji w sprawie zmian klimatu bez wyjątku muszą wziąć na siebie odpowiedzialność za realizację właściwego celu, czyli „osiągnięcia stabilizacji stężeń gazów cieplarnianych w powietrzu na poziomie, który zapobiega groźnej antropogenicznej (1) ingerencji w system klimatyczny”. Tylko wówczas będzie można zapobiec jeszcze większym szkodom dla człowieka, środowiska i dla przyszłych pokoleń. |
| --- | --- |

1.2.

Wszystkie strony ramowej konwencji w sprawie zmian klimatu bez wyjątku muszą wziąć na siebie odpowiedzialność za realizację właściwego celu, czyli „osiągnięcia stabilizacji stężeń gazów cieplarnianych w powietrzu na poziomie, który zapobiega groźnej antropogenicznej (1) ingerencji w system klimatyczny”. Tylko wówczas będzie można zapobiec jeszcze większym szkodom dla człowieka, środowiska i dla przyszłych pokoleń.

| 1.3. | Słuszna jest zasada wspólnej, lecz zróżnicowanej odpowiedzialności. Większość państw powinna szybko wejść na drogę transformacji, rezygnując z kopalnych źródeł energii na rzecz większej zasobooszczędności i efektywności energetycznej oraz na rzecz energii odnawialnej. Te państwa, których udział w działaniach obciążających klimat jest obecnie znikomy, należy wspierać w tym, by ich rozwój zmierzał bezpośrednio ku gospodarce niskoemisyjnej. W tym zakresie duże możliwości mają europejskie przedsiębiorstwa i należy im tu zapewnić wsparcie polityczne. Należy zadbać o to, aby takie przekształcenia nie prowadziły do zubożenia ludności znajdującej się już poniżej progu ubóstwa. Powinno się raczej – i trzeba – wykorzystywać je skutecznie do tworzenia nowych bodźców gospodarczych, zwłaszcza na szczeblu regionalnym, oraz do opracowania nowych, zdecentralizowanych, bezemisyjnych zakładów wytwarzania energii, które dadzą możliwości włączenia ludności lokalnej. |
| --- | --- |

1.3.

Słuszna jest zasada wspólnej, lecz zróżnicowanej odpowiedzialności. Większość państw powinna szybko wejść na drogę transformacji, rezygnując z kopalnych źródeł energii na rzecz większej zasobooszczędności i efektywności energetycznej oraz na rzecz energii odnawialnej. Te państwa, których udział w działaniach obciążających klimat jest obecnie znikomy, należy wspierać w tym, by ich rozwój zmierzał bezpośrednio ku gospodarce niskoemisyjnej. W tym zakresie duże możliwości mają europejskie przedsiębiorstwa i należy im tu zapewnić wsparcie polityczne. Należy zadbać o to, aby takie przekształcenia nie prowadziły do zubożenia ludności znajdującej się już poniżej progu ubóstwa. Powinno się raczej – i trzeba – wykorzystywać je skutecznie do tworzenia nowych bodźców gospodarczych, zwłaszcza na szczeblu regionalnym, oraz do opracowania nowych, zdecentralizowanych, bezemisyjnych zakładów wytwarzania energii, które dadzą możliwości włączenia ludności lokalnej.

| 1.4. | W związku z tym na konferencji COP 21 nie będą toczyć się klasyczne negocjacje na temat środowiska, lecz raczej chodzi o wypracowanie podstaw dla nowej gospodarki niskoemisyjnej o charakterze globalnym. |
| --- | --- |

1.4.

W związku z tym na konferencji COP 21 nie będą toczyć się klasyczne negocjacje na temat środowiska, lecz raczej chodzi o wypracowanie podstaw dla nowej gospodarki niskoemisyjnej o charakterze globalnym.

| 1.5. | Takie procesy potrzebują liderów i Europa przez wiele lat z powodzeniem pełniła tę funkcję. Teraz jednak nie można już mówić o działaniu Europy w pojedynkę, jeśli chodzi o starania na rzecz ochrony klimatu. Wiele innych bloków gospodarczych dokonuje ogromnych inwestycji w proces transformacji energetycznej i w ekologiczne technologie, choć nie przekłada się to na ich aktywniejszą postawę w procesie negocjacji COP. W każdym razie walka o rynki perspektywiczne, jeśli chodzi o technologie ekologiczne – ważne dla ochrony klimatu – już dawno się rozpoczęła i w tej rywalizacji Europa będzie musiała wziąć udział – niezależnie od wyniku negocjacji COP 21 w Paryżu. |
| --- | --- |

1.5.

Takie procesy potrzebują liderów i Europa przez wiele lat z powodzeniem pełniła tę funkcję. Teraz jednak nie można już mówić o działaniu Europy w pojedynkę, jeśli chodzi o starania na rzecz ochrony klimatu. Wiele innych bloków gospodarczych dokonuje ogromnych inwestycji w proces transformacji energetycznej i w ekologiczne technologie, choć nie przekłada się to na ich aktywniejszą postawę w procesie negocjacji COP. W każdym razie walka o rynki perspektywiczne, jeśli chodzi o technologie ekologiczne – ważne dla ochrony klimatu – już dawno się rozpoczęła i w tej rywalizacji Europa będzie musiała wziąć udział – niezależnie od wyniku negocjacji COP 21 w Paryżu.

| 1.6. | Istotne ekonomiczne warunki ramowe, które mogą prowadzić do ucieczki emisji lub ewentualnie do ucieczki niskoemisyjności, nie pojawią się wśród tematów do negocjacji. Dlatego także poza negocjacjami w ramach UNFCCC trzeba stale mieć na uwadze kwestie klimatyczne oraz ich implikacje gospodarcze, społeczne i polityczne. EU musi na wszystkich poziomach opowiadać się np. za stworzeniem mechanizmów rynkowych, które sprawią, że w przypadku zagadnień dotyczących handlu światowego uwzględniany będzie czynnik emisji wygenerowanych w związku z określonym produktem. |
| --- | --- |

1.6.

Istotne ekonomiczne warunki ramowe, które mogą prowadzić do ucieczki emisji lub ewentualnie do ucieczki niskoemisyjności, nie pojawią się wśród tematów do negocjacji. Dlatego także poza negocjacjami w ramach UNFCCC trzeba stale mieć na uwadze kwestie klimatyczne oraz ich implikacje gospodarcze, społeczne i polityczne. EU musi na wszystkich poziomach opowiadać się np. za stworzeniem mechanizmów rynkowych, które sprawią, że w przypadku zagadnień dotyczących handlu światowego uwzględniany będzie czynnik emisji wygenerowanych w związku z określonym produktem.

| 1.7. | EKES pragnie przypomnieć, że nie tyle same – miejmy nadzieję ambitne – wyniki negocjacji COP 21 uratują nasz klimat, lecz dopiero ich konsekwentna realizacja. A tego dokonają nie politycy, tylko obywatele. Politycy muszą wprawdzie zapewnić odpowiednie ogólne uwarunkowania, mając na względzie nie tylko skutki środowiskowe, lecz także konsekwencje gospodarcze i społeczne, jednak wytyczone cele wdraża społeczeństwo obywatelskie. Dlatego decyzje te muszą uzyskać akceptację społeczną i wsparcie przedsiębiorstw, związków zawodowych i innych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

1.7.

EKES pragnie przypomnieć, że nie tyle same – miejmy nadzieję ambitne – wyniki negocjacji COP 21 uratują nasz klimat, lecz dopiero ich konsekwentna realizacja. A tego dokonają nie politycy, tylko obywatele. Politycy muszą wprawdzie zapewnić odpowiednie ogólne uwarunkowania, mając na względzie nie tylko skutki środowiskowe, lecz także konsekwencje gospodarcze i społeczne, jednak wytyczone cele wdraża społeczeństwo obywatelskie. Dlatego decyzje te muszą uzyskać akceptację społeczną i wsparcie przedsiębiorstw, związków zawodowych i innych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego.

| 1.8. | Niestety rozmaite funkcje społeczeństwa obywatelskiego (zob. pkt 6) tylko zupełnie zdawkowo zostały wspomniane w dyskusjach w ramach COP, zaś UE nie podjęła żadnych wyraźnych działań, by to zmienić. Komunikat nie zawiera absolutnie żadnych konkretnych stwierdzeń ma temat tego, jaką rolę powinno odegrać społeczeństwo obywatelskie. Nowej polityki przeciwdziałania zmianie klimatu nie da się – i nie powinno się – narzucać odgórnie, lecz należy ją realizować od podstaw w oparciu o akceptację ze strony większości obywateli poprzez aktywny dialog obywatelski z udziałem wszystkich zainteresowanych podmiotów. EKES zaleca Komisji, Radzie i Parlamentowi Europejskiemu podjęcie intensywnego i ustrukturyzowanego dialogu, aby nie zmarnować obecnej w społeczeństwie gotowości do tworzenia nowych struktur, lecz by tę gotowość rozwijać. Tymczasem faktycznie prowadzona dotąd polityka UE w tej dziedzinie jest dużym rozczarowaniem. W tym kontekście EKES zaleca, aby Komisja zarówno stworzyła warunki strukturalne, jak i zapewniła niezbędne zasoby umożliwiające społeczeństwu obywatelskiemu współpracę ze wszystkimi zainteresowanymi stronami na zasadach równości i włączenia. |
| --- | --- |

1.8.

Niestety rozmaite funkcje społeczeństwa obywatelskiego (zob. pkt 6) tylko zupełnie zdawkowo zostały wspomniane w dyskusjach w ramach COP, zaś UE nie podjęła żadnych wyraźnych działań, by to zmienić. Komunikat nie zawiera absolutnie żadnych konkretnych stwierdzeń ma temat tego, jaką rolę powinno odegrać społeczeństwo obywatelskie. Nowej polityki przeciwdziałania zmianie klimatu nie da się – i nie powinno się – narzucać odgórnie, lecz należy ją realizować od podstaw w oparciu o akceptację ze strony większości obywateli poprzez aktywny dialog obywatelski z udziałem wszystkich zainteresowanych podmiotów. EKES zaleca Komisji, Radzie i Parlamentowi Europejskiemu podjęcie intensywnego i ustrukturyzowanego dialogu, aby nie zmarnować obecnej w społeczeństwie gotowości do tworzenia nowych struktur, lecz by tę gotowość rozwijać. Tymczasem faktycznie prowadzona dotąd polityka UE w tej dziedzinie jest dużym rozczarowaniem. W tym kontekście EKES zaleca, aby Komisja zarówno stworzyła warunki strukturalne, jak i zapewniła niezbędne zasoby umożliwiające społeczeństwu obywatelskiemu współpracę ze wszystkimi zainteresowanymi stronami na zasadach równości i włączenia.

| 1.9. | EKES podkreśla, że istniejące już technologie ograniczania emisji CO2 oferują szanse o charakterze środowiskowym, gospodarczym i społecznym, które mogą prowadzić do powstania nowych miejsc pracy i rozwoju przedsiębiorczości na całym świecie. |
| --- | --- |

1.9.

EKES podkreśla, że istniejące już technologie ograniczania emisji CO2 oferują szanse o charakterze środowiskowym, gospodarczym i społecznym, które mogą prowadzić do powstania nowych miejsc pracy i rozwoju przedsiębiorczości na całym świecie.

2.   Kontekst

| 2.1. | 23 lata temu, w maju 1992 r., przyjęto w Nowym Jorku Ramową konwencję Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (United Nations Framework Convention on Climate Change, w skrócie: UNFCCC). W artykule 2 przedstawiono cel konwencji, a mianowicie „osiągnięcie stabilizacji stężeń gazów cieplarnianych w powietrzu na poziomie, który zapobiega groźnej antropogenicznej
   (2)
  ingerencji w system klimatyczny” oraz złagodzenie ewentualnych skutków. |
| --- | --- |

2.1.

23 lata temu, w maju 1992 r., przyjęto w Nowym Jorku Ramową konwencję Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (United Nations Framework Convention on Climate Change, w skrócie: UNFCCC). W artykule 2 przedstawiono cel konwencji, a mianowicie „osiągnięcie stabilizacji stężeń gazów cieplarnianych w powietrzu na poziomie, który zapobiega groźnej antropogenicznej
   (2)
  ingerencji w system klimatyczny” oraz złagodzenie ewentualnych skutków.

| 2.2. | Jeszcze tego samego roku na Konferencji Narodów Zjednoczonych „Środowisko i Rozwój” w Rio (UNCED) konwencję popisały 154 państwa. Weszła ona w życie w 1994 r. i obecnie obejmuje ona 196 państw stron. |
| --- | --- |

2.2.

Jeszcze tego samego roku na Konferencji Narodów Zjednoczonych „Środowisko i Rozwój” w Rio (UNCED) konwencję popisały 154 państwa. Weszła ona w życie w 1994 r. i obecnie obejmuje ona 196 państw stron.

| 2.3. | Państwa te zbierają się co roku na tzw. światowym szczycie w sprawie zmiany klimatu – na konferencji stron (Conference of Parties, w skrócie: COP). Do tej pory nie zdecydowano o żadnych działaniach, które pozwoliłyby choć w przybliżeniu osiągnąć cele konwencji. Na razie uzgodniono tylko wiążące cele dla krajów uprzemysłowionych dotyczące pułapów emisji – dzięki protokołowi z Kioto przyjętemu na COP 3. Ale jak wiadomo protokół ratyfikowała tylko część krajów uprzemysłowionych. |
| --- | --- |

2.3.

Państwa te zbierają się co roku na tzw. światowym szczycie w sprawie zmiany klimatu – na konferencji stron (Conference of Parties, w skrócie: COP). Do tej pory nie zdecydowano o żadnych działaniach, które pozwoliłyby choć w przybliżeniu osiągnąć cele konwencji. Na razie uzgodniono tylko wiążące cele dla krajów uprzemysłowionych dotyczące pułapów emisji – dzięki protokołowi z Kioto przyjętemu na COP 3. Ale jak wiadomo protokół ratyfikowała tylko część krajów uprzemysłowionych.

| 2.4. | Tymczasem jednak – po 21 latach negocjacji, kiedy poziom światowych emisji wzrósł o prawie 50 % (z 30,8 mld ton ekwiwalentu dwutlenku węgla w 1992 r. do 43,4 mld ton w 2011 r.) (3), a negatywne skutki antropogenicznych zmian klimatu stają się coraz bardziej widoczne – nikt nie ma wątpliwości, że nadszedł już najwyższy czas na działanie. |
| --- | --- |

2.4.

Tymczasem jednak – po 21 latach negocjacji, kiedy poziom światowych emisji wzrósł o prawie 50 % (z 30,8 mld ton ekwiwalentu dwutlenku węgla w 1992 r. do 43,4 mld ton w 2011 r.) (3), a negatywne skutki antropogenicznych zmian klimatu stają się coraz bardziej widoczne – nikt nie ma wątpliwości, że nadszedł już najwyższy czas na działanie.

| 2.5. | Niemal wszystkie badania naukowe wskazują, że nadal możliwe jest odpowiednie ograniczenie wzrostu temperatury. Trzeba jednak niezwłocznie zacząć wdrażanie odpowiednio ambitnych działań. Z badań wynika wprawdzie, że teoretycznie realizację celu można odroczyć w czasie, ale wówczas wiązałoby się to z nieproporcjonalnie większymi kosztami i ogromnymi szkodami dla milionów ludzi i dla gospodarki. |
| --- | --- |

2.5.

Niemal wszystkie badania naukowe wskazują, że nadal możliwe jest odpowiednie ograniczenie wzrostu temperatury. Trzeba jednak niezwłocznie zacząć wdrażanie odpowiednio ambitnych działań. Z badań wynika wprawdzie, że teoretycznie realizację celu można odroczyć w czasie, ale wówczas wiązałoby się to z nieproporcjonalnie większymi kosztami i ogromnymi szkodami dla milionów ludzi i dla gospodarki.

| 2.6. | W konwencji nie zdefiniowano dokładnie pojęcia „niebezpiecznej antropogenicznej ingerencji w system klimatyczny”. W 2010 r. na COP 16 państwa strony osiągnęły polityczne porozumienie, że ograniczą globalny wzrost temperatury do 2 oC (a nawet do 1,5 oC) w stosunku do poziomu sprzed epoki przemysłowej. Nie wskazano jednak przy tym naukowej podstawy, dzięki której ten uzgodniony cel polityczny miałby być osiągnięty. |
| --- | --- |

2.6.

W konwencji nie zdefiniowano dokładnie pojęcia „niebezpiecznej antropogenicznej ingerencji w system klimatyczny”. W 2010 r. na COP 16 państwa strony osiągnęły polityczne porozumienie, że ograniczą globalny wzrost temperatury do 2 oC (a nawet do 1,5 oC) w stosunku do poziomu sprzed epoki przemysłowej. Nie wskazano jednak przy tym naukowej podstawy, dzięki której ten uzgodniony cel polityczny miałby być osiągnięty.

| 2.7. | Wszystkim podmiotom – zarówno politykom jak i społeczeństwu obywatelskiemu – EKES pragnie uzmysłowić, że już dziś mimo ocieplenia znacznie poniżej 2 oC wyraźnie widoczne są zakłócenia o poważnych konsekwencjach. Zatem górny pułap 2 oC nie powinien być takim celem, który należy po prostu zrealizować, tylko ostateczną granicą, przed którą trzeba zachować jak największy margines. |
| --- | --- |

2.7.

Wszystkim podmiotom – zarówno politykom jak i społeczeństwu obywatelskiemu – EKES pragnie uzmysłowić, że już dziś mimo ocieplenia znacznie poniżej 2 oC wyraźnie widoczne są zakłócenia o poważnych konsekwencjach. Zatem górny pułap 2 oC nie powinien być takim celem, który należy po prostu zrealizować, tylko ostateczną granicą, przed którą trzeba zachować jak największy margines.

3.   21. konferencja stron UNFCCC w Paryżu

| 3.1. | W grudniu 2015 r. w Paryżu odbędzie się konferencja COP 21. Zgodnie z deklaracjami ma tam wreszcie dojść do zawarcia globalnego porozumienia (global deal), czyli przyjęcia ambitnych, sprawiedliwych i wiążących postanowień dla wszystkich 196 państw stron. Te postanowienia miałyby wejść w życie w 2020 r. |
| --- | --- |

3.1.

W grudniu 2015 r. w Paryżu odbędzie się konferencja COP 21. Zgodnie z deklaracjami ma tam wreszcie dojść do zawarcia globalnego porozumienia (global deal), czyli przyjęcia ambitnych, sprawiedliwych i wiążących postanowień dla wszystkich 196 państw stron. Te postanowienia miałyby wejść w życie w 2020 r.

| 3.2. | Dotyczyłyby one:






  a) | przeciwdziałania zmianie klimatu: państwa strony zobowiązały się przedstawić do końca marca 2015 r. Sekretariatowi UNFCCC swoje krajowe cele dotyczące ograniczenia emisji (Intended Nationally Determined Contributions (= INDC)), oparte na ambitnych założeniach i zdecydowanie wykraczające poza podejmowane dotąd wysiłki; suma tych celów, zwanych również „zaplanowanymi, ustalonymi na szczeblu krajowym wkładami”, ma wystarczyć do utrzymania globalnego wzrostu temperatury poniżej poziomu 2 oC; do 1 listopada 2015 r. ma być przedłożone sprawozdanie podsumowujące; |
| --- | --- | --- |

3.2.

Dotyczyłyby one:

a)

przeciwdziałania zmianie klimatu: państwa strony zobowiązały się przedstawić do końca marca 2015 r. Sekretariatowi UNFCCC swoje krajowe cele dotyczące ograniczenia emisji (Intended Nationally Determined Contributions (= INDC)), oparte na ambitnych założeniach i zdecydowanie wykraczające poza podejmowane dotąd wysiłki; suma tych celów, zwanych również „zaplanowanymi, ustalonymi na szczeblu krajowym wkładami”, ma wystarczyć do utrzymania globalnego wzrostu temperatury poniżej poziomu 2 oC; do 1 listopada 2015 r. ma być przedłożone sprawozdanie podsumowujące;

| b) | działań w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu; |
| --- | --- |

b)

działań w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu;

| c) | uregulowań finansowych dotyczących działań w zakresie przystosowania się i odszkodowań (loss and damage); chodzi tu m.in. o kwestię zadeklarowanych do 2020 r. środków wysokości 100 mld USD rocznie, czyli tego, z jakich źródeł będą one pochodzić oraz według jakich kryteriów i pod jakimi warunkami będą one rozdzielane; |
| --- | --- |

c)

uregulowań finansowych dotyczących działań w zakresie przystosowania się i odszkodowań (loss and damage); chodzi tu m.in. o kwestię zadeklarowanych do 2020 r. środków wysokości 100 mld USD rocznie, czyli tego, z jakich źródeł będą one pochodzić oraz według jakich kryteriów i pod jakimi warunkami będą one rozdzielane;

| d) | kwestii transferu technologii (z uwzględnieniem zagadnienia własności intelektualnej); |
| --- | --- |

d)

kwestii transferu technologii (z uwzględnieniem zagadnienia własności intelektualnej);

| e) | przepisów dotyczących nadzoru realizacji porozumienia, m.in. pomiarów, sprawozdawczości, nadzoru i przejrzystości itp. (4) oraz, co szczególnie ważne, |
| --- | --- |

e)

przepisów dotyczących nadzoru realizacji porozumienia, m.in. pomiarów, sprawozdawczości, nadzoru i przejrzystości itp. (4) oraz, co szczególnie ważne,

| f) | prawnych ram porozumienia, czyli wiążącego charakteru postanowień. |
| --- | --- |

f)

prawnych ram porozumienia, czyli wiążącego charakteru postanowień.

| 3.3. | Należy ponadto ustalić, w jaki sposób wykorzystać czas pomiędzy podjęciem decyzji w grudniu 2015 r. a wejściem w życie w 2020 r. środków o charakterze wiążącym na konkretne działania w zakresie łagodzenia zmiany klimatu (pre-2020 action). |
| --- | --- |

3.3.

Należy ponadto ustalić, w jaki sposób wykorzystać czas pomiędzy podjęciem decyzji w grudniu 2015 r. a wejściem w życie w 2020 r. środków o charakterze wiążącym na konkretne działania w zakresie łagodzenia zmiany klimatu (pre-2020 action).

| 3.4. | Rządy po raz pierwszy też będą zastanawiać się, w jaki sposób polityka na rzecz klimatu ma być wdrażana. EKES popiera obecne postulaty dotyczące konieczności przestrzegania praw człowieka i zapewnienia sprawiedliwego przejścia na gospodarkę niskoemisyjną, które utrzyma i stworzy godne miejsca pracy o wysokiej jakości. |
| --- | --- |

3.4.

Rządy po raz pierwszy też będą zastanawiać się, w jaki sposób polityka na rzecz klimatu ma być wdrażana. EKES popiera obecne postulaty dotyczące konieczności przestrzegania praw człowieka i zapewnienia sprawiedliwego przejścia na gospodarkę niskoemisyjną, które utrzyma i stworzy godne miejsca pracy o wysokiej jakości.

| 3.5. | UE zawarła swoje stanowisko i oczekiwania w związku z COP 21 w komunikacie „Protokół paryski – plan przeciwdziałania zmianie klimatu na świecie po 2020 r.”
   (5). Zaproponowano m.in. by przyjętym tam ustaleniom nadać charakter wiążący poprzez opracowanie porozumienia z Paryża w formie protokołu do Ramowej konwencji ONZ w sprawie zmian klimatu. Miałby on wejść „w życie jak tylko kraje emitujące łącznie 80 % obecnych emisji na świecie dokonają jego ratyfikacji”. |
| --- | --- |

3.5.

UE zawarła swoje stanowisko i oczekiwania w związku z COP 21 w komunikacie „Protokół paryski – plan przeciwdziałania zmianie klimatu na świecie po 2020 r.”
   (5). Zaproponowano m.in. by przyjętym tam ustaleniom nadać charakter wiążący poprzez opracowanie porozumienia z Paryża w formie protokołu do Ramowej konwencji ONZ w sprawie zmian klimatu. Miałby on wejść „w życie jak tylko kraje emitujące łącznie 80 % obecnych emisji na świecie dokonają jego ratyfikacji”.

| 3.6. | Państwa strony zgadzają się co do tego, że obowiązuje zasada wspólnej, lecz zróżnicowanej odpowiedzialności, czyli że wszystkie państwa strony, niezależnie od poziomu ich emisji, biorą na siebie odpowiedzialność. Jednak dokładny zakres odpowiedzialności należy zróżnicować według bardzo różnych czynników, np. historycznego i aktualnego poziomu emisji, siły gospodarki, sytuacji społecznej, stopnia dotknięcia zmianami itp. |
| --- | --- |

3.6.

Państwa strony zgadzają się co do tego, że obowiązuje zasada wspólnej, lecz zróżnicowanej odpowiedzialności, czyli że wszystkie państwa strony, niezależnie od poziomu ich emisji, biorą na siebie odpowiedzialność. Jednak dokładny zakres odpowiedzialności należy zróżnicować według bardzo różnych czynników, np. historycznego i aktualnego poziomu emisji, siły gospodarki, sytuacji społecznej, stopnia dotknięcia zmianami itp.

4.   Oczekiwania europejskiego społeczeństwa obywatelskiego co do negocjacji COP 21

| 4.1. | EKES wzywa wszystkie strony negocjacji w Paryżu, by zawarły wreszcie prawnie wiążące porozumienie. Zdecydowanie popiera stanowisko negocjacyjne UE przedstawione w komunikacie Komisji COM(2015) 81 final. |
| --- | --- |

4.1.

EKES wzywa wszystkie strony negocjacji w Paryżu, by zawarły wreszcie prawnie wiążące porozumienie. Zdecydowanie popiera stanowisko negocjacyjne UE przedstawione w komunikacie Komisji COM(2015) 81 final.

| 4.2. | Podczas COP 21 należy dążyć do konsensusu, w ramach którego – zgodnie z polityką zapobiegania – zostaną podjęte dalekosiężne i ambitne decyzje z myślą o przyszłości. Decyzje te będą podstawą dla działań gospodarczych i społecznych przyszłych pokoleń oraz przyczynią się do złagodzenia cierpień tych, którzy już dziś zmagają się ze skutkami zmiany klimatu. |
| --- | --- |

4.2.

Podczas COP 21 należy dążyć do konsensusu, w ramach którego – zgodnie z polityką zapobiegania – zostaną podjęte dalekosiężne i ambitne decyzje z myślą o przyszłości. Decyzje te będą podstawą dla działań gospodarczych i społecznych przyszłych pokoleń oraz przyczynią się do złagodzenia cierpień tych, którzy już dziś zmagają się ze skutkami zmiany klimatu.

| 4.3. | W związku z tym na konferencji COP 21 nie będą toczyć się klasyczne negocjacje na temat środowiska, lecz raczej chodzi o wypracowanie podstaw dla nowej gospodarki niskoemisyjnej o charakterze globalnym. |
| --- | --- |

4.3.

W związku z tym na konferencji COP 21 nie będą toczyć się klasyczne negocjacje na temat środowiska, lecz raczej chodzi o wypracowanie podstaw dla nowej gospodarki niskoemisyjnej o charakterze globalnym.

| 4.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje zasadę wspólnej, lecz zróżnicowanej odpowiedzialności. Każde państwo musi uznać swój zakres odpowiedzialności i nie może się przed nią uchylać ani chować się za plecami innych, ani też – co się już zdarzało – deklarować: „jesteśmy gotowi przyjąć na siebie odpowiedzialność, ale jak nam zapłacicie”. |
| --- | --- |

4.4.

EKES z zadowoleniem przyjmuje zasadę wspólnej, lecz zróżnicowanej odpowiedzialności. Każde państwo musi uznać swój zakres odpowiedzialności i nie może się przed nią uchylać ani chować się za plecami innych, ani też – co się już zdarzało – deklarować: „jesteśmy gotowi przyjąć na siebie odpowiedzialność, ale jak nam zapłacicie”.

Przeciwdziałanie zmianie klimatu

| 4.5. | Komitet zwraca uwagę, że tylko wtedy można zapewnić odpowiednio niski w skali świata poziom emisji, gdy każdy mieszkaniec Ziemi średnio rocznie nie będzie emitował więcej niż 2 tony ekwiwalentu CO2. |
| --- | --- |

4.5.

Komitet zwraca uwagę, że tylko wtedy można zapewnić odpowiednio niski w skali świata poziom emisji, gdy każdy mieszkaniec Ziemi średnio rocznie nie będzie emitował więcej niż 2 tony ekwiwalentu CO2.

| 4.5.1. | W Europie, gdzie średni poziom emisji na jednego mieszkańca rocznie wynosi około 9 ton ekwiwalentu CO2, wartość tę osiągnięto by wraz z celem na 2050 r., a więc dopiero po redukcji tutejszych emisji o 80–95 %. Chiny (obecnie około 6 ton ekwiwalentu CO2 na mieszkańca rocznie) musiałyby zmniejszyć swój aktualny poziom emisji na jednego mieszkańca o dwie trzecie, a jeszcze większych wysiłków musiałyby dokonać Stany Zjednoczone, gdzie wskaźnik ten wynosi obecnie 16,5 tony, czy aktualny rekordzista w skali świata – Katar (40 ton ekwiwalentu CO2 na mieszkańca rocznie). |
| --- | --- |

4.5.1.

W Europie, gdzie średni poziom emisji na jednego mieszkańca rocznie wynosi około 9 ton ekwiwalentu CO2, wartość tę osiągnięto by wraz z celem na 2050 r., a więc dopiero po redukcji tutejszych emisji o 80–95 %. Chiny (obecnie około 6 ton ekwiwalentu CO2 na mieszkańca rocznie) musiałyby zmniejszyć swój aktualny poziom emisji na jednego mieszkańca o dwie trzecie, a jeszcze większych wysiłków musiałyby dokonać Stany Zjednoczone, gdzie wskaźnik ten wynosi obecnie 16,5 tony, czy aktualny rekordzista w skali świata – Katar (40 ton ekwiwalentu CO2 na mieszkańca rocznie).

| 4.5.2. | Z kolei w przypadku takich państw jak Mali (0,04 tony ekwiwalentu CO2 na mieszkańca rocznie) czy Rwanda (0,06 tony) trudno oczekiwać redukcji emisji. EKES nie może zatem w pełni zgodzić się ze stwierdzeniem Komisji, że potrzeba „znacznego i trwałego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych przez wszystkie kraje”. Niemniej rozwój takich krajów powinien zmierzać bezpośrednio ku gospodarce niskoemisyjnej. W tym kontekście odpowiedzialność za politykę w dziedzinie klimatu, jeśli chodzi o przeciwdziałanie zmianie klimatu i przystosowanie się do jego zmiany, faktycznie jest wspólna, ale i wieloraka. Te państwa pilnie potrzebują wsparcia, co innowacyjnym przedsiębiorstwom otwiera liczne możliwości współpracy. Skorzystać na tym mogą zwłaszcza firmy europejskie, które mają (jeszcze) 40 % wszystkich patentów dotyczących zielonych technologii. |
| --- | --- |

4.5.2.

Z kolei w przypadku takich państw jak Mali (0,04 tony ekwiwalentu CO2 na mieszkańca rocznie) czy Rwanda (0,06 tony) trudno oczekiwać redukcji emisji. EKES nie może zatem w pełni zgodzić się ze stwierdzeniem Komisji, że potrzeba „znacznego i trwałego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych przez wszystkie kraje”. Niemniej rozwój takich krajów powinien zmierzać bezpośrednio ku gospodarce niskoemisyjnej. W tym kontekście odpowiedzialność za politykę w dziedzinie klimatu, jeśli chodzi o przeciwdziałanie zmianie klimatu i przystosowanie się do jego zmiany, faktycznie jest wspólna, ale i wieloraka. Te państwa pilnie potrzebują wsparcia, co innowacyjnym przedsiębiorstwom otwiera liczne możliwości współpracy. Skorzystać na tym mogą zwłaszcza firmy europejskie, które mają (jeszcze) 40 % wszystkich patentów dotyczących zielonych technologii.

| 4.5.3. | Należy zauważyć, że powyższe dane dotyczące emisji nie odzwierciedlają ogromnych różnic istniejących pomiędzy warstwami społecznymi w poszczególnych krajach ani tego, że emisje dwutlenku węgla powstające przy produkcji zalicza się krajom, w których towary zostały wyprodukowane, a nie państwom, w których się je wykorzystuje. Gdyby stosować odwrotną rachubę, bilans gazów cieplarnianych Chin byłby znacznie korzystniejszy, a bilans Niemiec – gorszy (6). |
| --- | --- |

4.5.3.

Należy zauważyć, że powyższe dane dotyczące emisji nie odzwierciedlają ogromnych różnic istniejących pomiędzy warstwami społecznymi w poszczególnych krajach ani tego, że emisje dwutlenku węgla powstające przy produkcji zalicza się krajom, w których towary zostały wyprodukowane, a nie państwom, w których się je wykorzystuje. Gdyby stosować odwrotną rachubę, bilans gazów cieplarnianych Chin byłby znacznie korzystniejszy, a bilans Niemiec – gorszy (6).

| 4.6. | Zdaniem EKES-u określenie zaplanowanych, ustalonych na szczeblu krajowym wkładów (INDC) jest zasadniczym elementem procesu COP 21. Dlatego poważne opóźnienia w przedkładaniu Sekretariatowi UNFCCC tych wkładów (7) jest bardzo niepokojącym sygnałem. |
| --- | --- |

4.6.

Zdaniem EKES-u określenie zaplanowanych, ustalonych na szczeblu krajowym wkładów (INDC) jest zasadniczym elementem procesu COP 21. Dlatego poważne opóźnienia w przedkładaniu Sekretariatowi UNFCCC tych wkładów (7) jest bardzo niepokojącym sygnałem.

| 4.7. | EKES zdaje sobie sprawę z tego, że wcale nie jest pewne, że zwolennikom zdecydowanego w wymowie porozumienia COP 21 wśród 196 państw stron o bardzo różnych punktach wyjścia oraz niekiedy skrajnie różnym kontekście politycznym i kulturowym uda się osiągnąć taką solidarność dla przyszłych pokoleń (8). |
| --- | --- |

4.7.

EKES zdaje sobie sprawę z tego, że wcale nie jest pewne, że zwolennikom zdecydowanego w wymowie porozumienia COP 21 wśród 196 państw stron o bardzo różnych punktach wyjścia oraz niekiedy skrajnie różnym kontekście politycznym i kulturowym uda się osiągnąć taką solidarność dla przyszłych pokoleń (8).

| 4.8. | Zresztą już negocjacje na temat pakietu klimatyczno-energetycznego UE do 2030 r., a więc swojego rodzaju COP na szczeblu unijnym, pokazały, że nawet w obrębie UE ledwo udaje się jednoznacznie określić zobowiązania poszczególnych krajów, czyli to, do czego dąży się na szczeblu COP 21. Dlatego EKES ubolewa, że w pakiecie klimatyczno-energetycznym UE do 2030 r. odstąpiono od określania wiążących wartości docelowych dla poszczególnych państw, gdyż utrudni to podział odpowiedzialności i realizację ogólnego celu dla całej Unii (9). Ustanowienie krajowych celów dotyczących redukcji emisji (INDC) dla państw członkowskich UE byłoby właściwym krokiem przed negocjacjami COP 21. |
| --- | --- |

4.8.

Zresztą już negocjacje na temat pakietu klimatyczno-energetycznego UE do 2030 r., a więc swojego rodzaju COP na szczeblu unijnym, pokazały, że nawet w obrębie UE ledwo udaje się jednoznacznie określić zobowiązania poszczególnych krajów, czyli to, do czego dąży się na szczeblu COP 21. Dlatego EKES ubolewa, że w pakiecie klimatyczno-energetycznym UE do 2030 r. odstąpiono od określania wiążących wartości docelowych dla poszczególnych państw, gdyż utrudni to podział odpowiedzialności i realizację ogólnego celu dla całej Unii (9). Ustanowienie krajowych celów dotyczących redukcji emisji (INDC) dla państw członkowskich UE byłoby właściwym krokiem przed negocjacjami COP 21.

Przystosowanie się do zmiany klimatu, uregulowania finansowe i transfer technologii

| 4.9. | Zróżnicowana odpowiedzialność oznacza także solidarność względem krajów ubogich i słabiej rozwiniętych, zwłaszcza jeśli chodzi o pomoc w budowie przyjaznej dla klimatu, zielonej gospodarki i o umożliwienie radzenia sobie ze szkodami spowodowanymi zmianą klimatu, które często właśnie w takie kraje uderzają najmocniej. Należy zadbać o to, aby takie przekształcenia nie prowadziły do zubożenia ludności znajdującej się już poniżej progu ubóstwa. Powinno się raczej – i trzeba – wykorzystywać je skutecznie do tworzenia nowych bodźców gospodarczych, zwłaszcza na szczeblu regionalnym, oraz do opracowania nowych, zdecentralizowanych, bezemisyjnych zakładów wytwarzania energii, które dadzą możliwości włączenia ludności lokalnej. |
| --- | --- |

4.9.

Zróżnicowana odpowiedzialność oznacza także solidarność względem krajów ubogich i słabiej rozwiniętych, zwłaszcza jeśli chodzi o pomoc w budowie przyjaznej dla klimatu, zielonej gospodarki i o umożliwienie radzenia sobie ze szkodami spowodowanymi zmianą klimatu, które często właśnie w takie kraje uderzają najmocniej. Należy zadbać o to, aby takie przekształcenia nie prowadziły do zubożenia ludności znajdującej się już poniżej progu ubóstwa. Powinno się raczej – i trzeba – wykorzystywać je skutecznie do tworzenia nowych bodźców gospodarczych, zwłaszcza na szczeblu regionalnym, oraz do opracowania nowych, zdecentralizowanych, bezemisyjnych zakładów wytwarzania energii, które dadzą możliwości włączenia ludności lokalnej.

| 4.10. | Dlatego tak duże znaczenie ma kwestia finansów i transferu technologii. Już raz kraje słabiej rozwinięte spotkało duże rozczarowanie, gdy obiecanych środków na rzecz pomocy w rozwoju (0,7 % PKB) było w końcu zdecydowanie mniej niż deklarowano – takie sytuacje nie mogą się powtórzyć. |
| --- | --- |

4.10.

Dlatego tak duże znaczenie ma kwestia finansów i transferu technologii. Już raz kraje słabiej rozwinięte spotkało duże rozczarowanie, gdy obiecanych środków na rzecz pomocy w rozwoju (0,7 % PKB) było w końcu zdecydowanie mniej niż deklarowano – takie sytuacje nie mogą się powtórzyć.

Wiążący charakter prawny porozumienia oraz monitorowanie jego realizacji

| 4.11. | EKES popiera pogląd UE, że prawnie wiążący charakter porozumienia jest czynnikiem decydującym o zapewnieniu w skali globalnej równych warunków działania oraz o wdrożeniu niezbędnych decyzji. |
| --- | --- |

4.11.

EKES popiera pogląd UE, że prawnie wiążący charakter porozumienia jest czynnikiem decydującym o zapewnieniu w skali globalnej równych warunków działania oraz o wdrożeniu niezbędnych decyzji.

| 4.12. | Korzyści z prawnie wiążącego porozumienia obejmują m.in.:






  — | przekazanie przez rządy wyraźnego sygnału politycznego podmiotom gospodarki, inwestorom, ale także opinii publicznej, że gospodarka niskoemisyjna jest wspólnym celem całej społeczności międzynarodowej, |
| --- | --- | --- |

4.12.

Korzyści z prawnie wiążącego porozumienia obejmują m.in.:

—

przekazanie przez rządy wyraźnego sygnału politycznego podmiotom gospodarki, inwestorom, ale także opinii publicznej, że gospodarka niskoemisyjna jest wspólnym celem całej społeczności międzynarodowej,

| — | zapewnienie długoterminowych i przewidywalnych ram, sprzyjających inwestycjom w technologie redukcji emisji oraz w technologie przystosowania się do zmiany klimatu w sposób racjonalny pod względem kosztów, |
| --- | --- |

—

zapewnienie długoterminowych i przewidywalnych ram, sprzyjających inwestycjom w technologie redukcji emisji oraz w technologie przystosowania się do zmiany klimatu w sposób racjonalny pod względem kosztów,

| — | jednoznaczne odwołanie się do przejrzystości i odpowiedzialności, |
| --- | --- |

—

jednoznaczne odwołanie się do przejrzystości i odpowiedzialności,

| — | udostępnienie środków inwestycyjnych na niezbędne działania, przez co stworzy się bezpośrednie powiązanie z gospodarką realną. |
| --- | --- |

—

udostępnienie środków inwestycyjnych na niezbędne działania, przez co stworzy się bezpośrednie powiązanie z gospodarką realną.

| 4.13. | Społeczeństwo obywatelskie oczekuje, że jego postulaty dotyczące sprawiedliwej transformacji (just transition), przy uwzględnieniu praw człowieka i praw pracowniczych, skutków społecznych, w tym odszkodowań (loss and damage) oraz kwestii związanych z przystosowaniem się do zmiany klimatu, zwłaszcza w najbiedniejszych krajach, będą miały swoje miejsce w nowym światowym porozumieniu w sprawie klimatu. |
| --- | --- |

4.13.

Społeczeństwo obywatelskie oczekuje, że jego postulaty dotyczące sprawiedliwej transformacji (just transition), przy uwzględnieniu praw człowieka i praw pracowniczych, skutków społecznych, w tym odszkodowań (loss and damage) oraz kwestii związanych z przystosowaniem się do zmiany klimatu, zwłaszcza w najbiedniejszych krajach, będą miały swoje miejsce w nowym światowym porozumieniu w sprawie klimatu.

| 4.14. | Realizacja postanowień musi być absolutnie przejrzysta i możliwa do zweryfikowania, zaś państwa, które nie przestrzegają przyjętych ustaleń, nie powinny czerpać korzyści związanych z porozumieniem. |
| --- | --- |

4.14.

Realizacja postanowień musi być absolutnie przejrzysta i możliwa do zweryfikowania, zaś państwa, które nie przestrzegają przyjętych ustaleń, nie powinny czerpać korzyści związanych z porozumieniem.

| 4.15. | EKES zwraca uwagę, że propozycja Komisji, aby poprzez regularne przeglądy utrzymywać właściwą dynamikę, mogłaby umożliwić bardziej ambitne deklaracje w dziedzinie łagodzenia zmian klimatu przy jednoczesnym uwzględnieniu różnych uwarunkowań poszczególnych krajów i zmieniających się zadań. |
| --- | --- |

4.15.

EKES zwraca uwagę, że propozycja Komisji, aby poprzez regularne przeglądy utrzymywać właściwą dynamikę, mogłaby umożliwić bardziej ambitne deklaracje w dziedzinie łagodzenia zmian klimatu przy jednoczesnym uwzględnieniu różnych uwarunkowań poszczególnych krajów i zmieniających się zadań.

Oczekiwania co do roli UE w łagodzeniu zmiany klimatu na świecie

| 4.16. | W ostatnich latach UE cieszyła się dobrą opinią na świecie, jeśli chodzi o kwestie łagodzenia zmiany klimatu. EKES za istotne uważa dalsze budowanie zaufania – nie tylko przy okazji negocjacji COP, ale także niezależnie od nich – poprzez aktywną politykę. Przy czym ambitna polityka przeciwdziałania zmianie klimatu nie może być nastawiona np. na zapewnienie korzystniejszej pozycji ekonomicznej względem innych krajów czy bloków gospodarczych. |
| --- | --- |

4.16.

W ostatnich latach UE cieszyła się dobrą opinią na świecie, jeśli chodzi o kwestie łagodzenia zmiany klimatu. EKES za istotne uważa dalsze budowanie zaufania – nie tylko przy okazji negocjacji COP, ale także niezależnie od nich – poprzez aktywną politykę. Przy czym ambitna polityka przeciwdziałania zmianie klimatu nie może być nastawiona np. na zapewnienie korzystniejszej pozycji ekonomicznej względem innych krajów czy bloków gospodarczych.

| 4.17. | UE powinna w dalszym ciągu postępować wiarygodnie i świecić dobrym przykładem. W tego typu negocjacjach i procesach zmian nie sposób obejść się bez pionierów i liderów w polityce i w gospodarce. Trzeba podkreślić, że UE tylko wtedy wiarygodnie może pełnić funkcję lidera, gdy udowodni, że polityka przeciwdziałania zmianie klimatu oraz pozytywny rozwój gospodarczy idą w parze. |
| --- | --- |

4.17.

UE powinna w dalszym ciągu postępować wiarygodnie i świecić dobrym przykładem. W tego typu negocjacjach i procesach zmian nie sposób obejść się bez pionierów i liderów w polityce i w gospodarce. Trzeba podkreślić, że UE tylko wtedy wiarygodnie może pełnić funkcję lidera, gdy udowodni, że polityka przeciwdziałania zmianie klimatu oraz pozytywny rozwój gospodarczy idą w parze.

| 4.18. | Krzepiący jest fakt, że wiele środków, które najpierw – w atmosferze sporych kontrowersji – były wprowadzane w Unii, teraz przejmują także inne kraje świata. Jako przykład można podać środki zachęcające do wykorzystywania energii ze źródeł odnawialnych, ale także system handlu uprawnieniami do emisji, który częściowo stosuje się nawet w Chinach. |
| --- | --- |

4.18.

Krzepiący jest fakt, że wiele środków, które najpierw – w atmosferze sporych kontrowersji – były wprowadzane w Unii, teraz przejmują także inne kraje świata. Jako przykład można podać środki zachęcające do wykorzystywania energii ze źródeł odnawialnych, ale także system handlu uprawnieniami do emisji, który częściowo stosuje się nawet w Chinach.

| 4.19. | EKES z uznaniem zauważa, że wysoka przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych Federica MOGHERINI poprzez plan działania na rzecz dyplomacji klimatycznej (10) aktywnie podjęła w swej polityce problematykę przeciwdziałania zmianie klimatu. Ważnym i właściwym sygnałem jest także deklaracja przewodniczącego Komisji Jeana-Claude’a JUNCKERA, który pragnie uczynić EU światowym numerem 1 energii odnawialnej, i to nie tylko ze względu na cel przeciwdziałania zmianie klimatu, ale także po to, by tworzyć miejsca pracy i zwiększyć bezpieczeństwo dostaw energii. |
| --- | --- |

4.19.

EKES z uznaniem zauważa, że wysoka przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych Federica MOGHERINI poprzez plan działania na rzecz dyplomacji klimatycznej (10) aktywnie podjęła w swej polityce problematykę przeciwdziałania zmianie klimatu. Ważnym i właściwym sygnałem jest także deklaracja przewodniczącego Komisji Jeana-Claude’a JUNCKERA, który pragnie uczynić EU światowym numerem 1 energii odnawialnej, i to nie tylko ze względu na cel przeciwdziałania zmianie klimatu, ale także po to, by tworzyć miejsca pracy i zwiększyć bezpieczeństwo dostaw energii.

| 4.20. | UE może poszczycić się zatem pewnymi osiągnięciami o skali globalnej – pokazała m.in., że możliwe jest oddzielenie wzrostu gospodarczego od wzrostu emisji. Żaden inny region gospodarczy na świecie nie emituje mniej gazów cieplarnianych w przeliczeniu na jednostkę PKB niż UE. Wiele europejskich przedsiębiorstw jest w awangardzie, jeśli chodzi o efektywność energetyczną i oszczędne gospodarowanie zasobami. Wynika to z osiągnięć technicznych, a więc z innowacyjności europejskich przedsiębiorstw, które musiały poradzić sobie ze stosunkowo rygorystycznymi przepisami unijnymi dotyczącymi ochrony środowiska. |
| --- | --- |

4.20.

UE może poszczycić się zatem pewnymi osiągnięciami o skali globalnej – pokazała m.in., że możliwe jest oddzielenie wzrostu gospodarczego od wzrostu emisji. Żaden inny region gospodarczy na świecie nie emituje mniej gazów cieplarnianych w przeliczeniu na jednostkę PKB niż UE. Wiele europejskich przedsiębiorstw jest w awangardzie, jeśli chodzi o efektywność energetyczną i oszczędne gospodarowanie zasobami. Wynika to z osiągnięć technicznych, a więc z innowacyjności europejskich przedsiębiorstw, które musiały poradzić sobie ze stosunkowo rygorystycznymi przepisami unijnymi dotyczącymi ochrony środowiska.

| 4.21. | Niemniej przed Europą jeszcze wiele zadań: samymi tylko innowacjami technicznymi nie uda się do roku 2050 osiągnąć zamierzonych redukcji CO2, wynoszących od 80 do 95 %. Widać to choćby w dziedzinie transportu, gdzie korzyści z innowacji w technologiach dotyczących spalin zostały przynajmniej częściowo zniwelowane po prostu przez zwiększenie liczby pojazdów i dróg. Nieodzowne będą więc też więc zmiany strukturalne, czyli znacznie większa niż dotychczas spójność pomiędzy polityką przeciwdziałania zmianie klimatu a innymi obszarami polityki. |
| --- | --- |

4.21.

Niemniej przed Europą jeszcze wiele zadań: samymi tylko innowacjami technicznymi nie uda się do roku 2050 osiągnąć zamierzonych redukcji CO2, wynoszących od 80 do 95 %. Widać to choćby w dziedzinie transportu, gdzie korzyści z innowacji w technologiach dotyczących spalin zostały przynajmniej częściowo zniwelowane po prostu przez zwiększenie liczby pojazdów i dróg. Nieodzowne będą więc też więc zmiany strukturalne, czyli znacznie większa niż dotychczas spójność pomiędzy polityką przeciwdziałania zmianie klimatu a innymi obszarami polityki.

5.   Przebieg negocjacji w ramach COP w ostatnich latach a rzeczywistość poza stołem negocjacyjnym

| 5.1. | EKES już od wielu lat śledzi negocjacje w sprawie klimatu. Jest świadom, jak ogromne znaczenie miałoby pozytywne zakończenie negocjacji w Paryżu, niemniej zwraca uwagę, że ochronę klimatu zapewni tylko wdrażanie konkretnych działań, a nie same postanowienia. |
| --- | --- |

5.1.

EKES już od wielu lat śledzi negocjacje w sprawie klimatu. Jest świadom, jak ogromne znaczenie miałoby pozytywne zakończenie negocjacji w Paryżu, niemniej zwraca uwagę, że ochronę klimatu zapewni tylko wdrażanie konkretnych działań, a nie same postanowienia.

| 5.2. | Społeczności międzynarodowej z pewnością łatwiej byłoby dojść w Paryżu do porozumienia, gdyby przykładowo w pełni lub choć częściowo zrealizowano wspólne postanowienia z konferencji Rio + 20, takie jak stopniowe wycofanie szkodliwych i nieefektywnych subwencji dla paliw kopalnych, które zachęcają do marnotrawnej konsumpcji i są przeszkodą dla zrównoważonego rozwoju (11). Już wówczas dostrzeżono, że należy sięgać po instrumenty rynkowe, np. opodatkowanie emisji CO2 i system handlu uprawnieniami do emisji, co EKES także uważa za zasadne (12). W nowym dokumencie roboczym Międzynarodowego Funduszu Walutowego (13) oszacowano, że dotacje bezpośrednie i pośrednie przeznaczane co roku na świecie na paliwa kopalne wynoszą 5,3 bln USD (!), co oznacza, że każdego dnia wydatkowanych jest ponad 15 mld USD. Nawet postulowany ekofundusz klimatyczny w wysokości 100 mld USD rocznie nie wystarczy, by załagodzić negatywne skutki tych dotacji. |
| --- | --- |

5.2.

Społeczności międzynarodowej z pewnością łatwiej byłoby dojść w Paryżu do porozumienia, gdyby przykładowo w pełni lub choć częściowo zrealizowano wspólne postanowienia z konferencji Rio + 20, takie jak stopniowe wycofanie szkodliwych i nieefektywnych subwencji dla paliw kopalnych, które zachęcają do marnotrawnej konsumpcji i są przeszkodą dla zrównoważonego rozwoju (11). Już wówczas dostrzeżono, że należy sięgać po instrumenty rynkowe, np. opodatkowanie emisji CO2 i system handlu uprawnieniami do emisji, co EKES także uważa za zasadne (12). W nowym dokumencie roboczym Międzynarodowego Funduszu Walutowego (13) oszacowano, że dotacje bezpośrednie i pośrednie przeznaczane co roku na świecie na paliwa kopalne wynoszą 5,3 bln USD (!), co oznacza, że każdego dnia wydatkowanych jest ponad 15 mld USD. Nawet postulowany ekofundusz klimatyczny w wysokości 100 mld USD rocznie nie wystarczy, by załagodzić negatywne skutki tych dotacji.

| 5.3. | Jednak między obietnicami politycznymi a ich realizacją jest olbrzymi rozziew, co osłabia zaufanie społeczeństwa obywatelskiego co do skuteczności politycznych porozumień na szczeblu globalnym. Paryż nie może być kolejnym rozczarowaniem, lecz musi przynieść przełom. |
| --- | --- |

5.3.

Jednak między obietnicami politycznymi a ich realizacją jest olbrzymi rozziew, co osłabia zaufanie społeczeństwa obywatelskiego co do skuteczności politycznych porozumień na szczeblu globalnym. Paryż nie może być kolejnym rozczarowaniem, lecz musi przynieść przełom.

| 5.4. | Europa musi także dostrzec procesy, jakie dokonują się z dala od stołu negocjacyjnego COP – w realiach rzeczywistego wzrostu gospodarczego. Oto kilka przykładów:






  — | Na konferencji COP 20 w Limie Chiny i Kalifornia podpisały porozumienie, przewidujące ścisłą współpracę tych potężnych bloków gospodarczych w dziedzinie energii odnawialnej, elektromobilności i efektywności energetycznej. Brakuje tego typu strategicznego porozumienia o współpracy z Europą. |
| --- | --- | --- |

5.4.

Europa musi także dostrzec procesy, jakie dokonują się z dala od stołu negocjacyjnego COP – w realiach rzeczywistego wzrostu gospodarczego. Oto kilka przykładów:

—

Na konferencji COP 20 w Limie Chiny i Kalifornia podpisały porozumienie, przewidujące ścisłą współpracę tych potężnych bloków gospodarczych w dziedzinie energii odnawialnej, elektromobilności i efektywności energetycznej. Brakuje tego typu strategicznego porozumienia o współpracy z Europą.

| — | Od kilku lat Chiny i Stany Zjednoczone są w czołówce państw najwięcej inwestujących w energię odnawialną. W 2013 r. w energię odnawialną Chiny zainwestowały 54,2 mld USD, Stany Zjednoczone 33,9 mld USD, a Japonia 28,6 mld USD. Na miejscu czwartym jest Zjednoczone Królestwo (12,1 mld USD), a na piątym Niemcy (9,9 mld USD). Zwłaszcza w Niemczech i we Włoszech obserwuje się znaczny spadek tych inwestycji (14). |
| --- | --- |

—

Od kilku lat Chiny i Stany Zjednoczone są w czołówce państw najwięcej inwestujących w energię odnawialną. W 2013 r. w energię odnawialną Chiny zainwestowały 54,2 mld USD, Stany Zjednoczone 33,9 mld USD, a Japonia 28,6 mld USD. Na miejscu czwartym jest Zjednoczone Królestwo (12,1 mld USD), a na piątym Niemcy (9,9 mld USD). Zwłaszcza w Niemczech i we Włoszech obserwuje się znaczny spadek tych inwestycji (14).

Światowa konkurencyjność, ucieczka emisji lub ucieczka niskoemisyjności

| 5.5. | Decyzje, które trzeba podjąć, by zrealizować cele ramowej konwencji w sprawie zmian klimatu, będą obecnie prowadziły do sytuacji, która nie wszystkim przyniesie korzyści. Dlatego słusznie podkreśla się, że pogodzenie decyzji COP z krótkoterminowymi krajowymi lub sektorowymi interesami (gospodarczymi) będzie trudne – o ile w ogóle będzie możliwe. |
| --- | --- |

5.5.

Decyzje, które trzeba podjąć, by zrealizować cele ramowej konwencji w sprawie zmian klimatu, będą obecnie prowadziły do sytuacji, która nie wszystkim przyniesie korzyści. Dlatego słusznie podkreśla się, że pogodzenie decyzji COP z krótkoterminowymi krajowymi lub sektorowymi interesami (gospodarczymi) będzie trudne – o ile w ogóle będzie możliwe.

| 5.6. | Nie zawsze się to uda, gdyż jest oczywiste, że istnieją gałęzie gospodarki, które w nowym systemie gospodarki niskoemisyjnej nie będą odgrywać żadnej roli lub odegrają znacznie mniejszą rolę, będą więc przegranymi koniecznych przemian strukturalnych. Ukrywanie tego faktu nie przyniesie korzyści nikomu. Te gałęzie gospodarki oraz dane osoby i regiony mają natomiast prawo dowiedzieć się, jak decydenci polityczni zamierzają ukształtować te przemiany, by powodowały one jak najmniej zakłóceń i były w jak największym stopniu społecznie akceptowalne. Trudności te nie mogą jednak być wymówką do tego, by nie podejmować działań. Podjęcie działań dziś, wspieranie transformacji w kierunku gospodarki niskoemisyjnej będzie tańsze niż naprawianie szkód później (15). |
| --- | --- |

5.6.

Nie zawsze się to uda, gdyż jest oczywiste, że istnieją gałęzie gospodarki, które w nowym systemie gospodarki niskoemisyjnej nie będą odgrywać żadnej roli lub odegrają znacznie mniejszą rolę, będą więc przegranymi koniecznych przemian strukturalnych. Ukrywanie tego faktu nie przyniesie korzyści nikomu. Te gałęzie gospodarki oraz dane osoby i regiony mają natomiast prawo dowiedzieć się, jak decydenci polityczni zamierzają ukształtować te przemiany, by powodowały one jak najmniej zakłóceń i były w jak największym stopniu społecznie akceptowalne. Trudności te nie mogą jednak być wymówką do tego, by nie podejmować działań. Podjęcie działań dziś, wspieranie transformacji w kierunku gospodarki niskoemisyjnej będzie tańsze niż naprawianie szkód później (15).

| 5.7. | Kwestia rozwoju rynków perspektywicznych, np. w zakresie technologii pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych lub zwiększania efektywności, ma kluczowe znaczenie dla przyszłej konkurencyjności Europy. Oczywiście należy poważnie traktować rozlegające się w Europie głosy ostrzegające np. przed ucieczką emisji i apelujące, by Europa nie podejmowała zbyt szybko działań w pojedynkę. |
| --- | --- |

5.7.

Kwestia rozwoju rynków perspektywicznych, np. w zakresie technologii pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych lub zwiększania efektywności, ma kluczowe znaczenie dla przyszłej konkurencyjności Europy. Oczywiście należy poważnie traktować rozlegające się w Europie głosy ostrzegające np. przed ucieczką emisji i apelujące, by Europa nie podejmowała zbyt szybko działań w pojedynkę.

| 5.8. | Nie ma już jednak czegoś takiego jak działania Europy w pojedynkę – jest natomiast globalna konkurencja. Dlatego też trzeba zająć się teraz sprawą „ucieczki niskoemisyjności”, tzn. ryzykiem, że Europa utraci dotychczasowe technologiczne i gospodarcze prowadzenie, np. w dziedzinie energii ze źródeł odnawialnych. |
| --- | --- |

5.8.

Nie ma już jednak czegoś takiego jak działania Europy w pojedynkę – jest natomiast globalna konkurencja. Dlatego też trzeba zająć się teraz sprawą „ucieczki niskoemisyjności”, tzn. ryzykiem, że Europa utraci dotychczasowe technologiczne i gospodarcze prowadzenie, np. w dziedzinie energii ze źródeł odnawialnych.

| 5.9. | A może to stać się bardzo szybko. W dziedzinie energii ze źródeł odnawialnych można zaobserwować, że Europa pozostaje w tyle, jeśli chodzi o technologie magazynowania energii w akumulatorach; w dziedzinie elektromobilności przywództwo objęły Chiny i Kalifornia; produkowane w Chinach panele fotowoltaiczne są najtańsze i to raczej nie dzięki dumpingowi płacowemu. Pilnie potrzebne są znacznie większe inwestycje publiczne i prywatne w sektorze badań i rozwoju. |
| --- | --- |

5.9.

A może to stać się bardzo szybko. W dziedzinie energii ze źródeł odnawialnych można zaobserwować, że Europa pozostaje w tyle, jeśli chodzi o technologie magazynowania energii w akumulatorach; w dziedzinie elektromobilności przywództwo objęły Chiny i Kalifornia; produkowane w Chinach panele fotowoltaiczne są najtańsze i to raczej nie dzięki dumpingowi płacowemu. Pilnie potrzebne są znacznie większe inwestycje publiczne i prywatne w sektorze badań i rozwoju.

| 5.10. | Obecny brak równych warunków działania stanowi znaczne wyzwanie dla europejskich przedsiębiorstw konkurujących na rynku światowym. Sektory takie, jak branże stalowa, papiernicza i chemiczna, w których istnieją szczególne globalne powiązania, nadal są ważne dla gospodarki. W UE w związku z rozwojem technologicznym obciążenia dla środowiska powodowane przez przemysł przetwórczy zmalały w latach 1990–2012 o 31 % (16). |
| --- | --- |

5.10.

Obecny brak równych warunków działania stanowi znaczne wyzwanie dla europejskich przedsiębiorstw konkurujących na rynku światowym. Sektory takie, jak branże stalowa, papiernicza i chemiczna, w których istnieją szczególne globalne powiązania, nadal są ważne dla gospodarki. W UE w związku z rozwojem technologicznym obciążenia dla środowiska powodowane przez przemysł przetwórczy zmalały w latach 1990–2012 o 31 % (16).

| 5.11. | Jest mało prawdopodobne, by do 2050 r. rolę tych sektorów przemysłowych mogły w pełni przejąć nowe zielone gałęzie przemysłu. Nie byłoby korzystne ani dla europejskiej gospodarki, ani dla globalnego klimatu, gdyby wymuszono przeniesienie produkcji w tych gałęziach przemysłu do państw spoza UE i nie towarzyszyła temu żadna redukcja emisji. |
| --- | --- |

5.11.

Jest mało prawdopodobne, by do 2050 r. rolę tych sektorów przemysłowych mogły w pełni przejąć nowe zielone gałęzie przemysłu. Nie byłoby korzystne ani dla europejskiej gospodarki, ani dla globalnego klimatu, gdyby wymuszono przeniesienie produkcji w tych gałęziach przemysłu do państw spoza UE i nie towarzyszyła temu żadna redukcja emisji.

| 5.12. | Rozmiary tej ucieczki emisji często są przedmiotem dyskusji. Może chodzić tu o bezpośrednią formę ucieczki emisji, gdzie bezpośrednio w reakcji na nowe środki polityczne przenosi się fabryki i zakłady produkcyjne do państw spoza w UE, ale może też chodzić o jej formę pośrednią, tzn. o coraz intensywniejsze inwestycje w państwach poza UE i utrzymanie na razie produkcji w UE. W przypadku obecnych globalnych przedsiębiorstw z uwagi na wiele czynników produkcji o wiele częstsza jest ta druga forma. Ponieważ na świecie rośnie produkcja w tych starych branżach przemysłu, trzeba także dla tych branż w UE stworzyć wyważone zachęty sprzyjające stosowaniu technologii niskoemisyjnych bez ograniczania relatywnej konkurencyjności przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

5.12.

Rozmiary tej ucieczki emisji często są przedmiotem dyskusji. Może chodzić tu o bezpośrednią formę ucieczki emisji, gdzie bezpośrednio w reakcji na nowe środki polityczne przenosi się fabryki i zakłady produkcyjne do państw spoza w UE, ale może też chodzić o jej formę pośrednią, tzn. o coraz intensywniejsze inwestycje w państwach poza UE i utrzymanie na razie produkcji w UE. W przypadku obecnych globalnych przedsiębiorstw z uwagi na wiele czynników produkcji o wiele częstsza jest ta druga forma. Ponieważ na świecie rośnie produkcja w tych starych branżach przemysłu, trzeba także dla tych branż w UE stworzyć wyważone zachęty sprzyjające stosowaniu technologii niskoemisyjnych bez ograniczania relatywnej konkurencyjności przedsiębiorstw.

| 5.13. | Przemysł i handel w UE muszą starać się wnosić wkład w ograniczenie swych obciążeń dla klimatu, zgodnie z celem redukcji o 80–95 % do 2050 r. Plan działania prowadzący do osiągnięcia tego celu mógłby jednak wyglądać różnie w zależności od sektora i przedsiębiorstwa. Przemysł i handel w UE mogą poprzez rozwój, produkcję i eksport produktów i usług wspierać inne państwa w ich wysiłkach na rzecz redukcji emisji. O ile tym działaniom w Europie towarzyszy mniejsze obciążenia dla środowiska niż w innych regionach, w krótkim okresie można by nawet dopuścić wyższe łączne emisje, jednak bez stawiania pod znakiem zapytania europejskiego celu zmniejszenia obciążeń do 2050 r. Należy zatem sprawdzić, czy unijne plany działania są odpowiednie dla poszczególnych gałęzi przemysłu. |
| --- | --- |

5.13.

Przemysł i handel w UE muszą starać się wnosić wkład w ograniczenie swych obciążeń dla klimatu, zgodnie z celem redukcji o 80–95 % do 2050 r. Plan działania prowadzący do osiągnięcia tego celu mógłby jednak wyglądać różnie w zależności od sektora i przedsiębiorstwa. Przemysł i handel w UE mogą poprzez rozwój, produkcję i eksport produktów i usług wspierać inne państwa w ich wysiłkach na rzecz redukcji emisji. O ile tym działaniom w Europie towarzyszy mniejsze obciążenia dla środowiska niż w innych regionach, w krótkim okresie można by nawet dopuścić wyższe łączne emisje, jednak bez stawiania pod znakiem zapytania europejskiego celu zmniejszenia obciążeń do 2050 r. Należy zatem sprawdzić, czy unijne plany działania są odpowiednie dla poszczególnych gałęzi przemysłu.

| 5.14. | Opisane problemy związane z ucieczką emisji lub ucieczką niskoemisyjności nie są częścią negocjacji w ramach COP 21. Dlatego też EU musi na wszystkich poziomach opowiadać się np. za stworzeniem mechanizmów rynkowych, które sprawią, że np. w przypadku zagadnień dotyczących handlu światowego uwzględniany będzie czynnik emisji wygenerowanych w związku z określonym produktem. Trzeba będzie podjąć dodatkowe działania, by rozwiązać problem ucieczki emisji, takie jak dostosowanie cen na granicach, uwzględniające emisje CO2 (border carbon adjustment). Jest to system mający na celu ograniczenie emisji CO2, a jednocześnie zapewnienie równych warunków działania. W ramach tego systemu cena towarów importowanych zostanie podwyższona w chwili przekraczania granicy na podstawie obliczenia związanych z nimi masowych emisji. Modele w niedawnym badaniu pokazują (17), że dostosowanie cen towarów może znacznie zmniejszyć ucieczkę emisji w niektórych sektorach. |
| --- | --- |

5.14.

Opisane problemy związane z ucieczką emisji lub ucieczką niskoemisyjności nie są częścią negocjacji w ramach COP 21. Dlatego też EU musi na wszystkich poziomach opowiadać się np. za stworzeniem mechanizmów rynkowych, które sprawią, że np. w przypadku zagadnień dotyczących handlu światowego uwzględniany będzie czynnik emisji wygenerowanych w związku z określonym produktem. Trzeba będzie podjąć dodatkowe działania, by rozwiązać problem ucieczki emisji, takie jak dostosowanie cen na granicach, uwzględniające emisje CO2 (border carbon adjustment). Jest to system mający na celu ograniczenie emisji CO2, a jednocześnie zapewnienie równych warunków działania. W ramach tego systemu cena towarów importowanych zostanie podwyższona w chwili przekraczania granicy na podstawie obliczenia związanych z nimi masowych emisji. Modele w niedawnym badaniu pokazują (17), że dostosowanie cen towarów może znacznie zmniejszyć ucieczkę emisji w niektórych sektorach.

| 5.15. | Jednak niektórzy główni partnerzy handlowi Europy nie odnoszą się pozytywnie do dostosowania cen towarów na granicach w omawianej obecnie formie. Trzeba będzie wynegocjować tę sprawę w WTO. Traktat zezwala na rozważanie takich „niehandlowych” kwestii. Nie należy lekceważyć trudności z tym związanych, jeśli brak jest światowego porozumienia w sprawie ustalenia cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla. Kwestię tę można rozwiązać, opracowując lepszy system dostosowania cen na granicach. Zasadnicze znaczenie ma to, że dostosowanie cen nie jest instrumentem antydumpingowym, lecz przyczyni się do realizacji na szczeblu globalnym polityki przeciwdziałania zmianie klimatu zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju, jeżeli będzie dobrze zaplanowane (18). |
| --- | --- |

5.15.

Jednak niektórzy główni partnerzy handlowi Europy nie odnoszą się pozytywnie do dostosowania cen towarów na granicach w omawianej obecnie formie. Trzeba będzie wynegocjować tę sprawę w WTO. Traktat zezwala na rozważanie takich „niehandlowych” kwestii. Nie należy lekceważyć trudności z tym związanych, jeśli brak jest światowego porozumienia w sprawie ustalenia cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla. Kwestię tę można rozwiązać, opracowując lepszy system dostosowania cen na granicach. Zasadnicze znaczenie ma to, że dostosowanie cen nie jest instrumentem antydumpingowym, lecz przyczyni się do realizacji na szczeblu globalnym polityki przeciwdziałania zmianie klimatu zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju, jeżeli będzie dobrze zaplanowane (18).

| 5.16. | W praktyce oznacza to, że np. w negocjacjach dotyczących TTIP czy CETA należy przewidzieć odpowiednie mechanizmy. |
| --- | --- |

5.16.

W praktyce oznacza to, że np. w negocjacjach dotyczących TTIP czy CETA należy przewidzieć odpowiednie mechanizmy.

Co oznaczałoby (częściowe) niepowodzenie negocjacji?

| 5.17. | EKES chciałby poprzez te rozważania dać do zrozumienia, że nawet niepowodzenie czy częściowe niepowodzenie negocjacji COP 21, choć tak godne ubolewania, byłoby wprawdzie dotkliwym ciosem, ale nie oznaczałoby końca działań na rzecz ochrony klimatu. Zabrakłoby jasności i przewidywalności, jakie przyniosłoby wiążące porozumienie, a byłyby one niewątpliwie korzystne dla gospodarki i ogólnie dla społeczeństwa oraz zapewniłyby nowe impulsy. W rzeczywistości jednak walka o rynki perspektywiczne, jeśli chodzi o technologie ekologiczne, już dawno się rozpoczęła i w tej rywalizacji Europa będzie musiała wziąć udział – niezależnie od wyniku negocjacji COP 21. |
| --- | --- |

5.17.

EKES chciałby poprzez te rozważania dać do zrozumienia, że nawet niepowodzenie czy częściowe niepowodzenie negocjacji COP 21, choć tak godne ubolewania, byłoby wprawdzie dotkliwym ciosem, ale nie oznaczałoby końca działań na rzecz ochrony klimatu. Zabrakłoby jasności i przewidywalności, jakie przyniosłoby wiążące porozumienie, a byłyby one niewątpliwie korzystne dla gospodarki i ogólnie dla społeczeństwa oraz zapewniłyby nowe impulsy. W rzeczywistości jednak walka o rynki perspektywiczne, jeśli chodzi o technologie ekologiczne, już dawno się rozpoczęła i w tej rywalizacji Europa będzie musiała wziąć udział – niezależnie od wyniku negocjacji COP 21.

| 5.18. | Transformację w kierunku gospodarki niskoemisyjnej uzasadnia, jak wiadomo, nie tylko sprawa ochrony klimatu. Powoli odczuwalny niedobór kopalnych źródeł energii, kwestie bezpieczeństwa energetycznego oraz fakt, że technologie produkcji energii ze źródeł odnawialnych pozwalają już teraz wytwarzać energię tańszą niż energia produkowana z konwencjonalnych źródeł, wskazują drogę, z której nie ma odwrotu. |
| --- | --- |

5.18.

Transformację w kierunku gospodarki niskoemisyjnej uzasadnia, jak wiadomo, nie tylko sprawa ochrony klimatu. Powoli odczuwalny niedobór kopalnych źródeł energii, kwestie bezpieczeństwa energetycznego oraz fakt, że technologie produkcji energii ze źródeł odnawialnych pozwalają już teraz wytwarzać energię tańszą niż energia produkowana z konwencjonalnych źródeł, wskazują drogę, z której nie ma odwrotu.

6.   Rola społeczeństwa obywatelskiego

| 6.1. | O ile EKES popiera stanowisko Komisji przedstawione w komunikacie dotyczącym protokołu paryskiego, o tyle uważa za niezrozumiałe, że w komunikacie nie przedstawiono strategii wskazującej, jak Komisja chce informować społeczeństwo obywatelskie o swoim stanowisku oraz późniejszym wdrażaniu postanowień i jak zamierza te działania zorganizować. Zdaniem EKES-u Komisja ma jasny obowiązek nawiązać zorganizowany dialog na temat swej strategii dotyczącej polityki przeciwdziałania zmianie klimatu ze społeczeństwem obywatelskim, a w szczególności z reprezentującymi je organami instytucjonalnymi. |
| --- | --- |

6.1.

O ile EKES popiera stanowisko Komisji przedstawione w komunikacie dotyczącym protokołu paryskiego, o tyle uważa za niezrozumiałe, że w komunikacie nie przedstawiono strategii wskazującej, jak Komisja chce informować społeczeństwo obywatelskie o swoim stanowisku oraz późniejszym wdrażaniu postanowień i jak zamierza te działania zorganizować. Zdaniem EKES-u Komisja ma jasny obowiązek nawiązać zorganizowany dialog na temat swej strategii dotyczącej polityki przeciwdziałania zmianie klimatu ze społeczeństwem obywatelskim, a w szczególności z reprezentującymi je organami instytucjonalnymi.

| 6.2. | Społeczeństwo obywatelskie ma do odegrania ważną rolę w odniesieniu do przynajmniej trzech aspektów. Po pierwsze musi przyczynić się do monitorowania politycznego procesu negocjacji i wywierania presji społecznej, tak by wspomniane wiążące decyzje nie tylko zostały podjęte, lecz także by były one zgodne z oczekiwaniami dotyczącymi kwestii środowiskowych, gospodarczych i społecznych. |
| --- | --- |

6.2.

Społeczeństwo obywatelskie ma do odegrania ważną rolę w odniesieniu do przynajmniej trzech aspektów. Po pierwsze musi przyczynić się do monitorowania politycznego procesu negocjacji i wywierania presji społecznej, tak by wspomniane wiążące decyzje nie tylko zostały podjęte, lecz także by były one zgodne z oczekiwaniami dotyczącymi kwestii środowiskowych, gospodarczych i społecznych.

| 6.2.1. | Negocjacje – takie jak COP – są potrzebne tylko dlatego, że w ramach społeczności międzynarodowej różne są stanowiska co do pilności, zakresu działań, finansowania, odpowiedzialności itd. Gdyby panowała jedność poglądów, nie trzeba byłoby negocjować. Także w ramach społeczeństwa obywatelskiego istniały (i istnieją) równie zróżnicowane opinie. Ostatnie konferencje COP pokazały, że już od dawna to nie tylko ekologowie, grupy zajmujące się polityką rozwoju, organizacje kobiet i przedstawiciele ludów tubylczych – by wymienić tylko niektóre zainteresowane strony – opowiadają się za ściślejszą ochroną klimatu, ale że pojawił się całkiem szeroki globalny ruch w ramach społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

6.2.1.

Negocjacje – takie jak COP – są potrzebne tylko dlatego, że w ramach społeczności międzynarodowej różne są stanowiska co do pilności, zakresu działań, finansowania, odpowiedzialności itd. Gdyby panowała jedność poglądów, nie trzeba byłoby negocjować. Także w ramach społeczeństwa obywatelskiego istniały (i istnieją) równie zróżnicowane opinie. Ostatnie konferencje COP pokazały, że już od dawna to nie tylko ekologowie, grupy zajmujące się polityką rozwoju, organizacje kobiet i przedstawiciele ludów tubylczych – by wymienić tylko niektóre zainteresowane strony – opowiadają się za ściślejszą ochroną klimatu, ale że pojawił się całkiem szeroki globalny ruch w ramach społeczeństwa obywatelskiego.

| 6.2.2. | Należy w szczególności docenić wieloletnie intensywne zaangażowanie (światowego) ruchu związkowego oraz wielu kręgów biznesowych i przedsiębiorstw – np. działania Międzynarodowej Konfederacji Związków Zawodowych i Światowej Rady Biznesu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju. Dostrzega się, że zasobooszczędna i przyjazna dla klimatu gospodarka stwarza nowe możliwości rozwoju gospodarczego. |
| --- | --- |

6.2.2.

Należy w szczególności docenić wieloletnie intensywne zaangażowanie (światowego) ruchu związkowego oraz wielu kręgów biznesowych i przedsiębiorstw – np. działania Międzynarodowej Konfederacji Związków Zawodowych i Światowej Rady Biznesu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju. Dostrzega się, że zasobooszczędna i przyjazna dla klimatu gospodarka stwarza nowe możliwości rozwoju gospodarczego.

| 6.2.3. | Konferencja COP 20 w Limie była, jeśli o to chodzi, imponującą demonstracją obu stron, zarówno pracodawców, jak i pracowników, ale też całego społeczeństwa obywatelskiego, pokazującą odpowiedzialnym za te sprawy politykom, że bardzo szerokie kręgi społeczne chcą, by robić więcej, niż dotychczas wynegocjowano na poziomie politycznym. |
| --- | --- |

6.2.3.

Konferencja COP 20 w Limie była, jeśli o to chodzi, imponującą demonstracją obu stron, zarówno pracodawców, jak i pracowników, ale też całego społeczeństwa obywatelskiego, pokazującą odpowiedzialnym za te sprawy politykom, że bardzo szerokie kręgi społeczne chcą, by robić więcej, niż dotychczas wynegocjowano na poziomie politycznym.

| 6.2.4. | Także w gminach i regionach działania na rzecz ochrony klimatu przybrały zupełnie nowy wymiar. Również tam dostrzega się, że konieczne jest nie tylko zapobieganie dalszym szkodom dla określonych regionów oraz żyjących i pracujących tam ludzi, ale że pojawiają się także szanse tworzenia nowych łańcuchów wartości i te szanse należy wykorzystać. |
| --- | --- |

6.2.4.

Także w gminach i regionach działania na rzecz ochrony klimatu przybrały zupełnie nowy wymiar. Również tam dostrzega się, że konieczne jest nie tylko zapobieganie dalszym szkodom dla określonych regionów oraz żyjących i pracujących tam ludzi, ale że pojawiają się także szanse tworzenia nowych łańcuchów wartości i te szanse należy wykorzystać.

| 6.3. | Drugi aspekt roli społeczeństwa obywatelskiego polega na aktywnym udziale we wdrażaniu postanowień dotyczących ochrony klimatu. Zdaniem EKES-u trzeba pod tym względem całkowicie na nowo ukształtować politykę, aby umożliwić taki współudział i zadbać o wiele większe zaangażowanie. |
| --- | --- |

6.3.

Drugi aspekt roli społeczeństwa obywatelskiego polega na aktywnym udziale we wdrażaniu postanowień dotyczących ochrony klimatu. Zdaniem EKES-u trzeba pod tym względem całkowicie na nowo ukształtować politykę, aby umożliwić taki współudział i zadbać o wiele większe zaangażowanie.

| 6.3.1. | EKES badając np. to, w jakim zakresie społeczeństwo obywatelskie jest włączane we wdrażanie europejskiej dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii, wyraźnie stwierdził, że szerokie kręgi społeczeństwa obywatelskiego, w tym liczne MŚP, życzyłyby sobie mieć możliwość bezpośredniego udziału, np. w formie projektów energetyki obywatelskiej, aby mogły same odnosić korzyści z nowych możliwości gospodarczych w swym regionie. |
| --- | --- |

6.3.1.

EKES badając np. to, w jakim zakresie społeczeństwo obywatelskie jest włączane we wdrażanie europejskiej dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii, wyraźnie stwierdził, że szerokie kręgi społeczeństwa obywatelskiego, w tym liczne MŚP, życzyłyby sobie mieć możliwość bezpośredniego udziału, np. w formie projektów energetyki obywatelskiej, aby mogły same odnosić korzyści z nowych możliwości gospodarczych w swym regionie.

| 6.3.2. | Dla przykładu powodzenie transformacji energetyki w Danii i w Niemczech w dużym stopniu wynikało z udziału w produkcji energii indywidualnych obywateli, rolników, gmin, spółdzielni i mniejszych przedsiębiorstw, którzy uzyskiwali z tego korzyści gospodarcze; Komisja jednak systematycznie pogarsza raczej niż poprawia możliwości tego udziału. |
| --- | --- |

6.3.2.

Dla przykładu powodzenie transformacji energetyki w Danii i w Niemczech w dużym stopniu wynikało z udziału w produkcji energii indywidualnych obywateli, rolników, gmin, spółdzielni i mniejszych przedsiębiorstw, którzy uzyskiwali z tego korzyści gospodarcze; Komisja jednak systematycznie pogarsza raczej niż poprawia możliwości tego udziału.

| 6.4. | Po trzecie społeczeństwo obywatelskie może także, oprócz monitorowania procesu i wspierania wdrażania postanowień, rozpowszechniać sprawdzone rozwiązania i wiedzę fachową, w powiązaniu z przykładami pozytywnych zmian w przedsiębiorstwach. Należy położyć szczególny nacisk na sektory gospodarki, co do których istnieje powszechne błędne założenie, że nie podejmują działań i pozwalają po prostu na dalszy wzrost emisji – chodzi tu np. o transport i procesy przemysłowe. Decyzje polityczne mogą być bardziej skuteczne, jeśli stosowane zachęty będą oparte na aktualnych i przyszłych osiągnięciach w zakresie technologii i modeli biznesowych. Społeczeństwo obywatelskie może odgrywać tę rolę poprzez organizację konferencji i wspieranie wymiany informacji świadczących o silnym poparciu ze strony sektora prywatnego oraz zwłaszcza państw członkowskich UE. |
| --- | --- |

6.4.

Po trzecie społeczeństwo obywatelskie może także, oprócz monitorowania procesu i wspierania wdrażania postanowień, rozpowszechniać sprawdzone rozwiązania i wiedzę fachową, w powiązaniu z przykładami pozytywnych zmian w przedsiębiorstwach. Należy położyć szczególny nacisk na sektory gospodarki, co do których istnieje powszechne błędne założenie, że nie podejmują działań i pozwalają po prostu na dalszy wzrost emisji – chodzi tu np. o transport i procesy przemysłowe. Decyzje polityczne mogą być bardziej skuteczne, jeśli stosowane zachęty będą oparte na aktualnych i przyszłych osiągnięciach w zakresie technologii i modeli biznesowych. Społeczeństwo obywatelskie może odgrywać tę rolę poprzez organizację konferencji i wspieranie wymiany informacji świadczących o silnym poparciu ze strony sektora prywatnego oraz zwłaszcza państw członkowskich UE.

| 6.5. | W ramach COP 21 praktycznie nie wspomina się o strategicznej roli społeczeństwa obywatelskiego. Tym ważniejsze jest, by decydenci polityczni poza ramami procesu COP dokonywali uzgodnień ze społeczeństwem obywatelskim i opracowywali odpowiednie strategie. |
| --- | --- |

6.5.

W ramach COP 21 praktycznie nie wspomina się o strategicznej roli społeczeństwa obywatelskiego. Tym ważniejsze jest, by decydenci polityczni poza ramami procesu COP dokonywali uzgodnień ze społeczeństwem obywatelskim i opracowywali odpowiednie strategie.

| 6.6. | W tym zakresie UE ma ogromne zaległości. Komitet wyraża ubolewanie, że przykładowo ani w unijnym pakiecie klimatyczno-energetycznym na 2030 r. ani w propozycji dotyczącej europejskiej unii energetycznej nie ma konkretnych pomysłów na zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

6.6.

W tym zakresie UE ma ogromne zaległości. Komitet wyraża ubolewanie, że przykładowo ani w unijnym pakiecie klimatyczno-energetycznym na 2030 r. ani w propozycji dotyczącej europejskiej unii energetycznej nie ma konkretnych pomysłów na zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego.

| 6.7. | EKES zaleca Komisji, Radzie i Parlamentowi Europejskiemu podjęcie intensywnego i ustrukturyzowanego dialogu na ten temat, aby nie zmarnować obecnej w społeczeństwie gotowości do tworzenia nowych struktur, lecz by tę gotowość rozwijać. Nowej polityki przeciwdziałania zmianie klimatu nie da się – i nie powinno się – narzucać odgórnie, lecz należy ją realizować od podstaw w oparciu o akceptację ze strony wszystkich zainteresowanych podmiotów. |
| --- | --- |

6.7.

EKES zaleca Komisji, Radzie i Parlamentowi Europejskiemu podjęcie intensywnego i ustrukturyzowanego dialogu na ten temat, aby nie zmarnować obecnej w społeczeństwie gotowości do tworzenia nowych struktur, lecz by tę gotowość rozwijać. Nowej polityki przeciwdziałania zmianie klimatu nie da się – i nie powinno się – narzucać odgórnie, lecz należy ją realizować od podstaw w oparciu o akceptację ze strony wszystkich zainteresowanych podmiotów.

Bruksela dnia 2 lipca 2015 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  Tzn. spowodowanej działalnością człowieka.

1

(2)  Tzn. spowodowanej działalnością człowieka.

2

(3)  http://de.statista.com/statistik/daten/studie/311924/umfrage/treibhausgasemissionen-weltweit/

3

(4)  Już dziś państwa strony są zobowiązane do regularnego publikowania sprawozdań z informacjami o aktualnych emisjach gazów cieplarnianych oraz obserwowanych tendencjach.

4

(5)  COM(2015) 81 final z 25.2.2015.

5

(6)  Uniwersytet Maryland, zob.: www.tagesschau.de/ausland/klimaindex104.html

6

(7)  Zaplanowane, ustalone na szczeblu krajowym wkłady należało przedłożyć do końca marca 2015 r. Tymczasem do dnia 17 maja 2015 r. tylko Szwajcaria, UE, Norwegia, Meksyk, Stany Zjednoczone, Gabon, Rosja, Liechtenstein, Andora i Kanada przedstawiły swoje INDC.

7

(8)  Zob. http://www.futurejustice.org/

8

(9)  Zob. opinia EKES-u w sprawie komunikatu „Ramy polityczne na okres 2020–2030 dotyczące klimatu i energii” (NAT/636), pkt 1.2 i 3.3.

9

(10)  Plan działania na rzecz dyplomacji klimatycznej omawiany na posiedzeniu Rady do Spraw Zagranicznych 19 stycznia 2015 r., 5411/15.

10

(11)  Zob. punkt 225 dokumentu końcowego.

11

(12)  Zob. opinia EKES-u w sprawie instrumentów rynkowych na rzecz niskoemisyjnej, efektywnie wykorzystującej zasoby gospodarki w UE, (NAT/620) (Dz.U. C 226 z 16.7.2014, s. 1), pkt 1.3, 1.7, 1.8.

12

(13)  Dokument roboczy MFW „Ile wynoszą światowe dotacje na energię?” (WP/15/105).

13

(14)  Niemcy: 30,6 mld USD w 2011 r., 22,8 mld USD w 2012 r. i 9,9 mld USD w 2013 r. Włochy: 28,0 mld USD w 2011 r. (wówczas 4. pozycja na świecie), 14,7 mld USD w 2012 r. i 3,6 mld EUR w 2013 r. (obecnie miejsce 10).

14

(15)  Por. analiza World Resource Institute Better Growth Better Climate, The New Climate Economy Report.

15

Better Growth Better Climate, The New Climate Economy Report

(16)  Europejska Agencja Środowiska, roczny wykaz gazów cieplarnianych we Wspólnocie Europejskiej 1990–2012 oraz sprawozdanie dotyczące wykazu za 2014 r.

16

(17)  Zob. opinia EKES-u w sprawie instrumentów rynkowych na rzecz niskoemisyjnej, efektywnie wykorzystującej zasoby gospodarki w UE (NAT/620) (Dz.U. C 226 z 16.7.2014, s. 1), pkt 3.5.

17

(18)  Zob. przypis 17.

18

---

| 17.11.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 383/84 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 383/84

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów i Europejskiego Banku Inwestycyjnego „Strategia ramowa na rzecz stabilnej unii energetycznej opartej na przyszłościowej polityce w dziedzinie klimatu”

(COM(2015) 80 final)

oraz

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady „Osiągnięcie docelowego poziomu 10 % w zakresie elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych – Przygotowanie europejskiej sieci elektroenergetycznej na 2020 r.”

(COM(2015) 82 final)

(2015/C 383/12)

| Sprawozdawca: | Ulla SIRKEINEN |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Pierre-Jean COULON |

Sprawozdawca:

Ulla SIRKEINEN

Współsprawozdawca:

Pierre-Jean COULON

Dnia 9 marca 2015 r. oraz dnia 25 marca 2015 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów i Europejskiego Banku Inwestycyjnego „Strategia ramowa na rzecz stabilnej unii energetycznej opartej na przyszłościowej polityce w dziedzinie klimatu”

(COM(2015) 80 final) oraz

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady „Osiągnięcie docelowego poziomu 10 % w zakresie elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych – Przygotowanie europejskiej sieci elektroenergetycznej na 2020 r.”

(COM(2015) 82 final).

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 16 czerwca 2015 r.

Na 509. sesji plenarnej w dniach 1–2 lipca 2015 r. (posiedzenie z dnia 1 lipca 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął jednomyślnie, 100 głosami, następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

EKES stwierdza, że:

| 1.1. | Polityka energetyczna UE odniosła częściowy sukces, w szczególności pod względem zwiększonego wykorzystania odnawialnych źródeł energii oraz zapewnienia konsumentom szerszego wyboru. Większość zagadnień polityki energetycznej traktuje się jednak głównie jako interesy krajowe. |
| --- | --- |

1.1.

Polityka energetyczna UE odniosła częściowy sukces, w szczególności pod względem zwiększonego wykorzystania odnawialnych źródeł energii oraz zapewnienia konsumentom szerszego wyboru. Większość zagadnień polityki energetycznej traktuje się jednak głównie jako interesy krajowe.

| 1.2. | Przybyło wyzwań związanych z zagrożeniem bezpieczeństwa dostaw gazu, podwyższonymi kosztami energii, które są niekorzystne dla konsumentów i osłabiają konkurencyjność przemysłu. Kolejne wyzwanie dotyczy skutków wysokiego udziału odnawialnych źródeł energii o nieprzewidywalnej charakterystyce produkcji dla stabilności systemu zaopatrzenia w energię elektryczną. |
| --- | --- |

1.2.

Przybyło wyzwań związanych z zagrożeniem bezpieczeństwa dostaw gazu, podwyższonymi kosztami energii, które są niekorzystne dla konsumentów i osłabiają konkurencyjność przemysłu. Kolejne wyzwanie dotyczy skutków wysokiego udziału odnawialnych źródeł energii o nieprzewidywalnej charakterystyce produkcji dla stabilności systemu zaopatrzenia w energię elektryczną.

| 1.3. | Zabezpieczenie dostaw energii w Europie wymaga inwestycji na wielką skalę. Inwestorzy potrzebują możliwie najbardziej przewidywalnych i niezawodnych ram politycznych. |
| --- | --- |

1.3.

Zabezpieczenie dostaw energii w Europie wymaga inwestycji na wielką skalę. Inwestorzy potrzebują możliwie najbardziej przewidywalnych i niezawodnych ram politycznych.

| 1.4. | Do zaspokojenia oczekiwań Europejczyków niezbędne jest bardziej spójne podejście do spraw energii. Nieodzowne są także współpraca między państwami członkowskimi oraz w pełni funkcjonujący wewnętrzny rynek energii. |
| --- | --- |

1.4.

Do zaspokojenia oczekiwań Europejczyków niezbędne jest bardziej spójne podejście do spraw energii. Nieodzowne są także współpraca między państwami członkowskimi oraz w pełni funkcjonujący wewnętrzny rynek energii.

| 1.5. | Wniosek dotyczący europejskiej unii energetycznej spotkał się z aprobatą, a jego wdrożenie jest pilne. W ten sposób swobodny przepływ energii może stać się piątą swobodą UE!
  EKES przedstawia następujące zalecenia: |
| --- | --- |

1.5.

Wniosek dotyczący europejskiej unii energetycznej spotkał się z aprobatą, a jego wdrożenie jest pilne. W ten sposób swobodny przepływ energii może stać się piątą swobodą UE!

EKES przedstawia następujące zalecenia:

| 1.6. | Powodzenie inicjatywy wymagałoby jaśniejszego komunikatu – wiodącej wizji – co zyskają obywatele i przedsiębiorstwa Europy dzięki unii energetycznej. |
| --- | --- |

1.6.

Powodzenie inicjatywy wymagałoby jaśniejszego komunikatu – wiodącej wizji – co zyskają obywatele i przedsiębiorstwa Europy dzięki unii energetycznej.

| 1.7. | Oprócz bezpieczeństwa i stabilności dostaw, wysokim priorytetem powinno być działanie zmierzające do obniżenia kosztów energii ponoszonych przez obywateli i przedsiębiorstwa. W przypadkach gdy wzrosty cen końcowych energii elektrycznej są skutkiem działań politycznych, można spodziewać się odpowiedniej korekty. |
| --- | --- |

1.7.

Oprócz bezpieczeństwa i stabilności dostaw, wysokim priorytetem powinno być działanie zmierzające do obniżenia kosztów energii ponoszonych przez obywateli i przedsiębiorstwa. W przypadkach gdy wzrosty cen końcowych energii elektrycznej są skutkiem działań politycznych, można spodziewać się odpowiedniej korekty.

| 1.8. | Energia powinna stać się centralnym elementem polityki zewnętrznej UE w związku z nasilającą się konkurencją o źródła energii oraz potrzebą zróżnicowania źródeł dostaw. |
| --- | --- |

1.8.

Energia powinna stać się centralnym elementem polityki zewnętrznej UE w związku z nasilającą się konkurencją o źródła energii oraz potrzebą zróżnicowania źródeł dostaw.

| 1.9. | Przygotowując wnioski dotyczące przeglądu różnych elementów ustawodawstwa energetycznego, zgodnie z wysuniętymi w planie działania propozycjami wspieranymi przez EKES, Komisja powinna unikać niekonsekwencji i podnoszenia kosztów oraz dążyć raczej do uproszczenia procesów. |
| --- | --- |

1.9.

Przygotowując wnioski dotyczące przeglądu różnych elementów ustawodawstwa energetycznego, zgodnie z wysuniętymi w planie działania propozycjami wspieranymi przez EKES, Komisja powinna unikać niekonsekwencji i podnoszenia kosztów oraz dążyć raczej do uproszczenia procesów.

| 1.10. | Metody aktywizacji konsumentów powinny być opracowywane we współpracy z nimi samymi i obejmować innowacyjne wykorzystanie ICT. Problem ubóstwa energetycznego należy rozwiązywać przede wszystkim środkami polityki społecznej. |
| --- | --- |

1.10.

Metody aktywizacji konsumentów powinny być opracowywane we współpracy z nimi samymi i obejmować innowacyjne wykorzystanie ICT. Problem ubóstwa energetycznego należy rozwiązywać przede wszystkim środkami polityki społecznej.

| 1.11. | Wykorzystanie wielkiego potencjału związanego zwłaszcza z poprawą efektywności energetycznej w budynkach i transporcie wymaga innowacyjnych koncepcji finansowania. |
| --- | --- |

1.11.

Wykorzystanie wielkiego potencjału związanego zwłaszcza z poprawą efektywności energetycznej w budynkach i transporcie wymaga innowacyjnych koncepcji finansowania.

| 1.12. | Potrzebna jest reforma strukturalna unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS), ale równie istotne są środki w sektorach nieobjętych tym systemem. |
| --- | --- |

1.12.

Potrzebna jest reforma strukturalna unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS), ale równie istotne są środki w sektorach nieobjętych tym systemem.

| 1.13. | Do czasu, gdy równe warunki działania staną się rzeczywistością w skali globalnej, bardzo poważnie należy traktować problem ucieczki emisji. Podmioty osiągające najlepsze wyniki w branży powinny otrzymywać pełną rekompensatę z tytułu wzrostu kosztów zarówno bezpośrednich, jak i pośrednich. |
| --- | --- |

1.13.

Do czasu, gdy równe warunki działania staną się rzeczywistością w skali globalnej, bardzo poważnie należy traktować problem ucieczki emisji. Podmioty osiągające najlepsze wyniki w branży powinny otrzymywać pełną rekompensatę z tytułu wzrostu kosztów zarówno bezpośrednich, jak i pośrednich.

| 1.14. | Rozwój energii odnawialnej, w tym bioenergii, wymaga wsparcia, lecz nie powinno to zwiększać kosztów ponoszonych przez użytkownika. |
| --- | --- |

1.14.

Rozwój energii odnawialnej, w tym bioenergii, wymaga wsparcia, lecz nie powinno to zwiększać kosztów ponoszonych przez użytkownika.

| 1.15. | Aby można było sprostać przyszłym wyzwaniom w dziedzinie energii, trzeba zwiększyć finansowanie badań i innowacji. Przyjęcie maksymalnie efektywnego i zrównoważonego podejścia do energii jako czynnika produkcji oferuje duży potencjał wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy w UE. |
| --- | --- |

1.15.

Aby można było sprostać przyszłym wyzwaniom w dziedzinie energii, trzeba zwiększyć finansowanie badań i innowacji. Przyjęcie maksymalnie efektywnego i zrównoważonego podejścia do energii jako czynnika produkcji oferuje duży potencjał wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy w UE.

| 1.16. | Nowe zarządzanie polityką energetyczną musi zapewniać spójność między różnymi aspektami energetyki, a także osiągnięcie celów na szczeblu UE. Bezzwłocznie należy wprowadzić w życie zaproponowany przez EKES europejski dialog na temat energii (EED). |
| --- | --- |

1.16.

Nowe zarządzanie polityką energetyczną musi zapewniać spójność między różnymi aspektami energetyki, a także osiągnięcie celów na szczeblu UE. Bezzwłocznie należy wprowadzić w życie zaproponowany przez EKES europejski dialog na temat energii (EED).

| 1.17. | Należy pilnie wdrożyć środki poprawiające połączenia międzysystemowe między sieciami przesyłowymi, w tym przyspieszające procedury zatwierdzania. Można by przeanalizować, czy wyznaczanie wszystkim takiego samego celu jest rzeczywiście praktyczne. |
| --- | --- |

1.17.

Należy pilnie wdrożyć środki poprawiające połączenia międzysystemowe między sieciami przesyłowymi, w tym przyspieszające procedury zatwierdzania. Można by przeanalizować, czy wyznaczanie wszystkim takiego samego celu jest rzeczywiście praktyczne.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | Trzy główne cele polityki energetycznej w UE to bezpieczeństwo dostaw, stabilność i konkurencyjność. Przepisy UE dotyczą rynków energii, a także środowiskowych i klimatycznych aspektów energii. Finansowanie unijne wspiera działania badawczo-rozwojowe w dziedzinie energii oraz rozwój infrastruktury. W sposób naturalny za efektywność wykorzystania energii w dużej mierze odpowiadają podmioty lokalne lub krajowe, z uwzględnieniem aspektów rynku wewnętrznego. Traktaty zapewniają państwom członkowskim prawo do decydowania o sposobie wykorzystania zasobów energetycznych i strukturze koszyka energetycznego. |
| --- | --- |

2.1.

Trzy główne cele polityki energetycznej w UE to bezpieczeństwo dostaw, stabilność i konkurencyjność. Przepisy UE dotyczą rynków energii, a także środowiskowych i klimatycznych aspektów energii. Finansowanie unijne wspiera działania badawczo-rozwojowe w dziedzinie energii oraz rozwój infrastruktury. W sposób naturalny za efektywność wykorzystania energii w dużej mierze odpowiadają podmioty lokalne lub krajowe, z uwzględnieniem aspektów rynku wewnętrznego. Traktaty zapewniają państwom członkowskim prawo do decydowania o sposobie wykorzystania zasobów energetycznych i strukturze koszyka energetycznego.

| 2.2. | Realizowane w Europie kierunki polityki energetycznej przyniosły częściowy sukces. Wydaje się, że cele (20-20-20 do 2020 r.) ustanowione w odniesieniu do obniżenia emisji gazów cieplarnianych i szerszego wykorzystania odnawialnych źródeł energii realizowane są szybciej niż przewiduje to harmonogram, a efektywność energetyczna poprawia się prawie zgodnie z założeniami, aczkolwiek częściowo wskutek spowolnienia gospodarczego. Rynki zostały otwarte, a konsumentom zapewniono szerszy wybór. W praktyce jednak politykę energetyczną traktuje się głównie jako sprawę krajową. Przepisy UE wdrażane są powoli lub w stopniu niekompletnym; nie zbudowano prawdziwego funkcjonującego rynku wewnętrznego. Na szczeblu UE i krajowym polityka dotycząca różnych aspektów energetyki cechuje się rozdrobnieniem i często brakiem równowagi. |
| --- | --- |

2.2.

Realizowane w Europie kierunki polityki energetycznej przyniosły częściowy sukces. Wydaje się, że cele (20-20-20 do 2020 r.) ustanowione w odniesieniu do obniżenia emisji gazów cieplarnianych i szerszego wykorzystania odnawialnych źródeł energii realizowane są szybciej niż przewiduje to harmonogram, a efektywność energetyczna poprawia się prawie zgodnie z założeniami, aczkolwiek częściowo wskutek spowolnienia gospodarczego. Rynki zostały otwarte, a konsumentom zapewniono szerszy wybór. W praktyce jednak politykę energetyczną traktuje się głównie jako sprawę krajową. Przepisy UE wdrażane są powoli lub w stopniu niekompletnym; nie zbudowano prawdziwego funkcjonującego rynku wewnętrznego. Na szczeblu UE i krajowym polityka dotycząca różnych aspektów energetyki cechuje się rozdrobnieniem i często brakiem równowagi.

| 2.3. | Z myślą o zmianie tego stanu rzeczy w 2010 Instytut im. Jacques’a Delorsa „Notre Europe” zaproponował utworzenie europejskiej wspólnoty energetycznej. EKES czynnie poparł tę inicjatywę. |
| --- | --- |

2.3.

Z myślą o zmianie tego stanu rzeczy w 2010 Instytut im. Jacques’a Delorsa „Notre Europe” zaproponował utworzenie europejskiej wspólnoty energetycznej. EKES czynnie poparł tę inicjatywę.

| 2.4. | W ostatnim okresie na pierwszy plan wysunęły się nowe wyzwania w dziedzinie energii. W niektórych państwach silne są obawy dotyczące bezpieczeństwa dostaw energii. Konsumenci, zwłaszcza z grup podatnych na zagrożenia, cierpią ze względu na podwyższone koszty energii w sytuacji spowolnienia gospodarczego. Przemysł walczy o zachowanie konkurencyjności przy niższych cenach energii w konkurujących regionach i, jeśli obserwowane w wielu państwach członkowskich załamanie się przemysłu będzie trwać nadal wraz z ucieczką emisji, zagrożone mogą być nie tylko miejsca pracy i wzrost gospodarczy, lecz także sama transformacja energetyki. Pomimo wielkiego sukcesu w dziedzinie odnawialnych źródeł energii, Europie nadal grozi utrata pozycji lidera. W niektórych krajach coraz większy udział odnawialnych źródeł energii prowadzi do problemów z zarządzaniem systemem zaopatrzenia w energię elektryczną oraz sprawia, że produkcja energii tradycyjnymi sposobami staje się coraz mniej opłacalna. Zdaniem Komisji (1) w latach 2020–2030 konieczne będą inwestycje rzędu 2 bln EUR w celu zabezpieczenia dostaw energii, w tym inwestycje w infrastrukturę produkcyjną i w sieci przesyłowe, niezależnie od tego, czy będzie się wykorzystywać konwencjonalne czy alternatywne źródła energii. |
| --- | --- |

2.4.

W ostatnim okresie na pierwszy plan wysunęły się nowe wyzwania w dziedzinie energii. W niektórych państwach silne są obawy dotyczące bezpieczeństwa dostaw energii. Konsumenci, zwłaszcza z grup podatnych na zagrożenia, cierpią ze względu na podwyższone koszty energii w sytuacji spowolnienia gospodarczego. Przemysł walczy o zachowanie konkurencyjności przy niższych cenach energii w konkurujących regionach i, jeśli obserwowane w wielu państwach członkowskich załamanie się przemysłu będzie trwać nadal wraz z ucieczką emisji, zagrożone mogą być nie tylko miejsca pracy i wzrost gospodarczy, lecz także sama transformacja energetyki. Pomimo wielkiego sukcesu w dziedzinie odnawialnych źródeł energii, Europie nadal grozi utrata pozycji lidera. W niektórych krajach coraz większy udział odnawialnych źródeł energii prowadzi do problemów z zarządzaniem systemem zaopatrzenia w energię elektryczną oraz sprawia, że produkcja energii tradycyjnymi sposobami staje się coraz mniej opłacalna. Zdaniem Komisji (1) w latach 2020–2030 konieczne będą inwestycje rzędu 2 bln EUR w celu zabezpieczenia dostaw energii, w tym inwestycje w infrastrukturę produkcyjną i w sieci przesyłowe, niezależnie od tego, czy będzie się wykorzystywać konwencjonalne czy alternatywne źródła energii.

3.   Komunikaty Komisji

| 3.1. | Nowa Komisja kierowana przez Jeana-Claude’a Junckera uznała politykę energetyczną za jeden z dziesięciu priorytetowych dla niej obszarów. W październiku 2014 r. Rada Europejska ustanowiła cele polityki energetycznej i klimatycznej do 2030 r.: zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 40 % w stosunku do poziomu z 1990 r., udział odnawialnych źródeł energii wynoszący co najmniej 27 % oraz poprawa efektywności energetycznej o co najmniej 27 %. |
| --- | --- |

3.1.

Nowa Komisja kierowana przez Jeana-Claude’a Junckera uznała politykę energetyczną za jeden z dziesięciu priorytetowych dla niej obszarów. W październiku 2014 r. Rada Europejska ustanowiła cele polityki energetycznej i klimatycznej do 2030 r.: zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 40 % w stosunku do poziomu z 1990 r., udział odnawialnych źródeł energii wynoszący co najmniej 27 % oraz poprawa efektywności energetycznej o co najmniej 27 %.

| 3.2. | Dnia 25 lutego 2015 r. Komisja przedstawiła komunikat „Strategia ramowa na rzecz stabilnej unii energetycznej opartej na przyszłościowej polityce w dziedzinie klimatu” (2). Zaprezentowana w nim strategia opiera się na pięciu wzajemnie się wzmacniających i powiązanych obszarach mających na celu doprowadzenie do większego bezpieczeństwa energetycznego, stabilności i konkurencyjności:






  — | bezpieczeństwie energetycznym, solidarności i zaufaniu, |
| --- | --- | --- |

3.2.

Dnia 25 lutego 2015 r. Komisja przedstawiła komunikat „Strategia ramowa na rzecz stabilnej unii energetycznej opartej na przyszłościowej polityce w dziedzinie klimatu” (2). Zaprezentowana w nim strategia opiera się na pięciu wzajemnie się wzmacniających i powiązanych obszarach mających na celu doprowadzenie do większego bezpieczeństwa energetycznego, stabilności i konkurencyjności:

—

bezpieczeństwie energetycznym, solidarności i zaufaniu,

| — | w pełni zintegrowanym europejskim rynku energii, |
| --- | --- |

—

w pełni zintegrowanym europejskim rynku energii,

| — | efektywności energetycznej przyczyniającej się do ograniczenia popytu, |
| --- | --- |

—

efektywności energetycznej przyczyniającej się do ograniczenia popytu,

| — | obniżeniu emisyjności gospodarki, |
| --- | --- |

—

obniżeniu emisyjności gospodarki,

| — | badaniach naukowych, innowacjach i konkurencyjności. |
| --- | --- |

—

badaniach naukowych, innowacjach i konkurencyjności.

| 3.3. | Strategia ta odzwierciedla ogólną wizję Komisji dotyczącą unii energetycznej. Na podstawie zwięzłych opisów wyzwań w pięciu wymiarach proponuje ona piętnaście punktów działań. W załączonym planie działania znajduje się wykaz działań planowanych przez Komisję, głównie na rok bieżący i na 2016 r. Większość z nich to zmiany obowiązujących przepisów. |
| --- | --- |

3.3.

Strategia ta odzwierciedla ogólną wizję Komisji dotyczącą unii energetycznej. Na podstawie zwięzłych opisów wyzwań w pięciu wymiarach proponuje ona piętnaście punktów działań. W załączonym planie działania znajduje się wykaz działań planowanych przez Komisję, głównie na rok bieżący i na 2016 r. Większość z nich to zmiany obowiązujących przepisów.

| 3.4. | W tym samym pakiecie Komisja opublikowała komunikaty „Osiągnięcie docelowego poziomu 10 % w zakresie elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych – Przygotowanie europejskiej sieci elektroenergetycznej na 2020 r.” (3) oraz „Protokół paryski – plan przeciwdziałania zmianie klimatu na świecie po 2020 r.” (4). |
| --- | --- |

3.4.

W tym samym pakiecie Komisja opublikowała komunikaty „Osiągnięcie docelowego poziomu 10 % w zakresie elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych – Przygotowanie europejskiej sieci elektroenergetycznej na 2020 r.” (3) oraz „Protokół paryski – plan przeciwdziałania zmianie klimatu na świecie po 2020 r.” (4).

4.   Uwagi ogólne

| 4.1. | Komitet postrzega inicjatywę Komisji Europejskiej dotyczącą europejskiej unii energetycznej jako pokrewną wcześniejszej idei europejskiej wspólnoty energetycznej i w związku z tym popiera ją. |
| --- | --- |

4.1.

Komitet postrzega inicjatywę Komisji Europejskiej dotyczącą europejskiej unii energetycznej jako pokrewną wcześniejszej idei europejskiej wspólnoty energetycznej i w związku z tym popiera ją.

| 4.2. | Aby móc zaspokoić bardzo duże potrzeby, inwestorzy potrzebują w możliwie najwcześniejszym terminie przewidywalnych i niezawodnych ram prawnych na okres od 2020 r. Punkty dotyczące działań i plan działania przedstawione przez Komisję nie obejmują wielkich zmian, lecz przegląd i aktualizację obowiązujących przepisów. Najważniejsze jest wdrożenie. Podstawowe znaczenie ma obecnie terminowa realizacja zaplanowanych działań. Oczywiście równie ważne jest, aby Parlament i Rada bezzwłocznie zajęły się tymi kwestiami. |
| --- | --- |

4.2.

Aby móc zaspokoić bardzo duże potrzeby, inwestorzy potrzebują w możliwie najwcześniejszym terminie przewidywalnych i niezawodnych ram prawnych na okres od 2020 r. Punkty dotyczące działań i plan działania przedstawione przez Komisję nie obejmują wielkich zmian, lecz przegląd i aktualizację obowiązujących przepisów. Najważniejsze jest wdrożenie. Podstawowe znaczenie ma obecnie terminowa realizacja zaplanowanych działań. Oczywiście równie ważne jest, aby Parlament i Rada bezzwłocznie zajęły się tymi kwestiami.

| 4.3. | Powodzenie tej inicjatywy wymagałoby jednak, zdaniem EKES-u, jaśniejszego komunikatu – wiodącej wizji – co zyskają obywatele i przedsiębiorstwa Europy dzięki unii energetycznej. Wizja ta powinna stanowić myśl przewodnią wszystkich zaangażowanych decydentów. |
| --- | --- |

4.3.

Powodzenie tej inicjatywy wymagałoby jednak, zdaniem EKES-u, jaśniejszego komunikatu – wiodącej wizji – co zyskają obywatele i przedsiębiorstwa Europy dzięki unii energetycznej. Wizja ta powinna stanowić myśl przewodnią wszystkich zaangażowanych decydentów.

| 4.4. | Wiele zainteresowanych stron obawia się niespójności w przepisach oraz ingerencji w zbyt wiele aspektów gospodarki energetycznej. Do zaspokojenia oczekiwań Europejczyków, w szczególności w związku z nowymi wyzwaniami, niezbędne jest bardziej spójne podejście do spraw energii. Dotyczy to różnych celów i obszarów polityki, a także relacji między interesami krajowymi a szerszym interesem unijnym. |
| --- | --- |

4.4.

Wiele zainteresowanych stron obawia się niespójności w przepisach oraz ingerencji w zbyt wiele aspektów gospodarki energetycznej. Do zaspokojenia oczekiwań Europejczyków, w szczególności w związku z nowymi wyzwaniami, niezbędne jest bardziej spójne podejście do spraw energii. Dotyczy to różnych celów i obszarów polityki, a także relacji między interesami krajowymi a szerszym interesem unijnym.

| 4.5. | EKES jest przekonany, że do osiągnięcia celów polityki energetycznej nieodzowne są współpraca między państwami członkowskimi oraz w pełni funkcjonujący wewnętrzny rynek energii. Ograniczenie emisji oraz zależności od dostaw z zewnątrz wymaga większej liczby odnawialnych źródeł energii. Jest już jasne, że system zaopatrzenia w energię elektryczną, który odznacza się większym udziałem energii z odnawialnych źródeł o nieprzewidywalnej charakterystyce produkcji, może funkcjonować lepiej na rynku większym niż krajowy. Na większym rynku niższe są także koszty zapewnienia mocy rezerwowych, obsługi szczytowego zapotrzebowania i magazynowania (gazu). |
| --- | --- |

4.5.

EKES jest przekonany, że do osiągnięcia celów polityki energetycznej nieodzowne są współpraca między państwami członkowskimi oraz w pełni funkcjonujący wewnętrzny rynek energii. Ograniczenie emisji oraz zależności od dostaw z zewnątrz wymaga większej liczby odnawialnych źródeł energii. Jest już jasne, że system zaopatrzenia w energię elektryczną, który odznacza się większym udziałem energii z odnawialnych źródeł o nieprzewidywalnej charakterystyce produkcji, może funkcjonować lepiej na rynku większym niż krajowy. Na większym rynku niższe są także koszty zapewnienia mocy rezerwowych, obsługi szczytowego zapotrzebowania i magazynowania (gazu).

| 4.6. | Oprócz bezpieczeństwa i stabilności dostaw, wysokim priorytetem powinno być działanie zmierzające do obniżenia kosztów energii ponoszonych przez obywateli i przedsiębiorstwa. W sytuacji, gdy poczucie wyobcowania między obywatelami a UE pogłębia się i gdy ci pierwsi zmagają się ze skutkami spowolnienia gospodarczego, ich istotne obawy dotyczą niewątpliwie kosztów energii. To samo dotyczy przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, oraz ich pracowników konkurujących na międzynarodowych rynkach. |
| --- | --- |

4.6.

Oprócz bezpieczeństwa i stabilności dostaw, wysokim priorytetem powinno być działanie zmierzające do obniżenia kosztów energii ponoszonych przez obywateli i przedsiębiorstwa. W sytuacji, gdy poczucie wyobcowania między obywatelami a UE pogłębia się i gdy ci pierwsi zmagają się ze skutkami spowolnienia gospodarczego, ich istotne obawy dotyczą niewątpliwie kosztów energii. To samo dotyczy przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, oraz ich pracowników konkurujących na międzynarodowych rynkach.

| 4.7. | W przypadkach gdy wzrost końcowych cen energii, w szczególności energii elektrycznej, jest skutkiem politycznych decyzji dotyczących podatków i opłat, można się spodziewać odpowiedniej korekty tej sytuacji. Komisja powinna wprowadzić w życie swoje plany dotyczące przeglądu cen i ukierunkowania środków wsparcia. Jednocześnie Komisja powinna wyjaśnić, jaki wpływ na ceny będą miały planowane zmiany w systemie handlu uprawnieniami do emisji oraz obiecane zniesienie subsydiów na szkodliwe dla środowiska źródła energii (5). |
| --- | --- |

4.7.

W przypadkach gdy wzrost końcowych cen energii, w szczególności energii elektrycznej, jest skutkiem politycznych decyzji dotyczących podatków i opłat, można się spodziewać odpowiedniej korekty tej sytuacji. Komisja powinna wprowadzić w życie swoje plany dotyczące przeglądu cen i ukierunkowania środków wsparcia. Jednocześnie Komisja powinna wyjaśnić, jaki wpływ na ceny będą miały planowane zmiany w systemie handlu uprawnieniami do emisji oraz obiecane zniesienie subsydiów na szkodliwe dla środowiska źródła energii (5).

5.   Uwagi szczegółowe

Bezpieczeństwo energetyczne, solidarność i zaufanie

| 5.1. | EKES zgadza się z Komisją, że podstawą bezpieczeństwa dostaw jest urzeczywistnienie wewnętrznego rynku energii oraz bardziej efektywne zużycie energii. Ponadto międzynarodowa scena geopolityczna zasługuje na znacznie większą uwagę. Globalna konkurencja o zasoby energii będzie się zaostrzać i właśnie ten aspekt, wraz z dywersyfikacją dostaw energii do UE, powinien być podstawowym elementem działań UE w zakresie polityki zewnętrznej i handlowej. |
| --- | --- |

5.1.

EKES zgadza się z Komisją, że podstawą bezpieczeństwa dostaw jest urzeczywistnienie wewnętrznego rynku energii oraz bardziej efektywne zużycie energii. Ponadto międzynarodowa scena geopolityczna zasługuje na znacznie większą uwagę. Globalna konkurencja o zasoby energii będzie się zaostrzać i właśnie ten aspekt, wraz z dywersyfikacją dostaw energii do UE, powinien być podstawowym elementem działań UE w zakresie polityki zewnętrznej i handlowej.

| 5.2. | Zróżnicowanie źródeł energii to w dużej mierze kwestia krajowego koszyka energii i możliwości wyboru dostaw. UE może i powinna wspierać rozwój infrastruktury. Szczególną uwagę poświęca się obecnie dostawom gazu. Należy dokładnie przeanalizować rozwój zapotrzebowania na gaz w UE oraz odpowiednio dostosować prognozy dotyczące inwestycji w infrastrukturę. Większą uwagę należy zwrócić na inne źródła energii, w tym źródła lokalne. |
| --- | --- |

5.2.

Zróżnicowanie źródeł energii to w dużej mierze kwestia krajowego koszyka energii i możliwości wyboru dostaw. UE może i powinna wspierać rozwój infrastruktury. Szczególną uwagę poświęca się obecnie dostawom gazu. Należy dokładnie przeanalizować rozwój zapotrzebowania na gaz w UE oraz odpowiednio dostosować prognozy dotyczące inwestycji w infrastrukturę. Większą uwagę należy zwrócić na inne źródła energii, w tym źródła lokalne.

| 5.3. | Dla państw członkowskich powinno być oczywiste, że w ich interesie leży ściślejsza współpraca i wymiana informacji na rynku – gazu lub innym – na którym mogą mieć do czynienia z dominującym dostawcą lub kartelem. Współpraca nie powinna jednak utrudniać funkcjonowania rynku. Należy oczekiwać solidarności między państwami członkowskimi, lecz może ona opierać się tylko na poszanowaniu wzajemnych zobowiązań i przepisów. Szczególnej uwagi wymagają problemy wysp energetycznych, w tym specyfika wysp w porównaniu z kontynentem. |
| --- | --- |

5.3.

Dla państw członkowskich powinno być oczywiste, że w ich interesie leży ściślejsza współpraca i wymiana informacji na rynku – gazu lub innym – na którym mogą mieć do czynienia z dominującym dostawcą lub kartelem. Współpraca nie powinna jednak utrudniać funkcjonowania rynku. Należy oczekiwać solidarności między państwami członkowskimi, lecz może ona opierać się tylko na poszanowaniu wzajemnych zobowiązań i przepisów. Szczególnej uwagi wymagają problemy wysp energetycznych, w tym specyfika wysp w porównaniu z kontynentem.

W pełni zintegrowany europejski rynek energii

| 5.4. | Dla powstania unii energetycznej kluczowe znaczenie ma modernizacja sieci energii elektrycznej i gazu. Kwestia elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych zostanie omówiona w punkcie 6 na podstawie komunikatu dotyczącego tego zagadnienia. |
| --- | --- |

5.4.

Dla powstania unii energetycznej kluczowe znaczenie ma modernizacja sieci energii elektrycznej i gazu. Kwestia elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych zostanie omówiona w punkcie 6 na podstawie komunikatu dotyczącego tego zagadnienia.

| 5.5. | Energetyka, w szczególności rynki energii elektrycznej, boryka się z problemem niepełnego wdrożenia odpowiednich dyrektyw i nadal słabą współpracą między operatorami systemów przesyłowych a regulatorami krajowymi. EKES popiera wnioski Komisji dotyczące tych kwestii, ostrzega jednak przed zwiększeniem obciążeń i kosztów administracyjnych. |
| --- | --- |

5.5.

Energetyka, w szczególności rynki energii elektrycznej, boryka się z problemem niepełnego wdrożenia odpowiednich dyrektyw i nadal słabą współpracą między operatorami systemów przesyłowych a regulatorami krajowymi. EKES popiera wnioski Komisji dotyczące tych kwestii, ostrzega jednak przed zwiększeniem obciążeń i kosztów administracyjnych.

| 5.6. | Powiązania między rynkami hurtowymi a detalicznymi są słabe, a co najmniej niejasne – w zakresie cen potrzebna jest większa przejrzystość. Wydaje się, że kluczowymi problemami są niewystarczające sygnały cenowe dla inwestycji oraz brak elastyczności po stronie popytu. Wyzwaniami są zwiększony udział odnawianych źródeł energii oraz kwestia nadwyżki zdolności wytwórczych w kontekście potrzeby równowagi oraz mocy wytwórczych w okresach szczytowego zapotrzebowania. Potrzebny jest przegląd odnośnych przepisów, jednakże przy sporządzaniu odnośnego projektu Komisja powinna unikać podnoszenia kosztów użytkownika, jednocześnie wspierając rozwiązania sprzyjające powstawaniu rynków transgranicznych. |
| --- | --- |

5.6.

Powiązania między rynkami hurtowymi a detalicznymi są słabe, a co najmniej niejasne – w zakresie cen potrzebna jest większa przejrzystość. Wydaje się, że kluczowymi problemami są niewystarczające sygnały cenowe dla inwestycji oraz brak elastyczności po stronie popytu. Wyzwaniami są zwiększony udział odnawianych źródeł energii oraz kwestia nadwyżki zdolności wytwórczych w kontekście potrzeby równowagi oraz mocy wytwórczych w okresach szczytowego zapotrzebowania. Potrzebny jest przegląd odnośnych przepisów, jednakże przy sporządzaniu odnośnego projektu Komisja powinna unikać podnoszenia kosztów użytkownika, jednocześnie wspierając rozwiązania sprzyjające powstawaniu rynków transgranicznych.

| 5.7. | W rzeczywistości rynki energii elektrycznej i gazu już przekształcają się w rynki regionalne sąsiadujących ze sobą krajów. Jest to zmiana we właściwym kierunku, przygotowująca grunt pod powstanie rynków ogólnounijnych, i powinna być wspierana przez regulatorów. W szczególności między regionami i samą UE powinna mieć miejsce wymiana dobrych praktyk i doświadczeń. Także w tym przypadku należy unikać dodatkowych obciążeń administracyjnych. |
| --- | --- |

5.7.

W rzeczywistości rynki energii elektrycznej i gazu już przekształcają się w rynki regionalne sąsiadujących ze sobą krajów. Jest to zmiana we właściwym kierunku, przygotowująca grunt pod powstanie rynków ogólnounijnych, i powinna być wspierana przez regulatorów. W szczególności między regionami i samą UE powinna mieć miejsce wymiana dobrych praktyk i doświadczeń. Także w tym przypadku należy unikać dodatkowych obciążeń administracyjnych.

| 5.8. | Aktywizacja konsumentów na rynkach energii leży w interesie wszystkich, nie można tego jednak osiągnąć przymusem. Należy opracować starannie dobrane metody, w szczególności innowacyjne wykorzystanie ICT, we współpracy z samymi konsumentami, aby wykorzystać potencjał, jaki oferuje reagowanie na popyt, a tym samym obniżanie kosztów. |
| --- | --- |

5.8.

Aktywizacja konsumentów na rynkach energii leży w interesie wszystkich, nie można tego jednak osiągnąć przymusem. Należy opracować starannie dobrane metody, w szczególności innowacyjne wykorzystanie ICT, we współpracy z samymi konsumentami, aby wykorzystać potencjał, jaki oferuje reagowanie na popyt, a tym samym obniżanie kosztów.

| 5.9. | Konsumenci podatni na zagrożenia są na nie podatni nawet bardziej w sytuacji gospodarczej panującej dziś w wielu państwach członkowskich. EKES zgadza się z Komisją, że konsumentów takich należy wspierać przede wszystkim poprzez wystarczające środki polityki społecznej. W określeniu rzeczywistych potrzeb pomogłoby proponowane wcześniej przez Komisję obserwatorium ubóstwa energetycznego. |
| --- | --- |

5.9.

Konsumenci podatni na zagrożenia są na nie podatni nawet bardziej w sytuacji gospodarczej panującej dziś w wielu państwach członkowskich. EKES zgadza się z Komisją, że konsumentów takich należy wspierać przede wszystkim poprzez wystarczające środki polityki społecznej. W określeniu rzeczywistych potrzeb pomogłoby proponowane wcześniej przez Komisję obserwatorium ubóstwa energetycznego.

Efektywność energetyczna jako wkład w ograniczenie zapotrzebowania na energię

| 5.10. | W kwestii efektywności energetycznej EKES zgadza się z Komisją, że najwięcej do zrobienia jest na szczeblu krajowym i lokalnym. Udanymi środkami UE w tej dziedzinie są etykiety i przepisy dotyczące ekoprojektu, podlegające regularnym przeglądom. |
| --- | --- |

5.10.

W kwestii efektywności energetycznej EKES zgadza się z Komisją, że najwięcej do zrobienia jest na szczeblu krajowym i lokalnym. Udanymi środkami UE w tej dziedzinie są etykiety i przepisy dotyczące ekoprojektu, podlegające regularnym przeglądom.

| 5.11. | EKES z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji dotyczący przedłożenia wniosków zapewniających, aby środki w zakresie efektywności i reakcje po stronie popytu konkurowały na równych warunkach na rynku energii, pod warunkiem że zostaną one przygotowane w sposób odpowiadający rzeczywistym potrzebom użytkowników. |
| --- | --- |

5.11.

EKES z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji dotyczący przedłożenia wniosków zapewniających, aby środki w zakresie efektywności i reakcje po stronie popytu konkurowały na równych warunkach na rynku energii, pod warunkiem że zostaną one przygotowane w sposób odpowiadający rzeczywistym potrzebom użytkowników.

| 5.12. | EKES zgadza się, że w sektorach budownictwa i transportu potencjał efektywności energetycznej – czy też w istocie oszczędności – jest duży i należy go wykorzystać poprzez starannie zaplanowane środki. Przeglądu wymagałyby np. systemy certyfikacji energetycznej i etykietowania materiałów budowlanych. Potrzebne są innowacyjne koncepcje finansowania. |
| --- | --- |

5.12.

EKES zgadza się, że w sektorach budownictwa i transportu potencjał efektywności energetycznej – czy też w istocie oszczędności – jest duży i należy go wykorzystać poprzez starannie zaplanowane środki. Przeglądu wymagałyby np. systemy certyfikacji energetycznej i etykietowania materiałów budowlanych. Potrzebne są innowacyjne koncepcje finansowania.

Obniżenie emisyjności gospodarki

| 5.13. | EKES przygotowuje osobną opinię dotyczącą „drogi do Paryża”. Komitet wspiera działania UE w tej absolutnie kluczowej kwestii zmierzające do wprowadzenia wystarczających, prawnie wiążących zobowiązań globalnych. |
| --- | --- |

5.13.

EKES przygotowuje osobną opinię dotyczącą „drogi do Paryża”. Komitet wspiera działania UE w tej absolutnie kluczowej kwestii zmierzające do wprowadzenia wystarczających, prawnie wiążących zobowiązań globalnych.

| 5.14. | EKES popiera także – podobnie jak to czynił we wcześniejszych opiniach – propozycje dotyczące reformy strukturalnej unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS). Równie ważne są decyzje dotyczące przyszłych środków, przede wszystkim krajowych, w sektorach nieobjętych tym systemem. |
| --- | --- |

5.14.

EKES popiera także – podobnie jak to czynił we wcześniejszych opiniach – propozycje dotyczące reformy strukturalnej unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS). Równie ważne są decyzje dotyczące przyszłych środków, przede wszystkim krajowych, w sektorach nieobjętych tym systemem.

| 5.15. | Do czasu, gdy równie warunki działania staną się rzeczywistością w skali globalnej, UE musi bardzo poważnie traktować problem ucieczki emisji. Sektorom energochłonnym zagrożonym ucieczką emisji należy zagwarantować rekompensatę z tytułu wzrostu zarówno bezpośrednich, jak i pośrednich kosztów EU ETS w stosunku do ich efektywności w zakresie ograniczania emisji gazów cieplarnianych, przy czym podmiotom osiągającym najlepsze wyniki należy zapewnić pełną rekompensatę. W przypadku rekompensat pośrednich potrzebne są ramy ogólnounijne, które pozwolą uniknąć zakłóceń konkurencji w UE. |
| --- | --- |

5.15.

Do czasu, gdy równie warunki działania staną się rzeczywistością w skali globalnej, UE musi bardzo poważnie traktować problem ucieczki emisji. Sektorom energochłonnym zagrożonym ucieczką emisji należy zagwarantować rekompensatę z tytułu wzrostu zarówno bezpośrednich, jak i pośrednich kosztów EU ETS w stosunku do ich efektywności w zakresie ograniczania emisji gazów cieplarnianych, przy czym podmiotom osiągającym najlepsze wyniki należy zapewnić pełną rekompensatę. W przypadku rekompensat pośrednich potrzebne są ramy ogólnounijne, które pozwolą uniknąć zakłóceń konkurencji w UE.

| 5.16. | EKES gorąco popiera cel, jakim jest zagwarantowanie UE pozycji globalnego lidera w dziedzinie odnawialnych źródeł energii. Potrzebne są środki wsparcia, powinny one być jednak zgodne z zasadami konkurencji i rynku, mieć charakter rynkowy i unikać podnoszenia cen energii dla użytkowników końcowych. Wsparcie dla dojrzałych i konkurencyjnych technologii należy stopniowo wycofywać. Pod tymi względami EKES wspiera wysiłki Komisji. |
| --- | --- |

5.16.

EKES gorąco popiera cel, jakim jest zagwarantowanie UE pozycji globalnego lidera w dziedzinie odnawialnych źródeł energii. Potrzebne są środki wsparcia, powinny one być jednak zgodne z zasadami konkurencji i rynku, mieć charakter rynkowy i unikać podnoszenia cen energii dla użytkowników końcowych. Wsparcie dla dojrzałych i konkurencyjnych technologii należy stopniowo wycofywać. Pod tymi względami EKES wspiera wysiłki Komisji.

| 5.17. | Oprócz promowania odnawialnych źródeł energii celem UE powinien być rozwój wszystkich rodzajów technologii i rozwiązań obniżających emisyjność (czyste technologie). |
| --- | --- |

5.17.

Oprócz promowania odnawialnych źródeł energii celem UE powinien być rozwój wszystkich rodzajów technologii i rozwiązań obniżających emisyjność (czyste technologie).

| 5.18. | EKES podziela pogląd Komisji, że UE potrzebuje inwestycji w opartą na roślinach biogospodarkę jako ważne odnawialne źródło energii o przewidywalnej charakterystyce produkcji. Przygotowując plany w tej dziedzinie, należy uwzględnić oddziaływanie na środowisko, użytkowanie gruntów i produkcję żywności. Należy także pamiętać o potencjale energii wodnej. |
| --- | --- |

5.18.

EKES podziela pogląd Komisji, że UE potrzebuje inwestycji w opartą na roślinach biogospodarkę jako ważne odnawialne źródło energii o przewidywalnej charakterystyce produkcji. Przygotowując plany w tej dziedzinie, należy uwzględnić oddziaływanie na środowisko, użytkowanie gruntów i produkcję żywności. Należy także pamiętać o potencjale energii wodnej.

Unii energetyczna na rzecz badań naukowych, innowacji i konkurencyjności

| 5.19. | EKES popiera proponowaną nową strategię na rzecz badań i innowacji, powtarza jednak pogląd wyrażony we wcześniejszych opiniach, że do rozwiązania przyszłych wyzwań w zakresie energii konieczne są większe zasoby. Komitet podkreśla w szczególności potrzebę stymulowania finansowania prywatnego poprzez zastosowanie środków UE, a także konieczność większego zaangażowania w globalną współpracę badawczo-rozwojową. |
| --- | --- |

5.19.

EKES popiera proponowaną nową strategię na rzecz badań i innowacji, powtarza jednak pogląd wyrażony we wcześniejszych opiniach, że do rozwiązania przyszłych wyzwań w zakresie energii konieczne są większe zasoby. Komitet podkreśla w szczególności potrzebę stymulowania finansowania prywatnego poprzez zastosowanie środków UE, a także konieczność większego zaangażowania w globalną współpracę badawczo-rozwojową.

| 5.20. | Konkurencyjność UE nie polega jednak wyłącznie na osiągnięciu czołowej pozycji w dziedzinie technologii związanych z energią i klimatem. W równym, a może nawet większym stopniu dotyczy ona wykorzystania energii jako czynnika produkcji w sposób maksymalnie efektywny i zrównoważony, lepiej niż czynią to konkurenci. Jest to bardziej kompleksowy i bezpieczniejszy sposób zapewnienia wzrostu gospodarczego i zwiększenia liczby miejsc pracy w Europie. |
| --- | --- |

5.20.

Konkurencyjność UE nie polega jednak wyłącznie na osiągnięciu czołowej pozycji w dziedzinie technologii związanych z energią i klimatem. W równym, a może nawet większym stopniu dotyczy ona wykorzystania energii jako czynnika produkcji w sposób maksymalnie efektywny i zrównoważony, lepiej niż czynią to konkurenci. Jest to bardziej kompleksowy i bezpieczniejszy sposób zapewnienia wzrostu gospodarczego i zwiększenia liczby miejsc pracy w Europie.

| 5.21. | We wszystkich sektorach gospodarki wyraźnie widać oznaki zachodzącej transformacji. EKES zdecydowanie podkreśla, że przemiana ta musi być sprawiedliwa i uczciwa. Środkami o kluczowym znaczeniu dla sukcesu są szkolenie i uczenie się przez całe życie. Podstawową rolę do odegrania w tych dążeniach ma dialog społeczny na szczeblu UE i krajowym. |
| --- | --- |

5.21.

We wszystkich sektorach gospodarki wyraźnie widać oznaki zachodzącej transformacji. EKES zdecydowanie podkreśla, że przemiana ta musi być sprawiedliwa i uczciwa. Środkami o kluczowym znaczeniu dla sukcesu są szkolenie i uczenie się przez całe życie. Podstawową rolę do odegrania w tych dążeniach ma dialog społeczny na szczeblu UE i krajowym.

Zarządzanie unią energetyczną

| 5.22. | EKES w pełni popiera wysiłki Komisji zmierzające do zapewnienia spójności między różnymi aspektami polityki energetycznej i koordynacji między państwami członkowskimi. W ramach nowego zarządzania należy także dążyć do zagwarantowania realizacji celów UE na 2030 r. Nie należy jednak nakładać na państwa członkowskie dodatkowych zobowiązań dotyczących planowania lub sprawozdawczości. Zamiast tego należy uprościć obowiązujące wymogi. |
| --- | --- |

5.22.

EKES w pełni popiera wysiłki Komisji zmierzające do zapewnienia spójności między różnymi aspektami polityki energetycznej i koordynacji między państwami członkowskimi. W ramach nowego zarządzania należy także dążyć do zagwarantowania realizacji celów UE na 2030 r. Nie należy jednak nakładać na państwa członkowskie dodatkowych zobowiązań dotyczących planowania lub sprawozdawczości. Zamiast tego należy uprościć obowiązujące wymogi.

| 5.23. | EKES z zadowoleniem zauważa, że jego inicjatywa dotycząca dialogu na temat energii z zainteresowanymi stronami spotkała się z uznaniem Komisji. Oczekuje się teraz szczegółowego planu działania w tej sprawie. |
| --- | --- |

5.23.

EKES z zadowoleniem zauważa, że jego inicjatywa dotycząca dialogu na temat energii z zainteresowanymi stronami spotkała się z uznaniem Komisji. Oczekuje się teraz szczegółowego planu działania w tej sprawie.

6.   Uwagi dotyczące komunikatu w sprawie osiągnięcia docelowego poziomu 10 % w zakresie połączeń międzysystemowych

| 6.1. | Zwiększony udział energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych o nieprzewidywalnej charakterystyce produkcji wymaga większej przepustowości sieci, tak samo jak cel obniżenia kosztów obsługi szczytowego zapotrzebowania i mocy rezerwowych. Potrzeba zwiększenia przepustowości połączeń międzysystemowych jest w wielu przypadkach oczywista, a nawet paląca. Zdumiewające jest, że w tak wielu przypadkach cel 10 % jest tak daleki od realizacji. EKES, który z zadowoleniem przyjmuje proponowane w komunikacie środki, już wcześniej ustosunkowywał się do tej kwestii, w tym w niedawnej opinii z inicjatywy własnej dotyczącej współpracy europejskiej w sieciach energetycznych. |
| --- | --- |

6.1.

Zwiększony udział energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych o nieprzewidywalnej charakterystyce produkcji wymaga większej przepustowości sieci, tak samo jak cel obniżenia kosztów obsługi szczytowego zapotrzebowania i mocy rezerwowych. Potrzeba zwiększenia przepustowości połączeń międzysystemowych jest w wielu przypadkach oczywista, a nawet paląca. Zdumiewające jest, że w tak wielu przypadkach cel 10 % jest tak daleki od realizacji. EKES, który z zadowoleniem przyjmuje proponowane w komunikacie środki, już wcześniej ustosunkowywał się do tej kwestii, w tym w niedawnej opinii z inicjatywy własnej dotyczącej współpracy europejskiej w sieciach energetycznych.

| 6.2. | Podejście oparte na projektach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania wydaje się być właściwe. Skuteczne wydaje się też priorytetowe traktowanie finansowania projektów, które w największym stopniu zwiększą przepustowość połączeń międzysystemowych z obecnych poziomów plasujących się poniżej 10 %. Zasadne wydaje się jednak również uwzględnienie sytuacji gospodarczej w odnośnych krajach. |
| --- | --- |

6.2.

Podejście oparte na projektach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania wydaje się być właściwe. Skuteczne wydaje się też priorytetowe traktowanie finansowania projektów, które w największym stopniu zwiększą przepustowość połączeń międzysystemowych z obecnych poziomów plasujących się poniżej 10 %. Zasadne wydaje się jednak również uwzględnienie sytuacji gospodarczej w odnośnych krajach.

| 6.3. | Pilną kwestią jest pełne wdrożenie rozporządzenia TEN-E. Absolutnie niezbędne są wysiłki mające na celu skrócenie procedur zatwierdzania. Co więcej, jest to obszar, w którym należy przeanalizować wszystkie możliwości usprawnienia i przyspieszenia procesów poprzez zaangażowanie lokalnych zainteresowanych stron. Między innymi w tym celu EKES zaproponował nawiązanie europejskiego dialogu na temat energii. Należy to wziąć pod uwagę przy opracowaniu wniosku w sprawie forum poświęconego infrastrukturze energetycznej. |
| --- | --- |

6.3.

Pilną kwestią jest pełne wdrożenie rozporządzenia TEN-E. Absolutnie niezbędne są wysiłki mające na celu skrócenie procedur zatwierdzania. Co więcej, jest to obszar, w którym należy przeanalizować wszystkie możliwości usprawnienia i przyspieszenia procesów poprzez zaangażowanie lokalnych zainteresowanych stron. Między innymi w tym celu EKES zaproponował nawiązanie europejskiego dialogu na temat energii. Należy to wziąć pod uwagę przy opracowaniu wniosku w sprawie forum poświęconego infrastrukturze energetycznej.

| 6.4. | Można by też jednak przeanalizować, czy rzeczywiście praktyczne jest wyznaczanie tego samego celu dla wszystkich państw członkowskich, bez względu na ich wielkość, koszyk energetyczny, sąsiedztwo itp. Wyrównane cen energii elektrycznej mogłyby stanowić wskaźnik wystarczającej przepustowości połączeń międzysystemowych. |
| --- | --- |

6.4.

Można by też jednak przeanalizować, czy rzeczywiście praktyczne jest wyznaczanie tego samego celu dla wszystkich państw członkowskich, bez względu na ich wielkość, koszyk energetyczny, sąsiedztwo itp. Wyrównane cen energii elektrycznej mogłyby stanowić wskaźnik wystarczającej przepustowości połączeń międzysystemowych.

Bruksela, dnia1 lipca 2015 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  COM(2014) 903 final.

1

(2)  COM(2015) 80 final.

2

(3)  COM(2015) 82 final.

3

(4)  COM(2015) 81 final.

4

(5)  Według szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego dla Europy wyniosą one 330 mld EUR rocznie.

5

---

| 17.11.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 383/91 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 383/91

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „W stronę nowej europejskiej polityki sąsiedztwa”

(JOIN(2015) 6 final)

(2015/C 383/13)

| Sprawozdawca: | Gintaras MORKIS |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Cristian PÎRVULESCU |

Sprawozdawca:

Gintaras MORKIS

Współsprawozdawca:

Cristian PÎRVULESCU

Dnia 10 czerwca 2015 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

„W stronę nowej europejskiej polityki sąsiedztwa”

(JOIN(2015) 6 final).

Sekcja Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 11 czerwca 2015 r.

Na 509. sesji plenarnej w dniach 1–2 lipca 2015 r. (posiedzenie z dnia 1 lipca 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 108 do 1 (2 osoby wstrzymały się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Komisja Europejska i Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) rozpoczęły publiczną dyskusję na temat nowej europejskiej polityki sąsiedztwa (EPS). Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę ponownego przeanalizowania EPS, uznając kluczowe znaczenie i aktualność tego przeglądu. |
| --- | --- |

1.1.

Komisja Europejska i Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) rozpoczęły publiczną dyskusję na temat nowej europejskiej polityki sąsiedztwa (EPS). Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę ponownego przeanalizowania EPS, uznając kluczowe znaczenie i aktualność tego przeglądu.

| 1.2. | EKES odnotowuje, że w obecnej swej postaci EPS nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji w sąsiedztwie UE. Zauważa także, że polityka ta stoi w obliczu wielu wyzwań, do których nie odniesiono się w odpowiedni sposób. Konieczne są podstawowe zmiany w mechanizmie i instrumentach EPS. |
| --- | --- |

1.2.

EKES odnotowuje, że w obecnej swej postaci EPS nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji w sąsiedztwie UE. Zauważa także, że polityka ta stoi w obliczu wielu wyzwań, do których nie odniesiono się w odpowiedni sposób. Konieczne są podstawowe zmiany w mechanizmie i instrumentach EPS.

| 1.3. | Kraje objęte EPS mają różne priorytety polityki zagranicznej i rożne ambicje dotyczące ich stosunków z UE. W związku z tym EKES zwraca uwagę na potrzebę stosowania zasad zróżnicowania i elastyczności. Komitet zauważa, że należy utrzymać południowy i wschodni zasięg geograficzny EPS, a jednocześnie rozwinąć i ulepszyć jej strategie dotyczące stosunków. Niektóre kraje, które są obecnie objęte EPS, powinny być postrzegane jako autentyczni partnerzy UE, inne zaś jako jej sąsiedzi. Jednocześnie EKES podkreśla, że wszystkie kraje powinny przyjąć demokratyczne wartości i przestrzegać praw człowieka, gdyż stosowanie podwójnych norm byłoby demoralizujące dla innych państw objętych EPS. |
| --- | --- |

1.3.

Kraje objęte EPS mają różne priorytety polityki zagranicznej i rożne ambicje dotyczące ich stosunków z UE. W związku z tym EKES zwraca uwagę na potrzebę stosowania zasad zróżnicowania i elastyczności. Komitet zauważa, że należy utrzymać południowy i wschodni zasięg geograficzny EPS, a jednocześnie rozwinąć i ulepszyć jej strategie dotyczące stosunków. Niektóre kraje, które są obecnie objęte EPS, powinny być postrzegane jako autentyczni partnerzy UE, inne zaś jako jej sąsiedzi. Jednocześnie EKES podkreśla, że wszystkie kraje powinny przyjąć demokratyczne wartości i przestrzegać praw człowieka, gdyż stosowanie podwójnych norm byłoby demoralizujące dla innych państw objętych EPS.

| 1.4. | We wspólnym dokumencie konsultacyjnym „W stronę nowej polityki sąsiedztwa” Komisja Europejska poruszyła wiele kwestii. Niemniej w niniejszej opinii EKES skupia się na najważniejszym zagadnieniu, jakim jest stanowisko społeczeństwa obywatelskiego – zarówno w UE, jak i w krajach partnerskich. |
| --- | --- |

1.4.

We wspólnym dokumencie konsultacyjnym „W stronę nowej polityki sąsiedztwa” Komisja Europejska poruszyła wiele kwestii. Niemniej w niniejszej opinii EKES skupia się na najważniejszym zagadnieniu, jakim jest stanowisko społeczeństwa obywatelskiego – zarówno w UE, jak i w krajach partnerskich.

| 1.5. | EKES wyraża zadowolenie w związku z niedawnymi konsultacjami z partnerami południowymi przeprowadzonymi w Barcelonie. Z zadowoleniem przyjmuje także nieformalne posiedzenie ministerialne na temat przyszłości EPS (Barcelona, dnia 13 kwietnia 2015 r.), na którym potwierdzono zamiar stworzenia przestrzeni dobrobytu i dobrego sąsiedztwa w obszarze Morza Śródziemnego. Wyraża także satysfakcję w związku z przyjęciem wspólnej deklaracji na szczycie Partnerstwa Wschodniego (Ryga, dnia 21–22 maja 2015 r.). Uczestnicy szczytu potwierdzili swoje zaangażowanie na rzecz dalszego umacniania demokracji, praworządności, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności oraz przestrzegania zasad i norm prawa międzynarodowego. Ważne jest, by UE podtrzymała swoje zobowiązanie do wspierania integralności terytorialnej oraz niezależności i suwerenności wszystkich swoich partnerów. |
| --- | --- |

1.5.

EKES wyraża zadowolenie w związku z niedawnymi konsultacjami z partnerami południowymi przeprowadzonymi w Barcelonie. Z zadowoleniem przyjmuje także nieformalne posiedzenie ministerialne na temat przyszłości EPS (Barcelona, dnia 13 kwietnia 2015 r.), na którym potwierdzono zamiar stworzenia przestrzeni dobrobytu i dobrego sąsiedztwa w obszarze Morza Śródziemnego. Wyraża także satysfakcję w związku z przyjęciem wspólnej deklaracji na szczycie Partnerstwa Wschodniego (Ryga, dnia 21–22 maja 2015 r.). Uczestnicy szczytu potwierdzili swoje zaangażowanie na rzecz dalszego umacniania demokracji, praworządności, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności oraz przestrzegania zasad i norm prawa międzynarodowego. Ważne jest, by UE podtrzymała swoje zobowiązanie do wspierania integralności terytorialnej oraz niezależności i suwerenności wszystkich swoich partnerów.

| 1.6. | EKES sugeruje, by nowa EPS skupiła się na działaniach mających na celu zwiększenie bezpieczeństwa jednostki ludzkiej i stabilności w sąsiedztwie UE, jak również na działaniach stwarzających lepsze warunki gospodarcze i społeczne – oraz dobrobyt – w krajach partnerskich objętych EPS. Głównym celem odnowionej EPS powinno być zagwarantowanie bezpieczeństwa osób, a także zapewnienie im perspektywy godnego i dostatniego życia we własnym kraju wolnym od przemocy, ucisku i ubóstwa. W ramach EPS należy czynnie angażować się w środki budowy zaufania i działania pokonfliktowe. |
| --- | --- |

1.6.

EKES sugeruje, by nowa EPS skupiła się na działaniach mających na celu zwiększenie bezpieczeństwa jednostki ludzkiej i stabilności w sąsiedztwie UE, jak również na działaniach stwarzających lepsze warunki gospodarcze i społeczne – oraz dobrobyt – w krajach partnerskich objętych EPS. Głównym celem odnowionej EPS powinno być zagwarantowanie bezpieczeństwa osób, a także zapewnienie im perspektywy godnego i dostatniego życia we własnym kraju wolnym od przemocy, ucisku i ubóstwa. W ramach EPS należy czynnie angażować się w środki budowy zaufania i działania pokonfliktowe.

| 1.7. | EKES podkreśla, że lepsze miejsca pracy, zrównoważona i otwarta gospodarka przyciągająca inwestycje zagraniczne, efektywne i dostępne służby publiczne oraz ochrona socjalna stanowią podstawę stabilności, bezpieczeństwa, a nawet demokratyzacji. EKES postrzega edukację i szkolenia zawodowe (zwłaszcza młodzieży) jako trzecią ważną inicjatywę w ramach nowej EPS – obok dwóch głównych inicjatyw będących motorem dalszej integracji krajów objętych EPS z UE. Te dwie pozostałe inicjatywy dotyczą liberalizacji handlu (głównie układów o stowarzyszeniu oraz pogłębionych i kompleksowych stref wolnego handlu – DCFTA) oraz mobilności i ułatwień wizowych (lub – w przypadku niektórych krajów – liberalizacji reżimu wizowego). |
| --- | --- |

1.7.

EKES podkreśla, że lepsze miejsca pracy, zrównoważona i otwarta gospodarka przyciągająca inwestycje zagraniczne, efektywne i dostępne służby publiczne oraz ochrona socjalna stanowią podstawę stabilności, bezpieczeństwa, a nawet demokratyzacji. EKES postrzega edukację i szkolenia zawodowe (zwłaszcza młodzieży) jako trzecią ważną inicjatywę w ramach nowej EPS – obok dwóch głównych inicjatyw będących motorem dalszej integracji krajów objętych EPS z UE. Te dwie pozostałe inicjatywy dotyczą liberalizacji handlu (głównie układów o stowarzyszeniu oraz pogłębionych i kompleksowych stref wolnego handlu – DCFTA) oraz mobilności i ułatwień wizowych (lub – w przypadku niektórych krajów – liberalizacji reżimu wizowego).

| 1.8. | EKES sugeruje, że EPS nie powinna separować się od wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB) oraz od wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO). Jednocześnie UE powinna zająć zdecydowane stanowisko, jeśli chodzi o ocenę interesów i reakcji zainteresowanych stron spoza obszaru objętego EPS, oraz zadbać o to, by nikt nie mógł narzucić swojej woli niepodległym państwom ani dyktować programu i celów państwom UE i krajom objętym EPS. |
| --- | --- |

1.8.

EKES sugeruje, że EPS nie powinna separować się od wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB) oraz od wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO). Jednocześnie UE powinna zająć zdecydowane stanowisko, jeśli chodzi o ocenę interesów i reakcji zainteresowanych stron spoza obszaru objętego EPS, oraz zadbać o to, by nikt nie mógł narzucić swojej woli niepodległym państwom ani dyktować programu i celów państwom UE i krajom objętym EPS.

| 1.9. | UE powinna ściślej współdziałać z innymi organizacjami międzynarodowymi, takimi jak NATO i ONZ, by bronić suwerenności, niezależności i integralności terytorialnej wszystkich krajów EPS. Należy podjąć skuteczniejsze działania dyplomatyczne i komunikacyjne poza obszarem EPS (zwłaszcza ukierunkowane na społeczeństwo obywatelskie) jako narzędzie zapobiegania konfliktom, a także w celu kształtowania wzajemnie korzystnych relacji wiodących do postępu gospodarczego i lepszego poziomu życia. |
| --- | --- |

1.9.

UE powinna ściślej współdziałać z innymi organizacjami międzynarodowymi, takimi jak NATO i ONZ, by bronić suwerenności, niezależności i integralności terytorialnej wszystkich krajów EPS. Należy podjąć skuteczniejsze działania dyplomatyczne i komunikacyjne poza obszarem EPS (zwłaszcza ukierunkowane na społeczeństwo obywatelskie) jako narzędzie zapobiegania konfliktom, a także w celu kształtowania wzajemnie korzystnych relacji wiodących do postępu gospodarczego i lepszego poziomu życia.

| 1.10. | EKES wnosi o zarządzanie mobilnością i migracją poprzez propagowanie solidarności między państwami członkowskimi w ramach globalnego podejścia UE. Partnerstwa z państwami EPS i innymi krajami są ważnymi instrumentami pozwalającymi stawić czoła istotnym wyzwaniom związanym z tą polityką. UE musi działać w sposób szybki i skoordynowany, by poradzić sobie z sytuacją humanitarną w regionie Morza Śródziemnego. |
| --- | --- |

1.10.

EKES wnosi o zarządzanie mobilnością i migracją poprzez propagowanie solidarności między państwami członkowskimi w ramach globalnego podejścia UE. Partnerstwa z państwami EPS i innymi krajami są ważnymi instrumentami pozwalającymi stawić czoła istotnym wyzwaniom związanym z tą polityką. UE musi działać w sposób szybki i skoordynowany, by poradzić sobie z sytuacją humanitarną w regionie Morza Śródziemnego.

| 1.11. | EKES podkreśla, że ułatwienia wizowe oraz liberalizacja reżimu wizowego pozostają kluczową inicjatywą z punktu widzenia partnerów objętych EPS. EKES z zadowoleniem przyjmuje negocjacje w sprawie umowy o readmisji z Marokiem, a także rozpoczęcie negocjacji w sprawie umowy o ułatwieniach wizowych. Ponadto z niecierpliwością oczekuje negocjacji z Tunezją i Jordanią w sprawie umów o ułatwieniach wizowych i readmisji. Należy w pełni wdrożyć umowy o liberalizacji reżimu wizowego (z Mołdawią) oraz umowy o ułatwieniach wizowych (z Ukrainą, Armenią, Azerbejdżanem i Gruzją), które powinny stać się przykładem sukcesu dla wszystkich krajów objętych EPS. |
| --- | --- |

1.11.

EKES podkreśla, że ułatwienia wizowe oraz liberalizacja reżimu wizowego pozostają kluczową inicjatywą z punktu widzenia partnerów objętych EPS. EKES z zadowoleniem przyjmuje negocjacje w sprawie umowy o readmisji z Marokiem, a także rozpoczęcie negocjacji w sprawie umowy o ułatwieniach wizowych. Ponadto z niecierpliwością oczekuje negocjacji z Tunezją i Jordanią w sprawie umów o ułatwieniach wizowych i readmisji. Należy w pełni wdrożyć umowy o liberalizacji reżimu wizowego (z Mołdawią) oraz umowy o ułatwieniach wizowych (z Ukrainą, Armenią, Azerbejdżanem i Gruzją), które powinny stać się przykładem sukcesu dla wszystkich krajów objętych EPS.

| 1.12. | UE sugeruje dalsze wzmocnienie roli społeczeństwa obywatelskiego idące w trzech głównych kierunkach: umocnienie pozycji społeczeństwa obywatelskiego, by mogło lepiej wspierać procesy stabilizacji i demokratyzacji; większy udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego w zobowiązaniach i działaniach związanych z EPS; oraz lepsze wykorzystanie fachowej wiedzy i zasobów europejskiego społeczeństwa obywatelskiego, by móc wspierać rozwój społeczeństwa obywatelskiego w krajach objętych EPS. |
| --- | --- |

1.12.

UE sugeruje dalsze wzmocnienie roli społeczeństwa obywatelskiego idące w trzech głównych kierunkach: umocnienie pozycji społeczeństwa obywatelskiego, by mogło lepiej wspierać procesy stabilizacji i demokratyzacji; większy udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego w zobowiązaniach i działaniach związanych z EPS; oraz lepsze wykorzystanie fachowej wiedzy i zasobów europejskiego społeczeństwa obywatelskiego, by móc wspierać rozwój społeczeństwa obywatelskiego w krajach objętych EPS.

| 1.13. | EKES nawołuje do przestrzegania podstawowych praw człowieka oraz praw społecznych – należy zwłaszcza w pełni uznać wolność zrzeszania się i prawo do rokowań zbiorowych. Należy również zachęcać do dialogu społecznego w ramach wschodniego i południowego wymiaru EPS. EKES wzywa do poszanowania niezależności partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

1.13.

EKES nawołuje do przestrzegania podstawowych praw człowieka oraz praw społecznych – należy zwłaszcza w pełni uznać wolność zrzeszania się i prawo do rokowań zbiorowych. Należy również zachęcać do dialogu społecznego w ramach wschodniego i południowego wymiaru EPS. EKES wzywa do poszanowania niezależności partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

| 1.14. | EKES podkreśla, że ważne jest zachęcanie instytucji kultury (jak również instytucji gospodarczych i politycznych) do dialogu i budowania konsensusu. Zdaniem EKES-u stabilizacja i demokratyzacja w krajach EPS zależy od trwałości modeli kulturowych i religijnych, które powinny mieć tolerancyjny i integrujący charakter. |
| --- | --- |

1.14.

EKES podkreśla, że ważne jest zachęcanie instytucji kultury (jak również instytucji gospodarczych i politycznych) do dialogu i budowania konsensusu. Zdaniem EKES-u stabilizacja i demokratyzacja w krajach EPS zależy od trwałości modeli kulturowych i religijnych, które powinny mieć tolerancyjny i integrujący charakter.

| 1.15. | EKES sugeruje, by UE wystosowała do obywateli krajów objętych EPS jasny sygnał wskazujący, że polityka ta ukierunkowana jest na ludzi, ich bezpieczeństwo i dobrobyt. Współodpowiedzialność na szczeblu społeczeństwa obywatelskiego powinna stać się priorytetem w całej UE. Przegląd EPS musi być bodźcem do lepszej komunikacji na temat interesów i wartości UE, zarówno w jej obrębie, jak i w krajach partnerskich. |
| --- | --- |

1.15.

EKES sugeruje, by UE wystosowała do obywateli krajów objętych EPS jasny sygnał wskazujący, że polityka ta ukierunkowana jest na ludzi, ich bezpieczeństwo i dobrobyt. Współodpowiedzialność na szczeblu społeczeństwa obywatelskiego powinna stać się priorytetem w całej UE. Przegląd EPS musi być bodźcem do lepszej komunikacji na temat interesów i wartości UE, zarówno w jej obrębie, jak i w krajach partnerskich.

2.   Wyzwania związane z EPS

| 2.1. | UE potrzebuje współpracujących z nią sąsiadów, by samemu czuć, że prosperuje i jest bezpieczna. EPS przyjęła ambitny cel, jakim było zachęcanie państw sąsiadujących do przeprowadzenia reform politycznych i gospodarczych w zamian za dostęp do rynków UE, większą mobilność i wsparcie finansowe. Zwiększone wyzwania w zakresie bezpieczeństwa oraz wstrząsy geopolityczne w sąsiedztwie UE uwypukliły jeszcze bardziej znaczenie stabilnego, demokratycznego i prosperującego sąsiedztwa. |
| --- | --- |

2.1.

UE potrzebuje współpracujących z nią sąsiadów, by samemu czuć, że prosperuje i jest bezpieczna. EPS przyjęła ambitny cel, jakim było zachęcanie państw sąsiadujących do przeprowadzenia reform politycznych i gospodarczych w zamian za dostęp do rynków UE, większą mobilność i wsparcie finansowe. Zwiększone wyzwania w zakresie bezpieczeństwa oraz wstrząsy geopolityczne w sąsiedztwie UE uwypukliły jeszcze bardziej znaczenie stabilnego, demokratycznego i prosperującego sąsiedztwa.

| 2.2. | Dramatyczne zmiany zachodzące w sąsiedztwie UE są także zagrożeniem dla jej państw członkowskich. Realizacja Partnerstwa Wschodniego sprowokowała agresywną politykę Rosji nie tylko w stosunku do krajów sąsiadujących z UE, ale również w odniesieniu do jej państw członkowskich – zwłaszcza krajów nordyckich i państw Europy Środkowej i Wschodniej. Konflikty zbrojne w Syrii, Iraku i Libii doprowadziły do kryzysu humanitarnego i zagrożenia terroryzmem, które mogą rozprzestrzenić się na UE. |
| --- | --- |

2.2.

Dramatyczne zmiany zachodzące w sąsiedztwie UE są także zagrożeniem dla jej państw członkowskich. Realizacja Partnerstwa Wschodniego sprowokowała agresywną politykę Rosji nie tylko w stosunku do krajów sąsiadujących z UE, ale również w odniesieniu do jej państw członkowskich – zwłaszcza krajów nordyckich i państw Europy Środkowej i Wschodniej. Konflikty zbrojne w Syrii, Iraku i Libii doprowadziły do kryzysu humanitarnego i zagrożenia terroryzmem, które mogą rozprzestrzenić się na UE.

| 2.3. | UE musi uznać swoją rolę i wpływ na kraje EPS oraz na kraje z nimi sąsiadujące, która to rola i wpływ przyczyniły się do niepokojów politycznych i społecznych i rozbudziły zainteresowanie niektórych podmiotów spoza granic krajów objętych EPS. Arabską wiosnę oraz jej skutki, a także kryzys na Ukrainie, należy postrzegać jako dowód znaczącego wpływu UE na procesy społeczne i polityczne. UE przyczyniła się do podniesienia świadomości obywateli oraz zwiększenia ich oczekiwań wobec ich własnych rządów; ponadto przynajmniej częściowo rozbudziła siły obywatelskie odpowiedzialne za inicjowanie działań politycznych. |
| --- | --- |

2.3.

UE musi uznać swoją rolę i wpływ na kraje EPS oraz na kraje z nimi sąsiadujące, która to rola i wpływ przyczyniły się do niepokojów politycznych i społecznych i rozbudziły zainteresowanie niektórych podmiotów spoza granic krajów objętych EPS. Arabską wiosnę oraz jej skutki, a także kryzys na Ukrainie, należy postrzegać jako dowód znaczącego wpływu UE na procesy społeczne i polityczne. UE przyczyniła się do podniesienia świadomości obywateli oraz zwiększenia ich oczekiwań wobec ich własnych rządów; ponadto przynajmniej częściowo rozbudziła siły obywatelskie odpowiedzialne za inicjowanie działań politycznych.

| 2.4. | Jednocześnie EPS zawiodła pewne oczekiwania, zarówno w UE, jak i krajach EPS. W związku z tym niezbędne są fundamentalne zmiany w EPS i jej instrumentach, oparte na zasadach zróżnicowania i elastyczności. Należy zachować południowy i wschodni zasięg geograficzny EPS, lecz rozwinąć i ulepszyć strategie dotyczące stosunków. EPS powinna zachęcać wszystkie kraje sąsiadujące do stania się prawdziwymi partnerami dialogu i współpracy. |
| --- | --- |

2.4.

Jednocześnie EPS zawiodła pewne oczekiwania, zarówno w UE, jak i krajach EPS. W związku z tym niezbędne są fundamentalne zmiany w EPS i jej instrumentach, oparte na zasadach zróżnicowania i elastyczności. Należy zachować południowy i wschodni zasięg geograficzny EPS, lecz rozwinąć i ulepszyć strategie dotyczące stosunków. EPS powinna zachęcać wszystkie kraje sąsiadujące do stania się prawdziwymi partnerami dialogu i współpracy.

3.   Główne filary nowej EPS

3.1.   
  Gospodarka i dobrobyt

| 3.1.1. | EKES zauważa, że poprawa stosunków między UE i krajami EPS zależeć będzie od czterech warunków: stabilności, przejrzystości, zasad wolnego rynku i długofalowej strategii. Zmieniona EPS powinna skupić się na tworzeniu warunków do zrównoważonego rozwoju gospodarczego i społecznego w krajach EPS. Lepsze miejsca pracy i otwarta gospodarka stwarzają istotną wartość dodaną dla całego społeczeństwa, a tym samym zapewniają podstawę stabilności, bezpieczeństwa, a nawet demokratyzacji. UE powinna być bardziej ukierunkowana na lepiej finansowane instrumenty wspierające dostosowania gospodarcze, które są niezbędne, by zwiększyć konkurencyjność; a także na inicjatywy dotyczące zrównoważonych inwestycji w gospodarkę. Powinna także zwrócić większą uwagę na dostosowanie produkcji gospodarczej w celu tworzenia lepszej jakości miejsc pracy. Trzeba zwrócić szczególną uwagę na wzmocnienie pozycji gospodarczej ludzi młodych, kobiet i grup marginalizowanych. Należy zapewnić odpowiednie środki finansowe na wspieranie wzrostu gospodarczego oraz inicjatyw dotyczących zatrudnienia, którym muszą towarzyszyć indywidualnie dobrane programy. Przy ich wdrażaniu można by wykorzystać dobre praktyki stosowane w ramach programu realizowanego w związku z inicjatywą na rzecz spójności społecznej w ramach paktu stabilizacji dla Europy Południowo-Wschodniej (1). |
| --- | --- |

3.1.1.

EKES zauważa, że poprawa stosunków między UE i krajami EPS zależeć będzie od czterech warunków: stabilności, przejrzystości, zasad wolnego rynku i długofalowej strategii. Zmieniona EPS powinna skupić się na tworzeniu warunków do zrównoważonego rozwoju gospodarczego i społecznego w krajach EPS. Lepsze miejsca pracy i otwarta gospodarka stwarzają istotną wartość dodaną dla całego społeczeństwa, a tym samym zapewniają podstawę stabilności, bezpieczeństwa, a nawet demokratyzacji. UE powinna być bardziej ukierunkowana na lepiej finansowane instrumenty wspierające dostosowania gospodarcze, które są niezbędne, by zwiększyć konkurencyjność; a także na inicjatywy dotyczące zrównoważonych inwestycji w gospodarkę. Powinna także zwrócić większą uwagę na dostosowanie produkcji gospodarczej w celu tworzenia lepszej jakości miejsc pracy. Trzeba zwrócić szczególną uwagę na wzmocnienie pozycji gospodarczej ludzi młodych, kobiet i grup marginalizowanych. Należy zapewnić odpowiednie środki finansowe na wspieranie wzrostu gospodarczego oraz inicjatyw dotyczących zatrudnienia, którym muszą towarzyszyć indywidualnie dobrane programy. Przy ich wdrażaniu można by wykorzystać dobre praktyki stosowane w ramach programu realizowanego w związku z inicjatywą na rzecz spójności społecznej w ramach paktu stabilizacji dla Europy Południowo-Wschodniej (1).

| 3.1.2. | Edukacja i szkolenie zawodowe byłyby najlepszą długoterminową inwestycją we wzrost gospodarczy i trwałe bezpieczeństwo. UE powinna rozważyć możliwość rozszerzenia programów Erasmus+ z myślą o większym udziale krajów objętych EPS. Programy te są najlepszym sposobem dzielenia się akademickimi i zawodowymi umiejętnościami UE z najbardziej rozwiniętymi partnerami objętymi EPS. EKES z zadowoleniem przyjmuje pierwsze międzynarodowe zaproszenie do składania wniosków wystosowane w październiku 2014 r. w ramach programu Erasmus+ i zachęca UE, by – oprócz większego finansowania innych instrumentów kształcenia i szkolenia zawodowego – rozszerzyła możliwości udziału w tym programie krajów objętych EPS. |
| --- | --- |

3.1.2.

Edukacja i szkolenie zawodowe byłyby najlepszą długoterminową inwestycją we wzrost gospodarczy i trwałe bezpieczeństwo. UE powinna rozważyć możliwość rozszerzenia programów Erasmus+ z myślą o większym udziale krajów objętych EPS. Programy te są najlepszym sposobem dzielenia się akademickimi i zawodowymi umiejętnościami UE z najbardziej rozwiniętymi partnerami objętymi EPS. EKES z zadowoleniem przyjmuje pierwsze międzynarodowe zaproszenie do składania wniosków wystosowane w październiku 2014 r. w ramach programu Erasmus+ i zachęca UE, by – oprócz większego finansowania innych instrumentów kształcenia i szkolenia zawodowego – rozszerzyła możliwości udziału w tym programie krajów objętych EPS.

| 3.1.3. | UE powinna dążyć do urzeczywistnienia strefy wolnego handlu między nią a wszystkimi krajami objętymi EPS. Można to uznać za kluczowe narzędzie pobudzania trwałego dobrobytu gospodarczego i społecznego. UE powinna dążyć do aktywniejszej integracji partnerów objętych EPS z jednolitym rynkiem UE, zwłaszcza poprzez tworzenie DCFTA, gdy tylko zostaną spełnione niezbędne warunki. Kraje objęte EPS, dla których priorytetem jest głębsza integracja, mogą skupić się na procesie podpisywania układu o stowarzyszeniu oraz DCFTA, zaś pozostałe kraje mogłyby zaangażować się w alternatywne platformy współpracy (takie jak europejska unia energetyczna itp.). Nie należy jednak postrzegać układów o stowarzyszeniu oraz DCFTA jako celu samego w sobie bądź jako jedynej dostępnej opcji. Ich wartość należy oceniać w kategoriach ich pozytywnego wpływu na zrównoważony rozwój gospodarczy, innowacje, stabilne zatrudnienie oraz mechanizm wzmocnienia zdolności fiskalnej w krajach EPS. |
| --- | --- |

3.1.3.

UE powinna dążyć do urzeczywistnienia strefy wolnego handlu między nią a wszystkimi krajami objętymi EPS. Można to uznać za kluczowe narzędzie pobudzania trwałego dobrobytu gospodarczego i społecznego. UE powinna dążyć do aktywniejszej integracji partnerów objętych EPS z jednolitym rynkiem UE, zwłaszcza poprzez tworzenie DCFTA, gdy tylko zostaną spełnione niezbędne warunki. Kraje objęte EPS, dla których priorytetem jest głębsza integracja, mogą skupić się na procesie podpisywania układu o stowarzyszeniu oraz DCFTA, zaś pozostałe kraje mogłyby zaangażować się w alternatywne platformy współpracy (takie jak europejska unia energetyczna itp.). Nie należy jednak postrzegać układów o stowarzyszeniu oraz DCFTA jako celu samego w sobie bądź jako jedynej dostępnej opcji. Ich wartość należy oceniać w kategoriach ich pozytywnego wpływu na zrównoważony rozwój gospodarczy, innowacje, stabilne zatrudnienie oraz mechanizm wzmocnienia zdolności fiskalnej w krajach EPS.

| 3.1.4. | EKES wyraża zadowolenie w związku z uruchomieniem instrumentu finansowego MŚP w ramach UE DCFTA, który służy wspieraniu MŚP z Gruzji, Mołdawii i Ukrainy, pomagając im wykorzystać nowe możliwości handlowe oferowane przez DCFTA oraz osiągać wyższe standardy jakości, zgodnie z najlepszymi praktykami UE. Na 3. Forum Biznesu Partnerstwa Wschodniego (Ryga, dnia 21 maja 2015 r.) podkreślono, że przedsiębiorstwa będą mogły odnieść istotne korzyści z układów o stowarzyszeniu oraz z DCFTA pod warunkiem zapewnienia im dodatkowych instrumentów umożliwiających ich przekształcenie i dostosowanie do wyższych standardów. Zasugerowano również, że należy lepiej promować działalność gospodarczą i handel w regionach. |
| --- | --- |

3.1.4.

EKES wyraża zadowolenie w związku z uruchomieniem instrumentu finansowego MŚP w ramach UE DCFTA, który służy wspieraniu MŚP z Gruzji, Mołdawii i Ukrainy, pomagając im wykorzystać nowe możliwości handlowe oferowane przez DCFTA oraz osiągać wyższe standardy jakości, zgodnie z najlepszymi praktykami UE. Na 3. Forum Biznesu Partnerstwa Wschodniego (Ryga, dnia 21 maja 2015 r.) podkreślono, że przedsiębiorstwa będą mogły odnieść istotne korzyści z układów o stowarzyszeniu oraz z DCFTA pod warunkiem zapewnienia im dodatkowych instrumentów umożliwiających ich przekształcenie i dostosowanie do wyższych standardów. Zasugerowano również, że należy lepiej promować działalność gospodarczą i handel w regionach.

| 3.1.5. | Jednym z najbardziej widocznych działań nowej EPS powinno być wspieranie reformy administracji publicznej, wymiaru sprawiedliwości, sektora bezpieczeństwa, uregulowań prawnych oraz skuteczne wdrażanie ustawodawstwa. Pozytywne tendencje, takie jak zwiększanie inwestycji w państwach EPS i zacieśnianie współpracy między UE a przedsiębiorstwami z tych krajów, mogą pojawić się jedynie wtedy, gdy dokona się w sąsiedztwie UE widocznych postępów w walce z korupcją i zorganizowaną przestępczością. Wszystkie kraje sąsiadujące z UE borykają się z rozpowszechnioną korupcją. Pomimo wysiłków na rzecz wyeliminowania tego zjawiska, nadal się ono utrzymuje i przenika wszystkie warstwy życia publicznego i prywatnego. UE powinna zatem, w ramach unijnych programów finansowania, poprawić warunki dla wiarygodnych środków antykorupcyjnych oraz opracować solidny mechanizm monitorowania ich realizacji. Taką samą uwagę należy zwrócić na zwiększanie efektywności, trwałości i dostępności usług społecznych, edukacyjnych i zdrowotnych w krajach objętych EPS, ponieważ mają one podstawowe znaczenie dla jakości życia i bezpieczeństwa ich mieszkańców. |
| --- | --- |

3.1.5.

Jednym z najbardziej widocznych działań nowej EPS powinno być wspieranie reformy administracji publicznej, wymiaru sprawiedliwości, sektora bezpieczeństwa, uregulowań prawnych oraz skuteczne wdrażanie ustawodawstwa. Pozytywne tendencje, takie jak zwiększanie inwestycji w państwach EPS i zacieśnianie współpracy między UE a przedsiębiorstwami z tych krajów, mogą pojawić się jedynie wtedy, gdy dokona się w sąsiedztwie UE widocznych postępów w walce z korupcją i zorganizowaną przestępczością. Wszystkie kraje sąsiadujące z UE borykają się z rozpowszechnioną korupcją. Pomimo wysiłków na rzecz wyeliminowania tego zjawiska, nadal się ono utrzymuje i przenika wszystkie warstwy życia publicznego i prywatnego. UE powinna zatem, w ramach unijnych programów finansowania, poprawić warunki dla wiarygodnych środków antykorupcyjnych oraz opracować solidny mechanizm monitorowania ich realizacji. Taką samą uwagę należy zwrócić na zwiększanie efektywności, trwałości i dostępności usług społecznych, edukacyjnych i zdrowotnych w krajach objętych EPS, ponieważ mają one podstawowe znaczenie dla jakości życia i bezpieczeństwa ich mieszkańców.

3.2.   
  Stabilność i bezpieczeństwo

| 3.2.1. | Stabilność i bezpieczeństwo jednostki ludzkiej powinny stać się najważniejszym celem EPS. EKES jest zdania, że można zapewnić bezpieczne i prosperujące sąsiedztwo jedynie pod warunkiem istotnego zwiększenia poziomu bezpieczeństwa ludzkiego w regionie. Jakość sprawowania rządów oraz poszanowanie praw człowieka, brak przestępczości i fizycznego zagrożenia, sprzyjający włączeniu społecznemu rozwój gospodarczy, ochrona socjalna, a także ochrona środowiska naturalnego – wszystko to są czynniki decydujące o stabilności regionu w średniej i długiej perspektywie. Niestabilność w sąsiedztwie UE oraz brak wiarygodności modelu EPS i jej instrumentów nie powinny doprowadzić do obniżenia poziomu ambicji bądź odmowy podjęcia zobowiązań przez UE. Programy i instrumenty na rzecz stabilizacji i zapobiegania konfliktom powinny być jednym z priorytetów nowej EPS. |
| --- | --- |

3.2.1.

Stabilność i bezpieczeństwo jednostki ludzkiej powinny stać się najważniejszym celem EPS. EKES jest zdania, że można zapewnić bezpieczne i prosperujące sąsiedztwo jedynie pod warunkiem istotnego zwiększenia poziomu bezpieczeństwa ludzkiego w regionie. Jakość sprawowania rządów oraz poszanowanie praw człowieka, brak przestępczości i fizycznego zagrożenia, sprzyjający włączeniu społecznemu rozwój gospodarczy, ochrona socjalna, a także ochrona środowiska naturalnego – wszystko to są czynniki decydujące o stabilności regionu w średniej i długiej perspektywie. Niestabilność w sąsiedztwie UE oraz brak wiarygodności modelu EPS i jej instrumentów nie powinny doprowadzić do obniżenia poziomu ambicji bądź odmowy podjęcia zobowiązań przez UE. Programy i instrumenty na rzecz stabilizacji i zapobiegania konfliktom powinny być jednym z priorytetów nowej EPS.

| 3.2.2. | UE powinna ściślej współdziałać z innymi organizacjami międzynarodowymi, takimi jak NATO i ONZ, by bronić suwerenności, niezależności i integralności terytorialnej wszystkich krajów objętych EPS. Należy podjąć skuteczniejsze działania dyplomatyczne i komunikacyjne poza obszarem EPS (zwłaszcza w stosunku do społeczeństwa obywatelskiego) – są one instrumentem zapobiegania konfliktom i służą tworzeniu wzajemnie korzystnych relacji wiodących do postępu gospodarczego i lepszego poziomu życia. |
| --- | --- |

3.2.2.

UE powinna ściślej współdziałać z innymi organizacjami międzynarodowymi, takimi jak NATO i ONZ, by bronić suwerenności, niezależności i integralności terytorialnej wszystkich krajów objętych EPS. Należy podjąć skuteczniejsze działania dyplomatyczne i komunikacyjne poza obszarem EPS (zwłaszcza w stosunku do społeczeństwa obywatelskiego) – są one instrumentem zapobiegania konfliktom i służą tworzeniu wzajemnie korzystnych relacji wiodących do postępu gospodarczego i lepszego poziomu życia.

| 3.2.3. | EPS ma do odegrania zasadniczą rolę w zapobieganiu radykalizacji oraz zwalczaniu terroryzmu i przestępczości zorganizowanej. Oprócz podjęcia niezbędnych i proporcjonalnych środków w celu zwalczania terroryzmu UE powinna wykorzystać istniejące instrumenty EPS, by wyeliminować czynniki strukturalne decydujące o rozprzestrzenianiu się terroryzmu. Konieczne są inwestycje w edukację i tworzenie możliwości gospodarczych, a także środki na rzecz lepszego sprawowania rządów (2). |
| --- | --- |

3.2.3.

EPS ma do odegrania zasadniczą rolę w zapobieganiu radykalizacji oraz zwalczaniu terroryzmu i przestępczości zorganizowanej. Oprócz podjęcia niezbędnych i proporcjonalnych środków w celu zwalczania terroryzmu UE powinna wykorzystać istniejące instrumenty EPS, by wyeliminować czynniki strukturalne decydujące o rozprzestrzenianiu się terroryzmu. Konieczne są inwestycje w edukację i tworzenie możliwości gospodarczych, a także środki na rzecz lepszego sprawowania rządów (2).

| 3.2.4. | W ramach nowej EPS należy mówić o harmonizacji „twardej” i „miękkiej” siły. Nie należy oddzielać EPS od wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB) oraz od wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO). Obecny przegląd EPS powinien być ściśle powiązany ze zmienioną strategią bezpieczeństwa UE. |
| --- | --- |

3.2.4.

W ramach nowej EPS należy mówić o harmonizacji „twardej” i „miękkiej” siły. Nie należy oddzielać EPS od wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB) oraz od wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO). Obecny przegląd EPS powinien być ściśle powiązany ze zmienioną strategią bezpieczeństwa UE.

| 3.2.5. | Kwestia „sąsiadów sąsiadów” jest niezwykle istotna. Nikt nie może narzucić swojej woli niepodległym państwom ani dyktować UE i krajom objętym EPS ich programu bądź celów. EKES podkreśla, że byłoby korzystniej dla Rosji zaangażować się w wysiłki na rzecz budowania stabilnych, demokratycznych i gospodarczo zaawansowanych krajów zamiast podążać ścieżką konfrontacji z krajami EPS dążącymi do dalszej integracji z UE. |
| --- | --- |

3.2.5.

Kwestia „sąsiadów sąsiadów” jest niezwykle istotna. Nikt nie może narzucić swojej woli niepodległym państwom ani dyktować UE i krajom objętym EPS ich programu bądź celów. EKES podkreśla, że byłoby korzystniej dla Rosji zaangażować się w wysiłki na rzecz budowania stabilnych, demokratycznych i gospodarczo zaawansowanych krajów zamiast podążać ścieżką konfrontacji z krajami EPS dążącymi do dalszej integracji z UE.

| 3.3. | Mobilność i migracja |
| --- | --- |

3.3.

| 3.3.1. | Ułatwienia wizowe są nadal najważniejszą inicjatywą dla krajów partnerskich objętych EPS. EKES wyraża zadowolenie w związku z negocjacjami z Marokiem w sprawie zawarcia umowy o readmisji (rozpoczętymi w styczniu 2015 r.) oraz w związku z rozpoczęciem negocjacji w sprawie umowy o ułatwieniach wizowych. Oczekuje też z niecierpliwością rozpoczęcia negocjacji z Tunezją i Jordanią w sprawie umów o ułatwieniach wizowych i readmisji. Należy w pełni wdrożyć umowy o liberalizacji reżimu wizowego (z Mołdawią) oraz umowy o ułatwieniach wizowych (z Ukrainą, Armenią, Azerbejdżanem i Gruzją) – powinny one stać się przykładem sukcesu dla wszystkich krajów objętych EPS. Komitet uważa, że umowy o liberalizacji reżimu wizowego z Ukrainą i Gruzją są potężnym narzędziem zachęcania tych państw do szybszej integracji z UE. Jednak ich wdrożenie powinno iść w parze z większym wsparciem międzynarodowym w celu zapewnienia integralności terytorialnej i kontroli ich granic państwowych. |
| --- | --- |

3.3.1.

Ułatwienia wizowe są nadal najważniejszą inicjatywą dla krajów partnerskich objętych EPS. EKES wyraża zadowolenie w związku z negocjacjami z Marokiem w sprawie zawarcia umowy o readmisji (rozpoczętymi w styczniu 2015 r.) oraz w związku z rozpoczęciem negocjacji w sprawie umowy o ułatwieniach wizowych. Oczekuje też z niecierpliwością rozpoczęcia negocjacji z Tunezją i Jordanią w sprawie umów o ułatwieniach wizowych i readmisji. Należy w pełni wdrożyć umowy o liberalizacji reżimu wizowego (z Mołdawią) oraz umowy o ułatwieniach wizowych (z Ukrainą, Armenią, Azerbejdżanem i Gruzją) – powinny one stać się przykładem sukcesu dla wszystkich krajów objętych EPS. Komitet uważa, że umowy o liberalizacji reżimu wizowego z Ukrainą i Gruzją są potężnym narzędziem zachęcania tych państw do szybszej integracji z UE. Jednak ich wdrożenie powinno iść w parze z większym wsparciem międzynarodowym w celu zapewnienia integralności terytorialnej i kontroli ich granic państwowych.

| 3.3.2. | Unijna polityka sąsiedztwa powinna być częścią globalnego podejścia do migracji i mobilności. Istotne jest, by UE oferowała możliwości imigracji w celu podjęcia zatrudnienia i nauki poprzez wprowadzanie zgodnych z prawem, elastycznych i przejrzystych procedur (3). |
| --- | --- |

3.3.2.

Unijna polityka sąsiedztwa powinna być częścią globalnego podejścia do migracji i mobilności. Istotne jest, by UE oferowała możliwości imigracji w celu podjęcia zatrudnienia i nauki poprzez wprowadzanie zgodnych z prawem, elastycznych i przejrzystych procedur (3).

| 3.3.3. | W reakcji na niedawne wydarzenia prowadzące do wzrostu przepływów migracyjnych z Afryki Północnej, które doprowadziły do tragicznej śmierci wielu osób, UE powinna pilnie podjąć działania w celu ochrony życia tych, którzy zamierzają dotrzeć na terytorium UE. Unia powinna zobowiązać się do poważniejszej i daleko idącej współpracy z państwami, z których pochodzą przepływy migracyjne, czyli z krajami pochodzenia i tranzytu. |
| --- | --- |

3.3.3.

W reakcji na niedawne wydarzenia prowadzące do wzrostu przepływów migracyjnych z Afryki Północnej, które doprowadziły do tragicznej śmierci wielu osób, UE powinna pilnie podjąć działania w celu ochrony życia tych, którzy zamierzają dotrzeć na terytorium UE. Unia powinna zobowiązać się do poważniejszej i daleko idącej współpracy z państwami, z których pochodzą przepływy migracyjne, czyli z krajami pochodzenia i tranzytu.

| 3.3.4. | Należy też zawrzeć umowy między UE a państwami trzecimi, zwłaszcza krajami z nią sąsiadującymi, krajami pochodzenia imigrantów i państwami tranzytowymi, biorąc pod uwagę specyficzną sytuację każdego kraju. W ramach tych partnerstw na rzecz mobilności określono priorytety uwzględniające czynniki związane z migracją ekonomiczną i mobilnością. Należy nadać większy priorytet kwestii organizacji legalnej migracji, polityce wizowej, uznawaniu kwalifikacji, mobilności edukacyjnej, prawom w zakresie zabezpieczeń społecznych oraz wkładowi migracji i mobilności w rozwój (4). Priorytetem jest reforma Fronteksu, by stał się europejską służbą straży granicznej wspierającą państwa członkowskie, jak również opracowanie skuteczniejszego i bardziej zorganizowanego systemu odpowiedzialności (accountability) za jego działalność (5). |
| --- | --- |

3.3.4.

Należy też zawrzeć umowy między UE a państwami trzecimi, zwłaszcza krajami z nią sąsiadującymi, krajami pochodzenia imigrantów i państwami tranzytowymi, biorąc pod uwagę specyficzną sytuację każdego kraju. W ramach tych partnerstw na rzecz mobilności określono priorytety uwzględniające czynniki związane z migracją ekonomiczną i mobilnością. Należy nadać większy priorytet kwestii organizacji legalnej migracji, polityce wizowej, uznawaniu kwalifikacji, mobilności edukacyjnej, prawom w zakresie zabezpieczeń społecznych oraz wkładowi migracji i mobilności w rozwój (4). Priorytetem jest reforma Fronteksu, by stał się europejską służbą straży granicznej wspierającą państwa członkowskie, jak również opracowanie skuteczniejszego i bardziej zorganizowanego systemu odpowiedzialności (accountability) za jego działalność (5).

| 3.4. | Zróżnicowane podejście |
| --- | --- |

3.4.

| 3.4.1. | Należy na nowo określić EPS w celu bardziej elastycznego stosowania zasady zróżnicowania – zarówno pod względem geograficznym, jak i – w regionach – zgodnie z aspiracjami krajów EPS, wolnościami obywatelskimi i prawami człowieka, zdolnościami instytucjonalnymi oraz potrzebami w zakresie bezpieczeństwa. Przy całym poparciu dla zasady zróżnicowania, wszystkie kraje partnerskie powinny zobowiązać się do przestrzegania podstawowych praw oraz praworządności. Wszystkie państwa powinny też przyjąć demokratyczne wartości i przestrzegać praw człowieka, gdyż stosowanie podwójnych standardów byłoby demoralizujące dla innych państw objętych EPS. |
| --- | --- |

3.4.1.

Należy na nowo określić EPS w celu bardziej elastycznego stosowania zasady zróżnicowania – zarówno pod względem geograficznym, jak i – w regionach – zgodnie z aspiracjami krajów EPS, wolnościami obywatelskimi i prawami człowieka, zdolnościami instytucjonalnymi oraz potrzebami w zakresie bezpieczeństwa. Przy całym poparciu dla zasady zróżnicowania, wszystkie kraje partnerskie powinny zobowiązać się do przestrzegania podstawowych praw oraz praworządności. Wszystkie państwa powinny też przyjąć demokratyczne wartości i przestrzegać praw człowieka, gdyż stosowanie podwójnych standardów byłoby demoralizujące dla innych państw objętych EPS.

| 3.4.2. | UE jest nadal zainteresowana zasadą warunkowości i pragnie jej przestrzegać. EKES kładzie nacisk na zasady zróżnicowania i warunkowości w relacjach z krajami partnerskimi (6). Jednocześnie Komitet wyraził życzenie, aby podejście „mniej za mniej” nie osłabiło potencjału danego kraju, jeśli chodzi o wdrożenie reform we własnym preferowanym tempie i zgodnie z jego zdolnością absorpcyjną. Jeśli rządy krajowe w państwach EPS powstrzymują się od bliższego angażowania się w instrumenty tej polityki, należy stosować „miękką siłę” w relacjach ze społeczeństwem obywatelskim. |
| --- | --- |

3.4.2.

UE jest nadal zainteresowana zasadą warunkowości i pragnie jej przestrzegać. EKES kładzie nacisk na zasady zróżnicowania i warunkowości w relacjach z krajami partnerskimi (6). Jednocześnie Komitet wyraził życzenie, aby podejście „mniej za mniej” nie osłabiło potencjału danego kraju, jeśli chodzi o wdrożenie reform we własnym preferowanym tempie i zgodnie z jego zdolnością absorpcyjną. Jeśli rządy krajowe w państwach EPS powstrzymują się od bliższego angażowania się w instrumenty tej polityki, należy stosować „miękką siłę” w relacjach ze społeczeństwem obywatelskim.

| 3.4.3. | EPS nie jest tożsama z polityką rozszerzenia; jednakże państwa europejskie mogą ubiegać się o członkostwo w UE, jeżeli spełniają kryteria i warunki przyjęcia określone w art. 49 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Należałoby się jedynie cieszyć, gdyby dzięki EPS – i podejściu „więcej za więcej”– udało się skłonić jakiś kraj europejski do spełnienia kryteriów kopenhaskich. |
| --- | --- |

3.4.3.

EPS nie jest tożsama z polityką rozszerzenia; jednakże państwa europejskie mogą ubiegać się o członkostwo w UE, jeżeli spełniają kryteria i warunki przyjęcia określone w art. 49 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Należałoby się jedynie cieszyć, gdyby dzięki EPS – i podejściu „więcej za więcej”– udało się skłonić jakiś kraj europejski do spełnienia kryteriów kopenhaskich.

4.   Ukierunkowanie na społeczeństwo obywatelskie i komunikację

4.1.   
  Społeczeństwo obywatelskie

| 4.1.1. | Należy ponownie przemyśleć i wzmocnić rolę społeczeństwa obywatelskiego w kształtowaniu EPS. Zdaniem Komitetu kluczowe kryteria stosowane przy ocenie sprawowania rządów w danym państwie obejmują: funkcjonowanie społeczeństwa obywatelskiego, stan przestrzegania praw człowieka, prawa gospodarcze, społeczne i kulturalne oraz wolność religii (7). Współodpowiedzialność na szczeblu społeczeństwa obywatelskiego powinna stać się priorytetem w całej UE. Należy wzmocnić i rozszerzyć instrumenty współpracy, takie jak Forum Społeczeństwa Obywatelskiego Partnerstwa Wschodniego. |
| --- | --- |

4.1.1.

Należy ponownie przemyśleć i wzmocnić rolę społeczeństwa obywatelskiego w kształtowaniu EPS. Zdaniem Komitetu kluczowe kryteria stosowane przy ocenie sprawowania rządów w danym państwie obejmują: funkcjonowanie społeczeństwa obywatelskiego, stan przestrzegania praw człowieka, prawa gospodarcze, społeczne i kulturalne oraz wolność religii (7). Współodpowiedzialność na szczeblu społeczeństwa obywatelskiego powinna stać się priorytetem w całej UE. Należy wzmocnić i rozszerzyć instrumenty współpracy, takie jak Forum Społeczeństwa Obywatelskiego Partnerstwa Wschodniego.

| 4.1.2. | Reforma powinna iść w trzech głównych kierunkach: umocnienie pozycji społeczeństwa obywatelskiego, by mogło lepiej wspierać procesy stabilizacji i demokratyzacji; większy udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego w zobowiązaniach i działaniach związanych z EPS; oraz lepsze wykorzystanie fachowej wiedzy i zasobów europejskiego społeczeństwa obywatelskiego, by wspierać rozwój społeczeństwa obywatelskiego w krajach objętych EPS. |
| --- | --- |

4.1.2.

Reforma powinna iść w trzech głównych kierunkach: umocnienie pozycji społeczeństwa obywatelskiego, by mogło lepiej wspierać procesy stabilizacji i demokratyzacji; większy udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego w zobowiązaniach i działaniach związanych z EPS; oraz lepsze wykorzystanie fachowej wiedzy i zasobów europejskiego społeczeństwa obywatelskiego, by wspierać rozwój społeczeństwa obywatelskiego w krajach objętych EPS.

| 4.1.3. | Jak wykazał proces przechodzenia do demokracji w Europie Środkowej i Wschodniej, społeczeństwo obywatelskie jest kluczowym podmiotem w procesie stabilizacji i demokratyzacji. EPS powinna wykorzystać dostępne jej instrumenty do przeznaczenia znaczących środków na poprawę zdolności organizacyjnych społeczeństwa obywatelskiego i uwzględnienia go w procesach rządzenia (8). Kluczowym elementem będzie wspieranie dialogu społecznego i zinstytucjonalizowanych konsultacji społecznych jako narzędzi ułatwiających budowanie porozumienia i postęp demokratyczny (9). |
| --- | --- |

4.1.3.

Jak wykazał proces przechodzenia do demokracji w Europie Środkowej i Wschodniej, społeczeństwo obywatelskie jest kluczowym podmiotem w procesie stabilizacji i demokratyzacji. EPS powinna wykorzystać dostępne jej instrumenty do przeznaczenia znaczących środków na poprawę zdolności organizacyjnych społeczeństwa obywatelskiego i uwzględnienia go w procesach rządzenia (8). Kluczowym elementem będzie wspieranie dialogu społecznego i zinstytucjonalizowanych konsultacji społecznych jako narzędzi ułatwiających budowanie porozumienia i postęp demokratyczny (9).

| 4.1.4. | UE powinna włączyć do swych umów dwustronnych klauzule dotyczące ochrony swobód demokratycznych i praw indywidualnych. Przede wszystkim jednak, w odniesieniu do wdrażania tych klauzul, EKES wnosi, by przy ocenie rządów w danym kraju uwzględnić punkty odniesienia dotyczące sposobu traktowania społeczeństwa obywatelskiego (ramy legislacyjne, budowanie potencjału, dialog itp.), poszanowania praw człowieka oraz praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych (10). |
| --- | --- |

4.1.4.

UE powinna włączyć do swych umów dwustronnych klauzule dotyczące ochrony swobód demokratycznych i praw indywidualnych. Przede wszystkim jednak, w odniesieniu do wdrażania tych klauzul, EKES wnosi, by przy ocenie rządów w danym kraju uwzględnić punkty odniesienia dotyczące sposobu traktowania społeczeństwa obywatelskiego (ramy legislacyjne, budowanie potencjału, dialog itp.), poszanowania praw człowieka oraz praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych (10).

| 4.1.5. | EKES wzywa do większego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w opracowywanie, wdrażanie i monitorowanie umów między UE a krajami objętymi EPS (11). Sprawozdania z postępu prac w zakresie EPS nie powinny odzwierciedlać jedynie oficjalnych danych rządowych i stanowiska rządu, ale uwzględniać szerszy wkład podmiotów rządowych i pozarządowych. EKES uważa, że społeczeństwo obywatelskie UE i krajów partnerskich powinno uczestniczyć w przygotowywaniu oceny wpływu na zrównoważony rozwój przed rozpoczęciem negocjacji. Ponadto do przyszłych DCFTA należy włączyć mechanizmy udziału społeczeństwa obywatelskiego (12). |
| --- | --- |

4.1.5.

EKES wzywa do większego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w opracowywanie, wdrażanie i monitorowanie umów między UE a krajami objętymi EPS (11). Sprawozdania z postępu prac w zakresie EPS nie powinny odzwierciedlać jedynie oficjalnych danych rządowych i stanowiska rządu, ale uwzględniać szerszy wkład podmiotów rządowych i pozarządowych. EKES uważa, że społeczeństwo obywatelskie UE i krajów partnerskich powinno uczestniczyć w przygotowywaniu oceny wpływu na zrównoważony rozwój przed rozpoczęciem negocjacji. Ponadto do przyszłych DCFTA należy włączyć mechanizmy udziału społeczeństwa obywatelskiego (12).

| 4.1.6. | Instrumenty EPS powinny być łatwo dostępne dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego w państwach członkowskich UE i w krajach objętych EPS. Powinny one wspierać dialog, zaangażowanie i wymianę pomysłów. EKES podkreśla, że partnerzy społeczni, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i rady społeczno-gospodarcze państw członkowskich mają do odegrania decydującą rolę w tych wysiłkach poprzez dzielenie się doświadczeniami i wiedzą, rozpowszechnianie informacji, analizy porównawcze, transfer know-how i zasobów administracyjnych (13). |
| --- | --- |

4.1.6.

Instrumenty EPS powinny być łatwo dostępne dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego w państwach członkowskich UE i w krajach objętych EPS. Powinny one wspierać dialog, zaangażowanie i wymianę pomysłów. EKES podkreśla, że partnerzy społeczni, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i rady społeczno-gospodarcze państw członkowskich mają do odegrania decydującą rolę w tych wysiłkach poprzez dzielenie się doświadczeniami i wiedzą, rozpowszechnianie informacji, analizy porównawcze, transfer know-how i zasobów administracyjnych (13).

4.2.   
  Dialog społeczny

| 4.2.1. | EKES stale podkreślał znaczenie dialogu społecznego dla propagowania rozwoju gospodarczego i demokratyzacji. Zwracał także uwagę na ogólne powodzenie EPS (14). Należy w równym stopniu zachęcać do dialogu społecznego w ramach zarówno wschodniego, jak i południowego wymiaru EPS. EKES apeluje o poszanowanie niezależności partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Jest to jedno z praw człowieka i podstawowych praw społecznych określonych przez organizacje międzynarodowe i europejskie (15). |
| --- | --- |

4.2.1.

EKES stale podkreślał znaczenie dialogu społecznego dla propagowania rozwoju gospodarczego i demokratyzacji. Zwracał także uwagę na ogólne powodzenie EPS (14). Należy w równym stopniu zachęcać do dialogu społecznego w ramach zarówno wschodniego, jak i południowego wymiaru EPS. EKES apeluje o poszanowanie niezależności partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Jest to jedno z praw człowieka i podstawowych praw społecznych określonych przez organizacje międzynarodowe i europejskie (15).

| 4.2.2. | EKES nawołuje do pełnego przestrzegania tych podstawowych praw – zwłaszcza prawa do wolność zrzeszania się i do rokowań zbiorowych. Komitet zwraca się do odnośnych krajów, by podjęły niezbędne wysiłki, by włączyć do swoich systemów europejskie i międzynarodowe standardy zdefiniowane w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej i w Europejskiej karcie społecznej (Rada Europy), a także standardy Światowej Organizacji Pracy (MOP). Apeluje także o podjęcie wysiłków na rzecz wdrożenia zasady „społecznego państwa prawa”. Poszanowanie tych standardów musi być częścią formalnych kryteriów stosowanych przy sporządzaniu i ocenie układów o stowarzyszeniu (16). |
| --- | --- |

4.2.2.

EKES nawołuje do pełnego przestrzegania tych podstawowych praw – zwłaszcza prawa do wolność zrzeszania się i do rokowań zbiorowych. Komitet zwraca się do odnośnych krajów, by podjęły niezbędne wysiłki, by włączyć do swoich systemów europejskie i międzynarodowe standardy zdefiniowane w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej i w Europejskiej karcie społecznej (Rada Europy), a także standardy Światowej Organizacji Pracy (MOP). Apeluje także o podjęcie wysiłków na rzecz wdrożenia zasady „społecznego państwa prawa”. Poszanowanie tych standardów musi być częścią formalnych kryteriów stosowanych przy sporządzaniu i ocenie układów o stowarzyszeniu (16).

| 4.2.3. | Pomimo tego, że organizacje pracodawców i pracowników istnieją we wszystkich państwach objętych EPS, dialog społeczny w tych krajach jest raczej słabo rozwinięty, a powinien on odgrywać istotną rolę, jeśli mają one osiągnąć trwały wzrost gospodarczy i pokój społeczny. Należy opracować w obrębie UE i w krajach partnerskich systematyczny program w celu propagowania wymiany najlepszych praktyk wykorzystujących doświadczenie w dziedzinie polityki społecznej i zatrudnienia. |
| --- | --- |

4.2.3.

Pomimo tego, że organizacje pracodawców i pracowników istnieją we wszystkich państwach objętych EPS, dialog społeczny w tych krajach jest raczej słabo rozwinięty, a powinien on odgrywać istotną rolę, jeśli mają one osiągnąć trwały wzrost gospodarczy i pokój społeczny. Należy opracować w obrębie UE i w krajach partnerskich systematyczny program w celu propagowania wymiany najlepszych praktyk wykorzystujących doświadczenie w dziedzinie polityki społecznej i zatrudnienia.

4.3.   
  Dialog społeczny

| 4.3.1. | EPS powinna zachęcać do większego wzajemnego zrozumienia kultur, dialogu religijnego i różnorodności kulturowej, zarówno między samymi krajami EPS, jak i między nimi a UE. W długiej perspektywie zapewnienie stabilizacji i demokratyzacji w krajach EPS zależeć będzie od trwałości modeli kulturowych i religijnych oraz od ich tolerancyjnego i integrującego charakteru. |
| --- | --- |

4.3.1.

EPS powinna zachęcać do większego wzajemnego zrozumienia kultur, dialogu religijnego i różnorodności kulturowej, zarówno między samymi krajami EPS, jak i między nimi a UE. W długiej perspektywie zapewnienie stabilizacji i demokratyzacji w krajach EPS zależeć będzie od trwałości modeli kulturowych i religijnych oraz od ich tolerancyjnego i integrującego charakteru.

| 4.3.2. | Ważne jest zachęcanie do dialogu kulturowego, gospodarczego i politycznego oraz do budowania konsensusu. Powinno to przełożyć się na skuteczne i znaczące wsparcie finansowe i pomoc w nawiązywaniu kontaktów sprzyjających dialogowi międzykulturowemu, niezależnej produkcji kulturalnej i debatom publicznym. Powinno to służyć większemu nagłaśnianiu i eksponowaniu stanowiska niezależnych myślicieli, artystów i działaczy z krajów EPS oraz propagować ich produktywne interakcje z krajowymi i europejskimi odbiorcami. |
| --- | --- |

4.3.2.

Ważne jest zachęcanie do dialogu kulturowego, gospodarczego i politycznego oraz do budowania konsensusu. Powinno to przełożyć się na skuteczne i znaczące wsparcie finansowe i pomoc w nawiązywaniu kontaktów sprzyjających dialogowi międzykulturowemu, niezależnej produkcji kulturalnej i debatom publicznym. Powinno to służyć większemu nagłaśnianiu i eksponowaniu stanowiska niezależnych myślicieli, artystów i działaczy z krajów EPS oraz propagować ich produktywne interakcje z krajowymi i europejskimi odbiorcami.

4.4.   
  Widoczność i komunikacja

| 4.4.1. | Przegląd EPS musi być bodźcem do poprawy komunikacji na temat interesów i wartości UE, zarówno w jej obrębie, jak i w krajach partnerskich. Staje się to szczególnie ważne w momencie wzrostu fali propagandy ze strony grup terrorystycznych i Rosji (17). UE zobowiązana jest wysłać jasny sygnał obywatelom krajów objętych EPS wskazujący, że polityka ta ukierunkowana jest na ludzi, ich bezpieczeństwo i dobrobyt. Będzie to wymagało tworzenia nowych instrumentów, które byłyby w stanie dotrzeć do władz lokalnych, mediów i organizacji pozarządowych. |
| --- | --- |

4.4.1.

Przegląd EPS musi być bodźcem do poprawy komunikacji na temat interesów i wartości UE, zarówno w jej obrębie, jak i w krajach partnerskich. Staje się to szczególnie ważne w momencie wzrostu fali propagandy ze strony grup terrorystycznych i Rosji (17). UE zobowiązana jest wysłać jasny sygnał obywatelom krajów objętych EPS wskazujący, że polityka ta ukierunkowana jest na ludzi, ich bezpieczeństwo i dobrobyt. Będzie to wymagało tworzenia nowych instrumentów, które byłyby w stanie dotrzeć do władz lokalnych, mediów i organizacji pozarządowych.

| 4.4.2. | Ogólna świadomość w tym zakresie jest niezbędna, by ocenić i docenić wpływ EPS na potrzeby ludzi. Kluczowe znaczenie ma wolność wypowiedzi, przekonań i mediów, a także bezpieczeństwo informacji w sąsiedztwie UE. Jednym z najważniejszych priorytetów powinno być wspieranie dostępu obywateli do internetu, wolność i niezależność mediów, dziennikarstwo śledcze, a także inicjatywy w zakresie współdziałania mediów (partnerstwo mediów) miedzy UE i krajami EPS, by wzmocnić odporność społeczeństwa na agresywną propagandę. |
| --- | --- |

4.4.2.

Ogólna świadomość w tym zakresie jest niezbędna, by ocenić i docenić wpływ EPS na potrzeby ludzi. Kluczowe znaczenie ma wolność wypowiedzi, przekonań i mediów, a także bezpieczeństwo informacji w sąsiedztwie UE. Jednym z najważniejszych priorytetów powinno być wspieranie dostępu obywateli do internetu, wolność i niezależność mediów, dziennikarstwo śledcze, a także inicjatywy w zakresie współdziałania mediów (partnerstwo mediów) miedzy UE i krajami EPS, by wzmocnić odporność społeczeństwa na agresywną propagandę.

Bruksela, dnia 1 lipca 2015 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

(1)  Opinia EKES-u w sprawie dialogu społecznego w krajach Partnerstwa Wschodniego (Dz.U. C 161 z 6.6.2013, s. 40).

1

(2)  Dz.U. C 218 z 23.7.2011, s. 91.

2

(3)  Dz.U. C 458 z 19.12.2014, s. 7.

3

(4)  Dz.U. C 451 z 16.12.2014, s. 1.

4

(5)  Zob. przypis 3.

5

(6)  Dz.U. C 43 z 15.2.2012, s. 89.

6

(7)  Zob. przypis 6.

7

(8)  Zob. również Dz.U. C 351 z 15.11.2012, s. 27.

8

(9)  Zob. również Dz.U. C 248 z 25.8.2011, s. 37.

9

(10)  Dz.U. C 376 z 22.12.2011, s. 32.

10

(11)  Zob. też Dz.U. C 299 z 4.10.2012, s. 34 i Dz.U. C 12 z 15.1.2015, s. 48.

11

(12)  Zob. przypis 9.

12

(13)  Zob. przypis 10.

13

(14)  Zob. opinię EKES-u w sprawie udziału społeczeństwa obywatelskiego w Partnerstwie Wschodnim, Dz.U. C 277 z 17.11.2009, s. 30 (2010, M. Voleš), jak również opinię w Dz.U. C 248 z 25.8.2011, s. 37.

14

(15)  Zob. przypis 1.

15

(16)  Zob. przypis 1.

16

(17)  Zob. raport informacyjny EKES-u REX/432 w sprawie wykorzystywania mediów do wpływania na procesy społeczne i polityczne w UE i wschodnich państwach sąsiednich (dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym).

17

---

| 17.11.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 383/99 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 383/99

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady uchylającego dyrektywę Rady 76/621/EWG w sprawie ustalenia najwyższego poziomu kwasu erukowego w olejach i tłuszczach oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 320/2006 ustanawiające tymczasowy system restrukturyzacji przemysłu cukrowniczego

(COM(2015) 174 final – 2015/0090 COD)

(2015/C 383/14)

Parlament Europejski, w dniu 27 kwietnia 2015 r., oraz Rada, w dniu 11 maja 2015 r., postanowiły, zgodnie z art. 43 ust. 2 TFUE, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady uchylającego dyrektywę Rady 76/621/EWG w sprawie ustalenia najwyższego poziomu kwasu erukowego w olejach i tłuszczach oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 320/2006 ustanawiające tymczasowy system restrukturyzacji przemysłu cukrowniczego

(COM(2015) 174 final – 2015/0090 COD).

Uznawszy, że treść wniosku jest zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 509. sesji plenarnej w dniach 1—2 lipca 2015 r. (posiedzenie z dnia 1 lipca 2015 r.) Komitet postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, dnia 1 lipca 2015 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---

| 17.11.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 383/100 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 383/100

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wieloletniego planu odbudowy zasobów tuńczyka błękitnopłetwego we wschodnim Atlantyku i w Morzu Śródziemnym, uchylającego rozporządzenie (WE) nr 302/2009

[COM(2015) 180 final – 2015/0096 COD]

(2015/C 383/15)

Parlament Europejski, w dniu 30 kwietnia 2015 r., oraz Rada, w dniu 7 maja 2015 r., postanowiły, zgodnie z art. 43 ust. 2 TFUE, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wieloletniego planu odbudowy zasobów tuńczyka błękitnopłetwego we wschodnim Atlantyku i w Morzu Śródziemnym, uchylającego rozporządzenie (WE) nr 302/2009

[COM(2015) 180 final – 2015/0096 COD].

Uznawszy, że treść wniosku jest zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 509. sesji plenarnej w dniach 1—2 lipca 2015 r. (posiedzenie z dnia 1 lipca 2015 r.) Komitet postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, dnia 1 lipca 2015 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Henri MALOSSE

---