# Επίσημη Εφημερίδα C 383/17 Ν

| | ISSN 1977-0901 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 383 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 58ό έτος17 Νοεμβρίου 2015 |

ISSN 1977-0901

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 383

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

58ό έτος17 Νοεμβρίου 2015

---

| Ανακοίνωση αριθ | Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- | --- |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις |
| | ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 509η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ, 1η και 2 Ιουλίου 2015 |
| 2015/C 383/01 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Γυναίκες και μεταφορές (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής) | 1 |
| 2015/C 383/02 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Περιβαλλοντικοί, κοινωνικοί και σχετικοί με την υγεία ισχυρισμοί στην εσωτερική αγορά (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 8 |
| 2015/C 383/03 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Αθλητισμός και ευρωπαϊκές αξίες (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 14 |
| 2015/C 383/04 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Αποθήκευση ενέργειας: παράγοντας για την ολοκλήρωση και την ενεργειακή ασφάλεια (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 19 |
| 2015/C 383/05 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Οι έξυπνες πόλεις ως οδηγός μιας νέας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 24 |
| 2015/C 383/06 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η TTIP και ο αντίκτυπός της στις ΜΜΕ (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 34 |
| 2015/C 383/07 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Οι στόχοι στην ευρωμεσογειακή περιοχή για την περίοδο μετά το 2015 (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 44 |
| 2015/C 383/08 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Χρηματοδότηση της ανάπτυξης — η θέση των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 49 |
| 2015/C 383/09 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Αξιολόγηση της διαβούλευσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τα ενδιαφερόμενα μέρη (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 57 |

Ανακοίνωση αριθ

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

509η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ, 1η και 2 Ιουλίου 2015

2015/C 383/01

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Γυναίκες και μεταφορές (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής)

1

2015/C 383/02

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Περιβαλλοντικοί, κοινωνικοί και σχετικοί με την υγεία ισχυρισμοί στην εσωτερική αγορά (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

8

2015/C 383/03

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Αθλητισμός και ευρωπαϊκές αξίες (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

14

2015/C 383/04

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Αποθήκευση ενέργειας: παράγοντας για την ολοκλήρωση και την ενεργειακή ασφάλεια (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

19

2015/C 383/05

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Οι έξυπνες πόλεις ως οδηγός μιας νέας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

24

2015/C 383/06

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η TTIP και ο αντίκτυπός της στις ΜΜΕ (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

34

2015/C 383/07

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Οι στόχοι στην ευρωμεσογειακή περιοχή για την περίοδο μετά το 2015 (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

44

2015/C 383/08

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Χρηματοδότηση της ανάπτυξης — η θέση των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

49

2015/C 383/09

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Αξιολόγηση της διαβούλευσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τα ενδιαφερόμενα μέρη (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

57

---

| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| --- | --- |
| | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |
| | 509η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ, 1η και 2 Ιουλίου 2015 |
| 2015/C 383/10 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πράσινη Βίβλος — Οικοδόμηση Ένωσης Κεφαλαιαγορών[COM(2015) 63 final] | 64 |
| 2015/C 383/11 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Το πρωτόκολλο του Παρισιού — Ένα σχέδιο στρατηγικής για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής μετά το 2020[COM(2015) 81 final] | 74 |
| 2015/C 383/12 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων — Στρατηγική πλαίσιο για μια ανθεκτική Ενεργειακή Ένωση με μια μακρόπνοη πολιτική για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής[COM(2015) 80 final] και Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Επίτευξη του στόχου διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας της τάξης του 10 % — Καθιστώντας το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης έτοιμο για το 2020[COM(2015) 82 final] | 84 |
| 2015/C 383/13 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Προς μια νέα ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας[JOIN(2015) 6 final] | 91 |
| 2015/C 383/14 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την κατάργηση της οδηγίας 76/621/ΕΟΚ του Συμβουλίου περί καθορισμού ανωτάτου ορίου περιεκτικότητας ερουκικού οξέος στα έλαια και τα λίπη και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006 του Συμβουλίου για τη θέσπιση προσωρινού καθεστώτος αναδιάρθρωσης του κλάδου της ζάχαρης[COM(2015) 174 final — 2015/0090 COD] | 99 |
| 2015/C 383/15 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πολυετούς σχεδίου αποκατάστασης του τόνου στον Ανατολικό Ατλαντικό και στη Μεσόγειο και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 302/2009[COM(2015) 180 final — 2015/0096 COD] | 100 |

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

509η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ, 1η και 2 Ιουλίου 2015

2015/C 383/10

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πράσινη Βίβλος — Οικοδόμηση Ένωσης Κεφαλαιαγορών[COM(2015) 63 final]

[COM(2015) 63 final]

64

2015/C 383/11

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Το πρωτόκολλο του Παρισιού — Ένα σχέδιο στρατηγικής για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής μετά το 2020[COM(2015) 81 final]

[COM(2015) 81 final]

74

2015/C 383/12

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων — Στρατηγική πλαίσιο για μια ανθεκτική Ενεργειακή Ένωση με μια μακρόπνοη πολιτική για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής[COM(2015) 80 final] και Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Επίτευξη του στόχου διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας της τάξης του 10 % — Καθιστώντας το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης έτοιμο για το 2020[COM(2015) 82 final]

[COM(2015) 80 final]

[COM(2015) 82 final]

84

2015/C 383/13

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Προς μια νέα ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας[JOIN(2015) 6 final]

[JOIN(2015) 6 final]

91

2015/C 383/14

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την κατάργηση της οδηγίας 76/621/ΕΟΚ του Συμβουλίου περί καθορισμού ανωτάτου ορίου περιεκτικότητας ερουκικού οξέος στα έλαια και τα λίπη και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006 του Συμβουλίου για τη θέσπιση προσωρινού καθεστώτος αναδιάρθρωσης του κλάδου της ζάχαρης[COM(2015) 174 final — 2015/0090 COD]

[COM(2015) 174 final — 2015/0090 COD]

99

2015/C 383/15

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πολυετούς σχεδίου αποκατάστασης του τόνου στον Ανατολικό Ατλαντικό και στη Μεσόγειο και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 302/2009[COM(2015) 180 final — 2015/0096 COD]

[COM(2015) 180 final — 2015/0096 COD]

100

---

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

509η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ, 1η και 2 Ιουλίου 2015

| 17.11.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 383/1 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 383/1

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Γυναίκες και μεταφορές»

(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής)

(2015/C 383/01)

| Εισηγήτρια: | κα Madi SHARMA |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | κ. Raymond HENCKS |

Εισηγήτρια:

κα Madi SHARMA

Συνεισηγητής:

κ. Raymond HENCKS

Στις 8 Μαρτίου 2015, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

«Γυναίκες και μεταφορές».

Το τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 16 Ιουνίου 2015.

Κατά την 509η σύνοδο ολομέλειας, της 1ης και 2ας Ιουλίου 2015 (συνεδρίαση της 1ης Ιουλίου 2015), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 119 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 3 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Όλοι οι επιμέρους κλάδοι του τομέα των μεταφορών —αεροπορικών, θαλάσσιων, οδικών, σιδηροδρομικών, διαστημικών, εσωτερικής ναυσιπλοΐας ή υλικοτεχνικής υποστήριξης— είναι παραδοσιακά ανδροκρατούμενοι. Κατά συνέπεια:






  — | η πολιτική μεταφορών είναι προσανατολισμένη στους άντρες: καταρτίζεται από άνδρες και διαμορφώνεται με γνώμονα τον τρόπο ζωής τους, |
| --- | --- | --- |

1.1.

Όλοι οι επιμέρους κλάδοι του τομέα των μεταφορών —αεροπορικών, θαλάσσιων, οδικών, σιδηροδρομικών, διαστημικών, εσωτερικής ναυσιπλοΐας ή υλικοτεχνικής υποστήριξης— είναι παραδοσιακά ανδροκρατούμενοι. Κατά συνέπεια:

—

η πολιτική μεταφορών είναι προσανατολισμένη στους άντρες: καταρτίζεται από άνδρες και διαμορφώνεται με γνώμονα τον τρόπο ζωής τους,

| — | η απασχόληση στον τομέα αυτόν είναι κατά κύριο λόγο ανδροκρατούμενη και προσανατολισμένη στους άνδρες εργαζομένους, |
| --- | --- |

—

η απασχόληση στον τομέα αυτόν είναι κατά κύριο λόγο ανδροκρατούμενη και προσανατολισμένη στους άνδρες εργαζομένους,

| — | στις αξίες που προωθούνται στη βιομηχανία των μεταφορών εντοπίζεται μικρή υποστήριξη των γυναικών που απασχολούνται στον συγκεκριμένο τομέα, ενώ διαπιστώνεται έλλειψη ευαισθητοποίησης σε θέματα ισότητας των φύλων, |
| --- | --- |

—

στις αξίες που προωθούνται στη βιομηχανία των μεταφορών εντοπίζεται μικρή υποστήριξη των γυναικών που απασχολούνται στον συγκεκριμένο τομέα, ενώ διαπιστώνεται έλλειψη ευαισθητοποίησης σε θέματα ισότητας των φύλων,

| — | η διάσταση του φύλου απουσιάζει σε μεγάλο βαθμό από την πολιτική μεταφορών της ΕΕ. |
| --- | --- |

—

η διάσταση του φύλου απουσιάζει σε μεγάλο βαθμό από την πολιτική μεταφορών της ΕΕ.

Μια σύντομη επισκόπηση των τρεχόντων στατιστικών δεδομένων στον τομέα, που περιλαμβάνονται στο παράρτημα 1, καταδεικνύει τις διακρίσεις που εντοπίζονται στον κλάδο των μεταφορών. Πολλά από τα εμπόδια που επισημαίνονται απαντώνται γενικά και σε άλλους τομείς, αλλά στον τομέα των μεταφορών εντοπίζονται εκτεταμένες ελλείψεις σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση των υπό εξέταση ζητημάτων.

| 1.2. | Ως εκ τούτου, η παρούσα διερευνητική γνωμοδότηση, που καταρτίζεται κατόπιν αιτήματος της επιτρόπου της ΕΕ η οποία είναι αρμόδια για τις μεταφορές, εστιάζει στις ευκαιρίες που παρουσιάζονται στον τομέα των μεταφορών για την καλύτερη ένταξη των γυναικών και την επίτευξη μεγαλύτερης οικονομικής, κοινωνικής και βιώσιμης ανάπτυξης. Η παρούσα γνωμοδότηση δεν επικεντρώνεται στις γυναίκες ως χρήστριες των μεταφορών, ωστόσο η ΕΟΚΕ φρονεί ότι θα μπορούσε να εκπονηθεί επίσης μια διερευνητική γνωμοδότηση σχετικά με αυτό το θέμα. Παρά τις ελλείψεις, η κατάσταση μπορεί να αλλάξει με την εφαρμογή ουδέτερων από την άποψη του φύλου πολιτικών για τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας, της καινοτομίας, της ανάπτυξης και της απασχόλησης στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Στο νέο επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη, το οποίο αποσκοπεί στην προώθηση της ανάπτυξης και της απασχόλησης, πρέπει να ενσωματωθεί η διάσταση της ισότητας των φύλων, με την εξάλειψη των υφιστάμενων εμποδίων και την ανάπτυξη ενός πνεύματος ενεργού συμμετοχής και μη αποκλεισμού, ούτως ώστε τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες να δραστηριοποιούνται εξίσου σε όλες τις πτυχές των μεταφορών. Απαιτείται μεγαλύτερη αναγνώριση της ισότητας των φύλων, ώστε αυτή να καταστεί ένα σημαντικό τμήμα της πολιτικής μεταφορών της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.2.

Ως εκ τούτου, η παρούσα διερευνητική γνωμοδότηση, που καταρτίζεται κατόπιν αιτήματος της επιτρόπου της ΕΕ η οποία είναι αρμόδια για τις μεταφορές, εστιάζει στις ευκαιρίες που παρουσιάζονται στον τομέα των μεταφορών για την καλύτερη ένταξη των γυναικών και την επίτευξη μεγαλύτερης οικονομικής, κοινωνικής και βιώσιμης ανάπτυξης. Η παρούσα γνωμοδότηση δεν επικεντρώνεται στις γυναίκες ως χρήστριες των μεταφορών, ωστόσο η ΕΟΚΕ φρονεί ότι θα μπορούσε να εκπονηθεί επίσης μια διερευνητική γνωμοδότηση σχετικά με αυτό το θέμα. Παρά τις ελλείψεις, η κατάσταση μπορεί να αλλάξει με την εφαρμογή ουδέτερων από την άποψη του φύλου πολιτικών για τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας, της καινοτομίας, της ανάπτυξης και της απασχόλησης στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Στο νέο επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη, το οποίο αποσκοπεί στην προώθηση της ανάπτυξης και της απασχόλησης, πρέπει να ενσωματωθεί η διάσταση της ισότητας των φύλων, με την εξάλειψη των υφιστάμενων εμποδίων και την ανάπτυξη ενός πνεύματος ενεργού συμμετοχής και μη αποκλεισμού, ούτως ώστε τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες να δραστηριοποιούνται εξίσου σε όλες τις πτυχές των μεταφορών. Απαιτείται μεγαλύτερη αναγνώριση της ισότητας των φύλων, ώστε αυτή να καταστεί ένα σημαντικό τμήμα της πολιτικής μεταφορών της ΕΕ.

| 1.3. | Οι βασικές συστάσεις είναι οι εξής:






  — | συλλογή δεδομένων και καθορισμός βασικών δεικτών προκειμένου να προσδιοριστούν και να εξαλειφθούν τα εμπόδια, |
| --- | --- | --- |

1.3.

Οι βασικές συστάσεις είναι οι εξής:

—

συλλογή δεδομένων και καθορισμός βασικών δεικτών προκειμένου να προσδιοριστούν και να εξαλειφθούν τα εμπόδια,

| — | εξασφάλιση μεγαλύτερης προβολής και συμμετοχής των γυναικών στη χάραξη των πολιτικών και στη λήψη των αποφάσεων, καθώς και στον προγραμματισμό, |
| --- | --- |

—

εξασφάλιση μεγαλύτερης προβολής και συμμετοχής των γυναικών στη χάραξη των πολιτικών και στη λήψη των αποφάσεων, καθώς και στον προγραμματισμό,

| — | ενδυνάμωση της ενεργού συμμετοχής και των δύο φύλων για τη δημιουργία ενός καλύτερου εργασιακού περιβάλλοντος στον τομέα των μεταφορών, συμπεριλαμβανομένης της ίσης αμοιβής για ίση εργασία, στο σύνολο των διαφόρων πτυχών του τομέα, |
| --- | --- |

—

ενδυνάμωση της ενεργού συμμετοχής και των δύο φύλων για τη δημιουργία ενός καλύτερου εργασιακού περιβάλλοντος στον τομέα των μεταφορών, συμπεριλαμβανομένης της ίσης αμοιβής για ίση εργασία, στο σύνολο των διαφόρων πτυχών του τομέα,

| — | υλοποίηση δράσεων για την προσέλκυση των γυναικών σε ευκαιρίες απασχόλησης στον τομέα των μεταφορών με τη λήψη μέτρων που θα αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας της εργασίας, |
| --- | --- |

—

υλοποίηση δράσεων για την προσέλκυση των γυναικών σε ευκαιρίες απασχόλησης στον τομέα των μεταφορών με τη λήψη μέτρων που θα αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας της εργασίας,

| — | ενθάρρυνση της συμμετοχής των πανεπιστημίων και των υπηρεσιών επαγγελματικού προσανατολισμού, προκειμένου να προωθηθεί το ευρύ πεδίο του τομέα, συμπεριλαμβανομένης της τεχνολογίας, της Ε&Α και της μηχανολογίας, |
| --- | --- |

—

ενθάρρυνση της συμμετοχής των πανεπιστημίων και των υπηρεσιών επαγγελματικού προσανατολισμού, προκειμένου να προωθηθεί το ευρύ πεδίο του τομέα, συμπεριλαμβανομένης της τεχνολογίας, της Ε&Α και της μηχανολογίας,

| — | ενεργός προώθηση του ρόλου της γυναικείας επιχειρηματικότητας, |
| --- | --- |

—

ενεργός προώθηση του ρόλου της γυναικείας επιχειρηματικότητας,

| — | ενίσχυση της θέσης των γυναικών καθώς και του τομέα των μεταφορών, ούτως ώστε να ευνοηθεί η ευρεία ένταξή τους στον κλάδο. |
| --- | --- |

—

ενίσχυση της θέσης των γυναικών καθώς και του τομέα των μεταφορών, ούτως ώστε να ευνοηθεί η ευρεία ένταξή τους στον κλάδο.

2.   Επισκόπηση

| 2.1. | Η συμμετοχή ανδρών και γυναικών στον τομέα των μεταφορών συνιστά ένα περίπλοκο θέμα, το οποίο δεν διερευνάται σε βάθος στο παρόν έγγραφο. Το ενδιαφέρον για τις μεταφορές ξεκινάει από την εκπαίδευση, το οικογενειακό περιβάλλον, την εμπειρία, την ανάγκη ή την επιθυμία για καινοτομία. Η συμμετοχή στον εν λόγω τομέα είναι το αποτέλεσμα των δυνατοτήτων επαγγελματικής σταδιοδρομίας που προσφέρονται σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, των προσόντων, των δεξιοτήτων και των δικτύων. Η παραμονή στον κλάδο μπορεί να εξαρτηθεί από την ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων, την κατάρτιση, την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και τη διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων, τις συνθήκες εργασίας, τις αποδοχές, τον χρόνο εργασίας, καθώς και από την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. |
| --- | --- |

2.1.

Η συμμετοχή ανδρών και γυναικών στον τομέα των μεταφορών συνιστά ένα περίπλοκο θέμα, το οποίο δεν διερευνάται σε βάθος στο παρόν έγγραφο. Το ενδιαφέρον για τις μεταφορές ξεκινάει από την εκπαίδευση, το οικογενειακό περιβάλλον, την εμπειρία, την ανάγκη ή την επιθυμία για καινοτομία. Η συμμετοχή στον εν λόγω τομέα είναι το αποτέλεσμα των δυνατοτήτων επαγγελματικής σταδιοδρομίας που προσφέρονται σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, των προσόντων, των δεξιοτήτων και των δικτύων. Η παραμονή στον κλάδο μπορεί να εξαρτηθεί από την ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων, την κατάρτιση, την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και τη διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων, τις συνθήκες εργασίας, τις αποδοχές, τον χρόνο εργασίας, καθώς και από την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.

| 2.2. | Για τις γυναίκες, στα θέματα αυτά συμπεριλαμβάνονται επίσης η ασφάλεια, η βία με βάση το φύλο, καθώς και η σεξουαλική παρενόχληση από συναδέλφους ή χρήστες των μεταφορών. Επιπλέον, οι γυναίκες μπορεί να χρειαστεί να διακόψουν την επαγγελματική τους σταδιοδρομία λόγω μητρότητας ή λόγω ανάγκης παροχής φροντίδας σε συγγενικό πρόσωπο. Ως εκ τούτου, για την επανένταξη στον τομέα απαιτούνται ευέλικτες εργασιακές ρυθμίσεις, επανακατάρτιση και λήψη μέτρων για να αποτραπεί η απώλεια της επαγγελματικής αρχαιότητας/του επαγγελματικού καθεστώτος. |
| --- | --- |

2.2.

Για τις γυναίκες, στα θέματα αυτά συμπεριλαμβάνονται επίσης η ασφάλεια, η βία με βάση το φύλο, καθώς και η σεξουαλική παρενόχληση από συναδέλφους ή χρήστες των μεταφορών. Επιπλέον, οι γυναίκες μπορεί να χρειαστεί να διακόψουν την επαγγελματική τους σταδιοδρομία λόγω μητρότητας ή λόγω ανάγκης παροχής φροντίδας σε συγγενικό πρόσωπο. Ως εκ τούτου, για την επανένταξη στον τομέα απαιτούνται ευέλικτες εργασιακές ρυθμίσεις, επανακατάρτιση και λήψη μέτρων για να αποτραπεί η απώλεια της επαγγελματικής αρχαιότητας/του επαγγελματικού καθεστώτος.

| 2.3. | Ωστόσο, όταν οι συνθήκες εργασίας είναι καλές, τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες που εργάζονται στον τομέα των μεταφορών αισθάνονται ότι εξελίσσονται επαγγελματικά, αντλούν ικανοποίηση από την εργασία τους, επωφελούνται από υψηλά πρότυπα κατάρτισης, αναπτύσσουν δεξιότητες και αξιοποιούν τις προοπτικές επαγγελματικής προώθησης και ένταξης στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Για τους επιχειρηματίες, αυτές οι προοπτικές μετουσιώνονται σε δυνατότητες καινοτομίας, ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

2.3.

Ωστόσο, όταν οι συνθήκες εργασίας είναι καλές, τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες που εργάζονται στον τομέα των μεταφορών αισθάνονται ότι εξελίσσονται επαγγελματικά, αντλούν ικανοποίηση από την εργασία τους, επωφελούνται από υψηλά πρότυπα κατάρτισης, αναπτύσσουν δεξιότητες και αξιοποιούν τις προοπτικές επαγγελματικής προώθησης και ένταξης στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Για τους επιχειρηματίες, αυτές οι προοπτικές μετουσιώνονται σε δυνατότητες καινοτομίας, ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων εργασίας.

| 2.4. | Κατά την ανάλυση των τάσεων που επικρατούν στην απασχόληση, θα πρέπει να γίνεται διάκριση ανάμεσα στο μετακινούμενο και στο μη μετακινούμενο προσωπικό στον τομέα των μεταφορών. Οι γυναίκες που απασχολούνται στον τομέα των μεταφορών είναι πιο δύσκολο να εργάζονται μακριά από το σπίτι και, ως εκ τούτου, σε όλα σχεδόν τα επαγγέλματα των μεταφορών, εκτός από τις αερομεταφορές, οι θέσεις εργασίας που απαιτούν μετακινήσεις ανδροκρατούνται. Κατά παράδοση, οι θέσεις εργασίας που απαιτούν μετακινήσεις αμείβονται καλύτερα, με αποτέλεσμα η μισθολογική διαφορά μεταξύ των δύο φύλων στον τομέα των μεταφορών να είναι πλέον εδραιωμένη και πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί. |
| --- | --- |

2.4.

Κατά την ανάλυση των τάσεων που επικρατούν στην απασχόληση, θα πρέπει να γίνεται διάκριση ανάμεσα στο μετακινούμενο και στο μη μετακινούμενο προσωπικό στον τομέα των μεταφορών. Οι γυναίκες που απασχολούνται στον τομέα των μεταφορών είναι πιο δύσκολο να εργάζονται μακριά από το σπίτι και, ως εκ τούτου, σε όλα σχεδόν τα επαγγέλματα των μεταφορών, εκτός από τις αερομεταφορές, οι θέσεις εργασίας που απαιτούν μετακινήσεις ανδροκρατούνται. Κατά παράδοση, οι θέσεις εργασίας που απαιτούν μετακινήσεις αμείβονται καλύτερα, με αποτέλεσμα η μισθολογική διαφορά μεταξύ των δύο φύλων στον τομέα των μεταφορών να είναι πλέον εδραιωμένη και πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί.

| 2.5. | Ο αντίκτυπος της οικονομικής κρίσης έχει επηρεάσει και τις γυναίκες που εργάζονται στον εν λόγω τομέα. Οι τάσεις πριν από την κρίση κατέδειξαν ότι ο κλάδος των μεταφορών είχε ανοίξει περισσότερο για τις γυναίκες, ενώ είχαν εντατικοποιηθεί οι προσπάθειες να προσλαμβάνονται και να προάγονται οι γυναίκες στον τομέα των μεταφορών. Μεγάλο μέρος αυτών των τάσεων κατά την περίοδο εκείνη αφορούσε την ανάπτυξη του τομέα των υπηρεσιών εδάφους και των επενδύσεων σε τεχνολογίες που δεν απαιτούσαν πλέον βαριές χειρωνακτικές εργασίες. Ωστόσο, οι τάσεις αυτές μετριάστηκαν λόγω της κρίσης, δεδομένου του γεγονότος ότι από τις περικοπές των δαπανών επλήγησαν εξίσου τα μέτρα που ήταν αναγκαία για την υποστήριξη των πολιτικών υπέρ της ισότητας των φύλων στον χώρο εργασίας. |
| --- | --- |

2.5.

Ο αντίκτυπος της οικονομικής κρίσης έχει επηρεάσει και τις γυναίκες που εργάζονται στον εν λόγω τομέα. Οι τάσεις πριν από την κρίση κατέδειξαν ότι ο κλάδος των μεταφορών είχε ανοίξει περισσότερο για τις γυναίκες, ενώ είχαν εντατικοποιηθεί οι προσπάθειες να προσλαμβάνονται και να προάγονται οι γυναίκες στον τομέα των μεταφορών. Μεγάλο μέρος αυτών των τάσεων κατά την περίοδο εκείνη αφορούσε την ανάπτυξη του τομέα των υπηρεσιών εδάφους και των επενδύσεων σε τεχνολογίες που δεν απαιτούσαν πλέον βαριές χειρωνακτικές εργασίες. Ωστόσο, οι τάσεις αυτές μετριάστηκαν λόγω της κρίσης, δεδομένου του γεγονότος ότι από τις περικοπές των δαπανών επλήγησαν εξίσου τα μέτρα που ήταν αναγκαία για την υποστήριξη των πολιτικών υπέρ της ισότητας των φύλων στον χώρο εργασίας.

3.   Στόχοι μιας πολιτικής που αποσκοπεί στην καλύτερη εξισορρόπηση των φύλων

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι μια γυναίκα, η επίτροπος κ. Bulc, έχει αναλάβει το χαρτοφυλάκιο των μεταφορών. Πολύ συχνά, η συμμετοχή των δύο φύλων στη σύνθεση των οργάνων λήψης αποφάσεων βασίζεται σε στερεότυπα και όχι σε ικανότητες. Προκειμένου να επιτευχθεί μια ισχυρή αειφόρος ανάπτυξη στον κλάδο των μεταφορών της ΕΕ, αυτός θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από ουδετερότητα ως προς το φύλο στη διαδικασία χάραξης πολιτικής και λήψης αποφάσεων. Οι γυναίκες πρέπει να συμμετέχουν εξίσου και στις δύο διαδικασίες, όχι μέσω θετικών διακρίσεων, αλλά με βάση τα προσόντα, τις ικανότητες και τη διαφάνεια των διορισμών. |
| --- | --- |

3.1.

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι μια γυναίκα, η επίτροπος κ. Bulc, έχει αναλάβει το χαρτοφυλάκιο των μεταφορών. Πολύ συχνά, η συμμετοχή των δύο φύλων στη σύνθεση των οργάνων λήψης αποφάσεων βασίζεται σε στερεότυπα και όχι σε ικανότητες. Προκειμένου να επιτευχθεί μια ισχυρή αειφόρος ανάπτυξη στον κλάδο των μεταφορών της ΕΕ, αυτός θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από ουδετερότητα ως προς το φύλο στη διαδικασία χάραξης πολιτικής και λήψης αποφάσεων. Οι γυναίκες πρέπει να συμμετέχουν εξίσου και στις δύο διαδικασίες, όχι μέσω θετικών διακρίσεων, αλλά με βάση τα προσόντα, τις ικανότητες και τη διαφάνεια των διορισμών.

| 3.2. | Μεγαλύτερη συμμετοχή των γυναικών σε επίπεδο ανώτερων υπαλλήλων, συμπεριλαμβανομένων των μη εκτελεστικών διευθυντών, έχει αποδειχθεί ότι αποφέρει βασικά πλεονεκτήματα στις επιχειρήσεις (1). Η συμμετοχή των γυναικών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων θα βοηθήσει τις επιχειρήσεις, τα ιδρύματα και τις ενώσεις να καινοτομήσουν και να αναπτύξουν νέες επιχειρηματικές ιδέες. Με ένα διαφοροποιημένο εργατικό δυναμικό προωθείται η συνεργασία, η κατανόηση και η ανεκτικότητα, ενώ έχει αποδειχθεί ότι το στοιχείο αυτό προάγει την ανταγωνιστικότητα, την παραγωγικότητα και την εταιρική κοινωνική ευθύνη, ενώ, ταυτόχρονα, εξασφαλίζεται η παραμονή και των δύο φύλων στις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

3.2.

Μεγαλύτερη συμμετοχή των γυναικών σε επίπεδο ανώτερων υπαλλήλων, συμπεριλαμβανομένων των μη εκτελεστικών διευθυντών, έχει αποδειχθεί ότι αποφέρει βασικά πλεονεκτήματα στις επιχειρήσεις (1). Η συμμετοχή των γυναικών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων θα βοηθήσει τις επιχειρήσεις, τα ιδρύματα και τις ενώσεις να καινοτομήσουν και να αναπτύξουν νέες επιχειρηματικές ιδέες. Με ένα διαφοροποιημένο εργατικό δυναμικό προωθείται η συνεργασία, η κατανόηση και η ανεκτικότητα, ενώ έχει αποδειχθεί ότι το στοιχείο αυτό προάγει την ανταγωνιστικότητα, την παραγωγικότητα και την εταιρική κοινωνική ευθύνη, ενώ, ταυτόχρονα, εξασφαλίζεται η παραμονή και των δύο φύλων στις επιχειρήσεις.

| 3.3. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά να εφαρμόζονται απλές, μη γραφειοκρατικές διαδικασίες τακτικών ελέγχων και υποβολής εκθέσεων προόδου από παράγοντες του τομέα των μεταφορών (φορείς χάραξης πολιτικής, επιχειρήσεις, συνδικαλιστικές ενώσεις, ενώσεις μεταφορών, ενδιαφερόμενα μέρη) σχετικά με την ισότητα των φύλων. Σε αυτές θα πρέπει να συμπεριληφθεί η εκπαίδευση των χρηστών για την εξάλειψη των στερεοτύπων και των καθιερωμένων αντιλήψεων. Θα πρέπει να δοθούν σε γυναίκες και σε άνδρες οι ίδιες δυνατότητες να ασκούν επιρροή στη δημιουργία, τον σχεδιασμό και τη διαχείριση του συστήματος μεταφορών, διαδικασίες στις οποίες οι αξίες των δύο φύλων θα πρέπει να έχουν την ίδια βαρύτητα. Η Επιτροπή θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο αυτό, τόσο στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου που διεξάγει η ίδια όσο και ως προϋπόθεση για τη χρηματοδότηση των έργων ΔΕΔ-Μ ή Ε&Α. |
| --- | --- |

3.3.

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά να εφαρμόζονται απλές, μη γραφειοκρατικές διαδικασίες τακτικών ελέγχων και υποβολής εκθέσεων προόδου από παράγοντες του τομέα των μεταφορών (φορείς χάραξης πολιτικής, επιχειρήσεις, συνδικαλιστικές ενώσεις, ενώσεις μεταφορών, ενδιαφερόμενα μέρη) σχετικά με την ισότητα των φύλων. Σε αυτές θα πρέπει να συμπεριληφθεί η εκπαίδευση των χρηστών για την εξάλειψη των στερεοτύπων και των καθιερωμένων αντιλήψεων. Θα πρέπει να δοθούν σε γυναίκες και σε άνδρες οι ίδιες δυνατότητες να ασκούν επιρροή στη δημιουργία, τον σχεδιασμό και τη διαχείριση του συστήματος μεταφορών, διαδικασίες στις οποίες οι αξίες των δύο φύλων θα πρέπει να έχουν την ίδια βαρύτητα. Η Επιτροπή θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο αυτό, τόσο στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου που διεξάγει η ίδια όσο και ως προϋπόθεση για τη χρηματοδότηση των έργων ΔΕΔ-Μ ή Ε&Α.

4.   Συλλογή δεδομένων και δείκτες

| 4.1. | Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ΕΕ θα μπορούσαν να στηρίξουν καλύτερα τον κλάδο των μεταφορών μέσω της συλλογής δεδομένων και στατιστικών αναλύσεων, στις οποίες συνεκτιμάται η διάσταση του φύλου και οι οποίες συμπεριλαμβάνουν αναλυτικά στοιχεία ανά φύλο, έτσι ώστε να αναδειχθούν οι βασικοί τομείς όπου χρειάζονται επενδύσεις ή στήριξη. |
| --- | --- |

4.1.

Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ΕΕ θα μπορούσαν να στηρίξουν καλύτερα τον κλάδο των μεταφορών μέσω της συλλογής δεδομένων και στατιστικών αναλύσεων, στις οποίες συνεκτιμάται η διάσταση του φύλου και οι οποίες συμπεριλαμβάνουν αναλυτικά στοιχεία ανά φύλο, έτσι ώστε να αναδειχθούν οι βασικοί τομείς όπου χρειάζονται επενδύσεις ή στήριξη.

| 4.2. | Θα πρέπει να αναλυθούν οι ακόλουθοι δείκτες:






  — | καθοδήγηση και παροχή συμβουλών στη δευτεροβάθμια και την τριτοβάθμια εκπαίδευση, |
| --- | --- | --- |

4.2.

Θα πρέπει να αναλυθούν οι ακόλουθοι δείκτες:

—

καθοδήγηση και παροχή συμβουλών στη δευτεροβάθμια και την τριτοβάθμια εκπαίδευση,

| — | προσόντα και κατάρτιση —συμπεριλαμβανομένης μιας στατιστικής ανάλυσης από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση μέχρι και την ανώτατη εκπαίδευση, |
| --- | --- |

—

προσόντα και κατάρτιση —συμπεριλαμβανομένης μιας στατιστικής ανάλυσης από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση μέχρι και την ανώτατη εκπαίδευση,

| — | μισθολογικά όρια κατά την πρόσληψη, |
| --- | --- |

—

μισθολογικά όρια κατά την πρόσληψη,

| — | ευκαιρίες σταδιοδρομίας και φραγμοί, |
| --- | --- |

—

ευκαιρίες σταδιοδρομίας και φραγμοί,

| — | ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, |
| --- | --- |

—

ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής,

| — | υγεία και ασφάλεια στον χώρο εργασίας, |
| --- | --- |

—

υγεία και ασφάλεια στον χώρο εργασίας,

| — | εργασιακή νοοτροπία, συμπεριλαμβανομένης της κατανομής των ρόλων βάσει του φύλου, |
| --- | --- |

—

εργασιακή νοοτροπία, συμπεριλαμβανομένης της κατανομής των ρόλων βάσει του φύλου,

| — | συμμετοχή των γυναικών στη διαδικασία χάραξης πολιτικής και λήψης αποφάσεων, μεταξύ άλλων και σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου των εταιρειών, |
| --- | --- |

—

συμμετοχή των γυναικών στη διαδικασία χάραξης πολιτικής και λήψης αποφάσεων, μεταξύ άλλων και σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου των εταιρειών,

| — | διάθεση πόρων για τις γυναίκες επιχειρηματίες. |
| --- | --- |

—

διάθεση πόρων για τις γυναίκες επιχειρηματίες.

| 4.3. | Η ανάλυση των δεδομένων μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αξιολογηθούν ο κύκλος της απασχόλησης, καθώς και τα σημεία όπου εντοπίζονται εμπόδια για την είσοδο και την επαγγελματική εξέλιξη των γυναικών στον τομέα των μεταφορών. Στη συνέχεια, μπορούν να δημιουργηθούν ειδικά μέσα για τον κλάδο των μεταφορών, ούτως ώστε να αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις εξαιτίας των οποίων εφαρμόζονται διακρίσεις σε βάρος των γυναικών. |
| --- | --- |

4.3.

Η ανάλυση των δεδομένων μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αξιολογηθούν ο κύκλος της απασχόλησης, καθώς και τα σημεία όπου εντοπίζονται εμπόδια για την είσοδο και την επαγγελματική εξέλιξη των γυναικών στον τομέα των μεταφορών. Στη συνέχεια, μπορούν να δημιουργηθούν ειδικά μέσα για τον κλάδο των μεταφορών, ούτως ώστε να αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις εξαιτίας των οποίων εφαρμόζονται διακρίσεις σε βάρος των γυναικών.

| 4.4. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει περαιτέρω την ανάλυση των εξής πτυχών:






  — | της κατανομής και της διάθεσης των δημόσιων πόρων, καθώς και της χρηματοδότησης έργων από την ΕΕ, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η άνιση μεταχείριση λόγω φύλου συνεπάγεται επιπτώσεις στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων σχετικά με τη χρήση των δημόσιων προϋπολογισμών και των δημόσιων υποδομών. Αυτό θα πρέπει να οδηγήσει στην εισαγωγή της συνεκτίμησης της ισότητας των φύλων στην κατάρτιση του προϋπολογισμού της πολιτικής μεταφορών της ΕΕ, |
| --- | --- | --- |

4.4.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει περαιτέρω την ανάλυση των εξής πτυχών:

—

της κατανομής και της διάθεσης των δημόσιων πόρων, καθώς και της χρηματοδότησης έργων από την ΕΕ, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η άνιση μεταχείριση λόγω φύλου συνεπάγεται επιπτώσεις στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων σχετικά με τη χρήση των δημόσιων προϋπολογισμών και των δημόσιων υποδομών. Αυτό θα πρέπει να οδηγήσει στην εισαγωγή της συνεκτίμησης της ισότητας των φύλων στην κατάρτιση του προϋπολογισμού της πολιτικής μεταφορών της ΕΕ,

| — | της κατανομής των μακροοικονομικών μέτρων για την αντιμετώπιση του αντίκτυπου της άνισης μεταχείρισης λόγω φύλου κατά την εκπόνηση των πολιτικών στους ακόλουθους τομείς: φορολογία, τιμολόγηση του οδικού δικτύου, φορολόγηση των αεροπορικών μεταφορών, δημόσιες υπηρεσίες, απελευθέρωση και δικαιώματα των καταναλωτών. Έτσι θα μπορούσε να διασφαλιστεί η ενσωμάτωση της διάστασης της ισότητας των φύλων στις δημόσιες υπηρεσίες, καθώς και στις πολιτικές απελευθέρωσης/ιδιωτικοποίησης στον τομέα των μεταφορών. |
| --- | --- |

—

της κατανομής των μακροοικονομικών μέτρων για την αντιμετώπιση του αντίκτυπου της άνισης μεταχείρισης λόγω φύλου κατά την εκπόνηση των πολιτικών στους ακόλουθους τομείς: φορολογία, τιμολόγηση του οδικού δικτύου, φορολόγηση των αεροπορικών μεταφορών, δημόσιες υπηρεσίες, απελευθέρωση και δικαιώματα των καταναλωτών. Έτσι θα μπορούσε να διασφαλιστεί η ενσωμάτωση της διάστασης της ισότητας των φύλων στις δημόσιες υπηρεσίες, καθώς και στις πολιτικές απελευθέρωσης/ιδιωτικοποίησης στον τομέα των μεταφορών.

| — | Τα δεδομένα θα πρέπει να ταξινομούνται, βάσει αποδεικτικών στοιχείων, προκειμένου να λειτουργήσουν ως θεμέλιο της μελλοντικής ευρωπαϊκής πολιτικής και των διαδικασιών της. Ως παράδειγμα αξίζει να αναφερθεί ο έλεγχος που πραγματοποίησε το Ηνωμένο Βασίλειο στον τομέα των δημόσιων μεταφορών σχετικά με τη συμμόρφωση των οργανισμών μεταφορών στο πρόταγμα της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών. |
| --- | --- |

—

Τα δεδομένα θα πρέπει να ταξινομούνται, βάσει αποδεικτικών στοιχείων, προκειμένου να λειτουργήσουν ως θεμέλιο της μελλοντικής ευρωπαϊκής πολιτικής και των διαδικασιών της. Ως παράδειγμα αξίζει να αναφερθεί ο έλεγχος που πραγματοποίησε το Ηνωμένο Βασίλειο στον τομέα των δημόσιων μεταφορών σχετικά με τη συμμόρφωση των οργανισμών μεταφορών στο πρόταγμα της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών.

5.   Απασχόληση: συμμετοχή των γυναικών

| 5.1. | Στην Ευρώπη, τις τελευταίες δεκαετίες, παρατηρείται αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας σε όλους τους τομείς. Μολονότι η αύξηση συνεχίζεται, ο τομέας των μεταφορών παραμένει σε μεγάλο βαθμό μη φιλικός προς τις γυναίκες. Παρά το γεγονός ότι έχουν αναληφθεί μια σειρά πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και του προγράμματος EQUAL, ο τομέας των μεταφορών παραμένει ένας κλάδος που εφαρμόζει τον διαχωρισμό των αρμοδιοτήτων και στον οποίο οι άνδρες απασχολούνται, κατά κύριο λόγο, ως οδηγοί/πιλότοι, τεχνικοί ή σε θέσεις εργασίας που απαιτούν σωματική καταπόνηση και μεγάλο φόρτο εργασίας, ενώ οι γυναίκες απασχολούνται, ως επί το πλείστον, στον τομέα της παροχής υπηρεσιών και σε διοικητικές θέσεις εργασίας. |
| --- | --- |

5.1.

Στην Ευρώπη, τις τελευταίες δεκαετίες, παρατηρείται αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας σε όλους τους τομείς. Μολονότι η αύξηση συνεχίζεται, ο τομέας των μεταφορών παραμένει σε μεγάλο βαθμό μη φιλικός προς τις γυναίκες. Παρά το γεγονός ότι έχουν αναληφθεί μια σειρά πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και του προγράμματος EQUAL, ο τομέας των μεταφορών παραμένει ένας κλάδος που εφαρμόζει τον διαχωρισμό των αρμοδιοτήτων και στον οποίο οι άνδρες απασχολούνται, κατά κύριο λόγο, ως οδηγοί/πιλότοι, τεχνικοί ή σε θέσεις εργασίας που απαιτούν σωματική καταπόνηση και μεγάλο φόρτο εργασίας, ενώ οι γυναίκες απασχολούνται, ως επί το πλείστον, στον τομέα της παροχής υπηρεσιών και σε διοικητικές θέσεις εργασίας.

| 5.2. | Σε γενικές γραμμές, η αναδιάρθρωση του τομέα των μεταφορών έχει πλήξει κυρίως τις ανδροκρατούμενες θέσεις εργασίας του κλάδου: τις σιδηροδρομικές μεταφορές, τις λιμενικές δραστηριότητες και τον τομέα των εσωτερικών πλωτών οδών, ενώ όλο και περισσότερες γυναίκες απασχολούνται σε δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών, οι οποίες αναπτύσσονται στις αναδυόμενες αλυσίδες εφοδιασμού, τις εταιρείες υλικοτεχνικής υποστήριξης κ.λπ. Σήμερα, η εφαρμογή νέων τεχνολογιών εξασφαλίζει σε γυναίκες και άνδρες τη δυνατότητα να καταλαμβάνουν, σε ισότιμη βάση, θέσεις εργασίας που, παραδοσιακά, συνδέονταν με βαριές σωματικές εργασίες. Ωστόσο, η ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής εξακολουθεί να συνιστά πρόβλημα και να δυσχεραίνει την απασχόληση των γυναικών σε θέσεις εργασίας που απαιτούν μετακινήσεις. |
| --- | --- |

5.2.

Σε γενικές γραμμές, η αναδιάρθρωση του τομέα των μεταφορών έχει πλήξει κυρίως τις ανδροκρατούμενες θέσεις εργασίας του κλάδου: τις σιδηροδρομικές μεταφορές, τις λιμενικές δραστηριότητες και τον τομέα των εσωτερικών πλωτών οδών, ενώ όλο και περισσότερες γυναίκες απασχολούνται σε δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών, οι οποίες αναπτύσσονται στις αναδυόμενες αλυσίδες εφοδιασμού, τις εταιρείες υλικοτεχνικής υποστήριξης κ.λπ. Σήμερα, η εφαρμογή νέων τεχνολογιών εξασφαλίζει σε γυναίκες και άνδρες τη δυνατότητα να καταλαμβάνουν, σε ισότιμη βάση, θέσεις εργασίας που, παραδοσιακά, συνδέονταν με βαριές σωματικές εργασίες. Ωστόσο, η ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής εξακολουθεί να συνιστά πρόβλημα και να δυσχεραίνει την απασχόληση των γυναικών σε θέσεις εργασίας που απαιτούν μετακινήσεις.

| 5.3. | Η γενική αντίληψη ότι ορισμένες θέσεις εργασίας, συγκεκριμένοι χώροι εργασίας ή ρυθμίσεις του χρόνου εργασίας προορίζονται αποκλειστικά για τους άνδρες είναι ευρέως διαδεδομένη. Το γεγονός αυτό έχει σημαντικό αντίκτυπο στην πρόσληψη και την παραμονή εργαζόμενων γυναικών σε επαγγέλματα όπου οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται. |
| --- | --- |

5.3.

Η γενική αντίληψη ότι ορισμένες θέσεις εργασίας, συγκεκριμένοι χώροι εργασίας ή ρυθμίσεις του χρόνου εργασίας προορίζονται αποκλειστικά για τους άνδρες είναι ευρέως διαδεδομένη. Το γεγονός αυτό έχει σημαντικό αντίκτυπο στην πρόσληψη και την παραμονή εργαζόμενων γυναικών σε επαγγέλματα όπου οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται.

| 5.4. | Όσον αφορά την ισότητα στις αμοιβές, ο διαχωρισμός μεταξύ των δύο φύλων που εφαρμόζεται στις μεταφορές συντηρεί το χάσμα των αμοιβών μεταξύ των φύλων. Οι άνδρες απασχολούνται ως επί το πλείστον σε τεχνικές θέσεις εργασίας, για τις οποίες θεωρούνται πιο καταρτισμένοι, ενώ οι γυναίκες δραστηριοποιούνται κυρίως στις διοικητικές υπηρεσίες και στην εξυπηρέτηση των πελατών. Οι άνδρες εργάζονται περισσότερες ώρες και καταλαμβάνουν περισσότερες θέσεις πλήρους απασχόλησης στον τομέα των μεταφορών, ενώ οι γυναίκες τείνουν να επιλέγουν πιο ευέλικτες μορφές εργασίας, οι οποίες προσφέρουν περιορισμένες ευκαιρίες. Στον τομέα των μεταφορών, οι προοπτικές επαγγελματικής ανέλιξης είναι μεγαλύτερες για τους άνδρες από ό,τι για τις γυναίκες. Η πρόσβαση σε ανδροκρατούμενες θέσεις εργασίας εξακολουθεί να συνιστά πρόβλημα, παρά το γεγονός ότι τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες διαθέτουν ίση πρόσβαση στην επαγγελματική κατάρτιση. Αυτό συνεπάγεται καταστάσεις στις οποίες, μολονότι οι γυναίκες έχουν εκπαιδευτεί σε τεχνικά επαγγέλματα, εντούτοις αδυνατούν να βρουν θέση απασχόλησης που να αντιστοιχεί στο επίπεδο των επαγγελματικών τους προσόντων. Όλες οι προαναφερθείσες πτυχές οδηγούν σε διεύρυνση του μισθολογικού χάσματος μεταξύ γυναικών και ανδρών στον τομέα των μεταφορών. |
| --- | --- |

5.4.

Όσον αφορά την ισότητα στις αμοιβές, ο διαχωρισμός μεταξύ των δύο φύλων που εφαρμόζεται στις μεταφορές συντηρεί το χάσμα των αμοιβών μεταξύ των φύλων. Οι άνδρες απασχολούνται ως επί το πλείστον σε τεχνικές θέσεις εργασίας, για τις οποίες θεωρούνται πιο καταρτισμένοι, ενώ οι γυναίκες δραστηριοποιούνται κυρίως στις διοικητικές υπηρεσίες και στην εξυπηρέτηση των πελατών. Οι άνδρες εργάζονται περισσότερες ώρες και καταλαμβάνουν περισσότερες θέσεις πλήρους απασχόλησης στον τομέα των μεταφορών, ενώ οι γυναίκες τείνουν να επιλέγουν πιο ευέλικτες μορφές εργασίας, οι οποίες προσφέρουν περιορισμένες ευκαιρίες. Στον τομέα των μεταφορών, οι προοπτικές επαγγελματικής ανέλιξης είναι μεγαλύτερες για τους άνδρες από ό,τι για τις γυναίκες. Η πρόσβαση σε ανδροκρατούμενες θέσεις εργασίας εξακολουθεί να συνιστά πρόβλημα, παρά το γεγονός ότι τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες διαθέτουν ίση πρόσβαση στην επαγγελματική κατάρτιση. Αυτό συνεπάγεται καταστάσεις στις οποίες, μολονότι οι γυναίκες έχουν εκπαιδευτεί σε τεχνικά επαγγέλματα, εντούτοις αδυνατούν να βρουν θέση απασχόλησης που να αντιστοιχεί στο επίπεδο των επαγγελματικών τους προσόντων. Όλες οι προαναφερθείσες πτυχές οδηγούν σε διεύρυνση του μισθολογικού χάσματος μεταξύ γυναικών και ανδρών στον τομέα των μεταφορών.

| 5.5. | Μια ευαίσθητη από την άποψη του φύλου προσέγγιση για την υγεία και την ασφάλεια στον κλάδο των μεταφορών συνεπάγεται πολλές προκλήσεις, διότι οι περισσότερες θέσεις εργασίας που είναι συνυφασμένες με πραγματικό κίνδυνο εργατικών ατυχημάτων και ασθενειών κυριαρχούνται από άνδρες. Αυτό μειώνει τις πιθανότητες για μια διαφοροποιημένη προσέγγιση μεταξύ των δύο φύλων σε πολιτικές και μέτρα για την υγεία και την ασφάλεια στον χώρο εργασίας. Ωστόσο, τα διάφορα επαγγέλματα, τα καθήκοντα, οι συνθήκες εργασίας ή τα εργασιακά ωράρια συνεπάγονται διαφορετικό βαθμό έκθεσης σε κινδύνους. |
| --- | --- |

5.5.

Μια ευαίσθητη από την άποψη του φύλου προσέγγιση για την υγεία και την ασφάλεια στον κλάδο των μεταφορών συνεπάγεται πολλές προκλήσεις, διότι οι περισσότερες θέσεις εργασίας που είναι συνυφασμένες με πραγματικό κίνδυνο εργατικών ατυχημάτων και ασθενειών κυριαρχούνται από άνδρες. Αυτό μειώνει τις πιθανότητες για μια διαφοροποιημένη προσέγγιση μεταξύ των δύο φύλων σε πολιτικές και μέτρα για την υγεία και την ασφάλεια στον χώρο εργασίας. Ωστόσο, τα διάφορα επαγγέλματα, τα καθήκοντα, οι συνθήκες εργασίας ή τα εργασιακά ωράρια συνεπάγονται διαφορετικό βαθμό έκθεσης σε κινδύνους.

| 5.6. | Ο τομέας των μεταφορών της Ευρωπαϊκής Ένωσης χαρακτηρίζεται από υψηλή συχνότητα όλων των μορφών βίας, μολονότι πολλά περιστατικά δεν καταγγέλλονται. Η εκδήλωση βίας εκ μέρους τρίτων συνιστά επίσης ένα πρόβλημα στον τομέα των μεταφορών, καθότι οι γυναίκες απασχολούνται πρωτίστως σε επαγγέλματα που αφορούν άμεση επαφή με τον πελάτη και, ως εκ τούτου, τείνουν να είναι πιο εκτεθειμένες σε επιθετική συμπεριφορά και σε προσβολές εκ μέρους πελατών. Το προσωπικό στα γραφεία υποδοχής καλείται να αντιμετωπίσει αυξανόμενα επίπεδα απογοήτευσης του κοινού, που προκαλείται λόγω συμφορήσεων, καθυστερήσεων ή έλλειψης πληροφόρησης σε περίπτωση καθυστερήσεων. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την ενθάρρυνση των επιχειρήσεων μεταφορών να υιοθετούν πολιτικές μηδενικής ανοχής της βίας στον χώρο εργασίας. |
| --- | --- |

5.6.

Ο τομέας των μεταφορών της Ευρωπαϊκής Ένωσης χαρακτηρίζεται από υψηλή συχνότητα όλων των μορφών βίας, μολονότι πολλά περιστατικά δεν καταγγέλλονται. Η εκδήλωση βίας εκ μέρους τρίτων συνιστά επίσης ένα πρόβλημα στον τομέα των μεταφορών, καθότι οι γυναίκες απασχολούνται πρωτίστως σε επαγγέλματα που αφορούν άμεση επαφή με τον πελάτη και, ως εκ τούτου, τείνουν να είναι πιο εκτεθειμένες σε επιθετική συμπεριφορά και σε προσβολές εκ μέρους πελατών. Το προσωπικό στα γραφεία υποδοχής καλείται να αντιμετωπίσει αυξανόμενα επίπεδα απογοήτευσης του κοινού, που προκαλείται λόγω συμφορήσεων, καθυστερήσεων ή έλλειψης πληροφόρησης σε περίπτωση καθυστερήσεων. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την ενθάρρυνση των επιχειρήσεων μεταφορών να υιοθετούν πολιτικές μηδενικής ανοχής της βίας στον χώρο εργασίας.

| 5.7. | Η ΕΟΚΕ προτείνει στην αναθεώρηση της Λευκής Βίβλου του 2011 με τίτλο Xάρτης πορείας για έναν Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο Μεταφορών να συμπεριληφθεί μια νέα πρωτοβουλία —η οποία μπορεί να προστεθεί στο παράρτημα I— υπέρ της ισότητας των φύλων σε επαγγέλματα του τομέα των μεταφορών· προτείνεται, συγκεκριμένα, η υλοποίηση δράσεων για την προσέλκυση των γυναικών σε ευκαιρίες απασχόλησης στον τομέα των μεταφορών με τη λήψη μέτρων που θα αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας της εργασίας σε όλους τους τρόπους μεταφοράς, των συνθηκών εργασίας, της κατάρτισης και της διά βίου μάθησης (Lifelong Learning — LLL), της επαγγελματικής και επιχειρησιακής υγείας και ασφάλειας στην εργασία, καθώς και των ευνοϊκών ευκαιριών επαγγελματικής σταδιοδρομίας, στοιχεία τα οποία συμβάλλουν, στο σύνολό τους, στην καλύτερη εξισορρόπηση της επαγγελματικής και της προσωπικής ζωής. Η αποτελεσματικότερη ένταξη των γυναικών στον τομέα των μεταφορών μπορεί να πραγματοποιηθεί με θετικές ενέργειες που απαιτούν τουλάχιστον νέες υγειονομικές υποδομές, αποδυτήρια και καταλύματα, καθώς και πιο λελογισμένη αξιολόγηση του συνεχούς χρόνου εργασίας, των επαναλαμβανόμενων κινήσεων, του άγχους και της κούρασης σε σχέση με κάθε μέσο μεταφοράς. |
| --- | --- |

5.7.

Η ΕΟΚΕ προτείνει στην αναθεώρηση της Λευκής Βίβλου του 2011 με τίτλο Xάρτης πορείας για έναν Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο Μεταφορών να συμπεριληφθεί μια νέα πρωτοβουλία —η οποία μπορεί να προστεθεί στο παράρτημα I— υπέρ της ισότητας των φύλων σε επαγγέλματα του τομέα των μεταφορών· προτείνεται, συγκεκριμένα, η υλοποίηση δράσεων για την προσέλκυση των γυναικών σε ευκαιρίες απασχόλησης στον τομέα των μεταφορών με τη λήψη μέτρων που θα αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας της εργασίας σε όλους τους τρόπους μεταφοράς, των συνθηκών εργασίας, της κατάρτισης και της διά βίου μάθησης (Lifelong Learning — LLL), της επαγγελματικής και επιχειρησιακής υγείας και ασφάλειας στην εργασία, καθώς και των ευνοϊκών ευκαιριών επαγγελματικής σταδιοδρομίας, στοιχεία τα οποία συμβάλλουν, στο σύνολό τους, στην καλύτερη εξισορρόπηση της επαγγελματικής και της προσωπικής ζωής. Η αποτελεσματικότερη ένταξη των γυναικών στον τομέα των μεταφορών μπορεί να πραγματοποιηθεί με θετικές ενέργειες που απαιτούν τουλάχιστον νέες υγειονομικές υποδομές, αποδυτήρια και καταλύματα, καθώς και πιο λελογισμένη αξιολόγηση του συνεχούς χρόνου εργασίας, των επαναλαμβανόμενων κινήσεων, του άγχους και της κούρασης σε σχέση με κάθε μέσο μεταφοράς.

| 5.8. | Μέσα από μια σειρά πρωτοβουλιών που έχουν αναλάβει οι κοινωνικοί εταίροι του ευρωπαϊκού τομέα μεταφορών για να καταστούν οι μεταφορές ένα καλύτερο εργασιακό περιβάλλον για τις γυναίκες, καταδεικνύεται ότι υπάρχει στον κλάδο η επίγνωση των δυνητικών εμποδίων που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Μια μελέτη που εκπόνησαν η Κοινότητα των Ευρωπαϊκών Σιδηροδρόμων (CER) και η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Ενώσεων Εργαζομένων στις Μεταφορές (ETF), κοινωνικοί εταίροι του κλάδου των σιδηροδρόμων, σχετικά με την εκπροσώπηση και την καλύτερη ένταξη των γυναικών σε επαγγέλματα σιδηροδρόμων οδήγησε στη διατύπωση συστάσεων, η εφαρμογή των οποίων σε εταιρικό επίπεδο παρακολουθείται, επί του παρόντος, από κοινού από τους δύο οργανισμούς. Την ίδια προσέγγιση στις αστικές συγκοινωνίες εφαρμόζουν η Διεθνής Ένωση Δημοσίων Μεταφορών (UITP) και η ETF. Στις θαλάσσιες μεταφορές, το 2014, η ETF και η Ένωση Εφοπλιστών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ECSA) εκπόνησαν μια συνολική δέσμη εργαλείων κατάρτισης, τα οποία περιλαμβάνουν κατευθυντήριες γραμμές, ένα βίντεο και ένα εγχειρίδιο και έχουν ως στόχο την αντιμετώπιση της παρενόχλησης σε πλοία. Στα λιμάνια και τις αποβάθρες, η ETF, ο ESPO (Ευρωπαϊκός Οργανισμός Θαλάσσιων Λιμένων), το IDC (Διεθνές Συμβούλιο Λιμενεργατών) και η FEPORT (Ομοσπονδία Ευρωπαϊκών Ιδιωτικών Φορέων Εκμετάλλευσης Λιμένων) συμφώνησαν πρόσφατα στην υιοθέτηση κοινών συστάσεων με 14 σημεία δράσης που αποσκοπούν στην προώθηση και την παραμονή των γυναικών στην απασχόληση στους λιμένες. |
| --- | --- |

5.8.

Μέσα από μια σειρά πρωτοβουλιών που έχουν αναλάβει οι κοινωνικοί εταίροι του ευρωπαϊκού τομέα μεταφορών για να καταστούν οι μεταφορές ένα καλύτερο εργασιακό περιβάλλον για τις γυναίκες, καταδεικνύεται ότι υπάρχει στον κλάδο η επίγνωση των δυνητικών εμποδίων που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Μια μελέτη που εκπόνησαν η Κοινότητα των Ευρωπαϊκών Σιδηροδρόμων (CER) και η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Ενώσεων Εργαζομένων στις Μεταφορές (ETF), κοινωνικοί εταίροι του κλάδου των σιδηροδρόμων, σχετικά με την εκπροσώπηση και την καλύτερη ένταξη των γυναικών σε επαγγέλματα σιδηροδρόμων οδήγησε στη διατύπωση συστάσεων, η εφαρμογή των οποίων σε εταιρικό επίπεδο παρακολουθείται, επί του παρόντος, από κοινού από τους δύο οργανισμούς. Την ίδια προσέγγιση στις αστικές συγκοινωνίες εφαρμόζουν η Διεθνής Ένωση Δημοσίων Μεταφορών (UITP) και η ETF. Στις θαλάσσιες μεταφορές, το 2014, η ETF και η Ένωση Εφοπλιστών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ECSA) εκπόνησαν μια συνολική δέσμη εργαλείων κατάρτισης, τα οποία περιλαμβάνουν κατευθυντήριες γραμμές, ένα βίντεο και ένα εγχειρίδιο και έχουν ως στόχο την αντιμετώπιση της παρενόχλησης σε πλοία. Στα λιμάνια και τις αποβάθρες, η ETF, ο ESPO (Ευρωπαϊκός Οργανισμός Θαλάσσιων Λιμένων), το IDC (Διεθνές Συμβούλιο Λιμενεργατών) και η FEPORT (Ομοσπονδία Ευρωπαϊκών Ιδιωτικών Φορέων Εκμετάλλευσης Λιμένων) συμφώνησαν πρόσφατα στην υιοθέτηση κοινών συστάσεων με 14 σημεία δράσης που αποσκοπούν στην προώθηση και την παραμονή των γυναικών στην απασχόληση στους λιμένες.

| 5.9. | Πολλές οργανώσεις, συμπεριλαμβανομένης της ΔΟΕ, καθώς και κοινωνικοί εταίροι, έχουν ήδη θεσπίσει κατευθυντήριες γραμμές, πακέτα κατάρτισης, εργαλεία και κώδικες πρακτικής που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ή να ενισχυθούν, έτσι ώστε να αυξηθεί η συμμετοχή των γυναικών στον κλάδο των μεταφορών. Η Επιτροπή θα μπορούσε να ενσωματώσει μια ισχυρή διάσταση του φύλου στους πυλώνες ενός Παρατηρητηρίου κοινωνικών θεμάτων, απασχόλησης και κατάρτισης στον τομέα των μεταφορών, όπως προτείνεται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ του 2011 με θέμα «Επιπτώσεις των πολιτικών της ΕΕ στις ευκαιρίες απασχόλησης, τις ανάγκες κατάρτισης και τις συνθήκες εργασίας των εργαζομένων στις μεταφορές». |
| --- | --- |

5.9.

Πολλές οργανώσεις, συμπεριλαμβανομένης της ΔΟΕ, καθώς και κοινωνικοί εταίροι, έχουν ήδη θεσπίσει κατευθυντήριες γραμμές, πακέτα κατάρτισης, εργαλεία και κώδικες πρακτικής που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ή να ενισχυθούν, έτσι ώστε να αυξηθεί η συμμετοχή των γυναικών στον κλάδο των μεταφορών. Η Επιτροπή θα μπορούσε να ενσωματώσει μια ισχυρή διάσταση του φύλου στους πυλώνες ενός Παρατηρητηρίου κοινωνικών θεμάτων, απασχόλησης και κατάρτισης στον τομέα των μεταφορών, όπως προτείνεται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ του 2011 με θέμα «Επιπτώσεις των πολιτικών της ΕΕ στις ευκαιρίες απασχόλησης, τις ανάγκες κατάρτισης και τις συνθήκες εργασίας των εργαζομένων στις μεταφορές».

6.   Γυναίκες επιχειρηματίες

| 6.1. | Οι επιχειρηματίες αναγνωρίζονται πλέον ευρέως ως μείζονες δημιουργοί ευκαιριών απασχόλησης και βασικοί συντελεστές και στον τομέα των μεταφορών (2). Σήμερα, αυτό το πεδίο προϋποθέτει ενεργό δέσμευση όσον αφορά την πράσινη οικονομία, τα ευφυή συστήματα μεταφορών (ITS), τα συστήματα τηλεόρασης κλειστού κυκλώματος (CCTV), τον προγραμματισμό σε πραγματικό χρόνο και την ασφάλεια. |
| --- | --- |

6.1.

Οι επιχειρηματίες αναγνωρίζονται πλέον ευρέως ως μείζονες δημιουργοί ευκαιριών απασχόλησης και βασικοί συντελεστές και στον τομέα των μεταφορών (2). Σήμερα, αυτό το πεδίο προϋποθέτει ενεργό δέσμευση όσον αφορά την πράσινη οικονομία, τα ευφυή συστήματα μεταφορών (ITS), τα συστήματα τηλεόρασης κλειστού κυκλώματος (CCTV), τον προγραμματισμό σε πραγματικό χρόνο και την ασφάλεια.

| 6.2. | Η υιοθέτηση απλών, εξειδικευμένων πολιτικών για τις επιχειρήσεις γυναικείας ιδιοκτησίας θα μπορούσε να αποτελέσει μια αποδοτική επένδυση που θα ενισχύσει την ανάπτυξη και τις ευκαιρίες απασχόλησης στην ΕΕ. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει την προοπτική σύστασης μιας ευρωπαϊκής υπηρεσίας «Women’s Business Ownership» (Επιχειρήσεις Γυναικείας Ιδιοκτησίας) στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στα αρμόδια υπουργεία των κρατών μελών. Η υπηρεσία αυτή θα πρέπει να ενσωματώνεται σε υπουργεία αρμόδια για θέματα οικονομικής ανάπτυξης, ώστε να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ οικονομικών δραστηριοτήτων και αρμοδιοτήτων ισότητας των φύλων. |
| --- | --- |

6.2.

Η υιοθέτηση απλών, εξειδικευμένων πολιτικών για τις επιχειρήσεις γυναικείας ιδιοκτησίας θα μπορούσε να αποτελέσει μια αποδοτική επένδυση που θα ενισχύσει την ανάπτυξη και τις ευκαιρίες απασχόλησης στην ΕΕ. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει την προοπτική σύστασης μιας ευρωπαϊκής υπηρεσίας «Women’s Business Ownership» (Επιχειρήσεις Γυναικείας Ιδιοκτησίας) στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στα αρμόδια υπουργεία των κρατών μελών. Η υπηρεσία αυτή θα πρέπει να ενσωματώνεται σε υπουργεία αρμόδια για θέματα οικονομικής ανάπτυξης, ώστε να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ οικονομικών δραστηριοτήτων και αρμοδιοτήτων ισότητας των φύλων.

| 6.3. | Επιπλέον, κρίνεται σκόπιμο να εξεταστεί η προοπτική δημιουργίας μιας θέσης διευθυντή ή εκπροσώπου υψηλού επιπέδου, αρμόδιου για θέματα γυναικείας επιχειρηματικότητας, τόσο εντός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσο και εντός των Υπουργείων Οικονομικών των κρατών μελών, ή, όπου υφίστανται, εντός των αρμόδιων για την επιχειρηματικότητα υπουργείων, με διυπουργικό ρόλο και με αντικείμενο την ευαισθητοποίηση σχετικά με τα οικονομικά οφέλη που προκύπτουν από την ενθάρρυνση περισσότερων γυναικών να ξεκινήσουν και να αναπτύξουν τις επιχειρήσεις τους. Αυτός ο «διευθυντής θεμάτων γυναικείας επιχειρηματικότητας» θα μπορούσε να είναι επίσης αρμόδιος για την προώθηση των επαγγελματικών και πανεπιστημιακών διαύλων που οδηγούν στην αύξηση της γυναικείας επιχειρηματικότητας, π.χ. έρευνα, επιστήμη, μηχανολογία υψηλών τεχνολογιών και μηχανολογία μεταφορών, καθώς και ανάπτυξη των ΤΠΕ. |
| --- | --- |

6.3.

Επιπλέον, κρίνεται σκόπιμο να εξεταστεί η προοπτική δημιουργίας μιας θέσης διευθυντή ή εκπροσώπου υψηλού επιπέδου, αρμόδιου για θέματα γυναικείας επιχειρηματικότητας, τόσο εντός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσο και εντός των Υπουργείων Οικονομικών των κρατών μελών, ή, όπου υφίστανται, εντός των αρμόδιων για την επιχειρηματικότητα υπουργείων, με διυπουργικό ρόλο και με αντικείμενο την ευαισθητοποίηση σχετικά με τα οικονομικά οφέλη που προκύπτουν από την ενθάρρυνση περισσότερων γυναικών να ξεκινήσουν και να αναπτύξουν τις επιχειρήσεις τους. Αυτός ο «διευθυντής θεμάτων γυναικείας επιχειρηματικότητας» θα μπορούσε να είναι επίσης αρμόδιος για την προώθηση των επαγγελματικών και πανεπιστημιακών διαύλων που οδηγούν στην αύξηση της γυναικείας επιχειρηματικότητας, π.χ. έρευνα, επιστήμη, μηχανολογία υψηλών τεχνολογιών και μηχανολογία μεταφορών, καθώς και ανάπτυξη των ΤΠΕ.

7.   Γυναίκες και μεταφορές: από τη θεωρία στην πράξη

| 7.1. | Για να αντιμετωπιστεί η υποεκπροσώπηση των γυναικών και να αξιοποιηθεί το απόθεμα ταλέντων των γυναικών στην αγορά εργασίας του τομέα των μεταφορών κατά τρόπο αποδοτικότερο και ευρύτερο, η ΕΟΚΕ συνιστά να χρησιμοποιηθούν τα ακόλουθα εργαλεία για τη δημιουργία ικανοτήτων των γυναικών σε όλα τα επίπεδα. Ο στόχος αυτός μπορεί να υλοποιηθεί με την ανάπτυξη σχεδίων της ΕΕ στο πλαίσιο της ΓΔ Μεταφορών, ή σε συνεργασία με άλλα καθιερωμένα σχέδια της ΕΕ (εταιρικές σχέσεις):






  — | ανάπτυξη μιας συντονισμένης προσέγγισης μεταξύ θεσμικών οργάνων, ενώσεων του κλάδου, συνδικαλιστικών οργανώσεων και ενδιαφερόμενων φορέων που δραστηριοποιούνται στον τομέα των μεταφορών, με στόχο τη δρομολόγηση μιας εκστρατείας ενθάρρυνσης της ένταξης των γυναικών στη βιομηχανία των μεταφορών, καθώς και την ανάδειξη της προστιθέμενης αξίας που προσδίδει στην ευρωπαϊκή οικονομία και στον κοινωνικό ιστό η ευρύτερη ενσωμάτωση των γυναικών στον τομέα των μεταφορών. Ο στόχος αυτός υλοποιήθηκε πρόσφατα στο Ηνωμένο Βασίλειο από την «Transport for London», στο πλαίσιο της οποίας παρουσιάστηκαν 100 γυναίκες που απασχολούνται στον τομέα των μεταφορών. Ο εορτασμός της επιτυχημένης ιστορίας τους ανέδειξε τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν οι γυναίκες στις μεταφορές, ενώ, ταυτόχρονα, αποτέλεσε κίνητρο και πηγή έμπνευσης για τις σημερινές και τις μελλοντικές γενιές των γυναικών εργαζομένων στον τομέα των μεταφορών, |
| --- | --- | --- |

7.1.

Για να αντιμετωπιστεί η υποεκπροσώπηση των γυναικών και να αξιοποιηθεί το απόθεμα ταλέντων των γυναικών στην αγορά εργασίας του τομέα των μεταφορών κατά τρόπο αποδοτικότερο και ευρύτερο, η ΕΟΚΕ συνιστά να χρησιμοποιηθούν τα ακόλουθα εργαλεία για τη δημιουργία ικανοτήτων των γυναικών σε όλα τα επίπεδα. Ο στόχος αυτός μπορεί να υλοποιηθεί με την ανάπτυξη σχεδίων της ΕΕ στο πλαίσιο της ΓΔ Μεταφορών, ή σε συνεργασία με άλλα καθιερωμένα σχέδια της ΕΕ (εταιρικές σχέσεις):

—

ανάπτυξη μιας συντονισμένης προσέγγισης μεταξύ θεσμικών οργάνων, ενώσεων του κλάδου, συνδικαλιστικών οργανώσεων και ενδιαφερόμενων φορέων που δραστηριοποιούνται στον τομέα των μεταφορών, με στόχο τη δρομολόγηση μιας εκστρατείας ενθάρρυνσης της ένταξης των γυναικών στη βιομηχανία των μεταφορών, καθώς και την ανάδειξη της προστιθέμενης αξίας που προσδίδει στην ευρωπαϊκή οικονομία και στον κοινωνικό ιστό η ευρύτερη ενσωμάτωση των γυναικών στον τομέα των μεταφορών. Ο στόχος αυτός υλοποιήθηκε πρόσφατα στο Ηνωμένο Βασίλειο από την «Transport for London», στο πλαίσιο της οποίας παρουσιάστηκαν 100 γυναίκες που απασχολούνται στον τομέα των μεταφορών. Ο εορτασμός της επιτυχημένης ιστορίας τους ανέδειξε τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν οι γυναίκες στις μεταφορές, ενώ, ταυτόχρονα, αποτέλεσε κίνητρο και πηγή έμπνευσης για τις σημερινές και τις μελλοντικές γενιές των γυναικών εργαζομένων στον τομέα των μεταφορών,

| — | ισότητα στις μεταφορές: αυτή η παράμετρος δεν περιορίζεται στις μεταφορές· μελέτες καταδεικνύουν ότι οι ανισότητες που επικρατούν στον τομέα των μεταφορών συνιστούν τον κύριο λόγο για τον οποίο οι γυναίκες δεν επιδιώκουν να συμμετέχουν περισσότερο στον συγκεκριμένο τομέα. Τα παρακάτω θέματα θα πρέπει να εξεταστούν κατά προτεραιότητα:






  — | ίση αμοιβή για ίση εργασία, |
| --- | --- | --- |

—

ισότητα στις μεταφορές: αυτή η παράμετρος δεν περιορίζεται στις μεταφορές· μελέτες καταδεικνύουν ότι οι ανισότητες που επικρατούν στον τομέα των μεταφορών συνιστούν τον κύριο λόγο για τον οποίο οι γυναίκες δεν επιδιώκουν να συμμετέχουν περισσότερο στον συγκεκριμένο τομέα. Τα παρακάτω θέματα θα πρέπει να εξεταστούν κατά προτεραιότητα:

—

ίση αμοιβή για ίση εργασία,

| — | διαφανής διαδικασία πρόσληψης, |
| --- | --- |

—

διαφανής διαδικασία πρόσληψης,

| — | ευέλικτες εργασιακές πρακτικές —συμπεριλαμβανομένων του επιμερισμού των θέσεων εργασίας και των ευκαιριών εργασίας με μερική απασχόληση, |
| --- | --- |

—

ευέλικτες εργασιακές πρακτικές —συμπεριλαμβανομένων του επιμερισμού των θέσεων εργασίας και των ευκαιριών εργασίας με μερική απασχόληση,

| — | προσέλκυση ταλέντων —συνυπολογισμός αφενός των έμπειρων και, αφετέρου, των νέων εργαζόμενων γυναικών, με, αλλά και χωρίς προσόντα υψηλού επιπέδου, |
| --- | --- |

—

προσέλκυση ταλέντων —συνυπολογισμός αφενός των έμπειρων και, αφετέρου, των νέων εργαζόμενων γυναικών, με, αλλά και χωρίς προσόντα υψηλού επιπέδου,

| — | λήψη αποφάσεων —αύξηση του αριθμού των γυναικών που συμμετέχουν στα διοικητικά συμβούλια εταιρειών, στο πλαίσιο των δομών διαχείρισης, πέρα από τη συμμετοχή τους ως μελών συνδικαλιστικών οργανώσεων, όπως επίσης και σε επίπεδο χάραξης πολιτικής. |
| --- | --- |

—

λήψη αποφάσεων —αύξηση του αριθμού των γυναικών που συμμετέχουν στα διοικητικά συμβούλια εταιρειών, στο πλαίσιο των δομών διαχείρισης, πέρα από τη συμμετοχή τους ως μελών συνδικαλιστικών οργανώσεων, όπως επίσης και σε επίπεδο χάραξης πολιτικής.

| 7.2. | Καθοδήγηση: αύξηση των μηχανισμών στήριξης, με την παροχή γνώσεων και εμπειρίας, τη δημιουργία δικτύων και την παροχή καθοδήγησης. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί εσωτερικά, εντός των εταιρειών, αλλά και ανάμεσα στα διάφορα επίπεδα των εργαζομένων, καθώς και εξωτερικά, μεταξύ εταιρειών και συγκρίσιμων τομέων μεταφορών, ή, ακόμη και μέσω καθιερωμένων προγραμμάτων καθοδήγησης, με έμφαση, αποκλειστικά, στις μεταφορές. Στα δίκτυα καθοδήγησης θα πρέπει να συμμετέχουν τόσο άνδρες όσο και γυναίκες. Επιπλέον, αυτά τα δίκτυα μπορούν να αναπτυχθούν σε συνεργατικούς σχηματισμούς και να λειτουργούν σε διατομεακή βάση, ώστε να καταστεί δυνατή η μεταφορά γνώσεων, βέλτιστων πρακτικών, δεξιοτήτων και δυνατοτήτων σε ολόκληρο τον τομέα των μεταφορών. |
| --- | --- |

7.2.

Καθοδήγηση: αύξηση των μηχανισμών στήριξης, με την παροχή γνώσεων και εμπειρίας, τη δημιουργία δικτύων και την παροχή καθοδήγησης. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί εσωτερικά, εντός των εταιρειών, αλλά και ανάμεσα στα διάφορα επίπεδα των εργαζομένων, καθώς και εξωτερικά, μεταξύ εταιρειών και συγκρίσιμων τομέων μεταφορών, ή, ακόμη και μέσω καθιερωμένων προγραμμάτων καθοδήγησης, με έμφαση, αποκλειστικά, στις μεταφορές. Στα δίκτυα καθοδήγησης θα πρέπει να συμμετέχουν τόσο άνδρες όσο και γυναίκες. Επιπλέον, αυτά τα δίκτυα μπορούν να αναπτυχθούν σε συνεργατικούς σχηματισμούς και να λειτουργούν σε διατομεακή βάση, ώστε να καταστεί δυνατή η μεταφορά γνώσεων, βέλτιστων πρακτικών, δεξιοτήτων και δυνατοτήτων σε ολόκληρο τον τομέα των μεταφορών.

| 7.3. | Προγράμματα ανάπτυξης: Προτείνεται να διαμορφωθούν προγράμματα κατάρτισης με στόχο την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την απόκτηση επαγγελματικών προσόντων προκειμένου να ενισχυθούν οι ικανότητες χωρίς προκαταλήψεις λόγω φύλου, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η ισότητα των επιπέδων γνώσεων για τις προσλήψεις ή τις προαγωγές. |
| --- | --- |

7.3.

Προγράμματα ανάπτυξης: Προτείνεται να διαμορφωθούν προγράμματα κατάρτισης με στόχο την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την απόκτηση επαγγελματικών προσόντων προκειμένου να ενισχυθούν οι ικανότητες χωρίς προκαταλήψεις λόγω φύλου, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η ισότητα των επιπέδων γνώσεων για τις προσλήψεις ή τις προαγωγές.

| 7.4. | Εκπαίδευση: Επανεξέταση του εκπαιδευτικού συστήματος και προώθηση των ρόλων στον τομέα των μεταφορών, ούτως ώστε να επαναπροσδιοριστεί η αντίληψη ότι ο τομέας προορίζεται μόνο για τους άνδρες. Προσδιορισμός γυναικείων προτύπων στον κλάδο με στόχο την προώθηση των ευκαιριών. |
| --- | --- |

7.4.

Εκπαίδευση: Επανεξέταση του εκπαιδευτικού συστήματος και προώθηση των ρόλων στον τομέα των μεταφορών, ούτως ώστε να επαναπροσδιοριστεί η αντίληψη ότι ο τομέας προορίζεται μόνο για τους άνδρες. Προσδιορισμός γυναικείων προτύπων στον κλάδο με στόχο την προώθηση των ευκαιριών.

| 7.5. | Ενθάρρυνση της καινοτομίας και των μικρών επιχειρήσεων στον τομέα των μεταφορών: εντοπισμός των γυναικών που απασχολούνται σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις προκειμένου να προσδιοριστούν νέες τάσεις, καινοτομίες, αλλά και δυνατότητες Ε&Α. Προβολή των επιτυχιών. Βέλτιστες πρακτικές: Το «Women 1st Top 100 Club» αποτελεί ένα δίκτυο γυναικών που ασκούν τη μεγαλύτερη επιρροή στους τομείς των ξενοδοχείων και της εστίασης, της μεταφοράς επιβατών, των ταξιδιών και του τουρισμού και οι οποίες λειτουργούν ως πρέσβειρες και πρότυπα προς μίμηση για τις γυναίκες που θα αναλάβουν μελλοντικά ηγετικές θέσεις (http://women1st.co.uk/top-100). |
| --- | --- |

7.5.

Ενθάρρυνση της καινοτομίας και των μικρών επιχειρήσεων στον τομέα των μεταφορών: εντοπισμός των γυναικών που απασχολούνται σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις προκειμένου να προσδιοριστούν νέες τάσεις, καινοτομίες, αλλά και δυνατότητες Ε&Α. Προβολή των επιτυχιών. Βέλτιστες πρακτικές: Το «Women 1st Top 100 Club» αποτελεί ένα δίκτυο γυναικών που ασκούν τη μεγαλύτερη επιρροή στους τομείς των ξενοδοχείων και της εστίασης, της μεταφοράς επιβατών, των ταξιδιών και του τουρισμού και οι οποίες λειτουργούν ως πρέσβειρες και πρότυπα προς μίμηση για τις γυναίκες που θα αναλάβουν μελλοντικά ηγετικές θέσεις (http://women1st.co.uk/top-100).

| 7.6. | Ανάληψη δεσμεύσεων εκ μέρους της αλυσίδας εφοδιασμού: ενθάρρυνση των προμηθευτών να συμπεριλαμβάνουν δεδομένα σχετικά με την ισότητα των φύλων στην εφοδιαστική αλυσίδα όπου δραστηριοποιούνται. Θα πρέπει να εξεταστούν οι δυνατότητες να ανατίθενται δημόσιες συμβάσεις σε επιχειρήσεις γυναικείας ιδιοκτησίας. Βέλτιστες πρακτικές: Η πρωτοβουλία «WEConnect» στις ΗΠΑ δρομολογεί διαδικασίες υποβολής προσφορών και αναθέτει, συγκεκριμένα, συμβάσεις προμηθειών σε γυναίκες σε όλους τους τομείς. Πλέον, η πρωτοβουλία αυτή λειτουργεί και στην Ευρώπη (http://weconnectinternational.org). |
| --- | --- |

7.6.

Ανάληψη δεσμεύσεων εκ μέρους της αλυσίδας εφοδιασμού: ενθάρρυνση των προμηθευτών να συμπεριλαμβάνουν δεδομένα σχετικά με την ισότητα των φύλων στην εφοδιαστική αλυσίδα όπου δραστηριοποιούνται. Θα πρέπει να εξεταστούν οι δυνατότητες να ανατίθενται δημόσιες συμβάσεις σε επιχειρήσεις γυναικείας ιδιοκτησίας. Βέλτιστες πρακτικές: Η πρωτοβουλία «WEConnect» στις ΗΠΑ δρομολογεί διαδικασίες υποβολής προσφορών και αναθέτει, συγκεκριμένα, συμβάσεις προμηθειών σε γυναίκες σε όλους τους τομείς. Πλέον, η πρωτοβουλία αυτή λειτουργεί και στην Ευρώπη (http://weconnectinternational.org).

| 7.7. | Εταιρική κοινωνική ευθύνη (ΕΚΕ): Θα πρέπει να ενθαρρύνονται οι επιχειρήσεις να παρέχουν στατιστικές ανά φύλο ως μέρος της εταιρικής κοινωνικής τους ευθύνης και να αναλαμβάνουν ενεργό δράση για την προώθηση των γυναικών στον τομέα των μεταφορών. Συμβολή στην ανάπτυξη ενός εμπορικού σήματος του κλάδου ως «κλάδου επιλογής» για όλους. |
| --- | --- |

7.7.

Εταιρική κοινωνική ευθύνη (ΕΚΕ): Θα πρέπει να ενθαρρύνονται οι επιχειρήσεις να παρέχουν στατιστικές ανά φύλο ως μέρος της εταιρικής κοινωνικής τους ευθύνης και να αναλαμβάνουν ενεργό δράση για την προώθηση των γυναικών στον τομέα των μεταφορών. Συμβολή στην ανάπτυξη ενός εμπορικού σήματος του κλάδου ως «κλάδου επιλογής» για όλους.

| 7.8. | Διεθνοποίηση: Η Ευρώπη εκτιμάται θετικά για τη μεταφορά γνώσεων και την ανάπτυξη συμπράξεων που εφαρμόζει. Οι μεταφορές αποτελούν έναν παγκόσμιο τομέα με πολλές προκλήσεις, στον οποίο η Ευρώπη μπορεί να μοιραστεί την πείρα και την ικανότητα καινοτομίας που διαθέτει, καθώς και να ανοιχτεί προς νέες αγορές. Καίριο ρόλο για τις γυναίκες στον συγκεκριμένο τομέα μπορεί να διαδραματίσει η προώθηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και εμπειρογνωσίας σε άλλες ηπείρους. |
| --- | --- |

7.8.

Διεθνοποίηση: Η Ευρώπη εκτιμάται θετικά για τη μεταφορά γνώσεων και την ανάπτυξη συμπράξεων που εφαρμόζει. Οι μεταφορές αποτελούν έναν παγκόσμιο τομέα με πολλές προκλήσεις, στον οποίο η Ευρώπη μπορεί να μοιραστεί την πείρα και την ικανότητα καινοτομίας που διαθέτει, καθώς και να ανοιχτεί προς νέες αγορές. Καίριο ρόλο για τις γυναίκες στον συγκεκριμένο τομέα μπορεί να διαδραματίσει η προώθηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και εμπειρογνωσίας σε άλλες ηπείρους.

Βρυξέλλες, 1η Ιουλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  ΕΕ C 133 της 9.5.2013, σ. 68.

1

(2)  ΕΕ C 299 της 4.10.2012, σ. 24.

2

---

| 17.11.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 383/8 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 383/8

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Περιβαλλοντικοί, κοινωνικοί και σχετικοί με την υγεία ισχυρισμοί στην εσωτερική αγορά»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2015/C 383/02)

| Εισηγητής: | κ. Bernardo HERNÁNDEZ BATALLER |
| --- | --- |

Εισηγητής:

κ. Bernardo HERNÁNDEZ BATALLER

Στις 22 Ιανουαρίου 2015, και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του εσωτερικού της κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα:

Περιβαλλοντικοί, κοινωνικοί και σχετικοί με την υγεία ισχυρισμοί στην εσωτερική αγορά

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας).

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 9 Ιουνίου 2015.

Κατά την 509η σύνοδο ολομέλειας, της 1ης και 2ας Ιουλίου 2015 (συνεδρίαση της 2ας Ιουλίου 2015) η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 135 ψήφους υπέρ, 17 κατά και 14 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Το εμπορικό μήνυμα αποτελεί σημαντικό μέσο για να μπορούν οι επιχειρήσεις να προωθούν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες με τρόπο διαφανή, εξασφαλίζοντας έτσι την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και το υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών. Ωστόσο, ορισμένα μηνύματα είναι αναληθή ή έχουν ανακριβές περιεχόμενο και περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς, ηθικούς και σχετικούς με την υγεία ισχυρισμούς που πλήττουν τα συμφέροντα των καταναλωτών και όσων επιχειρήσεων τηρούν απαρέγκλιτα τη νομοθεσία. |
| --- | --- |

1.1.

Το εμπορικό μήνυμα αποτελεί σημαντικό μέσο για να μπορούν οι επιχειρήσεις να προωθούν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες με τρόπο διαφανή, εξασφαλίζοντας έτσι την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και το υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών. Ωστόσο, ορισμένα μηνύματα είναι αναληθή ή έχουν ανακριβές περιεχόμενο και περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς, ηθικούς και σχετικούς με την υγεία ισχυρισμούς που πλήττουν τα συμφέροντα των καταναλωτών και όσων επιχειρήσεων τηρούν απαρέγκλιτα τη νομοθεσία.

| 1.2. | Στις μέρες μας, η περιβαλλοντική και κοινωνική αποτελεσματικότητα των προϊόντων και των υπηρεσιών υπολογίζεται και προβάλλεται μέσω ποικίλων διαύλων, μορφών και πρωτοβουλιών και σύμφωνα με διάφορες μεθοδολογίες αξιολόγησης. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) θεωρεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να προτείνει ευρωπαϊκές μεθόδους για την αξιολόγηση και τη γνωστοποίηση των συνολικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων του κάθε προϊόντος και της κάθε υπηρεσίας. Ομοίως, πρέπει να εκπονηθεί ένας κατάλογος επίσημων σημάτων, στον οποίο θα αναφέρονται η σημασία τους και οι πιστοποιημένοι φορείς που θα παρέχουν την άδεια χρήσης τους, θα τα πιστοποιούν και θα τα διαχωρίζουν. Σε κάθε περίπτωση, οι καταναλωτές έχουν δικαίωμα σε σαφή και ακριβή πληροφόρηση σχετικά με την προέλευση των προϊόντων. |
| --- | --- |

1.2.

Στις μέρες μας, η περιβαλλοντική και κοινωνική αποτελεσματικότητα των προϊόντων και των υπηρεσιών υπολογίζεται και προβάλλεται μέσω ποικίλων διαύλων, μορφών και πρωτοβουλιών και σύμφωνα με διάφορες μεθοδολογίες αξιολόγησης. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) θεωρεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να προτείνει ευρωπαϊκές μεθόδους για την αξιολόγηση και τη γνωστοποίηση των συνολικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων του κάθε προϊόντος και της κάθε υπηρεσίας. Ομοίως, πρέπει να εκπονηθεί ένας κατάλογος επίσημων σημάτων, στον οποίο θα αναφέρονται η σημασία τους και οι πιστοποιημένοι φορείς που θα παρέχουν την άδεια χρήσης τους, θα τα πιστοποιούν και θα τα διαχωρίζουν. Σε κάθε περίπτωση, οι καταναλωτές έχουν δικαίωμα σε σαφή και ακριβή πληροφόρηση σχετικά με την προέλευση των προϊόντων.

| 1.3. | Επίσης, η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω της επέκτασης της οδηγίας 2005/29/ΕΚ, θα επανεξετάσει τις κατευθυντήριες γραμμές για την ευκολότερη πρόσβαση των καταναλωτών και των επιχειρήσεων σε αξιόπιστη και αντικειμενική ενημέρωση, στην οποία θα διευκρινίζονται οι περιβαλλοντικοί, ηθικοί και σχετικοί με την υγεία ισχυρισμοί του εκάστοτε εμπορικού μηνύματος. |
| --- | --- |

1.3.

Επίσης, η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω της επέκτασης της οδηγίας 2005/29/ΕΚ, θα επανεξετάσει τις κατευθυντήριες γραμμές για την ευκολότερη πρόσβαση των καταναλωτών και των επιχειρήσεων σε αξιόπιστη και αντικειμενική ενημέρωση, στην οποία θα διευκρινίζονται οι περιβαλλοντικοί, ηθικοί και σχετικοί με την υγεία ισχυρισμοί του εκάστοτε εμπορικού μηνύματος.

| 1.4. | Ως προς τη διοικητική συνεργασία, οι αρμόδιες για την κατανάλωση εποπτικές αρχές πρέπει να προβούν, σε κάθε κράτος μέλος, στην ενδελεχή εξέταση των περιβαλλοντικών, κοινωνικών, ηθικών και σχετικών με την υγεία ισχυρισμών, έτσι ώστε να αξιολογήσουν, με τη βοήθεια συγκεκριμένων δεδομένων, την υπάρχουσα κατάσταση. |
| --- | --- |

1.4.

Ως προς τη διοικητική συνεργασία, οι αρμόδιες για την κατανάλωση εποπτικές αρχές πρέπει να προβούν, σε κάθε κράτος μέλος, στην ενδελεχή εξέταση των περιβαλλοντικών, κοινωνικών, ηθικών και σχετικών με την υγεία ισχυρισμών, έτσι ώστε να αξιολογήσουν, με τη βοήθεια συγκεκριμένων δεδομένων, την υπάρχουσα κατάσταση.

| 1.5. | Πρέπει να θεσπιστεί ένα πλήρες, συνεπές και συνεκτικό νομικό πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ για τη ρύθμιση των ηλεκτρονικών εμπορικών μηνυμάτων με γνώμονα τον σεβασμό προς την ιδιωτικότητα και την προστασία των άλλων στόχων δημόσιου συμφέροντος. |
| --- | --- |

1.5.

Πρέπει να θεσπιστεί ένα πλήρες, συνεπές και συνεκτικό νομικό πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ για τη ρύθμιση των ηλεκτρονικών εμπορικών μηνυμάτων με γνώμονα τον σεβασμό προς την ιδιωτικότητα και την προστασία των άλλων στόχων δημόσιου συμφέροντος.

| 1.6. | Εντός του πεδίου των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων τους, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη οφείλουν να προωθήσουν μέτρα εποπτείας, ελέγχου και επιβολής κυρώσεων ως προς τα ισχύοντα σχετικά συστήματα αυτορρύθμισης και συρρύθμισης —και στα οποία περιλαμβάνονται περιβαλλοντικοί, κοινωνικοί και σχετικοί με την υγεία ισχυρισμοί—, διασφαλίζοντας ότι τα εθνικά και ενωσιακά όργανα αυτορρύθμισης της διαφήμισης θα πληρούν τις προδιαγραφές που προβλέπονται στις ενωσιακές διατάξεις και συστάσεις, με σκοπό, κυρίως, την επίτευξη ενός υψηλού επιπέδου προστασίας του καταναλωτή. Επίσης, πρέπει να ενημερώνονται οι ενώσεις καταναλωτών για τα τυχόν εγχειρήματα κατάρτισης κωδίκων δεοντολογίας, έτσι ώστε να συμμετέχουν κι αυτές στην εκπόνησή τους. |
| --- | --- |

1.6.

Εντός του πεδίου των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων τους, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη οφείλουν να προωθήσουν μέτρα εποπτείας, ελέγχου και επιβολής κυρώσεων ως προς τα ισχύοντα σχετικά συστήματα αυτορρύθμισης και συρρύθμισης —και στα οποία περιλαμβάνονται περιβαλλοντικοί, κοινωνικοί και σχετικοί με την υγεία ισχυρισμοί—, διασφαλίζοντας ότι τα εθνικά και ενωσιακά όργανα αυτορρύθμισης της διαφήμισης θα πληρούν τις προδιαγραφές που προβλέπονται στις ενωσιακές διατάξεις και συστάσεις, με σκοπό, κυρίως, την επίτευξη ενός υψηλού επιπέδου προστασίας του καταναλωτή. Επίσης, πρέπει να ενημερώνονται οι ενώσεις καταναλωτών για τα τυχόν εγχειρήματα κατάρτισης κωδίκων δεοντολογίας, έτσι ώστε να συμμετέχουν κι αυτές στην εκπόνησή τους.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Στην ΕΕ υφίσταται υψηλός αριθμός επιχειρήσεων που προσφέρουν πλήρη και αληθή ενημέρωση στον καταναλωτή με τρόπο διαφανή ως προς τα χαρακτηριστικά των διατιθέμενων στο εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών. Εντούτοις, εξαιτίας της ακατάλληλης χρήσης περιβαλλοντικών, κοινωνικών και σχετικών με την υγεία ισχυρισμών, υπονομεύονται όσες επιχειρήσεις τηρούν τη νομοθεσία, καθώς και οι καταναλωτές των αγαθών και υπηρεσιών. |
| --- | --- |

2.1.

Στην ΕΕ υφίσταται υψηλός αριθμός επιχειρήσεων που προσφέρουν πλήρη και αληθή ενημέρωση στον καταναλωτή με τρόπο διαφανή ως προς τα χαρακτηριστικά των διατιθέμενων στο εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών. Εντούτοις, εξαιτίας της ακατάλληλης χρήσης περιβαλλοντικών, κοινωνικών και σχετικών με την υγεία ισχυρισμών, υπονομεύονται όσες επιχειρήσεις τηρούν τη νομοθεσία, καθώς και οι καταναλωτές των αγαθών και υπηρεσιών.

| 2.2. | Το δικαίωμα στην ενημέρωση καθιστά πιο αδιάτρητη τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και διορθώνει τις προφανείς ασυμμετρίες μεταξύ προμηθευτών και καταναλωτών. |
| --- | --- |

2.2.

Το δικαίωμα στην ενημέρωση καθιστά πιο αδιάτρητη τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και διορθώνει τις προφανείς ασυμμετρίες μεταξύ προμηθευτών και καταναλωτών.

| 2.3. | Ο καταναλωτής έχει δικαίωμα στην παροχή, με τρόπο διαφανή, πλήρους και αληθούς πληροφόρησης ως προς τα χαρακτηριστικά των διατιθέμενων στο εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών. |
| --- | --- |

2.3.

Ο καταναλωτής έχει δικαίωμα στην παροχή, με τρόπο διαφανή, πλήρους και αληθούς πληροφόρησης ως προς τα χαρακτηριστικά των διατιθέμενων στο εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών.

| 2.4. | Κατά συνέπεια, η πληροφόρηση είναι καθοριστικός παράγοντας για την επιλογή προϊόντος από τον καταναλωτή ή τον χρήστη τη στιγμή της αγοράς του προτιμώμενου προϊόντος έναντι άλλων, λιγότερο ικανοποιητικών σε σχέση με τις ανάγκες και τις επιθυμίες του αγοραστή. Χάρη δε στην τεχνολογική ανάπτυξη, ολοένα και περισσότερο οι επιχειρήσεις μπορούν να ικανοποιούν εξατομικευμένα τις ανάγκες των διαφόρων ομάδων καταναλωτών σε μια διαδικασία παγίωσης της προτίμησής τους μέσω της εξατομίκευσης των προϊόντων βάσει της αρχής «ένα προς ένα» του μάρκετινγκ. |
| --- | --- |

2.4.

Κατά συνέπεια, η πληροφόρηση είναι καθοριστικός παράγοντας για την επιλογή προϊόντος από τον καταναλωτή ή τον χρήστη τη στιγμή της αγοράς του προτιμώμενου προϊόντος έναντι άλλων, λιγότερο ικανοποιητικών σε σχέση με τις ανάγκες και τις επιθυμίες του αγοραστή. Χάρη δε στην τεχνολογική ανάπτυξη, ολοένα και περισσότερο οι επιχειρήσεις μπορούν να ικανοποιούν εξατομικευμένα τις ανάγκες των διαφόρων ομάδων καταναλωτών σε μια διαδικασία παγίωσης της προτίμησής τους μέσω της εξατομίκευσης των προϊόντων βάσει της αρχής «ένα προς ένα» του μάρκετινγκ.

| 2.5. | Σε ένα μοντέλο κοινωνικής οικονομίας της αγοράς, όπως αυτό που προβλέπεται στη Συνθήκη, η ΕΕ δεν διαθέτει ένα πλήρες νομικό πλαίσιο για τις εμπορικές επικοινωνίες. Το υφιστάμενο πλαίσιο είναι αδικαιολόγητα περίπλοκο, ελλιπές, ασυνεπές, ενίοτε δε και ανακόλουθο, δεδομένου ότι βασίζεται κυρίως στα εξής έγγραφα:






  — | στην οδηγία 2005/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1) για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων προς τους καταναλωτές στην εσωτερική αγορά, η οποία διαλαμβάνει μόνο το θέμα των σχέσεων καταναλωτών-επιχειρήσεων. Το συγκεκριμένο έγγραφο ισχύει υπό την επιφύλαξη της νομοθεσίας για την υγεία στην ΕΕ και στα κράτη μέλη της· όσον αφορά δε τις οικονομικές υπηρεσίες, τα κράτη μέλη δύνανται να επιβάλλουν πιο αυστηρές ή περιοριστικές απαιτήσεις σε σχέση με αυτές της οδηγίας, |
| --- | --- | --- |

2.5.

Σε ένα μοντέλο κοινωνικής οικονομίας της αγοράς, όπως αυτό που προβλέπεται στη Συνθήκη, η ΕΕ δεν διαθέτει ένα πλήρες νομικό πλαίσιο για τις εμπορικές επικοινωνίες. Το υφιστάμενο πλαίσιο είναι αδικαιολόγητα περίπλοκο, ελλιπές, ασυνεπές, ενίοτε δε και ανακόλουθο, δεδομένου ότι βασίζεται κυρίως στα εξής έγγραφα:

—

στην οδηγία 2005/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1) για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων προς τους καταναλωτές στην εσωτερική αγορά, η οποία διαλαμβάνει μόνο το θέμα των σχέσεων καταναλωτών-επιχειρήσεων. Το συγκεκριμένο έγγραφο ισχύει υπό την επιφύλαξη της νομοθεσίας για την υγεία στην ΕΕ και στα κράτη μέλη της· όσον αφορά δε τις οικονομικές υπηρεσίες, τα κράτη μέλη δύνανται να επιβάλλουν πιο αυστηρές ή περιοριστικές απαιτήσεις σε σχέση με αυτές της οδηγίας,

| — | στην οδηγία 2006/114/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2) για την παραπλανητική και τη συγκριτική διαφήμιση, η οποία διαλαμβάνει τις σχέσεις μεταξύ επιχειρήσεων, |
| --- | --- |

—

στην οδηγία 2006/114/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2) για την παραπλανητική και τη συγκριτική διαφήμιση, η οποία διαλαμβάνει τις σχέσεις μεταξύ επιχειρήσεων,

| — | στην οδηγία 2010/13/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), για τον συντονισμό ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την παροχή υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων (οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων), με την οποία τροποποιήθηκε η οδηγία που είναι κοινώς γνωστή ως «Τηλεόραση χωρίς σύνορα», |
| --- | --- |

—

στην οδηγία 2010/13/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), για τον συντονισμό ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την παροχή υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων (οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων), με την οποία τροποποιήθηκε η οδηγία που είναι κοινώς γνωστή ως «Τηλεόραση χωρίς σύνορα»,

| — | στον τομέα των ειδών διατροφής ισχύει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4) σχετικά με τους ισχυρισμούς διατροφής και υγείας που διατυπώνονται στα τρόφιμα. Οι διατάξεις του εγγράφου αυτού αφορούν και άλλους τομείς που υπάγονται στον ευρύτερο τομέα της υγείας, όπως αυτοί των καλλυντικών και των προϊόντων προσωπικής φροντίδας, και με τους οποίους επίσης ασχολείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, |
| --- | --- |

—

στον τομέα των ειδών διατροφής ισχύει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4) σχετικά με τους ισχυρισμούς διατροφής και υγείας που διατυπώνονται στα τρόφιμα. Οι διατάξεις του εγγράφου αυτού αφορούν και άλλους τομείς που υπάγονται στον ευρύτερο τομέα της υγείας, όπως αυτοί των καλλυντικών και των προϊόντων προσωπικής φροντίδας, και με τους οποίους επίσης ασχολείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή,

| — | στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την εταιρική κοινωνική ευθύνη (5) ή στην πιο πρόσφατη με θέμα τη στρατηγική για την ψηφιακή ενιαία αγορά της Ευρώπης (6). |
| --- | --- |

—

στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την εταιρική κοινωνική ευθύνη (5) ή στην πιο πρόσφατη με θέμα τη στρατηγική για την ψηφιακή ενιαία αγορά της Ευρώπης (6).

| 2.6. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δημοσιεύσει ποικίλες ανακοινώσεις, έχει διοργανώσει δημόσια διαβούλευση και, μεταξύ άλλων, επεξεργάζεται το ζήτημα του οικολογικού αποτυπώματος των προϊόντων σε μια προσπάθεια εξασφάλισης άρτιας και ακριβούς πληροφόρησης ως προς τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο των προϊόντων καθ’ όλο τον κύκλο ζωής τους. |
| --- | --- |

2.6.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δημοσιεύσει ποικίλες ανακοινώσεις, έχει διοργανώσει δημόσια διαβούλευση και, μεταξύ άλλων, επεξεργάζεται το ζήτημα του οικολογικού αποτυπώματος των προϊόντων σε μια προσπάθεια εξασφάλισης άρτιας και ακριβούς πληροφόρησης ως προς τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο των προϊόντων καθ’ όλο τον κύκλο ζωής τους.

| 2.7. | Μολονότι χάρη στην πρόοδο της τεχνολογίας ο καταναλωτής έχει περισσότερες δυνατότητες πληροφόρησης, η ρύθμιση του ηλεκτρονικού εμπορικού μηνύματος σε ενωσιακό επίπεδο εξακολουθεί να είναι κατακερματισμένη σε διάφορα κείμενα (οδηγίες για το ηλεκτρονικό εμπόριο, προστασία καταναλωτών, προστασία της ιδιωτικότητας στα εμπορικά μηνύματα, αθέμιτες εμπορικές πρακτικές κ.λπ.). Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι στο απώτερο μέλλον πρέπει να κατατεθεί μια πρόταση ως επέκταση της εγκεκριμένης στρατηγικής. Εντούτοις, πιο άμεσα πρέπει να προκύψει ένα ενιαίο συγκεντρωτικό και αναδιατυπωμένο κείμενο, στο οποίο θα περιλαμβάνονται οι ισχύουσες διατάξεις και θα αποφεύγονται οι αντιφάσεις στα μηνύματα που χρησιμοποιούν αυτό τον δίαυλο. |
| --- | --- |

2.7.

Μολονότι χάρη στην πρόοδο της τεχνολογίας ο καταναλωτής έχει περισσότερες δυνατότητες πληροφόρησης, η ρύθμιση του ηλεκτρονικού εμπορικού μηνύματος σε ενωσιακό επίπεδο εξακολουθεί να είναι κατακερματισμένη σε διάφορα κείμενα (οδηγίες για το ηλεκτρονικό εμπόριο, προστασία καταναλωτών, προστασία της ιδιωτικότητας στα εμπορικά μηνύματα, αθέμιτες εμπορικές πρακτικές κ.λπ.). Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι στο απώτερο μέλλον πρέπει να κατατεθεί μια πρόταση ως επέκταση της εγκεκριμένης στρατηγικής. Εντούτοις, πιο άμεσα πρέπει να προκύψει ένα ενιαίο συγκεντρωτικό και αναδιατυπωμένο κείμενο, στο οποίο θα περιλαμβάνονται οι ισχύουσες διατάξεις και θα αποφεύγονται οι αντιφάσεις στα μηνύματα που χρησιμοποιούν αυτό τον δίαυλο.

| 2.8. | Συν τοις άλλοις, έχει ήδη σχηματιστεί ένα πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών μελών, δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 για τη συνεργασία όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών· στο πλαίσιο αυτό πρέπει να δοθεί περισσότερη έμφαση σε αυτά τα πεδία, έτσι ώστε να αξιολογηθούν τυχόν παραβάσεις. |
| --- | --- |

2.8.

Συν τοις άλλοις, έχει ήδη σχηματιστεί ένα πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών μελών, δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 για τη συνεργασία όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών· στο πλαίσιο αυτό πρέπει να δοθεί περισσότερη έμφαση σε αυτά τα πεδία, έτσι ώστε να αξιολογηθούν τυχόν παραβάσεις.

| 2.9. | Οι ήδη υφιστάμενες μορφές προσφυγής διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό αναλόγως με το κράτος μέλος και αυτό γιατί, ενώ σε ορισμένα εξ αυτών οι δικαστικές αρχές διαθέτουν αποτελεσματικά μέσα για την τήρηση της οικείας νομοθεσίας, σε άλλα έχουν αναπτυχθεί ποικίλες πρωτοβουλίες αυτορρύθμισης ή συρρύθμισης των διαφημίσεων μέσω κωδίκων δεοντολογίας και της εγκαθίδρυσης εξωδικαστικών οργάνων επίλυσης συναφών διαφορών. Τα όργανα αυτά συμπληρώνουν τη νομοθεσία και τη λειτουργία των διοικητικών και δικαστικών ελεγκτικών αρχών. |
| --- | --- |

2.9.

Οι ήδη υφιστάμενες μορφές προσφυγής διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό αναλόγως με το κράτος μέλος και αυτό γιατί, ενώ σε ορισμένα εξ αυτών οι δικαστικές αρχές διαθέτουν αποτελεσματικά μέσα για την τήρηση της οικείας νομοθεσίας, σε άλλα έχουν αναπτυχθεί ποικίλες πρωτοβουλίες αυτορρύθμισης ή συρρύθμισης των διαφημίσεων μέσω κωδίκων δεοντολογίας και της εγκαθίδρυσης εξωδικαστικών οργάνων επίλυσης συναφών διαφορών. Τα όργανα αυτά συμπληρώνουν τη νομοθεσία και τη λειτουργία των διοικητικών και δικαστικών ελεγκτικών αρχών.

| 2.10. | Το υπό εξέταση πρόβλημα καθίσταται ακόμη πιο σύνθετο εξαιτίας και κάποιων άλλων μεταβλητών όπως οι εξής:






  — | η προαιρετική σήμανση, |
| --- | --- | --- |

2.10.

Το υπό εξέταση πρόβλημα καθίσταται ακόμη πιο σύνθετο εξαιτίας και κάποιων άλλων μεταβλητών όπως οι εξής:

—

η προαιρετική σήμανση,

| — | η επιρροή των πολιτικών εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, |
| --- | --- |

—

η επιρροή των πολιτικών εταιρικής κοινωνικής ευθύνης,

| — | η μεγαλύτερη επιλεκτική ζήτηση, από πλευράς καταναλωτών, προϊόντων με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά (με ειδική ή συγκεκριμένη μορφή) που ανταποκρίνονται σε ιδιαίτερες προσδοκίες, |
| --- | --- |

—

η μεγαλύτερη επιλεκτική ζήτηση, από πλευράς καταναλωτών, προϊόντων με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά (με ειδική ή συγκεκριμένη μορφή) που ανταποκρίνονται σε ιδιαίτερες προσδοκίες,

| — | η συχνή ανεπάρκεια αποτελεσματικών ελεγκτικών μηχανισμών, και |
| --- | --- |

—

η συχνή ανεπάρκεια αποτελεσματικών ελεγκτικών μηχανισμών, και

| — | η δυσκολία των καταναλωτών να διακρίνουν και να αντιπαραβάλλουν τις πληροφορίες. |
| --- | --- |

—

η δυσκολία των καταναλωτών να διακρίνουν και να αντιπαραβάλλουν τις πληροφορίες.

| 2.11. | Τέλος, ορισμένες τεχνικές προώθησης προϊόντων (όπως το λεγόμενο «branded content», δηλαδή το περιεχόμενο με εμπορικό σήμα, το «συναισθηματικό μάρκετινγκ», η λεγόμενη «εμπορική εξιστόρηση» ή «storytelling», η «τοποθέτηση προϊόντων» και οι εφαρμογές του νευρο-μάρκετινγκ) βοηθούν αυτούς που τις επιλέγουν να επιτύχουν πιο αποτελεσματικά τους εμπορικούς τους στόχους, αλλά παράλληλα δυσκολεύουν τους καταναλωτές να λαμβάνουν ορθολογικές αποφάσεις ως προς τις αγορές, τη χρήση και την κατανάλωση των προϊόντων, βασισμένες στην πραγματική αξιολόγηση των οφελών των αγαθών και των υπηρεσιών και της συνάρτησής τους προς την τιμή. Και αυτό γιατί, μεταξύ άλλων, σε πολλές περιπτώσεις απαλείφεται η παραδοσιακή διάκριση του διαφημιστικού μηνύματος από το μη διαφημιστικό με την καταστρατήγηση του δικαιώματος του δέκτη του μηνύματος να γνωρίζει την εμπορική φύση και σκοπιμότητα που μπορεί να έχει ένα φαινομενικά απλώς ενημερωτικό μήνυμα και, συνεπώς, οι τεχνικές αυτές ενδέχεται να παραπλανήσουν τους καταναλωτές, ιδίως δε τους πλέον ευάλωτους, όπως τους νέους, τους ηλικιωμένους, τα άτομα με φυσική ή νοητική αναπηρία. |
| --- | --- |

2.11.

Τέλος, ορισμένες τεχνικές προώθησης προϊόντων (όπως το λεγόμενο «branded content», δηλαδή το περιεχόμενο με εμπορικό σήμα, το «συναισθηματικό μάρκετινγκ», η λεγόμενη «εμπορική εξιστόρηση» ή «storytelling», η «τοποθέτηση προϊόντων» και οι εφαρμογές του νευρο-μάρκετινγκ) βοηθούν αυτούς που τις επιλέγουν να επιτύχουν πιο αποτελεσματικά τους εμπορικούς τους στόχους, αλλά παράλληλα δυσκολεύουν τους καταναλωτές να λαμβάνουν ορθολογικές αποφάσεις ως προς τις αγορές, τη χρήση και την κατανάλωση των προϊόντων, βασισμένες στην πραγματική αξιολόγηση των οφελών των αγαθών και των υπηρεσιών και της συνάρτησής τους προς την τιμή. Και αυτό γιατί, μεταξύ άλλων, σε πολλές περιπτώσεις απαλείφεται η παραδοσιακή διάκριση του διαφημιστικού μηνύματος από το μη διαφημιστικό με την καταστρατήγηση του δικαιώματος του δέκτη του μηνύματος να γνωρίζει την εμπορική φύση και σκοπιμότητα που μπορεί να έχει ένα φαινομενικά απλώς ενημερωτικό μήνυμα και, συνεπώς, οι τεχνικές αυτές ενδέχεται να παραπλανήσουν τους καταναλωτές, ιδίως δε τους πλέον ευάλωτους, όπως τους νέους, τους ηλικιωμένους, τα άτομα με φυσική ή νοητική αναπηρία.

| 2.12. | Σε κάθε περίπτωση, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της ύπαρξης προϊόντων και υπηρεσιών υψηλής ποιότητας που παρέχονται ή έχουν παραχθεί με τρόπο θεμιτό ή που ξεχωρίζουν για την αυξημένη περιβαλλοντική ή κοινωνική τους χρησιμότητα και επιδοκιμάζει την ύπαρξη περιβαλλοντικών, κοινωνικών και σχετικών με την υγεία ισχυρισμών. Η παρούσα γνωμοδότηση περισσότερο επικεντρώνεται στους ψευδείς, ανακριβείς ή επιδεχόμενους παρερμηνείες εμπορικούς ισχυρισμούς ή μηνύματα. |
| --- | --- |

2.12.

Σε κάθε περίπτωση, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της ύπαρξης προϊόντων και υπηρεσιών υψηλής ποιότητας που παρέχονται ή έχουν παραχθεί με τρόπο θεμιτό ή που ξεχωρίζουν για την αυξημένη περιβαλλοντική ή κοινωνική τους χρησιμότητα και επιδοκιμάζει την ύπαρξη περιβαλλοντικών, κοινωνικών και σχετικών με την υγεία ισχυρισμών. Η παρούσα γνωμοδότηση περισσότερο επικεντρώνεται στους ψευδείς, ανακριβείς ή επιδεχόμενους παρερμηνείες εμπορικούς ισχυρισμούς ή μηνύματα.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η επίδραση των εμπορικών μηνυμάτων που βασίζονται σε αναληθείς, ανακριβείς ή δύσκολα επαληθεύσιμους ισχυρισμούς οι οποίοι προκαλούν σφάλματα ή σύγχυση είναι ποικίλη και κυμαινόμενη· ωστόσο, όλα αυτά τα μηνύματα πλήττουν τα συμφέροντα των καταναλωτών, των νομοταγών επιχειρήσεων και, κατ’ επέκταση, την ηθική και διαφανή λειτουργία μιας αγοράς αγαθών και υπηρεσιών. |
| --- | --- |

3.1.

Η επίδραση των εμπορικών μηνυμάτων που βασίζονται σε αναληθείς, ανακριβείς ή δύσκολα επαληθεύσιμους ισχυρισμούς οι οποίοι προκαλούν σφάλματα ή σύγχυση είναι ποικίλη και κυμαινόμενη· ωστόσο, όλα αυτά τα μηνύματα πλήττουν τα συμφέροντα των καταναλωτών, των νομοταγών επιχειρήσεων και, κατ’ επέκταση, την ηθική και διαφανή λειτουργία μιας αγοράς αγαθών και υπηρεσιών.

| 3.2. | Ιδού ορισμένες από τις συνέπειες:






  — | η απαξίωση της προσφοράς όσον αφορά την επίδραση των εν λόγω ισχυρισμών στις τιμές, |
| --- | --- | --- |

3.2.

Ιδού ορισμένες από τις συνέπειες:

—

η απαξίωση της προσφοράς όσον αφορά την επίδραση των εν λόγω ισχυρισμών στις τιμές,

| — | η δημιουργία αδιαφανών αγορών χαρακτηριζόμενων από αυξημένη ασυμμετρία προσφοράς και ζήτησης, |
| --- | --- |

—

η δημιουργία αδιαφανών αγορών χαρακτηριζόμενων από αυξημένη ασυμμετρία προσφοράς και ζήτησης,

| — | ο περιορισμός της αγοραστικής δύναμης του καταναλωτή εξαιτίας της μειωμένης ικανότητάς του να λαμβάνει αποφάσεις βάσει επαρκούς πληροφόρησης λόγω της απουσίας αληθούς πληροφόρησης που θα του επιτρέπει να συγκρίνει τις ανάγκες και τις επιθυμίες του με τα χαρακτηριστικά του προσφερόμενου προϊόντος, |
| --- | --- |

—

ο περιορισμός της αγοραστικής δύναμης του καταναλωτή εξαιτίας της μειωμένης ικανότητάς του να λαμβάνει αποφάσεις βάσει επαρκούς πληροφόρησης λόγω της απουσίας αληθούς πληροφόρησης που θα του επιτρέπει να συγκρίνει τις ανάγκες και τις επιθυμίες του με τα χαρακτηριστικά του προσφερόμενου προϊόντος,

| — | η αποθάρρυνση και η δυσχέρεια όσων καταναλωτών αποφασίζουν με τρόπο υπεύθυνο (κριτήρια σχετικά με το περιβάλλον, την κοινωνία και την υγεία) εξαιτίας των παραπλανητικών, εσφαλμένων ή μη επαληθεύσιμων πληροφοριών, |
| --- | --- |

—

η αποθάρρυνση και η δυσχέρεια όσων καταναλωτών αποφασίζουν με τρόπο υπεύθυνο (κριτήρια σχετικά με το περιβάλλον, την κοινωνία και την υγεία) εξαιτίας των παραπλανητικών, εσφαλμένων ή μη επαληθεύσιμων πληροφοριών,

| — | η ενίσχυση καιροσκοπικών συμπεριφορών που δυσκολεύουν την εφαρμογή και την επέκταση της υπεύθυνης κατανάλωσης από πλευράς των προμηθευτών των αγαθών, οι οποίοι ωφελούνται από το αυξανόμενο ενδιαφέρον των καταναλωτών για τους συγκεκριμένους παράγοντες, χωρίς όμως να είναι διατεθειμένοι να διαθέσουν τους απαραίτητους πόρους, στοιχείο που πλήττει όσες επιχειρήσεις λειτουργούν με τρόπο θεμιτό, |
| --- | --- |

—

η ενίσχυση καιροσκοπικών συμπεριφορών που δυσκολεύουν την εφαρμογή και την επέκταση της υπεύθυνης κατανάλωσης από πλευράς των προμηθευτών των αγαθών, οι οποίοι ωφελούνται από το αυξανόμενο ενδιαφέρον των καταναλωτών για τους συγκεκριμένους παράγοντες, χωρίς όμως να είναι διατεθειμένοι να διαθέσουν τους απαραίτητους πόρους, στοιχείο που πλήττει όσες επιχειρήσεις λειτουργούν με τρόπο θεμιτό,

| — | η απώλεια της εμπιστοσύνης του καταναλωτή στην αγορά και του ελέγχου που ασκούν εν προκειμένω οι αρμόδιες δημόσιες αρχές. |
| --- | --- |

—

η απώλεια της εμπιστοσύνης του καταναλωτή στην αγορά και του ελέγχου που ασκούν εν προκειμένω οι αρμόδιες δημόσιες αρχές.

| 3.3. | Η πληροφόρηση πρέπει να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες και προσδοκίες των καταναλωτών και άρα η καταλληλότητά της πρέπει να σταθμίζεται σε συνάρτηση με τη χρήση, το περιεχόμενο, την παρουσίαση, το πλαίσιο και την ταυτότητα του διαφημιστικού μηνύματος, το οποίο πρωτίστως πρέπει να είναι αξιόπιστο, έγκαιρο, αντικειμενικό, ακριβές, συναφές, συνοπτικό, εύληπτο, σαφές, ευανάγνωστο και ευπρόσιτο. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι στην επισήμανση των προϊόντων πρέπει να αναγράφεται η προέλευσή τους, καθώς αυτό αυξάνει το επίπεδο προστασίας των καταναλωτών και αποτρέπει την πρόκληση παραπλάνησης και σύγχυσης, αποτελεί δε στοιχείο που διευκολύνει την επιλογή τους. |
| --- | --- |

3.3.

Η πληροφόρηση πρέπει να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες και προσδοκίες των καταναλωτών και άρα η καταλληλότητά της πρέπει να σταθμίζεται σε συνάρτηση με τη χρήση, το περιεχόμενο, την παρουσίαση, το πλαίσιο και την ταυτότητα του διαφημιστικού μηνύματος, το οποίο πρωτίστως πρέπει να είναι αξιόπιστο, έγκαιρο, αντικειμενικό, ακριβές, συναφές, συνοπτικό, εύληπτο, σαφές, ευανάγνωστο και ευπρόσιτο. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι στην επισήμανση των προϊόντων πρέπει να αναγράφεται η προέλευσή τους, καθώς αυτό αυξάνει το επίπεδο προστασίας των καταναλωτών και αποτρέπει την πρόκληση παραπλάνησης και σύγχυσης, αποτελεί δε στοιχείο που διευκολύνει την επιλογή τους.

4.   Ισχυρισμοί περιβαλλοντικού χαρακτήρα

| 4.1. | Οι ισχυρισμοί περιβαλλοντικού χαρακτήρα επικεντρώνονται κυρίως στην επίδραση της σύνθεσης ή της χρήσης των προϊόντων, η οποία συχνά συνδέεται με την κλιματική αλλαγή και τις ρυπογόνες εκπομπές αερίων. Ωστόσο, ενίοτε εκτείνονται και σε άλλες παραμέτρους, όπως η ορθολογική χρήση των φυσικών πόρων, η αποψίλωση των δασών, η βιοποικιλότητα ή η ενεργειακή απόδοση. Σε κάθε περίπτωση, αφορούν την επίδραση της λειτουργίας των επιχειρήσεων και την κατανάλωση των προϊόντων στο περιβάλλον. |
| --- | --- |

4.1.

Οι ισχυρισμοί περιβαλλοντικού χαρακτήρα επικεντρώνονται κυρίως στην επίδραση της σύνθεσης ή της χρήσης των προϊόντων, η οποία συχνά συνδέεται με την κλιματική αλλαγή και τις ρυπογόνες εκπομπές αερίων. Ωστόσο, ενίοτε εκτείνονται και σε άλλες παραμέτρους, όπως η ορθολογική χρήση των φυσικών πόρων, η αποψίλωση των δασών, η βιοποικιλότητα ή η ενεργειακή απόδοση. Σε κάθε περίπτωση, αφορούν την επίδραση της λειτουργίας των επιχειρήσεων και την κατανάλωση των προϊόντων στο περιβάλλον.

| 4.2. | Όταν η χρήση αυτών των ισχυρισμών είναι αυστηρά τυπική ή φανερή, χωρίς να επηρεάζει ουσιαστικά το προϊόν ή την παραγωγή του, συντελείται το φαινόμενο της ψευδεπίγραφης οικολογικής ταυτότητας («greenwashing»). Το εν λόγω φαινόμενο ορίζεται ως η επιλεκτική διόγκωση των θετικών για το περιβάλλον πληροφοριών μέσω της διαφήμισης, με αποτέλεσμα τη διαστρέβλωση της εικόνας που έχουν οι καταναλωτές για το προϊόν, καθότι υπερτονίζονται αυτά τα «οικολογικά» χαρακτηριστικά του. Ορισμό αυτού του φαινομένου παρέχει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 2005/29/ΕΚ (7). |
| --- | --- |

4.2.

Όταν η χρήση αυτών των ισχυρισμών είναι αυστηρά τυπική ή φανερή, χωρίς να επηρεάζει ουσιαστικά το προϊόν ή την παραγωγή του, συντελείται το φαινόμενο της ψευδεπίγραφης οικολογικής ταυτότητας («greenwashing»). Το εν λόγω φαινόμενο ορίζεται ως η επιλεκτική διόγκωση των θετικών για το περιβάλλον πληροφοριών μέσω της διαφήμισης, με αποτέλεσμα τη διαστρέβλωση της εικόνας που έχουν οι καταναλωτές για το προϊόν, καθότι υπερτονίζονται αυτά τα «οικολογικά» χαρακτηριστικά του. Ορισμό αυτού του φαινομένου παρέχει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 2005/29/ΕΚ (7).

| 4.3. | Από περιβαλλοντική άποψη, η πληροφόρηση για τη —θετική ή αρνητική— επίδραση μιας επωνυμίας προϊόντος ταυτίζεται στο μυαλό του καταναλωτή με το σύνολο του προϊόντος. Αυτή η εικόνα επηρεάζει ταυτόχρονα παραμέτρους όπως η απόφαση αγοράς ή οι πολιτικές γνώμες. Με την τιμωρία των «κακών» συμπεριφορών και την επιβράβευση των αντίστοιχων «καλών», μέσω των αγορών των καταναλωτών, το σύστημα βρίσκεται σε κάποια δυναμική ισορροπία. |
| --- | --- |

4.3.

Από περιβαλλοντική άποψη, η πληροφόρηση για τη —θετική ή αρνητική— επίδραση μιας επωνυμίας προϊόντος ταυτίζεται στο μυαλό του καταναλωτή με το σύνολο του προϊόντος. Αυτή η εικόνα επηρεάζει ταυτόχρονα παραμέτρους όπως η απόφαση αγοράς ή οι πολιτικές γνώμες. Με την τιμωρία των «κακών» συμπεριφορών και την επιβράβευση των αντίστοιχων «καλών», μέσω των αγορών των καταναλωτών, το σύστημα βρίσκεται σε κάποια δυναμική ισορροπία.

| 4.4. | Οι πιο συνήθεις τεχνικές ψευδεπίγραφης οικολογικής ταυτότητας είναι οι εξής:






  — | Η προβολή ως οικολογικής μιας ρυπογόνου διεργασίας: πρόκειται για μια δήλωση που υπονοεί ότι ένα προϊόν είναι «οικολογικό» βάσει περιορισμένου συνόλου χαρακτηριστικών και χωρίς να συνεκτιμώνται άλλες σημαντικές περιβαλλοντικές παράμετροι. Το τελικό προϊόν ενδέχεται να είναι αρκετά οικολογικό, αλλά να προέρχεται από μια πολύ ρυπογόνο διεργασία. Επίσης ενδέχεται να ακολουθούνται απορριπτέες μέθοδοι στην αλυσίδα εφοδιασμού σχετικές με ανθυγιεινές συνθήκες εργασίας ή με βλαβερά προϊόντα. |
| --- | --- | --- |

4.4.

Οι πιο συνήθεις τεχνικές ψευδεπίγραφης οικολογικής ταυτότητας είναι οι εξής:

—

Η προβολή ως οικολογικής μιας ρυπογόνου διεργασίας: πρόκειται για μια δήλωση που υπονοεί ότι ένα προϊόν είναι «οικολογικό» βάσει περιορισμένου συνόλου χαρακτηριστικών και χωρίς να συνεκτιμώνται άλλες σημαντικές περιβαλλοντικές παράμετροι. Το τελικό προϊόν ενδέχεται να είναι αρκετά οικολογικό, αλλά να προέρχεται από μια πολύ ρυπογόνο διεργασία. Επίσης ενδέχεται να ακολουθούνται απορριπτέες μέθοδοι στην αλυσίδα εφοδιασμού σχετικές με ανθυγιεινές συνθήκες εργασίας ή με βλαβερά προϊόντα.

| — | Η απουσία δοκιμών: μια περιβαλλοντική δήλωση η οποία δεν είναι εύκολα επαληθεύσιμη ελλείψει εύκολα προσπελάσιμων σχετικών πληροφοριών ή αξιόπιστης πιστοποίησης από τρίτους. |
| --- | --- |

—

Η απουσία δοκιμών: μια περιβαλλοντική δήλωση η οποία δεν είναι εύκολα επαληθεύσιμη ελλείψει εύκολα προσπελάσιμων σχετικών πληροφοριών ή αξιόπιστης πιστοποίησης από τρίτους.

| — | Ασάφεια: μια τόσο γενικόλογη διαφήμιση που εύκολα επιδέχεται παρερμηνείες από τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

—

Ασάφεια: μια τόσο γενικόλογη διαφήμιση που εύκολα επιδέχεται παρερμηνείες από τους καταναλωτές.

| — | Πλαστή σήμανση ή αναφορά σε ανύπαρκτα βραβεία. |
| --- | --- |

—

Πλαστή σήμανση ή αναφορά σε ανύπαρκτα βραβεία.

| 4.5. | Πρέπει να χρησιμοποιούνται κριτήρια που καθιστούν δυνατή την άρτια πληροφόρηση του καταναλωτή και απαγορεύουν την κατάχρηση του οικολογικού επιχειρήματος στα διαφημιστικά μηνύματα. |
| --- | --- |

4.5.

Πρέπει να χρησιμοποιούνται κριτήρια που καθιστούν δυνατή την άρτια πληροφόρηση του καταναλωτή και απαγορεύουν την κατάχρηση του οικολογικού επιχειρήματος στα διαφημιστικά μηνύματα.

| 4.6. | Η καθιέρωση εναρμονισμένων ενωσιακών μεθόδων, όπως το «περιβαλλοντικό αποτύπωμα», για την περιβαλλοντική ιχνηλασία του εκάστοτε προϊόντος ή οργάνωσης μπορεί να διασαφηνίσει τη λειτουργία της αγοράς. Θα ήταν δε σκόπιμο οι μέθοδοι αυτές να βασίζονται στις ευρέως χρησιμοποιούμενες διεθνείς προδιαγραφές, όπως το πρότυπο ISO 14201 για τους παραπλανητικούς περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς, ή σε αυτές του Κώδικα του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου. |
| --- | --- |

4.6.

Η καθιέρωση εναρμονισμένων ενωσιακών μεθόδων, όπως το «περιβαλλοντικό αποτύπωμα», για την περιβαλλοντική ιχνηλασία του εκάστοτε προϊόντος ή οργάνωσης μπορεί να διασαφηνίσει τη λειτουργία της αγοράς. Θα ήταν δε σκόπιμο οι μέθοδοι αυτές να βασίζονται στις ευρέως χρησιμοποιούμενες διεθνείς προδιαγραφές, όπως το πρότυπο ISO 14201 για τους παραπλανητικούς περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς, ή σε αυτές του Κώδικα του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου.

5.   Ισχυρισμοί ηθικού και κοινωνικού χαρακτήρα

| 5.1. | Κατ’ αναλογία προς τους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς, μπορούμε να μιλήσουμε για μια μορφή ψευδεπίγραφης ηθικής και κοινωνικής ταυτότητας των επιχειρήσεων και των προϊόντων. Στην περίπτωση αυτή η απόκτηση ενός προϊόντος προβάλλεται ως μια ευκαιρία κοινωφελούς ή αλληλέγγυας κοινωνικής δράσης στο μέτρο που συνεπάγεται οφέλη για ομάδες ή συλλογικότητες με συγκεκριμένες ανάγκες ή ευπάθεια. |
| --- | --- |

5.1.

Κατ’ αναλογία προς τους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς, μπορούμε να μιλήσουμε για μια μορφή ψευδεπίγραφης ηθικής και κοινωνικής ταυτότητας των επιχειρήσεων και των προϊόντων. Στην περίπτωση αυτή η απόκτηση ενός προϊόντος προβάλλεται ως μια ευκαιρία κοινωφελούς ή αλληλέγγυας κοινωνικής δράσης στο μέτρο που συνεπάγεται οφέλη για ομάδες ή συλλογικότητες με συγκεκριμένες ανάγκες ή ευπάθεια.

| 5.2. | Στην πραγματικότητα, συχνά βλέπουμε επωνυμίες προϊόντων που συνδέονται με προγράμματα κοινωνικού χαρακτήρα μέσω εκστρατειών προώθησης αυτών των προϊόντων. Πρόκειται για τις λεγόμενες «φιλανθρωπικές προωθήσεις» («charity promotions») ή εκστρατείες προώθησης προϊόντος συνδυασμένες με κάποια κοινωνική δραστηριότητα και οι οποίες εσχάτως, εν μέσω οικονομικής κρίσης, έχουν πληθύνει. Όταν αυτές οι δραστηριότητες χρησιμοποιούνται ως αναληθή επιχειρήματα και απλώς σαν πρόσχημα για την πώληση του προϊόντος, ενδέχεται να παραπλανήσουν και να προκαλέσουν σύγχυση στον καταναλωτή, με συνέπεια να θεωρούνται ιδιαίτερα επιβλαβείς. |
| --- | --- |

5.2.

Στην πραγματικότητα, συχνά βλέπουμε επωνυμίες προϊόντων που συνδέονται με προγράμματα κοινωνικού χαρακτήρα μέσω εκστρατειών προώθησης αυτών των προϊόντων. Πρόκειται για τις λεγόμενες «φιλανθρωπικές προωθήσεις» («charity promotions») ή εκστρατείες προώθησης προϊόντος συνδυασμένες με κάποια κοινωνική δραστηριότητα και οι οποίες εσχάτως, εν μέσω οικονομικής κρίσης, έχουν πληθύνει. Όταν αυτές οι δραστηριότητες χρησιμοποιούνται ως αναληθή επιχειρήματα και απλώς σαν πρόσχημα για την πώληση του προϊόντος, ενδέχεται να παραπλανήσουν και να προκαλέσουν σύγχυση στον καταναλωτή, με συνέπεια να θεωρούνται ιδιαίτερα επιβλαβείς.

| 5.3. | Οι δραστηριότητες αφορούν εκστρατείες αλληλεγγύης, ανθρωπιστικής βοήθειας, κοινωνικής αρωγής προς συγκεκριμένες συλλογικότητες ή ομάδες του πληθυσμού, καθώς και συγκυριακούς σκοπούς για την αντιμετώπιση κάποιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης ή δομικού ζητήματος συναφούς με διακρίσεις, αποκλεισμό, ανισότητες κ.λπ. |
| --- | --- |

5.3.

Οι δραστηριότητες αφορούν εκστρατείες αλληλεγγύης, ανθρωπιστικής βοήθειας, κοινωνικής αρωγής προς συγκεκριμένες συλλογικότητες ή ομάδες του πληθυσμού, καθώς και συγκυριακούς σκοπούς για την αντιμετώπιση κάποιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης ή δομικού ζητήματος συναφούς με διακρίσεις, αποκλεισμό, ανισότητες κ.λπ.

| 5.4. | Άλλες περιπτώσεις ψευδεπίγραφης κοινωνικής ταυτότητας έχουμε όταν προβάλλεται —μάλλον αβάσιμα— η εικόνα της κοινωνικά υπεύθυνης επιχείρησης ή όταν υπερτονίζεται μια κοινωνική και διαφημιστική πτυχή και αναδεικνύεται σε βασικό αντικείμενο δραστηριότητας της εν λόγω επιχείρησης. |
| --- | --- |

5.4.

Άλλες περιπτώσεις ψευδεπίγραφης κοινωνικής ταυτότητας έχουμε όταν προβάλλεται —μάλλον αβάσιμα— η εικόνα της κοινωνικά υπεύθυνης επιχείρησης ή όταν υπερτονίζεται μια κοινωνική και διαφημιστική πτυχή και αναδεικνύεται σε βασικό αντικείμενο δραστηριότητας της εν λόγω επιχείρησης.

| 5.5. | Ενίοτε οι ισχυρισμοί ηθικού και κοινωνικού χαρακτήρα συνδυάζονται με άλλους, περιβαλλοντικής φύσης. Αλλά παράλληλα εκτείνονται, αναλόγως με την επικαιρότητα, σε άλλες πτυχές, όπως η εργασία, η ανάδειξη του τοπικού χαρακτήρα, η συμμετοχή των πολιτών ή οποιοδήποτε άλλο στοιχείο μπορεί να παρακινήσει τους καταναλωτές να αγοράσουν το προϊόν. |
| --- | --- |

5.5.

Ενίοτε οι ισχυρισμοί ηθικού και κοινωνικού χαρακτήρα συνδυάζονται με άλλους, περιβαλλοντικής φύσης. Αλλά παράλληλα εκτείνονται, αναλόγως με την επικαιρότητα, σε άλλες πτυχές, όπως η εργασία, η ανάδειξη του τοπικού χαρακτήρα, η συμμετοχή των πολιτών ή οποιοδήποτε άλλο στοιχείο μπορεί να παρακινήσει τους καταναλωτές να αγοράσουν το προϊόν.

| 5.6. | Συν τοις άλλοις, πρέπει εν προκειμένω να συνεκτιμηθεί η συγκαλυμμένη δράση των ψευδών «συμβούλων σε ηθικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα», οι οποίοι λειτουργούν παραπλανητικά και προκαλούν σύγχυση στους καταναλωτές· κι αυτό γιατί δραστηριοποιούνται στην αγορά ως οικονομικοί παράγοντες ή μεσάζοντες, καταχρώμενοι την καλή πίστη και την ευπιστία των καταναλωτών και επικαλούμενοι ψευδή επιχειρήματα, ενώ κίνητρό τους είναι μόνο η προώθηση αγαθών και υπηρεσιών και άρα το κέρδος. |
| --- | --- |

5.6.

Συν τοις άλλοις, πρέπει εν προκειμένω να συνεκτιμηθεί η συγκαλυμμένη δράση των ψευδών «συμβούλων σε ηθικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα», οι οποίοι λειτουργούν παραπλανητικά και προκαλούν σύγχυση στους καταναλωτές· κι αυτό γιατί δραστηριοποιούνται στην αγορά ως οικονομικοί παράγοντες ή μεσάζοντες, καταχρώμενοι την καλή πίστη και την ευπιστία των καταναλωτών και επικαλούμενοι ψευδή επιχειρήματα, ενώ κίνητρό τους είναι μόνο η προώθηση αγαθών και υπηρεσιών και άρα το κέρδος.

| 5.7. | Ιδιαίτερα βλαβερές για την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς είναι οι χρηματοοικονομικές δραστηριότητες οι οποίες, βασιζόμενες σε ηθικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά επιχειρήματα, προάγουν προϊόντα ή χρηματοοικονομικά μέσα χωρίς να τηρούνται οι προϋποθέσεις φερεγγυότητας και χωρίς να διενεργούνται οι προβλεπόμενοι χρηματοοικονομικοί έλεγχοι. Προσφάτως, η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών υιοθέτησε γνωμοδότηση στην οποία προτείνονται ορισμένα μέτρα για τον περιορισμό των κινδύνων και τον ορισμό προϋποθέσεων ως προς τη διαφήμιση, καθώς και συστάσεις για την προστασία των εμπλεκομένων από ενδεχόμενες συγκρούσεις συμφερόντων. |
| --- | --- |

5.7.

Ιδιαίτερα βλαβερές για την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς είναι οι χρηματοοικονομικές δραστηριότητες οι οποίες, βασιζόμενες σε ηθικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά επιχειρήματα, προάγουν προϊόντα ή χρηματοοικονομικά μέσα χωρίς να τηρούνται οι προϋποθέσεις φερεγγυότητας και χωρίς να διενεργούνται οι προβλεπόμενοι χρηματοοικονομικοί έλεγχοι. Προσφάτως, η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών υιοθέτησε γνωμοδότηση στην οποία προτείνονται ορισμένα μέτρα για τον περιορισμό των κινδύνων και τον ορισμό προϋποθέσεων ως προς τη διαφήμιση, καθώς και συστάσεις για την προστασία των εμπλεκομένων από ενδεχόμενες συγκρούσεις συμφερόντων.

| 5.8. | Πρέπει να αποφεύγεται η ψευδεπίγραφη κοινωνική ταυτότητα ή η διάδοση αναληθών πληροφοριών με σκοπό την προβολή της εικόνας μιας κοινωνικά υπεύθυνης επιχείρησης. |
| --- | --- |

5.8.

Πρέπει να αποφεύγεται η ψευδεπίγραφη κοινωνική ταυτότητα ή η διάδοση αναληθών πληροφοριών με σκοπό την προβολή της εικόνας μιας κοινωνικά υπεύθυνης επιχείρησης.

6.   Ισχυρισμοί υγειονομικού ή άλλου χαρακτήρα

| 6.1. | Η πρόσφατη ανησυχία των καταναλωτών ως προς την υγιεινή ζωή, καθώς και η τεχνολογική επέκταση στους τομείς της παραγωγής τροφίμων, καλλυντικών και λοιπών προϊόντων σχετικών με την υγεία, οδηγεί επίσης στην επίκληση ισχυρισμών σχετικών με την υγεία. Οι ισχυρισμοί αυτοί αφορούν τη διατροφή και τη δίαιτα, τα διαιτητικά και αισθητικά οφέλη ή τη βελτίωση των γνωστικών και λοιπών φυσιολογικών λειτουργιών. |
| --- | --- |

6.1.

Η πρόσφατη ανησυχία των καταναλωτών ως προς την υγιεινή ζωή, καθώς και η τεχνολογική επέκταση στους τομείς της παραγωγής τροφίμων, καλλυντικών και λοιπών προϊόντων σχετικών με την υγεία, οδηγεί επίσης στην επίκληση ισχυρισμών σχετικών με την υγεία. Οι ισχυρισμοί αυτοί αφορούν τη διατροφή και τη δίαιτα, τα διαιτητικά και αισθητικά οφέλη ή τη βελτίωση των γνωστικών και λοιπών φυσιολογικών λειτουργιών.

| 6.2. | Όσον αφορά τους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς, η αύξηση του ενδιαφέροντος των καταναλωτών για μια υγιή διατροφή δίνει την ευκαιρία να προβάλλονται ισχυρισμοί σχετικοί με τη βιολογική γεωργία, την παρουσία ή την έλλειψη διατροφικών συστατικών όπως οι βιταμίνες, τα λιπαρά οξέα Ωμέγα 3, τα σάκχαρα, το αλάτι, η αλκοόλη ή ακόμη και οι γενετικώς τροποποιημένες ουσίες. |
| --- | --- |

6.2.

Όσον αφορά τους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς, η αύξηση του ενδιαφέροντος των καταναλωτών για μια υγιή διατροφή δίνει την ευκαιρία να προβάλλονται ισχυρισμοί σχετικοί με τη βιολογική γεωργία, την παρουσία ή την έλλειψη διατροφικών συστατικών όπως οι βιταμίνες, τα λιπαρά οξέα Ωμέγα 3, τα σάκχαρα, το αλάτι, η αλκοόλη ή ακόμη και οι γενετικώς τροποποιημένες ουσίες.

| 6.3. | Η σταδιακή γήρανση του πληθυσμού και η αύξηση του προσδόκιμου ζωής αποτελούν επίσης πρόσφορο έδαφος για τη μελλοντική διάδοση αθέμιτων ισχυρισμών. |
| --- | --- |

6.3.

Η σταδιακή γήρανση του πληθυσμού και η αύξηση του προσδόκιμου ζωής αποτελούν επίσης πρόσφορο έδαφος για τη μελλοντική διάδοση αθέμιτων ισχυρισμών.

| 6.4. | Παρομοίως, παρατηρείται κατάχρηση στην προβολή υποτιθέμενων ψευδο-επιστημονικών υγιεινών πλεονεκτημάτων στο λεγόμενο «υγιεινό μάρκετινγκ». Το τελευταίο συνίσταται σε τέτοιους ισχυρισμούς προς ενίσχυση της εμπορίας των προϊόντων, κάτι το οποίο συναντούμε σε τομείς όπως αυτός των συμπληρωμάτων διατροφής ή των βοτάνων, αλλά και σε προσφορές ευρείας κατανάλωσης. |
| --- | --- |

6.4.

Παρομοίως, παρατηρείται κατάχρηση στην προβολή υποτιθέμενων ψευδο-επιστημονικών υγιεινών πλεονεκτημάτων στο λεγόμενο «υγιεινό μάρκετινγκ». Το τελευταίο συνίσταται σε τέτοιους ισχυρισμούς προς ενίσχυση της εμπορίας των προϊόντων, κάτι το οποίο συναντούμε σε τομείς όπως αυτός των συμπληρωμάτων διατροφής ή των βοτάνων, αλλά και σε προσφορές ευρείας κατανάλωσης.

7.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 7.1. | Πρέπει να σημειωθεί ότι οι δυνατότητες της προαιρετικής σήμανσης όσο και του σχεδιασμού λογοτύπων και εικονογραμμάτων γεννούν, μέσω των γνωστικών και συναισθηματικών μηχανισμών, ελάχιστα ορθολογικούς συσχετισμούς, που ωθούν τους καταναλωτές να επιλέξουν ή όχι ένα προϊόν. Με μηνύματα και εικόνες δεν θα πρέπει να περιγράφονται απόλυτα και κατηγορηματικά όσα δεν μπορούν να πιστοποιηθούν ουσιαστικά. Θα ήταν σκόπιμη η ανάληψη συγκεκριμένων πρωτοβουλιών για τον έλεγχο των ισχυρισμών. |
| --- | --- |

7.1.

Πρέπει να σημειωθεί ότι οι δυνατότητες της προαιρετικής σήμανσης όσο και του σχεδιασμού λογοτύπων και εικονογραμμάτων γεννούν, μέσω των γνωστικών και συναισθηματικών μηχανισμών, ελάχιστα ορθολογικούς συσχετισμούς, που ωθούν τους καταναλωτές να επιλέξουν ή όχι ένα προϊόν. Με μηνύματα και εικόνες δεν θα πρέπει να περιγράφονται απόλυτα και κατηγορηματικά όσα δεν μπορούν να πιστοποιηθούν ουσιαστικά. Θα ήταν σκόπιμη η ανάληψη συγκεκριμένων πρωτοβουλιών για τον έλεγχο των ισχυρισμών.

| 7.2. | Εντούτοις, η εποπτεία των ισχυρισμών πρέπει να γίνεται σε συνάρτηση με τα υποστηρικτικά μέσα που χρησιμοποιούνται, καθότι καθένα εξ αυτών έχει ιδιάζοντα χαρακτηριστικά ως προς τη χρήση του. Επιγραμματικά και όχι εξαντλητικά χρησιμοποιούνται τα εξής μέσα:






  — | κείμενα, |
| --- | --- | --- |

7.2.

Εντούτοις, η εποπτεία των ισχυρισμών πρέπει να γίνεται σε συνάρτηση με τα υποστηρικτικά μέσα που χρησιμοποιούνται, καθότι καθένα εξ αυτών έχει ιδιάζοντα χαρακτηριστικά ως προς τη χρήση του. Επιγραμματικά και όχι εξαντλητικά χρησιμοποιούνται τα εξής μέσα:

—

κείμενα,

| — | μηνύματα και σλόγκαν, |
| --- | --- |

—

μηνύματα και σλόγκαν,

| — | λογότυπα, |
| --- | --- |

—

λογότυπα,

| — | σύμβολα και σήματα, |
| --- | --- |

—

σύμβολα και σήματα,

| — | εικονογράμματα, |
| --- | --- |

—

εικονογράμματα,

| — | εικόνες και φωτογραφίες, |
| --- | --- |

—

εικόνες και φωτογραφίες,

| — | γραφήματα και δεδομένα, |
| --- | --- |

—

γραφήματα και δεδομένα,

| — | αποχρώσεις |
| --- | --- |

—

αποχρώσεις

| — | πρόσωπα και ονόματα ατόμων ή ΜΜΕ εγνωσμένου κύρους. |
| --- | --- |

—

πρόσωπα και ονόματα ατόμων ή ΜΜΕ εγνωσμένου κύρους.

| 7.3. | Μπορεί να ζητηθεί οι πληροφορίες που περιέχουν μη τεκμηριωμένους ισχυρισμούς και εξυπηρετούν εμπορικούς σκοπούς να μη χρησιμοποιούνται ή να διορθώνονται. |
| --- | --- |

7.3.

Μπορεί να ζητηθεί οι πληροφορίες που περιέχουν μη τεκμηριωμένους ισχυρισμούς και εξυπηρετούν εμπορικούς σκοπούς να μη χρησιμοποιούνται ή να διορθώνονται.

| 7.4. | Για όλους αυτούς τους λόγους, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ΕΕ, βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004, να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα μέσω της διοικητικής συνεργασίας —και δη με την προώθηση κοινών δράσεων— για την κατάργηση της καταχρηστικής επίκλησης αθέμιτων ισχυρισμών ηθικού, περιβαλλοντικού ή σχετικού με την υγεία χαρακτήρα, σε στενή συνεργασία με τις οργανώσεις προστασίας των καταναλωτών, οι οποίες έχουν καίριο ρόλο σε τέτοιου είδους θέματα. |
| --- | --- |

7.4.

Για όλους αυτούς τους λόγους, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ΕΕ, βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004, να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα μέσω της διοικητικής συνεργασίας —και δη με την προώθηση κοινών δράσεων— για την κατάργηση της καταχρηστικής επίκλησης αθέμιτων ισχυρισμών ηθικού, περιβαλλοντικού ή σχετικού με την υγεία χαρακτήρα, σε στενή συνεργασία με τις οργανώσεις προστασίας των καταναλωτών, οι οποίες έχουν καίριο ρόλο σε τέτοιου είδους θέματα.

Βρυξέλλες 2 Ιουλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  ΕΕ L 149 της 11.6.2005, σ. 22.

1

(2)  ΕΕ L 376 της 27.12.2006, σ. 21.

2

(3)  ΕΕ L 95 της 15.4.2010, σ. 1.

3

(4)  ΕΕ L 404 της 30.12.2006, σ. 9.

4

(5)  COM(2002) 347 final.

5

(6)  COM(2015) 192 final.

6

(7)  SEC(2009) 1666 final. Βλέπε σημείο 2.5.1.

7

---

| 17.11.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 383/14 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 383/14

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Αθλητισμός και ευρωπαϊκές αξίες»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2015/C 383/03)

| Εισηγητής: | κ. Bernardo HERNANDEZ BATALLER |
| --- | --- |

Εισηγητής:

κ. Bernardo HERNANDEZ BATALLER

Στις 10 Ιουλίου 2014, και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του εσωτερικού της κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα

«Αθλητισμός και ευρωπαϊκές αξίες».

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 17 Ιουνίου 2015.

Κατά την 509η σύνοδο ολομέλειας, της 1ης και 2ας Ιουλίου 2015 (συνεδρίαση της 2ας Ιουλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 99 ψήφους υπέρ, 59 κατά και 32 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Ο αθλητισμός συμβάλλει στην επίτευξη στρατηγικών στόχων της Ένωσης, προβάλλει θεμελιώδεις παιδαγωγικές και πολιτισμικές αξίες και συνιστά παράγοντα ενσωμάτωσης, καθώς απευθύνεται σε όλους τους πολίτες, ανεξάρτητα από φύλο, εθνοτική καταγωγή, θρησκεία, ηλικία, εθνικότητα, κοινωνική θέση ή γενετήσιο προσανατολισμό. Ο αθλητισμός αποτελεί μέσο καταπολέμησης της μισαλλοδοξίας, της ξενοφοβίας και του ρατσισμού. |
| --- | --- |

1.1.

Ο αθλητισμός συμβάλλει στην επίτευξη στρατηγικών στόχων της Ένωσης, προβάλλει θεμελιώδεις παιδαγωγικές και πολιτισμικές αξίες και συνιστά παράγοντα ενσωμάτωσης, καθώς απευθύνεται σε όλους τους πολίτες, ανεξάρτητα από φύλο, εθνοτική καταγωγή, θρησκεία, ηλικία, εθνικότητα, κοινωνική θέση ή γενετήσιο προσανατολισμό. Ο αθλητισμός αποτελεί μέσο καταπολέμησης της μισαλλοδοξίας, της ξενοφοβίας και του ρατσισμού.

| 1.2. | Οι αθλητικές δραστηριότητες παρέχουν σε όλους την ευκαιρία να δώσουν εποικοδομητική διέξοδο στις φιλοδοξίες τους, με βάση τις αξίες της προσπάθειας, της αλληλεγγύης και της συνοχής που φέρει ο αθλητισμός, ενώ προσφέρουν σωματική και πνευματική ευεξία και συντελούν στον μετριασμό των κοινωνικών προβλημάτων, προβάλλοντας θετικές αξίες. Επί του προκειμένου, κρίνεται σημαντικό να εξεταστεί επίσης, στα πλαίσια του προβληματισμού αυτού, ο ορισμός ενός συνόλου ελάχιστων καθολικών προτύπων που θα προωθούν την ακεραιότητα της αθλητικής πρακτικής παιδιών και νέων σε όλα τα αθλήματα. |
| --- | --- |

1.2.

Οι αθλητικές δραστηριότητες παρέχουν σε όλους την ευκαιρία να δώσουν εποικοδομητική διέξοδο στις φιλοδοξίες τους, με βάση τις αξίες της προσπάθειας, της αλληλεγγύης και της συνοχής που φέρει ο αθλητισμός, ενώ προσφέρουν σωματική και πνευματική ευεξία και συντελούν στον μετριασμό των κοινωνικών προβλημάτων, προβάλλοντας θετικές αξίες. Επί του προκειμένου, κρίνεται σημαντικό να εξεταστεί επίσης, στα πλαίσια του προβληματισμού αυτού, ο ορισμός ενός συνόλου ελάχιστων καθολικών προτύπων που θα προωθούν την ακεραιότητα της αθλητικής πρακτικής παιδιών και νέων σε όλα τα αθλήματα.

| 1.3. | Ο εθελοντισμός έχει καίριο ρόλο στην ανάπτυξη του λαϊκού αθλητισμού και του αθλητισμού στα αθλητικά σωματεία και, συνεπώς, έχει αξιόλογη κοινωνική, οικονομική και δημοκρατική αξία. Πρέπει, λοιπόν, να προωθηθεί ο εθελοντισμός και η ενεργός συμμετοχή στα κοινά μέσω του αθλητισμού, συμπεριλαμβανομένων των χειμερινών αθλημάτων. |
| --- | --- |

1.3.

Ο εθελοντισμός έχει καίριο ρόλο στην ανάπτυξη του λαϊκού αθλητισμού και του αθλητισμού στα αθλητικά σωματεία και, συνεπώς, έχει αξιόλογη κοινωνική, οικονομική και δημοκρατική αξία. Πρέπει, λοιπόν, να προωθηθεί ο εθελοντισμός και η ενεργός συμμετοχή στα κοινά μέσω του αθλητισμού, συμπεριλαμβανομένων των χειμερινών αθλημάτων.

| 1.4. | Η ακεραιότητα στους αθλητικούς αγώνες πρέπει να διασφαλίζεται με βάση την αρχή της διακυβέρνησης και της χρηστής διαχείρισης. Στον αθλητισμό, απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η αυτονομία των αθλητικών οργανώσεων, οι οποίες πρέπει να λειτουργούν σύμφωνα με τις αρχές της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της δημοκρατίας. Επομένως, στη διαδικασία λήψης αποφάσεων πρέπει να εκπροσωπούνται δεόντως όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Για να εδραιωθεί αυτό το γενικό προληπτικό πλαίσιο, και όπως αποδεικνύεται σε αναλυτική μελέτη που ολοκληρώθηκε πρόσφατα (1), είναι καθοριστικής σημασίας να τονωθεί η εμπιστοσύνη μεταξύ εθνικών αρχών και αθλητικών οργανισμών, ώστε να διευκολύνεται η αναγκαία ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των εθνικών δικαιοδοτικών αρχών και των διεθνών αθλητικών οργανισμών. |
| --- | --- |

1.4.

Η ακεραιότητα στους αθλητικούς αγώνες πρέπει να διασφαλίζεται με βάση την αρχή της διακυβέρνησης και της χρηστής διαχείρισης. Στον αθλητισμό, απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η αυτονομία των αθλητικών οργανώσεων, οι οποίες πρέπει να λειτουργούν σύμφωνα με τις αρχές της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της δημοκρατίας. Επομένως, στη διαδικασία λήψης αποφάσεων πρέπει να εκπροσωπούνται δεόντως όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Για να εδραιωθεί αυτό το γενικό προληπτικό πλαίσιο, και όπως αποδεικνύεται σε αναλυτική μελέτη που ολοκληρώθηκε πρόσφατα (1), είναι καθοριστικής σημασίας να τονωθεί η εμπιστοσύνη μεταξύ εθνικών αρχών και αθλητικών οργανισμών, ώστε να διευκολύνεται η αναγκαία ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των εθνικών δικαιοδοτικών αρχών και των διεθνών αθλητικών οργανισμών.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διαδίδουν και να ανταλλάσσουν μεταξύ τους, σε ευρωπαϊκό πλαίσιο, πληροφορίες σχετικά με θέματα καινοτομίας, με θετικές εμπειρίες και με τις ιδανικότερες πρακτικές όσον αφορά μορφές δημιουργίας και στήριξης της σύστασης στρατηγικών συμπράξεων μεταξύ των κυριότερων ενδιαφερομένων φορέων διαφόρων κλάδων, με στόχο την ενίσχυση του ρόλου του αθλητισμού ως μοχλού καινοτομίας και οικονομικής ανάπτυξης. Από την άποψη αυτή, μεγάλη σημασία έχει η αξιοποίηση των οφελών που μπορεί και πρέπει να προσφέρει η διοργάνωση σημαντικών αθλητικών εκδηλώσεων στις πόλεις και τις περιφέρειες όπου αυτές λαμβάνουν χώρα. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η Επιτροπή πρέπει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις νέες πρωτοβουλίες και μεθοδολογίες που αναπτύσσονται σε παγκόσμιο επίπεδο με στόχο τη συνδρομή προς τις πόλεις και περιφέρειες για τη διοργάνωση αθλητικών συναντήσεων που να προωθούν τη βιώσιμη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

1.5.

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διαδίδουν και να ανταλλάσσουν μεταξύ τους, σε ευρωπαϊκό πλαίσιο, πληροφορίες σχετικά με θέματα καινοτομίας, με θετικές εμπειρίες και με τις ιδανικότερες πρακτικές όσον αφορά μορφές δημιουργίας και στήριξης της σύστασης στρατηγικών συμπράξεων μεταξύ των κυριότερων ενδιαφερομένων φορέων διαφόρων κλάδων, με στόχο την ενίσχυση του ρόλου του αθλητισμού ως μοχλού καινοτομίας και οικονομικής ανάπτυξης. Από την άποψη αυτή, μεγάλη σημασία έχει η αξιοποίηση των οφελών που μπορεί και πρέπει να προσφέρει η διοργάνωση σημαντικών αθλητικών εκδηλώσεων στις πόλεις και τις περιφέρειες όπου αυτές λαμβάνουν χώρα. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η Επιτροπή πρέπει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις νέες πρωτοβουλίες και μεθοδολογίες που αναπτύσσονται σε παγκόσμιο επίπεδο με στόχο τη συνδρομή προς τις πόλεις και περιφέρειες για τη διοργάνωση αθλητικών συναντήσεων που να προωθούν τη βιώσιμη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη.

| 1.6. | Πρέπει να προωθηθεί, στα διάφορα επίπεδα, η αξιοποίηση των χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ για την ανάπτυξη του αθλητισμού. |
| --- | --- |

1.6.

Πρέπει να προωθηθεί, στα διάφορα επίπεδα, η αξιοποίηση των χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ για την ανάπτυξη του αθλητισμού.

| 1.7. | Θα πρέπει να προαχθεί, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η κοινωνική συνοχή, οι δράσεις για τη συμμετοχή των μειονεκτουσών ομάδων σε αθλητικές δραστηριότητες και για την κοινωνική ένταξη των προσώπων, συμπεριλαμβανομένων των στερούμενων ελευθερίας, ώστε να μπορέσουν να αναζητήσουν στον αθλητισμό ένα μέσο επανένταξης στην κοινωνία, καθώς πρόκειται για δραστηριότητα που παρέχει συγκινησιακή ευεξία και σταθερότητα, χάρη στις αξίες της προσπάθειας, της αλληλεγγύης και, εντέλει, της ευγενούς άμιλλας, που μπορούν να συμβάλουν στην εξάλειψη του κοινωνικού αποκλεισμού και των διακρίσεων. |
| --- | --- |

1.7.

Θα πρέπει να προαχθεί, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η κοινωνική συνοχή, οι δράσεις για τη συμμετοχή των μειονεκτουσών ομάδων σε αθλητικές δραστηριότητες και για την κοινωνική ένταξη των προσώπων, συμπεριλαμβανομένων των στερούμενων ελευθερίας, ώστε να μπορέσουν να αναζητήσουν στον αθλητισμό ένα μέσο επανένταξης στην κοινωνία, καθώς πρόκειται για δραστηριότητα που παρέχει συγκινησιακή ευεξία και σταθερότητα, χάρη στις αξίες της προσπάθειας, της αλληλεγγύης και, εντέλει, της ευγενούς άμιλλας, που μπορούν να συμβάλουν στην εξάλειψη του κοινωνικού αποκλεισμού και των διακρίσεων.

| 1.8. | Το έργο της ΕΕ για την καταπολέμηση της ανισότητας είναι καθοριστικό για την κατάργηση των φραγμών που εμποδίζουν την πρόσβαση στον αθλητισμό των ατόμων με αναπηρία, για την αύξηση της συμμετοχής τους στους αγώνες και για την εξάλειψη οιωνδήποτε σχετικών κοινωνικών προκαταλήψεων. Θα ήταν εποικοδομητικό, προς τον σκοπό αυτόν, να προτείνει η Επιτροπή στο Συμβούλιο Υπουργών την εκπόνηση «Ευρωπαϊκού κώδικα ορθών πρακτικών για τον αθλητισμό και την κοινωνική ένταξη», με στόχο την περαιτέρω προώθηση του αθλητισμού των ατόμων με αναπηρία. |
| --- | --- |

1.8.

Το έργο της ΕΕ για την καταπολέμηση της ανισότητας είναι καθοριστικό για την κατάργηση των φραγμών που εμποδίζουν την πρόσβαση στον αθλητισμό των ατόμων με αναπηρία, για την αύξηση της συμμετοχής τους στους αγώνες και για την εξάλειψη οιωνδήποτε σχετικών κοινωνικών προκαταλήψεων. Θα ήταν εποικοδομητικό, προς τον σκοπό αυτόν, να προτείνει η Επιτροπή στο Συμβούλιο Υπουργών την εκπόνηση «Ευρωπαϊκού κώδικα ορθών πρακτικών για τον αθλητισμό και την κοινωνική ένταξη», με στόχο την περαιτέρω προώθηση του αθλητισμού των ατόμων με αναπηρία.

| 1.9. | Η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στην προώθηση του αθλητισμού και της σωματικής άσκησης των ηλικιωμένων. Σε μια Ευρώπη όπου ο αριθμός των ηλικιωμένων αυξάνεται συνεχώς, έχει καθοριστική σημασία να αναληφθούν προς τον σκοπό αυτό στοχοθετημένες πρωτοβουλίες και να διατεθούν χρηματοδοτικοί πόροι. |
| --- | --- |

1.9.

Η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στην προώθηση του αθλητισμού και της σωματικής άσκησης των ηλικιωμένων. Σε μια Ευρώπη όπου ο αριθμός των ηλικιωμένων αυξάνεται συνεχώς, έχει καθοριστική σημασία να αναληφθούν προς τον σκοπό αυτό στοχοθετημένες πρωτοβουλίες και να διατεθούν χρηματοδοτικοί πόροι.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Σε συνάρτηση με τη διαδικασία ολοκλήρωσης, στη Συνθήκη της Λισαβόνας επισημαίνεται η ύπαρξη κοινών αξιών της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι υπέρτατες αυτές αξίες είναι η αξιοπρέπεια του ανθρώπου, η ελευθερία, η δημοκρατία, η ισότητα, το κράτος δικαίου και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες.
  Η Συνθήκη της Λισαβόνας αποδίδει στην Ένωση αρμοδιότητες για την προώθηση των ευρωπαϊκών πτυχών του αθλητισμού (άρθρο 165 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης —ΣΛΕΕ). Οι διάφορες πτυχές του αθλητισμού —κοινωνικές, οικονομικές και πολιτισμικές— πρέπει να εξετάζονται με γνώμονα τον σεβασμό των αξιών που κατοχυρώνονται στο άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), το οποίο συνιστά σαφή δέσμευση για δράση των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και των κρατών μελών, τα οποία, με σεβασμό της αρχής της επικουρικότητας, πρέπει να προωθήσουν πολιτικές, πρότυπα και μέτρα για την τόνωση των ευρωπαϊκών πτυχών του αθλητισμού. |
| --- | --- |

2.1.

Σε συνάρτηση με τη διαδικασία ολοκλήρωσης, στη Συνθήκη της Λισαβόνας επισημαίνεται η ύπαρξη κοινών αξιών της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι υπέρτατες αυτές αξίες είναι η αξιοπρέπεια του ανθρώπου, η ελευθερία, η δημοκρατία, η ισότητα, το κράτος δικαίου και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες.

Η Συνθήκη της Λισαβόνας αποδίδει στην Ένωση αρμοδιότητες για την προώθηση των ευρωπαϊκών πτυχών του αθλητισμού (άρθρο 165 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης —ΣΛΕΕ). Οι διάφορες πτυχές του αθλητισμού —κοινωνικές, οικονομικές και πολιτισμικές— πρέπει να εξετάζονται με γνώμονα τον σεβασμό των αξιών που κατοχυρώνονται στο άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), το οποίο συνιστά σαφή δέσμευση για δράση των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και των κρατών μελών, τα οποία, με σεβασμό της αρχής της επικουρικότητας, πρέπει να προωθήσουν πολιτικές, πρότυπα και μέτρα για την τόνωση των ευρωπαϊκών πτυχών του αθλητισμού.

| 2.2. | Η παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας αποτελεί μια προσπάθεια διάδοσης των δυνατοτήτων που έχουν οι ευρωπαϊκές αξίες και οι αξίες του αθλητισμού, συμπεριλαμβανομένων των χειμερινών αθλημάτων, μετάδοσής τους σε όλους τους πολίτες και τις κοινωνικές οργανώσεις και προώθησης της πολιτικής περί αθλητισμού στην Ένωση, δεδομένου ότι μέχρι σήμερα μόνο σποραδικές δικαστικές αποφάσεις υπήρξαν, σχετιζόμενες με την άσκηση των οικονομικών ελευθεριών. |
| --- | --- |

2.2.

Η παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας αποτελεί μια προσπάθεια διάδοσης των δυνατοτήτων που έχουν οι ευρωπαϊκές αξίες και οι αξίες του αθλητισμού, συμπεριλαμβανομένων των χειμερινών αθλημάτων, μετάδοσής τους σε όλους τους πολίτες και τις κοινωνικές οργανώσεις και προώθησης της πολιτικής περί αθλητισμού στην Ένωση, δεδομένου ότι μέχρι σήμερα μόνο σποραδικές δικαστικές αποφάσεις υπήρξαν, σχετιζόμενες με την άσκηση των οικονομικών ελευθεριών.

| 2.3. | Από την αρχαιότητα ήδη, η κλασική ελληνική φιλοσοφία εισήγαγε τη διάκριση μεταξύ σωματικής και πνευματικής δραστηριότητας, το δε «ολυμπιακό πνεύμα» αποτελούσε ανάπτυξη των απόψεων αυτών, μεταξύ των οποίων εξαίρονταν σαφώς η ηθική και η προώθηση της ειρήνης.
  Η συμβολή του αθλητισμού στους ευρωπαϊκούς και παγκόσμιους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» είναι σημαντική, λόγω της μεγάλης ώθησης που μπορεί να δώσει ο αθλητισμός στην έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. |
| --- | --- |

2.3.

Από την αρχαιότητα ήδη, η κλασική ελληνική φιλοσοφία εισήγαγε τη διάκριση μεταξύ σωματικής και πνευματικής δραστηριότητας, το δε «ολυμπιακό πνεύμα» αποτελούσε ανάπτυξη των απόψεων αυτών, μεταξύ των οποίων εξαίρονταν σαφώς η ηθική και η προώθηση της ειρήνης.

Η συμβολή του αθλητισμού στους ευρωπαϊκούς και παγκόσμιους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» είναι σημαντική, λόγω της μεγάλης ώθησης που μπορεί να δώσει ο αθλητισμός στην έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη.

3.   Ο κοινωνικός ρόλος του αθλητισμού

| 3.1. | Τα κράτη μέλη, προκειμένου να εγγυώνται τον κοινωνικό ρόλο του αθλητισμού, πρέπει να διαθέτουν κατάλληλες υποδομές που να διευκολύνουν την άθληση, με ένα πρόσφορο, επαρκές και ισορροπημένο βασικό δίκτυο αθλητικών εγκαταστάσεων και εξοπλισμού ανά την επικράτειά τους. |
| --- | --- |

3.1.

Τα κράτη μέλη, προκειμένου να εγγυώνται τον κοινωνικό ρόλο του αθλητισμού, πρέπει να διαθέτουν κατάλληλες υποδομές που να διευκολύνουν την άθληση, με ένα πρόσφορο, επαρκές και ισορροπημένο βασικό δίκτυο αθλητικών εγκαταστάσεων και εξοπλισμού ανά την επικράτειά τους.

| 3.2. | Ο εθελοντισμός εξακολουθεί να συνιστά τον ακρογωνιαίο λίθο του αθλητισμού στην Ευρώπη, καθώς τα ιδεώδη του αθλητισμού αναπτύσσονται και διαδίδονται χάρη στους εθελοντές, σε συνεργασία με τα μη κερδοσκοπικά αθλητικά σωματεία. Επί του προκειμένου, πρέπει να επισημανθεί ο ρόλος της εκπαίδευσης στη διάδοση των ολυμπιακών αξιών, οι οποίες προωθούν την ειρήνη και την ομόνοια στον αθλητισμό, στηρίζοντας τη συμβίωση και την ένταξη σε μια δημοκρατική και πολυφωνική κοινωνία, καθώς και τις ανθρώπινες αξίες που ταυτίζονται με τον αθλητισμό και που συντελούν στην εξάλειψη της βίας, του ρατσισμού, της μισαλλοδοξίας και της ξενοφοβίας στον αθλητισμό. |
| --- | --- |

3.2.

Ο εθελοντισμός εξακολουθεί να συνιστά τον ακρογωνιαίο λίθο του αθλητισμού στην Ευρώπη, καθώς τα ιδεώδη του αθλητισμού αναπτύσσονται και διαδίδονται χάρη στους εθελοντές, σε συνεργασία με τα μη κερδοσκοπικά αθλητικά σωματεία. Επί του προκειμένου, πρέπει να επισημανθεί ο ρόλος της εκπαίδευσης στη διάδοση των ολυμπιακών αξιών, οι οποίες προωθούν την ειρήνη και την ομόνοια στον αθλητισμό, στηρίζοντας τη συμβίωση και την ένταξη σε μια δημοκρατική και πολυφωνική κοινωνία, καθώς και τις ανθρώπινες αξίες που ταυτίζονται με τον αθλητισμό και που συντελούν στην εξάλειψη της βίας, του ρατσισμού, της μισαλλοδοξίας και της ξενοφοβίας στον αθλητισμό.

| 3.2.1. | Τα αθλητικά σωματεία πρέπει να τηρούν τις αρχές της χρηστής διαχείρισης. Πρέπει να στηρίζονται στις αρχές της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της δημοκρατίας και να μεριμνούν για την εκπροσώπηση στη διαδικασία λήψεως αποφάσεων όλων των ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων των φιλάθλων, οι οποίοι, εν γένει, προωθούν τις αρχές της ευγενούς άμιλλας. Θα πρέπει να μελετηθεί το ενδεχόμενο επιβολής πιο αυστηρών απαιτήσεων διαφάνειας όταν οι δραστηριότητές τους χρηματοδοτούνται με δημόσιους πόρους. |
| --- | --- |

3.2.1.

Τα αθλητικά σωματεία πρέπει να τηρούν τις αρχές της χρηστής διαχείρισης. Πρέπει να στηρίζονται στις αρχές της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της δημοκρατίας και να μεριμνούν για την εκπροσώπηση στη διαδικασία λήψεως αποφάσεων όλων των ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων των φιλάθλων, οι οποίοι, εν γένει, προωθούν τις αρχές της ευγενούς άμιλλας. Θα πρέπει να μελετηθεί το ενδεχόμενο επιβολής πιο αυστηρών απαιτήσεων διαφάνειας όταν οι δραστηριότητές τους χρηματοδοτούνται με δημόσιους πόρους.

| 3.2.2. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι πρέπει να εξεταστεί κατά πόσον θα ήταν δυνατή η ανάπτυξη συντονισμένης δράσης για την καταπολέμηση ανεπιθύμητων φαινομένων —όπως το «στήσιμο» αγώνων, η φαρμακοδιέγερση (ντόπινγκ) και η βία—, βάσει των αρμοδιοτήτων που αναγνωρίζονται στην Ένωση όχι μόνο δυνάμει των άρθρων 6 και 165 της ΣΛΕΕ, αλλά και σε σχέση με τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης ή οποιωνδήποτε άλλων αρμοδιοτήτων θα μπορούσαν να αποτελέσουν πρόσφορη βάση για την υιοθέτηση υπερεθνικών μέτρων, ακόμη και καθαρά αποτρεπτικού χαρακτήρα. |
| --- | --- |

3.2.2.

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι πρέπει να εξεταστεί κατά πόσον θα ήταν δυνατή η ανάπτυξη συντονισμένης δράσης για την καταπολέμηση ανεπιθύμητων φαινομένων —όπως το «στήσιμο» αγώνων, η φαρμακοδιέγερση (ντόπινγκ) και η βία—, βάσει των αρμοδιοτήτων που αναγνωρίζονται στην Ένωση όχι μόνο δυνάμει των άρθρων 6 και 165 της ΣΛΕΕ, αλλά και σε σχέση με τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης ή οποιωνδήποτε άλλων αρμοδιοτήτων θα μπορούσαν να αποτελέσουν πρόσφορη βάση για την υιοθέτηση υπερεθνικών μέτρων, ακόμη και καθαρά αποτρεπτικού χαρακτήρα.

| 3.2.3. | Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να έχουν ως στόχο την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου ασφάλειας και θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να αφορούν την επίτευξη συντονισμού και συνεργασίας μεταξύ αστυνομικών (Ευρωπόλ), δικαστικών (Eurojust) και άλλων αρμοδίων αρχών, στις οποίες θα πρέπει να συμπεριληφθούν οι αθλητικές ομοσπονδίες. |
| --- | --- |

3.2.3.

Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να έχουν ως στόχο την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου ασφάλειας και θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να αφορούν την επίτευξη συντονισμού και συνεργασίας μεταξύ αστυνομικών (Ευρωπόλ), δικαστικών (Eurojust) και άλλων αρμοδίων αρχών, στις οποίες θα πρέπει να συμπεριληφθούν οι αθλητικές ομοσπονδίες.

| 3.3. | Η αύξηση της σωματικής άσκησης και η άθληση συμβάλλουν καθοριστικά στην προστασία της δημόσιας υγείας σε μια σύγχρονη κοινωνία. Πρέπει να επισημανθεί ότι η άθληση προάγει έναν υγιεινό τρόπο ζωής, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής, με αποτέλεσμα την πλήρη αξιοποίηση των ωφελειών του αθλητισμού, αλλά και τη μείωση των δαπανών για την υγεία. |
| --- | --- |

3.3.

Η αύξηση της σωματικής άσκησης και η άθληση συμβάλλουν καθοριστικά στην προστασία της δημόσιας υγείας σε μια σύγχρονη κοινωνία. Πρέπει να επισημανθεί ότι η άθληση προάγει έναν υγιεινό τρόπο ζωής, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής, με αποτέλεσμα την πλήρη αξιοποίηση των ωφελειών του αθλητισμού, αλλά και τη μείωση των δαπανών για την υγεία.

| 3.4. | Η θεσμική δράση της ΕΕ σε θέματα αθλητισμού έλαβε σημαντική ώθηση χάρη στον δημόσιο προβληματισμό που προέκυψε με την ευκαιρία της λεγόμενης «ευρωπαϊκής διάστασης του αθλητισμού», στη συμπερίληψη του αθλητισμού στο πρόγραμμα Erasmus +, ή ακόμη στις στρατηγικές δράσεις για την ισότητα των φύλων στον αθλητισμό, μεταξύ άλλων. Οι προτεραιότητες του προγράμματος αυτού επανεξετάζονται ετησίως· η ΕΟΚΕ, λοιπόν, ζητά να ληφθούν υπόψη οι παρατηρήσεις της παρούσας γνωμοδότησης κατά την επόμενη αξιολόγηση. |
| --- | --- |

3.4.

Η θεσμική δράση της ΕΕ σε θέματα αθλητισμού έλαβε σημαντική ώθηση χάρη στον δημόσιο προβληματισμό που προέκυψε με την ευκαιρία της λεγόμενης «ευρωπαϊκής διάστασης του αθλητισμού», στη συμπερίληψη του αθλητισμού στο πρόγραμμα Erasmus +, ή ακόμη στις στρατηγικές δράσεις για την ισότητα των φύλων στον αθλητισμό, μεταξύ άλλων. Οι προτεραιότητες του προγράμματος αυτού επανεξετάζονται ετησίως· η ΕΟΚΕ, λοιπόν, ζητά να ληφθούν υπόψη οι παρατηρήσεις της παρούσας γνωμοδότησης κατά την επόμενη αξιολόγηση.

| 3.4.1. | Η εν λόγω θεσμική δράση θα πρέπει να ενισχυθεί με την υιοθέτηση των αναγκαίων μέτρων ώστε να αξιοποιηθεί η προστιθέμενη αξία και τα θετικά στοιχεία που προσφέρουν τα παραδοσιακά τοπικά αθλήματα με ρίζες στην τοπική κοινωνία, ως τεκμήρια της πολιτισμικής και ιστορικής ποικιλομορφίας της Ένωσης, η ύπαρξη των οποίων θα πρέπει να αναδειχθεί και να διαδοθεί. |
| --- | --- |

3.4.1.

Η εν λόγω θεσμική δράση θα πρέπει να ενισχυθεί με την υιοθέτηση των αναγκαίων μέτρων ώστε να αξιοποιηθεί η προστιθέμενη αξία και τα θετικά στοιχεία που προσφέρουν τα παραδοσιακά τοπικά αθλήματα με ρίζες στην τοπική κοινωνία, ως τεκμήρια της πολιτισμικής και ιστορικής ποικιλομορφίας της Ένωσης, η ύπαρξη των οποίων θα πρέπει να αναδειχθεί και να διαδοθεί.

| 3.4.2. | Σύμφωνα με το προαναφερόμενο πρόγραμμα Erasmus +, η Επιτροπή θα πρέπει να παρουσιάσει σαφή απολογισμό του αντικτύπου που είχε η συμπερίληψη του αθλητισμού στο πρόγραμμα, ιδίως όσον αφορά την επίτευξη των στόχων σχετικά με τις νέες δεξιότητες και την απασχόληση, καθώς και τη νεολαία. |
| --- | --- |

3.4.2.

Σύμφωνα με το προαναφερόμενο πρόγραμμα Erasmus +, η Επιτροπή θα πρέπει να παρουσιάσει σαφή απολογισμό του αντικτύπου που είχε η συμπερίληψη του αθλητισμού στο πρόγραμμα, ιδίως όσον αφορά την επίτευξη των στόχων σχετικά με τις νέες δεξιότητες και την απασχόληση, καθώς και τη νεολαία.

| 3.5. | Για να συντελεί όντως ο αθλητισμός στην εδραίωση και ανάπτυξη των ευρωπαϊκών αξιών, πρέπει να υιοθετηθούν και να εφαρμοστούν συντονιστικά, συνοδευτικά και υποστηρικτικά μέτρα για την προάσπιση των ευρωπαϊκών αξιών, ιδίως όσων αφορούν την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, καθώς και ορισμένων στοιχείων της εκπαιδευτικής διαδικασίας, η δέουσα αφομοίωση των οποίων αποδεικνύεται καθοριστική για την εύρυθμη λειτουργία της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. Η προσέγγιση αυτή μπορεί να ενισχυθεί χάρη στο μήνυμα της ευγενούς άμιλλας που μεταδίδει ο αθλητισμός, το οποίο μεταφέρει στην κοινωνία πολλές από τις ευρωπαϊκές αξίες.
  Η ευρωπαϊκή διάσταση του αθλητισμού αποδεικνύεται πρόσφορη επίσης για τη συμβολή στην επίτευξη ορισμένων κριτηρίων προώθησης της ισότητας των δύο φύλων. Σημαντική θα ήταν η δημιουργία και χρήση εκπαιδευτικού υλικού για την κατάρτιση των αρμοδίων, τόσο του κλάδου του αθλητισμού όσο και των γονέων, ώστε να προωθηθεί η εξάλειψη των στερεοτύπων σχετικά με το φύλο και η τόνωση της ισότητας των δύο φύλων στον αθλητισμό και να επιτευχθεί ολοένα και μεγαλύτερη ισορροπία της εκπροσώπησης των δύο φύλων στα διοικητικά συμβούλια και τις επιτροπές των αθλητικών σωματείων. Επί του προκειμένου, η κατάρτιση χάρτη βέλτιστων πρακτικών για την ανάπτυξη της νεολαίας και την προστασία στον αθλητισμό θεωρείται ως σημαντικότατο βήμα (2). |
| --- | --- |

3.5.

Για να συντελεί όντως ο αθλητισμός στην εδραίωση και ανάπτυξη των ευρωπαϊκών αξιών, πρέπει να υιοθετηθούν και να εφαρμοστούν συντονιστικά, συνοδευτικά και υποστηρικτικά μέτρα για την προάσπιση των ευρωπαϊκών αξιών, ιδίως όσων αφορούν την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, καθώς και ορισμένων στοιχείων της εκπαιδευτικής διαδικασίας, η δέουσα αφομοίωση των οποίων αποδεικνύεται καθοριστική για την εύρυθμη λειτουργία της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. Η προσέγγιση αυτή μπορεί να ενισχυθεί χάρη στο μήνυμα της ευγενούς άμιλλας που μεταδίδει ο αθλητισμός, το οποίο μεταφέρει στην κοινωνία πολλές από τις ευρωπαϊκές αξίες.

Η ευρωπαϊκή διάσταση του αθλητισμού αποδεικνύεται πρόσφορη επίσης για τη συμβολή στην επίτευξη ορισμένων κριτηρίων προώθησης της ισότητας των δύο φύλων. Σημαντική θα ήταν η δημιουργία και χρήση εκπαιδευτικού υλικού για την κατάρτιση των αρμοδίων, τόσο του κλάδου του αθλητισμού όσο και των γονέων, ώστε να προωθηθεί η εξάλειψη των στερεοτύπων σχετικά με το φύλο και η τόνωση της ισότητας των δύο φύλων στον αθλητισμό και να επιτευχθεί ολοένα και μεγαλύτερη ισορροπία της εκπροσώπησης των δύο φύλων στα διοικητικά συμβούλια και τις επιτροπές των αθλητικών σωματείων. Επί του προκειμένου, η κατάρτιση χάρτη βέλτιστων πρακτικών για την ανάπτυξη της νεολαίας και την προστασία στον αθλητισμό θεωρείται ως σημαντικότατο βήμα (2).

| 3.6. | Η άθληση, είτε ατομική είτε συλλογική, μπορεί να αποτελέσει θεμιτή πηγή δημιουργίας απασχόλησης, πλούτου και ευεξίας, η κατάλληλη αξιοποίηση της οποίας λαμβάνει σήμερα μεγάλη σημασία για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων και του κοινωνικού αποκλεισμού. Αξίζει να αναφερθεί, ειδικότερα, η κατάσταση των αθλητών που ξεκινούν μια δεύτερη σταδιοδρομία, αφού εγκαταλείψουν τον πρωταθλητισμό, και χρειάζονται ειδική προετοιμασία για τη νέα αυτή φάση της ζωής τους (διπλή σταδιοδρομία). Για τη σωστή ανάπτυξη των νέων αυτών, απαιτούνται ισοτιμία και αναγνώριση των διπλωμάτων και των δεξιοτήτων στον χώρο του αθλητισμού. Το τελευταίο αυτό στοιχείο είναι σημαντικό για την πάταξη της παραοικονομίας που αναπτύσσεται στον κλάδο και την επίτευξη, στο μέλλον, της νομιμοποίησης της σχετικής οικονομικής δραστηριότητας. |
| --- | --- |

3.6.

Η άθληση, είτε ατομική είτε συλλογική, μπορεί να αποτελέσει θεμιτή πηγή δημιουργίας απασχόλησης, πλούτου και ευεξίας, η κατάλληλη αξιοποίηση της οποίας λαμβάνει σήμερα μεγάλη σημασία για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων και του κοινωνικού αποκλεισμού. Αξίζει να αναφερθεί, ειδικότερα, η κατάσταση των αθλητών που ξεκινούν μια δεύτερη σταδιοδρομία, αφού εγκαταλείψουν τον πρωταθλητισμό, και χρειάζονται ειδική προετοιμασία για τη νέα αυτή φάση της ζωής τους (διπλή σταδιοδρομία). Για τη σωστή ανάπτυξη των νέων αυτών, απαιτούνται ισοτιμία και αναγνώριση των διπλωμάτων και των δεξιοτήτων στον χώρο του αθλητισμού. Το τελευταίο αυτό στοιχείο είναι σημαντικό για την πάταξη της παραοικονομίας που αναπτύσσεται στον κλάδο και την επίτευξη, στο μέλλον, της νομιμοποίησης της σχετικής οικονομικής δραστηριότητας.

| 3.6.1. | Είναι σκόπιμο να προσδιοριστούν οι τρόποι κινητοποίησης των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών μηχανισμών για την προώθηση του αθλητισμού ως μέσου προαγωγής της κοινωνικής ένταξης και της απασχόλησης των νέων, της ισότητας των δύο φύλων, της καινοτομίας, της δημιουργίας δικτύων οργανώσεων στήριξης της κοινωνικής επανένταξης, καθώς και άλλων στόχων κοινής ωφέλειας.
  Για την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και ως τρόπος επανένταξης, ο αθλητισμός συνιστά ιδανικό μέσο για την επίτευξη στόχων που να προάγουν την προσωπική και κοινωνική ανάπτυξη, με θετικό αντίκτυπο στην υγεία και στην παιδεία των προσώπων. Θα πρέπει να προωθηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο η κοινωνική συνοχή και η κοινωνική ένταξη των προσώπων, συμπεριλαμβανομένων των στερούμενων ελευθερίας, για τα οποία ο αθλητισμός μπορεί να αποτελέσει μέσο επανένταξης στην κοινωνία, καθώς παρέχει συγκινησιακή ευεξία και προσφέρει συνοχή και σταθερότητα, χάρη στις αξίες της προσπάθειας, της αλληλεγγύης και, εντέλει, της ευγενούς άμιλλας. |
| --- | --- |

3.6.1.

Είναι σκόπιμο να προσδιοριστούν οι τρόποι κινητοποίησης των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών μηχανισμών για την προώθηση του αθλητισμού ως μέσου προαγωγής της κοινωνικής ένταξης και της απασχόλησης των νέων, της ισότητας των δύο φύλων, της καινοτομίας, της δημιουργίας δικτύων οργανώσεων στήριξης της κοινωνικής επανένταξης, καθώς και άλλων στόχων κοινής ωφέλειας.

Για την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και ως τρόπος επανένταξης, ο αθλητισμός συνιστά ιδανικό μέσο για την επίτευξη στόχων που να προάγουν την προσωπική και κοινωνική ανάπτυξη, με θετικό αντίκτυπο στην υγεία και στην παιδεία των προσώπων. Θα πρέπει να προωθηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο η κοινωνική συνοχή και η κοινωνική ένταξη των προσώπων, συμπεριλαμβανομένων των στερούμενων ελευθερίας, για τα οποία ο αθλητισμός μπορεί να αποτελέσει μέσο επανένταξης στην κοινωνία, καθώς παρέχει συγκινησιακή ευεξία και προσφέρει συνοχή και σταθερότητα, χάρη στις αξίες της προσπάθειας, της αλληλεγγύης και, εντέλει, της ευγενούς άμιλλας.

| 3.6.2. | Πρέπει να συσταθεί δίκτυο οργανώσεων προάσπισης της κοινωνικής συνοχής και της κοινωνικής επανένταξης μέσω της άθλησης, ιδίως των πλέον προβεβλημένων αθλημάτων, ώστε να πραγματοποιείται ανταλλαγή ορθών πρακτικών, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές αξίες που διακηρύσσονται στις Συνθήκες, χάρη στη διοργάνωση ευρωπαϊκής συνδιάσκεψης καινοτόμων πρακτικών κοινωνικής επανένταξης μέσω του αθλητισμού, στην καθιέρωση ευρωπαϊκών πρωταθλημάτων και στη δημοσίευση και διάδοση των πεπραγμένων του εν λόγω δικτύου. |
| --- | --- |

3.6.2.

Πρέπει να συσταθεί δίκτυο οργανώσεων προάσπισης της κοινωνικής συνοχής και της κοινωνικής επανένταξης μέσω της άθλησης, ιδίως των πλέον προβεβλημένων αθλημάτων, ώστε να πραγματοποιείται ανταλλαγή ορθών πρακτικών, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές αξίες που διακηρύσσονται στις Συνθήκες, χάρη στη διοργάνωση ευρωπαϊκής συνδιάσκεψης καινοτόμων πρακτικών κοινωνικής επανένταξης μέσω του αθλητισμού, στην καθιέρωση ευρωπαϊκών πρωταθλημάτων και στη δημοσίευση και διάδοση των πεπραγμένων του εν λόγω δικτύου.

| 3.7. | Στο θεσμικό έργο της Ένωσης, προβλέπεται ειδική πτυχή για την καταπολέμηση της ανισότητας, με στόχο την κατάργηση των φραγμών που εμποδίζουν την πρόσβαση στην άθληση των ατόμων με αναπηρία, την αύξηση της συμμετοχής τους στους αγώνες και την εξάλειψη των σχετικών κοινωνικών προκαταλήψεων.
  Θα ήταν σκόπιμο να προτείνει η Επιτροπή στο Συμβούλιο Υπουργών την κατάρτιση ευρωπαϊκού κώδικα ορθών πρακτικών σχετικά με τον αθλητισμό και την κοινωνική ένταξη. |
| --- | --- |

3.7.

Στο θεσμικό έργο της Ένωσης, προβλέπεται ειδική πτυχή για την καταπολέμηση της ανισότητας, με στόχο την κατάργηση των φραγμών που εμποδίζουν την πρόσβαση στην άθληση των ατόμων με αναπηρία, την αύξηση της συμμετοχής τους στους αγώνες και την εξάλειψη των σχετικών κοινωνικών προκαταλήψεων.

Θα ήταν σκόπιμο να προτείνει η Επιτροπή στο Συμβούλιο Υπουργών την κατάρτιση ευρωπαϊκού κώδικα ορθών πρακτικών σχετικά με τον αθλητισμό και την κοινωνική ένταξη.

| 3.7.1. | Θα πρέπει να προωθηθεί η ένταξη των ατόμων με αναπηρία μέσω του αθλητισμού χάρη σε αθλητικές συναντήσεις, ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής και να αναπτυχθεί η κοινωνικοποίηση των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους. Συνεπώς, ο αθλητισμός δεν είναι απλώς μια υγιεινή συνήθεια, βελτιώνει επίσης και ενισχύει την κινητικότητα των ατόμων αυτών και συμβάλλει στην ανάπτυξη της ικανότητας λήψης αποφάσεων, της συναδελφικότητας και της συλλογικής εργασίας. |
| --- | --- |

3.7.1.

Θα πρέπει να προωθηθεί η ένταξη των ατόμων με αναπηρία μέσω του αθλητισμού χάρη σε αθλητικές συναντήσεις, ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής και να αναπτυχθεί η κοινωνικοποίηση των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους. Συνεπώς, ο αθλητισμός δεν είναι απλώς μια υγιεινή συνήθεια, βελτιώνει επίσης και ενισχύει την κινητικότητα των ατόμων αυτών και συμβάλλει στην ανάπτυξη της ικανότητας λήψης αποφάσεων, της συναδελφικότητας και της συλλογικής εργασίας.

| 3.7.2. | Για την περαιτέρω διάδοση του παραολυμπιακού αθλητισμού ή του πρωταθλητισμού των ατόμων με αναπηρία και την αύξηση του επιπέδου ευαισθητοποίησης των πολιτών, απαιτείται μια στρατηγική επικοινωνίας εκ μέρους των δημοσίων αρχών σχετικά με τους παραολυμπιακούς αγώνες και άλλες διεθνείς διοργανώσεις υψηλού επιπέδου, με αξιοποίηση των αναγκαίων μέσων και επαγγελματιών, με τελικό στάδιο την υψηλού επιπέδου τηλεοπτική κάλυψη των παραολυμπιακών αγώνων, με πολύωρες μεταδόσεις σε ώρες μεγάλης ακροαματικότητας. |
| --- | --- |

3.7.2.

Για την περαιτέρω διάδοση του παραολυμπιακού αθλητισμού ή του πρωταθλητισμού των ατόμων με αναπηρία και την αύξηση του επιπέδου ευαισθητοποίησης των πολιτών, απαιτείται μια στρατηγική επικοινωνίας εκ μέρους των δημοσίων αρχών σχετικά με τους παραολυμπιακούς αγώνες και άλλες διεθνείς διοργανώσεις υψηλού επιπέδου, με αξιοποίηση των αναγκαίων μέσων και επαγγελματιών, με τελικό στάδιο την υψηλού επιπέδου τηλεοπτική κάλυψη των παραολυμπιακών αγώνων, με πολύωρες μεταδόσεις σε ώρες μεγάλης ακροαματικότητας.

| 3.7.3. | Στο εθνικό νομοθετικό πλαίσιο προσαρμογής της νομοθεσίας στη σύμβαση για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, επιδιώκονται οι ίδιοι στόχοι και ορίζονται η προσβασιμότητα και ο σχεδιασμός για όλους ως κατάλληλα εργαλεία που πρέπει να αξιοποιηθούν για την προσαρμογή των χώρων και τη δημιουργία περιβάλλοντος που θα επιτρέπει την πλήρη συμμετοχή όλων των πολιτών. |
| --- | --- |

3.7.3.

Στο εθνικό νομοθετικό πλαίσιο προσαρμογής της νομοθεσίας στη σύμβαση για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, επιδιώκονται οι ίδιοι στόχοι και ορίζονται η προσβασιμότητα και ο σχεδιασμός για όλους ως κατάλληλα εργαλεία που πρέπει να αξιοποιηθούν για την προσαρμογή των χώρων και τη δημιουργία περιβάλλοντος που θα επιτρέπει την πλήρη συμμετοχή όλων των πολιτών.

| 3.7.4. | Δεδομένου ότι ένας από τους φραγμούς που εντοπίζεται συστηματικά κατά την ανάπτυξη προγραμμάτων για την προώθηση της ένταξης των ατόμων με αναπηρία στην άθληση είναι η έλλειψη κατάρτισης των διαφόρων ενδιαφερομένων φορέων, συνιστάται η παροχή κατάλληλου υλικού για την κάλυψη των εκπαιδευτικών αναγκών των εκπαιδευτών, των καθηγητών φυσικής αγωγής και των τεχνικών του αθλητισμού σχετικά με την ανάπτυξη της σωματικής άσκησης και του αθλητισμού σε περιβάλλον χωρίς αποκλεισμούς. |
| --- | --- |

3.7.4.

Δεδομένου ότι ένας από τους φραγμούς που εντοπίζεται συστηματικά κατά την ανάπτυξη προγραμμάτων για την προώθηση της ένταξης των ατόμων με αναπηρία στην άθληση είναι η έλλειψη κατάρτισης των διαφόρων ενδιαφερομένων φορέων, συνιστάται η παροχή κατάλληλου υλικού για την κάλυψη των εκπαιδευτικών αναγκών των εκπαιδευτών, των καθηγητών φυσικής αγωγής και των τεχνικών του αθλητισμού σχετικά με την ανάπτυξη της σωματικής άσκησης και του αθλητισμού σε περιβάλλον χωρίς αποκλεισμούς.

| 3.8. | Η αμετάκλητη κατά τα φαινόμενα διαδικασία γήρανσης της ευρωπαϊκής κοινωνίας, σε συνδυασμό με τη συνεχή αύξηση του προσδόκιμου ζωής καθιστούν απαραίτητη την ανάπτυξη στοχοθετημένων πρωτοβουλιών και προγραμμάτων για την προώθηση της άθλησης και της σωματικής άσκησης των ηλικιωμένων. Πρόκειται για τομέα ο οποίος, στις περισσότερες χώρες, έχει παραμεληθεί και χρήζει ιδιαίτερης προσοχής τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε επίπεδο κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.8.

Η αμετάκλητη κατά τα φαινόμενα διαδικασία γήρανσης της ευρωπαϊκής κοινωνίας, σε συνδυασμό με τη συνεχή αύξηση του προσδόκιμου ζωής καθιστούν απαραίτητη την ανάπτυξη στοχοθετημένων πρωτοβουλιών και προγραμμάτων για την προώθηση της άθλησης και της σωματικής άσκησης των ηλικιωμένων. Πρόκειται για τομέα ο οποίος, στις περισσότερες χώρες, έχει παραμεληθεί και χρήζει ιδιαίτερης προσοχής τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε επίπεδο κρατών μελών.

4.   Οικονομικά χαρακτηριστικά της αθλητικής δραστηριότητας

| 4.1. | Ο αθλητισμός περιλαμβάνει οικονομικές πτυχές, που απορρέουν από τις οικονομικές δραστηριότητες του αθλητισμού και την ανάπτυξη του επαγγελματικού αθλητισμού, και οι οποίες επηρεάζουν την εσωτερική αγορά. Παράλληλα, ο αθλητισμός έχει ειδικά χαρακτηριστικά, που στηρίζονται σε δομές βασισμένες στον εθελοντισμό και στις κοινωνικές, παιδαγωγικές και πολιτισμικές λειτουργίες του, με σημαντική συμβολή σε θετικές αξίες όπως το αθλητικό πνεύμα, ο σεβασμός και η κοινωνική ένταξη.
  Ως εκ τούτου, πρέπει να διακρίνονται τα αθλητικά από τα εμπορικά συμφέροντα, και η ΕΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να προστατεύεται ο αθλητισμός από την υπέρμετρη επιρροή της οικονομίας, ώστε να προέχουν οι αρχές και οι αξίες του αθλητισμού. |
| --- | --- |

4.1.

Ο αθλητισμός περιλαμβάνει οικονομικές πτυχές, που απορρέουν από τις οικονομικές δραστηριότητες του αθλητισμού και την ανάπτυξη του επαγγελματικού αθλητισμού, και οι οποίες επηρεάζουν την εσωτερική αγορά. Παράλληλα, ο αθλητισμός έχει ειδικά χαρακτηριστικά, που στηρίζονται σε δομές βασισμένες στον εθελοντισμό και στις κοινωνικές, παιδαγωγικές και πολιτισμικές λειτουργίες του, με σημαντική συμβολή σε θετικές αξίες όπως το αθλητικό πνεύμα, ο σεβασμός και η κοινωνική ένταξη.

Ως εκ τούτου, πρέπει να διακρίνονται τα αθλητικά από τα εμπορικά συμφέροντα, και η ΕΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να προστατεύεται ο αθλητισμός από την υπέρμετρη επιρροή της οικονομίας, ώστε να προέχουν οι αρχές και οι αξίες του αθλητισμού.

| 4.1.1. | Λόγω της ιδιαιτερότητάς του αυτής, που έγκειται στις ιδιότυπες και εγγενείς πτυχές του, ο αθλητισμός πρέπει να υπόκειται σε εξατομικευμένη εξέταση κατά την εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας, στις περιπτώσεις όπου η ΕΕ μπορεί να παρέμβει πιο αποτελεσματικά απ’ ό,τι τα κράτη μέλη, με τήρηση της αρχής της επικουρικότητας. |
| --- | --- |

4.1.1.

Λόγω της ιδιαιτερότητάς του αυτής, που έγκειται στις ιδιότυπες και εγγενείς πτυχές του, ο αθλητισμός πρέπει να υπόκειται σε εξατομικευμένη εξέταση κατά την εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας, στις περιπτώσεις όπου η ΕΕ μπορεί να παρέμβει πιο αποτελεσματικά απ’ ό,τι τα κράτη μέλη, με τήρηση της αρχής της επικουρικότητας.

| 4.2. | Στην προαναφερόμενη οικονομική διάσταση του αθλητισμού, πρέπει να συνυπολογίζεται η ιδιαίτερη σχέση που συνδέει τις δραστηριότητες αυτές με τα θεμελιώδη δικαιώματα. |
| --- | --- |

4.2.

Στην προαναφερόμενη οικονομική διάσταση του αθλητισμού, πρέπει να συνυπολογίζεται η ιδιαίτερη σχέση που συνδέει τις δραστηριότητες αυτές με τα θεμελιώδη δικαιώματα.

| 4.2.1. | Για παράδειγμα, για την κατάλληλη προστασία από την καταπάτηση των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας, όλως ιδιαιτέρως δε από την ψηφιακή πειρατεία, που υπονομεύει την οικονομία του αθλητισμού, πρέπει να σταθμιστούν τα προς υιοθέτηση μέτρα με βάση την αρχή της αναλογικότητας. Σε κάθε περίπτωση, τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών ως προς την πληροφόρηση πρέπει να προέχουν, ώστε να εξασφαλίζονται, τουλάχιστον, το δικαίωμα του κοινού στην ενημέρωση, η διάδοση των σημαντικών διοργανώσεων και το δικαίωμα των δημοσιογράφων στην παροχή ενημέρωσης. |
| --- | --- |

4.2.1.

Για παράδειγμα, για την κατάλληλη προστασία από την καταπάτηση των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας, όλως ιδιαιτέρως δε από την ψηφιακή πειρατεία, που υπονομεύει την οικονομία του αθλητισμού, πρέπει να σταθμιστούν τα προς υιοθέτηση μέτρα με βάση την αρχή της αναλογικότητας. Σε κάθε περίπτωση, τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών ως προς την πληροφόρηση πρέπει να προέχουν, ώστε να εξασφαλίζονται, τουλάχιστον, το δικαίωμα του κοινού στην ενημέρωση, η διάδοση των σημαντικών διοργανώσεων και το δικαίωμα των δημοσιογράφων στην παροχή ενημέρωσης.

| 4.2.2. | Υπάρχουν και άλλες πτυχές, όπως η πολιτική ανταγωνισμού, συγκεκριμένα δε οι κρατικές ενισχύσεις, ως προς τις οποίες θα ήταν σκόπιμη η υιοθέτηση κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις, ώστε να διακρίνονται οι ενισχύσεις που κρίνονται θεμιτές για την εκπλήρωση της κοινωνικής, πολιτιστικής και εκπαιδευτικής αποστολής του αθλητισμού. |
| --- | --- |

4.2.2.

Υπάρχουν και άλλες πτυχές, όπως η πολιτική ανταγωνισμού, συγκεκριμένα δε οι κρατικές ενισχύσεις, ως προς τις οποίες θα ήταν σκόπιμη η υιοθέτηση κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις, ώστε να διακρίνονται οι ενισχύσεις που κρίνονται θεμιτές για την εκπλήρωση της κοινωνικής, πολιτιστικής και εκπαιδευτικής αποστολής του αθλητισμού.

| 4.2.3. | Τα διαδικτυακά αθλητικά στοιχήματα σε μη ρυθμιζόμενες αγορές, ιδίως τα παράνομα στοιχήματα, αντιπροσωπεύουν σήμερα μία από τις κύριες απειλές για τον αθλητισμό. Οι δυσμενείς επιπτώσεις τους είναι συγκρίσιμες με της φαρμακοδιέγερσης (ντόπινγκ) και της βίας των θεατών, ενώ μπορούν να οδηγήσουν σε χειραγώγηση, λόγω της αβεβαιότητας των αθλητικών αγώνων. Υπάρχουν και άλλα ζητήματα, όπως τα στοιχήματα και τα τυχερά παιχνίδια, και η ανάγκη υιοθέτησης μέτρων κοινής ωφέλειας για την αποτροπή του εθισμού στα τυχερά παιχνίδια και την προστασία των ανηλίκων, ιδίως από τα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια. |
| --- | --- |

4.2.3.

Τα διαδικτυακά αθλητικά στοιχήματα σε μη ρυθμιζόμενες αγορές, ιδίως τα παράνομα στοιχήματα, αντιπροσωπεύουν σήμερα μία από τις κύριες απειλές για τον αθλητισμό. Οι δυσμενείς επιπτώσεις τους είναι συγκρίσιμες με της φαρμακοδιέγερσης (ντόπινγκ) και της βίας των θεατών, ενώ μπορούν να οδηγήσουν σε χειραγώγηση, λόγω της αβεβαιότητας των αθλητικών αγώνων. Υπάρχουν και άλλα ζητήματα, όπως τα στοιχήματα και τα τυχερά παιχνίδια, και η ανάγκη υιοθέτησης μέτρων κοινής ωφέλειας για την αποτροπή του εθισμού στα τυχερά παιχνίδια και την προστασία των ανηλίκων, ιδίως από τα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια.

| 4.2.4. | Ο αθλητισμός ενέχει ένα εγγενές κίνητρο που ωθεί όσους αθλούνται στη συνεχή βελτίωση της απόδοσής τους και την αναζήτηση της αριστείας, με αποτέλεσμα να αποτελεί αντικείμενο συνεχούς καινοτομίας, που έχει αναδείξει την τεχνολογία του αθλητισμού σε σημαντικό κλάδο μεταξύ των εφαρμοσμένων επιστημών, όπως η κλωστοϋφαντουργική τεχνολογία, η μηχανική της ανθρώπινης κίνησης, τα νέα υλικά, οι αισθητήρες, οι ενεργοποιητές και ο σχεδιασμός που αφορά ειδικά τον άνθρωπο. Η κατασκευή και η λειτουργία των αθλητικών εγκαταστάσεων, καθώς και η συμμετοχή και παρακολούθηση αθλητικών εκδηλώσεων καθίστανται ολοένα σημαντικότερο μέρος της βιωματικής οικονομίας, έτερο παράδειγμα της οποίας αποτελεί η ανάπτυξη του αθλητικού τουρισμού. |
| --- | --- |

4.2.4.

Ο αθλητισμός ενέχει ένα εγγενές κίνητρο που ωθεί όσους αθλούνται στη συνεχή βελτίωση της απόδοσής τους και την αναζήτηση της αριστείας, με αποτέλεσμα να αποτελεί αντικείμενο συνεχούς καινοτομίας, που έχει αναδείξει την τεχνολογία του αθλητισμού σε σημαντικό κλάδο μεταξύ των εφαρμοσμένων επιστημών, όπως η κλωστοϋφαντουργική τεχνολογία, η μηχανική της ανθρώπινης κίνησης, τα νέα υλικά, οι αισθητήρες, οι ενεργοποιητές και ο σχεδιασμός που αφορά ειδικά τον άνθρωπο. Η κατασκευή και η λειτουργία των αθλητικών εγκαταστάσεων, καθώς και η συμμετοχή και παρακολούθηση αθλητικών εκδηλώσεων καθίστανται ολοένα σημαντικότερο μέρος της βιωματικής οικονομίας, έτερο παράδειγμα της οποίας αποτελεί η ανάπτυξη του αθλητικού τουρισμού.

| 4.2.5. | Η Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογήσει, επίσης, άλλα οικονομικά ζητήματα που σχετίζονται με τον αθλητισμό —όπως η ελεύθερη κυκλοφορία ανθρώπων και υπηρεσιών, οι συμβάσεις χορηγίας, η υπαγωγή των εκπροσώπων των παικτών σε ρυθμιστικές διατάξεις, οι αθλητικές ασφαλίσεις και η υγεία, τα εκπαιδευτικά προγράμματα των αθλητών και τα σχετικά με τον αθλητισμό επαγγελματικά προσόντα— και ενδεχομένως να υιοθετήσει ή να προτείνει σχετικά μέτρα. |
| --- | --- |

4.2.5.

Η Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογήσει, επίσης, άλλα οικονομικά ζητήματα που σχετίζονται με τον αθλητισμό —όπως η ελεύθερη κυκλοφορία ανθρώπων και υπηρεσιών, οι συμβάσεις χορηγίας, η υπαγωγή των εκπροσώπων των παικτών σε ρυθμιστικές διατάξεις, οι αθλητικές ασφαλίσεις και η υγεία, τα εκπαιδευτικά προγράμματα των αθλητών και τα σχετικά με τον αθλητισμό επαγγελματικά προσόντα— και ενδεχομένως να υιοθετήσει ή να προτείνει σχετικά μέτρα.

| 4.2.6. | Όσον αφορά την επαγγελματική κατάρτιση των νεότερων προπονητών, πρέπει να βελτιωθεί η σχετική νομοθεσία στα διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ, λαμβανομένου υπόψη ότι το έργο του προπονητή είναι ανάλογο με του παιδαγωγού και, σε ορισμένες περιπτώσεις (όπως, λόγου χάρη, κατά την προετοιμασία για αθλητικούς αγώνες), ο προπονητής περνά περισσότερο χρόνο με τον νέο αθλητή απ’ ό,τι ο καθηγητής με τον μαθητή του. Η κατάρτιση του προπονητή πρέπει να γίνεται μέσα σε επίσημο πλαίσιο και να κατοχυρώνεται σε εκπαιδευτικό επίπεδο με κρατικό πτυχίο. |
| --- | --- |

4.2.6.

Όσον αφορά την επαγγελματική κατάρτιση των νεότερων προπονητών, πρέπει να βελτιωθεί η σχετική νομοθεσία στα διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ, λαμβανομένου υπόψη ότι το έργο του προπονητή είναι ανάλογο με του παιδαγωγού και, σε ορισμένες περιπτώσεις (όπως, λόγου χάρη, κατά την προετοιμασία για αθλητικούς αγώνες), ο προπονητής περνά περισσότερο χρόνο με τον νέο αθλητή απ’ ό,τι ο καθηγητής με τον μαθητή του. Η κατάρτιση του προπονητή πρέπει να γίνεται μέσα σε επίσημο πλαίσιο και να κατοχυρώνεται σε εκπαιδευτικό επίπεδο με κρατικό πτυχίο.

| 4.2.7. | Η ΕΟΚΕ ζητά οι ευρωπαϊκές αθλητικές ομοσπονδίες να δεσμευτούν ενεργά για τη διαφύλαξη των αξιών και των αρχών που αναφέρονται στην παρούσα γνωμοδότηση, και ευελπιστεί ότι η δράση τους σε όλα τα πεδία θα αναπτύσσεται με βάση τις αρχές αυτές σε όλες τις περιπτώσεις, ακόμη και όταν πρόκειται απλώς για απονομή βραβείων και τίτλων δημόσιας αναγνώρισης. |
| --- | --- |

4.2.7.

Η ΕΟΚΕ ζητά οι ευρωπαϊκές αθλητικές ομοσπονδίες να δεσμευτούν ενεργά για τη διαφύλαξη των αξιών και των αρχών που αναφέρονται στην παρούσα γνωμοδότηση, και ευελπιστεί ότι η δράση τους σε όλα τα πεδία θα αναπτύσσεται με βάση τις αρχές αυτές σε όλες τις περιπτώσεις, ακόμη και όταν πρόκειται απλώς για απονομή βραβείων και τίτλων δημόσιας αναγνώρισης.

Βρυξέλλες, 2 Ιουλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  Protecting the Integrity of Sport Competition. The Last Bet for Modern Sport, Πανεπιστήμιο Paris I Panthéon-Sorbonne και International Centre for Sport Security (ICSS), Μάιος 2014, σ. 120-124.

1

Protecting the Integrity of Sport Competition. The Last Bet for Modern Sport,

(2)  Πρόκειται για ένα από τα κυριότερα συμπεράσματα της διαπεριφερειακής συνάντησης κορυφής για την πολιτική του αθλητισμού (Λισαβόνα, 16 και 17 Μαρτίου 2015), όπου συμμετείχαν οι περισσότεροι ενδιαφερόμενοι για θέματα προσδιορισμού των πολιτικών περί αθλητισμού ανά τον κόσμο.

2

---

| 17.11.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 383/19 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 383/19

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Αποθήκευση ενέργειας: παράγοντας για την ολοκλήρωση και την ενεργειακή ασφάλεια»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2015/C 383/04)

| Εισηγητής: | κ. Pierre-Jean COULON |
| --- | --- |

Εισηγητής:

κ. Pierre-Jean COULON

Στις 22 Ιανουαρίου 2015, και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του εσωτερικού της κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα:

«Αποθήκευση ενέργειας: παράγοντας για την ολοκλήρωση και την ενεργειακή ασφάλεια».

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 16 Ιουνίου 2015.

Κατά την 509η σύνοδο ολομέλειας, της 1ης και 2ας Ιουλίου 2015 (συνεδρίαση της 1ης Ιουλίου 2015), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα (με 131 ψήφους) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ ζητεί οι στόχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το κλίμα και την ενέργεια να οδηγούν σε αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα. Η ΕΟΚΕ έχει υποστηρίξει επανειλημμένως αυτές τις πηγές ενέργειας, καθώς ένα βιώσιμο ενεργειακό σύστημα που αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από ανανεώσιμες πηγές αποτελεί τη μοναδική μακροπρόθεσμη λύση για το ενεργειακό μας μέλλον. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό να δρομολογηθούν οι συμπληρωματικές συνιστώσες του ενεργειακού συστήματος. |
| --- | --- |

1.1.

Η ΕΟΚΕ ζητεί οι στόχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το κλίμα και την ενέργεια να οδηγούν σε αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα. Η ΕΟΚΕ έχει υποστηρίξει επανειλημμένως αυτές τις πηγές ενέργειας, καθώς ένα βιώσιμο ενεργειακό σύστημα που αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από ανανεώσιμες πηγές αποτελεί τη μοναδική μακροπρόθεσμη λύση για το ενεργειακό μας μέλλον. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό να δρομολογηθούν οι συμπληρωματικές συνιστώσες του ενεργειακού συστήματος.

| 1.2. | Λόγω της διαλείπουσας παραγωγής τους, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η ανάπτυξή τους συνιστούν πραγματική πρόκληση ως προς την αποθήκευσή τους. Η αποθήκευση αποτελεί στρατηγική πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Ένωση, εφόσον πρέπει να διασφαλιστεί με μόνιμο τρόπο η ασφάλεια εφοδιασμού της Ένωσης, καθώς και μια βιώσιμη αγορά ενέργειας, τόσο από άποψη τεχνική όσο και κόστους. Συνεπώς, το εν λόγω ζήτημα καταλαμβάνει σημαντική θέση στην ευρωπαϊκή ατζέντα και συνιστά προτεραιότητα, ιδίως στο πλαίσιο της Ενεργειακής Ένωσης που συστάθηκε τον Φεβρουάριο του 2015. |
| --- | --- |

1.2.

Λόγω της διαλείπουσας παραγωγής τους, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η ανάπτυξή τους συνιστούν πραγματική πρόκληση ως προς την αποθήκευσή τους. Η αποθήκευση αποτελεί στρατηγική πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Ένωση, εφόσον πρέπει να διασφαλιστεί με μόνιμο τρόπο η ασφάλεια εφοδιασμού της Ένωσης, καθώς και μια βιώσιμη αγορά ενέργειας, τόσο από άποψη τεχνική όσο και κόστους. Συνεπώς, το εν λόγω ζήτημα καταλαμβάνει σημαντική θέση στην ευρωπαϊκή ατζέντα και συνιστά προτεραιότητα, ιδίως στο πλαίσιο της Ενεργειακής Ένωσης που συστάθηκε τον Φεβρουάριο του 2015.

| 1.3. | Σε προηγούμενη γνωμοδότησή της, η ΕΟΚΕ υπογράμμισε το ζήτημα της αποθήκευσης, ισχυριζόμενη ότι αποτελεί «συγχρόνως πρόκληση, ευκαιρία και απόλυτη αναγκαιότητα». Υπογραμμίζει τη σημασία της ολοκλήρωσης της ενεργειακής μετάβασης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ζητεί την εφαρμογή όλων των μέσων για την επίτευξη απτών αποτελεσμάτων μεγάλης κλίμακας στον τομέα της αποθήκευσης. |
| --- | --- |

1.3.

Σε προηγούμενη γνωμοδότησή της, η ΕΟΚΕ υπογράμμισε το ζήτημα της αποθήκευσης, ισχυριζόμενη ότι αποτελεί «συγχρόνως πρόκληση, ευκαιρία και απόλυτη αναγκαιότητα». Υπογραμμίζει τη σημασία της ολοκλήρωσης της ενεργειακής μετάβασης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ζητεί την εφαρμογή όλων των μέσων για την επίτευξη απτών αποτελεσμάτων μεγάλης κλίμακας στον τομέα της αποθήκευσης.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι, αν και υπάρχουν διάφορες αποθηκευτικές λύσεις, η ωριμότητά τους από τεχνολογική και βιομηχανική άποψη ποικίλλει. |
| --- | --- |

1.4.

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι, αν και υπάρχουν διάφορες αποθηκευτικές λύσεις, η ωριμότητά τους από τεχνολογική και βιομηχανική άποψη ποικίλλει.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η αποθήκευση ενέργειας μπορεί να συνεπάγεται, παράλληλα με τα πλεονεκτήματά της, και σημαντικό χρηματικό αλλά και περιβαλλοντικό και υγειονομικό κόστος. Για τον λόγο αυτό, ζητεί τη συστηματική διεξαγωγή μελετών επιπτώσεων, προκειμένου να αξιολογηθεί όχι μόνον η ανταγωνιστικότητα των τεχνολογιών, αλλά και ο αντίκτυπός τους στο περιβάλλον και την υγεία. Η ΕΟΚΕ θεωρεί εξίσου σημαντική και την αξιολόγηση των επιπτώσεων των εν λόγω τεχνολογιών από την άποψη της δημιουργίας δραστηριοτήτων και θέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

1.5.

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η αποθήκευση ενέργειας μπορεί να συνεπάγεται, παράλληλα με τα πλεονεκτήματά της, και σημαντικό χρηματικό αλλά και περιβαλλοντικό και υγειονομικό κόστος. Για τον λόγο αυτό, ζητεί τη συστηματική διεξαγωγή μελετών επιπτώσεων, προκειμένου να αξιολογηθεί όχι μόνον η ανταγωνιστικότητα των τεχνολογιών, αλλά και ο αντίκτυπός τους στο περιβάλλον και την υγεία. Η ΕΟΚΕ θεωρεί εξίσου σημαντική και την αξιολόγηση των επιπτώσεων των εν λόγω τεχνολογιών από την άποψη της δημιουργίας δραστηριοτήτων και θέσεων εργασίας.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ ζητεί, αφενός, να εντατικοποιηθούν οι επενδύσεις και οι εργασίες έρευνας και ανάπτυξης σχετικά με την αποθήκευση και, αφετέρου, να βελτιωθεί η ευρωπαϊκή συνεργασία σε αυτόν τον τομέα, με στόχο τη μείωση του κόστους της ενεργειακής μετάβασης, την εγγύηση της ασφάλειας εφοδιασμού και την προώθηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ανάγκη βελτίωσης της κανονιστικής εναρμόνισης μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα της αποθήκευσης ενέργειας. |
| --- | --- |

1.6.

Η ΕΟΚΕ ζητεί, αφενός, να εντατικοποιηθούν οι επενδύσεις και οι εργασίες έρευνας και ανάπτυξης σχετικά με την αποθήκευση και, αφετέρου, να βελτιωθεί η ευρωπαϊκή συνεργασία σε αυτόν τον τομέα, με στόχο τη μείωση του κόστους της ενεργειακής μετάβασης, την εγγύηση της ασφάλειας εφοδιασμού και την προώθηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ανάγκη βελτίωσης της κανονιστικής εναρμόνισης μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα της αποθήκευσης ενέργειας.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης τη δρομολόγηση ενός δημόσιου διαλόγου σε ολόκληρη την Ευρώπη σχετικά με το ζήτημα της ενέργειας —ενός ευρωπαϊκού διαλόγου για την ενέργεια—, προκειμένου οι πολίτες και η κοινωνία των πολιτών στο σύνολό της να εξοικειωθούν με την ενεργειακή μετάβαση και να μπορέσουν να επηρεάσουν τις μελλοντικές επιλογές στον τομέα των τεχνολογιών αποθήκευσης της ενέργειας. |
| --- | --- |

1.7.

Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης τη δρομολόγηση ενός δημόσιου διαλόγου σε ολόκληρη την Ευρώπη σχετικά με το ζήτημα της ενέργειας —ενός ευρωπαϊκού διαλόγου για την ενέργεια—, προκειμένου οι πολίτες και η κοινωνία των πολιτών στο σύνολό της να εξοικειωθούν με την ενεργειακή μετάβαση και να μπορέσουν να επηρεάσουν τις μελλοντικές επιλογές στον τομέα των τεχνολογιών αποθήκευσης της ενέργειας.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τη σημασία του φυσικού αερίου στο ενεργειακό μείγμα και τη σημασία του για την ενεργειακή ασφάλεια των πολιτών. Η ΕΟΚΕ ζητεί να ενθαρρυνθεί η αποθήκευση στον εν λόγω τομέα έτσι ώστε όλα τα κράτη μέλη, με τρόπο αλληλέγγυο, να έχουν στη διάθεσή τους αποθέματα. |
| --- | --- |

1.8.

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τη σημασία του φυσικού αερίου στο ενεργειακό μείγμα και τη σημασία του για την ενεργειακή ασφάλεια των πολιτών. Η ΕΟΚΕ ζητεί να ενθαρρυνθεί η αποθήκευση στον εν λόγω τομέα έτσι ώστε όλα τα κράτη μέλη, με τρόπο αλληλέγγυο, να έχουν στη διάθεσή τους αποθέματα.

2.   Επίτευξη της ενεργειακής μετάβασης και εγγύηση της ενεργειακής ασφάλειας

| 2.1. | Ο ενεργειακός εφοδιασμός και η διαχείρισή του συνιστούν σημαντική πολιτική και κοινωνικοοικονομική προτεραιότητα και σοβαρή πρόκληση για την επίτευξη της ενεργειακής μετάβασης και την αντιμετώπιση των κλιματικών προκλήσεων. Παρότι η ζήτηση ενέργειας ακολουθεί καθοδική πορεία στο πλαίσιο της ΕΕ (η κατανάλωση ενέργειας μειώνεται σταθερά από το 2006 και η ποσότητα ενέργειας που καταναλώνουμε σήμερα ισοδυναμεί περίπου με την ποσότητα που καταναλώναμε στις αρχές της δεκαετίας του '90), η αυξανόμενη εγκατάσταση διαλειπουσών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έχει ενισχύσει την ανάγκη αποθήκευσης της ενέργειας, η οποία θα διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο σε διάφορους τομείς (αντιστάθμιση των διαλείψεων, ηλεκτρικά αυτοκίνητα, άμυνα κ.λπ.) και θα αποτελέσει στρατηγική πρόκληση για την Ευρώπη και τη βιομηχανία της. Επισημαίνεται ότι το ζήτημα της αποθήκευσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αποτελεί ένα από τα κύρια επιχειρήματα των πολέμιων αυτών των πηγών ενέργειας. |
| --- | --- |

2.1.

Ο ενεργειακός εφοδιασμός και η διαχείρισή του συνιστούν σημαντική πολιτική και κοινωνικοοικονομική προτεραιότητα και σοβαρή πρόκληση για την επίτευξη της ενεργειακής μετάβασης και την αντιμετώπιση των κλιματικών προκλήσεων. Παρότι η ζήτηση ενέργειας ακολουθεί καθοδική πορεία στο πλαίσιο της ΕΕ (η κατανάλωση ενέργειας μειώνεται σταθερά από το 2006 και η ποσότητα ενέργειας που καταναλώνουμε σήμερα ισοδυναμεί περίπου με την ποσότητα που καταναλώναμε στις αρχές της δεκαετίας του '90), η αυξανόμενη εγκατάσταση διαλειπουσών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έχει ενισχύσει την ανάγκη αποθήκευσης της ενέργειας, η οποία θα διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο σε διάφορους τομείς (αντιστάθμιση των διαλείψεων, ηλεκτρικά αυτοκίνητα, άμυνα κ.λπ.) και θα αποτελέσει στρατηγική πρόκληση για την Ευρώπη και τη βιομηχανία της. Επισημαίνεται ότι το ζήτημα της αποθήκευσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αποτελεί ένα από τα κύρια επιχειρήματα των πολέμιων αυτών των πηγών ενέργειας.

| 2.2. | Παρότι οι πρωτογενείς πηγές ενέργειας (φυσικό αέριο, πετρέλαιο ή άνθρακας) στην πλειονότητά τους αποθηκεύονται εύκολα, εξακολουθούν να υφίστανται ζητήματα όσον αφορά το μέγεθος, το κόστος και την τοποθεσία των εγκαταστάσεων στρατηγικής αποθήκευσης. Η αποθήκευση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, που είναι η άλλη μεγάλη πρωτογενής πηγή ενέργειας, παρουσιάζει μεγάλες διαφορές ανάλογα με τη μορφή ενέργειας. Η συσσώρευση υδραυλικής ενέργειας είναι συχνά δυνατή μέσω της αποθήκευσης του ύδατος σε λίμνες και δεξαμενές. Και η βιομάζα μπορεί επίσης να αποθηκευτεί σχετικά εύκολα, σε αντίθεση με την ηλιακή και αιολική ενέργεια, οι οποίες χρησιμοποιούνται συνήθως για την παραγωγή ηλεκτρισμού και μπορούν προς το παρόν να αποθηκευτούν μόνο με πολύπλοκες και πολυδάπανες ενδιάμεσες διαδικασίες. |
| --- | --- |

2.2.

Παρότι οι πρωτογενείς πηγές ενέργειας (φυσικό αέριο, πετρέλαιο ή άνθρακας) στην πλειονότητά τους αποθηκεύονται εύκολα, εξακολουθούν να υφίστανται ζητήματα όσον αφορά το μέγεθος, το κόστος και την τοποθεσία των εγκαταστάσεων στρατηγικής αποθήκευσης. Η αποθήκευση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, που είναι η άλλη μεγάλη πρωτογενής πηγή ενέργειας, παρουσιάζει μεγάλες διαφορές ανάλογα με τη μορφή ενέργειας. Η συσσώρευση υδραυλικής ενέργειας είναι συχνά δυνατή μέσω της αποθήκευσης του ύδατος σε λίμνες και δεξαμενές. Και η βιομάζα μπορεί επίσης να αποθηκευτεί σχετικά εύκολα, σε αντίθεση με την ηλιακή και αιολική ενέργεια, οι οποίες χρησιμοποιούνται συνήθως για την παραγωγή ηλεκτρισμού και μπορούν προς το παρόν να αποθηκευτούν μόνο με πολύπλοκες και πολυδάπανες ενδιάμεσες διαδικασίες.

3.   Προτεραιότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο

| 3.1. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναλύσει τα σενάρια για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές του ενεργειακού συστήματος και δημοσίευσε, το 2011, τον ενεργειακό χάρτη πορείας για το 2050, στον οποίο παρουσίαζε διάφορα σενάρια για το 2050. Για να επιτευχθεί η προβλεπόμενη απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, ο τομέας της ηλεκτρικής ενέργειας θα βασίζεται, σε μεγάλο βαθμό, σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, σε ποσοστό μεταξύ 59 % και 85 %, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου θα προέρχεται από μεταβλητή ηλεκτροπαραγωγή προερχόμενη από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Σε μεταγενέστερη ανακοίνωση, το 2014, με τίτλο «Πλαίσιο πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια κατά την περίοδο από το 2020 έως το 2030», επιβεβαιώνεται η πορεία προς την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, με μερίδιο ΑΠΕ σχεδόν στο 45 % της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας το 2030. Τούτο συνάδει με τους στόχους που συμφωνήθηκαν από τους ηγέτες της ΕΕ στις 23 Οκτωβρίου 2014 στο πλαίσιο του πλαισίου πολιτικής για το 2030. Το σημαντικό μερίδιο μεταβλητής ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας απαιτεί δεκάδες ή και εκατοντάδες GW ικανότητας αποθήκευσης στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, ακόμη και όταν χρησιμοποιούνται άλλα μέτρα ευελιξίας. |
| --- | --- |

3.1.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναλύσει τα σενάρια για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές του ενεργειακού συστήματος και δημοσίευσε, το 2011, τον ενεργειακό χάρτη πορείας για το 2050, στον οποίο παρουσίαζε διάφορα σενάρια για το 2050. Για να επιτευχθεί η προβλεπόμενη απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, ο τομέας της ηλεκτρικής ενέργειας θα βασίζεται, σε μεγάλο βαθμό, σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, σε ποσοστό μεταξύ 59 % και 85 %, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου θα προέρχεται από μεταβλητή ηλεκτροπαραγωγή προερχόμενη από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Σε μεταγενέστερη ανακοίνωση, το 2014, με τίτλο «Πλαίσιο πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια κατά την περίοδο από το 2020 έως το 2030», επιβεβαιώνεται η πορεία προς την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, με μερίδιο ΑΠΕ σχεδόν στο 45 % της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας το 2030. Τούτο συνάδει με τους στόχους που συμφωνήθηκαν από τους ηγέτες της ΕΕ στις 23 Οκτωβρίου 2014 στο πλαίσιο του πλαισίου πολιτικής για το 2030. Το σημαντικό μερίδιο μεταβλητής ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας απαιτεί δεκάδες ή και εκατοντάδες GW ικανότητας αποθήκευσης στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, ακόμη και όταν χρησιμοποιούνται άλλα μέτρα ευελιξίας.

| 3.2. | Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναδείξει σε προτεραιότητα την αποθήκευση της ηλεκτρικής ενέργειας και έχει υπογραμμίσει επανειλημμένως τον πρωταρχικό της ρόλο. Ως εκ τούτου, στο έγγραφο εργασίας του 2013 σχετικά με την αποθήκευση ενέργειας (http://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/energy_storage.pdf), η Επιτροπή ζητεί τη βελτίωση του συντονισμού μεταξύ αυτού του τομέα και άλλων καίριων πολιτικών τομέων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως το κλίμα. Η αποθήκευση ενέργειας θα πρέπει να εντάσσεται και να υποστηρίζεται από το σύνολο των υφιστάμενων, αλλά και των μελλοντικών μέτρων και συναφών νομοθετικών πράξεων της ΕΕ στον τομέα της ενέργειας και του κλίματος, συμπεριλαμβανομένων των στρατηγικών σχετικά με τις ενεργειακές υποδομές. Άλλωστε, στην ανακοίνωσή της σχετικά με την Ενεργειακή Ένωση (της 25ης Φεβρουαρίου 2015), η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι «η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι αποφασισμένη να καταστεί παγκόσμιος ηγέτης στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και συγκεκριμένα παγκόσμιος κόμβος για την ανάπτυξη της επόμενης γενιάς τεχνολογικά προηγμένων και ανταγωνιστικών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η ΕΕ έχει επίσης θέσει στόχο της ΕΕ το μερίδιο της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που θα καταναλώνεται στην ΕΕ το 2030 να ανέρχεται σε τουλάχιστον 27 %». Η Επιτροπή σκοπεύει να προωθήσει μια νέα στρατηγική έρευνας και καινοτομίας (Ε & Α): «Προκειμένου να κατακτήσει η Ενεργειακή Ένωση της Ευρώπης την πρώτη θέση παγκοσμίως στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, πρέπει να διαδραματίσει πρωτοποριακό ρόλο όσον αφορά την επόμενη γενιά τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τις λύσεις αποθήκευσης». |
| --- | --- |

3.2.

Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναδείξει σε προτεραιότητα την αποθήκευση της ηλεκτρικής ενέργειας και έχει υπογραμμίσει επανειλημμένως τον πρωταρχικό της ρόλο. Ως εκ τούτου, στο έγγραφο εργασίας του 2013 σχετικά με την αποθήκευση ενέργειας (http://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/energy_storage.pdf), η Επιτροπή ζητεί τη βελτίωση του συντονισμού μεταξύ αυτού του τομέα και άλλων καίριων πολιτικών τομέων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως το κλίμα. Η αποθήκευση ενέργειας θα πρέπει να εντάσσεται και να υποστηρίζεται από το σύνολο των υφιστάμενων, αλλά και των μελλοντικών μέτρων και συναφών νομοθετικών πράξεων της ΕΕ στον τομέα της ενέργειας και του κλίματος, συμπεριλαμβανομένων των στρατηγικών σχετικά με τις ενεργειακές υποδομές. Άλλωστε, στην ανακοίνωσή της σχετικά με την Ενεργειακή Ένωση (της 25ης Φεβρουαρίου 2015), η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι «η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι αποφασισμένη να καταστεί παγκόσμιος ηγέτης στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και συγκεκριμένα παγκόσμιος κόμβος για την ανάπτυξη της επόμενης γενιάς τεχνολογικά προηγμένων και ανταγωνιστικών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η ΕΕ έχει επίσης θέσει στόχο της ΕΕ το μερίδιο της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που θα καταναλώνεται στην ΕΕ το 2030 να ανέρχεται σε τουλάχιστον 27 %». Η Επιτροπή σκοπεύει να προωθήσει μια νέα στρατηγική έρευνας και καινοτομίας (Ε & Α): «Προκειμένου να κατακτήσει η Ενεργειακή Ένωση της Ευρώπης την πρώτη θέση παγκοσμίως στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, πρέπει να διαδραματίσει πρωτοποριακό ρόλο όσον αφορά την επόμενη γενιά τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τις λύσεις αποθήκευσης».

| 3.3. | Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και τα συμπεράσματα του τελευταίου φόρουμ της Μαδρίτης, σύμφωνα με τα οποία «Το φόρουμ αναγνωρίζει τον στρατηγικό ρόλο της αποθήκευσης φυσικού αερίου για την ασφάλεια εφοδιασμού της ΕΕ». Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει επίσης ότι είναι σημαντικό να προωθηθεί η ανάπτυξη της αποθήκευσης αερίου. |
| --- | --- |

3.3.

Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και τα συμπεράσματα του τελευταίου φόρουμ της Μαδρίτης, σύμφωνα με τα οποία «Το φόρουμ αναγνωρίζει τον στρατηγικό ρόλο της αποθήκευσης φυσικού αερίου για την ασφάλεια εφοδιασμού της ΕΕ». Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει επίσης ότι είναι σημαντικό να προωθηθεί η ανάπτυξη της αποθήκευσης αερίου.

4.   Τεχνολογικές εξελίξεις στον τομέα της αποθήκευσης

| 4.1. | Οι λύσεις για την αποθήκευση της ηλεκτρικής ενέργειας διακρίνονται σε τέσσερις βασικές κατηγορίες, δεδομένου ότι, ανάλογα με τις ενεργειακές ανάγκες, αλλά και τους περιορισμούς, η ενέργεια μπορεί να αποθηκευτεί σε διαφορετικές μορφές (ηλεκτρισμός, φυσικό αέριο, υδρογόνο, θερμότητα, ψύχος) κοντά σε εγκαταστάσεις παραγωγής, στα ενεργειακά δίκτυα ή κοντά στις χρήσεις για τις οποίες προορίζεται:






  — | δυναμική μηχανική ενέργεια [υδροηλεκτρικό φράγμα, υδροηλεκτρικός σταθμός άντλησης/παραθαλάσσιος υδροηλεκτρικός σταθμός άντλησης/αποθήκευση ενέργειας με συμπιεσμένο αέρα (CAES)], |
| --- | --- | --- |

4.1.

Οι λύσεις για την αποθήκευση της ηλεκτρικής ενέργειας διακρίνονται σε τέσσερις βασικές κατηγορίες, δεδομένου ότι, ανάλογα με τις ενεργειακές ανάγκες, αλλά και τους περιορισμούς, η ενέργεια μπορεί να αποθηκευτεί σε διαφορετικές μορφές (ηλεκτρισμός, φυσικό αέριο, υδρογόνο, θερμότητα, ψύχος) κοντά σε εγκαταστάσεις παραγωγής, στα ενεργειακά δίκτυα ή κοντά στις χρήσεις για τις οποίες προορίζεται:

—

δυναμική μηχανική ενέργεια [υδροηλεκτρικό φράγμα, υδροηλεκτρικός σταθμός άντλησης/παραθαλάσσιος υδροηλεκτρικός σταθμός άντλησης/αποθήκευση ενέργειας με συμπιεσμένο αέρα (CAES)],

| — | κινητική μηχανική ενέργεια (σφόνδυλοι αδράνειας), |
| --- | --- |

—

κινητική μηχανική ενέργεια (σφόνδυλοι αδράνειας),

| — | ηλεκτροχημική ενέργεια (ηλεκτρικές στήλες, συσσωρευτές, συμπυκνωτές, φέρον υδρογόνο), |
| --- | --- |

—

ηλεκτροχημική ενέργεια (ηλεκτρικές στήλες, συσσωρευτές, συμπυκνωτές, φέρον υδρογόνο),

| — | θερμική ενέργεια (λανθάνουσα ή αισθητή θερμότητα). |
| --- | --- |

—

θερμική ενέργεια (λανθάνουσα ή αισθητή θερμότητα).

| 4.2. | Η πιο διαδεδομένη λύση αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας στον κόσμο είναι η υδραυλική αποθήκευση της ενέργειας σε υδροηλεκτρικούς σταθμούς άντλησης όπως τα τροφοδοτικά συστήματα αδιάλειπτης παροχής (που στα αγγλικά ονομάζονται UPS: «uninterruptible power system»). Αυτά τα συστήματα προσελκύουν εκ νέου το ενδιαφέρον των ενδιαφερομένων, και ιδίως των φορέων εκμετάλλευσης ηλεκτρικών δικτύων, των βιομηχάνων και των διαχειριστών κτιρίων του τριτογενούς τομέα. Οι υδροηλεκτρικοί σταθμοί άντλησης προσφέρουν τα εξής πλεονεκτήματα: ενσωμάτωση διαλειπουσών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και ιδίως αιολικής και φωτοβολταϊκής ενέργειας, προηγμένες τεχνολογικές δυνατότητες και χρονική μετατόπιση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, οικονομική επιλογή (ανατροφοδότηση σε περιόδους χαμηλών τιμών και χαμηλής ζήτησης, μεταπώληση σε περιόδους υψηλών τιμών και έντονης ζήτησης, με «κοινωνική» εξομάλυνση), χρονική μετατόπιση των επενδύσεων στα ηλεκτρικά δίκτυα. Εντούτοις, είναι μάλλον απίθανο οι προβλεπόμενες δυνατότητες αποθήκευσης να επαρκούν για να αντισταθμίζουν τις μεγάλες περιόδους απουσίας ανέμου ή ηλιοφάνειας σε περίπτωση ανάπτυξης αυτών των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε μεγάλη κλίμακα. |
| --- | --- |

4.2.

Η πιο διαδεδομένη λύση αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας στον κόσμο είναι η υδραυλική αποθήκευση της ενέργειας σε υδροηλεκτρικούς σταθμούς άντλησης όπως τα τροφοδοτικά συστήματα αδιάλειπτης παροχής (που στα αγγλικά ονομάζονται UPS: «uninterruptible power system»). Αυτά τα συστήματα προσελκύουν εκ νέου το ενδιαφέρον των ενδιαφερομένων, και ιδίως των φορέων εκμετάλλευσης ηλεκτρικών δικτύων, των βιομηχάνων και των διαχειριστών κτιρίων του τριτογενούς τομέα. Οι υδροηλεκτρικοί σταθμοί άντλησης προσφέρουν τα εξής πλεονεκτήματα: ενσωμάτωση διαλειπουσών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και ιδίως αιολικής και φωτοβολταϊκής ενέργειας, προηγμένες τεχνολογικές δυνατότητες και χρονική μετατόπιση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, οικονομική επιλογή (ανατροφοδότηση σε περιόδους χαμηλών τιμών και χαμηλής ζήτησης, μεταπώληση σε περιόδους υψηλών τιμών και έντονης ζήτησης, με «κοινωνική» εξομάλυνση), χρονική μετατόπιση των επενδύσεων στα ηλεκτρικά δίκτυα. Εντούτοις, είναι μάλλον απίθανο οι προβλεπόμενες δυνατότητες αποθήκευσης να επαρκούν για να αντισταθμίζουν τις μεγάλες περιόδους απουσίας ανέμου ή ηλιοφάνειας σε περίπτωση ανάπτυξης αυτών των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε μεγάλη κλίμακα.

| 4.3. | Παρατηρείται επίσης η εμφάνιση πέντε νέων τμημάτων στην αγορά αποθήκευσης, τα οποία θα μπορούσαν να γενικευτούν εντός της προσεχούς δεκαετίας:






  — | αποθήκευση ενέργειας στις βιομηχανικές διεργασίες σε θερμική η χημική μορφή που παρέχει τη δυνατότητα εξάλειψης ή μετατόπισης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στο πλαίσιο της βελτιστοποίησης της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και θερμότητας, ή ακόμα και φυσικού αερίου, |
| --- | --- | --- |

4.3.

Παρατηρείται επίσης η εμφάνιση πέντε νέων τμημάτων στην αγορά αποθήκευσης, τα οποία θα μπορούσαν να γενικευτούν εντός της προσεχούς δεκαετίας:

—

αποθήκευση ενέργειας στις βιομηχανικές διεργασίες σε θερμική η χημική μορφή που παρέχει τη δυνατότητα εξάλειψης ή μετατόπισης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στο πλαίσιο της βελτιστοποίησης της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και θερμότητας, ή ακόμα και φυσικού αερίου,

| — | αποθήκευση που συνδέει τα δίκτυα ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου μέσω της έγχυσης υδρογόνου που παράγεται με ηλεκτρόλυση ή μέσω της παραγωγής συνθετικού μεθανίου με μεθανοποίηση [παράδειγμα: «Power To Gas» του γερμανικού οργανισμού DENA (www.powertogas.info)], |
| --- | --- |

—

αποθήκευση που συνδέει τα δίκτυα ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου μέσω της έγχυσης υδρογόνου που παράγεται με ηλεκτρόλυση ή μέσω της παραγωγής συνθετικού μεθανίου με μεθανοποίηση [παράδειγμα: «Power To Gas» του γερμανικού οργανισμού DENA (www.powertogas.info)],

| — | αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας για συνοικίες και κτίρια κατοικιών στο πλαίσιο της προσαρμογής των κτιρίων και νησίδες έξυπνων δραστηριοτήτων ή θετικής ενέργειας (έργο Nicegrid στη Γαλλία), |
| --- | --- |

—

αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας για συνοικίες και κτίρια κατοικιών στο πλαίσιο της προσαρμογής των κτιρίων και νησίδες έξυπνων δραστηριοτήτων ή θετικής ενέργειας (έργο Nicegrid στη Γαλλία),

| — | κινητή αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας μέσω ηλεκτρικών οχημάτων στα συστήματα V2G («vehicle to grid»): Toyota, Nissan, Renault κ.λπ., |
| --- | --- |

—

κινητή αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας μέσω ηλεκτρικών οχημάτων στα συστήματα V2G («vehicle to grid»): Toyota, Nissan, Renault κ.λπ.,

| — | σταθμοί παραγωγής με συσσώρευση μέσω ευέλικτης άντλησης, με μεταβλητή και πλήρως προσαρμόσιμη ταχύτητα, για την αγορά εξισορρόπησης (STEP). |
| --- | --- |

—

σταθμοί παραγωγής με συσσώρευση μέσω ευέλικτης άντλησης, με μεταβλητή και πλήρως προσαρμόσιμη ταχύτητα, για την αγορά εξισορρόπησης (STEP).

| 4.4. | Πρέπει να σημειωθεί ο πολλά υποσχόμενος ρόλος του υδρογόνου (μολονότι το κόστος του και τα ζητήματα που σχετίζονται με την ασφάλεια και τη μεταφορά του περιορίζουν σημαντικά το δυναμικό του): συνιστά φορέα ενέργειας χωρίς εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου εφόσον παράγεται από πηγή η οποία δεν χρησιμοποιεί ούτε ή ίδια άνθρακα, ενώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε διάφορες εφαρμογές, ιδίως στη βιομηχανία, όπως π.χ. για την τοπική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας (τροφοδοσία απομονωμένων εγκαταστάσεων, εφεδρικές γεννήτριες), για την αποθήκευση ενέργειας (υποστήριξη δικτύου, αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας) ή για τη συμπαραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας. Χρησιμοποιείται επίσης στις χερσαίες μεταφορές (ατομικά οχήματα, συλλογικές μεταφορές, βαρέα οχήματα κ.λπ.), στις εναέριες μεταφορές (ολική ή βοηθητική αεροναυπηγική πρόωση), στις θαλάσσιες ή ποτάμιες μεταφορές (υποβρύχια, ολική ή βοηθητική πρόωση), στα διυλιστήρια και την πετροχημεία (για το πράσινο υδρογόνο), καθώς και για άλλες χρήσεις, όπως σε φορητές συσκευές (εξωτερικοί φορτιστές ή ενσωματωμένοι συσσωρευτές). Όλα αυτά είναι υπό εξέλιξη.
  Μολονότι οι τεχνικές παραγωγής υδρογόνου μέσω ηλεκτρόλυσης και στήλης καυσίμου είναι ήδη ιδιαίτερα ευέλικτες και διατίθενται ευρέως, η αποδοτικότητά τους εξακολουθεί να υστερεί, με αποτέλεσμα να ενισχύεται ακόμα περισσότερο η ζήτηση για ανεμογεννήτριες ή ηλιακές κυψέλες και, ως εκ τούτου, να προκύπτει πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα. Το υδρογόνο αποτελεί κρίσιμο φορέα ενέργειας σε συστήματα που αξιοποιούν την ευελιξία μεταξύ διαφόρων ενεργειακών δικτύων (π.χ.: το «Hybrid Power Plant» στο Βερολίνο). Εφόσον κρίνεται απαραίτητο, το υδρογόνο («μεθανικό» υδρογόνο) μπορεί να παραχθεί από ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές προς έγχυση στα δίκτυα φυσικού αερίου ή προς αποθήκευση με στόχο τη διανομή του είτε ως καυσίμου είτε ως χημικού παράγοντα, ή ακόμα και την επανέγχυσή του σε μορφή ηλεκτρικής ενέργειας. Πέραν του ότι διαθέτει με διαφορά το μεγαλύτερο δυναμικό αποθήκευσης ενέργειας και του ότι μπορεί να μεταφερθεί με απόλυτη ασφάλεια και να αποθηκευτεί (για μεγάλα χρονικά διαστήματα) σε υποδομές που επί του παρόντος χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία φυσικού αερίου (γεωλογική αποθήκευση κ.λπ.), το υδρογόνο με μεθάνιο προσφέρει επίσης τη δυνατότητα σχηματισμού υδρογονανθράκων μακράς αλύσου (με πολλαπλές εφαρμογές: από καύσιμα για την αεροπορία μέχρι άλλα προϊόντα, όπως τα πλαστικά, που σήμερα παράγονται αποκλειστικά από ορυκτά καύσιμα). Επιπλέον, ο άνθρακας που θα υπάρχει υπό ιδανικές συνθήκες σε μια κυκλική οικονομία (CO2 κ.λπ.) θα επαναχρησιμοποιείται και δεν θα συσσωρεύεται στην ατμόσφαιρα. Έτσι μεταβαίνουμε από την παραγωγή αερίων του θερμοκηπίου στην παραγωγή ενέργειας. Επειδή η παραγωγή υδρογόνου και ηλεκτρικής ενέργειας από υδρογόνο είναι εξωθερμική, η αξιοποίηση της θερμότητας θα αυξήσει ακόμα περισσότερο το όφελος που επιφέρουν αυτές οι λύσεις. Ως εκ τούτου, το υδρογόνο είναι ένας από τους σπάνιους φορείς ενέργειας που επιτρέπει την οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική επιλογή μεταξύ των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και άλλων μορφών ενέργειας. |
| --- | --- |

4.4.

Πρέπει να σημειωθεί ο πολλά υποσχόμενος ρόλος του υδρογόνου (μολονότι το κόστος του και τα ζητήματα που σχετίζονται με την ασφάλεια και τη μεταφορά του περιορίζουν σημαντικά το δυναμικό του): συνιστά φορέα ενέργειας χωρίς εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου εφόσον παράγεται από πηγή η οποία δεν χρησιμοποιεί ούτε ή ίδια άνθρακα, ενώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε διάφορες εφαρμογές, ιδίως στη βιομηχανία, όπως π.χ. για την τοπική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας (τροφοδοσία απομονωμένων εγκαταστάσεων, εφεδρικές γεννήτριες), για την αποθήκευση ενέργειας (υποστήριξη δικτύου, αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας) ή για τη συμπαραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας. Χρησιμοποιείται επίσης στις χερσαίες μεταφορές (ατομικά οχήματα, συλλογικές μεταφορές, βαρέα οχήματα κ.λπ.), στις εναέριες μεταφορές (ολική ή βοηθητική αεροναυπηγική πρόωση), στις θαλάσσιες ή ποτάμιες μεταφορές (υποβρύχια, ολική ή βοηθητική πρόωση), στα διυλιστήρια και την πετροχημεία (για το πράσινο υδρογόνο), καθώς και για άλλες χρήσεις, όπως σε φορητές συσκευές (εξωτερικοί φορτιστές ή ενσωματωμένοι συσσωρευτές). Όλα αυτά είναι υπό εξέλιξη.

Μολονότι οι τεχνικές παραγωγής υδρογόνου μέσω ηλεκτρόλυσης και στήλης καυσίμου είναι ήδη ιδιαίτερα ευέλικτες και διατίθενται ευρέως, η αποδοτικότητά τους εξακολουθεί να υστερεί, με αποτέλεσμα να ενισχύεται ακόμα περισσότερο η ζήτηση για ανεμογεννήτριες ή ηλιακές κυψέλες και, ως εκ τούτου, να προκύπτει πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα. Το υδρογόνο αποτελεί κρίσιμο φορέα ενέργειας σε συστήματα που αξιοποιούν την ευελιξία μεταξύ διαφόρων ενεργειακών δικτύων (π.χ.: το «Hybrid Power Plant» στο Βερολίνο). Εφόσον κρίνεται απαραίτητο, το υδρογόνο («μεθανικό» υδρογόνο) μπορεί να παραχθεί από ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές προς έγχυση στα δίκτυα φυσικού αερίου ή προς αποθήκευση με στόχο τη διανομή του είτε ως καυσίμου είτε ως χημικού παράγοντα, ή ακόμα και την επανέγχυσή του σε μορφή ηλεκτρικής ενέργειας. Πέραν του ότι διαθέτει με διαφορά το μεγαλύτερο δυναμικό αποθήκευσης ενέργειας και του ότι μπορεί να μεταφερθεί με απόλυτη ασφάλεια και να αποθηκευτεί (για μεγάλα χρονικά διαστήματα) σε υποδομές που επί του παρόντος χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία φυσικού αερίου (γεωλογική αποθήκευση κ.λπ.), το υδρογόνο με μεθάνιο προσφέρει επίσης τη δυνατότητα σχηματισμού υδρογονανθράκων μακράς αλύσου (με πολλαπλές εφαρμογές: από καύσιμα για την αεροπορία μέχρι άλλα προϊόντα, όπως τα πλαστικά, που σήμερα παράγονται αποκλειστικά από ορυκτά καύσιμα). Επιπλέον, ο άνθρακας που θα υπάρχει υπό ιδανικές συνθήκες σε μια κυκλική οικονομία (CO2 κ.λπ.) θα επαναχρησιμοποιείται και δεν θα συσσωρεύεται στην ατμόσφαιρα. Έτσι μεταβαίνουμε από την παραγωγή αερίων του θερμοκηπίου στην παραγωγή ενέργειας. Επειδή η παραγωγή υδρογόνου και ηλεκτρικής ενέργειας από υδρογόνο είναι εξωθερμική, η αξιοποίηση της θερμότητας θα αυξήσει ακόμα περισσότερο το όφελος που επιφέρουν αυτές οι λύσεις. Ως εκ τούτου, το υδρογόνο είναι ένας από τους σπάνιους φορείς ενέργειας που επιτρέπει την οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική επιλογή μεταξύ των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και άλλων μορφών ενέργειας.

| 4.5. | Ένα άλλο ικανοποιητικό παράδειγμα είναι η αποθήκευση της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ηλιακές κυψέλες κατά τη διάρκεια της ημέρας σε συσσωρευτές. Το πρόβλημα των ηλιακών κυψελών που εγκαθίστανται στις οροφές των κατοικιών είναι ότι παράγουν ηλεκτρική ενέργεια ενώ τα σπίτια είναι άδεια. Το βράδυ, όταν επιστρέφουν οι ένοικοι των σπιτιών, ο ήλιος συχνά έχει δύσει προ πολλού και οι κυψέλες δεν παράγουν πλέον ενέργεια. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ζήτημα της αποθήκευσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι ένα από τα σημαντικότερα επιχειρήματα των ατόμων που αντιτίθενται σε αυτές τις πηγές ενέργειας. |
| --- | --- |

4.5.

Ένα άλλο ικανοποιητικό παράδειγμα είναι η αποθήκευση της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ηλιακές κυψέλες κατά τη διάρκεια της ημέρας σε συσσωρευτές. Το πρόβλημα των ηλιακών κυψελών που εγκαθίστανται στις οροφές των κατοικιών είναι ότι παράγουν ηλεκτρική ενέργεια ενώ τα σπίτια είναι άδεια. Το βράδυ, όταν επιστρέφουν οι ένοικοι των σπιτιών, ο ήλιος συχνά έχει δύσει προ πολλού και οι κυψέλες δεν παράγουν πλέον ενέργεια. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ζήτημα της αποθήκευσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι ένα από τα σημαντικότερα επιχειρήματα των ατόμων που αντιτίθενται σε αυτές τις πηγές ενέργειας.

| 4.6. | Μια λύση διαφαίνεται χάρη στην ανακάλυψη που πραγματοποίησε μια γερμανική επιχείρηση και στην εμπορική εκμετάλλευσή της. Η εν λόγω επιχείρηση συνέδεσε τα ηλεκτρικά στοιχεία με ένα λογισμικό που συνοδεύεται από μια εφαρμογή για έξυπνα τηλέφωνα· οι χρήστες μπορούν να δουν μέσω του κινητού τους τηλεφώνου το ποσοστό φόρτισης του συσσωρευτή τους, ο οποίος αποθηκεύει την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται μέσω των ηλιακών κυψελών κατά τη διάρκεια της ημέρας. Τα ποσοστά που προκύπτουν είναι αποκαλυπτικά: συνήθως οι ηλιακές κυψέλες μιας κατοικίας παράγουν από 25 % έως 35 % των ενεργειακών αναγκών μιας οικογένειας, ενώ με αυτήν τη λύση, ξεπερνούν τακτικά το 70 %. Βάσει των τρεχουσών τιμών, η απόσβεση της επένδυσης επιτυγχάνεται σε περίπου 8 έτη, ενώ οι συσσωρευτές έχουν εγγυημένη διάρκεια ζωής 20 ετών. |
| --- | --- |

4.6.

Μια λύση διαφαίνεται χάρη στην ανακάλυψη που πραγματοποίησε μια γερμανική επιχείρηση και στην εμπορική εκμετάλλευσή της. Η εν λόγω επιχείρηση συνέδεσε τα ηλεκτρικά στοιχεία με ένα λογισμικό που συνοδεύεται από μια εφαρμογή για έξυπνα τηλέφωνα· οι χρήστες μπορούν να δουν μέσω του κινητού τους τηλεφώνου το ποσοστό φόρτισης του συσσωρευτή τους, ο οποίος αποθηκεύει την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται μέσω των ηλιακών κυψελών κατά τη διάρκεια της ημέρας. Τα ποσοστά που προκύπτουν είναι αποκαλυπτικά: συνήθως οι ηλιακές κυψέλες μιας κατοικίας παράγουν από 25 % έως 35 % των ενεργειακών αναγκών μιας οικογένειας, ενώ με αυτήν τη λύση, ξεπερνούν τακτικά το 70 %. Βάσει των τρεχουσών τιμών, η απόσβεση της επένδυσης επιτυγχάνεται σε περίπου 8 έτη, ενώ οι συσσωρευτές έχουν εγγυημένη διάρκεια ζωής 20 ετών.

| 4.7. | Αυτή η λύση αποτελεί επίσης κίνητρο για την οικογενειακή παραγωγή και κατανάλωση, που έχει υποστηριχθεί από την ΕΟΚΕ σε διάφορες γνωμοδοτήσεις της (έννοια των «παραγωγών-καταναλωτών» ή «prosumers» στα αγγλικά). |
| --- | --- |

4.7.

Αυτή η λύση αποτελεί επίσης κίνητρο για την οικογενειακή παραγωγή και κατανάλωση, που έχει υποστηριχθεί από την ΕΟΚΕ σε διάφορες γνωμοδοτήσεις της (έννοια των «παραγωγών-καταναλωτών» ή «prosumers» στα αγγλικά).

| 4.8. | Φαίνεται πάντως πως, παρότι υπάρχουν ήδη διάφορες λύσεις, οι δυνατότητες του πρόσθετου εξοπλισμού εξακολουθούν να είναι περιορισμένες. Επιπλέον, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικά εμπόδια στην ανάπτυξη πιο ευέλικτων νέων τεχνολογιών, όπως οι συσσωρευτές ιόντων λιθίου ή οι τεχνολογίες power-to-gas. Το σημαντικότερο μειονέκτημα αυτών των λύσεων έγκειται στο κόστος και την οικονομική τους ανταγωνιστικότητα που εξακολουθούν να απέχουν πολύ από τις συνθήκες της αγοράς, καθώς και στο μέγεθος των συσσωρευτών που εξακολουθεί να είναι μεγάλο. Στο πλαίσιο του μελλοντικού του οράματος, ο ADEME [(Agence française de l’environnement et de la maitrise de l’énergie) (Οργανισμός διαχείρισης ενέργειας και περιβάλλοντος της Γαλλίας)] εκτιμά στην ανάλυση «Les systèmes de stockage d’énergie/Feuille de route stratégique» (Τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας/Στρατηγικός χάρτης πορείας) του 2011 ότι η βιομηχανική ανάπτυξη σταθερών συστημάτων αποθήκευσης θα ξεκινήσει το 2030. Από την πλευρά της, η McKinsey στην ανάλυση «Battery Technology Charges Ahead» (Η τεχνολογία των συσσωρευτών στον δρόμο προς το μέλλον), εκδόσεις McKinsey, 2012, εκτιμά ότι, παρότι η τιμή αποθήκευσης της ενέργειας αναμένεται να μειωθεί τα προσεχή έτη, η έκταση και ο ρυθμός της εν λόγω μείωσης είναι υπό συζήτηση. Σύμφωνα με την ανωτέρω συμβουλευτική εταιρεία, το κόστος των συσσωρευτών ιόντων λιθίου μπορεί να μειωθεί από 600 $/kWh σε 200 $/kWh το 2020 και να φτάσει τα 160 $/kWh το 2025. |
| --- | --- |

4.8.

Φαίνεται πάντως πως, παρότι υπάρχουν ήδη διάφορες λύσεις, οι δυνατότητες του πρόσθετου εξοπλισμού εξακολουθούν να είναι περιορισμένες. Επιπλέον, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικά εμπόδια στην ανάπτυξη πιο ευέλικτων νέων τεχνολογιών, όπως οι συσσωρευτές ιόντων λιθίου ή οι τεχνολογίες power-to-gas. Το σημαντικότερο μειονέκτημα αυτών των λύσεων έγκειται στο κόστος και την οικονομική τους ανταγωνιστικότητα που εξακολουθούν να απέχουν πολύ από τις συνθήκες της αγοράς, καθώς και στο μέγεθος των συσσωρευτών που εξακολουθεί να είναι μεγάλο. Στο πλαίσιο του μελλοντικού του οράματος, ο ADEME [(Agence française de l’environnement et de la maitrise de l’énergie) (Οργανισμός διαχείρισης ενέργειας και περιβάλλοντος της Γαλλίας)] εκτιμά στην ανάλυση «Les systèmes de stockage d’énergie/Feuille de route stratégique» (Τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας/Στρατηγικός χάρτης πορείας) του 2011 ότι η βιομηχανική ανάπτυξη σταθερών συστημάτων αποθήκευσης θα ξεκινήσει το 2030. Από την πλευρά της, η McKinsey στην ανάλυση «Battery Technology Charges Ahead» (Η τεχνολογία των συσσωρευτών στον δρόμο προς το μέλλον), εκδόσεις McKinsey, 2012, εκτιμά ότι, παρότι η τιμή αποθήκευσης της ενέργειας αναμένεται να μειωθεί τα προσεχή έτη, η έκταση και ο ρυθμός της εν λόγω μείωσης είναι υπό συζήτηση. Σύμφωνα με την ανωτέρω συμβουλευτική εταιρεία, το κόστος των συσσωρευτών ιόντων λιθίου μπορεί να μειωθεί από 600 $/kWh σε 200 $/kWh το 2020 και να φτάσει τα 160 $/kWh το 2025.

5.   Στρατηγικές προκλήσεις

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η ανάγκη μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και η γενική τάση μείωσης των ορυκτών πηγών ενέργειας (παρά την ανακάλυψη νέων κοιτασμάτων τα τελευταία χρόνια) οδηγούν στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μια στρατηγική που έχει υποστηριχθεί από την ΕΟΚΕ σε διάφορες γνωμοδοτήσεις της (TEN/564 και TEN/508). Στο πλαίσιο των γνωμοδοτήσεών της, η ΕΟΚΕ έχει υπογραμμίσει ότι είναι σημαντικό να διαμορφωθούν ορισμένες συμπληρωματικές συνιστώσες του ενεργειακού συστήματος, όπως οι επεκτάσεις δικτύων, οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης και η εφεδρική δυναμικότητα, με στόχο την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε μεγάλες ποσότητες συνιστά στρατηγική πρόκληση διότι, αφενός, συμβάλλει στη μείωση των εισαγωγών (που αποτελεί οικονομικό και ηθικό πλεονέκτημα) και, αφετέρου, προϋποθέτει μέσα αποθήκευσης (εγκαταστάσεις που είναι κατάλληλες για την αποθήκευσή τους, όχι μόνο από τη μία ημέρα στην άλλη, αλλά από τη μία εποχή στην άλλη) τα οποία πρέπει μάλιστα να αναπτυχθούν σε μεγάλη κλίμακα. |
| --- | --- |

5.1.

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η ανάγκη μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και η γενική τάση μείωσης των ορυκτών πηγών ενέργειας (παρά την ανακάλυψη νέων κοιτασμάτων τα τελευταία χρόνια) οδηγούν στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μια στρατηγική που έχει υποστηριχθεί από την ΕΟΚΕ σε διάφορες γνωμοδοτήσεις της (TEN/564 και TEN/508). Στο πλαίσιο των γνωμοδοτήσεών της, η ΕΟΚΕ έχει υπογραμμίσει ότι είναι σημαντικό να διαμορφωθούν ορισμένες συμπληρωματικές συνιστώσες του ενεργειακού συστήματος, όπως οι επεκτάσεις δικτύων, οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης και η εφεδρική δυναμικότητα, με στόχο την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε μεγάλες ποσότητες συνιστά στρατηγική πρόκληση διότι, αφενός, συμβάλλει στη μείωση των εισαγωγών (που αποτελεί οικονομικό και ηθικό πλεονέκτημα) και, αφετέρου, προϋποθέτει μέσα αποθήκευσης (εγκαταστάσεις που είναι κατάλληλες για την αποθήκευσή τους, όχι μόνο από τη μία ημέρα στην άλλη, αλλά από τη μία εποχή στην άλλη) τα οποία πρέπει μάλιστα να αναπτυχθούν σε μεγάλη κλίμακα.

| 5.2. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η αποθήκευση συνιστά τη θεμελιώδη πρόκληση της ενεργειακής μετάβασης, η οποία περιλαμβάνει σε μεγάλο βαθμό διαλείπουσες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Υπενθυμίζει επίσης την ανάγκη δημιουργίας και αύξησης των δυνατοτήτων αποθήκευσης. Υπογραμμίζει ότι η αποθήκευση ενέργειας αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα για την επίτευξη των σημαντικότερων ενεργειακών στόχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που υποστηρίζει η ΕΟΚΕ, και συγκεκριμένα:






  — | ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις· |
| --- | --- | --- |

5.2.

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η αποθήκευση συνιστά τη θεμελιώδη πρόκληση της ενεργειακής μετάβασης, η οποία περιλαμβάνει σε μεγάλο βαθμό διαλείπουσες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Υπενθυμίζει επίσης την ανάγκη δημιουργίας και αύξησης των δυνατοτήτων αποθήκευσης. Υπογραμμίζει ότι η αποθήκευση ενέργειας αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα για την επίτευξη των σημαντικότερων ενεργειακών στόχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που υποστηρίζει η ΕΟΚΕ, και συγκεκριμένα:

—

ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις·

| — | μαζική χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (εξομαλύνοντας το φαινόμενο των διαλείψεων χωρίς να δημιουργείται ζήτηση για ορυκτές πηγές ενέργειας)· |
| --- | --- |

—

μαζική χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (εξομαλύνοντας το φαινόμενο των διαλείψεων χωρίς να δημιουργείται ζήτηση για ορυκτές πηγές ενέργειας)·

| — | βελτιστοποίηση του κόστους μέσω της πτώσης των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

—

βελτιστοποίηση του κόστους μέσω της πτώσης των τιμών της ενέργειας.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η αποθήκευση ενέργειας μπορεί να συνεπάγεται σημαντικό χρηματικό αλλά και περιβαλλοντικό και υγειονομικό κόστος. Το ίδιο ισχύει και για ορισμένα έργα υπόγειας αποθήκευσης φυσικού αερίου που αντιβαίνουν στην προστασία των υδάτινων πόρων. Για αυτόν τον λόγο, η ΕΟΚΕ ζητεί τη βελτίωση όλων των τεχνολογιών. Θεωρεί συγκεκριμένα ότι η μαζική αποθήκευση μπορεί να αποτελέσει σημαντικό πλεονέκτημα για την αξιοποίηση της συμπληρωματικότητας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ως εκ τούτου, λόγω των διακυμάνσεων της ενέργειας που παράγεται από φωτοβολταϊκά σε βραχυπρόθεσμο, μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο επίπεδο, η αιολική ενέργεια μπορεί να την αντικαταστήσει. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η εξέλιξη αυτή θα οδηγήσει στη δημιουργία ενός δικτύου διασύνδεσης μεταξύ των διαφορετικών πηγών ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο θα βασίζεται στα έξυπνα δίκτυα («smart grids»). Τα έξυπνα δίκτυα χρησιμοποιούν τεχνολογίες των πληροφοριών που βελτιστοποιούν την παραγωγή, τη διανομή και την κατανάλωση ενέργειας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η τεχνολογία πρέπει να αναπτυχθεί, καθώς επιτρέπει τον έλεγχο της ζήτησης ενέργειας ενώ, παράλληλα, θεωρεί σημαντικές βάσεις τις μελέτες επιπτώσεων σε αυτόν τον τομέα, έτσι ώστε να υπάρχει σεβασμός στην ελευθερία κάθε καταναλωτή. Θεωρεί ότι θα ήταν ακόμα πιο χρήσιμο να διεξαχθεί μια γενική αξιολόγηση όλων των μέσων, όπως του M/441 και του συστήματος προστασίας της γερμανικής υπηρεσίας ασφάλειας των πληροφοριών (BSI), που παρέχει τη δυνατότητα ασφαλούς μετάδοσης και διάδοσης των πληροφοριών, και να διασφαλιστεί η ολοκλήρωση της έξυπνης οικίας («Smart Home») κ.λπ., ούτως ώστε να προσδιορισθούν συγκεκριμένες εφαρμογές για τις μελλοντικές ανάγκες των έξυπνων πόλεων, όπως ο προγραμματισμός βάσει μετεωρολογικών προβλέψεων. |
| --- | --- |

5.3.

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η αποθήκευση ενέργειας μπορεί να συνεπάγεται σημαντικό χρηματικό αλλά και περιβαλλοντικό και υγειονομικό κόστος. Το ίδιο ισχύει και για ορισμένα έργα υπόγειας αποθήκευσης φυσικού αερίου που αντιβαίνουν στην προστασία των υδάτινων πόρων. Για αυτόν τον λόγο, η ΕΟΚΕ ζητεί τη βελτίωση όλων των τεχνολογιών. Θεωρεί συγκεκριμένα ότι η μαζική αποθήκευση μπορεί να αποτελέσει σημαντικό πλεονέκτημα για την αξιοποίηση της συμπληρωματικότητας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ως εκ τούτου, λόγω των διακυμάνσεων της ενέργειας που παράγεται από φωτοβολταϊκά σε βραχυπρόθεσμο, μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο επίπεδο, η αιολική ενέργεια μπορεί να την αντικαταστήσει. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η εξέλιξη αυτή θα οδηγήσει στη δημιουργία ενός δικτύου διασύνδεσης μεταξύ των διαφορετικών πηγών ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο θα βασίζεται στα έξυπνα δίκτυα («smart grids»). Τα έξυπνα δίκτυα χρησιμοποιούν τεχνολογίες των πληροφοριών που βελτιστοποιούν την παραγωγή, τη διανομή και την κατανάλωση ενέργειας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η τεχνολογία πρέπει να αναπτυχθεί, καθώς επιτρέπει τον έλεγχο της ζήτησης ενέργειας ενώ, παράλληλα, θεωρεί σημαντικές βάσεις τις μελέτες επιπτώσεων σε αυτόν τον τομέα, έτσι ώστε να υπάρχει σεβασμός στην ελευθερία κάθε καταναλωτή. Θεωρεί ότι θα ήταν ακόμα πιο χρήσιμο να διεξαχθεί μια γενική αξιολόγηση όλων των μέσων, όπως του M/441 και του συστήματος προστασίας της γερμανικής υπηρεσίας ασφάλειας των πληροφοριών (BSI), που παρέχει τη δυνατότητα ασφαλούς μετάδοσης και διάδοσης των πληροφοριών, και να διασφαλιστεί η ολοκλήρωση της έξυπνης οικίας («Smart Home») κ.λπ., ούτως ώστε να προσδιορισθούν συγκεκριμένες εφαρμογές για τις μελλοντικές ανάγκες των έξυπνων πόλεων, όπως ο προγραμματισμός βάσει μετεωρολογικών προβλέψεων.

| 5.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία ενός ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου για την αποθήκευση ενέργειας το οποίο να επιτρέπει να αποδίδεται αξία στη μετάβαση σε πιο οικολογικές μορφές δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου. |
| --- | --- |

5.4.

Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία ενός ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου για την αποθήκευση ενέργειας το οποίο να επιτρέπει να αποδίδεται αξία στη μετάβαση σε πιο οικολογικές μορφές δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.

| 5.5. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει επίσης ότι η αγορά της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας για τα ηλεκτρικά δίκτυα αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς και ότι το δυναμικό της για τη δημιουργία δραστηριοτήτων και θέσεων εργασίας είναι σημαντικό έτσι ώστε να μπορέσει να αντισταθμίσει τις απώλειες θέσεων εργασίας σε άλλους κλάδους της αγοράς ενέργειας. Οι επενδυτικές προοπτικές του τομέα από την πλευρά των φορέων εκμετάλλευσης των δικτύων και των οργανισμών ενέργειας υπαγορεύονται από την ανάγκη για ολοένα και μεγαλύτερη ενσωμάτωση των διαλειπουσών πηγών ενέργειας. Στην Ευρώπη, η κατασκευή υδροηλεκτρικών σταθμών άντλησης, η ανακαίνιση των ήδη υφιστάμενων και η μετατροπή υδροηλεκτρικών φραγμάτων σε μονάδες τέτοιου τύπου αποτελούν τη βάση για την ανάπτυξη της αγοράς. Ως εκ τούτου, πρέπει να μειωθούν άμεσα τα εμπόδια για την αποδοτικότητα των υδροηλεκτρικών σταθμών άντλησης. Για να διασφαλιστούν τα οικονομικά και περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα αυτής της τεχνολογίας, είναι ανάγκη να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα για την κατασκευή και την εκμετάλλευση τέτοιων μονάδων. |
| --- | --- |

5.5.

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει επίσης ότι η αγορά της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας για τα ηλεκτρικά δίκτυα αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς και ότι το δυναμικό της για τη δημιουργία δραστηριοτήτων και θέσεων εργασίας είναι σημαντικό έτσι ώστε να μπορέσει να αντισταθμίσει τις απώλειες θέσεων εργασίας σε άλλους κλάδους της αγοράς ενέργειας. Οι επενδυτικές προοπτικές του τομέα από την πλευρά των φορέων εκμετάλλευσης των δικτύων και των οργανισμών ενέργειας υπαγορεύονται από την ανάγκη για ολοένα και μεγαλύτερη ενσωμάτωση των διαλειπουσών πηγών ενέργειας. Στην Ευρώπη, η κατασκευή υδροηλεκτρικών σταθμών άντλησης, η ανακαίνιση των ήδη υφιστάμενων και η μετατροπή υδροηλεκτρικών φραγμάτων σε μονάδες τέτοιου τύπου αποτελούν τη βάση για την ανάπτυξη της αγοράς. Ως εκ τούτου, πρέπει να μειωθούν άμεσα τα εμπόδια για την αποδοτικότητα των υδροηλεκτρικών σταθμών άντλησης. Για να διασφαλιστούν τα οικονομικά και περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα αυτής της τεχνολογίας, είναι ανάγκη να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα για την κατασκευή και την εκμετάλλευση τέτοιων μονάδων.

6.   Ενίσχυση της έρευνας και ανάπτυξης

| 6.1. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι, μέχρι σήμερα, οι δαπάνες της Ένωσης έχουν επικεντρωθεί στην ανάπτυξη τεχνολογιών και όχι στην Ε & Α (έκθεση με τίτλο «Énergie, l’Europe en réseaux», «Ενέργεια, η Ευρώπη σε δίκτυα» του Michel Derdevet της 23ης Φεβρουαρίου 2015). Οι δημόσιες δαπάνες για Ε & Α στην Ευρώπη (σε όλους τους τομείς) ανέρχονται σε πραγματικές τιμές σε επίπεδο ανάλογο εκείνου της δεκαετίας του 1980 (αντιθέτως, οι αντίστοιχες δαπάνες της Αμερικής ή της Ιαπωνίας έχουν αυξηθεί), σε μια εποχή που οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας βρίσκονται σε πλήρη ανάπτυξη. Για το στρατηγικό σχέδιο ενεργειακών τεχνολογιών (ΣΕΤ) που τέθηκε σε εφαρμογή το 2007 δεν έχει διατεθεί επαρκής χρηματοδότηση. Οι διάφορες πιέσεις που υφίσταται το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα, τόσο για την ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας όσο και για την εγγύηση της ασφάλειας του εφοδιασμού και της οικονομικής ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, καθιστούν αναγκαία την αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής συνεργασίας για την Ε & Α στον τομέα της ενέργειας. Η αποθήκευση συνιστά σημαντική συνιστώσα των βασικών έργων έξυπνων δικτύων που ξεκίνησαν το 2012 και το 2013 και αποτελεί βασικό αντικείμενο της Ε & Α για να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις των ενεργειακών δικτύων του μέλλοντος. |
| --- | --- |

6.1.

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι, μέχρι σήμερα, οι δαπάνες της Ένωσης έχουν επικεντρωθεί στην ανάπτυξη τεχνολογιών και όχι στην Ε & Α (έκθεση με τίτλο «Énergie, l’Europe en réseaux», «Ενέργεια, η Ευρώπη σε δίκτυα» του Michel Derdevet της 23ης Φεβρουαρίου 2015). Οι δημόσιες δαπάνες για Ε & Α στην Ευρώπη (σε όλους τους τομείς) ανέρχονται σε πραγματικές τιμές σε επίπεδο ανάλογο εκείνου της δεκαετίας του 1980 (αντιθέτως, οι αντίστοιχες δαπάνες της Αμερικής ή της Ιαπωνίας έχουν αυξηθεί), σε μια εποχή που οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας βρίσκονται σε πλήρη ανάπτυξη. Για το στρατηγικό σχέδιο ενεργειακών τεχνολογιών (ΣΕΤ) που τέθηκε σε εφαρμογή το 2007 δεν έχει διατεθεί επαρκής χρηματοδότηση. Οι διάφορες πιέσεις που υφίσταται το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα, τόσο για την ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας όσο και για την εγγύηση της ασφάλειας του εφοδιασμού και της οικονομικής ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, καθιστούν αναγκαία την αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής συνεργασίας για την Ε & Α στον τομέα της ενέργειας. Η αποθήκευση συνιστά σημαντική συνιστώσα των βασικών έργων έξυπνων δικτύων που ξεκίνησαν το 2012 και το 2013 και αποτελεί βασικό αντικείμενο της Ε & Α για να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις των ενεργειακών δικτύων του μέλλοντος.

| 6.2. | Οι τεχνολογίες αποθήκευσης ενέργειας βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια τεχνολογικής και βιομηχανικής ωριμότητας. Η ΕΟΚΕ ζητεί να εντατικοποιηθούν οι εργασίες έρευνας και ανάπτυξης και να βελτιωθεί η συνεργασία σε αυτόν τον τομέα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς μάλιστα η πλειονότητα των έργων Ε & Α στην Ευρώπη και στον κόσμο αφορούν παρόμοιες προκλήσεις και ευκαιρίες. Η ΕΟΚΕ, σε διάφορες γνωμοδοτήσεις της, έχει εκφράσει τη λύπη της για το γεγονός ότι η έρευνα δεν είναι προσαρμοσμένη στις προκλήσεις και ζήτησε την ενίσχυση της τελευταίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να ενθαρρυνθούν να συμβάλλουν αναλογικά στην προσπάθεια αυτή. Η Ένωση οφείλει οπωσδήποτε να ενισχύσει άμεσα τον συντονισμό και τις επενδύσεις της, λαμβάνοντας υπόψη τον κρίσιμο ρόλο της Ε & Α για την άρση των τελευταίων τεχνικών εμποδίων και για τη μείωση του επενδυτικού κόστους, που εξακολουθεί να είναι υπερβολικά υψηλό, μέσω της βιομηχανοποίησης των λύσεων αποθήκευσης· με αυτόν τον τρόπο, θα καταστεί δυνατή η αποτελεσματικότερη ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η μείωση του κόστους της ενεργειακής μετάβασης, ο περιορισμός των επιπτώσεων ορισμένων πηγών ενέργειας για την υγεία, η ανάπτυξη της κατάρτισης και της απασχόλησης στον κλάδο, η εγγύηση της ασφάλειας του ενεργειακού συστήματος, η διασφάλιση της ανάπτυξης καινοτόμων ανταγωνιστικών κλάδων σε διεθνές επίπεδο και η επίτευξη της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας. |
| --- | --- |

6.2.

Οι τεχνολογίες αποθήκευσης ενέργειας βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια τεχνολογικής και βιομηχανικής ωριμότητας. Η ΕΟΚΕ ζητεί να εντατικοποιηθούν οι εργασίες έρευνας και ανάπτυξης και να βελτιωθεί η συνεργασία σε αυτόν τον τομέα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς μάλιστα η πλειονότητα των έργων Ε & Α στην Ευρώπη και στον κόσμο αφορούν παρόμοιες προκλήσεις και ευκαιρίες. Η ΕΟΚΕ, σε διάφορες γνωμοδοτήσεις της, έχει εκφράσει τη λύπη της για το γεγονός ότι η έρευνα δεν είναι προσαρμοσμένη στις προκλήσεις και ζήτησε την ενίσχυση της τελευταίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να ενθαρρυνθούν να συμβάλλουν αναλογικά στην προσπάθεια αυτή. Η Ένωση οφείλει οπωσδήποτε να ενισχύσει άμεσα τον συντονισμό και τις επενδύσεις της, λαμβάνοντας υπόψη τον κρίσιμο ρόλο της Ε & Α για την άρση των τελευταίων τεχνικών εμποδίων και για τη μείωση του επενδυτικού κόστους, που εξακολουθεί να είναι υπερβολικά υψηλό, μέσω της βιομηχανοποίησης των λύσεων αποθήκευσης· με αυτόν τον τρόπο, θα καταστεί δυνατή η αποτελεσματικότερη ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η μείωση του κόστους της ενεργειακής μετάβασης, ο περιορισμός των επιπτώσεων ορισμένων πηγών ενέργειας για την υγεία, η ανάπτυξη της κατάρτισης και της απασχόλησης στον κλάδο, η εγγύηση της ασφάλειας του ενεργειακού συστήματος, η διασφάλιση της ανάπτυξης καινοτόμων ανταγωνιστικών κλάδων σε διεθνές επίπεδο και η επίτευξη της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Βρυξέλλες, 1η Ιουλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

| 17.11.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 383/24 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 383/24

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Οι έξυπνες πόλεις ως οδηγός μιας νέας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2015/C 383/05)

| Εισηγήτρια: | κα Daniela RONDINELLI |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

κα Daniela RONDINELLI

Στις 22 Ιανουαρίου 2015, και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του εσωτερικού της κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα

«Οι έξυπνες πόλεις ως οδηγός μιας νέας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής».

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 16 Ιουνίου 2015.

Κατά την 509η σύνοδο ολομέλειας, της 1ης και 2ας Ιουλίου 2015 (συνεδρίαση της 1ης Ιουλίου 2015), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση, με 149 ψήφους υπέρ και 2 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Στο πλαίσιο της αυξανόμενης αστικοποίησης, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της αντιμετωπίζουν τις πόλεις ως «εργαστήρια για μια πιο δυναμική και ψηφιακή Ευρώπη» όπου μπορούν να τεθούν σε πειραματική δοκιμή μέτρα ικανά να συμβάλουν στην επίτευξη οικονομικής μεγέθυνσης με νέες θέσεις εργασίας και κοινωνικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

1.1.

Στο πλαίσιο της αυξανόμενης αστικοποίησης, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της αντιμετωπίζουν τις πόλεις ως «εργαστήρια για μια πιο δυναμική και ψηφιακή Ευρώπη» όπου μπορούν να τεθούν σε πειραματική δοκιμή μέτρα ικανά να συμβάλουν στην επίτευξη οικονομικής μεγέθυνσης με νέες θέσεις εργασίας και κοινωνικής ανάπτυξης.

| 1.2. | Η βιωσιμότητα των πόλεων θα αποτελέσει προϊόν ενός έξυπνου συνδυασμού πιο ώριμων και καινοτόμων τεχνολογιών, ενοποιημένων πλατφορμών (σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο), σύγχρονων υποδομών, ενεργειακής απόδοσης, επανασχεδιασμού αποτελεσματικότερων υπηρεσιών σύμφωνων προς τις ανάγκες των πολιτών και των χρηστών και ολοκλήρωσης μεταξύ έξυπνων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, διαδικτύου και τεχνολογίας αισθητήρων. |
| --- | --- |

1.2.

Η βιωσιμότητα των πόλεων θα αποτελέσει προϊόν ενός έξυπνου συνδυασμού πιο ώριμων και καινοτόμων τεχνολογιών, ενοποιημένων πλατφορμών (σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο), σύγχρονων υποδομών, ενεργειακής απόδοσης, επανασχεδιασμού αποτελεσματικότερων υπηρεσιών σύμφωνων προς τις ανάγκες των πολιτών και των χρηστών και ολοκλήρωσης μεταξύ έξυπνων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, διαδικτύου και τεχνολογίας αισθητήρων.

| 1.3. | Οι πόλεις, ως προηγμένα εργαστήρια καινοτομίας εκτεινόμενα σε ευρεία κλίμακα, θα συμβάλουν στη βιομηχανική και κοινωνικοοικονομική «αναγέννηση» της ΕΕ, θέτοντας σε κίνηση μια πραγματική βιομηχανική, οικονομική και κοινωνική επανάσταση. |
| --- | --- |

1.3.

Οι πόλεις, ως προηγμένα εργαστήρια καινοτομίας εκτεινόμενα σε ευρεία κλίμακα, θα συμβάλουν στη βιομηχανική και κοινωνικοοικονομική «αναγέννηση» της ΕΕ, θέτοντας σε κίνηση μια πραγματική βιομηχανική, οικονομική και κοινωνική επανάσταση.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί, επομένως, ότι οι έξυπνες πόλεις μπορούν να καταστούν κινητήρια δύναμη για τη χάραξη μιας νέας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής ικανής να προωθήσει την ανάπτυξη συγκεκριμένων παραγωγικών τομέων, επεκτείνοντας τα οφέλη της ψηφιακής οικονομίας σε ευρεία κλίμακα. Μεταξύ άλλων, ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής κ. Maroš Šefčovič, κατά την παρέμβασή του στη σύνοδο ολομέλειας της ΕΟΚΕ της 22ας Απριλίου 2015, επισήμανε ότι οι έξυπνες πόλεις αποτελούν αναπτυξιακή προτεραιότητα για την ΕΕ και τόνισε τον ενθουσιασμό των δημάρχων για την πραγματοποίηση επενδύσεων στις κοινότητες του μέλλοντος. |
| --- | --- |

1.4.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί, επομένως, ότι οι έξυπνες πόλεις μπορούν να καταστούν κινητήρια δύναμη για τη χάραξη μιας νέας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής ικανής να προωθήσει την ανάπτυξη συγκεκριμένων παραγωγικών τομέων, επεκτείνοντας τα οφέλη της ψηφιακής οικονομίας σε ευρεία κλίμακα. Μεταξύ άλλων, ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής κ. Maroš Šefčovič, κατά την παρέμβασή του στη σύνοδο ολομέλειας της ΕΟΚΕ της 22ας Απριλίου 2015, επισήμανε ότι οι έξυπνες πόλεις αποτελούν αναπτυξιακή προτεραιότητα για την ΕΕ και τόνισε τον ενθουσιασμό των δημάρχων για την πραγματοποίηση επενδύσεων στις κοινότητες του μέλλοντος.

| 1.5. | Για την υλοποίηση της επιδίωξης αυτής κρίνεται θεμελιώδους σημασίας η σύγκλιση προς ένα αναπτυξιακό μοντέλο πιο προηγμένο και αποτελεσματικό από το έως σήμερα εφαρμοζόμενο, του οποίου χαρακτηριστικό γνώρισμα αποτελεί η εξαιρετικά κατακερματισμένη δράση του. Γι’ αυτόν τον λόγο, η ΕΟΚΕ προτείνει στα υπόλοιπα όργανα της ΕΕ και στις εθνικές κυβερνήσεις να συνδέσουν την έννοια της «ευφυΐας» με ένα βιώσιμο και ενοποιημένο αναπτυξιακό μοντέλο, που να μπορεί να εφαρμοστεί σε πόλεις, νησιά, εδαφικές περιοχές, βιομηχανικές ζώνες και να στηρίζεται στη συνεκτικότητα και στην παράλληλη συνύπαρξη των ακόλουθων έξι βασικών πυλώνων:






  — | τεχνολογίες και μέσα εστιασμένα στη μεγιστοποίηση της ενεργειακής απόδοσης και στην ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, |
| --- | --- | --- |

1.5.

Για την υλοποίηση της επιδίωξης αυτής κρίνεται θεμελιώδους σημασίας η σύγκλιση προς ένα αναπτυξιακό μοντέλο πιο προηγμένο και αποτελεσματικό από το έως σήμερα εφαρμοζόμενο, του οποίου χαρακτηριστικό γνώρισμα αποτελεί η εξαιρετικά κατακερματισμένη δράση του. Γι’ αυτόν τον λόγο, η ΕΟΚΕ προτείνει στα υπόλοιπα όργανα της ΕΕ και στις εθνικές κυβερνήσεις να συνδέσουν την έννοια της «ευφυΐας» με ένα βιώσιμο και ενοποιημένο αναπτυξιακό μοντέλο, που να μπορεί να εφαρμοστεί σε πόλεις, νησιά, εδαφικές περιοχές, βιομηχανικές ζώνες και να στηρίζεται στη συνεκτικότητα και στην παράλληλη συνύπαρξη των ακόλουθων έξι βασικών πυλώνων:

—

τεχνολογίες και μέσα εστιασμένα στη μεγιστοποίηση της ενεργειακής απόδοσης και στην ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας,

| — | διάδοση των τεχνολογικών πλατφορμών και των πλατφορμών συνδεσιμότητας με στόχο τη δημιουργία νέων συστημάτων ψηφιακών υπηρεσιών, |
| --- | --- |

—

διάδοση των τεχνολογικών πλατφορμών και των πλατφορμών συνδεσιμότητας με στόχο τη δημιουργία νέων συστημάτων ψηφιακών υπηρεσιών,

| — | νέες ψηφιακές υπηρεσίες για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και εργασίας των πολιτών και λειτουργίας των επιχειρήσεων, |
| --- | --- |

—

νέες ψηφιακές υπηρεσίες για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και εργασίας των πολιτών και λειτουργίας των επιχειρήσεων,

| — | αναβάθμιση των υποδομών και επανασχεδιασμός του αστικού περιβάλλοντος, |
| --- | --- |

—

αναβάθμιση των υποδομών και επανασχεδιασμός του αστικού περιβάλλοντος,

| — | εκπαίδευση και κατάρτιση των πολιτών, των επιχειρήσεων και του δημόσιου τομέα για την απόκτηση ψηφιακών δεξιοτήτων, |
| --- | --- |

—

εκπαίδευση και κατάρτιση των πολιτών, των επιχειρήσεων και του δημόσιου τομέα για την απόκτηση ψηφιακών δεξιοτήτων,

| — | μοντέλο οικονομικής και χρηματοπιστωτικής βιωσιμότητας για τις επενδύσεις. |
| --- | --- |

—

μοντέλο οικονομικής και χρηματοπιστωτικής βιωσιμότητας για τις επενδύσεις.

| 1.6. | Η ταυτόχρονη παρουσία των εν λόγω έξι πυλώνων θα πρέπει να θεωρείται «τυποποιημένη» και αναπόδραστη συνιστώσα κάθε στρατηγικού σχεδίου για έξυπνες πόλεις. Εξίσου αναγκαίο είναι να εξασφαλιστεί η χρήση του εν λόγω μοντέλου εντός ενός πλαισίου πολιτικής το οποίο να εγγυάται τα υψηλότερα δυνατά πρότυπα ασφάλειας των δικτύων, των συστημάτων πληροφορικής, των εφαρμογών και των συσκευών που αποτελούν τη βάση των οικοσυστημάτων ψηφιακών υπηρεσιών. |
| --- | --- |

1.6.

Η ταυτόχρονη παρουσία των εν λόγω έξι πυλώνων θα πρέπει να θεωρείται «τυποποιημένη» και αναπόδραστη συνιστώσα κάθε στρατηγικού σχεδίου για έξυπνες πόλεις. Εξίσου αναγκαίο είναι να εξασφαλιστεί η χρήση του εν λόγω μοντέλου εντός ενός πλαισίου πολιτικής το οποίο να εγγυάται τα υψηλότερα δυνατά πρότυπα ασφάλειας των δικτύων, των συστημάτων πληροφορικής, των εφαρμογών και των συσκευών που αποτελούν τη βάση των οικοσυστημάτων ψηφιακών υπηρεσιών.

| 1.7. | Για τη μετουσίωση της πρότασης αυτής σε απτές παρεμβάσεις, η ΕΟΚΕ θεωρεί ζήτημα μείζονος σημασίας —πέραν της απολύτως αναγκαίας συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών— την εκ μέρους της ΕΕ και των κρατών μελών εναρμόνιση των πολιτικών τους παρεμβάσεων, μεριμνώντας τόσο για τον εφοδιασμό τους με τους ενδεδειγμένους δημόσιους χρηματοδοτικούς πόρους όσο και για το διαρθρωτικό άνοιγμά τους σε συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα. |
| --- | --- |

1.7.

Για τη μετουσίωση της πρότασης αυτής σε απτές παρεμβάσεις, η ΕΟΚΕ θεωρεί ζήτημα μείζονος σημασίας —πέραν της απολύτως αναγκαίας συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών— την εκ μέρους της ΕΕ και των κρατών μελών εναρμόνιση των πολιτικών τους παρεμβάσεων, μεριμνώντας τόσο για τον εφοδιασμό τους με τους ενδεδειγμένους δημόσιους χρηματοδοτικούς πόρους όσο και για το διαρθρωτικό άνοιγμά τους σε συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα.

| 1.8. | Ειδικότερα, για την εισαγωγή απολύτως βιώσιμων καινοτομιών εστιασμένων στη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της ευημερίας των πολιτών, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι χρειάζεται να υποστηριχθεί η πραγματοποίηση επενδύσεων σε έξυπνες πόλεις, ιδίως με την αξιοποίηση τόσο των συνεργιών μεταξύ των υφιστάμενων δημόσιων ταμείων —σε ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο— όσο και των ευκαιριών που παρέχει το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ). |
| --- | --- |

1.8.

Ειδικότερα, για την εισαγωγή απολύτως βιώσιμων καινοτομιών εστιασμένων στη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της ευημερίας των πολιτών, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι χρειάζεται να υποστηριχθεί η πραγματοποίηση επενδύσεων σε έξυπνες πόλεις, ιδίως με την αξιοποίηση τόσο των συνεργιών μεταξύ των υφιστάμενων δημόσιων ταμείων —σε ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο— όσο και των ευκαιριών που παρέχει το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ).

| 1.9. | Για την απτή υλοποίηση των εν λόγω επιδιώξεων, η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι:






  — | η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προβεί στη δημιουργία «Ενιαίου ευρωπαϊκού κέντρου διευκόλυνσης εξειδικευμένου στις έξυπνες πόλεις», με τη συμμετοχή των αρμόδιων Γενικών Διευθύνσεων, των κρατών μελών, της ΕΟΚΕ και της Επιτροπής των Περιφερειών, |
| --- | --- | --- |

1.9.

Για την απτή υλοποίηση των εν λόγω επιδιώξεων, η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι:

—

η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προβεί στη δημιουργία «Ενιαίου ευρωπαϊκού κέντρου διευκόλυνσης εξειδικευμένου στις έξυπνες πόλεις», με τη συμμετοχή των αρμόδιων Γενικών Διευθύνσεων, των κρατών μελών, της ΕΟΚΕ και της Επιτροπής των Περιφερειών,

| — | σε κάθε κράτος μέλος θα συσταθεί, ως εκ τούτου, ένα «Κέντρο ενιαίας εξυπηρέτησης για την παροχή τεχνικής και οικονομικής υποστήριξης προς τις έξυπνες πόλεις», δομικά συνδεδεμένο με το «Εξειδικευμένο στις έξυπνες πόλεις ενιαίο ευρωπαϊκό κέντρο διευκόλυνσης» που εστιάζεται σε πολιτικές και πόρους για έξυπνες πόλεις. Τα κέντρα αυτά θα πρέπει να είναι ανοικτά στη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων, δημόσιων και ιδιωτικών, τοπικών φορέων για την αντιπαραβολή δράσεων προβολής —τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο μεμονωμένων πόλεων— εκ μέρους συμβουλευτικών ομάδων απαρτιζόμενων από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων, |
| --- | --- |

—

σε κάθε κράτος μέλος θα συσταθεί, ως εκ τούτου, ένα «Κέντρο ενιαίας εξυπηρέτησης για την παροχή τεχνικής και οικονομικής υποστήριξης προς τις έξυπνες πόλεις», δομικά συνδεδεμένο με το «Εξειδικευμένο στις έξυπνες πόλεις ενιαίο ευρωπαϊκό κέντρο διευκόλυνσης» που εστιάζεται σε πολιτικές και πόρους για έξυπνες πόλεις. Τα κέντρα αυτά θα πρέπει να είναι ανοικτά στη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων, δημόσιων και ιδιωτικών, τοπικών φορέων για την αντιπαραβολή δράσεων προβολής —τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο μεμονωμένων πόλεων— εκ μέρους συμβουλευτικών ομάδων απαρτιζόμενων από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων,

| — | ο νεοσυσταθείς Ευρωπαϊκός Κόμβος Επενδυτικών Συμβουλών (ΕΚΕΣ) του ΕΤΣΕ θα αποκτήσει ένα τμήμα ειδικά αφιερωμένο στις έξυπνες πόλεις, |
| --- | --- |

—

ο νεοσυσταθείς Ευρωπαϊκός Κόμβος Επενδυτικών Συμβουλών (ΕΚΕΣ) του ΕΤΣΕ θα αποκτήσει ένα τμήμα ειδικά αφιερωμένο στις έξυπνες πόλεις,

| — | η ευρωπαϊκή σύμπραξη καινοτομίας για έξυπνες πόλεις και κοινότητες θα επεκταθεί κατά τρόπον ώστε να προβλεφθεί επίσης η συμμετοχή των φορέων της κοινωνίας των πολιτών και της ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

—

η ευρωπαϊκή σύμπραξη καινοτομίας για έξυπνες πόλεις και κοινότητες θα επεκταθεί κατά τρόπον ώστε να προβλεφθεί επίσης η συμμετοχή των φορέων της κοινωνίας των πολιτών και της ΕΟΚΕ.

| 1.10. | Με βάση αυτά τα νέα μέσα, η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να προαχθεί μια ευρωπαϊκή πλατφόρμα σχεδιασμού με τα χαρακτηριστικά που προβλέπονται από το ΕΤΣΕ, η οποία να διευκολύνει την ανάδειξη και την ενοποίηση σχεδίων για έξυπνες πόλεις μεταξύ των κρατών μελών και να υποστηρίζει τις δυνατότητες χρηματοδότησης των εν λόγω σχεδίων μέσω της ενσωμάτωσης των διαθέσιμων δημόσιων πόρων και των δυνητικών ιδιωτικών πόρων, καθώς και των μορφών εγγύησης που μπορούν να παρασχεθούν από το ΕΤΣΕ. |
| --- | --- |

1.10.

Με βάση αυτά τα νέα μέσα, η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να προαχθεί μια ευρωπαϊκή πλατφόρμα σχεδιασμού με τα χαρακτηριστικά που προβλέπονται από το ΕΤΣΕ, η οποία να διευκολύνει την ανάδειξη και την ενοποίηση σχεδίων για έξυπνες πόλεις μεταξύ των κρατών μελών και να υποστηρίζει τις δυνατότητες χρηματοδότησης των εν λόγω σχεδίων μέσω της ενσωμάτωσης των διαθέσιμων δημόσιων πόρων και των δυνητικών ιδιωτικών πόρων, καθώς και των μορφών εγγύησης που μπορούν να παρασχεθούν από το ΕΤΣΕ.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας την προώθηση μιας κοινής αγοράς των έξυπνων πόλεων μέσω, μεταξύ άλλων, και ενός εναρμονισμένου κανονιστικού πλαισίου εστιασμένου στα εξής:






  — | στην ευρωπαϊκή αναθεώρηση των μέσων που χρησιμοποιούνται για τις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα προκειμένου να καταστούν περισσότερο ελκυστικά για τις επιχειρήσεις και να επεκταθεί η χρήση τους και στις υπηρεσίες που αποτελούν κεντρικό άξονα της ψηφιακής οικονομίας, |
| --- | --- | --- |

1.11.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας την προώθηση μιας κοινής αγοράς των έξυπνων πόλεων μέσω, μεταξύ άλλων, και ενός εναρμονισμένου κανονιστικού πλαισίου εστιασμένου στα εξής:

—

στην ευρωπαϊκή αναθεώρηση των μέσων που χρησιμοποιούνται για τις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα προκειμένου να καταστούν περισσότερο ελκυστικά για τις επιχειρήσεις και να επεκταθεί η χρήση τους και στις υπηρεσίες που αποτελούν κεντρικό άξονα της ψηφιακής οικονομίας,

| — | στο μέσο των καινοτόμων δημόσιων συμβάσεων και στο μέσο των προεμπορικών δημόσιων συμβάσεων, |
| --- | --- |

—

στο μέσο των καινοτόμων δημόσιων συμβάσεων και στο μέσο των προεμπορικών δημόσιων συμβάσεων,

| — | στην καθιέρωση ομοιόμορφων μηχανισμών οι οποίοι να παρέχουν στις αυτοδιοικητικές αρχές τη δυνατότητα, αφενός, να επωφεληθούν —υπό συνθήκες διαφάνειας— από τους οικονομικούς πόρους που προκύπτουν από την εξοικονόμηση κόστους και από τις νεοεμφανιζόμενες υπηρεσίες στις πλατφόρμες για έξυπνες πόλεις και, αφετέρου, να αποκτήσουν κίνητρα για επανεπενδύσεις σε άλλα καινοτόμα σχέδια. |
| --- | --- |

—

στην καθιέρωση ομοιόμορφων μηχανισμών οι οποίοι να παρέχουν στις αυτοδιοικητικές αρχές τη δυνατότητα, αφενός, να επωφεληθούν —υπό συνθήκες διαφάνειας— από τους οικονομικούς πόρους που προκύπτουν από την εξοικονόμηση κόστους και από τις νεοεμφανιζόμενες υπηρεσίες στις πλατφόρμες για έξυπνες πόλεις και, αφετέρου, να αποκτήσουν κίνητρα για επανεπενδύσεις σε άλλα καινοτόμα σχέδια.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η πλήρης συμμετοχή και συνεισφορά των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, εκ παραλλήλου με την πραγματοποίηση διαβουλεύσεων με τους κοινωνικούς εταίρους, είναι κεφαλαιώδους σημασίας για τον καθορισμό των στρατηγικών σχεδίων και της διαδικασίας σχεδιασμού που αποσκοπούν στην υλοποίηση του ενοποιημένου και βιώσιμου αναπτυξιακού μοντέλου για έξυπνες πόλεις, αλλά και για τη διασφάλιση της απτής μετουσίωσης των εν λόγω σχεδίων σε οικονομικά και κοινωνικά οφέλη για τους πολίτες και σε καλύτερες συνθήκες διαβίωσης. |
| --- | --- |

1.12.

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η πλήρης συμμετοχή και συνεισφορά των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, εκ παραλλήλου με την πραγματοποίηση διαβουλεύσεων με τους κοινωνικούς εταίρους, είναι κεφαλαιώδους σημασίας για τον καθορισμό των στρατηγικών σχεδίων και της διαδικασίας σχεδιασμού που αποσκοπούν στην υλοποίηση του ενοποιημένου και βιώσιμου αναπτυξιακού μοντέλου για έξυπνες πόλεις, αλλά και για τη διασφάλιση της απτής μετουσίωσης των εν λόγω σχεδίων σε οικονομικά και κοινωνικά οφέλη για τους πολίτες και σε καλύτερες συνθήκες διαβίωσης.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Η αυξανόμενη αστικοποίηση σε παγκόσμιο και ευρωπαϊκό επίπεδο (1) [στο πλαίσιο του Αναπτυξιακού Στόχου της Χιλιετίας αριθ. 11, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών εφαρμόζει το σχέδιο United Smart Cities (Ενωμένες Έξυπνες Πόλεις) με στόχο να καταστούν όλες οι πόλεις του κόσμου βιώσιμες, χωρίς αποκλεισμούς, ασφαλείς και ανθεκτικές σε καταστροφές] συνδέεται ολοένα και περισσότερο με τη διάδοση των έξυπνων πόλεων [(European Union — Regional Policy). Cities of tomorrow (Οι πόλεις του αύριο), Οκτώβριος 2011], διότι, υπ’ αυτές τις συνθήκες, η πλειοψηφία των πολιτών [το 72 % του πληθυσμού της ΕΕ (359 εκατ.) κατοικεί σήμερα στις πόλεις και έως το 2020 θα είναι το 80 % (στοιχεία ΕΚ)] και των παραγωγικών δομών συγκεντρώνουν εκεί τα προσωπικά, κοινωνικά και οικονομικά συμφέροντά τους. Επιπλέον, σε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο που χαρακτηρίζεται επίσης από μια ευρέως διαδεδομένη παρουσία μικρότερων αστικών κέντρων, καθώς και από μια βιομηχανική ιστορία αξιοποίησης των επιχειρηματικών αλυσίδων και δικτύων επιχειρήσεων, η μετάβαση προς αυτό το νέο μοντέλο πρέπει οπωσδήποτε να προβλεφθεί και να διευκολυνθεί ακόμη και σε εκτεταμένες εδαφικές ζώνες και περιοχές. |
| --- | --- |

2.1.

Η αυξανόμενη αστικοποίηση σε παγκόσμιο και ευρωπαϊκό επίπεδο (1) [στο πλαίσιο του Αναπτυξιακού Στόχου της Χιλιετίας αριθ. 11, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών εφαρμόζει το σχέδιο United Smart Cities (Ενωμένες Έξυπνες Πόλεις) με στόχο να καταστούν όλες οι πόλεις του κόσμου βιώσιμες, χωρίς αποκλεισμούς, ασφαλείς και ανθεκτικές σε καταστροφές] συνδέεται ολοένα και περισσότερο με τη διάδοση των έξυπνων πόλεων [(European Union — Regional Policy). Cities of tomorrow (Οι πόλεις του αύριο), Οκτώβριος 2011], διότι, υπ’ αυτές τις συνθήκες, η πλειοψηφία των πολιτών [το 72 % του πληθυσμού της ΕΕ (359 εκατ.) κατοικεί σήμερα στις πόλεις και έως το 2020 θα είναι το 80 % (στοιχεία ΕΚ)] και των παραγωγικών δομών συγκεντρώνουν εκεί τα προσωπικά, κοινωνικά και οικονομικά συμφέροντά τους. Επιπλέον, σε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο που χαρακτηρίζεται επίσης από μια ευρέως διαδεδομένη παρουσία μικρότερων αστικών κέντρων, καθώς και από μια βιομηχανική ιστορία αξιοποίησης των επιχειρηματικών αλυσίδων και δικτύων επιχειρήσεων, η μετάβαση προς αυτό το νέο μοντέλο πρέπει οπωσδήποτε να προβλεφθεί και να διευκολυνθεί ακόμη και σε εκτεταμένες εδαφικές ζώνες και περιοχές.

| 2.2. | Η μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση των εθνικών και τοπικών φορέων που είναι αρμόδιοι για τη λήψη δημόσιων αποφάσεων σχετικά με τα εν λόγω θέματα αντικατοπτρίζεται στην εντατικοποίηση των διμερών συμφωνιών εταιρικών σχέσεων οι οποίες συνάπτονται μεταξύ έξυπνων πόλεων της Ευρώπης και οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης άλλων ηπείρων που χρειάζεται να καταβάλουν περισσότερες προσπάθειες προς την κατεύθυνση της βιωσιμότητας. Οι συμφωνίες αυτές εστιάζονται στη δυνατότητα αναπαραγωγής επιτυχημένων εγχειρημάτων ή στην αξιοποίηση και στην ανταλλαγή ορθών πρακτικών. Παραδείγματος χάρη, η κινεζική κυβέρνηση υπέδειξε 12 πόλεις που έχουν συνάψει συμφωνίες συνεργασίας στον τομέα της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης (http://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/12_cities.pdf) με ευρωπαϊκές πόλεις που συμπεριλαμβάνονται στις πιο έξυπνες της ΕΕ. Επιπλέον, διαπιστώνεται πολλαπλασιασμός των σχεδίων και των πρωτοβουλιών για την ανάπτυξη «έξυπνων» πόλεων που προωθούνται αυθόρμητα από δημόσιες αρχές και/ή πολίτες (για παράδειγμα ο Χάρτης της Malaga, 7 Φεβρουαρίου 2011, http://www.catmed.eu/pag/fr/11/la-charte-de-malaga), καθώς και από ενώσεις, οργανώσεις ή δίκτυα σε ευρωπαϊκή κλίμακα, όπως το δίκτυο Eurocities (http://www.eurocities.eu) και το σύμφωνο των δημάρχων (http://www.covenantofmayors.eu). |
| --- | --- |

2.2.

Η μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση των εθνικών και τοπικών φορέων που είναι αρμόδιοι για τη λήψη δημόσιων αποφάσεων σχετικά με τα εν λόγω θέματα αντικατοπτρίζεται στην εντατικοποίηση των διμερών συμφωνιών εταιρικών σχέσεων οι οποίες συνάπτονται μεταξύ έξυπνων πόλεων της Ευρώπης και οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης άλλων ηπείρων που χρειάζεται να καταβάλουν περισσότερες προσπάθειες προς την κατεύθυνση της βιωσιμότητας. Οι συμφωνίες αυτές εστιάζονται στη δυνατότητα αναπαραγωγής επιτυχημένων εγχειρημάτων ή στην αξιοποίηση και στην ανταλλαγή ορθών πρακτικών. Παραδείγματος χάρη, η κινεζική κυβέρνηση υπέδειξε 12 πόλεις που έχουν συνάψει συμφωνίες συνεργασίας στον τομέα της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης (http://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/12_cities.pdf) με ευρωπαϊκές πόλεις που συμπεριλαμβάνονται στις πιο έξυπνες της ΕΕ. Επιπλέον, διαπιστώνεται πολλαπλασιασμός των σχεδίων και των πρωτοβουλιών για την ανάπτυξη «έξυπνων» πόλεων που προωθούνται αυθόρμητα από δημόσιες αρχές και/ή πολίτες (για παράδειγμα ο Χάρτης της Malaga, 7 Φεβρουαρίου 2011, http://www.catmed.eu/pag/fr/11/la-charte-de-malaga), καθώς και από ενώσεις, οργανώσεις ή δίκτυα σε ευρωπαϊκή κλίμακα, όπως το δίκτυο Eurocities (http://www.eurocities.eu) και το σύμφωνο των δημάρχων (http://www.covenantofmayors.eu).

| 2.3. | Η στρατηγική «Ευρώπη 2020» προωθεί τις έξυπνες πόλεις σε ολόκληρη την Ευρώπη μέσω της πραγματοποίησης επενδύσεων σε υποδομές ΤΠΕ για την ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου και σε δυνητικές λύσεις για την αξιοποίηση των ευκαιριών που συνδέονται με τις νέες τεχνολογίες και την ψηφιοποίηση, με μέλημα την επίτευξη των ακόλουθων στόχων: τη βελτίωση της βιωσιμότητας και της ποιότητας ζωής και εργασίας των πολιτών και των επιχειρήσεων· τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας και της προσβασιμότητας των υπηρεσιών· τον περιορισμό της φτώχειας, της ανεργίας, του κοινωνικού αποκλεισμού, της ρύπανσης και της υποβάθμισης του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

2.3.

Η στρατηγική «Ευρώπη 2020» προωθεί τις έξυπνες πόλεις σε ολόκληρη την Ευρώπη μέσω της πραγματοποίησης επενδύσεων σε υποδομές ΤΠΕ για την ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου και σε δυνητικές λύσεις για την αξιοποίηση των ευκαιριών που συνδέονται με τις νέες τεχνολογίες και την ψηφιοποίηση, με μέλημα την επίτευξη των ακόλουθων στόχων: τη βελτίωση της βιωσιμότητας και της ποιότητας ζωής και εργασίας των πολιτών και των επιχειρήσεων· τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας και της προσβασιμότητας των υπηρεσιών· τον περιορισμό της φτώχειας, της ανεργίας, του κοινωνικού αποκλεισμού, της ρύπανσης και της υποβάθμισης του περιβάλλοντος.

| 2.4. | Με τη Δήλωση της Βενετίας για μια ψηφιακή Ευρώπη (http://ec.europa.eu/digital-agenda/en/news/digital-venice-2014), οι εθνικές κυβερνήσεις τόνισαν εκ νέου τον στόχο που αφορά τη διευκόλυνση της μετάβασης των οικονομιών τους στην ψηφιακή εποχή, εκτιμώντας ότι μπορεί να καταστεί ο ακρογωνιαίος λίθος ενός νέου μοντέλου της βιομηχανικής πολιτικής, στο πλαίσιο του οποίου οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών αποτελούν μια ζωτική συνιστώσα κάθε είδους παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών, κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο με την πρόσβαση στα χρηματοδοτικά μέσα και στις πηγές ενέργειας. |
| --- | --- |

2.4.

Με τη Δήλωση της Βενετίας για μια ψηφιακή Ευρώπη (http://ec.europa.eu/digital-agenda/en/news/digital-venice-2014), οι εθνικές κυβερνήσεις τόνισαν εκ νέου τον στόχο που αφορά τη διευκόλυνση της μετάβασης των οικονομιών τους στην ψηφιακή εποχή, εκτιμώντας ότι μπορεί να καταστεί ο ακρογωνιαίος λίθος ενός νέου μοντέλου της βιομηχανικής πολιτικής, στο πλαίσιο του οποίου οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών αποτελούν μια ζωτική συνιστώσα κάθε είδους παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών, κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο με την πρόσβαση στα χρηματοδοτικά μέσα και στις πηγές ενέργειας.

| 2.5. | Σε αυτό το πλαίσιο, οι πόλεις θεωρούνται από τα κράτη μέλη ως «εργαστήρια για μια πιο δυναμική, ψηφιακή Ευρώπη», ως δυνητικές κινητήριες δυνάμεις των εν λόγω αλλαγών. Οι έξυπνες πόλεις αντιπροσωπεύουν για την ΕΕ τόπους δοκιμών κάποιων μέτρων που είναι σε θέση να δημιουργήσουν οικονομική μεγέθυνση και θέσεις εργασίας και απασχόληση, συνδυάζοντας τις ψηφιακές τεχνολογίες με καινοτόμες υποδομές και νέες υπηρεσίες. |
| --- | --- |

2.5.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι πόλεις θεωρούνται από τα κράτη μέλη ως «εργαστήρια για μια πιο δυναμική, ψηφιακή Ευρώπη», ως δυνητικές κινητήριες δυνάμεις των εν λόγω αλλαγών. Οι έξυπνες πόλεις αντιπροσωπεύουν για την ΕΕ τόπους δοκιμών κάποιων μέτρων που είναι σε θέση να δημιουργήσουν οικονομική μεγέθυνση και θέσεις εργασίας και απασχόληση, συνδυάζοντας τις ψηφιακές τεχνολογίες με καινοτόμες υποδομές και νέες υπηρεσίες.

| 2.6. | Η μετατροπή των πόλεων σε έξυπνες θα έχει αντίκτυπο στην τεχνολογική καινοτομία, στις ευφυείς μεταφορές, στην ενεργειακή απόδοση, στη ζωή των πολιτών και των εργαζομένων, καθώς και στη λειτουργία των επιχειρήσεων, μέσω πολυάριθμων αλλαγών που σχετίζονται, παραδείγματος χάρη, με την τηλεργασία, την ψηφιακή δημοκρατία, τη μεγιστοποίηση της διαφάνειας και, συγχρόνως, θα διευκολύνει περαιτέρω την ενεργό συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

2.6.

Η μετατροπή των πόλεων σε έξυπνες θα έχει αντίκτυπο στην τεχνολογική καινοτομία, στις ευφυείς μεταφορές, στην ενεργειακή απόδοση, στη ζωή των πολιτών και των εργαζομένων, καθώς και στη λειτουργία των επιχειρήσεων, μέσω πολυάριθμων αλλαγών που σχετίζονται, παραδείγματος χάρη, με την τηλεργασία, την ψηφιακή δημοκρατία, τη μεγιστοποίηση της διαφάνειας και, συγχρόνως, θα διευκολύνει περαιτέρω την ενεργό συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

| 2.7. | Επ’ ευκαιρία της διάσκεψης που διοργάνωσε η ΕΟΚΕ στις 10 Νοεμβρίου 2014 με θέμα «Smart Cities — towards a European Economic Revival through Civic Innovation» (Έξυπνες πόλεις — προς την ευρωπαϊκή οικονομική αναγέννηση μέσω της αστικής καινοτομίας) (http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.events-and-activities-smart-cities-civic-innovation), οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής, οι επικεφαλής διαφόρων πόλεων και οι εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών εξέτασαν τον τρόπο με τον οποίο οι έξυπνες πόλεις μπορούν να καταστούν «κατευθυντήρια εργαλεία» για τη χάραξη μιας νέας βιομηχανικής πολιτικής στην Ευρώπη ως εξής: με την υποστήριξη της οικονομικής μεγέθυνσης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας· με την παροχή δυνατότητας συμμετοχής στη διαδικασία σχεδιασμού διαφόρων στρατηγικών στους φορείς της κοινωνίας των πολιτών· με την επιλογή των μέσων πολιτικής που κρίνεται σκόπιμο να τεθούν σε εφαρμογή για την τόνωση των επενδύσεων προς όφελος των έξυπνων πόλεων σε ολόκληρη την επικράτεια της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.7.

Επ’ ευκαιρία της διάσκεψης που διοργάνωσε η ΕΟΚΕ στις 10 Νοεμβρίου 2014 με θέμα «Smart Cities — towards a European Economic Revival through Civic Innovation» (Έξυπνες πόλεις — προς την ευρωπαϊκή οικονομική αναγέννηση μέσω της αστικής καινοτομίας) (http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.events-and-activities-smart-cities-civic-innovation), οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής, οι επικεφαλής διαφόρων πόλεων και οι εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών εξέτασαν τον τρόπο με τον οποίο οι έξυπνες πόλεις μπορούν να καταστούν «κατευθυντήρια εργαλεία» για τη χάραξη μιας νέας βιομηχανικής πολιτικής στην Ευρώπη ως εξής: με την υποστήριξη της οικονομικής μεγέθυνσης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας· με την παροχή δυνατότητας συμμετοχής στη διαδικασία σχεδιασμού διαφόρων στρατηγικών στους φορείς της κοινωνίας των πολιτών· με την επιλογή των μέσων πολιτικής που κρίνεται σκόπιμο να τεθούν σε εφαρμογή για την τόνωση των επενδύσεων προς όφελος των έξυπνων πόλεων σε ολόκληρη την επικράτεια της ΕΕ.

| 2.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, προκειμένου να μπορέσουν οι έξυπνες πόλεις να καταστούν κινητήριες δυνάμεις για τη χάραξη μιας νέας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής (2), είναι απαραίτητο οι προσπάθειες να επικεντρωθούν σε τρεις παρεμβάσεις: |
| --- | --- |

2.8.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, προκειμένου να μπορέσουν οι έξυπνες πόλεις να καταστούν κινητήριες δυνάμεις για τη χάραξη μιας νέας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής (2), είναι απαραίτητο οι προσπάθειες να επικεντρωθούν σε τρεις παρεμβάσεις:

| 2.8.1. | Διαμόρφωση ενός πιο προηγμένου και αποτελεσματικού αναπτυξιακού μοντέλου για έξυπνες πόλεις, με στόχο την υπερνίκηση του υφιστάμενου κατακερματισμού και την προώθηση ενός ενιαίου οράματος για τα σχέδια, το οποίο να υπερβαίνει κατά πολύ την ενοποίηση των ΤΠΕ, την κινητικότητα και την ενεργειακή απόδοση. Ειδικότερα, κρίνεται σκόπιμη η εστίαση σε πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να αναληφθούν ποικιλοτρόπως σε τοπικό επίπεδο και να έχουν ως βασικό προαπαιτούμενο την επιδίωξη ταυτόχρονης επίδρασης στο ΑΕΠ, στην οικονομική μεγέθυνση, στην απασχόληση, στην παραγωγικότητα (ποσοτικοί οικονομικοί δείκτες), στην ποιότητας ζωής, καθώς και στη σωματική και ψυχική ευεξία του ατόμου (ποιοτικοί οικονομικοί δείκτες). |
| --- | --- |

2.8.1.

Διαμόρφωση ενός πιο προηγμένου και αποτελεσματικού αναπτυξιακού μοντέλου για έξυπνες πόλεις, με στόχο την υπερνίκηση του υφιστάμενου κατακερματισμού και την προώθηση ενός ενιαίου οράματος για τα σχέδια, το οποίο να υπερβαίνει κατά πολύ την ενοποίηση των ΤΠΕ, την κινητικότητα και την ενεργειακή απόδοση. Ειδικότερα, κρίνεται σκόπιμη η εστίαση σε πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να αναληφθούν ποικιλοτρόπως σε τοπικό επίπεδο και να έχουν ως βασικό προαπαιτούμενο την επιδίωξη ταυτόχρονης επίδρασης στο ΑΕΠ, στην οικονομική μεγέθυνση, στην απασχόληση, στην παραγωγικότητα (ποσοτικοί οικονομικοί δείκτες), στην ποιότητας ζωής, καθώς και στη σωματική και ψυχική ευεξία του ατόμου (ποιοτικοί οικονομικοί δείκτες).

| 2.8.2. | Ενθάρρυνση των επενδύσεων σε έξυπνες πόλεις με την υιοθέτηση ενός σκεπτικού σύμπραξης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα το οποίο να προωθεί, κατά κύριο λόγο, την πληθώρα των διαθέσιμων ευρωπαϊκών ταμείων και τη συνεργατική συνδυαστικότητά τους με τη λειτουργία του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ) [πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1291/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1316/2013, COM(2015) 10 final], με στόχο τόσο την καθιέρωση —σε ευρωπαϊκό επίπεδο— ενός αναπτυξιακού μοντέλου ικανού να αποφέρει συγχρόνως κοινωνικά, περιβαλλοντικά, παραγωγικά και εργασιακά οφέλη [η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένει αύξηση των θέσεων εργασίας κατά 2,8 εκατ. έως το 2018 (διάσκεψη της ΕΟΚΕ με τίτλο «Startup Europe», 10 Νοεμβρίου 2014)] όσο και την εξασφάλιση της προοπτικής αποπληρωμής του παρασχεθέντος κεφαλαίου στους ιδιώτες συνεπενδυτές. |
| --- | --- |

2.8.2.

Ενθάρρυνση των επενδύσεων σε έξυπνες πόλεις με την υιοθέτηση ενός σκεπτικού σύμπραξης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα το οποίο να προωθεί, κατά κύριο λόγο, την πληθώρα των διαθέσιμων ευρωπαϊκών ταμείων και τη συνεργατική συνδυαστικότητά τους με τη λειτουργία του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ) [πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1291/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1316/2013, COM(2015) 10 final], με στόχο τόσο την καθιέρωση —σε ευρωπαϊκό επίπεδο— ενός αναπτυξιακού μοντέλου ικανού να αποφέρει συγχρόνως κοινωνικά, περιβαλλοντικά, παραγωγικά και εργασιακά οφέλη [η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένει αύξηση των θέσεων εργασίας κατά 2,8 εκατ. έως το 2018 (διάσκεψη της ΕΟΚΕ με τίτλο «Startup Europe», 10 Νοεμβρίου 2014)] όσο και την εξασφάλιση της προοπτικής αποπληρωμής του παρασχεθέντος κεφαλαίου στους ιδιώτες συνεπενδυτές.

| 2.8.3. | Ενδυνάμωση της παρουσίας και του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων στη διαδικασία στρατηγικού σχεδιασμού των έξυπνων πόλεων, στην υλοποίησή τους και στη συνακόλουθη παρακολούθησή τους, η οποία είναι θεμελιώδους σημασίας για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας των πολιτών και λειτουργίας των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

2.8.3.

Ενδυνάμωση της παρουσίας και του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων στη διαδικασία στρατηγικού σχεδιασμού των έξυπνων πόλεων, στην υλοποίησή τους και στη συνακόλουθη παρακολούθησή τους, η οποία είναι θεμελιώδους σημασίας για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας των πολιτών και λειτουργίας των επιχειρήσεων.

3.   Βιώσιμο και ενοποιημένο αναπτυξιακό μοντέλο για έξυπνες πόλεις στην ψηφιακή οικονομία

| 3.1. | Από μελέτη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (3) προκύπτει ότι οι υφιστάμενες πολιτικές ή πρωτοβουλίες έχουν στόχο να καταστήσουν τις πόλεις πιο έξυπνες όσον αφορά τουλάχιστον μία από τις ακόλουθες συνιστώσες: τη διευθέτηση της συμμετοχής των πολιτών, τη σχέση με την ιδιότητα του πολίτη, τις συνθήκες διαβίωσης, την κινητικότητα, την οικονομία, το περιβάλλον. Αφήνεται δε να εννοηθεί ότι μπορεί να οραματιστεί κανείς ένα σχέδιο για έξυπνες πόλεις, ακόμη κι αν υπάρχει μόνο ένα από τα προαναφερθέντα χαρακτηριστικά. Στην εν λόγω μελέτη προσδιορίζονται τρία είδη «θεμελιωδών συνιστωσών μιας έξυπνης πόλης»: η τεχνολογική, η ανθρώπινη και η θεσμική συνιστώσα. |
| --- | --- |

3.1.

Από μελέτη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (3) προκύπτει ότι οι υφιστάμενες πολιτικές ή πρωτοβουλίες έχουν στόχο να καταστήσουν τις πόλεις πιο έξυπνες όσον αφορά τουλάχιστον μία από τις ακόλουθες συνιστώσες: τη διευθέτηση της συμμετοχής των πολιτών, τη σχέση με την ιδιότητα του πολίτη, τις συνθήκες διαβίωσης, την κινητικότητα, την οικονομία, το περιβάλλον. Αφήνεται δε να εννοηθεί ότι μπορεί να οραματιστεί κανείς ένα σχέδιο για έξυπνες πόλεις, ακόμη κι αν υπάρχει μόνο ένα από τα προαναφερθέντα χαρακτηριστικά. Στην εν λόγω μελέτη προσδιορίζονται τρία είδη «θεμελιωδών συνιστωσών μιας έξυπνης πόλης»: η τεχνολογική, η ανθρώπινη και η θεσμική συνιστώσα.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι είναι μείζονος σημασίας να προαχθεί ένα νέο —βιώσιμο, παραγωγικό και χωρίς αποκλεισμούς— μοντέλο το οποίο δεν θα αντιμετωπίζεται ως σχέδιο εστιασμένο στην «τεχνολογία πληροφοριών», στη «βελτίωση του περιβάλλοντος» ή στην «ενεργειακή απόδοση», αλλά ως τμήμα μιας νέας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής, στο πλαίσιο της οποίας η οικονομική μεγέθυνση που συμβάλλει στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στην επίτευξη κοινωνικής ανάπτυξης θα αντιπροσωπεύει το «μέρισμα ψηφιακού μετασχηματισμού» των οικονομιών μας. |
| --- | --- |

3.2.

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι είναι μείζονος σημασίας να προαχθεί ένα νέο —βιώσιμο, παραγωγικό και χωρίς αποκλεισμούς— μοντέλο το οποίο δεν θα αντιμετωπίζεται ως σχέδιο εστιασμένο στην «τεχνολογία πληροφοριών», στη «βελτίωση του περιβάλλοντος» ή στην «ενεργειακή απόδοση», αλλά ως τμήμα μιας νέας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής, στο πλαίσιο της οποίας η οικονομική μεγέθυνση που συμβάλλει στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στην επίτευξη κοινωνικής ανάπτυξης θα αντιπροσωπεύει το «μέρισμα ψηφιακού μετασχηματισμού» των οικονομιών μας.

| 3.3. | Η υλοποίηση αυτού του μοντέλου δεν συνδέεται μόνο με μια πιο ενοποιημένη θεώρηση των σχεδίων για έξυπνες πόλεις, αλλά και με τα εξής:






  — | με τη μείωση του κατακερματισμού των στρατηγικών των κρατών μελών και της Επιτροπής, |
| --- | --- | --- |

3.3.

Η υλοποίηση αυτού του μοντέλου δεν συνδέεται μόνο με μια πιο ενοποιημένη θεώρηση των σχεδίων για έξυπνες πόλεις, αλλά και με τα εξής:

—

με τη μείωση του κατακερματισμού των στρατηγικών των κρατών μελών και της Επιτροπής,

| — | με την ενδυνάμωση της τυποποίησης και της ενοποίησης των επιχειρησιακών προγραμμάτων, των συστατικών στοιχείων και των ευρωπαϊκών και εθνικών χρηματοδοτικών μέσων που διατίθενται για την ανάπτυξη των έξυπνων πόλεων, |
| --- | --- |

—

με την ενδυνάμωση της τυποποίησης και της ενοποίησης των επιχειρησιακών προγραμμάτων, των συστατικών στοιχείων και των ευρωπαϊκών και εθνικών χρηματοδοτικών μέσων που διατίθενται για την ανάπτυξη των έξυπνων πόλεων,

| — | με την εξεύρεση ενδεδειγμένων χρηματοδοτικών λύσεων για τη «μόχλευση» των ιδιωτικών πόρων, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης των δημόσιων πόρων με σκοπό τον μετριασμό του κινδύνου, |
| --- | --- |

—

με την εξεύρεση ενδεδειγμένων χρηματοδοτικών λύσεων για τη «μόχλευση» των ιδιωτικών πόρων, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης των δημόσιων πόρων με σκοπό τον μετριασμό του κινδύνου,

| — | με την καθιέρωση μιας πολιτικής στρατηγικών δημοσίων συμβάσεων (strategic public procurement) προσανατολισμένης στην επινόηση κατηγοριών προϊόντων και υπηρεσιών που είναι σε θέση να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα, όπως αυτή γίνεται αντιληπτή από τους πολίτες, τις δημόσιες αρχές και τις επιχειρήσεις· και, τέλος, με τη μεγιστοποίηση της ανταγωνιστικότητας μιας εδαφικής επικράτειας και/ή ενός δικτύου εδάφους και/ή ενός επιχειρηματικού κλάδου. |
| --- | --- |

—

με την καθιέρωση μιας πολιτικής στρατηγικών δημοσίων συμβάσεων (strategic public procurement) προσανατολισμένης στην επινόηση κατηγοριών προϊόντων και υπηρεσιών που είναι σε θέση να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα, όπως αυτή γίνεται αντιληπτή από τους πολίτες, τις δημόσιες αρχές και τις επιχειρήσεις· και, τέλος, με τη μεγιστοποίηση της ανταγωνιστικότητας μιας εδαφικής επικράτειας και/ή ενός δικτύου εδάφους και/ή ενός επιχειρηματικού κλάδου.

| 3.4. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ —έχοντας επίγνωση ότι υπάρχει δυνατότητα διαμόρφωσης μιας «έξυπνης» στρατηγικής για πόλεις, νησιά, εδαφικές περιοχές, βιομηχανικές ζώνες— προτείνει στα ευρωπαϊκά όργανα και στις εθνικές κυβερνήσεις να καθορίσουν ένα αναπτυξιακό μοντέλο για έξυπνες πόλεις, στο πλαίσιο προγραμμάτων χαρακτηριζόμενων από την παράλληλη συνύπαρξη και συμπερίληψη έξι βασικών πυλώνων [στην Ιταλία, αυτό το μοντέλο —το οποίο προήλθε από πρόταση της ένωσης Amerigo (International Cultural Exchange Programs Alumni) και του δικτύου Enam (European Network of American Alumni Associations)— αποτελεί πηγή έμπνευσης για τη δράση του Υπουργείου Οικονομικής Ανάπτυξης που αποσκοπεί στη χάραξη μιας στρατηγικής για έξυπνες πόλεις, στο πλαίσιο του επονομαζόμενου σχεδίου Junker]:






  — | εξασφάλιση τεχνολογιών και μέσων εστιασμένων στη μεγιστοποίηση της ενεργειακής απόδοσης και στην ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως παραδείγματος χάρη, έξυπνων υποδομών ηλεκτρικής ενέργειας (smart grids) ικανών: να υποστηρίξουν και να προωθήσουν σχέδια για την εξοικονόμηση ενέργειας τα οποία θα ήταν σκόπιμο να συμπεριλαμβάνουν ενδεδειγμένες λύσεις και συσκευές· να διευκολύνουν τη συνδυαστική χρήση διαφόρων πηγών ενέργειας, τόσο στον ιδιωτικό όσο και στο δημόσιο τομέα· να συνυπάρξουν με τις υποδομές συνδεσιμότητας· και να συμβάλουν στην επέκταση της ελεύθερης πρόσβασης σε σύνδεση IP (διαδίκτυο Protocol), |
| --- | --- | --- |

3.4.

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ —έχοντας επίγνωση ότι υπάρχει δυνατότητα διαμόρφωσης μιας «έξυπνης» στρατηγικής για πόλεις, νησιά, εδαφικές περιοχές, βιομηχανικές ζώνες— προτείνει στα ευρωπαϊκά όργανα και στις εθνικές κυβερνήσεις να καθορίσουν ένα αναπτυξιακό μοντέλο για έξυπνες πόλεις, στο πλαίσιο προγραμμάτων χαρακτηριζόμενων από την παράλληλη συνύπαρξη και συμπερίληψη έξι βασικών πυλώνων [στην Ιταλία, αυτό το μοντέλο —το οποίο προήλθε από πρόταση της ένωσης Amerigo (International Cultural Exchange Programs Alumni) και του δικτύου Enam (European Network of American Alumni Associations)— αποτελεί πηγή έμπνευσης για τη δράση του Υπουργείου Οικονομικής Ανάπτυξης που αποσκοπεί στη χάραξη μιας στρατηγικής για έξυπνες πόλεις, στο πλαίσιο του επονομαζόμενου σχεδίου Junker]:

—

εξασφάλιση τεχνολογιών και μέσων εστιασμένων στη μεγιστοποίηση της ενεργειακής απόδοσης και στην ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως παραδείγματος χάρη, έξυπνων υποδομών ηλεκτρικής ενέργειας (smart grids) ικανών: να υποστηρίξουν και να προωθήσουν σχέδια για την εξοικονόμηση ενέργειας τα οποία θα ήταν σκόπιμο να συμπεριλαμβάνουν ενδεδειγμένες λύσεις και συσκευές· να διευκολύνουν τη συνδυαστική χρήση διαφόρων πηγών ενέργειας, τόσο στον ιδιωτικό όσο και στο δημόσιο τομέα· να συνυπάρξουν με τις υποδομές συνδεσιμότητας· και να συμβάλουν στην επέκταση της ελεύθερης πρόσβασης σε σύνδεση IP (διαδίκτυο Protocol),

| — | διάδοση τεχνολογικών πλατφορμών και πλατφορμών συνδεσιμότητας, οι οποίες καθιστούν δυνατή τη δημιουργία νέων συστημάτων ψηφιακών υπηρεσιών, χάρη σε υποδομές των ΤΠΕ και των τηλεπικοινωνιών, ικανών: να διασφαλίσουν εκτεταμένη συνδεσιμότητα, με την ταυτόχρονη βοήθεια των έξυπνων δικτύων (smart grids)· να διευκολύνουν την επέκταση του
  «Διαδικτύου των πάντων»
  (Διαδίκτυο of Everything) που συνδέεται με αισθητήρες, συσκευές, υπηρεσίες· να αξιοποιήσουν τα δημόσια και ιδιωτικά ανοικτά δεδομένα (open-data) και το ψηφιακό αστικό θεματολόγιο· να εγγυηθούν συγχρόνως τα υψηλότερα δυνατά πρότυπα ασφάλειας των επινοούμενων λύσεων και συσκευών, αλλά και προστασίας του απορρήτου των στοιχείων των πολιτών, των επιχειρήσεων και των διοικητικών υπηρεσιών, |
| --- | --- |

—

διάδοση τεχνολογικών πλατφορμών και πλατφορμών συνδεσιμότητας, οι οποίες καθιστούν δυνατή τη δημιουργία νέων συστημάτων ψηφιακών υπηρεσιών, χάρη σε υποδομές των ΤΠΕ και των τηλεπικοινωνιών, ικανών: να διασφαλίσουν εκτεταμένη συνδεσιμότητα, με την ταυτόχρονη βοήθεια των έξυπνων δικτύων (smart grids)· να διευκολύνουν την επέκταση του
  «Διαδικτύου των πάντων»
  (Διαδίκτυο of Everything) που συνδέεται με αισθητήρες, συσκευές, υπηρεσίες· να αξιοποιήσουν τα δημόσια και ιδιωτικά ανοικτά δεδομένα (open-data) και το ψηφιακό αστικό θεματολόγιο· να εγγυηθούν συγχρόνως τα υψηλότερα δυνατά πρότυπα ασφάλειας των επινοούμενων λύσεων και συσκευών, αλλά και προστασίας του απορρήτου των στοιχείων των πολιτών, των επιχειρήσεων και των διοικητικών υπηρεσιών,

| — | ανάπτυξη νέων οικοσυστημάτων ψηφιακών υπηρεσιών για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών και των διαδικασιών παραγωγής των επιχειρήσεων, με τη βοήθεια αλληλένδετων μεταξύ τους έξυπνων υπηρεσιών και συσκευών, στηριζόμενων στις πλατφόρμες συνδεσιμότητας και στα έξυπνα δίκτυα (smart grids). Τα εν λόγω οικοσυστήματα ψηφιακών υπηρεσιών, τα οποία λειτουργούν σε διάφορους τομείς (π.χ. κινητικότητα, ηλεκτρονική υγεία, ψηφιακός τουρισμός, βιομηχανία 4.0), θα μπορούσαν να ευνοήσουν την εμφάνιση ή την ενίσχυση ενός ευρωπαϊκού κλάδου εστιασμένου στις έξυπνες πόλεις, στο πλαίσιο του οποίου οι λύσεις που επινοούνται και υλοποιούνται από δομές μικρότερων διαστάσεων —μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και οι νεοσύστατες επιχειρήσεις— θα μπορούσαν να επιταχύνονται έπειτα από παρέμβαση των τεχνολογικών κολοσσών, |
| --- | --- |

—

ανάπτυξη νέων οικοσυστημάτων ψηφιακών υπηρεσιών για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών και των διαδικασιών παραγωγής των επιχειρήσεων, με τη βοήθεια αλληλένδετων μεταξύ τους έξυπνων υπηρεσιών και συσκευών, στηριζόμενων στις πλατφόρμες συνδεσιμότητας και στα έξυπνα δίκτυα (smart grids). Τα εν λόγω οικοσυστήματα ψηφιακών υπηρεσιών, τα οποία λειτουργούν σε διάφορους τομείς (π.χ. κινητικότητα, ηλεκτρονική υγεία, ψηφιακός τουρισμός, βιομηχανία 4.0), θα μπορούσαν να ευνοήσουν την εμφάνιση ή την ενίσχυση ενός ευρωπαϊκού κλάδου εστιασμένου στις έξυπνες πόλεις, στο πλαίσιο του οποίου οι λύσεις που επινοούνται και υλοποιούνται από δομές μικρότερων διαστάσεων —μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και οι νεοσύστατες επιχειρήσεις— θα μπορούσαν να επιταχύνονται έπειτα από παρέμβαση των τεχνολογικών κολοσσών,

| — | σχέδια για τη βελτίωση των υποδομών και τον επανασχεδιασμό του αστικού περιβάλλοντος, όπως παραδείγματος χάρη για τον επανασχεδιασμό των δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται σε διάφορες περιοχές των πόλεων μέσω της προσαρμογής και της αλλαγής της χρήσης των κτιρίων και των υποδομών του Δημοσίου, σύμφωνα με μια παραγωγική, περιβαλλοντική και κοινωνική λογική και με σκοπό τη μεγιστοποίηση όχι μόνο της οικονομικής αξίας των ακινήτων αλλά και της αξίας χρήσης (ωφέλιμης αξίας) που αποκομίζουν οι χρήστες χάρη στη διάδοση αποτελεσματικών και συνδεδεμένων τεχνολογιών και στην επέκταση της έμμεσης ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων, |
| --- | --- |

—

σχέδια για τη βελτίωση των υποδομών και τον επανασχεδιασμό του αστικού περιβάλλοντος, όπως παραδείγματος χάρη για τον επανασχεδιασμό των δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται σε διάφορες περιοχές των πόλεων μέσω της προσαρμογής και της αλλαγής της χρήσης των κτιρίων και των υποδομών του Δημοσίου, σύμφωνα με μια παραγωγική, περιβαλλοντική και κοινωνική λογική και με σκοπό τη μεγιστοποίηση όχι μόνο της οικονομικής αξίας των ακινήτων αλλά και της αξίας χρήσης (ωφέλιμης αξίας) που αποκομίζουν οι χρήστες χάρη στη διάδοση αποτελεσματικών και συνδεδεμένων τεχνολογιών και στην επέκταση της έμμεσης ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων,

| — | σχέδια για την ανάπτυξη και την αναβάθμιση των ψηφιακών δεξιοτήτων των πολιτών, των επιχειρήσεων και του δημόσιου τομέα με στόχο να καταστεί δυνατή η πλήρης χρήση των διαθέσιμων καινοτομιών από το ευρύτερο δυνατό φάσμα τελικών χρηστών, |
| --- | --- |

—

σχέδια για την ανάπτυξη και την αναβάθμιση των ψηφιακών δεξιοτήτων των πολιτών, των επιχειρήσεων και του δημόσιου τομέα με στόχο να καταστεί δυνατή η πλήρης χρήση των διαθέσιμων καινοτομιών από το ευρύτερο δυνατό φάσμα τελικών χρηστών,

| — | σχέδια οικονομικής και χρηματοπιστωτικής βιωσιμότητας βασισμένα σε σαφώς προσδιορισμένα στοιχεία: αποκόμιση εσόδων από τις παρεχόμενες υπηρεσίες· αξιοποίηση των υποδομών και των δράσεων που αποσκοπούν στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας· μέθοδος καταμερισμού των κερδών μεταξύ των φορέων εκμετάλλευσης των δικτύων, των επενδυτών, των επινοητών πιο έξυπνων λύσεων και συσκευών, των χρηστών· δημόσια και ιδιωτικά χρηματοδοτικά μέσα ικανά να διευκολύνουν την υλοποίηση αυτών των νέων μοντέλων παρέμβασης. |
| --- | --- |

—

σχέδια οικονομικής και χρηματοπιστωτικής βιωσιμότητας βασισμένα σε σαφώς προσδιορισμένα στοιχεία: αποκόμιση εσόδων από τις παρεχόμενες υπηρεσίες· αξιοποίηση των υποδομών και των δράσεων που αποσκοπούν στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας· μέθοδος καταμερισμού των κερδών μεταξύ των φορέων εκμετάλλευσης των δικτύων, των επενδυτών, των επινοητών πιο έξυπνων λύσεων και συσκευών, των χρηστών· δημόσια και ιδιωτικά χρηματοδοτικά μέσα ικανά να διευκολύνουν την υλοποίηση αυτών των νέων μοντέλων παρέμβασης.

| 3.5. | Ο συνδυασμός των προαναφερθέντων στοιχείων μπορεί να μεγιστοποιήσει την επίδραση των σχεδίων όσον αφορά την τόνωση της οικονομικής μεγέθυνσης και της απασχόλησης, την ποιότητα ζωής, την απλοποίηση των σχέσεων μεταξύ και έναντι των διοικητικών αρχών, την εξοικονόμηση ενέργειας τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, την εμφάνιση δευτερογενών επιπτώσεων (spill over) από πλευράς ανταγωνισμού και απόκτησης γνώσεων σχετικά με το επιχειρηματικό σύστημα. |
| --- | --- |

3.5.

Ο συνδυασμός των προαναφερθέντων στοιχείων μπορεί να μεγιστοποιήσει την επίδραση των σχεδίων όσον αφορά την τόνωση της οικονομικής μεγέθυνσης και της απασχόλησης, την ποιότητα ζωής, την απλοποίηση των σχέσεων μεταξύ και έναντι των διοικητικών αρχών, την εξοικονόμηση ενέργειας τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, την εμφάνιση δευτερογενών επιπτώσεων (spill over) από πλευράς ανταγωνισμού και απόκτησης γνώσεων σχετικά με το επιχειρηματικό σύστημα.

| 3.6. | Από τις πιο έξυπνες πόλεις που θα υλοποιηθούν κατ’ αυτόν τον τρόπο θα προκύψουν ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες, υψηλότερο βιοτικό επίπεδο για τους πολίτες και βελτιωμένες προδιαγραφές λειτουργίας για τις επιχειρήσεις, νέες εργασιακές ευκαιρίες μέσω ενός πιο καινοτόμου επιχειρηματικού οικοσυστήματος, καλύτερη περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Τα αποτελέσματα αυτά μπορούν να επιτευχθούν με λιγότερους μη επιστρεπτέους δημόσιους πόρους, χάρη στη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων, στον στρατηγικό σχεδιασμό συστημάτων υπηρεσιών ικανών να οδηγήσουν σε «νέες ροές εσόδων» και στη δημιουργία δικτύων μεταξύ των μεγάλων βιομηχανικών ομίλων και των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

3.6.

Από τις πιο έξυπνες πόλεις που θα υλοποιηθούν κατ’ αυτόν τον τρόπο θα προκύψουν ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες, υψηλότερο βιοτικό επίπεδο για τους πολίτες και βελτιωμένες προδιαγραφές λειτουργίας για τις επιχειρήσεις, νέες εργασιακές ευκαιρίες μέσω ενός πιο καινοτόμου επιχειρηματικού οικοσυστήματος, καλύτερη περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Τα αποτελέσματα αυτά μπορούν να επιτευχθούν με λιγότερους μη επιστρεπτέους δημόσιους πόρους, χάρη στη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων, στον στρατηγικό σχεδιασμό συστημάτων υπηρεσιών ικανών να οδηγήσουν σε «νέες ροές εσόδων» και στη δημιουργία δικτύων μεταξύ των μεγάλων βιομηχανικών ομίλων και των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

| 3.7. | Σε περίπτωση συγκεκριμενοποίησης αυτού του πολλά υποσχόμενου σεναρίου, η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας τη διευθέτηση του ζητήματος της ασφάλειας των δικτύων, των συστημάτων πληροφορικής, των εφαρμογών και των συσκευών που αποτελούν τη βάση των οικοσυστημάτων ψηφιακών υπηρεσιών. Η μετατροπή των πόλεων σε έξυπνες επιβάλλει τη συλλογή και την επεξεργασία των —εκ φύσεως εξαιρετικά ευαίσθητων— πληροφοριών στις οποίες βασίζονται οι παρεχόμενες υπηρεσίες σύμφωνα με τις αρχές της εμπιστευτικότητας, της ακεραιότητας και της διαθεσιμότητας. |
| --- | --- |

3.7.

Σε περίπτωση συγκεκριμενοποίησης αυτού του πολλά υποσχόμενου σεναρίου, η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας τη διευθέτηση του ζητήματος της ασφάλειας των δικτύων, των συστημάτων πληροφορικής, των εφαρμογών και των συσκευών που αποτελούν τη βάση των οικοσυστημάτων ψηφιακών υπηρεσιών. Η μετατροπή των πόλεων σε έξυπνες επιβάλλει τη συλλογή και την επεξεργασία των —εκ φύσεως εξαιρετικά ευαίσθητων— πληροφοριών στις οποίες βασίζονται οι παρεχόμενες υπηρεσίες σύμφωνα με τις αρχές της εμπιστευτικότητας, της ακεραιότητας και της διαθεσιμότητας.

| 3.8. | Επιπλέον, αποτελεί επιτακτική ανάγκη να προαχθεί η —σε ευρωπαϊκό επίπεδο— διενέργεια συζήτησης μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τα πρότυπα ασφαλείας τα οποία θα πρέπει να χαρακτηρίζουν τις υπηρεσίες και συσκευές που είναι διαδεδομένες εντός του «Διαδικτύου των πάντων», με στόχο να εξαλειφθεί το ενδεχόμενο διακοπής, αλλοίωσης ή ακόμη και εκτροπής τους, ζημιώνοντας σοβαρά τους πολίτες, τη δημόσια υγεία, την προστασία της ιδιωτικής ζωής και τις οικονομικές δραστηριότητες και πλήττοντας εντέλει την ίδια την εικόνα όλων των πρωτοβουλιών που αποσκοπούν στην υλοποίηση των έξυπνων πόλεων. |
| --- | --- |

3.8.

Επιπλέον, αποτελεί επιτακτική ανάγκη να προαχθεί η —σε ευρωπαϊκό επίπεδο— διενέργεια συζήτησης μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τα πρότυπα ασφαλείας τα οποία θα πρέπει να χαρακτηρίζουν τις υπηρεσίες και συσκευές που είναι διαδεδομένες εντός του «Διαδικτύου των πάντων», με στόχο να εξαλειφθεί το ενδεχόμενο διακοπής, αλλοίωσης ή ακόμη και εκτροπής τους, ζημιώνοντας σοβαρά τους πολίτες, τη δημόσια υγεία, την προστασία της ιδιωτικής ζωής και τις οικονομικές δραστηριότητες και πλήττοντας εντέλει την ίδια την εικόνα όλων των πρωτοβουλιών που αποσκοπούν στην υλοποίηση των έξυπνων πόλεων.

4.   Οι έξυπνες πόλεις, ως μέσο για τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής πλατφόρμας βιομηχανικής πολιτικής

| 4.1. | Η συμπερίληψη των έξι βασικών πυλώνων θα μπορούσε να μετατρέψει τις έξυπνες πόλεις σε ιδεώδες μέσο για την προώθηση μιας νέας κατηγορίας επενδύσεων η οποία συνδυάζει έναν θετικό κοινωνικό αντίκτυπο από πλευράς εξωτερικών παραγόντων με έναν μηχανισμό κερδοφορίας που καθιστούν τις εν λόγω επενδύσεις βιώσιμες από οικονομική και χρηματοπιστωτική άποψη. |
| --- | --- |

4.1.

Η συμπερίληψη των έξι βασικών πυλώνων θα μπορούσε να μετατρέψει τις έξυπνες πόλεις σε ιδεώδες μέσο για την προώθηση μιας νέας κατηγορίας επενδύσεων η οποία συνδυάζει έναν θετικό κοινωνικό αντίκτυπο από πλευράς εξωτερικών παραγόντων με έναν μηχανισμό κερδοφορίας που καθιστούν τις εν λόγω επενδύσεις βιώσιμες από οικονομική και χρηματοπιστωτική άποψη.

| 4.2. | Ένα ευρωπαϊκό επενδυτικό σχέδιο για έξυπνες πόλεις θα μπορούσε να πολλαπλασιάσει τον αντίκτυπο των πρωτοβουλιών, εφόσον διασφαλιστούν οι ακόλουθοι τρεις παράγοντες: πολιτικές που ευνοούν την επεκτασιμότητα των λύσεων, πράγμα το οποίο συμβάλλει με τη σειρά του στην τυποποίηση των διαφόρων συνιστωσών· προώθηση μιας κοινής αγοράς των έξυπνων πόλεων, με σκοπό την υπερνίκηση των —κατακερματισμένων και διαφοροποιημένων από τη μια χώρα στην άλλη— παρεμβάσεων και την εξεύρεση κοινών μέσων ως απάντηση στις εκφραζόμενες επικρίσεις· καθιέρωση ενοποιημένης δημοσιονομικής προσέγγισης. |
| --- | --- |

4.2.

Ένα ευρωπαϊκό επενδυτικό σχέδιο για έξυπνες πόλεις θα μπορούσε να πολλαπλασιάσει τον αντίκτυπο των πρωτοβουλιών, εφόσον διασφαλιστούν οι ακόλουθοι τρεις παράγοντες: πολιτικές που ευνοούν την επεκτασιμότητα των λύσεων, πράγμα το οποίο συμβάλλει με τη σειρά του στην τυποποίηση των διαφόρων συνιστωσών· προώθηση μιας κοινής αγοράς των έξυπνων πόλεων, με σκοπό την υπερνίκηση των —κατακερματισμένων και διαφοροποιημένων από τη μια χώρα στην άλλη— παρεμβάσεων και την εξεύρεση κοινών μέσων ως απάντηση στις εκφραζόμενες επικρίσεις· καθιέρωση ενοποιημένης δημοσιονομικής προσέγγισης.

| 4.3. | Η επεκτασιμότητα των λύσεων, δηλαδή η δυνατότητα επέκτασης ή αναπαραγωγής ήδη υφιστάμενων λύσεων, σχετίζεται αυτή τη στιγμή κυρίως με πειραματικές μικρουποδομές και συστήματα ευφυών μεταφορών και αποτελεί συνάρτηση της συμμετοχής των μεγάλων προμηθευτών τεχνολογίας και της συνεργασίας μεταξύ πόλεων. Άλλες πειραματικές πρωτοβουλίες —παρά την εξέχουσα σημασία τους για την ποιότητα των προτεινόμενων λύσεων ή για την ικανότητα συμμετοχής των πολιτών ή των επιχειρήσεων σε επίπεδο βάσης— παρουσιάζουν τόσες ιδιαιτερότητες που περιορίζουν τη δυνατότητα αναπαραγωγής τους. |
| --- | --- |

4.3.

Η επεκτασιμότητα των λύσεων, δηλαδή η δυνατότητα επέκτασης ή αναπαραγωγής ήδη υφιστάμενων λύσεων, σχετίζεται αυτή τη στιγμή κυρίως με πειραματικές μικρουποδομές και συστήματα ευφυών μεταφορών και αποτελεί συνάρτηση της συμμετοχής των μεγάλων προμηθευτών τεχνολογίας και της συνεργασίας μεταξύ πόλεων. Άλλες πειραματικές πρωτοβουλίες —παρά την εξέχουσα σημασία τους για την ποιότητα των προτεινόμενων λύσεων ή για την ικανότητα συμμετοχής των πολιτών ή των επιχειρήσεων σε επίπεδο βάσης— παρουσιάζουν τόσες ιδιαιτερότητες που περιορίζουν τη δυνατότητα αναπαραγωγής τους.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η επεκτασιμότητα των λύσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο αποτελεί ένα από τα κομβικά στοιχεία για την προσέλκυση επαρκούς όγκου ιδιωτικών επενδύσεων στο πλαίσιο συμπράξεων με δημόσιες επενδύσεις, καθώς και προκειμένου να παρασχεθεί στην πολιτική για έξυπνες πόλεις η δυνατότητα να συμβάλει στην αύξηση των θέσεων εργασίας και του ΑΕΠ, καθώς και στη βελτίωση της παραγωγικότητας και της ποιότητας ζωής. |
| --- | --- |

4.4.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η επεκτασιμότητα των λύσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο αποτελεί ένα από τα κομβικά στοιχεία για την προσέλκυση επαρκούς όγκου ιδιωτικών επενδύσεων στο πλαίσιο συμπράξεων με δημόσιες επενδύσεις, καθώς και προκειμένου να παρασχεθεί στην πολιτική για έξυπνες πόλεις η δυνατότητα να συμβάλει στην αύξηση των θέσεων εργασίας και του ΑΕΠ, καθώς και στη βελτίωση της παραγωγικότητας και της ποιότητας ζωής.

| 4.5. | Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι:






  — | παρά την αναγνώριση ευρείας αυτονομίας στις πόλεις για τον προσδιορισμό επιμέρους συνιστωσών των έξι βασικών πυλώνων οι οποίες να ανταποκρίνονται καλύτερα στις τοπικές αρμοδιότητες και ανάγκες, τα σχέδια για έξυπνες πόλεις θα πρέπει να εξασφαλίζουν συγχρόνως τη δυνατότητα αναπαραγωγής και την επεκτασιμότητα των υποδεικνυόμενων λύσεων, |
| --- | --- | --- |

4.5.

Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι:

—

παρά την αναγνώριση ευρείας αυτονομίας στις πόλεις για τον προσδιορισμό επιμέρους συνιστωσών των έξι βασικών πυλώνων οι οποίες να ανταποκρίνονται καλύτερα στις τοπικές αρμοδιότητες και ανάγκες, τα σχέδια για έξυπνες πόλεις θα πρέπει να εξασφαλίζουν συγχρόνως τη δυνατότητα αναπαραγωγής και την επεκτασιμότητα των υποδεικνυόμενων λύσεων,

| — | η εν λόγω δυνατότητα αναπαραγωγής και επεκτασιμότητας πρέπει να επιδιωχθεί επίσης προωθώντας την ανάδειξη τεχνικών προδιαγραφών διαλειτουργικότητας, εξέτασης και διαθεσιμότητας των βασικών λύσεων, με στόχο τον συνδυασμό της μέγιστης ευελιξίας σε τοπικό επίπεδο με την ευκαιρία να προαχθεί η εξεύρεση λύσεων, οι οποίες να διαθέτουν συλλογική και γενικότερη αξία, αλλά και δυνατότητα προσαρμογής στις εκάστοτε ιδιαίτερες ανάγκες, |
| --- | --- |

—

η εν λόγω δυνατότητα αναπαραγωγής και επεκτασιμότητας πρέπει να επιδιωχθεί επίσης προωθώντας την ανάδειξη τεχνικών προδιαγραφών διαλειτουργικότητας, εξέτασης και διαθεσιμότητας των βασικών λύσεων, με στόχο τον συνδυασμό της μέγιστης ευελιξίας σε τοπικό επίπεδο με την ευκαιρία να προαχθεί η εξεύρεση λύσεων, οι οποίες να διαθέτουν συλλογική και γενικότερη αξία, αλλά και δυνατότητα προσαρμογής στις εκάστοτε ιδιαίτερες ανάγκες,

| — | το ποσοστό οικονομικής και χρηματοπιστωτικής βιωσιμότητας των έξυπνων επενδύσεων μπορεί να αυξηθεί, διευκολύνοντας τις μεγάλες εταιρείες, τις ΜΜΕ και τις νεοσύστατες επιχειρήσεις —ιδίως όταν είναι συνδεδεμένες σε δίκτυο με μεγάλες εταιρείες— να προτείνουν προηγμένες λύσεις για προγράμματα παρέμβασης στην ευρωπαϊκή επικράτεια, |
| --- | --- |

—

το ποσοστό οικονομικής και χρηματοπιστωτικής βιωσιμότητας των έξυπνων επενδύσεων μπορεί να αυξηθεί, διευκολύνοντας τις μεγάλες εταιρείες, τις ΜΜΕ και τις νεοσύστατες επιχειρήσεις —ιδίως όταν είναι συνδεδεμένες σε δίκτυο με μεγάλες εταιρείες— να προτείνουν προηγμένες λύσεις για προγράμματα παρέμβασης στην ευρωπαϊκή επικράτεια,

| — | υπάρχει δυνατότητα μεγιστοποίησης της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας των χρησιμοποιούμενων δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων, ενθαρρύνοντας τη χορήγηση των πρώτων για τη χρηματοδότηση των επιμέρους συνιστωσών ή των συστατικών στοιχείων σχεδίων που ενέχουν μεγαλύτερο ή απόλυτο κίνδυνο ανεπαρκούς λειτουργίας της αγοράς και τη διάθεση των δεύτερων για τη χρηματοδότηση σχεδίων με θετική ή υψηλή απόδοση, |
| --- | --- |

—

υπάρχει δυνατότητα μεγιστοποίησης της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας των χρησιμοποιούμενων δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων, ενθαρρύνοντας τη χορήγηση των πρώτων για τη χρηματοδότηση των επιμέρους συνιστωσών ή των συστατικών στοιχείων σχεδίων που ενέχουν μεγαλύτερο ή απόλυτο κίνδυνο ανεπαρκούς λειτουργίας της αγοράς και τη διάθεση των δεύτερων για τη χρηματοδότηση σχεδίων με θετική ή υψηλή απόδοση,

| — | η αποτελεσματικότητα της εν λόγω διαδικασίας από πλευράς κοινωνικοοικονομικού αντικτύπου μπορεί να ενισχυθεί με τη βοήθεια πλατφορμών συνεργασίας μεταξύ πόλεων, εστιασμένων στην αναπαραγωγή και στην αξιοποίηση ορθών πρακτικών. |
| --- | --- |

—

η αποτελεσματικότητα της εν λόγω διαδικασίας από πλευράς κοινωνικοοικονομικού αντικτύπου μπορεί να ενισχυθεί με τη βοήθεια πλατφορμών συνεργασίας μεταξύ πόλεων, εστιασμένων στην αναπαραγωγή και στην αξιοποίηση ορθών πρακτικών.

| 4.6. | Ο συνδυασμός των εν λόγω μέτρων θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία μιας κοινής αγοράς των έξυπνων πόλεων η οποία θα μετέτρεπε την ΕΕ στην πρώτη παγκόσμια πλατφόρμα πειραματικής δοκιμής του αναπτυξιακού μοντέλου που περιγράφεται ανωτέρω, με συνακόλουθες αξιοσημείωτες επιπτώσεις όσον αφορά τα εξής:






  — | το ποσό των επενδύσεων στις οποίες θα μπορούσαν να αποκτήσουν πρόσβαση επιχειρήσεις μεγάλων, μεσαίων και μικρών διαστάσεων μέσω σύμπραξης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, |
| --- | --- | --- |

4.6.

Ο συνδυασμός των εν λόγω μέτρων θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία μιας κοινής αγοράς των έξυπνων πόλεων η οποία θα μετέτρεπε την ΕΕ στην πρώτη παγκόσμια πλατφόρμα πειραματικής δοκιμής του αναπτυξιακού μοντέλου που περιγράφεται ανωτέρω, με συνακόλουθες αξιοσημείωτες επιπτώσεις όσον αφορά τα εξής:

—

το ποσό των επενδύσεων στις οποίες θα μπορούσαν να αποκτήσουν πρόσβαση επιχειρήσεις μεγάλων, μεσαίων και μικρών διαστάσεων μέσω σύμπραξης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα,

| — | την προώθηση και την ενοποίηση, στο πλαίσιο των στρατηγικών σχεδίων, του συστήματος που περιλαμβάνει τις νεοσύστατες επιχειρήσεις, τις καινοτόμες επιχειρήσεις και την έρευνα, πράγμα το οποίο θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά δευτερογενή αποτελέσματα από πλευράς τεχνολογιών, οργανωτικών και κοινωνικών μοντέλων, καθώς και αντικτύπου στην απασχόληση, |
| --- | --- |

—

την προώθηση και την ενοποίηση, στο πλαίσιο των στρατηγικών σχεδίων, του συστήματος που περιλαμβάνει τις νεοσύστατες επιχειρήσεις, τις καινοτόμες επιχειρήσεις και την έρευνα, πράγμα το οποίο θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά δευτερογενή αποτελέσματα από πλευράς τεχνολογιών, οργανωτικών και κοινωνικών μοντέλων, καθώς και αντικτύπου στην απασχόληση,

| — | την προκύπτουσα ικανότητα κινητοποίησης ιδιωτικών χρηματοδοτικών πόρων που προσελκύονται τόσο από ένα πιο ομοιογενές πλαίσιο πολιτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και από την ενδεδειγμένη χρήση των δημόσιων πόρων ενόψει «μόχλευσης» και μετριασμού των κινδύνων. |
| --- | --- |

—

την προκύπτουσα ικανότητα κινητοποίησης ιδιωτικών χρηματοδοτικών πόρων που προσελκύονται τόσο από ένα πιο ομοιογενές πλαίσιο πολιτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και από την ενδεδειγμένη χρήση των δημόσιων πόρων ενόψει «μόχλευσης» και μετριασμού των κινδύνων.

5.   Επενδύσεις και οικονομική και χρηματοπιστωτική βιωσιμότητα

| 5.1. | Τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και σε επίπεδο κρατών μελών δεν υπάρχει κάποιο ταμείο προοριζόμενο ειδικά για τις έξυπνες πόλεις, αλλά παρέχεται μια πληθώρα δυνατοτήτων πρόσβασης στη χρηματοδότηση που παραπέμπουν σε ειδικά προγράμματα [εκτός από τα προγράμματα των μεμονωμένων κρατών μελών που βασίζονται στον συνδυασμό εθνικών κονδυλίων και πόρων των διαρθρωτικών ταμείων (ΕΤΠΑ, ΕΚΤ, ΕΓΤΑΑ), υπάρχουν και άλλα ευρωπαϊκά κονδύλια τα οποία μπορούν να διατεθούν για τη χρηματοδότηση ειδικών παραμέτρων μιας έξυπνης πόλης, όπως το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020», η διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη», καθώς και τα προγράμματα COSME, URBAN και LIFE]. Δεδομένου ότι το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο δεν επιτρέπει την υποθετική συγκέντρωση των πόρων σε ένα ενιαίο ταμείο, η ΕΟΚΕ θεωρεί κεφαλαιώδους σημασίας τα εξής: τη μεγιστοποίηση του επιπέδου συντονισμού μεταξύ των συμμετεχόντων θεσμικών οργάνων· την επιδίωξη της ολοένα και μεγαλύτερης συνεργατικής αλληλεπίδρασης μεταξύ των πολιτικών που προωθούνται από τα εν λόγω όργανα· την καθιέρωση μεθόδων επικοινωνίας μεταξύ θεσμικών οργάνων, πόλεων και ενδιαφερόμενων φορέων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, χαρακτηριζόμενων από σαφήνεια και ομοιογένεια. |
| --- | --- |

5.1.

Τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και σε επίπεδο κρατών μελών δεν υπάρχει κάποιο ταμείο προοριζόμενο ειδικά για τις έξυπνες πόλεις, αλλά παρέχεται μια πληθώρα δυνατοτήτων πρόσβασης στη χρηματοδότηση που παραπέμπουν σε ειδικά προγράμματα [εκτός από τα προγράμματα των μεμονωμένων κρατών μελών που βασίζονται στον συνδυασμό εθνικών κονδυλίων και πόρων των διαρθρωτικών ταμείων (ΕΤΠΑ, ΕΚΤ, ΕΓΤΑΑ), υπάρχουν και άλλα ευρωπαϊκά κονδύλια τα οποία μπορούν να διατεθούν για τη χρηματοδότηση ειδικών παραμέτρων μιας έξυπνης πόλης, όπως το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020», η διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη», καθώς και τα προγράμματα COSME, URBAN και LIFE]. Δεδομένου ότι το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο δεν επιτρέπει την υποθετική συγκέντρωση των πόρων σε ένα ενιαίο ταμείο, η ΕΟΚΕ θεωρεί κεφαλαιώδους σημασίας τα εξής: τη μεγιστοποίηση του επιπέδου συντονισμού μεταξύ των συμμετεχόντων θεσμικών οργάνων· την επιδίωξη της ολοένα και μεγαλύτερης συνεργατικής αλληλεπίδρασης μεταξύ των πολιτικών που προωθούνται από τα εν λόγω όργανα· την καθιέρωση μεθόδων επικοινωνίας μεταξύ θεσμικών οργάνων, πόλεων και ενδιαφερόμενων φορέων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, χαρακτηριζόμενων από σαφήνεια και ομοιογένεια.

| 5.2. | Όσον αφορά την ανάγκη διαμόρφωσης ενός μη αποσπασματικού αναπτυξιακού μοντέλου ενοποιημένων παρεμβάσεων, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι ο στόχος αυτός ενδέχεται να μην επιτευχθεί πλήρως λόγω του κατακερματισμού των αρμοδιοτήτων και των πόρων τόσο στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (έξι Γενικές Διευθύνσεις που ασχολούνται με όλο το φάσμα των έξυπνων πόλεων) όσο και στα κράτη μέλη όπου δεν είναι πάντοτε σαφής η κατανομή των εξουσιών και των αρμοδιοτήτων μεταξύ των κεντρικών, των περιφερειακών και των τοπικών διοικήσεων. |
| --- | --- |

5.2.

Όσον αφορά την ανάγκη διαμόρφωσης ενός μη αποσπασματικού αναπτυξιακού μοντέλου ενοποιημένων παρεμβάσεων, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι ο στόχος αυτός ενδέχεται να μην επιτευχθεί πλήρως λόγω του κατακερματισμού των αρμοδιοτήτων και των πόρων τόσο στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (έξι Γενικές Διευθύνσεις που ασχολούνται με όλο το φάσμα των έξυπνων πόλεων) όσο και στα κράτη μέλη όπου δεν είναι πάντοτε σαφής η κατανομή των εξουσιών και των αρμοδιοτήτων μεταξύ των κεντρικών, των περιφερειακών και των τοπικών διοικήσεων.

| 5.3. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να προβεί στη δημιουργία «Ενιαίου ευρωπαϊκού κέντρου διευκόλυνσης εξειδικευμένου στις πολιτικές και στους πόρους για έξυπνες πόλεις», με τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων Γενικών Διευθύνσεων, των κρατών μελών, της Επιτροπής των Περιφερειών και της ΕΟΚΕ, επιφορτισμένου με:






  — | την κεντρική οργάνωση των πολιτικών προσανατολισμού με στόχο, μεταξύ άλλων, τον περιορισμό του κατακερματισμού και της γραφειοκρατίας, |
| --- | --- | --- |

5.3.

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να προβεί στη δημιουργία «Ενιαίου ευρωπαϊκού κέντρου διευκόλυνσης εξειδικευμένου στις πολιτικές και στους πόρους για έξυπνες πόλεις», με τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων Γενικών Διευθύνσεων, των κρατών μελών, της Επιτροπής των Περιφερειών και της ΕΟΚΕ, επιφορτισμένου με:

—

την κεντρική οργάνωση των πολιτικών προσανατολισμού με στόχο, μεταξύ άλλων, τον περιορισμό του κατακερματισμού και της γραφειοκρατίας,

| — | τη διασφάλιση του πολιτικού και διοικητικού συντονισμού μεταξύ της ΕΕ, των κρατών μελών και των αυτοδιοικητικών αρχών ενόψει της υλοποίησης του συγκεκριμένου μοντέλου και των σχετικών πολιτικών, |
| --- | --- |

—

τη διασφάλιση του πολιτικού και διοικητικού συντονισμού μεταξύ της ΕΕ, των κρατών μελών και των αυτοδιοικητικών αρχών ενόψει της υλοποίησης του συγκεκριμένου μοντέλου και των σχετικών πολιτικών,

| — | την παροχή ομοιογενών πληροφοριών στις διοικητικές υπηρεσίες που προτίθενται να σχεδιάσουν «έξυπνες» παρεμβάσεις, κυρίως μέσω της μεγιστοποίησης της διαφάνειας των διαθέσιμων χρηματοδοτικών πόρων και της σαφούς συσχέτισης των εν λόγω πόρων και των κονδυλίων του προϋπολογισμού, |
| --- | --- |

—

την παροχή ομοιογενών πληροφοριών στις διοικητικές υπηρεσίες που προτίθενται να σχεδιάσουν «έξυπνες» παρεμβάσεις, κυρίως μέσω της μεγιστοποίησης της διαφάνειας των διαθέσιμων χρηματοδοτικών πόρων και της σαφούς συσχέτισης των εν λόγω πόρων και των κονδυλίων του προϋπολογισμού,

| — | τη διευκόλυνση της σύναψης ευρωπαϊκών συμπράξεων μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών επιχειρήσεων, |
| --- | --- |

—

τη διευκόλυνση της σύναψης ευρωπαϊκών συμπράξεων μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών επιχειρήσεων,

| — | την προώθηση της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών, |
| --- | --- |

—

την προώθηση της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών,

| — | τη βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τις ορθές πρακτικές, |
| --- | --- |

—

τη βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τις ορθές πρακτικές,

| — | την ενθάρρυνση της διάδοσης του ενοποιημένου και βιώσιμου αναπτυξιακού μοντέλου για έξυπνες πόλεις σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

—

την ενθάρρυνση της διάδοσης του ενοποιημένου και βιώσιμου αναπτυξιακού μοντέλου για έξυπνες πόλεις σε εθνικό επίπεδο.

| 5.4. | Το Ενιαίο ευρωπαϊκό κέντρο διευκόλυνσης για τις έξυπνες πόλεις θα πρέπει να λειτουργεί σε συνεργασία με το ΕΤΣΕ, σχετικά με το οποίο η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει (4) ότι το εν λόγω ταμείο θα ήταν σκόπιμο να υποστηρίζει στρατηγικά έργα υποδομής με προστιθέμενη οικονομική και κοινωνική αξία τα οποία είναι σε θέση να συμβάλουν στην επίτευξη των πολιτικών στόχων της ΕΕ (5) για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς στον τομέα των μεταφορών, των τηλεπικοινωνιών, των ψηφιακών υποδομών, της ενέργειας, της αστικής και αγροτικής ανάπτυξης της κοινωνικής ανάπτυξης, του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων. |
| --- | --- |

5.4.

Το Ενιαίο ευρωπαϊκό κέντρο διευκόλυνσης για τις έξυπνες πόλεις θα πρέπει να λειτουργεί σε συνεργασία με το ΕΤΣΕ, σχετικά με το οποίο η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει (4) ότι το εν λόγω ταμείο θα ήταν σκόπιμο να υποστηρίζει στρατηγικά έργα υποδομής με προστιθέμενη οικονομική και κοινωνική αξία τα οποία είναι σε θέση να συμβάλουν στην επίτευξη των πολιτικών στόχων της ΕΕ (5) για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς στον τομέα των μεταφορών, των τηλεπικοινωνιών, των ψηφιακών υποδομών, της ενέργειας, της αστικής και αγροτικής ανάπτυξης της κοινωνικής ανάπτυξης, του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων.

| 5.5. | Τα εν λόγω έργα, τα οποία είναι ζωτικής σημασίας για τις έξυπνες πόλεις, μπορούν να ενισχύσουν την επιστημονική και τεχνολογική βάση της Ευρώπης και να ωφελήσουν την κοινωνία, χάρη στην καλύτερη αξιοποίηση των οικονομικών και βιομηχανικών δυνατοτήτων που εμπεριέχουν οι πολιτικές για την καινοτομία, την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

5.5.

Τα εν λόγω έργα, τα οποία είναι ζωτικής σημασίας για τις έξυπνες πόλεις, μπορούν να ενισχύσουν την επιστημονική και τεχνολογική βάση της Ευρώπης και να ωφελήσουν την κοινωνία, χάρη στην καλύτερη αξιοποίηση των οικονομικών και βιομηχανικών δυνατοτήτων που εμπεριέχουν οι πολιτικές για την καινοτομία, την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη.

| 5.6. | Χάρη στην καθιέρωση αμοιβαίας συνεργασίας μεταξύ του Ενιαίου ευρωπαϊκού κέντρου διευκόλυνσης για τις έξυπνες πόλεις και του ΕΤΣΕ και δεδομένης της ευκαιρίας που παρέχει το ΕΤΣΕ για τη δημιουργία πλατφορμών σχεδιασμού και χρηματοδότησης σε ευρωπαϊκό, εθνικό ή τομεακό επίπεδο, η ΕΟΚΕ προκρίνει τη συγκρότηση μιας ευρωπαϊκής πλατφόρμας σχεδιασμού για τις έξυπνες πόλεις, εστιασμένης στην προώθηση μιας ομοιογενούς προσέγγισης έναντι των δυνατοτήτων χρηματοδότησης τέτοιων σχεδίων, μέσω της ενσωμάτωσης των διαθέσιμων δημόσιων πόρων και των δυνητικών ιδιωτικών πόρων, καθώς και μέσω της ενεργοποίησης ενδεδειγμένων δημόσιων μεθόδων μετριασμού των κινδύνων. Μια τέτοια πλατφόρμα θα πρέπει να διευκολύνει τον εντοπισμό, την ομαδοποίηση και τη χρηματοδότηση έργων που προωθούνται από αρκετά κράτη μέλη και είναι συμβατά με το μοντέλο για έξυπνες πόλεις, το οποίο η ΕΟΚΕ προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υιοθετήσει. |
| --- | --- |

5.6.

Χάρη στην καθιέρωση αμοιβαίας συνεργασίας μεταξύ του Ενιαίου ευρωπαϊκού κέντρου διευκόλυνσης για τις έξυπνες πόλεις και του ΕΤΣΕ και δεδομένης της ευκαιρίας που παρέχει το ΕΤΣΕ για τη δημιουργία πλατφορμών σχεδιασμού και χρηματοδότησης σε ευρωπαϊκό, εθνικό ή τομεακό επίπεδο, η ΕΟΚΕ προκρίνει τη συγκρότηση μιας ευρωπαϊκής πλατφόρμας σχεδιασμού για τις έξυπνες πόλεις, εστιασμένης στην προώθηση μιας ομοιογενούς προσέγγισης έναντι των δυνατοτήτων χρηματοδότησης τέτοιων σχεδίων, μέσω της ενσωμάτωσης των διαθέσιμων δημόσιων πόρων και των δυνητικών ιδιωτικών πόρων, καθώς και μέσω της ενεργοποίησης ενδεδειγμένων δημόσιων μεθόδων μετριασμού των κινδύνων. Μια τέτοια πλατφόρμα θα πρέπει να διευκολύνει τον εντοπισμό, την ομαδοποίηση και τη χρηματοδότηση έργων που προωθούνται από αρκετά κράτη μέλη και είναι συμβατά με το μοντέλο για έξυπνες πόλεις, το οποίο η ΕΟΚΕ προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υιοθετήσει.

| 5.7. | Προκειμένου να ενθαρρυνθεί η ανάδειξη τέτοιου είδους σχεδίων, η ΕΟΚΕ προτρέπει όλα τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν «κέντρα ενιαίας εξυπηρέτησης για την παροχή τεχνικής και οικονομικής υποστήριξης προς τις έξυπνες πόλεις», με στόχο:






  — | τη διατήρηση του υψηλότερου επιπέδου συντονισμού με το Ενιαίο ευρωπαϊκό κέντρο διευκόλυνσης για τις έξυπνες πόλεις, εξασφαλίζοντας έτσι τη διάδοση των προσανατολισμών της σχετικής πολιτικής σε εθνικό επίπεδο, |
| --- | --- | --- |

5.7.

Προκειμένου να ενθαρρυνθεί η ανάδειξη τέτοιου είδους σχεδίων, η ΕΟΚΕ προτρέπει όλα τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν «κέντρα ενιαίας εξυπηρέτησης για την παροχή τεχνικής και οικονομικής υποστήριξης προς τις έξυπνες πόλεις», με στόχο:

—

τη διατήρηση του υψηλότερου επιπέδου συντονισμού με το Ενιαίο ευρωπαϊκό κέντρο διευκόλυνσης για τις έξυπνες πόλεις, εξασφαλίζοντας έτσι τη διάδοση των προσανατολισμών της σχετικής πολιτικής σε εθνικό επίπεδο,

| — | τη μετουσίωση των τοπικών αναγκών σε απαιτήσεις και θεωρήσεις δυνάμενες να συμπεριληφθούν στους βασικούς πυλώνες, |
| --- | --- |

—

τη μετουσίωση των τοπικών αναγκών σε απαιτήσεις και θεωρήσεις δυνάμενες να συμπεριληφθούν στους βασικούς πυλώνες,

| — | τη βελτίωση της χρήσης μη επιστρεπτέων δημόσιων πόρων ή/και δανείων με ευνοϊκούς όρους για τη χρηματοδότηση των πρωτοβουλιών που εμπίπτουν στους διάφορους βασικούς πυλώνες, |
| --- | --- |

—

τη βελτίωση της χρήσης μη επιστρεπτέων δημόσιων πόρων ή/και δανείων με ευνοϊκούς όρους για τη χρηματοδότηση των πρωτοβουλιών που εμπίπτουν στους διάφορους βασικούς πυλώνες,

| — | την υποστήριξη της διαμόρφωσης των πλέον ενδεδειγμένων μέσων για τις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα και τις δημόσιες συμβάσεις, με στόχο την προώθηση ταχείας, αποδοτικής και αποτελεσματικής αλληλεπίδρασης με τους επιχειρηματικούς κύκλους, |
| --- | --- |

—

την υποστήριξη της διαμόρφωσης των πλέον ενδεδειγμένων μέσων για τις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα και τις δημόσιες συμβάσεις, με στόχο την προώθηση ταχείας, αποδοτικής και αποτελεσματικής αλληλεπίδρασης με τους επιχειρηματικούς κύκλους,

| — | τον προσδιορισμό του χρηματοπιστωτικού πλαισίου κατά τρόπο που να ενδείκνυται περισσότερο για τη διασφάλιση του συνδυασμού των δημόσιων πόρων με τους πόρους που θα καταστούν ενδεχομένως διαθέσιμοι από ιδιώτες επενδυτές, πιθανώς με την παροχή κάποιας επιπρόσθετης εγγύησης από το ΕΤΣΕ. |
| --- | --- |

—

τον προσδιορισμό του χρηματοπιστωτικού πλαισίου κατά τρόπο που να ενδείκνυται περισσότερο για τη διασφάλιση του συνδυασμού των δημόσιων πόρων με τους πόρους που θα καταστούν ενδεχομένως διαθέσιμοι από ιδιώτες επενδυτές, πιθανώς με την παροχή κάποιας επιπρόσθετης εγγύησης από το ΕΤΣΕ.

| 5.8. | Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι ο νεοσυσταθείς Ευρωπαϊκός Κόμβος Επενδυτικών Συμβουλών (ΕΚΕΣ) —ο οποίος θα πρέπει να προαχθεί εκ παραλλήλου με το ΕΤΣΕ για να συνδράμει τα κράτη μέλη ενόψει της θέσπισης των πλέον ενδεδειγμένων μέτρων προκειμένου να διευκολυνθεί η δημιουργία μιας «δεξαμενής» σχεδίων και να κινητοποιηθούν όλα τα μέσα που είναι αναγκαία για τη δέουσα χρηματοδότηση των σχεδίων— θα αποκτήσει ένα τμήμα ειδικά αφιερωμένο στις έξυπνες πόλεις και εξοπλισμένο με τις δεξιότητες και τις ικανότητες που είναι περισσότερο χρήσιμες για τη διασφάλιση της συνεκτίμησης κάθε παραμέτρου των σχεδίων. |
| --- | --- |

5.8.

Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι ο νεοσυσταθείς Ευρωπαϊκός Κόμβος Επενδυτικών Συμβουλών (ΕΚΕΣ) —ο οποίος θα πρέπει να προαχθεί εκ παραλλήλου με το ΕΤΣΕ για να συνδράμει τα κράτη μέλη ενόψει της θέσπισης των πλέον ενδεδειγμένων μέτρων προκειμένου να διευκολυνθεί η δημιουργία μιας «δεξαμενής» σχεδίων και να κινητοποιηθούν όλα τα μέσα που είναι αναγκαία για τη δέουσα χρηματοδότηση των σχεδίων— θα αποκτήσει ένα τμήμα ειδικά αφιερωμένο στις έξυπνες πόλεις και εξοπλισμένο με τις δεξιότητες και τις ικανότητες που είναι περισσότερο χρήσιμες για τη διασφάλιση της συνεκτίμησης κάθε παραμέτρου των σχεδίων.

6.   Δράσεις για τη συμμετοχή των πολιτών, ρόλος της κοινωνίας των πολιτών και αναθεώρηση του κανονιστικού πλαισίου για τη βελτίωση της διαδικασίας χάραξης πολιτικής

| 6.1. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι προαπαιτούμενα για την έγκριση και την εφαρμογή του ολοκληρωμένου αναπτυξιακού μοντέλου για τις έξυπνες πόλεις αποτελούν η εδραίωση ενός μακρόπνοου οράματος σε θεσμικό επίπεδο, με πλήρη συμμετοχή των ομάδων που ενδιαφέρονται για τις συντελούμενες αλλαγές (πολίτες, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και κοινωνικοί εταίροι), καθώς και η αποτελεσματική και καινοτόμος διακυβέρνηση των διαδικασιών που σχετίζονται με την υλοποίηση έξυπνων πόλεων. |
| --- | --- |

6.1.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι προαπαιτούμενα για την έγκριση και την εφαρμογή του ολοκληρωμένου αναπτυξιακού μοντέλου για τις έξυπνες πόλεις αποτελούν η εδραίωση ενός μακρόπνοου οράματος σε θεσμικό επίπεδο, με πλήρη συμμετοχή των ομάδων που ενδιαφέρονται για τις συντελούμενες αλλαγές (πολίτες, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και κοινωνικοί εταίροι), καθώς και η αποτελεσματική και καινοτόμος διακυβέρνηση των διαδικασιών που σχετίζονται με την υλοποίηση έξυπνων πόλεων.

| 6.2. | Οι ευρωπαϊκοί, εθνικοί και τοπικοί θεσμικοί φορείς που συμμετέχουν στη διαδικασία στρατηγικού προγραμματισμού των παρεμβάσεων προς όφελος των έξυπνων πόλεων θα κληθούν να υιοθετήσουν ένα μακρόπνοο στρατηγικό όραμα για τα εν λόγω προγράμματα αυτά. Το ενοποιημένο μοντέλο ανάπτυξης μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εξισορρόπηση των αναγκών όλων των ενδιαφερόμενων ομάδων, εξασφαλίζοντας τη μέγιστη δυνατή συμμετοχή σε συνδυασμό με την οικονομική και χρηματοπιστωτική βιωσιμότητα των δράσεων. |
| --- | --- |

6.2.

Οι ευρωπαϊκοί, εθνικοί και τοπικοί θεσμικοί φορείς που συμμετέχουν στη διαδικασία στρατηγικού προγραμματισμού των παρεμβάσεων προς όφελος των έξυπνων πόλεων θα κληθούν να υιοθετήσουν ένα μακρόπνοο στρατηγικό όραμα για τα εν λόγω προγράμματα αυτά. Το ενοποιημένο μοντέλο ανάπτυξης μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εξισορρόπηση των αναγκών όλων των ενδιαφερόμενων ομάδων, εξασφαλίζοντας τη μέγιστη δυνατή συμμετοχή σε συνδυασμό με την οικονομική και χρηματοπιστωτική βιωσιμότητα των δράσεων.

| 6.3. | Οι πόλεις θα αναλάβουν ρόλο έξυπνου «στρατηγικού σχεδιασμού και ελέγχου» και θα πρέπει να βασίσουν το έργο της ανάληψης των προβλεπόμενων πρωτοβουλιών —εντός συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος και επιδεικνύοντας ικανότητα προσαρμογής στις αλλαγές και στις εξελίξεις— σε μια γόνιμη, συγκροτημένη και διαρκή αλληλεπίδραση μεταξύ διαφόρων φορέων εκπροσώπησης επιχειρήσεων, οικονομικών, κοινωνικών και βιομηχανικών κύκλων και ενδιαφερόμενων ενώσεων. |
| --- | --- |

6.3.

Οι πόλεις θα αναλάβουν ρόλο έξυπνου «στρατηγικού σχεδιασμού και ελέγχου» και θα πρέπει να βασίσουν το έργο της ανάληψης των προβλεπόμενων πρωτοβουλιών —εντός συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος και επιδεικνύοντας ικανότητα προσαρμογής στις αλλαγές και στις εξελίξεις— σε μια γόνιμη, συγκροτημένη και διαρκή αλληλεπίδραση μεταξύ διαφόρων φορέων εκπροσώπησης επιχειρήσεων, οικονομικών, κοινωνικών και βιομηχανικών κύκλων και ενδιαφερόμενων ενώσεων.

| 6.4. | Η εξέλιξη της πορείας των πόλεων προς ένα έξυπνο σκεπτικό μπορεί να επιτευχθεί μόνον εάν βασιστεί σε σταθερή αλληλεπίδραση με την κοινωνία των πολιτών από την οποία μπορεί να προκύψει η πλήρης συμμετοχή των ομάδων εκπροσώπησης —ειδικών ή γενικών— συλλογικών συμφερόντων κατά το στάδιο προσδιορισμού των αναγκών, μετουσίωσης των εν λόγω αναγκών σε συγκεκριμένες απαιτήσεις, παρακολούθησης της αποτελεσματικότητας των προγραμματισμένων παρεμβάσεων για την εκπλήρωσή τους. Αυτή η δράση για τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά θα πρέπει να προαχθεί σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

6.4.

Η εξέλιξη της πορείας των πόλεων προς ένα έξυπνο σκεπτικό μπορεί να επιτευχθεί μόνον εάν βασιστεί σε σταθερή αλληλεπίδραση με την κοινωνία των πολιτών από την οποία μπορεί να προκύψει η πλήρης συμμετοχή των ομάδων εκπροσώπησης —ειδικών ή γενικών— συλλογικών συμφερόντων κατά το στάδιο προσδιορισμού των αναγκών, μετουσίωσης των εν λόγω αναγκών σε συγκεκριμένες απαιτήσεις, παρακολούθησης της αποτελεσματικότητας των προγραμματισμένων παρεμβάσεων για την εκπλήρωσή τους. Αυτή η δράση για τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά θα πρέπει να προαχθεί σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο.

| 6.5. | Προς τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ προτείνει τα εξής:






  — | να επεκταθεί η πρωτοβουλία με τίτλο «Ευρωπαϊκή σύμπραξη καινοτομίας για έξυπνες πόλεις και κοινότητες» [η οποία υποβλήθηκε από την High Level Group of the European Innovation Partnership for Smart cities and Communities (Ομάδα υψηλού επιπέδου με θέμα την ευρωπαϊκή σύμπραξη καινοτομίας για έξυπνες πόλεις και κοινότητες) στις 14 Οκτωβρίου 2013 (http://ec.europa.eu/eip/smartcities/)] κατά τρόπο ώστε να προβλεφθεί επίσης η συμμετοχή των φορέων της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένης της ΕΟΚΕ, καθώς και όλων των φορέων που δραστηριοποιούνται εντός των ζωνών οι οποίες εμπίπτουν στους έξι βασικούς πυλώνες του προτεινόμενου μοντέλου για έξυπνες πόλεις, επιπροσθέτως εκείνων που ασχολούνται με την εξεύρεση λύσεων για την κινητικότητα, τις ΤΠΕ και τα περιβαλλοντικά θέματα, οι οποίοι εκπροσωπούνται ήδη επί του παρόντος, |
| --- | --- | --- |

6.5.

Προς τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ προτείνει τα εξής:

—

να επεκταθεί η πρωτοβουλία με τίτλο «Ευρωπαϊκή σύμπραξη καινοτομίας για έξυπνες πόλεις και κοινότητες» [η οποία υποβλήθηκε από την High Level Group of the European Innovation Partnership for Smart cities and Communities (Ομάδα υψηλού επιπέδου με θέμα την ευρωπαϊκή σύμπραξη καινοτομίας για έξυπνες πόλεις και κοινότητες) στις 14 Οκτωβρίου 2013 (http://ec.europa.eu/eip/smartcities/)] κατά τρόπο ώστε να προβλεφθεί επίσης η συμμετοχή των φορέων της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένης της ΕΟΚΕ, καθώς και όλων των φορέων που δραστηριοποιούνται εντός των ζωνών οι οποίες εμπίπτουν στους έξι βασικούς πυλώνες του προτεινόμενου μοντέλου για έξυπνες πόλεις, επιπροσθέτως εκείνων που ασχολούνται με την εξεύρεση λύσεων για την κινητικότητα, τις ΤΠΕ και τα περιβαλλοντικά θέματα, οι οποίοι εκπροσωπούνται ήδη επί του παρόντος,

| — | κάθε κράτος μέλος να ενθαρρύνει την ανάληψη δράσεων προβολής, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών κατά το στάδιο προσδιορισμού των αναγκών, καθορισμού των απαιτήσεων και χάραξης των στρατηγικών, μέσω της δημιουργίας συμβουλευτικών ομάδων τόσο στο πλαίσιο των «κέντρων ενιαίας εξυπηρέτησης για την παροχή τεχνικής και οικονομικής υποστήριξης προς τις έξυπνες πόλεις» όσο και στο επίπεδο των μεμονωμένων ενδιαφερόμενων πόλεων, |
| --- | --- |

—

κάθε κράτος μέλος να ενθαρρύνει την ανάληψη δράσεων προβολής, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών κατά το στάδιο προσδιορισμού των αναγκών, καθορισμού των απαιτήσεων και χάραξης των στρατηγικών, μέσω της δημιουργίας συμβουλευτικών ομάδων τόσο στο πλαίσιο των «κέντρων ενιαίας εξυπηρέτησης για την παροχή τεχνικής και οικονομικής υποστήριξης προς τις έξυπνες πόλεις» όσο και στο επίπεδο των μεμονωμένων ενδιαφερόμενων πόλεων,

| — | να επιδιωχθεί η απλοποίηση και η ενοποίηση του κανονιστικού πλαισίου με τη θέσπιση κοινής ευρωπαϊκής νομοθεσίας, κατά προτίμηση υπό μορφή οδηγίας εστιασμένης:






  — | στην αναθεώρηση των μέσων που χρησιμοποιούνται για τις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα προκειμένου να καταστούν περισσότερο ελκυστικά για τις επιχειρήσεις και να επεκταθεί η χρήση τους και στις υπηρεσίες που αποτελούν κεντρικό άξονα της ψηφιακής οικονομίας, |
| --- | --- | --- |

—

να επιδιωχθεί η απλοποίηση και η ενοποίηση του κανονιστικού πλαισίου με τη θέσπιση κοινής ευρωπαϊκής νομοθεσίας, κατά προτίμηση υπό μορφή οδηγίας εστιασμένης:

—

στην αναθεώρηση των μέσων που χρησιμοποιούνται για τις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα προκειμένου να καταστούν περισσότερο ελκυστικά για τις επιχειρήσεις και να επεκταθεί η χρήση τους και στις υπηρεσίες που αποτελούν κεντρικό άξονα της ψηφιακής οικονομίας,

| — | στη βελτίωση του μέσου των καινοτόμων δημόσιων συμβάσεων, καθώς και του μέσου των προ-εμπορικών δημόσιων συμβάσεων, |
| --- | --- |

—

στη βελτίωση του μέσου των καινοτόμων δημόσιων συμβάσεων, καθώς και του μέσου των προ-εμπορικών δημόσιων συμβάσεων,

| — | στην καθιέρωση ομοιόμορφων μηχανισμών έναντι των αυτοδιοικητικών αρχών προκειμένου να είναι σε θέση να αποκομίσουν και αυτές —υπό συνθήκες διαφάνειας— ένα μερίδιο των ταμειακών ροών που προέρχονται από τις νέες υπηρεσίες, οι οποίες βασίζονται στις πλατφόρμες για έξυπνες πόλεις, όπως π.χ. εκείνες που προκύπτουν από την εμπορική χρήση των δημόσιων και ιδιωτικών ανοικτών δεδομένων (open-data) και των ανοικτών υπηρεσιών (open services)· στην προτροπή των εν λόγω αρχών να επανεπενδύουν ένα μέρος των πόρων που εξοικονομούνται και των εσόδων που απορρέουν από την αξιοποίηση των υποδομών και την παροχή υπηρεσιών στο πλαίσιο της ενίσχυσης και της επέκτασης των σχεδίων για έξυπνες πόλεις. |
| --- | --- |

—

στην καθιέρωση ομοιόμορφων μηχανισμών έναντι των αυτοδιοικητικών αρχών προκειμένου να είναι σε θέση να αποκομίσουν και αυτές —υπό συνθήκες διαφάνειας— ένα μερίδιο των ταμειακών ροών που προέρχονται από τις νέες υπηρεσίες, οι οποίες βασίζονται στις πλατφόρμες για έξυπνες πόλεις, όπως π.χ. εκείνες που προκύπτουν από την εμπορική χρήση των δημόσιων και ιδιωτικών ανοικτών δεδομένων (open-data) και των ανοικτών υπηρεσιών (open services)· στην προτροπή των εν λόγω αρχών να επανεπενδύουν ένα μέρος των πόρων που εξοικονομούνται και των εσόδων που απορρέουν από την αξιοποίηση των υποδομών και την παροχή υπηρεσιών στο πλαίσιο της ενίσχυσης και της επέκτασης των σχεδίων για έξυπνες πόλεις.

Βρυξέλλες, 1η Ιουλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  Ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα «Αστικό Θεματολόγιο της ΕΕ», COM(2014) 490 final· γνωμοδότηση ECO/369, γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Αστικό Θεματολόγιο της ΕΕ» (ΕΕ C 291 της 4.9.2015, σ. 54).

1

(2)  Γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ με θέμα «Για μια ευρωπαϊκή βιομηχανική αναγέννηση» (ΕΕ C 311 της 12.9.2014, σ. 47)· «Μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή βιομηχανία για την ανάπτυξη και την οικονομική ανάκαμψη» (ΕΕ C 327 της 12.11.2013, σ. 82)· «Η επανεγκατάσταση των βιομηχανιών στην ΕΕ στα πλαίσια της διαδικασίας επανεκβιομηχάνισης» (ΕΕ C 311 της 12.9.2014, σ. 15).

2

(3)  Γενική Διεύθυνση Εσωτερικών Πολιτικών. Mapping Smart Cities in the EU (Χαρτογράφηση των έξυπνων πόλεων στην ΕΕ), 2014, http://www.smartcities.at/assets/Publikationen/Weitere-Publikationen-zum-Thema/mappingsmartcities.pdf

3

Mapping Smart Cities in the EU

(4)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ένα επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη» (ΕΕ C 268 της 14.8.2015, σ. 27).

4

(5)  Ανακοινώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την Ενιαία αγορά τηλεπικοινωνιών — COM(2013) 634 final· σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Ένωση — COM(2014) 520 final, COM(2015) 80 final και COM(2015) 82, και σχετικά με την Ενιαία αγορά μεταφορών — COM(2014) 22 final.

5

Ενιαία αγορά τηλεπικοινωνιών

Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Ένωση

Ενιαία αγορά μεταφορών

---

| 17.11.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 383/34 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 383/34

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η TTIP και ο αντίκτυπός της στις ΜΜΕ»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2015/C 383/06)

| Εισηγήτρια: | κ. Emmanuelle BUTAUD-STUBBS |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | κ. Παναγιώτης ΓΚΟΦΑΣ |

Εισηγήτρια:

κ. Emmanuelle BUTAUD-STUBBS

Συνεισηγητής:

κ. Παναγιώτης ΓΚΟΦΑΣ

Στις 11 Δεκεμβρίου 2014, και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα

«Η TTIP και ο αντίκτυπός της στις ΜΜΕ».

Το ειδικευμένο τμήμα «Εξωτερικές σχέσεις», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 11 Ιουνίου 2015.

Κατά την 509η σύνοδο ολομέλειας, της 1ης και 2ας Ιουλίου 2015 (συνεδρίαση της 2ας Ιουλίου 2015), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 187 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 2 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Με δεδομένη τη σημασία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) στην οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να υπάρχει μια ακριβής ανάλυση αντικτύπου ανά τομέα και ανά κράτος μέλος όσον αφορά τις προβλέψιμες επιπτώσεις που θα έχει στις ευρωπαϊκές ΜΜΕ η έναρξη ισχύος της διατλαντικής εταιρικής σχέσης εμπορίου και επενδύσεων (Transatlantic Trade and Investment Partnership — TTIP), σύμφωνα με τους υφιστάμενους όρους των διαπραγματεύσεων, κυρίως δε σε θέματα απασχόλησης και δεοντολογίας. |
| --- | --- |

1.1.

Με δεδομένη τη σημασία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) στην οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να υπάρχει μια ακριβής ανάλυση αντικτύπου ανά τομέα και ανά κράτος μέλος όσον αφορά τις προβλέψιμες επιπτώσεις που θα έχει στις ευρωπαϊκές ΜΜΕ η έναρξη ισχύος της διατλαντικής εταιρικής σχέσης εμπορίου και επενδύσεων (Transatlantic Trade and Investment Partnership — TTIP), σύμφωνα με τους υφιστάμενους όρους των διαπραγματεύσεων, κυρίως δε σε θέματα απασχόλησης και δεοντολογίας.

| 1.2. | Πράγματι, δύο μελέτες που πραγματοποιήθηκαν για τις ΜΜΕ από τη γενική διεύθυνση Εμπορίου —η μία σχετικά με τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες για τις εξαγωγικές ΜΜΕ εν γένει (1) και η άλλη πιο πρόσφατη, του Απριλίου 2015, όσον αφορά κυρίως τις ΜΜΕ και τη διατλαντική εταιρική σχέση εμπορίου και των επενδύσεων (TTIP) (2)— είναι βέβαια χρήσιμες αλλά δεν καλύπτουν όλες τις πτυχές. Είναι χρήσιμες για να παρουσιάσουν ορισμένες δυσκολίες που σχετίζονται με τη διεθνοποίηση των ΜΜΕ και των εμπορικών και κανονιστικών φραγμών που αντιμετωπίζουν, αλλά δεν δίνουν μια ακριβή εκτίμηση, αιτιολογημένη και λεπτομερή ανά τομέα και ανά κράτος μέλος, των επιπτώσεων που μπορεί να έχει η TTIP στις εξαγωγικές και μη επιχειρήσεις που εντάσσονται στις διάφορες αξιακές αλυσίδες. |
| --- | --- |

1.2.

Πράγματι, δύο μελέτες που πραγματοποιήθηκαν για τις ΜΜΕ από τη γενική διεύθυνση Εμπορίου —η μία σχετικά με τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες για τις εξαγωγικές ΜΜΕ εν γένει (1) και η άλλη πιο πρόσφατη, του Απριλίου 2015, όσον αφορά κυρίως τις ΜΜΕ και τη διατλαντική εταιρική σχέση εμπορίου και των επενδύσεων (TTIP) (2)— είναι βέβαια χρήσιμες αλλά δεν καλύπτουν όλες τις πτυχές. Είναι χρήσιμες για να παρουσιάσουν ορισμένες δυσκολίες που σχετίζονται με τη διεθνοποίηση των ΜΜΕ και των εμπορικών και κανονιστικών φραγμών που αντιμετωπίζουν, αλλά δεν δίνουν μια ακριβή εκτίμηση, αιτιολογημένη και λεπτομερή ανά τομέα και ανά κράτος μέλος, των επιπτώσεων που μπορεί να έχει η TTIP στις εξαγωγικές και μη επιχειρήσεις που εντάσσονται στις διάφορες αξιακές αλυσίδες.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ ζητεί, ως εκ τούτου, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκπονήσει νέα μελέτη επιπτώσεων για τις ΜΜΕ ή τις πολύ μικρές επιχειρήσεις (ΠΜΕ), για τις μικροεπιχειρήσεις και για τα ελεύθερα επαγγέλματα, είτε με εξαγωγικό προσανατολισμό είτε όχι, προκειμένου να υπολογιστούν οι πιθανές επιπτώσεις της εφαρμογής μιας ολοκληρωμένης διατλαντικής αγοράς στους τομείς δραστηριοτήτων τους (γεωργία και αγροδιατροφικός τομέας, τουρισμός, βιοτεχνία, ξενοδοχεία, εστιατόρια, βιομηχανία, υπηρεσίες κ.λπ.). Είναι καθοριστικής σημασίας να προβλέπεται ο τρόπος με τον οποίο οι επιχειρήσεις αυτές θα επηρεαστούν από την έναρξη μιας πιο ολοκληρωμένης διατλαντικής αγοράς. Η TTIP θα επιφέρει τροποποίηση του επιχειρησιακού τους μοντέλου, των μεθόδων παραγωγής τους, του κανονιστικού πλαισίου που θα διέπει τις δραστηριότητές τους, της φύσης των υπηρεσιών ή των στρατηγικών τους από πλευράς επενδύσεων και απασχόλησης στο πλαίσιο ενός νέου πεδίου ανταγωνισμού; |
| --- | --- |

1.3.

Η ΕΟΚΕ ζητεί, ως εκ τούτου, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκπονήσει νέα μελέτη επιπτώσεων για τις ΜΜΕ ή τις πολύ μικρές επιχειρήσεις (ΠΜΕ), για τις μικροεπιχειρήσεις και για τα ελεύθερα επαγγέλματα, είτε με εξαγωγικό προσανατολισμό είτε όχι, προκειμένου να υπολογιστούν οι πιθανές επιπτώσεις της εφαρμογής μιας ολοκληρωμένης διατλαντικής αγοράς στους τομείς δραστηριοτήτων τους (γεωργία και αγροδιατροφικός τομέας, τουρισμός, βιοτεχνία, ξενοδοχεία, εστιατόρια, βιομηχανία, υπηρεσίες κ.λπ.). Είναι καθοριστικής σημασίας να προβλέπεται ο τρόπος με τον οποίο οι επιχειρήσεις αυτές θα επηρεαστούν από την έναρξη μιας πιο ολοκληρωμένης διατλαντικής αγοράς. Η TTIP θα επιφέρει τροποποίηση του επιχειρησιακού τους μοντέλου, των μεθόδων παραγωγής τους, του κανονιστικού πλαισίου που θα διέπει τις δραστηριότητές τους, της φύσης των υπηρεσιών ή των στρατηγικών τους από πλευράς επενδύσεων και απασχόλησης στο πλαίσιο ενός νέου πεδίου ανταγωνισμού;

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ εύχεται να αξιοποιηθεί η ευκαιρία των διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες (ΗΠΑ) προκειμένου να εξασφαλιστεί καλύτερη παρακολούθηση των πολιτικών υποστήριξης των ΜΜΕ εκατέρωθεν του Ατλαντικού, με βάση απτά στοιχεία (π.χ. συγκριτική αξιολόγηση των δημόσιων συμβάσεων και των ΜΜΕ, πρόσβαση στη χρηματοδότηση και στους όρους των κεφαλαιαγορών, διαχείριση καταστροφών, απαιτήσεις και πληροφόρηση σχετικά με την πρόσβαση στις αγορές, πρότυπα για τις μικρές επιχειρήσεις). Η εν λόγω σύγκριση θα συμβάλει το δίχως άλλο στον καθορισμό νέων μέτρων για τη στήριξη των ΜΜΕ προκειμένου να ενισχυθεί η εφαρμογή στην πράξη της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας «Small Business Act» (SBA). Η ΕΟΚΕ επεξεργάζεται επί του παρόντος μια σχετική γνωμοδότηση (INT/755), η οποία βασίζεται σε παλαιότερες γνωμοδοτήσεις με το ίδιο θέμα. Θεωρεί ότι είναι η κατάλληλη στιγμή τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να λάβουν υπόψη την έκκληση των ευρωπαϊκών και εθνικών οργανώσεων των ΜΜΕ υπέρ μιας νομικά δεσμευτικής «SBA» και ενός καλύτερου συντονισμού μεταξύ των εμπορικών και βιομηχανικών πολιτικών. Είναι επίσης απαραίτητο να μετατραπεί το δίκτυο των «απεσταλμένων για τις ΜΜΕ» (SME envoys) σε μια πραγματική και αποτελεσματικότερη αρχή συντονισμού, εποπτείας και εφαρμογής της πολιτικής υπέρ των ΜΜΕ στην εσωτερική αγορά, με γνώμονα τις νέες ανάγκες τους και τις ενδεδειγμένες λύσεις για την ικανοποίηση των αναγκών αυτών. |
| --- | --- |

1.4.

Η ΕΟΚΕ εύχεται να αξιοποιηθεί η ευκαιρία των διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες (ΗΠΑ) προκειμένου να εξασφαλιστεί καλύτερη παρακολούθηση των πολιτικών υποστήριξης των ΜΜΕ εκατέρωθεν του Ατλαντικού, με βάση απτά στοιχεία (π.χ. συγκριτική αξιολόγηση των δημόσιων συμβάσεων και των ΜΜΕ, πρόσβαση στη χρηματοδότηση και στους όρους των κεφαλαιαγορών, διαχείριση καταστροφών, απαιτήσεις και πληροφόρηση σχετικά με την πρόσβαση στις αγορές, πρότυπα για τις μικρές επιχειρήσεις). Η εν λόγω σύγκριση θα συμβάλει το δίχως άλλο στον καθορισμό νέων μέτρων για τη στήριξη των ΜΜΕ προκειμένου να ενισχυθεί η εφαρμογή στην πράξη της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας «Small Business Act» (SBA). Η ΕΟΚΕ επεξεργάζεται επί του παρόντος μια σχετική γνωμοδότηση (INT/755), η οποία βασίζεται σε παλαιότερες γνωμοδοτήσεις με το ίδιο θέμα. Θεωρεί ότι είναι η κατάλληλη στιγμή τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να λάβουν υπόψη την έκκληση των ευρωπαϊκών και εθνικών οργανώσεων των ΜΜΕ υπέρ μιας νομικά δεσμευτικής «SBA» και ενός καλύτερου συντονισμού μεταξύ των εμπορικών και βιομηχανικών πολιτικών. Είναι επίσης απαραίτητο να μετατραπεί το δίκτυο των «απεσταλμένων για τις ΜΜΕ» (SME envoys) σε μια πραγματική και αποτελεσματικότερη αρχή συντονισμού, εποπτείας και εφαρμογής της πολιτικής υπέρ των ΜΜΕ στην εσωτερική αγορά, με γνώμονα τις νέες ανάγκες τους και τις ενδεδειγμένες λύσεις για την ικανοποίηση των αναγκών αυτών.

| 1.4.1. | Η κατηγορία των ΜΜΕ στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι αφ’ εαυτής πολύ ετερογενής, με υψηλό ποσοστό πολύ μικρών επιχειρήσεων με λιγότερους από εννέα εργαζόμενους. Επιπλέον, η κατανομή των ΜΜΕ ανάλογα με το μέγεθος είναι επίσης πολύ διαφορετική στα κράτη μέλη. Το ίδιο ισχύει και για τα ελεύθερα επαγγέλματα, νομοθετικά ρυθμιζόμενα και μη. Με δεδομένη αυτή την ισχυρή παρουσία των πολύ μικρών επιχειρήσεων στον τομέα του εμπορίου, της βιομηχανίας και της βιοτεχνίας, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δράσει σε συνεννόηση με τις αρχές των πλέον άμεσα ενδιαφερομένων κρατών μελών (συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων και ιδιωτικών ερευνητικών κέντρων και πανεπιστημίων) για να οργανώσουν κατά τόπους εκστρατείες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, καθώς και σεμινάρια κατάρτισης, με σκοπό την καλύτερη κατανόηση των διαφόρων κεφαλαίων της TTIP, των κλάδων που αυτή αφορά, καθώς και των ευκαιριών που προσφέρει αλλά και των σημείων που χρήζουν προσοχής. |
| --- | --- |

1.4.1.

Η κατηγορία των ΜΜΕ στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι αφ’ εαυτής πολύ ετερογενής, με υψηλό ποσοστό πολύ μικρών επιχειρήσεων με λιγότερους από εννέα εργαζόμενους. Επιπλέον, η κατανομή των ΜΜΕ ανάλογα με το μέγεθος είναι επίσης πολύ διαφορετική στα κράτη μέλη. Το ίδιο ισχύει και για τα ελεύθερα επαγγέλματα, νομοθετικά ρυθμιζόμενα και μη. Με δεδομένη αυτή την ισχυρή παρουσία των πολύ μικρών επιχειρήσεων στον τομέα του εμπορίου, της βιομηχανίας και της βιοτεχνίας, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δράσει σε συνεννόηση με τις αρχές των πλέον άμεσα ενδιαφερομένων κρατών μελών (συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων και ιδιωτικών ερευνητικών κέντρων και πανεπιστημίων) για να οργανώσουν κατά τόπους εκστρατείες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, καθώς και σεμινάρια κατάρτισης, με σκοπό την καλύτερη κατανόηση των διαφόρων κεφαλαίων της TTIP, των κλάδων που αυτή αφορά, καθώς και των ευκαιριών που προσφέρει αλλά και των σημείων που χρήζουν προσοχής.

| 1.4.2. | Στην ΕΕ τα ελεύθερα επαγγέλματα —νομοθετικά ρυθμιζόμενα και μη— αντιπροσωπεύουν ένα σύστημα υπηρεσιών ευαίσθητου χαρακτήρα προς το συμφέρον των πελατών και της κοινωνίας εν γένει, στα οποία έχει ανατεθεί ένας ειδικός ρόλος. |
| --- | --- |

1.4.2.

Στην ΕΕ τα ελεύθερα επαγγέλματα —νομοθετικά ρυθμιζόμενα και μη— αντιπροσωπεύουν ένα σύστημα υπηρεσιών ευαίσθητου χαρακτήρα προς το συμφέρον των πελατών και της κοινωνίας εν γένει, στα οποία έχει ανατεθεί ένας ειδικός ρόλος.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την ύπαρξη κεφαλαίου αφιερωμένου στις ΜΜΕ στις διαπραγματεύσεις, επιθυμεί ωστόσο τη βελτίωση του περιεχομένου του, εξ ου και οι προτάσεις που διατυπώνονται στην ενότητα των ειδικών παρατηρήσεων. Τα όσα προτείνει σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να συμπληρωθούν από πολλές απόψεις και κυρίως σε ό,τι αφορά τους όρους εκπροσώπησης των ΜΜΕ στη μελλοντική επιτροπή ΜΜΕ καθώς και την αποστολή της τελευταίας. |
| --- | --- |

1.5.

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την ύπαρξη κεφαλαίου αφιερωμένου στις ΜΜΕ στις διαπραγματεύσεις, επιθυμεί ωστόσο τη βελτίωση του περιεχομένου του, εξ ου και οι προτάσεις που διατυπώνονται στην ενότητα των ειδικών παρατηρήσεων. Τα όσα προτείνει σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να συμπληρωθούν από πολλές απόψεις και κυρίως σε ό,τι αφορά τους όρους εκπροσώπησης των ΜΜΕ στη μελλοντική επιτροπή ΜΜΕ καθώς και την αποστολή της τελευταίας.

Η ΕΟΚΕ ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τις άλλες συναρμόδιες αρχές να συμπεριλαμβάνουν κατά πάγια τακτική στις τρέχουσες και στις μελλοντικές εμπορικές διαπραγματεύσεις ένα κεφάλαιο για τις ΜΜΕ στο οποίο θα συνεκτιμώνται τα συμφέροντα των ΜΜΕ της ΕΕ, ούτως ώστε οι διάφορες περιοχές και αγορές να ωφελούνται από τις προσφερόμενες δυνατότητες.

Τούτο —μαζί με την εφαρμογή της αρχής «Σκέψου πρώτα σε μικρή κλίμακα» στις πολιτικές εμπορίου— θα αποτελέσει εχέγγυο ότι οι ΜΜΕ μπορούν και πρέπει να ωφεληθούν και να πρωτοστατήσουν στις διαδικασίες της παγκοσμιοποίησης.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ ζητεί από τον απεσταλμένο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις ΜΜΕ (EC SME Envoy) να διασφαλίσει ότι οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, καθώς και τα ελεύθερα επαγγέλματα θα εκπροσωπούνται στη διαπραγματευτική διαδικασία με τουλάχιστον μία έδρα για αυτές στη συμβουλευτική ομάδα (TTIP Advisory Board), προκειμένου να καλυφθούν τα κενά πληροφόρησης, να εξασφαλιστεί η αναγκαία πολυτομεακή εμπειρογνωμοσύνη και να επιτευχθεί η συμμόρφωση με τις βασικές απαιτήσεις διαφάνειας όσον αφορά πληροφορίες/δεδομένα κοινού ενδιαφέροντος. Συνιστά επίσης την υλοποίηση μέτρων υποστήριξης προς τις οικονομικές, επαγγελματικές και τομεακές οργανώσεις των ΜΜΕ στις συνοδευτικές και συμβουλευτικές τους δράσεις υπέρ των ΜΜΕ και των πολύ μικρών επιχειρήσεων, σε συνεργασία με τους ενδιαφερόμενους επιστημονικούς και ερευνητικούς φορείς, καθώς και μέτρων χρηματοδότησης σε περίπτωση ανάγκης. Η ΕΟΚΕ ζητεί την αμοιβαία αναγνώριση των προσόντων και των πιστοποιήσεων για όλα τα επίπεδα της δημόσιας διοίκησης, καθώς και ισότιμους όρους ανταγωνισμού σε όλα τα επίπεδα σύναψης δημοσίων συμβάσεων (συμπεριλαμβανομένων των ομόσπονδων κρατιδίων, των περιφερειών και των δήμων). |
| --- | --- |

1.6.

Η ΕΟΚΕ ζητεί από τον απεσταλμένο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις ΜΜΕ (EC SME Envoy) να διασφαλίσει ότι οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, καθώς και τα ελεύθερα επαγγέλματα θα εκπροσωπούνται στη διαπραγματευτική διαδικασία με τουλάχιστον μία έδρα για αυτές στη συμβουλευτική ομάδα (TTIP Advisory Board), προκειμένου να καλυφθούν τα κενά πληροφόρησης, να εξασφαλιστεί η αναγκαία πολυτομεακή εμπειρογνωμοσύνη και να επιτευχθεί η συμμόρφωση με τις βασικές απαιτήσεις διαφάνειας όσον αφορά πληροφορίες/δεδομένα κοινού ενδιαφέροντος. Συνιστά επίσης την υλοποίηση μέτρων υποστήριξης προς τις οικονομικές, επαγγελματικές και τομεακές οργανώσεις των ΜΜΕ στις συνοδευτικές και συμβουλευτικές τους δράσεις υπέρ των ΜΜΕ και των πολύ μικρών επιχειρήσεων, σε συνεργασία με τους ενδιαφερόμενους επιστημονικούς και ερευνητικούς φορείς, καθώς και μέτρων χρηματοδότησης σε περίπτωση ανάγκης. Η ΕΟΚΕ ζητεί την αμοιβαία αναγνώριση των προσόντων και των πιστοποιήσεων για όλα τα επίπεδα της δημόσιας διοίκησης, καθώς και ισότιμους όρους ανταγωνισμού σε όλα τα επίπεδα σύναψης δημοσίων συμβάσεων (συμπεριλαμβανομένων των ομόσπονδων κρατιδίων, των περιφερειών και των δήμων).

2.   Γενικές παρατηρήσεις

2.1.   
  Η σημασία των ΜΜΕ εκατέρωθεν του Ατλαντικού

Οι ΜΜΕ αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος της οικονομίας, της προστιθέμενης αξίας και της απασχόλησης και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, παρ’ ότι ορίζονται με διαφορετικό τρόπο στην καθεμία. Αυτό σημαίνει ότι ο σημαντικότερος οικονομικός αντίκτυπος της διατλαντικής εταιρικής σχέσης εμπορίου και επενδύσεων (TTIP), που υπογράφεται αυτόν τον καιρό, από άποψη προστιθέμενης αξίας και ανάπτυξης συνδέσμων θα προέλθει από τις ΜΜΕ και από την ικανότητά τους να αξιοποιήσουν τις νέες εμπορικές και επενδυτικές ευκαιρίες και να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα. Διάφορες μελέτες δείχνουν ότι οι ΜΜΕ που δραστηριοποιούνται διεθνώς είναι πιο καινοτόμες, αναπτύσσονται ταχύτερα και δημιουργούν περισσότερες και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας.

2.1.1.   Οι ΜΜΕ στην ΕΕ, οι οποίες στην πραγματικότητα πολύ συχνά είναι ΠΜΕ

Στην ΕΕ μικρομεσαίες επιχειρήσεις είναι εκείνες που απασχολούν λιγότερα από 250 άτομα και έχουν κύκλο εργασιών που δεν υπερβαίνει τα 50 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στην ΕΕ υπάρχουν πάνω από 20 εκατ. ΜΜΕ, οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 98 % του συνόλου των επιχειρήσεων, το 67 % της συνολικής απασχόλησης και το 58 % της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας. Στο διάστημα 2002-2010 οι ευρωπαϊκές ΜΜΕ δημιούργησαν το 85 % του συνόλου των νέων θέσεων εργασίας στην ΕΕ.

Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι ευρωπαϊκές ΜΜΕ εξασφαλίζουν το 28 % του συνόλου των άμεσων εξαγωγών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, πράγμα που αποδεικνύει τις δυνατότητες για περαιτέρω πρόοδο. Από τις 7 90  000 ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που εξάγουν σε χώρες εκτός της ΕΕ οι 6 19  000 είναι ΜΜΕ, από τις οποίες οι 3 53  000 ΠΜΕ με λιγότερους από 9 εργαζόμενους, πράγμα που δείχνει ότι το μικρό τους μέγεθος δεν τις εμποδίζει να εξάγουν (3).

Αντίθετα, το ποσοστό των ευρωπαϊκών ΜΜΕ που εξάγουν επί του παρόντος στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι σχετικά μικρό: 1 50  000 σύμφωνα με την προαναφερθείσα έκθεση, από τις οποίες οι 65  000 με λιγότερους από 9 εργαζόμενους. Αυτό το ποσοστό, λιγότερο από το 1 % των ευρωπαϊκών ΜΜΕ, οι οποίες είναι περισσότερες από 20 εκατ., φαίνεται πολύ χαμηλό. Πολλές ΜΜΕ και ΠΜΕ ορισμένων χωρών (π.χ. της Ιταλίας) κατατάσσονται υψηλά όσον αφορά τον αριθμό επιχειρήσεων που συναλλάσσονται σε αγορές των Ηνωμένων Πολιτειών. Ωστόσο, τα στοιχεία της Eurostat λαμβάνουν υπόψη μόνο τις άμεσες και όχι τις έμμεσες εξαγωγές, δηλαδή το ότι πολλές ΜΜΕ/ΠΜΕ που εργάζονται σε υπεργολαβία ή Business to Business (B to B) παράγουν ενδιάμεσα αγαθά ή υπηρεσίες που στη συνέχεια συναρμολογούνται για να εξαχθούν προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτός ο μικρός αριθμός εξηγείται επίσης από τη σημασία που αντιπροσωπεύουν στην ευρωπαϊκή οικονομία οι ΜΜΕ και οι ΠΜΕ που συνδέονται με την τοπική οικονομία (οικονομία που βασίζεται στον πραγματικά παρόντα πληθυσμό σε μια περιοχή) και οι οποίες δεν ενδιαφέρονται να προβούν σε εξαγωγές ή επενδύσεις στο εξωτερικό. Υπάρχει, ωστόσο, σίγουρα ένα σημαντικό περιθώριο για σημαντική πρόοδο για τις εν δυνάμει εξαγωγικές επιχειρήσεις ή για τις επιχειρήσεις που ήδη εξάγουν σε άλλες τρίτες χώρες.

2.1.2.   Οι ΜΜΕ στις ΗΠΑ, πιο δομημένες επιχειρήσεις

Στις ΗΠΑ μικρομεσαίες είναι οι επιχειρήσεις που έχουν λιγότερους από 500 εργαζομένους, αλλά σε ορισμένους τομείς λιγότερους από 1  000 ή ακόμη και 1  500 εργαζόμενους (4). Οι επιχειρήσεις αυτές —οι οποίες μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερες σε μέγεθος από τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές— αποτελούν και στις ΗΠΑ τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας. Τα 28 εκατ. ΜΜΕ στις ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν το 99 % του συνόλου των επιχειρήσεων, απασχολούν πάνω από το 50 % των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα και παράγουν το 65 % των καθαρών νέων θέσεων εργασίας στον ιδιωτικό τομέα.

2.2.   
  Η σημασία της TTIP για τις ΜΜΕ

| 2.2.1. | Λόγω του μεγέθους τους, οι ΜΜΕ πλήττονται δυσανάλογα από τους υψηλούς δασμούς και τις επαχθείς ρυθμιστικές απαιτήσεις του διατλαντικού εμπορίου, επειδή χρειάζονται περισσότερους πόρους και δεξιότητες για την υπερπήδηση των εμπορικών φραγμών για χαμηλά ποσά συναλλαγών σε όγκο και σε αξία από ό,τι οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις. Για τους λόγους αυτούς θα επωφεληθούν από τα μέτρα δασμολογικής και μη δασμολογικής απελευθέρωσης που προβλέπονται στη διατλαντική συμφωνία. Στη γνωμοδότησή της με θέμα «Οι διατλαντικές εμπορικές σχέσεις και οι απόψεις της ΕΟΚΕ σχετικά με την ενίσχυση της συνεργασίας και την ενδεχόμενη σύναψη συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών ΕΕ — ΗΠΑ», η ΕΟΚΕ έχει ήδη προβεί σε μια απογραφή των ευκαιριών και των σημείων που χρήζουν παρακολούθησης όσον αφορά το σύνολο των θεμάτων που καλύπτει η διαπραγμάτευση (5). |
| --- | --- |

2.2.1.

Λόγω του μεγέθους τους, οι ΜΜΕ πλήττονται δυσανάλογα από τους υψηλούς δασμούς και τις επαχθείς ρυθμιστικές απαιτήσεις του διατλαντικού εμπορίου, επειδή χρειάζονται περισσότερους πόρους και δεξιότητες για την υπερπήδηση των εμπορικών φραγμών για χαμηλά ποσά συναλλαγών σε όγκο και σε αξία από ό,τι οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις. Για τους λόγους αυτούς θα επωφεληθούν από τα μέτρα δασμολογικής και μη δασμολογικής απελευθέρωσης που προβλέπονται στη διατλαντική συμφωνία. Στη γνωμοδότησή της με θέμα «Οι διατλαντικές εμπορικές σχέσεις και οι απόψεις της ΕΟΚΕ σχετικά με την ενίσχυση της συνεργασίας και την ενδεχόμενη σύναψη συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών ΕΕ — ΗΠΑ», η ΕΟΚΕ έχει ήδη προβεί σε μια απογραφή των ευκαιριών και των σημείων που χρήζουν παρακολούθησης όσον αφορά το σύνολο των θεμάτων που καλύπτει η διαπραγμάτευση (5).

| 2.2.2. | Ένα από τα κύρια προσδοκώμενα οφέλη της TTIP για τις ΜΜΕ έγκειται στα αποτελέσματά της όσον αφορά τη ρυθμιστική συνεργασία, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε εναρμόνιση και προσέγγιση ορισμένων κανόνων, στην αμοιβαία αναγνώριση της επιθεώρησης και της πιστοποίησης. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί ωστόσο να υπενθυμίσει τη ρητή δέσμευση των δύο μερών να μη χρησιμοποιήσουν την TTIP για τη χαλάρωση των υφιστάμενων τεχνικών κανόνων. Κατά συνέπεια, η ανάλυση της προστιθέμενης αξίας από την ευρωπαϊκή οργάνωση Small Business Standard (SBS), με τη στήριξη της Επιτροπής σε συνεργία με τις αντιπροσωπευτικότερες οργανώσεις των ΜΜΕ, θα ήταν ιδιαίτερα υποσχόμενη. Η ρυθμιστική συνεργασία πρέπει να είναι διαφανής και να σέβεται τη ρυθμιστική αυτονομία των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διατηρώντας την ικανότητά τους να υιοθετούν μέτρα που κρίνουν κατάλληλα σε τομείς όπως η προστασία της υγείας, των καταναλωτών, των εργαζομένων ή του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

2.2.2.

Ένα από τα κύρια προσδοκώμενα οφέλη της TTIP για τις ΜΜΕ έγκειται στα αποτελέσματά της όσον αφορά τη ρυθμιστική συνεργασία, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε εναρμόνιση και προσέγγιση ορισμένων κανόνων, στην αμοιβαία αναγνώριση της επιθεώρησης και της πιστοποίησης. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί ωστόσο να υπενθυμίσει τη ρητή δέσμευση των δύο μερών να μη χρησιμοποιήσουν την TTIP για τη χαλάρωση των υφιστάμενων τεχνικών κανόνων. Κατά συνέπεια, η ανάλυση της προστιθέμενης αξίας από την ευρωπαϊκή οργάνωση Small Business Standard (SBS), με τη στήριξη της Επιτροπής σε συνεργία με τις αντιπροσωπευτικότερες οργανώσεις των ΜΜΕ, θα ήταν ιδιαίτερα υποσχόμενη. Η ρυθμιστική συνεργασία πρέπει να είναι διαφανής και να σέβεται τη ρυθμιστική αυτονομία των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διατηρώντας την ικανότητά τους να υιοθετούν μέτρα που κρίνουν κατάλληλα σε τομείς όπως η προστασία της υγείας, των καταναλωτών, των εργαζομένων ή του περιβάλλοντος.

2.3.   
  Η διεθνής ανάπτυξη των ΜΜΕ

Σύμφωνα με τον ΠΟΕ, η διεθνής ανάπτυξη των ΜΜΕ μπορεί να χωριστεί σε τέσσερα στάδια:

| — | άμεσες εξαγωγές σε μια ξένη χώρα, |
| --- | --- |

—

άμεσες εξαγωγές σε μια ξένη χώρα,

| — | εξαγωγές με την υποστήριξη ξένων ανεξάρτητων επαγγελματιών, |
| --- | --- |

—

εξαγωγές με την υποστήριξη ξένων ανεξάρτητων επαγγελματιών,

| — | ίδρυση θυγατρικών στις ξένες χώρες, |
| --- | --- |

—

ίδρυση θυγατρικών στις ξένες χώρες,

| — | δημιουργία υποδομών στην ξένη χώρα, με σκοπό την παραγωγή και την πώληση στη χώρα εξαγωγής. |
| --- | --- |

—

δημιουργία υποδομών στην ξένη χώρα, με σκοπό την παραγωγή και την πώληση στη χώρα εξαγωγής.

Κάθε στάδιο απαιτεί πρόσθετη πληροφόρηση, ικανότητες διοικητικής συμμόρφωσης και ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους, επειδή οι ΜΜΕ πρέπει να γνωρίζουν τη νομοθεσία της αγοράς εξαγωγής πριν αρχίσουν να εξάγουν αγαθά και/ή υπηρεσίες. Αργότερα θα μπορέσουν να χαράξουν μια πιο μόνιμη στρατηγική για την εγκατάστασή τους και τελικά την πλήρη ενσωμάτωσή τους στη χώρα εξαγωγής, με τοπικές επιχειρήσεις που θα απασχολούν τοπικό ανθρώπινο δυναμικό σύμφωνα με τις τοπικές ρυθμίσεις. Η ψηφιακή οικονομία θα μπορούσε βέβαια να βοηθήσει ορισμένες ΜΜΕ να διεθνοποιηθούν ταχύτερα. Η ραγδαία ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου παρέχει στις μικρές επιχειρήσεις σημαντικότερες επιχειρηματικές ευκαιρίες, ιδίως στον τομέα των καταναλωτικών αγαθών (συναλλαγές επιχειρήσεων — καταναλωτών — «Β2C»), στα δε ελεύθερα επαγγέλματα στον τομέα επίσης των συναλλαγών επιχειρήσεων — επιχειρήσεων («Β2Β»).

Η ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνει επίσης ότι υπάρχει σχέση μεταξύ του μεγέθους της επιχείρησης και του όγκου των εξαγωγών. Οι ΜΜΕ αντιπροσωπεύουν το 81 % των εξαγωγικών επιχειρήσεων, αλλά μόνο το 34 % του όγκου των εξαγωγών (6), αλλά σε ορισμένες εξειδικευμένες αγορές κατέχουν μερίδια αγοράς άνω του 50 % παγκοσμίως.

2.4.   
  Βαθμός διεθνοποίησης των ΜΜΕ στις ΗΠΑ και στην ΕΕ

Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο βαθμός διεθνοποίησης των ευρωπαϊκών ΜΜΕ είναι υψηλότερος από εκείνον των αμερικανικών. Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι οι ΜΜΕ της ΕΕ συμμετέχουν στην ενδοευρωπαϊκή αγορά, η ανάπτυξη της οποίας κάθε άλλο παρά έχει ολοκληρωθεί· οι συναλλαγές αυτές αποτελούν το πρώτο βήμα προς τη διεθνοποίηση των ΜΜΕ και, βελτιώνοντας τις γνώσεις τους για τις ξένες αγορές, τις βοηθούν να αναζητήσουν ευκαιρίες εκτός της ΕΕ. Το μέγεθος δεν φαίνεται να συνιστά παράγοντα αποκλεισμού: σε ορισμένα κράτη μέλη το 90 % των εξαγωγικών επιχειρήσεων είναι ΜΜΕ και ορισμένοι τομείς, όπως η μόδα, τα τρόφιμα, τα μηχανήματα ή τα έπιπλα, έχουν στραφεί ιδιαίτερα προς τις εξαγωγές.

Παρά το γεγονός ότι οι στατιστικές σχετικά με το θέμα είναι σπάνιες και μερικές φορές είναι δύσκολο να αναλυθούν λόγω της ποικιλίας των μεθόδων που χρησιμοποιούνται και των στοιχείων που δεν είναι πάντα συγκρίσιμα, μελέτες που πραγματοποιήθηκαν για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (7) δείχνουν ότι στην ΕΕ το 42 % των ΜΜΕ συμμετέχει σε κάποια μορφή διεθνοποίησης.

Η διεθνοποίηση μιας επιχείρησης εξαρτάται συνήθως από παράγοντες όπως:

| — | η ένταση των εξαγωγών του τομέα στον οποίο δραστηριοποιείται, |
| --- | --- |

—

η ένταση των εξαγωγών του τομέα στον οποίο δραστηριοποιείται,

| — | το μέγεθος της εσωτερικής αγοράς. |
| --- | --- |

—

το μέγεθος της εσωτερικής αγοράς.

Ο βαθμός διεθνοποίησης των ευρωπαϊκών ΜΜΕ είναι υψηλότερος σε τομείς όπως το χονδρικό εμπόριο, η εξορυκτική βιομηχανία, η μεταποίηση, η έρευνα και η πώληση μηχανοκίνητων οχημάτων, ενώ είναι σχετικά χαμηλός σε τομείς όπως οι νομικές υπηρεσίες, η οικοδομή, οι υπηρεσίες σχεδιασμού και ανάπτυξης και οι υπηρεσίες υγείας, οι οποίες λόγω της φύσης τους εξαρτώνται περισσότερο από την εγγύτητα με τον πελάτη ή τον ασθενή (8).

Σύμφωνα με μία σχετική αμερικανική μελέτη (9), οι ΜΜΕ αντιπροσωπεύουν περίπου το 30 % των γνωστών εξαγωγών εμπορευμάτων των ΗΠΑ, με κύριες εξαγωγικές αγορές τον Καναδά και το Μεξικό, δηλαδή χώρες εταίρους στο πλαίσιο της NAFTA. Οι σημαντικότερες κατηγορίες εμπορευμάτων που εξάγουν είναι τα ηλεκτρικά προϊόντα, τα μηχανήματα και τα χημικά. Τα στοιχεία για τις εξαγωγές υπηρεσιών από αμερικανικές ΜΜΕ είναι σχετικά περιορισμένα, αλλά ο τομέας στον οποίο εκτιμάται ότι οι εξαγωγές από τις ΗΠΑ κατέχουν σημαντικό μερίδιο είναι οι επαγγελματικές υπηρεσίες.

2.5.   
  Ο σημερινός ρόλος των ΜΜΕ στη διατλαντική αγορά εμπορίου και επενδύσεων

Στο διμερές διατλαντικό εμπόριο κυριαρχούν, σε μεγάλο ποσοστό, οι συναλλαγές μεταξύ πολυεθνικών εταιρειών. Αυτό σημαίνει ότι το ειδικό αυτό διμερές εμπόριο αποτελείται, κατά το μεγαλύτερο μέρος του, από ροές υπηρεσιών και αγαθών εντός του ίδιου ομίλου, αλλά και από ανταλλαγές αδειών, δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας και ροές κεφαλαίων μεταξύ των μητρικών εταιρειών και των θυγατρικών τους.

Η μελέτη της Επιτροπής για τις ΜΜΕ και την TTIP δείχνει ότι οι ΜΜΕ αντιπροσωπεύουν το 28 % των ευρωπαϊκών εξαγωγών σε όγκο το 2012. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από τον μέσο όρο του όγκου των εξαγωγών των ΜΜΕ σε όλες τις αγορές εκτός ΕΕ, το οποίο ανέρχεται στο 32 %. Το ποσοστό πρέπει επίσης να εξεταστεί σε σχέση με το μερίδιο των εξαγωγικών ΜΜΕ προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, το οποίο είναι 88 %, δηλαδή σημαντικά υψηλότερο από το μέσο ποσοστό των εξαγωγικών ΜΜΕ εκτός της ΕΕ, που είναι 78 %. Τα ποσοστά αυτά επιβεβαιώνουν τη θέση ότι ένα μεγάλο μέρος του όγκου των εξαγωγών παράγεται από το εμπόριο εντός του ομίλου, εξ ου και το δυναμικό που μπορεί να αντιπροσωπεύει μια διατλαντική συμφωνία για την προώθηση των εξαγωγών και των επενδύσεων των ευρωπαϊκών ΜΜΕ. Θα πρέπει ωστόσο να επισημανθεί πως στον αριθμό αυτό δεν συμπεριλαμβάνονται οι έμμεσες εξαγωγές των ευρωπαϊκών ΜΜΕ, οι οποίες, ως υπεργολάβοι και παρασκευαστές ημικατεργασμένων προϊόντων, συμμετέχουν στην παραγωγή σύνθετων ολοκληρωμένων προϊόντων που εξάγονται στις ΗΠΑ. Σε επίπεδο κρατών μελών υπάρχει μεγάλη διαφορά όσον αφορά τον αριθμό των εξαγωγικών ΜΜΕ και τους όγκους των εξαγωγών.

Δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία για τον αριθμό των αμερικανικών ΜΜΕ που εξάγουν προς την ΕΕ ούτε για τον όγκο των εν λόγω εξαγωγών. Ωστόσο, οι ΜΜΕ αντιπροσωπεύουν στις ΗΠΑ το 33 % των αμερικανικών εξαγωγών (10), δηλαδή, ένα ποσοστό πολύ κοντά σε αυτό που παρατηρείται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

2.6.   
  Τα κυριότερα εμπόδια για τις ΜΜΕ

Λόγω του μεγέθους τους, οι ΜΜΕ γενικά δυσκολεύονται περισσότερο να εισέλθουν σε αγορές του εξωτερικού, να επωμιστούν το πρόσθετο κόστος που συνδέεται με το εμπόριο αγαθών σε μικρές ποσότητες και να προσαρμοστούν στις τοπικές ρυθμίσεις. Σύμφωνα με τον κ. Sergio Arzeni, διευθυντή του Κέντρου Επιχειρηματικότητας, ΜΜΕ και Τοπικής Ανάπτυξης του ΟΟΣΑ, «το κόστος συμμόρφωσης για τις ΜΜΕ μπορεί να είναι αναλογικά δέκα έως τριάντα φορές υψηλότερο από το αντίστοιχο κόστος για τις μεγάλες εταιρείες» (11).

Συνοπτικά, μπορούμε να πούμε ότι οι ΜΜΕ, όταν διεθνοποιούνται, αντιμετωπίζουν δυσκολίες που είναι σύμφυτες με το μικρό τους μέγεθος και τους περιορισμένους πόρους τους και τις οποίες πρέπει να ξεπεράσουν πριν ασχοληθούν με την αντιμετώπιση εμποδίων που αφορούν ειδικά το εμπόριο ή τις επενδύσεις, όπως είναι συγκεκριμένα:

| — | τα εμπόδια όσον αφορά την πρόσβαση στη χρηματοδότηση των εξαγωγών, |
| --- | --- |

—

τα εμπόδια όσον αφορά την πρόσβαση στη χρηματοδότηση των εξαγωγών,

| — | η έλλειψη ενημερωμένων στοιχείων και πληροφοριών σχετικά με τις απαιτήσεις που πρέπει να τηρούνται για τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες, |
| --- | --- |

—

η έλλειψη ενημερωμένων στοιχείων και πληροφοριών σχετικά με τις απαιτήσεις που πρέπει να τηρούνται για τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες,

| — | η ανεπαρκής γνώση της αγοράς στην οποία επιθυμούν να πωλήσουν τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες τους (έρευνες αγοράς), |
| --- | --- |

—

η ανεπαρκής γνώση της αγοράς στην οποία επιθυμούν να πωλήσουν τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες τους (έρευνες αγοράς),

| — | η δυσκολία αναζήτησης και συνάντησης πιθανών πελατών, |
| --- | --- |

—

η δυσκολία αναζήτησης και συνάντησης πιθανών πελατών,

| — | η ανεπαρκής κατάρτιση των ανθρώπινων πόρων όσον αφορά τη διαχείριση της διεθνούς ανάπτυξης ή την ανάπτυξη επαφών με τους επενδυτές ή τους εισαγωγείς, |
| --- | --- |

—

η ανεπαρκής κατάρτιση των ανθρώπινων πόρων όσον αφορά τη διαχείριση της διεθνούς ανάπτυξης ή την ανάπτυξη επαφών με τους επενδυτές ή τους εισαγωγείς,

| — | η έλλειψη κινήτρων και στήριξης από τις δημόσιες αρχές, καθώς και ένας βαθμός γραφειοκρατίας που χαρακτηρίζει τις δημόσιες πολιτικές στήριξης, |
| --- | --- |

—

η έλλειψη κινήτρων και στήριξης από τις δημόσιες αρχές, καθώς και ένας βαθμός γραφειοκρατίας που χαρακτηρίζει τις δημόσιες πολιτικές στήριξης,

| — | οι πολιτιστικοί και γλωσσικοί φραγμοί, |
| --- | --- |

—

οι πολιτιστικοί και γλωσσικοί φραγμοί,

| — | η έλλειψη ενιαίων ρυθμίσεων, καθώς και συστημάτων προσαρμογής και αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων και αδειών άσκησης επαγγέλματος. |
| --- | --- |

—

η έλλειψη ενιαίων ρυθμίσεων, καθώς και συστημάτων προσαρμογής και αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων και αδειών άσκησης επαγγέλματος.

Η πρώτη ανάγκη των ΜΜΕ είναι να διαθέτουν, λόγω αυτών των ελλείψεων, υπηρεσίες υποστήριξης και εξατομικευμένων συμβουλών (εξατομικευμένη παρακολούθηση ή πλαισίωση, εποπτεία ή καθοδήγηση κ.λπ.), που παρέχονται γενικά από τις επαγγελματικές και κλαδικές τους οργανώσεις.

Όσον αφορά τα εμπόδια στο εμπόριο και στις επενδύσεις που οι ευρωπαϊκές εταιρείες αντιμετωπίζουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, είναι σχετικά δύσκολο να ταξινομηθούν κατά σειρά σπουδαιότητας, δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις συχνά περιγράφουν τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν χωρίς απαραίτητα να τα εντάσσουν σε μια συγκεκριμένη κατηγορία. Επίσης, υπάρχει διαφορά μεταξύ των εμποδίων που αντιλαμβάνονται οι μη εξαγωγικές επιχειρήσεις και αυτά που αντιμετωπίζουν στην πραγματικότητα οι εξαγωγικές επιχειρήσεις. Ωστόσο, με βάση διάφορες μελέτες και έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί (12), τα βασικά εμπόδια περιγράφονται ως εξής:

| — | οι σημαντικές διαφορές όσον αφορά την έκταση της ευθύνης και τη δυνατότητα σύναψης σχετικής ασφάλισης σε τιμές αγοράς, |
| --- | --- |

—

οι σημαντικές διαφορές όσον αφορά την έκταση της ευθύνης και τη δυνατότητα σύναψης σχετικής ασφάλισης σε τιμές αγοράς,

| — | το κόστος των εξαγωγών (εξαιρουμένων των τελωνειακών δασμών) σε σχέση με το κόστος της μεταφοράς, τη διάρκεια και την πολυπλοκότητα των τελωνειακών διαδικασιών και την ανάγκη διάθεσης ή πληρωμής εκτελωνιστή, καθώς και ύπαρξη, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, ασφάλισης για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων αξιώσεων αστικής ευθύνης, |
| --- | --- |

—

το κόστος των εξαγωγών (εξαιρουμένων των τελωνειακών δασμών) σε σχέση με το κόστος της μεταφοράς, τη διάρκεια και την πολυπλοκότητα των τελωνειακών διαδικασιών και την ανάγκη διάθεσης ή πληρωμής εκτελωνιστή, καθώς και ύπαρξη, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, ασφάλισης για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων αξιώσεων αστικής ευθύνης,

| — | η δυσχερής πρόσβαση σε εξαγωγικές πιστώσεις, |
| --- | --- |

—

η δυσχερής πρόσβαση σε εξαγωγικές πιστώσεις,

| — | οι φόροι και οι δασμοί, που εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό εμπόδιο για ορισμένους τομείς, όπως ο καπνός, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και τα είδη ένδυσης, |
| --- | --- |

—

οι φόροι και οι δασμοί, που εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό εμπόδιο για ορισμένους τομείς, όπως ο καπνός, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και τα είδη ένδυσης,

| — | η πολυπλοκότητα των κανόνων καταγωγής και το κόστος των πιστοποιητικών καταγωγής, |
| --- | --- |

—

η πολυπλοκότητα των κανόνων καταγωγής και το κόστος των πιστοποιητικών καταγωγής,

| — | η συμμόρφωση με διαφορετικούς τεχνικούς ή υγειονομικούς και φυτοϋγειονομικούς κανόνες και οι πιστοποιήσεις και επιθεωρήσεις που σχετίζονται με αυτούς τους κανόνες, |
| --- | --- |

—

η συμμόρφωση με διαφορετικούς τεχνικούς ή υγειονομικούς και φυτοϋγειονομικούς κανόνες και οι πιστοποιήσεις και επιθεωρήσεις που σχετίζονται με αυτούς τους κανόνες,

| — | οι τεχνικές και υγειονομικές ρυθμίσεις που απαιτούνται μόνο σε ορισμένες πολιτείες των ΗΠΑ ή οι διαφορετικοί κανόνες μεταξύ των πολιτειών, |
| --- | --- |

—

οι τεχνικές και υγειονομικές ρυθμίσεις που απαιτούνται μόνο σε ορισμένες πολιτείες των ΗΠΑ ή οι διαφορετικοί κανόνες μεταξύ των πολιτειών,

| — | οι αποκλίσεις σε ό,τι αφορά τις απαιτήσεις προσόντων και τους περιορισμούς που τίθενται στην άσκηση δραστηριότητας σε μεμονωμένα ομόσπονδα κρατίδια και σε επιμέρους περιφέρειες, |
| --- | --- |

—

οι αποκλίσεις σε ό,τι αφορά τις απαιτήσεις προσόντων και τους περιορισμούς που τίθενται στην άσκηση δραστηριότητας σε μεμονωμένα ομόσπονδα κρατίδια και σε επιμέρους περιφέρειες,

| — | η προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, ιδίως η μη τήρηση των ονομασιών προέλευσης και των διαφορετικών ρυθμίσεων που αφορούν τα εμπορικά σήματα και τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, |
| --- | --- |

—

η προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, ιδίως η μη τήρηση των ονομασιών προέλευσης και των διαφορετικών ρυθμίσεων που αφορούν τα εμπορικά σήματα και τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας,

| — | το κόστος της νομικής προστασίας και της παρακολούθησης της αγοράς για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που κατέχουν γεωγραφικές ενδείξεις, |
| --- | --- |

—

το κόστος της νομικής προστασίας και της παρακολούθησης της αγοράς για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που κατέχουν γεωγραφικές ενδείξεις,

| — | οι περιορισμοί που αφορούν τις δημόσιες συμβάσεις λόγω της «Buy American Act» και των τακτικών τροποποιήσεών της που στοχεύουν στην επέκταση του πεδίου εφαρμογής της, |
| --- | --- |

—

οι περιορισμοί που αφορούν τις δημόσιες συμβάσεις λόγω της «Buy American Act» και των τακτικών τροποποιήσεών της που στοχεύουν στην επέκταση του πεδίου εφαρμογής της,

| — | η πολυπλοκότητα των διαδικασιών έκδοσης θεωρήσεων και αδειών παραμονής, εργασίας και έναρξης δραστηριοτήτων στις ΗΠΑ, |
| --- | --- |

—

η πολυπλοκότητα των διαδικασιών έκδοσης θεωρήσεων και αδειών παραμονής, εργασίας και έναρξης δραστηριοτήτων στις ΗΠΑ,

| — | οι περιορισμοί ή οι άδειες που απαιτούνται σε ομοσπονδιακό επίπεδο ή σε επίπεδο των ομόσπονδων πολιτειών για ορισμένους φορείς παροχής υπηρεσιών. |
| --- | --- |

—

οι περιορισμοί ή οι άδειες που απαιτούνται σε ομοσπονδιακό επίπεδο ή σε επίπεδο των ομόσπονδων πολιτειών για ορισμένους φορείς παροχής υπηρεσιών.

Αυτά τα εμπόδια δεν αφορούν μόνο τις ΜΜΕ, αλλά ο αντίκτυπός τους είναι πιο σημαντικός και πιο αποτρεπτικός. Στο πλαίσιο της TTIP τα περισσότερα από αυτά θα αποτελέσουν αντικείμενο ειδικών κεφαλαίων που θα εφαρμόζονται αδιακρίτως σε όλες τις επιχειρήσεις. Το κεφάλαιο ΜΜΕ που προβλέπεται στην TTIP θα έχει έναν αρκετά περιορισμένο στόχο: την προώθηση της συμμετοχής όλων των ΜΜΕ στη διατλαντική αγορά, με την παροχή των σχετικών πληροφοριών και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων δημόσιων αρχών για τις ΜΜΕ.

2.7.   
  Οι ανάγκες παροχής υποστήριξης στις ΜΜΕ

| 2.7.1. | Η πρώτη ανάγκη των ΜΜΕ, ιδίως των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων, είναι να διαθέτουν, λόγω των εμποδίων που συναντούν και των περιορισμένων πόρων τους, υπηρεσίες υποστήριξης και εξατομικευμένων συμβουλών, μεταξύ άλλων σε θέματα κατάρτισης των υπαλλήλων (εξατομικευμένη παρακολούθηση ή καθοδήγηση, εποπτεία ή καθοδήγηση κ.λπ.), που παρέχονται γενικά από τις οικονομικές, επαγγελματικές και κλαδικές τους οργανώσεις. Κρίνεται σκόπιμο να διασφαλιστεί πως οι οργανώσεις αυτές θα έχουν στη διάθεσή τους τα αναγκαία υλικοτεχνικά μέσα για την ενημέρωση και την παροχή συμβουλών στις επιχειρήσεις και την εξατομικευμένη συνοδεία τους, ιδίως χάρη στη χρήση των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων (ΕΔΕΤ). |
| --- | --- |

2.7.1.

Η πρώτη ανάγκη των ΜΜΕ, ιδίως των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων, είναι να διαθέτουν, λόγω των εμποδίων που συναντούν και των περιορισμένων πόρων τους, υπηρεσίες υποστήριξης και εξατομικευμένων συμβουλών, μεταξύ άλλων σε θέματα κατάρτισης των υπαλλήλων (εξατομικευμένη παρακολούθηση ή καθοδήγηση, εποπτεία ή καθοδήγηση κ.λπ.), που παρέχονται γενικά από τις οικονομικές, επαγγελματικές και κλαδικές τους οργανώσεις. Κρίνεται σκόπιμο να διασφαλιστεί πως οι οργανώσεις αυτές θα έχουν στη διάθεσή τους τα αναγκαία υλικοτεχνικά μέσα για την ενημέρωση και την παροχή συμβουλών στις επιχειρήσεις και την εξατομικευμένη συνοδεία τους, ιδίως χάρη στη χρήση των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων (ΕΔΕΤ).

| 2.7.2. | Πέρα από τις υπηρεσίες συνοδείας και συμβουλών που θα προσαρμόζονται σε κάθε ΜΜΕ σε συνάρτηση με τις ιδιαιτερότητες και τις ανάγκες της, οι επιχειρήσεις πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους τα αναγκαία μέσα για τη χρηματοδότηση των υλικών και άυλων επενδύσεών τους. Προς τούτο, πέρα από τα ΕΔΕΤ, η ΕΟΚΕ συνιστά να είναι άμεσα προσβάσιμα στις ΜΜΕ —συμπεριλαμβανομένων εκείνων που επιθυμούν να επενδύσουν στις αγορές των Ηνωμένων Πολιτειών— τα χρηματοδοτικά μέσα του προγράμματος COSME, ιδίως δε τα κεφάλαια κινδύνου και τα συστήματα εγγυήσεων. |
| --- | --- |

2.7.2.

Πέρα από τις υπηρεσίες συνοδείας και συμβουλών που θα προσαρμόζονται σε κάθε ΜΜΕ σε συνάρτηση με τις ιδιαιτερότητες και τις ανάγκες της, οι επιχειρήσεις πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους τα αναγκαία μέσα για τη χρηματοδότηση των υλικών και άυλων επενδύσεών τους. Προς τούτο, πέρα από τα ΕΔΕΤ, η ΕΟΚΕ συνιστά να είναι άμεσα προσβάσιμα στις ΜΜΕ —συμπεριλαμβανομένων εκείνων που επιθυμούν να επενδύσουν στις αγορές των Ηνωμένων Πολιτειών— τα χρηματοδοτικά μέσα του προγράμματος COSME, ιδίως δε τα κεφάλαια κινδύνου και τα συστήματα εγγυήσεων.

| 2.7.3. | Η ΕΕ θα πρέπει να αξιολογήσει τις προσφερόμενες δυνατότητες ασφάλισης των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών και να μεριμνήσει για την ανάπτυξή τους, με στόχο την προσαρμογή τους στις ανάγκες της αγοράς. |
| --- | --- |

2.7.3.

Η ΕΕ θα πρέπει να αξιολογήσει τις προσφερόμενες δυνατότητες ασφάλισης των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών και να μεριμνήσει για την ανάπτυξή τους, με στόχο την προσαρμογή τους στις ανάγκες της αγοράς.

2.8.   
  Το τρέχον κεφάλαιο ΜΜΕ της TTIP

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την ύπαρξη κεφαλαίου αποκλειστικά αφιερωμένου στις ΜΜΕ στην TTIP, επιθυμεί ωστόσο τη βελτίωση του περιεχομένου του (βλέπε προτάσεις στην ενότητα των ειδικών παρατηρήσεων). Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εισαγωγή στην TTIP ενός νομικού κειμένου σχετικά με τις «μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις» υποβλήθηκε προς συζήτηση με τις ΗΠΑ στον γύρο διαπραγματεύσεων από 19 έως 23 Μαΐου 2014. Πρόκειται για ένα ανέκδοτο κεφάλαιο για την ΕΕ σε μια συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών. Το κείμενο δημοσιεύθηκε στις 7 Ιανουαρίου 2015 (13). Το κείμενο αυτό έχει τη μορφή ενός Κεφαλαίου X αφιερωμένου ειδικά στις ΜΜΕ και καλύπτει διάφορα ζητήματα, με σκοπό την αύξηση της συμμετοχής των ΜΜΕ στο εμπόριο και την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών.

2.8.1.   Συνεργασία σχετικά με τις ΜΜΕ

Τα συμβαλλόμενα μέρη της TTIP θα πρέπει να ανταλλάσσουν πληροφορίες, να αναπτύσσουν και να καθιστούν διαθέσιμα εργαλεία και πόρους σχετικά με τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας, να ανταλλάσσουν ορθές ρυθμιστικές πρακτικές, να υποστηρίζουν μέτρα για τις επιχειρήσεις και να ενθαρρύνουν τις επενδύσεις επιχειρηματικού κεφαλαίου και τις επενδύσεις σε μικρές επιχειρήσεις, προκειμένου να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα των ΜΜΕ στο διεθνές εμπόριο.

2.8.2.   Ανταλλαγή δεδομένων και πληροφοριών για την αγορά

Το προτεινόμενο άρθρο Χ παράγραφος 2, όπως έχει επί του παρόντος, καλύπτει την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των μερών. Θα πρέπει να δημιουργηθεί ένας ιστότοπος με τις πιο σημαντικές πληροφορίες (όπως είναι το κείμενο της συμφωνίας TTIP, η τελωνειακή νομοθεσία, ένας κατάλογος με τους ισχύοντες τεχνικούς κανονισμούς, τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα, οι κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις και οι διαδικασίες καταχώρισης των επιχειρήσεων στο εμπορικό μητρώο). Το πρόγραμμα εναρμόνισης δεδομένων, που αφορά τους σημαντικότερους τομείς ενδιαφέροντος των ΜΜΕ, θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο κοινής ανάλυσης από ειδική ομάδα εργασίας εμπειρογνωμόνων ΕΕ — ΗΠΑ.

Τα μέρη θα πρέπει να παρέχουν μια ηλεκτρονική βάση δεδομένων σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ με όλους τους κωδικούς της δασμολογικής ονοματολογίας, καθώς και τους δασμολογικούς συντελεστές, τους κανόνες καταγωγής, τις απαιτήσεις σήμανσης της χώρας προέλευσης κ.λπ.

2.8.3.   Υπηρεσία τεχνικής υποστήριξης

Το κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιλαμβάνει αναφορά σε ένα ενιαίο σημείο πληροφόρησης [άρθρο X παράγραφος 2 στοιχείο γ)]. Το ίδιο αίτημα έχει διατυπωθεί και από το Διατλαντικό Οικονομικό Συμβούλιο. H επέκταση του υποδικτύου αυτών των σημείων πληροφόρησης, με την υποστήριξη αξιόπιστων αντιπροσωπευτικών οργανώσεων των ΜΜΕ με παγιωμένους δεσμούς με τον επιχειρηματικό κόσμο της ΕΕ και των ΗΠΑ, θα μπορούσε να εξασφαλίσει την ενίσχυση του αντικτύπου και τη μεγαλύτερη συμμετοχή διαφόρων αρχών και ενδιαφερόμενων φορέων.

2.8.4.   Σύσταση Επιτροπής ΜΜΕ

Ένα σχέδιο άρθρου X παράγραφος 4 αποσκοπεί στη σύσταση μιας διατλαντικής επιτροπής.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

3.1.   
  Η μέτρηση του αντίκτυπου των διαφορών στον ορισμό μιας ΜΜΕ

Οι ΜΜΕ ορίζονται με διαφορετικό τρόπο στην ΕΕ και στις ΗΠΑ, με μέγιστη πιθανή διαφορά μεταξύ 250 και 1  000 εργαζομένων. Επίσης, στις ΗΠΑ ο ορισμός της ΜΜΕ ποικίλει ανάλογα με τον τομέα (14)· συνήθως αναφέρεται στις επιχειρήσεις που απασχολούν λιγότερα από 500 άτομα, αλλά σε ορισμένους τομείς περιλαμβάνει και επιχειρήσεις που έχουν έως 750 ή ακόμη και έως 1  000 εργαζομένους. Για τους περισσότερους τομείς δεν γίνεται αναφορά στον κύκλο εργασιών ή στο σύνολο του ισολογισμού.

Η ΕΟΚΕ καλεί τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να καταρτίσουν λεπτομερή πίνακα με τον ορισμό της ΜΜΕ στις ΗΠΑ ανά κλάδο και, πρωτίστως, να εργαστούν για να διαπιστώσουν κατά πόσον αυτές οι διαφορές στον ορισμό δεν λειτουργούν σε βάρος των ευρωπαϊκών ΜΜΕ που είναι μικρότερου μεγέθους.

| 3.1.1. | Τα ελεύθερα επαγγέλματα, νομοθετικά ρυθμιζόμενα και μη, αποτελούν σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ έναν ειδικό τύπο ΜΜΕ που υφίστανται σε ποικίλες μορφές και διαφορετικές διαβαθμίσεις. Οι ΜΜΕ αυτού του τύπου παρέχουν αγαθά και υπηρεσίες που βασίζονται σε εξειδικευμένες γνώσεις, απαιτούν την ιδιαίτερη εμπιστοσύνη των πελατών τους και υπόκεινται σε ειδικές απαιτήσεις όσον αφορά την ανεξαρτησία τους. Πέρα από τη ζωτική τους σημασία ως οικονομικών εταίρων, τα ελεύθερα επαγγέλματα αποτελούν στοιχείο του ευρωπαϊκού κοινωνιακού προτύπου. |
| --- | --- |

3.1.1.

Τα ελεύθερα επαγγέλματα, νομοθετικά ρυθμιζόμενα και μη, αποτελούν σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ έναν ειδικό τύπο ΜΜΕ που υφίστανται σε ποικίλες μορφές και διαφορετικές διαβαθμίσεις. Οι ΜΜΕ αυτού του τύπου παρέχουν αγαθά και υπηρεσίες που βασίζονται σε εξειδικευμένες γνώσεις, απαιτούν την ιδιαίτερη εμπιστοσύνη των πελατών τους και υπόκεινται σε ειδικές απαιτήσεις όσον αφορά την ανεξαρτησία τους. Πέρα από τη ζωτική τους σημασία ως οικονομικών εταίρων, τα ελεύθερα επαγγέλματα αποτελούν στοιχείο του ευρωπαϊκού κοινωνιακού προτύπου.

3.2.   
  Αξιολόγηση και παρακολούθηση των επιπτώσεων μιας διευρυμένης διατλαντικής αγοράς στις εξαγωγικές και στις μη εξαγωγικές επιχειρήσεις

Με δεδομένη τη σημασία των ΜΜΕ στην οικονομία της ΕΕ, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να μελετηθεί σχέδιο, κυρίως όσον αφορά τις επιπτώσεις στην απασχόληση, για μια ακριβή ανάλυση αντικτύπου ανά τομέα και ανά κράτος μέλος, των προβλέψιμων επιπτώσεων που θα έχει στις ευρωπαϊκές ΜΜΕ η έναρξη ισχύος της TTIP, σύμφωνα με τους υφιστάμενους όρους των διαπραγματεύσεων. Είναι απαραίτητο να διεξαχθούν μελέτες αντίκτυπου εκ των προτέρων και εκ των υστέρων για τις ΜΜΕ, τις πολύ μικρές επιχειρήσεις (ΠΜΕ) και τις μικροεπιχειρήσεις, είτε με εξαγωγικό προσανατολισμό είτε όχι, καθώς και για τα ελεύθερα επαγγέλματα, προκειμένου να υπολογιστούν οι πιθανές επιπτώσεις της εφαρμογής μιας διατλαντικής αγοράς.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ήδη εξετάσει τις επιπτώσεις της TTIP στις μεταποιητικές βιομηχανίες και στην αγορά ενέργειας και κατέληξε σε θετικό αντίκτυπο, παρ’ ότι διαφορετικό ανάλογα με τον τομέα δραστηριότητας (15). Ωστόσο, ο αντίκτυπος σε άλλους τομείς που σχετίζονται στενότερα με την τοπική οικονομία (γεωργία, τουρισμός, βιοτεχνία, ξενοδοχεία, ΤΠΕ, εστιατόρια, βιομηχανία, αυτοαπασχολούμενοι, υπηρεσίες, ελεύθερα επαγγέλματα κ.λπ.) δεν έχει μελετηθεί ειδικά.

Οι επόμενοι γύροι των διαπραγματεύσεων της TTIP πρέπει να επιτύχουν πιο φιλόδοξα αποτελέσματα για τον γεωργικό τομέα, με ειδική έμφαση στην πρόσβαση στην αγορά, τις γεωγραφικές ενδείξεις και τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα. Είναι ζωτικής σημασίας η διατήρηση των υψηλών προδιαγραφών ασφάλειας που ισχύουν στην ΕΕ σχετκά με τα τρόφιμα και την υγεία των ζώων και των ανθρώπων.

Είναι καθοριστικής σημασίας να προβλέπεται ο τρόπος με τον οποίο οι επιχειρήσεις αυτές θα επηρεαστούν από την έναρξη μιας πιο ολοκληρωμένης διατλαντικής αγοράς. Η TTIP θα επιφέρει τροποποίηση του επιχειρησιακού τους μοντέλου, των μεθόδων παραγωγής τους, της φύσης των υπηρεσιών ή των στρατηγικών τους από πλευράς επενδύσεων και απασχόλησης στο πλαίσιο ενός νέου πεδίου ανταγωνισμού; Είναι επίσης απαραίτητο να προβλεφθούν μέτρα και πολιτικές προσαρμογής που να μπορούν να επιτρέπουν σε όλες τις ευρωπαϊκές ΜΜΕ να επωφελούνται πλήρως από την TTIP.

3.3.   
  Ένα νέο κατώτατο όριο ώστε να βοηθηθούν οι ΜΜΕ/ΠΜΕ να «δοκιμάσουν» την αγορά σε πολύ μικρή κλίμακα

Κάτω από τα προβλεπόμενα κατώτατα όρια δεν επιβάλλονται καθόλου δασμοί ή φόροι και οι διαδικασίες εκτελωνισμού, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων υποβολής δεδομένων, είναι ελάχιστες.

Έχει διατυπωθεί το αίτημα από πλευράς του Ατλαντικού Συμβουλίου και υπάρχει γενικά μια ώθηση από την πλευρά των ΗΠΑ να αυξηθούν τα ισχύοντα κατώτατα όρια σε 800 δολάρια ΗΠΑ για τα δέματα που αποστέλλονται από μικρές επιχειρήσεις για εισαγωγή στις ΗΠΑ ή στην Ευρωπαϊκή Ένωση (τα ισχύοντα κατώφλια είναι 200 δολάρια ΗΠΑ και 150 ευρώ αντιστοίχως). Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ακόμη και αν τα εμπορεύματα απαλλάσσονται από τελωνειακούς δασμούς, θα πρέπει να εισπράττεται ΦΠΑ για αποστολές αξίας μεγαλύτερης από 10 ή 22 ευρώ (ανάλογα με τα κράτη μέλη).

Ένα υψηλότερο ελάχιστο κατώτατο όριο που προσφέρεται για τα αεροπορικά ταξίδια των ιδιωτών και για τα εισερχόμενα δέματα, ιδίως στον τομέα των καταναλωτικών αγαθών, θα μπορούσε να βοηθήσει τις ΜΜΕ, και ειδικότερα τις νεοσύστατες επιχειρήσεις, να αρχίσουν τις εξαγωγές τους σε χαμηλή κλίμακα ή να προσφύγουν στο ηλεκτρονικό εμπόριο χωρίς καταβολή δασμών. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιολογήσει κατά πόσον είναι εφικτό αυτό το αίτημα (αντίκτυπος στα τελωνειακά έσοδα, δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας κ.λπ.). Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη δημιουργία μιας βάσης δεδομένων με θέμα «10 πράγματα που πρέπει να ξέρετε για το ηλεκτρονικό εμπόριο» (16) για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που εξάγουν τα προϊόντα τους σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι μια παρόμοια βάση δεδομένων μπορεί επίσης να προσαρμοστεί στο διατλαντικό εμπόριο.

3.4.   
  Απαιτούμενη πρόσβαση σε όλες τις σχετικές πληροφορίες σε μια πολύγλωσση διαδικτυακή πύλη

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το αίτημα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη δημιουργία διαδικτυακής πύλης για τις ΜΜΕ και επιθυμεί να διατυπώσει τα ακόλουθα αιτήματα:

| — | όλες οι πληροφορίες να παρέχονται και στις 24 επίσημες γλώσσες της ΕΕ, |
| --- | --- |

—

όλες οι πληροφορίες να παρέχονται και στις 24 επίσημες γλώσσες της ΕΕ,

| — | το λογισμικό να είναι όσο το δυνατόν πιο απλό και πιο εύχρηστο, |
| --- | --- |

—

το λογισμικό να είναι όσο το δυνατόν πιο απλό και πιο εύχρηστο,

| — | η λειτουργία της βάσης δεδομένων να δοκιμαστεί από ομάδα ευρωπαϊκών ΜΜΕ, έτσι ώστε το εργαλείο να ανταποκρίνεται στις ανάγκες τους, |
| --- | --- |

—

η λειτουργία της βάσης δεδομένων να δοκιμαστεί από ομάδα ευρωπαϊκών ΜΜΕ, έτσι ώστε το εργαλείο να ανταποκρίνεται στις ανάγκες τους,

| — | η βάση δεδομένων να περιλαμβάνει και ανθρώπινη διεπαφή με ομάδα επίλυσης προβλημάτων εκατέρωθεν του Ατλαντικού. |
| --- | --- |

—

η βάση δεδομένων να περιλαμβάνει και ανθρώπινη διεπαφή με ομάδα επίλυσης προβλημάτων εκατέρωθεν του Ατλαντικού.

Η έκθεση της Επιτροπής για τις ΜΜΕ και την TTIP δείχνει σαφώς ότι πολλές από τις επιχειρήσεις, ενώ γνωρίζουν τα μέτρα που εφαρμόζονται στις εξαγωγές τους, δεν μπορούν να γνωρίζουν αν πρόκειται για ομοσπονδιακά μέτρα, για μέτρα των ομόσπονδων κρατών ή για ιδιωτικούς κανόνες. Επομένως, είναι σημαντικό οι αρχές να μπορούν να εντοπίζουν τακτικά ποιες είναι οι διαδικασίες και οι κανονισμοί που θεωρούνται ιδιαίτερα δύσκολοι για τις ΜΜΕ και να προβλέπουν ειδικά δελτία εξήγησης και περιγραφής των ενεργειών που πρέπει να ακολουθηθούν για τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις.

3.5.   
  Μια αντιπροσωπευτική επιτροπή ΜΜΕ με ακριβείς αρμοδιότητες

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον διάλογο που έχει ήδη θεσμοθετηθεί από τις αρμόδιες για τις ΜΜΕ αρχές σε ευρωπαϊκό και σε αμερικανικό επίπεδο. Ωστόσο, θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να υπάρχει επαρκής εκπροσώπηση των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων των ΜΜΕ στον διατλαντικό διάλογο που τις αφορά και να μην περιοριστεί η σύνθεση της μελλοντικής επιτροπής ΜΜΕ μόνο στις εθνικές διοικήσεις, αλλά να είναι ανοιχτή στις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των ΜΜΕ και των πολύ μικρών επιχειρήσεων εκατέρωθεν του Ατλαντικού. Ορισμένες γενικές διατάξεις για τις ΜΜΕ θα έχουν επίσης σημαντικές επιπτώσεις για τους εργαζομένους τους και τους καταναλωτές των προϊόντων τους. Ως εκ τούτου, οι εκπρόσωποι αυτών των ενδιαφερόμενων μερών θα πρέπει να συμμετέχουν ως σύμβουλοι στη μελλοντική επιτροπή των ΜΜΕ, προκειμένου τα συμφέροντά τους να λαμβάνονται δεόντως υπόψη από την αρχή.

Η ΕΟΚΕ προτείνει οι αρμοδιότητες της μελλοντικές επιτροπής ΜΜΕ να είναι οι εξής: παρακολούθηση των όρων εφαρμογής της TTIP στις ΜΜΕ και στις πολύ μικρές επιχειρήσεις και των επιπτώσεών τους στους δικούς τους εργαζόμενους και στους καταναλωτές των προϊόντων τους, εκπόνηση μελετών αντικτύπου, υποβολή προτάσεων για την επίλυση των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι ΜΜΕ/ΠΜΕ και οι μικροεπιχειρήσεις, καθώς και εργαζόμενοί τους και οι καταναλωτές των προϊόντων τους, οργάνωση της επικοινωνίας όσον αφορά τις επιχειρήσεις αυτές κ.λπ.

3.6.   
  Ενημερωτική εκστρατεία σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο

Η σωστή ενημέρωση των ΜΜΕ είναι ζωτικής σημασίας για να μπορέσουν αυτές να επωφεληθούν από τις νέες εμπορικές ευκαιρίες που παρέχει η TTIP (κατάργηση των τελωνειακών δασμών, διευκόλυνση του εμπορίου και ρυθμιστική συνεργασία που καταλήγει σε εναρμόνιση ή αμοιβαία αναγνώριση των αξιολογήσεων της συμμόρφωσης, των προσόντων και των κανόνων του εργατικού δικαίου).

Η ενημέρωση αυτή δεν μπορεί να γίνει μόνο μέσω του διαδικτύου. Για να αποκτήσουν οι ΜΜΕ καλύτερη γνώση και κατανόηση των διαθέσιμων εργαλείων και πρωτοβουλιών δημόσιας στήριξης, θα πρέπει να αναπτυχθεί ειδική εκστρατεία ευαισθητοποίησής τους, με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων ειδικευμένων στο διεθνές εμπόριο και εμπειρογνωμόνων για θέματα εξαγωγών και επενδύσεων στις ΗΠΑ. Οι ΜΜΕ αγνοούν τα εργαλεία που υπάρχουν και τα οποία μπορούν να βοηθήσουν στη διεθνοποίησή τους, όπως η βάση δεδομένων για την πρόσβαση στην αγορά και το δίκτυο Enterprise Europe. Οι προσπάθειες των επιχειρήσεων για διεθνοποίηση και άνοιγμα στο εξωτερικό αρχίζουν από την ίδια τους τη χώρα· για τον λόγο αυτό, θα πρέπει να δοθεί προσοχή στους πόρους και στη βοήθεια προς τις ΜΜΕ που μπορεί να παρασχεθεί σε εθνικό και, ενδεχομένως, σε ενωσιακό επίπεδο.

Η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης τη δημιουργία ενός δικτύου των ενώσεων των ευρωπαϊκών και αμερικανικών ΜΜΕ, με αποστολή την προώθηση της TTIP μέσω μιας αυθεντικής προσέγγισης από τη βάση στην κορυφή.

3.7.   
  Εμβάθυνση της ευρωπαϊκής πολιτικής για τις ΜΜΕ

| 3.7.1. | Είναι σημαντικό να μην εκληφθεί η TTIP ως μέσο κατάργησης της προτιμησιακής μεταχείρισης των ΜΜΕ στις δημόσιες συμβάσεις σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Στην TTIP θα πρέπει να διατηρηθούν οι προτεραιότητες αυτές, υπό την προϋπόθεση ότι θα εφαρμόζονται αδιακρίτως σε ευρωπαϊκές και αμερικανικές ΜΜΕ. |
| --- | --- |

3.7.1.

Είναι σημαντικό να μην εκληφθεί η TTIP ως μέσο κατάργησης της προτιμησιακής μεταχείρισης των ΜΜΕ στις δημόσιες συμβάσεις σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Στην TTIP θα πρέπει να διατηρηθούν οι προτεραιότητες αυτές, υπό την προϋπόθεση ότι θα εφαρμόζονται αδιακρίτως σε ευρωπαϊκές και αμερικανικές ΜΜΕ.

| 3.7.2. | Επίσης, είναι κεφαλαιώδους σημασίας στη διαδικασία διαπραγματεύσεων καθώς και στο πλαίσιο της ρυθμιστικής συνεργασίας να γίνεται σεβαστή η αρχή «Think small first» (προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις), προκειμένου οι προτεραιότητες και η πραγματικότητα των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων να λαμβάνονται υπόψη από την έναρξη της νομοθετικής διαδικασίας και να προστατεύονται τα ειδικά τους συμφέροντα. Προς τούτο, η ΕΟΚΕ ζητεί οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις να αντιπροσωπεύονται συγκεκριμένα στη συμβουλευτική ομάδα (TTIP Advisory Board). |
| --- | --- |

3.7.2.

Επίσης, είναι κεφαλαιώδους σημασίας στη διαδικασία διαπραγματεύσεων καθώς και στο πλαίσιο της ρυθμιστικής συνεργασίας να γίνεται σεβαστή η αρχή «Think small first» (προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις), προκειμένου οι προτεραιότητες και η πραγματικότητα των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων να λαμβάνονται υπόψη από την έναρξη της νομοθετικής διαδικασίας και να προστατεύονται τα ειδικά τους συμφέροντα. Προς τούτο, η ΕΟΚΕ ζητεί οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις να αντιπροσωπεύονται συγκεκριμένα στη συμβουλευτική ομάδα (TTIP Advisory Board).

| 3.7.3. | Όσον αφορά τη ρυθμιστική συνεργασία, πρέπει να προσφέρεται εξατομικευμένη υποστήριξη στις ΜΜΕ, ιδίως στις μικρές και στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, προκειμένου να διευκολυνθεί η συμμόρφωσή τους στις ρυθμίσεις. |
| --- | --- |

3.7.3.

Όσον αφορά τη ρυθμιστική συνεργασία, πρέπει να προσφέρεται εξατομικευμένη υποστήριξη στις ΜΜΕ, ιδίως στις μικρές και στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, προκειμένου να διευκολυνθεί η συμμόρφωσή τους στις ρυθμίσεις.

| 3.7.4. | Θα πρέπει να σημειωθεί ότι πολλές από τις επιχειρήσεις που ενδέχεται να επενδύσουν ή να εξαγάγουν στη διατλαντική αγορά είναι οι επιχειρήσεις που καινοτομούν και οι οποίες χρειάζονται αυστηρούς και κατανοητούς κανόνες για την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

3.7.4.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι πολλές από τις επιχειρήσεις που ενδέχεται να επενδύσουν ή να εξαγάγουν στη διατλαντική αγορά είναι οι επιχειρήσεις που καινοτομούν και οι οποίες χρειάζονται αυστηρούς και κατανοητούς κανόνες για την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

| 3.7.5. | Όσον αφορά τη βιομηχανία τροφίμων, είναι απαραίτητο να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις επιχειρήσεις που βασίζουν την παραγωγή τους και τις συναφείς διεργασίες σε ηθικές, πολιτιστικές και περιβαλλοντικές θεωρήσεις. Είναι απαραίτητο να συνεχιστεί η προώθηση του εμπορίου των προϊόντων αυτών που συμβάλλουν στην αειφόρο ανάπτυξη. Είναι επίσης αναγκαίο να εξασφαλιστεί η επαρκής προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων, οι οποίες αποτελούν εγγύηση για τον καταναλωτή όσον αφορά τόσο την προέλευση των προϊόντων όσο και τις μεθόδους παραγωγής. Η ΕΕ έχει οικοδομήσει εδώ και χρόνια μια πολιτική ποιότητας για τα προϊόντα της, η οποία συνιστά ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματά της, καθώς παρέχει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στους παραγωγούς της Ένωσης, συμβάλλει σημαντικά στη συνέχιση της πολιτισμικής και γαστρονομικής της παράδοσης και στηρίζει την αγροτική ανάπτυξη, καθώς και τις πολιτικές στήριξης της αγοράς και του εισοδήματος των παραγωγών. |
| --- | --- |

3.7.5.

Όσον αφορά τη βιομηχανία τροφίμων, είναι απαραίτητο να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις επιχειρήσεις που βασίζουν την παραγωγή τους και τις συναφείς διεργασίες σε ηθικές, πολιτιστικές και περιβαλλοντικές θεωρήσεις. Είναι απαραίτητο να συνεχιστεί η προώθηση του εμπορίου των προϊόντων αυτών που συμβάλλουν στην αειφόρο ανάπτυξη. Είναι επίσης αναγκαίο να εξασφαλιστεί η επαρκής προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων, οι οποίες αποτελούν εγγύηση για τον καταναλωτή όσον αφορά τόσο την προέλευση των προϊόντων όσο και τις μεθόδους παραγωγής. Η ΕΕ έχει οικοδομήσει εδώ και χρόνια μια πολιτική ποιότητας για τα προϊόντα της, η οποία συνιστά ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματά της, καθώς παρέχει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στους παραγωγούς της Ένωσης, συμβάλλει σημαντικά στη συνέχιση της πολιτισμικής και γαστρονομικής της παράδοσης και στηρίζει την αγροτική ανάπτυξη, καθώς και τις πολιτικές στήριξης της αγοράς και του εισοδήματος των παραγωγών.

| 3.7.6. | Η ΕΟΚΕ σε μια άλλη γνωμοδότηση εξετάζει την εμπειρία της «Small Business Act» (SBA) στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην ΕΕ, προκειμένου να κατανοηθούν τα οφέλη που η «Small Business Act» των ΗΠΑ παρέχει στις αμερικανικές ΜΜΕ όσον αφορά την πρόσβαση σε δημόσιες συμβάσεις ή στη χρηματοδότηση, για παράδειγμα. Τούτο θα συμβάλει, εν ευθέτω χρόνω, στην υποβολή προτάσεων βελτίωσης και στην υιοθέτηση αποτελεσματικότερων μεθόδων εργασίας για την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία SBA, προκειμένου να καταστεί πιο ευνοϊκή για τις ευρωπαϊκές ΜΜΕ και πιο δεσμευτική. |
| --- | --- |

3.7.6.

Η ΕΟΚΕ σε μια άλλη γνωμοδότηση εξετάζει την εμπειρία της «Small Business Act» (SBA) στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην ΕΕ, προκειμένου να κατανοηθούν τα οφέλη που η «Small Business Act» των ΗΠΑ παρέχει στις αμερικανικές ΜΜΕ όσον αφορά την πρόσβαση σε δημόσιες συμβάσεις ή στη χρηματοδότηση, για παράδειγμα. Τούτο θα συμβάλει, εν ευθέτω χρόνω, στην υποβολή προτάσεων βελτίωσης και στην υιοθέτηση αποτελεσματικότερων μεθόδων εργασίας για την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία SBA, προκειμένου να καταστεί πιο ευνοϊκή για τις ευρωπαϊκές ΜΜΕ και πιο δεσμευτική.

Βρυξέλλες 2 Ιουλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  DG Trade Chief Economist Note «SMEs are more important than you think! Challenges and opportunities for EU exporting SMEs» (http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2014/september/tradoc_152792.pdf).

1

(2)  «Small and Medium Sized Entreprises and the Transatlantic Trade and Investment Partnership» (http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2015/april/tradoc_153348.pdf).

2

(3)  Βλέπε υποσημείωση 1.

3

(4)  https://www.sba.gov/sites/default/files/files/Size_Standards_Table.pdf

4

(5)  ΕΕ C 424 της 26.11.2014, σ. 9.

5

(6)  Βλέπε υποσημείωση 1.

6

(7)  Διεθνοποίηση των ΜΜΕ — Τελική έκθεση 2010. «Annual report on European SMEs 2013/2014» (Ετήσια έκθεση για τις ευρωπαϊκές ΜΜΕ 2013/2014) http://ec.europa.eu/growth/smes/business-friendly-environment/performance-review/files/supporting-documents/2014/annual-report-smes-2014_en.pdf, σ. 62).

7

(8)  Βλέπε υποσημείωση 7.

8

(9)  USITC, «Small and Medium-Sized Enterprises: Overview of Participation in U.S. Exports» (Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις: Επισκόπηση της συμμετοχής τους στις εξαγωγές των ΗΠΑ), 2010 (http://www.usitc.gov/publications/332/pub4125.pdf).

9

(10)  «The Transatlantic Trade and Investment Partnership — Big opportunities for small business» (Διατλαντική Εμπορική και Επενδυτική Εταιρική Σχέση — Μεγάλες ευκαιρίες για τις μικρές επιχειρήσεις), Ατλαντικό Συμβούλιο, (http://www.atlanticcouncil.org/images/publications/TTIP_SME_Report.pdf, σ. 3).

10

(11)  OMC, wt/COMTD/AFT/W/53, σ. 23.

11

(12)  «The Transatlantic Trade and Investment Partnership — Big opportunities for small business» (Διατλαντική Εμπορική και Επενδυτική Εταιρική Σχέση — Μεγάλες ευκαιρίες για τις μικρές επιχειρήσεις), Ατλαντικό Συμβούλιο, (http://www.atlanticcouncil.org/images/publications/TTIP_SME_Report.pdf, σ. 3)· «Small and medium sized enterprises and the Transatlantic Trade and Investment Partnership» (Οι ΜΜΕ και η TTIP) (http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2015/april/tradoc_153348.pdf)· «Small companies in a big market» (Μικρές επιχειρήσεις σε μεγάλες αγορές) (http://www.svensktnaringsliv.se/english/publications/small-companies-in-a-big-market-how-a-free-trade-agreement-betwee_611404.html).

12

(13)  http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2015/january/tradoc_153028.pdf

13

(14)  https://www.sba.gov/sites/default/files/files/Size_Standards_Table.pdf

14

(15)  ITRE Commission «TTIP impacts on European Energy markets and manufacturing industries», 2015 (http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2015/536316/IPOL_STU(2015)536316_EN.pdf).

15

(16)  https://ec.europa.eu/growth/tools-databases/dem/watify/selling-online?language=en

16

---

| 17.11.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 383/44 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 383/44

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Οι στόχοι στην ευρωμεσογειακή περιοχή για την περίοδο μετά το 2015»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2015/C 383/07)

| Εισηγήτρια: | κ. An LE NOUAIL MARLIÈRE |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

κ. An LE NOUAIL MARLIÈRE

Στις 22 Ιανουαρίου 2015 και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του εσωτερικού της κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα

«Οι στόχοι στην Ευρωμεσογειακή περιοχή μετά το 2015».

Το ειδικευμένο τμήμα «Εξωτερικές σχέσεις», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 11 Ιουνίου 2015.

Κατά την 509η σύνοδο ολομέλειας, της 1ης και 2ας Ιουλίου 2015 (συνεδρίαση της 1ης Ιουλίου 2015), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 57 ψήφους υπέρ, 22 ψήφους κατά και 7 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη της Ένωσης για τη Μεσόγειο να κυρώσουν τους συμφωνηθέντες στόχους βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ) με τη δρομολόγηση της επικύρωσης των σχετικών διεθνών συμβάσεων. |
| --- | --- |

1.1.

Η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη της Ένωσης για τη Μεσόγειο να κυρώσουν τους συμφωνηθέντες στόχους βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ) με τη δρομολόγηση της επικύρωσης των σχετικών διεθνών συμβάσεων.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη της Ένωσης για τη Μεσόγειο να προστατεύσουν αποτελεσματικά τις δημόσιες επενδύσεις που είναι απαραίτητες για την υλοποίηση των ΣΒΑ. |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη της Ένωσης για τη Μεσόγειο να προστατεύσουν αποτελεσματικά τις δημόσιες επενδύσεις που είναι απαραίτητες για την υλοποίηση των ΣΒΑ.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη της Ένωσης για τη Μεσόγειο και στην ΕΕ να μεθοδεύσουν την εφαρμογή με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των περιοχών σε τοπικό επίπεδο, όσο το δυνατόν εγγύτερα στους πολίτες. |
| --- | --- |

1.3.

Η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη της Ένωσης για τη Μεσόγειο και στην ΕΕ να μεθοδεύσουν την εφαρμογή με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των περιοχών σε τοπικό επίπεδο, όσο το δυνατόν εγγύτερα στους πολίτες.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει γνώση των συμπερασμάτων του Συμβουλίου «Εξωτερικές υποθέσεις και διεθνείς σχέσεις» της 26ης Μαΐου 2015 καθώς και της ετήσιας έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2015 όσον αφορά τις δεσμεύσεις και τα αποτελέσματα της ΕΕ και των κρατών μελών για τη δημόσια αναπτυξιακή βοήθεια. |
| --- | --- |

1.4.

Η ΕΟΚΕ λαμβάνει γνώση των συμπερασμάτων του Συμβουλίου «Εξωτερικές υποθέσεις και διεθνείς σχέσεις» της 26ης Μαΐου 2015 καθώς και της ετήσιας έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2015 όσον αφορά τις δεσμεύσεις και τα αποτελέσματα της ΕΕ και των κρατών μελών για τη δημόσια αναπτυξιακή βοήθεια.

| 1.5. | Εκφράζει ωστόσο τη λύπη της που η ΕΕ θέτει ως στόχο το 2030 για την επίτευξη του 0,7 % του ΑΕγχΠ (1). |
| --- | --- |

1.5.

Εκφράζει ωστόσο τη λύπη της που η ΕΕ θέτει ως στόχο το 2030 για την επίτευξη του 0,7 % του ΑΕγχΠ (1).

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόθεση της ΕΕ να ενισχύσει τις μη χρηματοοικονομικές πτυχές (επικυρώσεις διεθνών νομικών μέσων, καταπολέμηση του οικονομικού εγκλήματος). |
| --- | --- |

1.6.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόθεση της ΕΕ να ενισχύσει τις μη χρηματοοικονομικές πτυχές (επικυρώσεις διεθνών νομικών μέσων, καταπολέμηση του οικονομικού εγκλήματος).

| 1.7. | Την παροτρύνει να προωθήσει μια συνεπή στάση μεταξύ των διμερών, πολύπλευρων και πολυμερών συμφερόντων και των στόχων της αειφόρου ανάπτυξης, προκειμένου να διατηρηθεί η αξιοπιστία των στόχων καθώς και η βοήθεια της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.7.

Την παροτρύνει να προωθήσει μια συνεπή στάση μεταξύ των διμερών, πολύπλευρων και πολυμερών συμφερόντων και των στόχων της αειφόρου ανάπτυξης, προκειμένου να διατηρηθεί η αξιοπιστία των στόχων καθώς και η βοήθεια της ΕΕ.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την παράταση του διαλόγου μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων για την επαγγελματική κατάρτιση και τη διά βίου κατάρτιση, στον οποίο είχε προσκληθεί να συμμετάσχει και συνέβαλε στη θέσπισή του (2), καθώς και για τα σχετικά προγράμματα δράσης. |
| --- | --- |

1.8.

Η ΕΟΚΕ συνιστά την παράταση του διαλόγου μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων για την επαγγελματική κατάρτιση και τη διά βίου κατάρτιση, στον οποίο είχε προσκληθεί να συμμετάσχει και συνέβαλε στη θέσπισή του (2), καθώς και για τα σχετικά προγράμματα δράσης.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ συνιστά οι συστάσεις αυτές να συμπεριληφθούν στο πρόγραμμα της ΕΕ και στην πολιτική γειτονίας της: συνοχή μεταξύ των πολιτικών εμπορίου, εξωτερικής πολιτικής, ανάπτυξης, χρηματοδότησης και προστασίας της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της αντιπροέδρου Federica MOGHERINI στην κοινωνία των πολιτών στις 28η Μαΐου 2015 (3). |
| --- | --- |

1.9.

Η ΕΟΚΕ συνιστά οι συστάσεις αυτές να συμπεριληφθούν στο πρόγραμμα της ΕΕ και στην πολιτική γειτονίας της: συνοχή μεταξύ των πολιτικών εμπορίου, εξωτερικής πολιτικής, ανάπτυξης, χρηματοδότησης και προστασίας της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της αντιπροέδρου Federica MOGHERINI στην κοινωνία των πολιτών στις 28η Μαΐου 2015 (3).

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Σημαντικότατο ζήτημα στα θεματολόγια τόσο ευρωπαϊκής όσο και παγκόσμιας εμβέλειας κατά τα επόμενα χρόνια θα αποτελέσει η συζήτηση για τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ) μετά το έτος 2015. Η ευρωμεσογειακή περιοχή παρουσιάζει ορισμένα ειδικά κοινά χαρακτηριστικά, τα οποία καθιστούν αναγκαία την εις βάθος διερεύνηση του τρόπου ενσωμάτωσης των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης στην ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας και στις πολιτικές των χωρών της νοτίου Μεσογείου. Τα ζητήματα της επισιτιστικής ασφάλειας, της φτώχειας, του κοινωνικού αποκλεισμού, της πρόσβασης στο νερό, της ειδικής κατάστασης των χωρών που τελούν υπό δημοκρατική και οικονομική μετάβαση στην περιοχή, καθώς και η ανάγκη αποκατάστασης της ειρήνης και της ασφάλειας, καθιστούν σκόπιμη την εκπόνηση γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ με θέμα τον καθορισμό κατευθυντηρίων γραμμών για την αποτελεσματική εφαρμογή και την παρακολούθηση του θεματολογίου για την περίοδο μετά το 2015 στη Μεσόγειο. |
| --- | --- |

2.1.

Σημαντικότατο ζήτημα στα θεματολόγια τόσο ευρωπαϊκής όσο και παγκόσμιας εμβέλειας κατά τα επόμενα χρόνια θα αποτελέσει η συζήτηση για τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ) μετά το έτος 2015. Η ευρωμεσογειακή περιοχή παρουσιάζει ορισμένα ειδικά κοινά χαρακτηριστικά, τα οποία καθιστούν αναγκαία την εις βάθος διερεύνηση του τρόπου ενσωμάτωσης των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης στην ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας και στις πολιτικές των χωρών της νοτίου Μεσογείου. Τα ζητήματα της επισιτιστικής ασφάλειας, της φτώχειας, του κοινωνικού αποκλεισμού, της πρόσβασης στο νερό, της ειδικής κατάστασης των χωρών που τελούν υπό δημοκρατική και οικονομική μετάβαση στην περιοχή, καθώς και η ανάγκη αποκατάστασης της ειρήνης και της ασφάλειας, καθιστούν σκόπιμη την εκπόνηση γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ με θέμα τον καθορισμό κατευθυντηρίων γραμμών για την αποτελεσματική εφαρμογή και την παρακολούθηση του θεματολογίου για την περίοδο μετά το 2015 στη Μεσόγειο.

| 2.2. | Διευκολύνοντας τον εντοπισμό συγκεκριμένων προκλήσεων και καταρτίζοντας, από κοινού με την κοινωνία των πολιτών, προτάσεις για την ευρωμεσογειακή περιοχή, η ΕΟΚΕ μπορεί να παράσχει χρήσιμες συμβουλές στις κυβερνήσεις της δοκιμαζόμενης περιοχής και στα ευρωπαϊκά όργανα. |
| --- | --- |

2.2.

Διευκολύνοντας τον εντοπισμό συγκεκριμένων προκλήσεων και καταρτίζοντας, από κοινού με την κοινωνία των πολιτών, προτάσεις για την ευρωμεσογειακή περιοχή, η ΕΟΚΕ μπορεί να παράσχει χρήσιμες συμβουλές στις κυβερνήσεις της δοκιμαζόμενης περιοχής και στα ευρωπαϊκά όργανα.

| 2.3. | Μέσω της παρούσας γνωμοδότησης, η ΕΟΚΕ προτίθεται να επεκτείνει τις εργασίες που έχει ήδη αναλάβει σχετικά με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ) γενικότερα, με έμφαση στη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή των ακτών της Μεσογείου. |
| --- | --- |

2.3.

Μέσω της παρούσας γνωμοδότησης, η ΕΟΚΕ προτίθεται να επεκτείνει τις εργασίες που έχει ήδη αναλάβει σχετικά με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ) γενικότερα, με έμφαση στη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή των ακτών της Μεσογείου.

| 2.4. | Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ κατέθεσε έκθεση με τη σύνθεση των συνεισφορών που επιλέχθηκαν από την ανοιχτή ομάδα εργασίας η οποία επιφορτίστηκε με την εξέταση των οικουμενικών στόχων βιώσιμης ανάπτυξης με ορίζοντα μετά το 2015, έπειτα από την υιοθέτηση της διακυβερνητικής δήλωσης με τίτλο «Ποιο μέλλον επιθυμούμε;» μετά το πέρας της διάσκεψης Ρίο+20, η οποία προέβλεπε τη μετουσίωση των στόχων της χιλιετίας που αφορούσαν ειδικά τις αναπτυσσόμενες χώρες, σε οικουμενικούς στόχους —παρότι διαφοροποιημένους— για ολόκληρη την ανθρωπότητα, τόσο στις βιομηχανικές όσο και στις αναδυόμενες, αναπτυσσόμενες ή λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες. Πραγματοποιήθηκαν ευρείες διαβουλεύσεις σε διαφορετικά περιφερειακά και υποπεριφερειακά επίπεδα, και οι κύριες ομάδες της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών που εκπροσωπούνται στον ΟΗΕ είχαν την ευκαιρία να συμμετάσχουν και να αναδείξουν τις θέσεις τους. Επιλέχθηκαν δεκαεπτά στόχοι και 169 επιμέρους σκοποί σχετικά με «τα μέσα υλοποίησης και την παγκόσμια εταιρική σχέση για τη βιώσιμη ανάπτυξη». |
| --- | --- |

2.4.

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ κατέθεσε έκθεση με τη σύνθεση των συνεισφορών που επιλέχθηκαν από την ανοιχτή ομάδα εργασίας η οποία επιφορτίστηκε με την εξέταση των οικουμενικών στόχων βιώσιμης ανάπτυξης με ορίζοντα μετά το 2015, έπειτα από την υιοθέτηση της διακυβερνητικής δήλωσης με τίτλο «Ποιο μέλλον επιθυμούμε;» μετά το πέρας της διάσκεψης Ρίο+20, η οποία προέβλεπε τη μετουσίωση των στόχων της χιλιετίας που αφορούσαν ειδικά τις αναπτυσσόμενες χώρες, σε οικουμενικούς στόχους —παρότι διαφοροποιημένους— για ολόκληρη την ανθρωπότητα, τόσο στις βιομηχανικές όσο και στις αναδυόμενες, αναπτυσσόμενες ή λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες. Πραγματοποιήθηκαν ευρείες διαβουλεύσεις σε διαφορετικά περιφερειακά και υποπεριφερειακά επίπεδα, και οι κύριες ομάδες της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών που εκπροσωπούνται στον ΟΗΕ είχαν την ευκαιρία να συμμετάσχουν και να αναδείξουν τις θέσεις τους. Επιλέχθηκαν δεκαεπτά στόχοι και 169 επιμέρους σκοποί σχετικά με «τα μέσα υλοποίησης και την παγκόσμια εταιρική σχέση για τη βιώσιμη ανάπτυξη».

| 2.5. | Το 2015 προβλέπεται να λάβουν χώρα δύο σημαντικά γεγονότα, άρρηκτα συνδεδεμένα με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης με ορίζοντα μετά το 2015: μια διεθνής διάσκεψη για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης, τον Ιούλιο στην Αντίς Αμπέμπα, και η 21η διάσκεψη των μερών της UNFCC στα τέλη του έτους στο Παρίσι. |
| --- | --- |

2.5.

Το 2015 προβλέπεται να λάβουν χώρα δύο σημαντικά γεγονότα, άρρηκτα συνδεδεμένα με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης με ορίζοντα μετά το 2015: μια διεθνής διάσκεψη για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης, τον Ιούλιο στην Αντίς Αμπέμπα, και η 21η διάσκεψη των μερών της UNFCC στα τέλη του έτους στο Παρίσι.

| 2.6. | Το εν λόγω πρόγραμμα βιώσιμης ανάπτυξης για μετά το 2015 έχει ως στόχο τη θέσπιση πλαισίου για τις μελλοντικές επιτόπιες δράσεις των Ηνωμένων Εθνών, με νέο επίκεντρο την ισότητα, την κοινωνική ένταξη και την αξιοπρεπή εργασία, σε συνδυασμό με την προστασία των βιώσιμων πηγών εισοδήματος για τους εργαζομένους, το περιβάλλον και τον ρυθμό ανανέωσης των βιολογικών και φυσικών πόρων. Ωστόσο, το πρόγραμμα βασίζεται στην παραδοχή ότι το οικονομικό πρότυπο που διέπει τις κοινωνίες μας δεν είναι βιώσιμο. Αυτό σημαίνει πως οι παγκόσμιοι ηγέτες καλούνται να διαφυλάξουν έναν πρωταρχικής σημασίας στόχο. Η κατάσταση ως έχει σε οικονομικό, κοινωνικό, περιβαλλοντικό και, εντέλει, σε πολιτικό επίπεδο δεν είναι σε καμία περίπτωση βιώσιμη σε πολλά μέρη του κόσμου, πράγμα το οποίο ισχύει ιδιαίτερα στην περίπτωση της ευρωμεσογειακής περιοχής. Για την επίτευξη των ΣΒΑ, πολλοί υποστηρίζουν ότι θα πρέπει να τροποποιηθούν οι οικονομικές και χρηματοπιστωτικές αρχές που διέπουν σήμερα τις οικονομίες, προκειμένου να αλλάξουν τα δεδομένα. |
| --- | --- |

2.6.

Το εν λόγω πρόγραμμα βιώσιμης ανάπτυξης για μετά το 2015 έχει ως στόχο τη θέσπιση πλαισίου για τις μελλοντικές επιτόπιες δράσεις των Ηνωμένων Εθνών, με νέο επίκεντρο την ισότητα, την κοινωνική ένταξη και την αξιοπρεπή εργασία, σε συνδυασμό με την προστασία των βιώσιμων πηγών εισοδήματος για τους εργαζομένους, το περιβάλλον και τον ρυθμό ανανέωσης των βιολογικών και φυσικών πόρων. Ωστόσο, το πρόγραμμα βασίζεται στην παραδοχή ότι το οικονομικό πρότυπο που διέπει τις κοινωνίες μας δεν είναι βιώσιμο. Αυτό σημαίνει πως οι παγκόσμιοι ηγέτες καλούνται να διαφυλάξουν έναν πρωταρχικής σημασίας στόχο. Η κατάσταση ως έχει σε οικονομικό, κοινωνικό, περιβαλλοντικό και, εντέλει, σε πολιτικό επίπεδο δεν είναι σε καμία περίπτωση βιώσιμη σε πολλά μέρη του κόσμου, πράγμα το οποίο ισχύει ιδιαίτερα στην περίπτωση της ευρωμεσογειακής περιοχής. Για την επίτευξη των ΣΒΑ, πολλοί υποστηρίζουν ότι θα πρέπει να τροποποιηθούν οι οικονομικές και χρηματοπιστωτικές αρχές που διέπουν σήμερα τις οικονομίες, προκειμένου να αλλάξουν τα δεδομένα.

| 2.7. | Στη βόρεια ακτή της Μεσογείου, οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου βιώνουν κοινωνικές και οικονομικές καταστάσεις που δεν είναι πλέον αποδεκτές από τους πολίτες και δεν επιτρέπουν την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών και κλιματικών αναγκών, οι οποίες όχι μόνο είναι επιβεβλημένες αλλά μπορούν επίσης να διανοίξουν νέες προοπτικές στους ευρωπαίους πολίτες για την οικοδόμηση ενός άλλου περιβαλλοντικού, οικονομικού και κοινωνικού χώρου. Οι νέοι, παρά την επένδυση του εθνικού ή ευρωπαϊκού συστήματος στην εκπαίδευσή τους, δεν έχουν τις ευκαιρίες προκειμένου να αναπτυχθούν και να συμβάλουν στην ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.7.

Στη βόρεια ακτή της Μεσογείου, οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου βιώνουν κοινωνικές και οικονομικές καταστάσεις που δεν είναι πλέον αποδεκτές από τους πολίτες και δεν επιτρέπουν την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών και κλιματικών αναγκών, οι οποίες όχι μόνο είναι επιβεβλημένες αλλά μπορούν επίσης να διανοίξουν νέες προοπτικές στους ευρωπαίους πολίτες για την οικοδόμηση ενός άλλου περιβαλλοντικού, οικονομικού και κοινωνικού χώρου. Οι νέοι, παρά την επένδυση του εθνικού ή ευρωπαϊκού συστήματος στην εκπαίδευσή τους, δεν έχουν τις ευκαιρίες προκειμένου να αναπτυχθούν και να συμβάλουν στην ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής ανταγωνιστικότητας της ΕΕ.

| 2.8. | Ελάχιστες θέσεις εργασίας δημιουργήθηκαν μετά το 2008: αντιθέτως, πολυάριθμες θέσεις εργασίας καταργήθηκαν και ο ρυθμός δημιουργίας τους δεν ακολουθεί τη δημογραφική εξέλιξη ούτε την άφιξη στην αγορά πτυχιούχων, πράγμα που οδηγεί στην απόρριψη των πολιτικών λιτότητας χωρίς προοπτικές. Οι πολιτικές και οι δημόσιες υπηρεσίες στον τομέα της εκπαίδευσης, της υγείας, των μεταφορών και της στέγασης πλήττονται από τις πολιτικές της λιτότητας, παρ’ ότι η υλοποίηση των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης προϋποθέτει την ενίσχυση των υπηρεσιών αυτών. Ο αριθμός των αστέγων και των ακατάλληλα στεγασμένων αυξάνεται αδιάκοπα στην ΕΕ των 28, ενώ οι περισσότερες θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν είναι υπερβολικά ευέλικτες, επισφαλείς, χωρίς μέλλον. Ο αριθμός των ασκουμένων που αμείβονται ελάχιστα ή ανεπαρκώς αυξάνεται ραγδαία και οδηγούμαστε προς τη ριζοσπαστικοποίηση της ευρωπαϊκής κοινωνίας, τη μισαλλοδοξία, την απόρριψη του άλλου, την έλλειψη κατανόησης, το χάσμα των γενεών, τον ατομικισμό και την επιβίωση, τη σύγκρουση μεταξύ επαγγελματικοποιημένων πολιτικών τάξεων και πολιτών σε αδιέξοδο. |
| --- | --- |

2.8.

Ελάχιστες θέσεις εργασίας δημιουργήθηκαν μετά το 2008: αντιθέτως, πολυάριθμες θέσεις εργασίας καταργήθηκαν και ο ρυθμός δημιουργίας τους δεν ακολουθεί τη δημογραφική εξέλιξη ούτε την άφιξη στην αγορά πτυχιούχων, πράγμα που οδηγεί στην απόρριψη των πολιτικών λιτότητας χωρίς προοπτικές. Οι πολιτικές και οι δημόσιες υπηρεσίες στον τομέα της εκπαίδευσης, της υγείας, των μεταφορών και της στέγασης πλήττονται από τις πολιτικές της λιτότητας, παρ’ ότι η υλοποίηση των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης προϋποθέτει την ενίσχυση των υπηρεσιών αυτών. Ο αριθμός των αστέγων και των ακατάλληλα στεγασμένων αυξάνεται αδιάκοπα στην ΕΕ των 28, ενώ οι περισσότερες θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν είναι υπερβολικά ευέλικτες, επισφαλείς, χωρίς μέλλον. Ο αριθμός των ασκουμένων που αμείβονται ελάχιστα ή ανεπαρκώς αυξάνεται ραγδαία και οδηγούμαστε προς τη ριζοσπαστικοποίηση της ευρωπαϊκής κοινωνίας, τη μισαλλοδοξία, την απόρριψη του άλλου, την έλλειψη κατανόησης, το χάσμα των γενεών, τον ατομικισμό και την επιβίωση, τη σύγκρουση μεταξύ επαγγελματικοποιημένων πολιτικών τάξεων και πολιτών σε αδιέξοδο.

| 2.9. | Στη νότια ακτή της Μεσογείου βιώσαμε την απόρριψη των δικτατοριών που είχαν σφετεριστεί το οικονομικό κέρδος και καταργήσει την ελευθερία έκφρασης και την ισότητα μεταξύ των πολιτών. Σε πολλές χώρες οι διαδικασίες μετάβασης ποικίλλουν από το ευκταίο παράδειγμα της εθνικής συναίνεσης για τη δημοκρατία μέχρι την αυταρχική ανάληψη της εξουσίας από μια παντοδύναμη στρατιωτική τάξη. Εν μέσω αυτής της κατάστασης ριζοσπαστικές ομάδες επωφελήθηκαν για να προβούν σε ένοπλες καταλήψεις ή για να εγκαθιδρύσουν εγκληματικά καθεστώτα. Μέρος της Αφρικής βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπο με αυτήν τη μόνιμη απειλή, η Εγγύς και Μέση Ανατολή βιώνουν ταυτόχρονα τους μεγαλύτερους εκτοπισμούς πληθυσμών και την ανασύνθεση στρατιωτικών και πολιτικών δυνάμεων· με λίγα λόγια, ο άμαχος πληθυσμός πλήττεται ανελέητα. |
| --- | --- |

2.9.

Στη νότια ακτή της Μεσογείου βιώσαμε την απόρριψη των δικτατοριών που είχαν σφετεριστεί το οικονομικό κέρδος και καταργήσει την ελευθερία έκφρασης και την ισότητα μεταξύ των πολιτών. Σε πολλές χώρες οι διαδικασίες μετάβασης ποικίλλουν από το ευκταίο παράδειγμα της εθνικής συναίνεσης για τη δημοκρατία μέχρι την αυταρχική ανάληψη της εξουσίας από μια παντοδύναμη στρατιωτική τάξη. Εν μέσω αυτής της κατάστασης ριζοσπαστικές ομάδες επωφελήθηκαν για να προβούν σε ένοπλες καταλήψεις ή για να εγκαθιδρύσουν εγκληματικά καθεστώτα. Μέρος της Αφρικής βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπο με αυτήν τη μόνιμη απειλή, η Εγγύς και Μέση Ανατολή βιώνουν ταυτόχρονα τους μεγαλύτερους εκτοπισμούς πληθυσμών και την ανασύνθεση στρατιωτικών και πολιτικών δυνάμεων· με λίγα λόγια, ο άμαχος πληθυσμός πλήττεται ανελέητα.

| 2.10. | Είναι πιθανό σε αυτές τις συνθήκες να μην μπορεί κανένας στόχος της βιώσιμης ανάπτυξης να είναι αξιόπιστος για την αποκατάσταση της ειρήνης, για την υλική ευημερία και για την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής. Καμιά επένδυση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί, να παραμείνει και να ευδοκιμήσει σε περιοχές ασταθείς σε δημοκρατικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό επίπεδο. Παράλληλα, δεδομένου ότι η οικονομική ανάπτυξη ωφελούσε επί δεκαετίες μόνο μια μικρή μειονότητα οικογενειών, ιδιωτών ή δικτατόρων, δεν υφίστανται πλέον θεσμοί ικανοί να λειτουργήσουν κατά τρόπο δίκαιο, διαφανή και δημοκρατικό. |
| --- | --- |

2.10.

Είναι πιθανό σε αυτές τις συνθήκες να μην μπορεί κανένας στόχος της βιώσιμης ανάπτυξης να είναι αξιόπιστος για την αποκατάσταση της ειρήνης, για την υλική ευημερία και για την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής. Καμιά επένδυση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί, να παραμείνει και να ευδοκιμήσει σε περιοχές ασταθείς σε δημοκρατικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό επίπεδο. Παράλληλα, δεδομένου ότι η οικονομική ανάπτυξη ωφελούσε επί δεκαετίες μόνο μια μικρή μειονότητα οικογενειών, ιδιωτών ή δικτατόρων, δεν υφίστανται πλέον θεσμοί ικανοί να λειτουργήσουν κατά τρόπο δίκαιο, διαφανή και δημοκρατικό.

3.   Περιβάλλον

| 3.1. | Τα γεγονότα δείχνουν ότι η ευρωμεσογειακή περιοχή είναι ευάλωτη σε φυσικές καταστροφές, είτε στην ξηρά είτε στη θάλασσα. Σύμφωνα με μια έκθεση του 2013, το παράκτιο περιβάλλον της Μεσογείου παρέχει τα προς το ζην σε τουλάχιστον 150 εκατ. ανθρώπους. Η ίδια έκθεση αναφέρει το πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το περιβάλλον (UNEP), το οποίο καταγράφει κατά μήκος των ακτών της Μεσογείου 13 μονάδες φυσικού αερίου, 55 διυλιστήρια, 180 σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, 750 λιμένες σκαφών αναψυχής, 286 εμπορικούς λιμένες, 112 αεροδρόμια και 238 μονάδες αφαλάτωσης, η πλειονότητα των οποίων συνιστούν πιθανές πηγές καταστάσεων έκτακτης περιβαλλοντικής ανάγκης. Η έκθεση αναφέρει επίσης ότι η εφαρμογή κατάλληλων μέτρων για την άμβλυνση των συνεπειών των φυσικών ή ανθρωπογενών καταστροφών αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα για το σύνολο της περιοχής (4). |
| --- | --- |

3.1.

Τα γεγονότα δείχνουν ότι η ευρωμεσογειακή περιοχή είναι ευάλωτη σε φυσικές καταστροφές, είτε στην ξηρά είτε στη θάλασσα. Σύμφωνα με μια έκθεση του 2013, το παράκτιο περιβάλλον της Μεσογείου παρέχει τα προς το ζην σε τουλάχιστον 150 εκατ. ανθρώπους. Η ίδια έκθεση αναφέρει το πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το περιβάλλον (UNEP), το οποίο καταγράφει κατά μήκος των ακτών της Μεσογείου 13 μονάδες φυσικού αερίου, 55 διυλιστήρια, 180 σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, 750 λιμένες σκαφών αναψυχής, 286 εμπορικούς λιμένες, 112 αεροδρόμια και 238 μονάδες αφαλάτωσης, η πλειονότητα των οποίων συνιστούν πιθανές πηγές καταστάσεων έκτακτης περιβαλλοντικής ανάγκης. Η έκθεση αναφέρει επίσης ότι η εφαρμογή κατάλληλων μέτρων για την άμβλυνση των συνεπειών των φυσικών ή ανθρωπογενών καταστροφών αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα για το σύνολο της περιοχής (4).

4.   Απασχόληση

| 4.1. | Ο επίτροπος Johannes HAHN, στην ομιλία του της 28ης Μαΐου, τόνισε την ανάγκη να δημιουργούνται 5 0 00  000 νέες θέσεις εργασίας κάθε χρόνο ώστε να παρέχεται εργασία σε ένα συνεχώς αυξανόμενο εργατικό δυναμικό και για να εξασφαλιστεί η κοινωνική ένταξη. Σημείωσε επίσης ότι, για να επιτευχθεί αυτό, η περιοχή θα πρέπει να διασφαλίσει οικονομική ανάπτυξη πάνω από 6 %. |
| --- | --- |

4.1.

Ο επίτροπος Johannes HAHN, στην ομιλία του της 28ης Μαΐου, τόνισε την ανάγκη να δημιουργούνται 5 0 00  000 νέες θέσεις εργασίας κάθε χρόνο ώστε να παρέχεται εργασία σε ένα συνεχώς αυξανόμενο εργατικό δυναμικό και για να εξασφαλιστεί η κοινωνική ένταξη. Σημείωσε επίσης ότι, για να επιτευχθεί αυτό, η περιοχή θα πρέπει να διασφαλίσει οικονομική ανάπτυξη πάνω από 6 %.

| 4.2. | Η προώθηση της αξιοπρεπούς απασχόλησης (ΑΣΧ 8) θα πρέπει να είναι το κλειδί, καθώς η απασχόληση χαμηλής ποιότητας (επισφαλής, κακοπληρωμένη, χωρίς βιώσιμη και καθολική κοινωνική προστασία) είναι η αιτία της φτώχειας. Ενδείκνυται συνεπώς, ως ουσιαστικό εργαλείο καταπολέμησης της φτώχειας και του αποκλεισμού, να εστιαστεί και πάλι το ενδιαφέρον στην ποιότητα της ανάπτυξης, σε ασφαλείς και υγιείς όρους εργασίας, στην κοινωνική προστασία των εργαζομένων και των οικογενειών τους. |
| --- | --- |

4.2.

Η προώθηση της αξιοπρεπούς απασχόλησης (ΑΣΧ 8) θα πρέπει να είναι το κλειδί, καθώς η απασχόληση χαμηλής ποιότητας (επισφαλής, κακοπληρωμένη, χωρίς βιώσιμη και καθολική κοινωνική προστασία) είναι η αιτία της φτώχειας. Ενδείκνυται συνεπώς, ως ουσιαστικό εργαλείο καταπολέμησης της φτώχειας και του αποκλεισμού, να εστιαστεί και πάλι το ενδιαφέρον στην ποιότητα της ανάπτυξης, σε ασφαλείς και υγιείς όρους εργασίας, στην κοινωνική προστασία των εργαζομένων και των οικογενειών τους.

5.   Οι ιδιωτικές πηγές χρηματοδότησης

| 5.1. | Η συμβολή του ιδιωτικού τομέα στις εμπορικές συμπράξεις βιομηχανικής ανάπτυξης, για να είναι παραγωγική και αποδοτική, πρέπει να συνοδεύεται από ένα θεματολόγιο για την αξιοπρεπή εργασία που να επιβάλλει με μεγαλύτερη αυστηρότητα την εκπλήρωση των όρων εργασίας από ό, τι συνέβαινε μέχρι τώρα. Οι θέσεις εργασίας που δημιουργούνται πρέπει να είναι περισσότερο από ποτέ ποιοτικές, καλά αμειβόμενες, να σέβονται το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία και να εξασφαλίζονται μέσω μιας αποτελεσματικής κοινωνικής προστασίας (5). Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, όπου το ποσοστό ανεργίας των νέων είναι από τα υψηλότερα του κόσμου και αυξάνεται συνεχώς, γεγονός που εξηγεί το υψηλό ποσοστό των νέων ΟΔΕΚ (Ούτε δουλειά ούτε εκπαίδευση ούτε κατάρτιση). Η εγγύηση ενός ελάχιστου εισοδήματος ασφάλειας για τους ανθρώπους που εργάζονται στον άτυπο τομέα είναι απαραίτητη για την κοινωνική και πολιτική σταθερότητα και για την πρόληψη των συγκρούσεων, καθώς μειώνει τη ριζοσπαστικοποίηση και τον εξτρεμισμό και συμβάλλει στην πολιτική σταθερότητα και στην ασφάλεια (6). Βασική εκπαίδευση και συνεχής κατάρτιση, ισότητα, συμμετοχή των νέων και των γυναικών στην αγορά εργασίας, προσδοκία των πολιτών να αντιμετωπίζονται με σεβασμό, δικαίωμα έκφρασης, αξιοπρεπείς μισθοί, συνθήκες ασφάλειας, προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας, εκπαίδευση των μικρών παιδιών και αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών· όλα αυτά αποτελούν κοινές προσδοκίες και στις δύο ακτές της Μεσογείου. Αυτές οι προσδοκίες πρέπει να εξασφαλίζονται από τις κυβερνήσεις χωρίς την απειλή της υπερεθνικής διαιτησίας που προστατεύει μονομερώς ειδικά συμφέροντα, με όλη τη σημασία που μπορεί να θέλει κάποιος να δώσει στο διεθνές εμπόριο για τη χρηματοδότηση οικουμενικών στόχων (7). |
| --- | --- |

5.1.

Η συμβολή του ιδιωτικού τομέα στις εμπορικές συμπράξεις βιομηχανικής ανάπτυξης, για να είναι παραγωγική και αποδοτική, πρέπει να συνοδεύεται από ένα θεματολόγιο για την αξιοπρεπή εργασία που να επιβάλλει με μεγαλύτερη αυστηρότητα την εκπλήρωση των όρων εργασίας από ό, τι συνέβαινε μέχρι τώρα. Οι θέσεις εργασίας που δημιουργούνται πρέπει να είναι περισσότερο από ποτέ ποιοτικές, καλά αμειβόμενες, να σέβονται το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία και να εξασφαλίζονται μέσω μιας αποτελεσματικής κοινωνικής προστασίας (5). Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, όπου το ποσοστό ανεργίας των νέων είναι από τα υψηλότερα του κόσμου και αυξάνεται συνεχώς, γεγονός που εξηγεί το υψηλό ποσοστό των νέων ΟΔΕΚ (Ούτε δουλειά ούτε εκπαίδευση ούτε κατάρτιση). Η εγγύηση ενός ελάχιστου εισοδήματος ασφάλειας για τους ανθρώπους που εργάζονται στον άτυπο τομέα είναι απαραίτητη για την κοινωνική και πολιτική σταθερότητα και για την πρόληψη των συγκρούσεων, καθώς μειώνει τη ριζοσπαστικοποίηση και τον εξτρεμισμό και συμβάλλει στην πολιτική σταθερότητα και στην ασφάλεια (6). Βασική εκπαίδευση και συνεχής κατάρτιση, ισότητα, συμμετοχή των νέων και των γυναικών στην αγορά εργασίας, προσδοκία των πολιτών να αντιμετωπίζονται με σεβασμό, δικαίωμα έκφρασης, αξιοπρεπείς μισθοί, συνθήκες ασφάλειας, προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας, εκπαίδευση των μικρών παιδιών και αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών· όλα αυτά αποτελούν κοινές προσδοκίες και στις δύο ακτές της Μεσογείου. Αυτές οι προσδοκίες πρέπει να εξασφαλίζονται από τις κυβερνήσεις χωρίς την απειλή της υπερεθνικής διαιτησίας που προστατεύει μονομερώς ειδικά συμφέροντα, με όλη τη σημασία που μπορεί να θέλει κάποιος να δώσει στο διεθνές εμπόριο για τη χρηματοδότηση οικουμενικών στόχων (7).

6.   Μέσα υλοποίησης και παρακολούθηση των στόχων

| 6.1. | Οι πολυμερείς διαπραγματεύσεις στον ΠΟΕ θέτουν στο προσκήνιο το εμπόριο ως μέσο υλοποίησης ενάρετου κύκλου βιώσιμης ανάπτυξης. Ωστόσο, πολυάριθμες διαπραγματεύσεις εν εξελίξει μαρτυρούν την έλλειψη συνέπειας μεταξύ ορισμένων στόχων του ελεύθερου εμπορίου και της υλοποίησης των στόχων της βιώσιμης ανάπτυξης. Πρόκειται για συμφωνίες για τις υπηρεσίες οι οποίες προβλέπουν την απελευθέρωση ή την ιδιωτικοποίηση πολυάριθμων δημόσιων υπηρεσιών που είναι προσιτές στους περισσότερους πολίτες και αναγκαίες για την επίτευξη των στόχων, συμφωνίες για περιβαλλοντικά αγαθά, μεταφορά τεχνολογιών, δικαιώματα βιομηχανικής ιδιοκτησίας, συμφωνίες για τις νέες τεχνολογίες των πληροφοριών, για τις βιομηχανίες εξόρυξης και εκμετάλλευσης του υπεδάφους, φορείς επίλυσης διαφορών μεταξύ πολυεθνικών εταιρειών και κρατών. Είναι πολλά τα παραδείγματα τομέων όπου οι ενάρετοι στόχοι καθίστανται ελάχιστα αξιόπιστοι από τις συναλλαγές μεταξύ εμπορικών και κρατικών δυνάμεων. |
| --- | --- |

6.1.

Οι πολυμερείς διαπραγματεύσεις στον ΠΟΕ θέτουν στο προσκήνιο το εμπόριο ως μέσο υλοποίησης ενάρετου κύκλου βιώσιμης ανάπτυξης. Ωστόσο, πολυάριθμες διαπραγματεύσεις εν εξελίξει μαρτυρούν την έλλειψη συνέπειας μεταξύ ορισμένων στόχων του ελεύθερου εμπορίου και της υλοποίησης των στόχων της βιώσιμης ανάπτυξης. Πρόκειται για συμφωνίες για τις υπηρεσίες οι οποίες προβλέπουν την απελευθέρωση ή την ιδιωτικοποίηση πολυάριθμων δημόσιων υπηρεσιών που είναι προσιτές στους περισσότερους πολίτες και αναγκαίες για την επίτευξη των στόχων, συμφωνίες για περιβαλλοντικά αγαθά, μεταφορά τεχνολογιών, δικαιώματα βιομηχανικής ιδιοκτησίας, συμφωνίες για τις νέες τεχνολογίες των πληροφοριών, για τις βιομηχανίες εξόρυξης και εκμετάλλευσης του υπεδάφους, φορείς επίλυσης διαφορών μεταξύ πολυεθνικών εταιρειών και κρατών. Είναι πολλά τα παραδείγματα τομέων όπου οι ενάρετοι στόχοι καθίστανται ελάχιστα αξιόπιστοι από τις συναλλαγές μεταξύ εμπορικών και κρατικών δυνάμεων.

| 6.2. | Η εμπορική πολιτική πρέπει να αφήσει στις αναπτυσσόμενες χώρες ένα περιθώριο πολιτικού χειρισμού —όπως είναι η ικανότητα αντιμετώπισης κυρίως των συνεπειών στην ανεργία, στα ευάλωτα άτομα, στην ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών και στη βιώσιμη ανάπτυξη— και όχι να προωθεί την ελευθέρωση ως αυτοσκοπό. Για τον σκοπό αυτό, ενδείκνυται μια συνολική επανεξέταση όλων των εμπορικών συμφωνιών και όλων των επενδυτικών συνθηκών προκειμένου να προσδιοριστούν όλοι οι τομείς στους οποίους ενδέχεται να περιορίζεται η ικανότητα των αναπτυσσόμενων χωρών να προλαμβάνουν και να διαχειρίζονται κρίσεις, να ρυθμίζουν τις ροές κεφαλαίων, να προστατεύουν το δικαίωμα για ένα αξιοπρεπές εισόδημα και αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας, να εφαρμόζουν φορολογική δικαιοσύνη, να παρέχουν τις βασικές δημόσιες υπηρεσίες και να διασφαλίζουν τη βιώσιμη ανάπτυξη. |
| --- | --- |

6.2.

Η εμπορική πολιτική πρέπει να αφήσει στις αναπτυσσόμενες χώρες ένα περιθώριο πολιτικού χειρισμού —όπως είναι η ικανότητα αντιμετώπισης κυρίως των συνεπειών στην ανεργία, στα ευάλωτα άτομα, στην ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών και στη βιώσιμη ανάπτυξη— και όχι να προωθεί την ελευθέρωση ως αυτοσκοπό. Για τον σκοπό αυτό, ενδείκνυται μια συνολική επανεξέταση όλων των εμπορικών συμφωνιών και όλων των επενδυτικών συνθηκών προκειμένου να προσδιοριστούν όλοι οι τομείς στους οποίους ενδέχεται να περιορίζεται η ικανότητα των αναπτυσσόμενων χωρών να προλαμβάνουν και να διαχειρίζονται κρίσεις, να ρυθμίζουν τις ροές κεφαλαίων, να προστατεύουν το δικαίωμα για ένα αξιοπρεπές εισόδημα και αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας, να εφαρμόζουν φορολογική δικαιοσύνη, να παρέχουν τις βασικές δημόσιες υπηρεσίες και να διασφαλίζουν τη βιώσιμη ανάπτυξη.

| 6.3. | Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να υποχρεούνται να προβαίνουν σε εκτιμήσεις επιπτώσεων στα ανθρώπινα δικαιώματα των πολυμερών, πολύπλευρων και διμερών συμφωνιών για το εμπόριο και τις επενδύσεις, με ιδιαίτερη έμφαση στα δικαιώματα για την ανάπτυξη και στα ειδικά δικαιώματα, όπως το δικαίωμα στην τροφή, στην υγεία και σε ένα αξιοπρεπές εισόδημα, λαμβάνοντας υπόψη και τις επιπτώσεις στις περιθωριοποιημένες ομάδες. Τούτο προϋποθέτει την εφαρμογή του σχεδίου ψηφίσματος του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στη Γενεύη τον Ιούνιο του 2014 και τη σύσταση ομάδας εργασίας για την ανάπτυξη ενός νομικού μέσου που να επιβάλλει στις πολυεθνικές εταιρείες τις διεθνείς υποχρεώσεις σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα. |
| --- | --- |

6.3.

Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να υποχρεούνται να προβαίνουν σε εκτιμήσεις επιπτώσεων στα ανθρώπινα δικαιώματα των πολυμερών, πολύπλευρων και διμερών συμφωνιών για το εμπόριο και τις επενδύσεις, με ιδιαίτερη έμφαση στα δικαιώματα για την ανάπτυξη και στα ειδικά δικαιώματα, όπως το δικαίωμα στην τροφή, στην υγεία και σε ένα αξιοπρεπές εισόδημα, λαμβάνοντας υπόψη και τις επιπτώσεις στις περιθωριοποιημένες ομάδες. Τούτο προϋποθέτει την εφαρμογή του σχεδίου ψηφίσματος του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στη Γενεύη τον Ιούνιο του 2014 και τη σύσταση ομάδας εργασίας για την ανάπτυξη ενός νομικού μέσου που να επιβάλλει στις πολυεθνικές εταιρείες τις διεθνείς υποχρεώσεις σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα.

| 6.4. | Για μια περίοδο που απομένει ακόμη να καθοριστεί, κατά την οποία θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε πως ο κόσμος ανακάμπτει από τις κρίσεις του 2008 (χρηματοπιστωτική) και του 2011 (δημοκρατίας), οι επενδύσεις για την απασχόληση και το περιβάλλον οι οποίες σχετίζονται με τους αναπτυξιακούς στόχους για μετά το 2015 θα πρέπει να εξαιρούνται από τον υπολογισμό των δημοσίων ελλειμμάτων και να θεωρούνται επενδύσεις κοινής ωφελείας, οικουμενικές, βιώσιμες και διατηρήσιμες, να χρηματοδοτούνται με μηδενικό συντελεστή και να απαγορεύονται στα αμοιβαία κεφάλαια αντιστάθμισης κινδύνου. |
| --- | --- |

6.4.

Για μια περίοδο που απομένει ακόμη να καθοριστεί, κατά την οποία θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε πως ο κόσμος ανακάμπτει από τις κρίσεις του 2008 (χρηματοπιστωτική) και του 2011 (δημοκρατίας), οι επενδύσεις για την απασχόληση και το περιβάλλον οι οποίες σχετίζονται με τους αναπτυξιακούς στόχους για μετά το 2015 θα πρέπει να εξαιρούνται από τον υπολογισμό των δημοσίων ελλειμμάτων και να θεωρούνται επενδύσεις κοινής ωφελείας, οικουμενικές, βιώσιμες και διατηρήσιμες, να χρηματοδοτούνται με μηδενικό συντελεστή και να απαγορεύονται στα αμοιβαία κεφάλαια αντιστάθμισης κινδύνου.

| 6.5. | Η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής, η καταπολέμηση των παράνομων χρηματοοικονομικών ροών για ξέπλυμα χρήματος από παράνομες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της άτυπης εργασίας, της εμπορίας μεταναστών και της εξαγωγής των μη ανακυκλώσιμων απορριμμάτων, αναμένεται να αποδεσμεύσει συμπληρωματικούς πόρους που είναι απαραίτητοι για την υλοποίηση των ΣΒΑ (8). |
| --- | --- |

6.5.

Η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής, η καταπολέμηση των παράνομων χρηματοοικονομικών ροών για ξέπλυμα χρήματος από παράνομες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της άτυπης εργασίας, της εμπορίας μεταναστών και της εξαγωγής των μη ανακυκλώσιμων απορριμμάτων, αναμένεται να αποδεσμεύσει συμπληρωματικούς πόρους που είναι απαραίτητοι για την υλοποίηση των ΣΒΑ (8).

| 6.6. | Τέλος, πρέπει να λάβουμε υπόψη πως οι υφιστάμενες διεθνείς νομικές πράξεις αποτελούν επίσης μέσα εφαρμογής και πως, αν ορισμένες συμβάσεις —όπως οι θεμελιώδεις συμβάσεις της ΔΟΕ για την εργασία, η σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών της 18ης Δεκεμβρίου 1979 για την εξάλειψη όλων των μορφών διακρίσεων κατά των γυναικών, η σύμβαση για την προστασία των μεταναστών εργαζομένων και των οικογενειών τους, η σύμβαση C189 για την προστασία του οικιακού προσωπικού, η σύμβαση C184 για την ασφάλεια και την υγεία στη γεωργία, το διεθνές σύμφωνο για τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά Δικαιώματα και το προαιρετικό του πρωτόκολλο, για να αναφέρουμε μόνο αυτά τα παραδείγματα— είχαν επικυρωθεί και μεταφερθεί στο θετικό δίκαιο όλων των κρατών μελών της Ένωσης για τη Μεσόγειο, θα αποτελούσαν τα καλύτερα μη χρηματοπιστωτικά μέσα υλοποίησης τα οποία θα εξασφάλιζαν από μόνα τους την προστασία (de jure) των ατόμων, αναγκαία και απαραίτητη για την υλοποίηση (de facto) πολυάριθμων στόχων βιώσιμης ανάπτυξης, όπως:
  Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης (9) | Στόχος 1: Εξάλειψη της φτώχειας σε όλες της τις μορφές και παντού |
| --- | --- | --- |

6.6.

Τέλος, πρέπει να λάβουμε υπόψη πως οι υφιστάμενες διεθνείς νομικές πράξεις αποτελούν επίσης μέσα εφαρμογής και πως, αν ορισμένες συμβάσεις —όπως οι θεμελιώδεις συμβάσεις της ΔΟΕ για την εργασία, η σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών της 18ης Δεκεμβρίου 1979 για την εξάλειψη όλων των μορφών διακρίσεων κατά των γυναικών, η σύμβαση για την προστασία των μεταναστών εργαζομένων και των οικογενειών τους, η σύμβαση C189 για την προστασία του οικιακού προσωπικού, η σύμβαση C184 για την ασφάλεια και την υγεία στη γεωργία, το διεθνές σύμφωνο για τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά Δικαιώματα και το προαιρετικό του πρωτόκολλο, για να αναφέρουμε μόνο αυτά τα παραδείγματα— είχαν επικυρωθεί και μεταφερθεί στο θετικό δίκαιο όλων των κρατών μελών της Ένωσης για τη Μεσόγειο, θα αποτελούσαν τα καλύτερα μη χρηματοπιστωτικά μέσα υλοποίησης τα οποία θα εξασφάλιζαν από μόνα τους την προστασία (de jure) των ατόμων, αναγκαία και απαραίτητη για την υλοποίηση (de facto) πολυάριθμων στόχων βιώσιμης ανάπτυξης, όπως:

Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης (9)

Στόχος 1: Εξάλειψη της φτώχειας σε όλες της τις μορφές και παντού

| | Στόχος 2: Εξάλειψη της πείνας, επίτευξη επισιτιστικής ασφάλειας, βελτίωση της διατροφής και προώθηση της βιώσιμης γεωργίας |
| --- | --- |

Στόχος 2: Εξάλειψη της πείνας, επίτευξη επισιτιστικής ασφάλειας, βελτίωση της διατροφής και προώθηση της βιώσιμης γεωργίας

| | Στόχος 3: Εξασφάλιση υγιούς ζωής και προώθηση της ευημερίας για όλους και σε όλες τις ηλικίες |
| --- | --- |

Στόχος 3: Εξασφάλιση υγιούς ζωής και προώθηση της ευημερίας για όλους και σε όλες τις ηλικίες

| | Στόχος 4: Ισότιμη και χωρίς αποκλεισμούς πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση και προώθηση των ευκαιριών διά βίου μάθησης για όλους |
| --- | --- |

Στόχος 4: Ισότιμη και χωρίς αποκλεισμούς πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση και προώθηση των ευκαιριών διά βίου μάθησης για όλους

| | Στόχος 5: Επίτευξη της ισότητας των φύλων και χειραφέτηση όλων των γυναικών και των κοριτσιών |
| --- | --- |

Στόχος 5: Επίτευξη της ισότητας των φύλων και χειραφέτηση όλων των γυναικών και των κοριτσιών

| | Στόχος 6: Διασφάλιση της διαθεσιμότητας και της αειφόρου διαχείρισης του νερού και της αποχέτευσης για όλους |
| --- | --- |

Στόχος 6: Διασφάλιση της διαθεσιμότητας και της αειφόρου διαχείρισης του νερού και της αποχέτευσης για όλους

| | Στόχος 7: Διασφάλιση της πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή, αξιόπιστη, βιώσιμη και σύγχρονη ενέργεια για όλους |
| --- | --- |

Στόχος 7: Διασφάλιση της πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή, αξιόπιστη, βιώσιμη και σύγχρονη ενέργεια για όλους

| | Στόχος 8: Προώθηση της διαρκούς, χωρίς αποκλεισμούς και βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης, καθώς και της πλήρους και παραγωγικής απασχόλησης και της αξιοπρεπούς εργασίας για όλους |
| --- | --- |

Στόχος 8: Προώθηση της διαρκούς, χωρίς αποκλεισμούς και βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης, καθώς και της πλήρους και παραγωγικής απασχόλησης και της αξιοπρεπούς εργασίας για όλους

| | Στόχος 9: Κατασκευή ανθεκτικών υποδομών, προαγωγή της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς εκβιομηχάνισης και υποστήριξη της καινοτομίας |
| --- | --- |

Στόχος 9: Κατασκευή ανθεκτικών υποδομών, προαγωγή της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς εκβιομηχάνισης και υποστήριξη της καινοτομίας

| | Στόχος 10: Μείωση των ανισοτήτων τόσο εντός και όσο μεταξύ των διαφόρων χωρών |
| --- | --- |

Στόχος 10: Μείωση των ανισοτήτων τόσο εντός και όσο μεταξύ των διαφόρων χωρών

| | Στόχος 11: Επίτευξη ασφαλών, ανθεκτικών, βιώσιμων και χωρίς αποκλεισμούς πόλεων και οικισμών |
| --- | --- |

Στόχος 11: Επίτευξη ασφαλών, ανθεκτικών, βιώσιμων και χωρίς αποκλεισμούς πόλεων και οικισμών

| | Στόχος 12: Διασφάλιση μεθόδων βιώσιμης κατανάλωσης και παραγωγής |
| --- | --- |

Στόχος 12: Διασφάλιση μεθόδων βιώσιμης κατανάλωσης και παραγωγής

| | Στόχος 13: Ανάληψη επείγουσας δράσης για την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος και των επιπτώσεών της (10) |
| --- | --- |

Στόχος 13: Ανάληψη επείγουσας δράσης για την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος και των επιπτώσεών της (10)

| | Στόχος 14: Διατήρηση και αειφόρος χρήση των ωκεανών, των θαλασσών και των θαλάσσιων πόρων στο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης |
| --- | --- |

Στόχος 14: Διατήρηση και αειφόρος χρήση των ωκεανών, των θαλασσών και των θαλάσσιων πόρων στο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης

| | Στόχος 15: Προστασία, αποκατάσταση και προαγωγή της αειφόρου χρήσης των χερσαίων οικοσυστημάτων, βιώσιμη διαχείριση των δασών, καταπολέμηση της απερήμωσης, ανάσχεση και αντιστροφή της υποβάθμισης του εδάφους και ανάσχεση της απώλειας της βιοποικιλότητας |
| --- | --- |

Στόχος 15: Προστασία, αποκατάσταση και προαγωγή της αειφόρου χρήσης των χερσαίων οικοσυστημάτων, βιώσιμη διαχείριση των δασών, καταπολέμηση της απερήμωσης, ανάσχεση και αντιστροφή της υποβάθμισης του εδάφους και ανάσχεση της απώλειας της βιοποικιλότητας

| | Στόχος 16: Προώθηση ειρηνικών και χωρίς αποκλεισμούς κοινωνιών για την αειφόρο ανάπτυξη, παροχή πρόσβασης στη δικαιοσύνη για όλους και οικοδόμηση αποτελεσματικών, υπεύθυνων και χωρίς αποκλεισμούς θεσμών σε όλα τα επίπεδα |
| --- | --- |

Στόχος 16: Προώθηση ειρηνικών και χωρίς αποκλεισμούς κοινωνιών για την αειφόρο ανάπτυξη, παροχή πρόσβασης στη δικαιοσύνη για όλους και οικοδόμηση αποτελεσματικών, υπεύθυνων και χωρίς αποκλεισμούς θεσμών σε όλα τα επίπεδα

| | Στόχος 17: Ενίσχυση των μέσων εφαρμογής και αναζωογόνηση της παγκόσμιας σύμπραξης για τη βιώσιμη ανάπτυξη |
| --- | --- |

Στόχος 17: Ενίσχυση των μέσων εφαρμογής και αναζωογόνηση της παγκόσμιας σύμπραξης για τη βιώσιμη ανάπτυξη

| 6.7. | Στις 28 Μαΐου 2015 η Επιτροπή των Περιφερειών και η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή διοργάνωσαν από κοινού με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ένα φόρουμ της ευρωμεσογειακής κοινωνίας των πολιτών, στο οποίο συμμετείχαν ο επίτροπος Johannes HAHN και η αντιπρόεδρος Federica MOGHERINI, καθώς και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. |
| --- | --- |

6.7.

Στις 28 Μαΐου 2015 η Επιτροπή των Περιφερειών και η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή διοργάνωσαν από κοινού με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ένα φόρουμ της ευρωμεσογειακής κοινωνίας των πολιτών, στο οποίο συμμετείχαν ο επίτροπος Johannes HAHN και η αντιπρόεδρος Federica MOGHERINI, καθώς και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

| 6.8. | Κατά τη διάρκεια αυτού του φόρουμ, που είχε ως στόχο τη συζήτηση για τις νέες κατευθύνσεις της πολιτικής γειτονίας της ΕΕ, ο επίτροπος Johannes HAHN υπενθύμισε τα διάφορα ταμεία που διέθεσαν άμεσα πόρους για την ανθρωπιστική κρίση στη Συρία και τις γειτονικές χώρες —αντίστοιχα 52 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του μέσου γειτονίας για την κοινωνία των πολιτών (Neighbourhood Civil Society Facility)— και περιέγραψε τις δράσεις που έχουν αναληφθεί και στις οποίες πρέπει να προστεθούν 40 εκατ. από το EU Regional Trust Fund. |
| --- | --- |

6.8.

Κατά τη διάρκεια αυτού του φόρουμ, που είχε ως στόχο τη συζήτηση για τις νέες κατευθύνσεις της πολιτικής γειτονίας της ΕΕ, ο επίτροπος Johannes HAHN υπενθύμισε τα διάφορα ταμεία που διέθεσαν άμεσα πόρους για την ανθρωπιστική κρίση στη Συρία και τις γειτονικές χώρες —αντίστοιχα 52 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του μέσου γειτονίας για την κοινωνία των πολιτών (Neighbourhood Civil Society Facility)— και περιέγραψε τις δράσεις που έχουν αναληφθεί και στις οποίες πρέπει να προστεθούν 40 εκατ. από το EU Regional Trust Fund.

| 6.9. | Τέλος, πρέπει να αναφερθεί το ευρωπαϊκό πρόγραμμα δράσης για τη μετανάστευση το οποίο δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δύο εβδομάδες μετά τη σύνοδο κορυφής των αρχηγών κρατών και στο οποίο προτείνεται μια συγκεκριμένη κατανομή των δράσεων επανεγκατάστασης και υποδοχής των προσφύγων, σύμφωνα με το άρθρο 78 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ (11). |
| --- | --- |

6.9.

Τέλος, πρέπει να αναφερθεί το ευρωπαϊκό πρόγραμμα δράσης για τη μετανάστευση το οποίο δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δύο εβδομάδες μετά τη σύνοδο κορυφής των αρχηγών κρατών και στο οποίο προτείνεται μια συγκεκριμένη κατανομή των δράσεων επανεγκατάστασης και υποδοχής των προσφύγων, σύμφωνα με το άρθρο 78 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ (11).

Βρυξέλλες, 1η Ιουλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  Επίτροπος Neven Mimica, 508η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ, 28 Μαΐου 2015.

1

(2)  http://www.etf.europa.eu/web.nsf/pages/home

2

(3)  http://eeas.europa.eu/statements-eeas/2015/150528_01_en.htm

3

(4)  http://www.preventionweb.net — Πρόγραμμα της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης (PPRD Νότος), Φεβρουάριος 2013.

4

(5)  Βλέπε γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η κοινωνική προστασία στην πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας» (ΕΕ C 161 της 6.6.2013, σ. 82).

5

(6)  Οι στόχοι για την περίοδο μετά το 2015 στην ευρωμεσογειακή περιοχή, ακρόαση ΕΟΚΕ, 22 Μαΐου 2015, Ένα όραμα αλληλεγγύης για μετά το 2015.

6

(7)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, REX/441 (βλέπε σελίδα 49 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

7

(8)  1  000 δισεκατ. δολάρια τουλάχιστον σύμφωνα με τις πηγές, την Παγκόσμια Τράπεζα, το ΔΝΤ, την transparency.org κ.λπ.

8

(9)  Σύμφωνα με το προσχέδιο του τελικού εγγράφου της διάσκεψης κορυφής του ΟΗΕ για την υιοθέτηση του αναπτυξιακού προγράμματος μετά το 2015, Ιανουάριος 2015.

9

(10)  Αναγνωρίζοντας ότι η σύμβαση πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή είναι το κυριότερο διεθνές διακυβερνητικό φόρουμ για τη διαπραγμάτευση της παγκόσμιας απάντησης στην κλιματική αλλαγή.

10

(11)  http://ec.europa.eu/dgs/home-affairs/what-is-new/news/news/2015/20150527_02_en.htm

11

---

| 17.11.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 383/49 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 383/49

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Χρηματοδότηση της ανάπτυξης — η θέση των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2015/C 383/08)

| Εισηγητής: | κ. Ivan VOLEŠ |
| --- | --- |

Εισηγητής:

κ. Ivan VOLEŠ

Στις 18 Φεβρουαρίου 2015, και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να προβεί στην κατάρτιση γνωμοδότησης πρωτοβουλίας με θέμα:

«Χρηματοδότηση της ανάπτυξης — η θέση των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών».

Το ειδικευμένο τμήμα «Εξωτερικές σχέσεις», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 11 Ιουνίου 2015.

Κατά την 509η σύνοδο ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε την 1η και τη 2α Ιουλίου 2015 (συνεδρίαση της 2ας Ιουλίου 2015), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 142 ψήφους υπέρ, 0 κατά και 3 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ ζητεί το νέο αναπτυξιακό πρόγραμμα να έχει παγκόσμια διάσταση και να αποσκοπεί στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής των ανθρώπων. Πρέπει να βασίζεται στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στην πρόληψη των συγκρούσεων και στην ειρηνική τους επίλυση, στη χρηστή διαχείριση των δημόσιων υποθέσεων, στη μείωση των ανισοτήτων, στην ενίσχυση του ρόλου των γυναικών και στη συμμετοχή όλων όσοι υπέχουν ευθύνη για την ανάπτυξη του κόσμου αυτού και τη παράδοσή του στις μελλοντικές γενεές. |
| --- | --- |

1.1.

Η ΕΟΚΕ ζητεί το νέο αναπτυξιακό πρόγραμμα να έχει παγκόσμια διάσταση και να αποσκοπεί στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής των ανθρώπων. Πρέπει να βασίζεται στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στην πρόληψη των συγκρούσεων και στην ειρηνική τους επίλυση, στη χρηστή διαχείριση των δημόσιων υποθέσεων, στη μείωση των ανισοτήτων, στην ενίσχυση του ρόλου των γυναικών και στη συμμετοχή όλων όσοι υπέχουν ευθύνη για την ανάπτυξη του κόσμου αυτού και τη παράδοσή του στις μελλοντικές γενεές.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την υιοθέτηση των προτεινόμενων στόχων βιώσιμης ανάπτυξης και ζητεί να κινητοποιηθούν όλοι οι διαθέσιμοι χρηματοδοτικοί πόροι και να χρησιμοποιηθούν με τρόπο αποτελεσματικό και διαφανή για την ισόρροπη ενσωμάτωση της οικονομικής, της κοινωνικής και της περιβαλλοντικής διάστασης της βιώσιμης ανάπτυξης. Είναι αναγκαία η καταπολέμηση της σπατάλης πόρων σε ένοπλες συγκρούσεις, της παράνομης μεταφοράς τους και της χρησιμοποίησής τους στην παραοικονομία. |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την υιοθέτηση των προτεινόμενων στόχων βιώσιμης ανάπτυξης και ζητεί να κινητοποιηθούν όλοι οι διαθέσιμοι χρηματοδοτικοί πόροι και να χρησιμοποιηθούν με τρόπο αποτελεσματικό και διαφανή για την ισόρροπη ενσωμάτωση της οικονομικής, της κοινωνικής και της περιβαλλοντικής διάστασης της βιώσιμης ανάπτυξης. Είναι αναγκαία η καταπολέμηση της σπατάλης πόρων σε ένοπλες συγκρούσεις, της παράνομης μεταφοράς τους και της χρησιμοποίησής τους στην παραοικονομία.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ ζητά να συμπεριληφθεί η προώθηση του κοινωνικού διαλόγου στις ευρωπαϊκές προτεραιότητες στον τομέα της ανάπτυξης, διότι πρόκειται για σημαντικό εργαλείο προκειμένου να ληφθούν υπόψη με ισόρροπο τρόπο τα συμφέροντα των κοινωνικών εταίρων και να διατηρηθεί η κοινωνική ειρήνη που είναι απαραίτητη για την επίτευξη της εφαρμογής των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ). |
| --- | --- |

1.3.

Η ΕΟΚΕ ζητά να συμπεριληφθεί η προώθηση του κοινωνικού διαλόγου στις ευρωπαϊκές προτεραιότητες στον τομέα της ανάπτυξης, διότι πρόκειται για σημαντικό εργαλείο προκειμένου να ληφθούν υπόψη με ισόρροπο τρόπο τα συμφέροντα των κοινωνικών εταίρων και να διατηρηθεί η κοινωνική ειρήνη που είναι απαραίτητη για την επίτευξη της εφαρμογής των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ).

| 1.4. | Η επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια (ΕΑΒ) πρέπει να απευθύνεται κυρίως στις λιγότερο ανεπτυγμένες και στις ευάλωτες χώρες. Η ΕΕ πρέπει να επιβεβαιώσει τη δέσμευσή της για χορήγηση ΕΑΒ συνολικού ύψους 0,7 % του ΑΕγχΠ της και για τη διάθεση του 0,15 % έως 0,20 % υπέρ των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών. Η δέσμευση αυτή πρέπει να συνδεθεί με την απαίτηση περί κανονικότητας και ορθολογικής χρήσης όλων των πόρων της αναπτυξιακής βοήθειας, σύμφωνα με τις αρχές που υιοθετήθηκαν στο Monterrey, στη Doha και στο Busan. |
| --- | --- |

1.4.

Η επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια (ΕΑΒ) πρέπει να απευθύνεται κυρίως στις λιγότερο ανεπτυγμένες και στις ευάλωτες χώρες. Η ΕΕ πρέπει να επιβεβαιώσει τη δέσμευσή της για χορήγηση ΕΑΒ συνολικού ύψους 0,7 % του ΑΕγχΠ της και για τη διάθεση του 0,15 % έως 0,20 % υπέρ των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών. Η δέσμευση αυτή πρέπει να συνδεθεί με την απαίτηση περί κανονικότητας και ορθολογικής χρήσης όλων των πόρων της αναπτυξιακής βοήθειας, σύμφωνα με τις αρχές που υιοθετήθηκαν στο Monterrey, στη Doha και στο Busan.

| 1.5. | Η ΕΑΒ δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο με βάση τον όγκο της, αλλά και από άποψη ποιότητας και συμβολής της στη βιώσιμη ανάπτυξη. Για τον σκοπό αυτό, είναι αναγκαία η ανάπτυξη νέων δεικτών για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς της. |
| --- | --- |

1.5.

Η ΕΑΒ δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο με βάση τον όγκο της, αλλά και από άποψη ποιότητας και συμβολής της στη βιώσιμη ανάπτυξη. Για τον σκοπό αυτό, είναι αναγκαία η ανάπτυξη νέων δεικτών για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς της.

| 1.6. | Για να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής βοήθειας προς τις αναπτυσσόμενες χώρες, η ΕΟΚΕ συνιστά να αξιοποιηθεί η εμπειρία που αποκομίστηκε από την πολιτική συνοχής της ΕΕ και των εργαλείων της, όπως τα διαρθρωτικά ταμεία και τα ταμεία συνοχής, ώστε αυτά τα χρηματοδοτικά μέσα να χρησιμοποιούνται στοχοθετημένα για την υλοποίηση των ΣΒΑ. |
| --- | --- |

1.6.

Για να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής βοήθειας προς τις αναπτυσσόμενες χώρες, η ΕΟΚΕ συνιστά να αξιοποιηθεί η εμπειρία που αποκομίστηκε από την πολιτική συνοχής της ΕΕ και των εργαλείων της, όπως τα διαρθρωτικά ταμεία και τα ταμεία συνοχής, ώστε αυτά τα χρηματοδοτικά μέσα να χρησιμοποιούνται στοχοθετημένα για την υλοποίηση των ΣΒΑ.

| 1.7. | Για την καλύτερη αξιοποίηση των εθνικών πόρων, που θα έχουν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία, είτε είναι δημόσιοι είτε ιδιωτικοί, απαιτείται ριζική φορολογική μεταρρύθμιση, καθιέρωση χρηστής φορολογικής διακυβέρνησης, ενσωμάτωση της άτυπης οικονομίας στη νόμιμη οικονομία και μια σθεναρή αντιμετώπιση για την πάταξη και την πρόληψη της διαφθοράς. Η σύναψη διεθνών συμφωνιών για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, των φορολογικών παραδείσων και των παράνομων χρηματοοικονομικών ροών, καθώς και η βελτίωση της συνεργασίας με τον ΟΟΣΑ και την επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τη διεθνή συνεργασία σε φορολογικά θέματα των Ηνωμένων Εθνών, θα συνέβαλαν στον σκοπό αυτό. |
| --- | --- |

1.7.

Για την καλύτερη αξιοποίηση των εθνικών πόρων, που θα έχουν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία, είτε είναι δημόσιοι είτε ιδιωτικοί, απαιτείται ριζική φορολογική μεταρρύθμιση, καθιέρωση χρηστής φορολογικής διακυβέρνησης, ενσωμάτωση της άτυπης οικονομίας στη νόμιμη οικονομία και μια σθεναρή αντιμετώπιση για την πάταξη και την πρόληψη της διαφθοράς. Η σύναψη διεθνών συμφωνιών για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, των φορολογικών παραδείσων και των παράνομων χρηματοοικονομικών ροών, καθώς και η βελτίωση της συνεργασίας με τον ΟΟΣΑ και την επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τη διεθνή συνεργασία σε φορολογικά θέματα των Ηνωμένων Εθνών, θα συνέβαλαν στον σκοπό αυτό.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στην υλοποίηση έργων που θα ήταν ανέφικτα, τουλάχιστον εν μέρει, από εμπορική άποψη, μέσω συμπράξεων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα και της χρηματοδότησης έργων ΣΔΙΤ χάρη στον συνδυασμό μέσων («blending»). Η επιτυχής υλοποίησή τους βασίζεται στην εκ των προτέρων αξιολόγηση του βιώσιμου χαρακτήρα τους, στον σεβασμό των αρχών της διαφάνειας, συμπεριλαμβανομένης της κατάρτισης εκθέσεων, της επιμερισμένης ευθύνης και των δεσμευτικών υποχρεώσεων. |
| --- | --- |

1.8.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στην υλοποίηση έργων που θα ήταν ανέφικτα, τουλάχιστον εν μέρει, από εμπορική άποψη, μέσω συμπράξεων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα και της χρηματοδότησης έργων ΣΔΙΤ χάρη στον συνδυασμό μέσων («blending»). Η επιτυχής υλοποίησή τους βασίζεται στην εκ των προτέρων αξιολόγηση του βιώσιμου χαρακτήρα τους, στον σεβασμό των αρχών της διαφάνειας, συμπεριλαμβανομένης της κατάρτισης εκθέσεων, της επιμερισμένης ευθύνης και των δεσμευτικών υποχρεώσεων.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη συνεισφορά που μπορούν να έχουν οι άμεσες ξένες επενδύσεις στην ανάπτυξη, στο μέτρο που αυτές στοχεύουν στην υλοποίηση των ΣΒΑ. Τα έσοδα από τις άμεσες ξένες επενδύσεις πρέπει να επανεπενδύονται κατά προτεραιότητα στα κράτη όπου αυτές πραγματοποιήθηκαν. Οι δικαιούχες χώρες πρέπει να χαράσσουν σαφή επενδυτική στρατηγική. Τα νέα κράτη επενδυτές, όπως η Κίνα, η Βραζιλία, η Ινδία και άλλα, θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης στο πλαίσιο των επενδύσεών τους στις αναπτυσσόμενες χώρες. |
| --- | --- |

1.9.

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη συνεισφορά που μπορούν να έχουν οι άμεσες ξένες επενδύσεις στην ανάπτυξη, στο μέτρο που αυτές στοχεύουν στην υλοποίηση των ΣΒΑ. Τα έσοδα από τις άμεσες ξένες επενδύσεις πρέπει να επανεπενδύονται κατά προτεραιότητα στα κράτη όπου αυτές πραγματοποιήθηκαν. Οι δικαιούχες χώρες πρέπει να χαράσσουν σαφή επενδυτική στρατηγική. Τα νέα κράτη επενδυτές, όπως η Κίνα, η Βραζιλία, η Ινδία και άλλα, θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης στο πλαίσιο των επενδύσεών τους στις αναπτυσσόμενες χώρες.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει τις καινοτόμες και συμπληρωματικές πηγές χρηματοδότησης της ανάπτυξης, όπως η συμμετοχική χρηματοδότηση, οι δραστηριότητες των διεθνών φιλανθρωπικών ταμείων, οι μεταφορές αποταμιεύσεων του πληθυσμού της διασποράς προς τις αναπτυσσόμενες χώρες καταγωγής τους. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει ορισμένες προτάσεις της ηγετικής ομάδας για την καινοτόμο χρηματοδότηση της ανάπτυξης. Οι προτάσεις αυτές θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντική πηγή πόρων, υπό την προϋπόθεση ότι θα εφαρμοστούν σε παγκόσμια κλίμακα και δεν θα επιβάλουν υπερβολικούς περιορισμούς στον εκάστοτε σχετικό τομέα. |
| --- | --- |

1.10.

Η ΕΟΚΕ στηρίζει τις καινοτόμες και συμπληρωματικές πηγές χρηματοδότησης της ανάπτυξης, όπως η συμμετοχική χρηματοδότηση, οι δραστηριότητες των διεθνών φιλανθρωπικών ταμείων, οι μεταφορές αποταμιεύσεων του πληθυσμού της διασποράς προς τις αναπτυσσόμενες χώρες καταγωγής τους. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει ορισμένες προτάσεις της ηγετικής ομάδας για την καινοτόμο χρηματοδότηση της ανάπτυξης. Οι προτάσεις αυτές θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντική πηγή πόρων, υπό την προϋπόθεση ότι θα εφαρμοστούν σε παγκόσμια κλίμακα και δεν θα επιβάλουν υπερβολικούς περιορισμούς στον εκάστοτε σχετικό τομέα.

| 1.11. | Η κοινωνία των πολιτών, στην οποία συγκαταλέγονται οι κοινωνικοί εταίροι και οι ΜΚΟ, πρέπει να συμμετέχει κατά τρόπο πολύ πιο αποτελεσματικό και συγκροτημένο στην εκπόνηση των αναπτυξιακών προγραμμάτων, στην παρακολούθηση της εφαρμογής τους και στην αξιολόγηση των αποτελεσμάτων τους και των επιπτώσεών τους. Για τον λόγο αυτό, είναι απαραίτητο, τόσο στις αναπτυσσόμενες όσο και στις ανεπτυγμένες χώρες, να δημιουργηθεί και να βελτιώνεται με συστηματικό τρόπο ένας μηχανισμός ελέγχου της διαδικασίας αναπτυξιακής βοήθειας και να συμμετέχουν σε αυτόν οι ενδιαφερόμενες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να καταστήσει διαθέσιμη την πλούσια εμπειρία από τη συνεργασία της με τους εταίρους των χωρών ΑΚΕ, της Λατινικής Αμερικής, της Ασίας, της ανατολικής εταιρικής σχέσης, της ευρωμεσογειακής περιοχής και άλλους. |
| --- | --- |

1.11.

Η κοινωνία των πολιτών, στην οποία συγκαταλέγονται οι κοινωνικοί εταίροι και οι ΜΚΟ, πρέπει να συμμετέχει κατά τρόπο πολύ πιο αποτελεσματικό και συγκροτημένο στην εκπόνηση των αναπτυξιακών προγραμμάτων, στην παρακολούθηση της εφαρμογής τους και στην αξιολόγηση των αποτελεσμάτων τους και των επιπτώσεών τους. Για τον λόγο αυτό, είναι απαραίτητο, τόσο στις αναπτυσσόμενες όσο και στις ανεπτυγμένες χώρες, να δημιουργηθεί και να βελτιώνεται με συστηματικό τρόπο ένας μηχανισμός ελέγχου της διαδικασίας αναπτυξιακής βοήθειας και να συμμετέχουν σε αυτόν οι ενδιαφερόμενες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να καταστήσει διαθέσιμη την πλούσια εμπειρία από τη συνεργασία της με τους εταίρους των χωρών ΑΚΕ, της Λατινικής Αμερικής, της Ασίας, της ανατολικής εταιρικής σχέσης, της ευρωμεσογειακής περιοχής και άλλους.

| 1.12. | Για να μπορέσει η κοινωνία των πολιτών να εκπληρώσει το καθήκον αυτό, πρέπει να υποστηριχθεί από προγράμματα ενίσχυσης των ικανοτήτων των θεσμικών οργάνων της κοινωνίας των πολιτών στις χώρες εταίρους. |
| --- | --- |

1.12.

Για να μπορέσει η κοινωνία των πολιτών να εκπληρώσει το καθήκον αυτό, πρέπει να υποστηριχθεί από προγράμματα ενίσχυσης των ικανοτήτων των θεσμικών οργάνων της κοινωνίας των πολιτών στις χώρες εταίρους.

2.   Οι βασικές θέσεις της ΕΟΚΕ για το αναπτυξιακό πρόγραμμα μετά το 2015

| 2.1. | Το έτος 2015 είναι κρίσιμο για τον καθορισμό νέας προσέγγισης της ανάπτυξης σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι αναπτυξιακοί στόχοι της χιλιετίας εν μέρει μόνο εκπλήρωσαν την κύρια αποστολή τους, δηλαδή τη μείωση της φτώχειας. Οι νέοι στόχοι βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ) (1) θα πρέπει να επιφέρουν τις θεμελιώδεις αλλαγές που η ΕΟΚΕ ζητά εδώ και καιρό. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ενσωμάτωση αρκετών συστάσεών της στους ΣΒΑ. |
| --- | --- |

2.1.

Το έτος 2015 είναι κρίσιμο για τον καθορισμό νέας προσέγγισης της ανάπτυξης σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι αναπτυξιακοί στόχοι της χιλιετίας εν μέρει μόνο εκπλήρωσαν την κύρια αποστολή τους, δηλαδή τη μείωση της φτώχειας. Οι νέοι στόχοι βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ) (1) θα πρέπει να επιφέρουν τις θεμελιώδεις αλλαγές που η ΕΟΚΕ ζητά εδώ και καιρό. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ενσωμάτωση αρκετών συστάσεών της στους ΣΒΑ.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ είχε ζητήσει στις πρόσφατες γνωμοδοτήσεις της οι νέοι αναπτυξιακοί στόχοι να αποτελέσουν αναπόσπαστο μέρος της βιώσιμης ανάπτυξης σε παγκόσμια κλίμακα (2). Έχει προωθήσει τον ζωτικό ρόλο της κοινωνίας των πολιτών στην αναπτυξιακή πολιτική (3) και έχει επισημάνει την ανάγκη ενσωμάτωσης της κοινωνικής ασφάλισης στην αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ (4). Η ΕΟΚΕ έχει υποβάλει μια σειρά προτάσεων υπέρ της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα στην ανάπτυξη για την περίοδο μετά το 2015 (5), της συμπερίληψης τόσο των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης όσο και του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών στις επενδυτικές συμφωνίες της ΕΕ (6), της συμβολής του εμπορίου στη μεγέθυνση και την ανάπτυξη (7) και των στόχων για την ευρωμεσογειακή περιοχή για την περίοδο μετά το 2015 (8). Κατά την κοινή έκτακτη συνεδρίασή τους της 20ής Οκτωβρίου 2014, το τμήμα REX και το Παρατηρητήριο Βιώσιμης Ανάπτυξης της ΕΟΚΕ υιοθέτησαν συστάσεις σχετικά με το πρόγραμμα βιώσιμης ανάπτυξης για την περίοδο μετά το 2015, οι οποίες ισχύουν και για τις επικείμενες διαπραγματεύσεις για τους ΣΒΑ και τη χρηματοδότησή τους. |
| --- | --- |

2.2.

Η ΕΟΚΕ είχε ζητήσει στις πρόσφατες γνωμοδοτήσεις της οι νέοι αναπτυξιακοί στόχοι να αποτελέσουν αναπόσπαστο μέρος της βιώσιμης ανάπτυξης σε παγκόσμια κλίμακα (2). Έχει προωθήσει τον ζωτικό ρόλο της κοινωνίας των πολιτών στην αναπτυξιακή πολιτική (3) και έχει επισημάνει την ανάγκη ενσωμάτωσης της κοινωνικής ασφάλισης στην αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ (4). Η ΕΟΚΕ έχει υποβάλει μια σειρά προτάσεων υπέρ της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα στην ανάπτυξη για την περίοδο μετά το 2015 (5), της συμπερίληψης τόσο των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης όσο και του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών στις επενδυτικές συμφωνίες της ΕΕ (6), της συμβολής του εμπορίου στη μεγέθυνση και την ανάπτυξη (7) και των στόχων για την ευρωμεσογειακή περιοχή για την περίοδο μετά το 2015 (8). Κατά την κοινή έκτακτη συνεδρίασή τους της 20ής Οκτωβρίου 2014, το τμήμα REX και το Παρατηρητήριο Βιώσιμης Ανάπτυξης της ΕΟΚΕ υιοθέτησαν συστάσεις σχετικά με το πρόγραμμα βιώσιμης ανάπτυξης για την περίοδο μετά το 2015, οι οποίες ισχύουν και για τις επικείμενες διαπραγματεύσεις για τους ΣΒΑ και τη χρηματοδότησή τους.

| 2.3. | Ο κοινωνικός διάλογος πρέπει να καταστεί σημαντικό στοιχείο του αναπτυξιακού προγράμματος για την περίοδο μετά το 2015, διότι πρόκειται για εργαλείο το οποίο επιτρέπει τη ρύθμιση των σχέσεων μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων και τη διατήρηση, χάρη στην ισόρροπη συνεκτίμηση των συμφερόντων των κοινωνικών εταίρων στις συλλογικές συμβάσεις, της αναγκαίας κοινωνικής ειρήνης, η οποία συμβάλλει στη συνεχή ανάπτυξη μιας δεδομένης κοινωνίας. |
| --- | --- |

2.3.

Ο κοινωνικός διάλογος πρέπει να καταστεί σημαντικό στοιχείο του αναπτυξιακού προγράμματος για την περίοδο μετά το 2015, διότι πρόκειται για εργαλείο το οποίο επιτρέπει τη ρύθμιση των σχέσεων μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων και τη διατήρηση, χάρη στην ισόρροπη συνεκτίμηση των συμφερόντων των κοινωνικών εταίρων στις συλλογικές συμβάσεις, της αναγκαίας κοινωνικής ειρήνης, η οποία συμβάλλει στη συνεχή ανάπτυξη μιας δεδομένης κοινωνίας.

| 2.4. | Η ΕΟΚΕ εμμένει στην ανάγκη συνεκτικότητας μεταξύ των στόχων του ελεύθερου εμπορίου και αυτών της βιώσιμης ανάπτυξης στις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ) ή που έχουν επί του παρόντος αναληφθεί από την ΕΕ για τις υπηρεσίες και τα περιβαλλοντικά αγαθά, καθώς και για την εφαρμογή των υφιστάμενων συμφωνιών με τον ΠΟΕ. |
| --- | --- |

2.4.

Η ΕΟΚΕ εμμένει στην ανάγκη συνεκτικότητας μεταξύ των στόχων του ελεύθερου εμπορίου και αυτών της βιώσιμης ανάπτυξης στις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ) ή που έχουν επί του παρόντος αναληφθεί από την ΕΕ για τις υπηρεσίες και τα περιβαλλοντικά αγαθά, καθώς και για την εφαρμογή των υφιστάμενων συμφωνιών με τον ΠΟΕ.

| 2.5. | Όλες οι εμπορικές και επενδυτικές συμφωνίες πρέπει να συμμορφώνονται με τα κριτήρια βιώσιμης ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένου του αντίκτυπου στην απασχόληση, τα ευάλωτα άτομα και την ισότητα των φύλων. Δεν θα πρέπει δε να εμποδίζουν τις αναπτυσσόμενες χώρες από τη διαχείριση κρίσεων, τη ρύθμιση της ροής κεφαλαίων, την επιβολή δίκαιης φορολόγησης και την παροχή βασικών δημόσιων υπηρεσιών. Η ΕΕ θα πρέπει να προβαίνει σε πλήρεις εκτιμήσεις επιπτώσεων για τη βιώσιμη ανάπτυξη, ιδιαίτερα στα πλαίσια των ΣΟΕΣ, με ιδιαίτερη έμφαση στα δικαιώματα για την ανάπτυξη και σε συγκεκριμένα δικαιώματα, όπως το δικαίωμα στην τροφή, στην υγεία και σε ένα αξιοπρεπές εισόδημα, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις επιπτώσεις στις ευάλωτες ομάδες. |
| --- | --- |

2.5.

Όλες οι εμπορικές και επενδυτικές συμφωνίες πρέπει να συμμορφώνονται με τα κριτήρια βιώσιμης ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένου του αντίκτυπου στην απασχόληση, τα ευάλωτα άτομα και την ισότητα των φύλων. Δεν θα πρέπει δε να εμποδίζουν τις αναπτυσσόμενες χώρες από τη διαχείριση κρίσεων, τη ρύθμιση της ροής κεφαλαίων, την επιβολή δίκαιης φορολόγησης και την παροχή βασικών δημόσιων υπηρεσιών. Η ΕΕ θα πρέπει να προβαίνει σε πλήρεις εκτιμήσεις επιπτώσεων για τη βιώσιμη ανάπτυξη, ιδιαίτερα στα πλαίσια των ΣΟΕΣ, με ιδιαίτερη έμφαση στα δικαιώματα για την ανάπτυξη και σε συγκεκριμένα δικαιώματα, όπως το δικαίωμα στην τροφή, στην υγεία και σε ένα αξιοπρεπές εισόδημα, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις επιπτώσεις στις ευάλωτες ομάδες.

| 2.6. | Η παγκόσμια συναίνεση υπέρ της βιώσιμης ανάπτυξης πρέπει να σέβεται τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα και να επιδιώκει την πρόληψη των συγκρούσεων και την εδραίωση της ειρήνης, τη διασφάλιση της χρηστής διακυβέρνησης των δημόσιων υποθέσεων και την υποστήριξη των δημοκρατικών τοπικών αρχών, την ενίσχυση του ρόλου των γυναικών και τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στην ανάπτυξη. Προς επίτευξη του σκοπού αυτού, τα διεθνή νομικά μέσα, οι συμβάσεις, συμφωνίες και κανονιστικές διατάξεις πρέπει να θεσπίζονται, να προωθούνται και να κυρώνονται από τα μέλη του ΟΗΕ (9). Θεωρούμε ότι η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μια Παγκόσμια εταιρική σχέση για την εξάλειψη της φτώχειας και τη βιώσιμη ανάπτυξη μετά το 2015
   (10) αποτελεί πρόσφορη βάση για την ανάπτυξη της θέσης της ΕΕ στο πλαίσιο των μελλοντικών διαπραγματεύσεων, στις οποίες καλούμε την ΕΕ να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο. |
| --- | --- |

2.6.

Η παγκόσμια συναίνεση υπέρ της βιώσιμης ανάπτυξης πρέπει να σέβεται τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα και να επιδιώκει την πρόληψη των συγκρούσεων και την εδραίωση της ειρήνης, τη διασφάλιση της χρηστής διακυβέρνησης των δημόσιων υποθέσεων και την υποστήριξη των δημοκρατικών τοπικών αρχών, την ενίσχυση του ρόλου των γυναικών και τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στην ανάπτυξη. Προς επίτευξη του σκοπού αυτού, τα διεθνή νομικά μέσα, οι συμβάσεις, συμφωνίες και κανονιστικές διατάξεις πρέπει να θεσπίζονται, να προωθούνται και να κυρώνονται από τα μέλη του ΟΗΕ (9). Θεωρούμε ότι η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μια Παγκόσμια εταιρική σχέση για την εξάλειψη της φτώχειας και τη βιώσιμη ανάπτυξη μετά το 2015
   (10) αποτελεί πρόσφορη βάση για την ανάπτυξη της θέσης της ΕΕ στο πλαίσιο των μελλοντικών διαπραγματεύσεων, στις οποίες καλούμε την ΕΕ να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη συνολικής προσέγγισης στον τομέα της βιώσιμης ανάπτυξης. Είναι καταρχήν ευθύνη κάθε κράτους η ανάπτυξή του και αποτελεί ευθύνη της διεθνούς κοινότητας να εδραιώσει ένα ευνοϊκό διεθνές περιβάλλον, το οποίο να προάγει τη βιώσιμη ανάπτυξη όλων των χωρών, να περιλαμβάνει τον σεβασμό των παγκόσμιων δημόσιων αγαθών, τη διατήρηση των φυσικών πόρων, σταθερές χρηματοπιστωτικές αγορές, ανοιχτό διεθνές εμπόριο, ομαλές συνθήκες μετανάστευσης και στοχοθετημένη στήριξη της τεχνολογικής ανάπτυξης στην υπηρεσία της βιώσιμης ανάπτυξης. |
| --- | --- |

3.1.

Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη συνολικής προσέγγισης στον τομέα της βιώσιμης ανάπτυξης. Είναι καταρχήν ευθύνη κάθε κράτους η ανάπτυξή του και αποτελεί ευθύνη της διεθνούς κοινότητας να εδραιώσει ένα ευνοϊκό διεθνές περιβάλλον, το οποίο να προάγει τη βιώσιμη ανάπτυξη όλων των χωρών, να περιλαμβάνει τον σεβασμό των παγκόσμιων δημόσιων αγαθών, τη διατήρηση των φυσικών πόρων, σταθερές χρηματοπιστωτικές αγορές, ανοιχτό διεθνές εμπόριο, ομαλές συνθήκες μετανάστευσης και στοχοθετημένη στήριξη της τεχνολογικής ανάπτυξης στην υπηρεσία της βιώσιμης ανάπτυξης.

| 3.2. | Η κινητοποίηση του συνόλου των διαθέσιμων χρηματοδοτικών πόρων αποτελεί προϋπόθεση για την υλοποίηση των ΣΒΑ. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το εμπόριο και την ανάπτυξη (Unctad), οι ετήσιες επενδυτικές ανάγκες των αναπτυσσόμενων χωρών για την επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης κατά την περίοδο 2015-2030 ανέρχονται σε 3  900 δισεκατ. δολάρια ΗΠΑ, εκ των οποίων τα 2  500 δισεκατ. δεν χρηματοδοτούνται (11). |
| --- | --- |

3.2.

Η κινητοποίηση του συνόλου των διαθέσιμων χρηματοδοτικών πόρων αποτελεί προϋπόθεση για την υλοποίηση των ΣΒΑ. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το εμπόριο και την ανάπτυξη (Unctad), οι ετήσιες επενδυτικές ανάγκες των αναπτυσσόμενων χωρών για την επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης κατά την περίοδο 2015-2030 ανέρχονται σε 3  900 δισεκατ. δολάρια ΗΠΑ, εκ των οποίων τα 2  500 δισεκατ. δεν χρηματοδοτούνται (11).

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την πεποίθηση ότι υφίστανται παγκοσμίως επαρκείς διαθέσιμες πηγές χρηματοδότησης. Εκτός των επίσημων πόρων (12), υπάρχουν και κρυφοί πόροι, όπως η χρηματοδότηση πολέμων και ένοπλων συγκρούσεων στον κόσμο. Η διαθεσιμότητα των πόρων είναι, επίσης, περιορισμένη λόγω της φοροδιαφυγής, της παραοικονομίας και των παράνομων χρηματοοικονομικών μεταφορών, οι οποίες πρέπει να καταπολεμηθούν συστηματικά. |
| --- | --- |

3.3.

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την πεποίθηση ότι υφίστανται παγκοσμίως επαρκείς διαθέσιμες πηγές χρηματοδότησης. Εκτός των επίσημων πόρων (12), υπάρχουν και κρυφοί πόροι, όπως η χρηματοδότηση πολέμων και ένοπλων συγκρούσεων στον κόσμο. Η διαθεσιμότητα των πόρων είναι, επίσης, περιορισμένη λόγω της φοροδιαφυγής, της παραοικονομίας και των παράνομων χρηματοοικονομικών μεταφορών, οι οποίες πρέπει να καταπολεμηθούν συστηματικά.

| 3.4. | Δεν είναι δυνατόν να αποσυνδεθούν η έρευνα και η κινητοποίηση των πόρων από την υποχρέωση της ορθής χρήσης τους. Πρέπει να συνεχίσουμε να στηριζόμαστε στις αρχές της αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητας της αναπτυξιακής βοήθειας που υιοθετήθηκαν στο Monterrey, στην Doha και στο Busan και να αντιμετωπίσουμε αποφασιστικά τη σπάταλη και την άλογη χρήση κάθε μορφής πόρων υπέρ της ανάπτυξης, είτε είναι χρηματοδοτικοί είτε όχι. |
| --- | --- |

3.4.

Δεν είναι δυνατόν να αποσυνδεθούν η έρευνα και η κινητοποίηση των πόρων από την υποχρέωση της ορθής χρήσης τους. Πρέπει να συνεχίσουμε να στηριζόμαστε στις αρχές της αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητας της αναπτυξιακής βοήθειας που υιοθετήθηκαν στο Monterrey, στην Doha και στο Busan και να αντιμετωπίσουμε αποφασιστικά τη σπάταλη και την άλογη χρήση κάθε μορφής πόρων υπέρ της ανάπτυξης, είτε είναι χρηματοδοτικοί είτε όχι.

| 3.5. | Η ΕΑΒ δεν πρέπει μόνο να αξιολογείται με βάση τον όγκο της, αλλά να κρίνονται επίσης η ποιότητα και η συμβολή της στην υλοποίηση των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης καθώς και στη βελτίωση της ζωής των γυναικών και των ανδρών. Για τον σκοπό αυτό, είναι αναγκαία η ανάπτυξη νέων δεικτών που να συμπεριλαμβάνουν κριτήρια αξιολόγησης και ενίσχυσης των στατιστικών υπηρεσιών των αναπτυσσόμενων χωρών, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς τεχνογνωσίας και της αμοιβαίας ανταλλαγής πληροφοριών. |
| --- | --- |

3.5.

Η ΕΑΒ δεν πρέπει μόνο να αξιολογείται με βάση τον όγκο της, αλλά να κρίνονται επίσης η ποιότητα και η συμβολή της στην υλοποίηση των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης καθώς και στη βελτίωση της ζωής των γυναικών και των ανδρών. Για τον σκοπό αυτό, είναι αναγκαία η ανάπτυξη νέων δεικτών που να συμπεριλαμβάνουν κριτήρια αξιολόγησης και ενίσχυσης των στατιστικών υπηρεσιών των αναπτυσσόμενων χωρών, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς τεχνογνωσίας και της αμοιβαίας ανταλλαγής πληροφοριών.

| 3.6. | Η διεύρυνση της συμμετοχής οργανώσεων από όλα τα κοινωνικά στρώματα της κοινωνίας των πολιτών στη διαμόρφωση των εθνικών στόχων και σχεδίων ανάπτυξης θα συμβάλει στον συμβιβασμό των συμφερόντων του ιδιωτικού τομέα με τους δημόσιους στόχους. Οι τομείς αυτοί έχουν ένα κοινό συμφέρον, δηλαδή την προώθηση των αρχών της διαφάνειας, του ανοίγματος των αγορών δημόσιων συμβάσεων, της αποτελεσματικότητας και του εξορθολογισμού των χρησιμοποιούμενων μέσων και της ευθύνης των κυβερνητικών αξιωματούχων για την εφαρμογή της εγκριθείσας αναπτυξιακής στρατηγικής. |
| --- | --- |

3.6.

Η διεύρυνση της συμμετοχής οργανώσεων από όλα τα κοινωνικά στρώματα της κοινωνίας των πολιτών στη διαμόρφωση των εθνικών στόχων και σχεδίων ανάπτυξης θα συμβάλει στον συμβιβασμό των συμφερόντων του ιδιωτικού τομέα με τους δημόσιους στόχους. Οι τομείς αυτοί έχουν ένα κοινό συμφέρον, δηλαδή την προώθηση των αρχών της διαφάνειας, του ανοίγματος των αγορών δημόσιων συμβάσεων, της αποτελεσματικότητας και του εξορθολογισμού των χρησιμοποιούμενων μέσων και της ευθύνης των κυβερνητικών αξιωματούχων για την εφαρμογή της εγκριθείσας αναπτυξιακής στρατηγικής.

| 3.7. | Για να επιτελέσει τα καθήκοντα που του αναλογούν στον τομέα της ανάπτυξης, ο ιδιωτικός τομέας χρειάζεται ευνοϊκό επιχειρηματικό κλίμα, όπου να τηρούνται οι γενικά αναγνωρισμένες από το κράτος δικαίου δημοκρατικές αρχές, και το οποίο να διευκολύνει τη σύσταση και την επέκταση των επιχειρήσεων, να μειώνει τη γραφειοκρατία, να ενισχύει τη διαφάνεια, να εμποδίζει τη διαφθορά και να ενθαρρύνει τις επενδύσεις. Ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να συμμορφώνεται προς τις διεθνώς αναγνωρισμένες αρχές της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, να σέβεται τα θεμελιώδη οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα και τις απαιτήσεις της βιώσιμης ανάπτυξης καθώς και να δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας σύμφωνα με το θεματολόγιο της ΔΟΕ για την αξιοπρεπή εργασία. |
| --- | --- |

3.7.

Για να επιτελέσει τα καθήκοντα που του αναλογούν στον τομέα της ανάπτυξης, ο ιδιωτικός τομέας χρειάζεται ευνοϊκό επιχειρηματικό κλίμα, όπου να τηρούνται οι γενικά αναγνωρισμένες από το κράτος δικαίου δημοκρατικές αρχές, και το οποίο να διευκολύνει τη σύσταση και την επέκταση των επιχειρήσεων, να μειώνει τη γραφειοκρατία, να ενισχύει τη διαφάνεια, να εμποδίζει τη διαφθορά και να ενθαρρύνει τις επενδύσεις. Ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να συμμορφώνεται προς τις διεθνώς αναγνωρισμένες αρχές της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, να σέβεται τα θεμελιώδη οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα και τις απαιτήσεις της βιώσιμης ανάπτυξης καθώς και να δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας σύμφωνα με το θεματολόγιο της ΔΟΕ για την αξιοπρεπή εργασία.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να ενισχυθεί περαιτέρω ο συντονισμός των πολιτικών της ΕΕ στον τομέα της βιώσιμης ανάπτυξης (13), προκειμένου να αποφευχθούν τυχόν επαναλήψεις, επικαλύψεις, κατακερματισμός, ακόμη και αντικρουόμενες προσεγγίσεις, καθώς και για να αναπτυχθεί ο συστηματικός συντονισμός της διμερούς αναπτυξιακής βοήθειας που χορηγείται από τα κράτη μέλη για την υλοποίηση των ΣΒΑ. |
| --- | --- |

3.8.

Η ΕΟΚΕ ζητεί να ενισχυθεί περαιτέρω ο συντονισμός των πολιτικών της ΕΕ στον τομέα της βιώσιμης ανάπτυξης (13), προκειμένου να αποφευχθούν τυχόν επαναλήψεις, επικαλύψεις, κατακερματισμός, ακόμη και αντικρουόμενες προσεγγίσεις, καθώς και για να αναπτυχθεί ο συστηματικός συντονισμός της διμερούς αναπτυξιακής βοήθειας που χορηγείται από τα κράτη μέλη για την υλοποίηση των ΣΒΑ.

| 4. | Ειδικές παρατηρήσεις |
| --- | --- |

4.

4.1.   
  Επίσημη Αναπτυξιακή Βοήθεια (ΕΑΒ)

| 4.1.1. | Αν και η ΕΑΒ δεν μπορεί να καλύψει όλες τις ανάγκες αναπτυξιακής βοήθειας, παραμένει ωστόσο απαραίτητη για τους κατοίκους των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών και των χωρών που εμπλέκονται σε ένοπλες συγκρούσεις ή απειλούνται από φυσικές καταστροφές ή επιδημίες, και τους κατοίκους απομονωμένων νησιών και χωρών χωρίς πρόσβαση στη θάλασσα. |
| --- | --- |

4.1.1.

Αν και η ΕΑΒ δεν μπορεί να καλύψει όλες τις ανάγκες αναπτυξιακής βοήθειας, παραμένει ωστόσο απαραίτητη για τους κατοίκους των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών και των χωρών που εμπλέκονται σε ένοπλες συγκρούσεις ή απειλούνται από φυσικές καταστροφές ή επιδημίες, και τους κατοίκους απομονωμένων νησιών και χωρών χωρίς πρόσβαση στη θάλασσα.

| 4.1.2. | Οι πόροι της ΕΑΒ πρέπει να χρησιμοποιούνται, κατά προτεραιότητα, για την εξάλειψη της φτώχειας στις φτωχές και ευάλωτες χώρες. Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η φτώχεια έχει εντούτοις αυξηθεί στις χώρες μέσου εισοδήματος λόγω της άνισης κατανομής του πλούτου. Πρέπει να αξιοποιηθεί η μόχλευση της ΕΑΒ για την κινητοποίηση όλων των πηγών βοήθειας, συμπεριλαμβανομένων των ιδιωτικών επενδύσεων, με στόχο την εξάλειψη της φτώχειας. |
| --- | --- |

4.1.2.

Οι πόροι της ΕΑΒ πρέπει να χρησιμοποιούνται, κατά προτεραιότητα, για την εξάλειψη της φτώχειας στις φτωχές και ευάλωτες χώρες. Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η φτώχεια έχει εντούτοις αυξηθεί στις χώρες μέσου εισοδήματος λόγω της άνισης κατανομής του πλούτου. Πρέπει να αξιοποιηθεί η μόχλευση της ΕΑΒ για την κινητοποίηση όλων των πηγών βοήθειας, συμπεριλαμβανομένων των ιδιωτικών επενδύσεων, με στόχο την εξάλειψη της φτώχειας.

| 4.1.3. | Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή και το Συμβούλιο να συμφωνήσουν σε μια κοινή και σαφή ευρωπαϊκή θέση σχετικά με την ΕΑΒ ενόψει των διαπραγματεύσεων που θα πραγματοποιηθούν στη διάσκεψη της Αντίς Αμπέμπα. Η ΕΕ πρέπει να επιβεβαιώσει τη δέσμευσή της για χορήγηση ΕΑΒ συνολικού ύψους 0,7 % του ΑΕγχΠ της και για τη διάθεση του 0,15 έως 0,20 % του ΑΕγχΠ της στην ΕΑΒ υπέρ των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι τα μέτρα κατά της κλιματικής αλλαγής, τα οποία θα αποτελέσουν το αντικείμενο των διαπραγματεύσεων στη διάσκεψη του Παρισιού τον Δεκέμβριο του 2015, θα απαιτήσουν πρόσθετους πόρους. |
| --- | --- |

4.1.3.

Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή και το Συμβούλιο να συμφωνήσουν σε μια κοινή και σαφή ευρωπαϊκή θέση σχετικά με την ΕΑΒ ενόψει των διαπραγματεύσεων που θα πραγματοποιηθούν στη διάσκεψη της Αντίς Αμπέμπα. Η ΕΕ πρέπει να επιβεβαιώσει τη δέσμευσή της για χορήγηση ΕΑΒ συνολικού ύψους 0,7 % του ΑΕγχΠ της και για τη διάθεση του 0,15 έως 0,20 % του ΑΕγχΠ της στην ΕΑΒ υπέρ των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι τα μέτρα κατά της κλιματικής αλλαγής, τα οποία θα αποτελέσουν το αντικείμενο των διαπραγματεύσεων στη διάσκεψη του Παρισιού τον Δεκέμβριο του 2015, θα απαιτήσουν πρόσθετους πόρους.

| 4.1.4. | Ως έχουν, οι στατιστικές σχετικά με τον όγκο της ΕΑΒ δεν δείχνουν ούτε τα πραγματικά οφέλη της βοήθειας αυτής στην ανάπτυξη της δικαιούχου χώρας ούτε τα αποτελέσματά της. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής Αναπτυξιακής Βοήθειας (ΕΠΑΒ) του ΟΟΣΑ να παρακολουθούνται επίσης, εκτός από την ΕΑΒ, η βοήθεια και η στήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης που παρέχονται εκτός του πλαισίου της ΕΑΒ (14). Η μη οικονομική βοήθεια έχει συχνά πολύ πιο σημαντικά οφέλη για μια χώρα όσον αφορά την ανάπτυξη από εκείνα της οικονομικής βοήθειας (για παράδειγμα, η εκπαίδευση, οι μεταφορές τεχνολογίας και τεχνογνωσίας, η επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία). |
| --- | --- |

4.1.4.

Ως έχουν, οι στατιστικές σχετικά με τον όγκο της ΕΑΒ δεν δείχνουν ούτε τα πραγματικά οφέλη της βοήθειας αυτής στην ανάπτυξη της δικαιούχου χώρας ούτε τα αποτελέσματά της. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής Αναπτυξιακής Βοήθειας (ΕΠΑΒ) του ΟΟΣΑ να παρακολουθούνται επίσης, εκτός από την ΕΑΒ, η βοήθεια και η στήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης που παρέχονται εκτός του πλαισίου της ΕΑΒ (14). Η μη οικονομική βοήθεια έχει συχνά πολύ πιο σημαντικά οφέλη για μια χώρα όσον αφορά την ανάπτυξη από εκείνα της οικονομικής βοήθειας (για παράδειγμα, η εκπαίδευση, οι μεταφορές τεχνολογίας και τεχνογνωσίας, η επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία).

| 4.1.5. | Η δημοσιονομική βοήθεια προς τις αναπτυσσόμενες χώρες πρέπει πάντα να έχει συγκεκριμένη δημοσιονομική πίστωση και να επιβάλλει κοινή ευθύνη του χορηγού και του δικαιούχου ως προς τη χρήση αυτής της μορφής βοήθειας για την υλοποίηση των ΣΒΑ με τήρηση των διεθνώς αναγνωρισμένων κανόνων στον τομέα της οικονομικής διαχείρισης και του ελέγχου· πρέπει δε να περιλαμβάνει σημαντικούς όρους και μέτρα για την αντιμετώπιση και την πρόληψη της διαφθοράς. Μάλιστα, η ίδια η ενωσιακή χρηματοδότηση πρέπει να προστατεύεται με αξιόπιστο τρόπο από τη διαφθορά. Η ΕΟΚΕ συνιστά να αξιοποιηθεί η εμπειρία της εφαρμογής της ευρωπαϊκής πολιτικής συνοχής, ακόμη και στις αναπτυσσόμενες χώρες, για τη βελτίωση και την καλύτερη στόχευση της διάθεσης των αναπτυξιακών πιστώσεων στους ΣΒΑ, τον αυστηρότερο έλεγχο της χρησιμοποίησής τους και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων τους. |
| --- | --- |

4.1.5.

Η δημοσιονομική βοήθεια προς τις αναπτυσσόμενες χώρες πρέπει πάντα να έχει συγκεκριμένη δημοσιονομική πίστωση και να επιβάλλει κοινή ευθύνη του χορηγού και του δικαιούχου ως προς τη χρήση αυτής της μορφής βοήθειας για την υλοποίηση των ΣΒΑ με τήρηση των διεθνώς αναγνωρισμένων κανόνων στον τομέα της οικονομικής διαχείρισης και του ελέγχου· πρέπει δε να περιλαμβάνει σημαντικούς όρους και μέτρα για την αντιμετώπιση και την πρόληψη της διαφθοράς. Μάλιστα, η ίδια η ενωσιακή χρηματοδότηση πρέπει να προστατεύεται με αξιόπιστο τρόπο από τη διαφθορά. Η ΕΟΚΕ συνιστά να αξιοποιηθεί η εμπειρία της εφαρμογής της ευρωπαϊκής πολιτικής συνοχής, ακόμη και στις αναπτυσσόμενες χώρες, για τη βελτίωση και την καλύτερη στόχευση της διάθεσης των αναπτυξιακών πιστώσεων στους ΣΒΑ, τον αυστηρότερο έλεγχο της χρησιμοποίησής τους και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων τους.

4.2.   
  Οι εθνικοί πόροι

| 4.2.1. | Η ΕΟΚΕ είναι πεισμένη ότι η σημασία των εθνικών πόρων, τόσο των δημόσιων όσον και των ιδιωτικών, ως συμπληρώματος της ΕΑΒ, θα αυξηθεί σημαντικά κατά την προσεχή περίοδο. |
| --- | --- |

4.2.1.

Η ΕΟΚΕ είναι πεισμένη ότι η σημασία των εθνικών πόρων, τόσο των δημόσιων όσον και των ιδιωτικών, ως συμπληρώματος της ΕΑΒ, θα αυξηθεί σημαντικά κατά την προσεχή περίοδο.

| 4.2.2. | Για την αύξηση του όγκου και της αποτελεσματικότητας της χρήσης των εγχώριων πόρων, πρέπει να καταπολεμηθούν με συνέπεια οι παράνομες χρηματοοικονομικές ροές και το «ξέπλυμα» χρήματος από παράνομες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων της άτυπης εργασίας, της εμπορίας μεταναστών ή της εξαγωγής μη ανακυκλώσιμων απορριμμάτων, να βελτιωθεί η είσπραξη φόρων, να καταπολεμηθούν η διαφθορά και η εγκληματικότητα και, τέλος, ο εκτεταμένος άτυπος τομέας της οικονομίας να ενσωματωθεί στη νόμιμη οικονομία. Επιβάλλεται να βοηθηθούν οι αναπτυσσόμενες χώρες προκειμένου να αναμορφώσουν εις βάθος το φορολογικό τους σύστημα και να βελτιώσουν τη χρηστή φορολογική διακυβέρνηση. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την ΕΕ να καταβάλει έντονες προσπάθειες για τη σύναψη διεθνών συμφωνιών όσον αφορά την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, των φορολογικών παραδείσων και των παράνομων χρηματοοικονομικών ροών, καθώς και να βελτιώσει τη συνεργασία με το Κέντρο Φορολογικής Πολιτικής και Διαχείρισης του ΟΟΣΑ και την επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τη διεθνή συνεργασία σε φορολογικά θέματα των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

4.2.2.

Για την αύξηση του όγκου και της αποτελεσματικότητας της χρήσης των εγχώριων πόρων, πρέπει να καταπολεμηθούν με συνέπεια οι παράνομες χρηματοοικονομικές ροές και το «ξέπλυμα» χρήματος από παράνομες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων της άτυπης εργασίας, της εμπορίας μεταναστών ή της εξαγωγής μη ανακυκλώσιμων απορριμμάτων, να βελτιωθεί η είσπραξη φόρων, να καταπολεμηθούν η διαφθορά και η εγκληματικότητα και, τέλος, ο εκτεταμένος άτυπος τομέας της οικονομίας να ενσωματωθεί στη νόμιμη οικονομία. Επιβάλλεται να βοηθηθούν οι αναπτυσσόμενες χώρες προκειμένου να αναμορφώσουν εις βάθος το φορολογικό τους σύστημα και να βελτιώσουν τη χρηστή φορολογική διακυβέρνηση. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την ΕΕ να καταβάλει έντονες προσπάθειες για τη σύναψη διεθνών συμφωνιών όσον αφορά την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, των φορολογικών παραδείσων και των παράνομων χρηματοοικονομικών ροών, καθώς και να βελτιώσει τη συνεργασία με το Κέντρο Φορολογικής Πολιτικής και Διαχείρισης του ΟΟΣΑ και την επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τη διεθνή συνεργασία σε φορολογικά θέματα των Ηνωμένων Εθνών.

| 4.2.3. | Επί του παρόντος, ο όγκος των εθνικών ιδιωτικών επενδύσεων, είτε αυτές πραγματοποιούνται απευθείας είτε στο πλαίσιο χαρτοφυλακίου, είναι κατά πολύ μεγαλύτερος από εκείνον των ξένων επενδύσεων. Είναι απαραίτητο οι επενδύσεις αυτές να διοχετευθούν σε αναπτυξιακούς στόχους, για παράδειγμα μέσω πρόσφορων μέτρων παροχής κινήτρων ή μέσω έργων ΣΔΙΤ, με κατάλληλη προετοιμασία και ασφάλεια, ώστε να εξελιχθούν σε σημαντικό εργαλείο για την επίτευξη των ΣΒΑ. |
| --- | --- |

4.2.3.

Επί του παρόντος, ο όγκος των εθνικών ιδιωτικών επενδύσεων, είτε αυτές πραγματοποιούνται απευθείας είτε στο πλαίσιο χαρτοφυλακίου, είναι κατά πολύ μεγαλύτερος από εκείνον των ξένων επενδύσεων. Είναι απαραίτητο οι επενδύσεις αυτές να διοχετευθούν σε αναπτυξιακούς στόχους, για παράδειγμα μέσω πρόσφορων μέτρων παροχής κινήτρων ή μέσω έργων ΣΔΙΤ, με κατάλληλη προετοιμασία και ασφάλεια, ώστε να εξελιχθούν σε σημαντικό εργαλείο για την επίτευξη των ΣΒΑ.

| 4.2.4. | Ειδικότερα, οι αναπτυσσόμενες χώρες με ορυκτό πλούτο διαθέτουν ανεκμετάλλευτο δυναμικό εθνικών πόρων, ενώ η πλειονότητα του πληθυσμού ζει μέσα στην εξαθλίωση παρά τα αρκούντως σημαντικά έσοδα του κράτους, και παραμελούν να οικοδομήσουν τη δική τους οικονομία, τις υποδομές τους και τις κοινωνικές υπηρεσίες τους. Δικαίως η κοινωνία των πολιτών επικρίνει τις μεθόδους ορισμένων ξένων επενδυτών στην εξορυκτική βιομηχανία των αναπτυσσόμενων χωρών, όταν ζητεί τον σεβασμό των θεμελιωδών κανόνων προστασίας του περιβάλλοντος, κοινωνικής προστασίας των εργατών, διαφάνειας στην πληρωμή των φόρων και στη μεταφορά κερδών στην αλλοδαπή, καθώς και την υποβολή εκθέσεων σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ για τις πολυεθνικές επιχειρήσεις (15). Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις ενέργειες με στόχο την επανόρθωση της κατάστασης αυτής, όπως η διεθνής πρωτοβουλία για τη διαφάνεια των εξορυκτικών βιομηχανιών (16). |
| --- | --- |

4.2.4.

Ειδικότερα, οι αναπτυσσόμενες χώρες με ορυκτό πλούτο διαθέτουν ανεκμετάλλευτο δυναμικό εθνικών πόρων, ενώ η πλειονότητα του πληθυσμού ζει μέσα στην εξαθλίωση παρά τα αρκούντως σημαντικά έσοδα του κράτους, και παραμελούν να οικοδομήσουν τη δική τους οικονομία, τις υποδομές τους και τις κοινωνικές υπηρεσίες τους. Δικαίως η κοινωνία των πολιτών επικρίνει τις μεθόδους ορισμένων ξένων επενδυτών στην εξορυκτική βιομηχανία των αναπτυσσόμενων χωρών, όταν ζητεί τον σεβασμό των θεμελιωδών κανόνων προστασίας του περιβάλλοντος, κοινωνικής προστασίας των εργατών, διαφάνειας στην πληρωμή των φόρων και στη μεταφορά κερδών στην αλλοδαπή, καθώς και την υποβολή εκθέσεων σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ για τις πολυεθνικές επιχειρήσεις (15). Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις ενέργειες με στόχο την επανόρθωση της κατάστασης αυτής, όπως η διεθνής πρωτοβουλία για τη διαφάνεια των εξορυκτικών βιομηχανιών (16).

4.3.   
  Ο συνδυασμός μέσων («blending») και οι συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ)

| 4.3.1. | Η ΕΟΚΕ είναι πεισμένη ότι όπου οι κυβερνήσεις δεν διαθέτουν επαρκή μέσα για να υλοποιήσουν με δικά τους δημόσια κονδύλια τις απαραίτητες επενδύσεις, καθώς και όπου οι εν λόγω επενδύσεις, ιδίως στον τομέα των υποδομών αλλά και σε εκείνον των δημόσιων υπηρεσιών, είναι ανέφικτες από εμπορική άποψη, είναι απαραίτητες η προσφυγή σε συμπράξεις μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και η χρηματοδότηση αυτών των έργων ΣΔΙΤ μέσω του συνδυασμού μέσων σύμφωνα με τις συστάσεις του ΟΟΣΑ (17). |
| --- | --- |

4.3.1.

Η ΕΟΚΕ είναι πεισμένη ότι όπου οι κυβερνήσεις δεν διαθέτουν επαρκή μέσα για να υλοποιήσουν με δικά τους δημόσια κονδύλια τις απαραίτητες επενδύσεις, καθώς και όπου οι εν λόγω επενδύσεις, ιδίως στον τομέα των υποδομών αλλά και σε εκείνον των δημόσιων υπηρεσιών, είναι ανέφικτες από εμπορική άποψη, είναι απαραίτητες η προσφυγή σε συμπράξεις μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και η χρηματοδότηση αυτών των έργων ΣΔΙΤ μέσω του συνδυασμού μέσων σύμφωνα με τις συστάσεις του ΟΟΣΑ (17).

| 4.3.2. | Αυτά τα έργα σύμπραξης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα πρέπει να καταρτίζονται σύμφωνα με την αναπτυξιακή στρατηγική του σχετικού κράτους, να στηρίζονται σε μελέτες σκοπιμότητας, να λαμβάνουν εκ των προτέρων υπόψη τους παράγοντες βιωσιμότητας και να σέβονται τις αρχές της διαφάνειας, της επιμερισμένης ευθύνης και των δεσμευτικών υποχρεώσεων. Ενδείκνυται η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και άλλων εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών στην αξιολόγηση της συμβολής των έργων αυτών στη βιώσιμη ανάπτυξη καθώς και η ανάληψη από πλευράς τους του ελέγχου τήρησης των υφιστάμενων συμβάσεων της ΔΟΕ. |
| --- | --- |

4.3.2.

Αυτά τα έργα σύμπραξης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα πρέπει να καταρτίζονται σύμφωνα με την αναπτυξιακή στρατηγική του σχετικού κράτους, να στηρίζονται σε μελέτες σκοπιμότητας, να λαμβάνουν εκ των προτέρων υπόψη τους παράγοντες βιωσιμότητας και να σέβονται τις αρχές της διαφάνειας, της επιμερισμένης ευθύνης και των δεσμευτικών υποχρεώσεων. Ενδείκνυται η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και άλλων εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών στην αξιολόγηση της συμβολής των έργων αυτών στη βιώσιμη ανάπτυξη καθώς και η ανάληψη από πλευράς τους του ελέγχου τήρησης των υφιστάμενων συμβάσεων της ΔΟΕ.

| 4.3.3. | Πρέπει ομοίως να χρησιμοποιείται ο συνδυασμός μέσων στο πλαίσιο της κοινωνικής οικονομίας και των βιώσιμων έργων ενσωμάτωσης των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων στο οικονομικό περιβάλλον. |
| --- | --- |

4.3.3.

Πρέπει ομοίως να χρησιμοποιείται ο συνδυασμός μέσων στο πλαίσιο της κοινωνικής οικονομίας και των βιώσιμων έργων ενσωμάτωσης των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων στο οικονομικό περιβάλλον.

4.4.   
  Οι ξένες επενδύσεις

| 4.4.1. | Το 2013 οι ροές άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ) προς τις αναπτυσσόμενες χώρες άγγιξαν τα 778 δισεκατ. δολάρια ΗΠΑ· εντούτοις, οι απόψεις είναι αντικρουόμενες ως προς τη συνεισφορά τους στη βιώσιμη ανάπτυξη. Μόνο το 2 % του συνόλου των ΑΞΕ προς τις αναπτυσσόμενες χώρες καταλήγουν στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες. Στην υποσαχάρια Αφρική, οι ΑΞΕ διοχετεύονται κατά προτεραιότητα προς τις εξορυκτικές βιομηχανίες χωρίς να προσφέρουν τίποτα στην υπόλοιπη οικονομία. Τα νέα κράτη επενδυτές, όπως η Κίνα, η Βραζιλία, η Ινδία και άλλα, θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης στο πλαίσιο των επενδύσεών τους στις αναπτυσσόμενες χώρες. |
| --- | --- |

4.4.1.

Το 2013 οι ροές άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ) προς τις αναπτυσσόμενες χώρες άγγιξαν τα 778 δισεκατ. δολάρια ΗΠΑ· εντούτοις, οι απόψεις είναι αντικρουόμενες ως προς τη συνεισφορά τους στη βιώσιμη ανάπτυξη. Μόνο το 2 % του συνόλου των ΑΞΕ προς τις αναπτυσσόμενες χώρες καταλήγουν στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες. Στην υποσαχάρια Αφρική, οι ΑΞΕ διοχετεύονται κατά προτεραιότητα προς τις εξορυκτικές βιομηχανίες χωρίς να προσφέρουν τίποτα στην υπόλοιπη οικονομία. Τα νέα κράτη επενδυτές, όπως η Κίνα, η Βραζιλία, η Ινδία και άλλα, θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης στο πλαίσιο των επενδύσεών τους στις αναπτυσσόμενες χώρες.

| 4.4.2. | Σύμφωνα με μελέτη της μη κυβερνητικής οργάνωσης EURODAD για τα οικονομικά των αναπτυσσόμενων χωρών, το 2014 οι ροές χρηματοδοτικών πόρων που εξέρχονται από τις χώρες αυτές είναι διπλάσιες από εκείνες που εισέρχονται με προέλευση από την αλλοδαπή, συνυπολογίζοντας και την ΕΑΒ, τις ΑΞΕ, τις φιλανθρωπικές δωρεές, τις μεταφορές κερδών, τις αποταμιεύσεις και άλλες πηγές (18). Πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ώστε τα χρηματοδοτικά αυτά μέσα να επανεπενδύονται, στο μέτρο του δυνατού, υπέρ μιας βιώσιμης ανάπτυξης στις δικαιούχους χώρες. |
| --- | --- |

4.4.2.

Σύμφωνα με μελέτη της μη κυβερνητικής οργάνωσης EURODAD για τα οικονομικά των αναπτυσσόμενων χωρών, το 2014 οι ροές χρηματοδοτικών πόρων που εξέρχονται από τις χώρες αυτές είναι διπλάσιες από εκείνες που εισέρχονται με προέλευση από την αλλοδαπή, συνυπολογίζοντας και την ΕΑΒ, τις ΑΞΕ, τις φιλανθρωπικές δωρεές, τις μεταφορές κερδών, τις αποταμιεύσεις και άλλες πηγές (18). Πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ώστε τα χρηματοδοτικά αυτά μέσα να επανεπενδύονται, στο μέτρο του δυνατού, υπέρ μιας βιώσιμης ανάπτυξης στις δικαιούχους χώρες.

| 4.4.3. | Οι εθνικές αναπτυξιακές στρατηγικές θα πρέπει επίσης να προβλέπουν την υποστήριξη των επενδύσεων. Για να υπάρχουν ΑΞΕ και να διοχετεύονται προς τους ΣΒΑ, είναι αναγκαία η δημιουργία κατάλληλων συνθηκών, όπως η ειρήνη, η σταθερότητα, η χρηστή διαχείριση. Οι αναπτυσσόμενες χώρες πρέπει να συμπεριλάβουν τους ΣΒΑ στις νέες επενδυτικές συμφωνίες που συνάπτουν και να προσφέρουν τις αντίστοιχες εγγυήσεις. Η ΕΟΚΕ συνιστά τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και οργανισμοί προώθησης των επενδύσεων στις χώρες προέλευσης και τα αντίστοιχα στις χώρες προορισμού να καθιερώσουν απευθείας τεχνική συνεργασία προσαρμοσμένη στις εθνικές στρατηγικές βιώσιμης ανάπτυξης. |
| --- | --- |

4.4.3.

Οι εθνικές αναπτυξιακές στρατηγικές θα πρέπει επίσης να προβλέπουν την υποστήριξη των επενδύσεων. Για να υπάρχουν ΑΞΕ και να διοχετεύονται προς τους ΣΒΑ, είναι αναγκαία η δημιουργία κατάλληλων συνθηκών, όπως η ειρήνη, η σταθερότητα, η χρηστή διαχείριση. Οι αναπτυσσόμενες χώρες πρέπει να συμπεριλάβουν τους ΣΒΑ στις νέες επενδυτικές συμφωνίες που συνάπτουν και να προσφέρουν τις αντίστοιχες εγγυήσεις. Η ΕΟΚΕ συνιστά τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και οργανισμοί προώθησης των επενδύσεων στις χώρες προέλευσης και τα αντίστοιχα στις χώρες προορισμού να καθιερώσουν απευθείας τεχνική συνεργασία προσαρμοσμένη στις εθνικές στρατηγικές βιώσιμης ανάπτυξης.

| 4.4.4. | Είναι απαραίτητο να προωθηθεί η «επένδυση επιπτώσεων», που διασφαλίζει μια ορισμένη απόδοση βραχυπρόθεσμα, αλλά που θα προσφέρει την προοπτική μακροπρόθεσμης κερδοφορίας μέσω των κοινωνικών επιπτώσεων όπως η ανάπτυξη ικανοτήτων ή ένα περιβάλλον που θα οδηγήσει στη βιώσιμη ανάπτυξη. |
| --- | --- |

4.4.4.

Είναι απαραίτητο να προωθηθεί η «επένδυση επιπτώσεων», που διασφαλίζει μια ορισμένη απόδοση βραχυπρόθεσμα, αλλά που θα προσφέρει την προοπτική μακροπρόθεσμης κερδοφορίας μέσω των κοινωνικών επιπτώσεων όπως η ανάπτυξη ικανοτήτων ή ένα περιβάλλον που θα οδηγήσει στη βιώσιμη ανάπτυξη.

4.5.   
  Οι καινοτόμες και συμπληρωματικές μορφές χρηματοδότησης

| 4.5.1. | Η συμμετοχική χρηματοδότηση και οι συμμετοχικές επενδύσεις («crowdfunding») αποτελούν εργαλείο το οποίο παρουσιάζει μεγάλες δυνατότητες χρηματοδότησης μικρών αναπτυξιακών έργων (19). Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη ταχέος καθορισμού των εργαλείων αυτών και κατάρτισης και έγκρισης του κατάλληλου ρυθμιστικού πλαισίου που πρέπει να διαθέτουν, όπως συνέστησε στη σχετική γνωμοδότησή της (20). |
| --- | --- |

4.5.1.

Η συμμετοχική χρηματοδότηση και οι συμμετοχικές επενδύσεις («crowdfunding») αποτελούν εργαλείο το οποίο παρουσιάζει μεγάλες δυνατότητες χρηματοδότησης μικρών αναπτυξιακών έργων (19). Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη ταχέος καθορισμού των εργαλείων αυτών και κατάρτισης και έγκρισης του κατάλληλου ρυθμιστικού πλαισίου που πρέπει να διαθέτουν, όπως συνέστησε στη σχετική γνωμοδότησή της (20).

| 4.5.2. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει ικανοποίηση για τον αυξανόμενο αριθμό φιλανθρωπικών ταμείων, ιδρυμάτων και διεθνών προγραμμάτων υπέρ της βιώσιμης ανάπτυξης, όπως, για παράδειγμα, του Παγκόσμιου Ταμείου για την Καταπολέμηση του AIDS, της Φυματίωσης και της Ελονοσίας, της Παγκόσμιας Εταιρικής Σχέσης για την Εκπαίδευση, της Παγκόσμιας Συμμαχίας για τον εμβολιασμό παιδιών στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες κ.λπ. Τα εν λόγω ταμεία και ιδρύματα, στο πλαίσιο των οποίων δημόσιοι φορείς συνεργάζονται με ιδιώτες χορηγούς και μη κυβερνητικές οργανώσεις, πρέπει να βελτιώσουν τον συντονισμό των δραστηριοτήτων τους και να τις διοχετεύουν προς τους ΣΒΑ. |
| --- | --- |

4.5.2.

Η ΕΟΚΕ εκφράζει ικανοποίηση για τον αυξανόμενο αριθμό φιλανθρωπικών ταμείων, ιδρυμάτων και διεθνών προγραμμάτων υπέρ της βιώσιμης ανάπτυξης, όπως, για παράδειγμα, του Παγκόσμιου Ταμείου για την Καταπολέμηση του AIDS, της Φυματίωσης και της Ελονοσίας, της Παγκόσμιας Εταιρικής Σχέσης για την Εκπαίδευση, της Παγκόσμιας Συμμαχίας για τον εμβολιασμό παιδιών στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες κ.λπ. Τα εν λόγω ταμεία και ιδρύματα, στο πλαίσιο των οποίων δημόσιοι φορείς συνεργάζονται με ιδιώτες χορηγούς και μη κυβερνητικές οργανώσεις, πρέπει να βελτιώσουν τον συντονισμό των δραστηριοτήτων τους και να τις διοχετεύουν προς τους ΣΒΑ.

| 4.5.3. | Οι πιστώσεις που προορίζονται για την ΕΑΒ, εφόσον δεν χορηγούνται προσωρινά για αναπτυξιακά έργα, θα μπορούσαν να τοποθετούνται σε επενδυτικά κεφάλαια και καλυμμένα ομόλογα, ούτως ώστε να παράγονται βραχυπρόθεσμα έσοδα και να δημιουργούνται περισσότεροι πόροι (21). Η προσέγγιση αυτή θα συνέβαλλε μακροπρόθεσμα στην αύξηση του όγκου των αναγκαίων πόρων για την αναπτυξιακή βοήθεια (22). |
| --- | --- |

4.5.3.

Οι πιστώσεις που προορίζονται για την ΕΑΒ, εφόσον δεν χορηγούνται προσωρινά για αναπτυξιακά έργα, θα μπορούσαν να τοποθετούνται σε επενδυτικά κεφάλαια και καλυμμένα ομόλογα, ούτως ώστε να παράγονται βραχυπρόθεσμα έσοδα και να δημιουργούνται περισσότεροι πόροι (21). Η προσέγγιση αυτή θα συνέβαλλε μακροπρόθεσμα στην αύξηση του όγκου των αναγκαίων πόρων για την αναπτυξιακή βοήθεια (22).

| 4.5.4. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ ορισμένων προτάσεων της ηγετικής ομάδας επί των καινοτόμων χρηματοδοτήσεων για την ανάπτυξη (23), και υποστηρίζει τις προσπάθειες που καταβάλλονται για τη δημιουργία νέων πόρων χρηματοδότησης των ΣΒΑ. Εντούτοις, είναι αναγκαίο οι νέοι αυτοί πόροι να χρησιμοποιούνται με συνεκτικό τρόπο σε παγκόσμια κλίμακα, να μην εμποδίζουν την ανταγωνιστικότητα και να είναι διαφανής η αξιοποίησή τους για τους ΣΒΑ. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι ο τραπεζικός τομέας θα αναλάβει οικειοθελώς μια πρωτοβουλία σε παγκόσμια κλίμακα προκειμένου να συμβάλει στη χρηματοδότηση της διαφοράς που υφίσταται μεταξύ των αναγκών και των διαθέσιμων πόρων, και τούτο με στόχο την υλοποίηση των στόχων της βιώσιμης ανάπτυξης. |
| --- | --- |

4.5.4.

Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ ορισμένων προτάσεων της ηγετικής ομάδας επί των καινοτόμων χρηματοδοτήσεων για την ανάπτυξη (23), και υποστηρίζει τις προσπάθειες που καταβάλλονται για τη δημιουργία νέων πόρων χρηματοδότησης των ΣΒΑ. Εντούτοις, είναι αναγκαίο οι νέοι αυτοί πόροι να χρησιμοποιούνται με συνεκτικό τρόπο σε παγκόσμια κλίμακα, να μην εμποδίζουν την ανταγωνιστικότητα και να είναι διαφανής η αξιοποίησή τους για τους ΣΒΑ. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι ο τραπεζικός τομέας θα αναλάβει οικειοθελώς μια πρωτοβουλία σε παγκόσμια κλίμακα προκειμένου να συμβάλει στη χρηματοδότηση της διαφοράς που υφίσταται μεταξύ των αναγκών και των διαθέσιμων πόρων, και τούτο με στόχο την υλοποίηση των στόχων της βιώσιμης ανάπτυξης.

| 4.5.5. | Μεταξύ των πόρων που έχουν αξιοποιηθεί σε περιορισμένη κλίμακα περιλαμβάνονται τα χρηματοδοτικά μέσα που προέρχονται από τον πληθυσμό της διασποράς, δηλαδή οι μεταφορές αποταμιεύσεων προς τη χώρα καταγωγής, που θα μπορούσαν επίσης να αξιοποιηθούν για την επίτευξη των ΣΒΑ. Ενδείκνυται να επιβληθεί μείωση του κόστους των εν λόγω μεταφορών των αποταμιεύσεων. Πρέπει να προταθούν στα μέλη της διασποράς προγράμματα εκπαίδευσης και παροχής κινήτρων που να ευνοούν την επένδυση σε αναπτυξιακά έργα, που θα αξιοποιούν τις οικονομίες τους και θα συμβάλλουν ταυτόχρονα στην επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ). |
| --- | --- |

4.5.5.

Μεταξύ των πόρων που έχουν αξιοποιηθεί σε περιορισμένη κλίμακα περιλαμβάνονται τα χρηματοδοτικά μέσα που προέρχονται από τον πληθυσμό της διασποράς, δηλαδή οι μεταφορές αποταμιεύσεων προς τη χώρα καταγωγής, που θα μπορούσαν επίσης να αξιοποιηθούν για την επίτευξη των ΣΒΑ. Ενδείκνυται να επιβληθεί μείωση του κόστους των εν λόγω μεταφορών των αποταμιεύσεων. Πρέπει να προταθούν στα μέλη της διασποράς προγράμματα εκπαίδευσης και παροχής κινήτρων που να ευνοούν την επένδυση σε αναπτυξιακά έργα, που θα αξιοποιούν τις οικονομίες τους και θα συμβάλλουν ταυτόχρονα στην επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ).

4.6.   
  Χρηματοδότηση των πολύ μικρών, μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων

| 4.6.1. | Οι πολύ μικρές, οι μικρές και οι μεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες διαθέτουν το μεγαλύτερο δυναμικό ανάπτυξης και δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας, αντιμετωπίζουν δυσκολίες πρόσβασης σε επαρκή χρηματοδότηση. Το πρόβλημα αυτό είναι ιδιαίτερα οξύ στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες· για τον λόγο αυτό πρέπει να αναζητηθούν εργαλεία που να επιτρέπουν τη διευκόλυνση της πρόσβασης των πολύ μικρών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στους χρηματοδοτικούς πόρους. Για τον σκοπό αυτό, είναι αναγκαίο να γίνουν σεβαστές οι διαφορές των επιχειρήσεων στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου κυριαρχούν οι επιχειρήσεις πολύ μικρού μεγέθους, οι μικροέμποροι και, στον τομέα της γεωργίας, οι μικρές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις. |
| --- | --- |

4.6.1.

Οι πολύ μικρές, οι μικρές και οι μεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες διαθέτουν το μεγαλύτερο δυναμικό ανάπτυξης και δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας, αντιμετωπίζουν δυσκολίες πρόσβασης σε επαρκή χρηματοδότηση. Το πρόβλημα αυτό είναι ιδιαίτερα οξύ στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες· για τον λόγο αυτό πρέπει να αναζητηθούν εργαλεία που να επιτρέπουν τη διευκόλυνση της πρόσβασης των πολύ μικρών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στους χρηματοδοτικούς πόρους. Για τον σκοπό αυτό, είναι αναγκαίο να γίνουν σεβαστές οι διαφορές των επιχειρήσεων στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου κυριαρχούν οι επιχειρήσεις πολύ μικρού μεγέθους, οι μικροέμποροι και, στον τομέα της γεωργίας, οι μικρές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις.

| 4.6.2. | Υπάρχει μεγάλη ποικιλία συστημάτων μικροπιστώσεων στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα συστήματα που χρησιμοποιούν εφαρμογές κινητής τηλεφωνίας είναι τα πλέον αποτελεσματικά. Επικροτεί επίσης το γεγονός ότι η μικροπίστωση θα χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση έργων στον τομέα της πράσινης ενέργειας και επικροτεί τις πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην παροχή μικροπιστώσεων με μηδενικό επιτόκιο. Οι πιστώσεις που λείπουν από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ύψους 10  000 έως 2 00  000 δολαρίων ΗΠΑ) θα μπορούσαν να αντικατασταθούν από τη χρηματοδοτική μίσθωση και άλλα μέσα ιδίων κεφαλαίων. Για τον σκοπό αυτό, είναι αναγκαίο να στηριχθεί η ανάπτυξη των χρηματοπιστωτικών αγορών και των τοπικών τραπεζών, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών φορέων. |
| --- | --- |

4.6.2.

Υπάρχει μεγάλη ποικιλία συστημάτων μικροπιστώσεων στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα συστήματα που χρησιμοποιούν εφαρμογές κινητής τηλεφωνίας είναι τα πλέον αποτελεσματικά. Επικροτεί επίσης το γεγονός ότι η μικροπίστωση θα χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση έργων στον τομέα της πράσινης ενέργειας και επικροτεί τις πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην παροχή μικροπιστώσεων με μηδενικό επιτόκιο. Οι πιστώσεις που λείπουν από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ύψους 10  000 έως 2 00  000 δολαρίων ΗΠΑ) θα μπορούσαν να αντικατασταθούν από τη χρηματοδοτική μίσθωση και άλλα μέσα ιδίων κεφαλαίων. Για τον σκοπό αυτό, είναι αναγκαίο να στηριχθεί η ανάπτυξη των χρηματοπιστωτικών αγορών και των τοπικών τραπεζών, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών φορέων.

| 4.6.3. | Η βοήθεια που χορηγείται από τις ανεπτυγμένες χώρες στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις πρέπει να συμπεριλαμβάνει τη μεταφορά εμπειρογνωμοσύνης, ικανοτήτων οικονομικής διαχείρισης και τεχνογνωσίας, την εκπαίδευση στις αρχές της χρηματοοικονομικής διαχείρισης και την υποστήριξη της ένταξής τους στις αλυσίδες εφοδιασμού και προστιθέμενης αξίας. Η ΕΕ πρέπει να προτείνει τη χρήση των αρχών που απορρέουν από την οδηγία σχετικά με τις καθυστερήσεις πληρωμών για να βελτιωθεί η χρηματοδότηση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

4.6.3.

Η βοήθεια που χορηγείται από τις ανεπτυγμένες χώρες στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις πρέπει να συμπεριλαμβάνει τη μεταφορά εμπειρογνωμοσύνης, ικανοτήτων οικονομικής διαχείρισης και τεχνογνωσίας, την εκπαίδευση στις αρχές της χρηματοοικονομικής διαχείρισης και την υποστήριξη της ένταξής τους στις αλυσίδες εφοδιασμού και προστιθέμενης αξίας. Η ΕΕ πρέπει να προτείνει τη χρήση των αρχών που απορρέουν από την οδηγία σχετικά με τις καθυστερήσεις πληρωμών για να βελτιωθεί η χρηματοδότηση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

| 4.6.4. | Είναι αναγκαίο να προστατευθούν οι πολύ μικρές, οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της γεωργίας από επενδυτικές πρακτικές που αποσκοπούν σε «αρπαγή γαιών», πράγμα που οδηγεί στην εξάλειψή τους. Η δημιουργία μέσων εγγύησης έναντι των επιπτώσεων των κλιματικών αλλαγών θα μπορούσε επίσης να τις βοηθήσει. Στο πλαίσιο των αναπτυξιακών σχεδίων, δεν πρέπει να παραβλεφθεί η στήριξη προς τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας που μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην υλοποίηση των ΣΒΑ. |
| --- | --- |

4.6.4.

Είναι αναγκαίο να προστατευθούν οι πολύ μικρές, οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της γεωργίας από επενδυτικές πρακτικές που αποσκοπούν σε «αρπαγή γαιών», πράγμα που οδηγεί στην εξάλειψή τους. Η δημιουργία μέσων εγγύησης έναντι των επιπτώσεων των κλιματικών αλλαγών θα μπορούσε επίσης να τις βοηθήσει. Στο πλαίσιο των αναπτυξιακών σχεδίων, δεν πρέπει να παραβλεφθεί η στήριξη προς τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας που μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην υλοποίηση των ΣΒΑ.

| 4.6.5. | Για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί η πρόσβαση των ευρύτερων στρωμάτων του πληθυσμού των αναπτυσσομένων χωρών σε χρηματοπιστωτικά μέσα όπως ο βασικός τραπεζικός λογαριασμός ή οι χρηματοοικονομικές εφαρμογές της κινητής τηλεφωνίας. |
| --- | --- |

4.6.5.

Για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί η πρόσβαση των ευρύτερων στρωμάτων του πληθυσμού των αναπτυσσομένων χωρών σε χρηματοπιστωτικά μέσα όπως ο βασικός τραπεζικός λογαριασμός ή οι χρηματοοικονομικές εφαρμογές της κινητής τηλεφωνίας.

4.7.   
  Η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην αναπτυξιακή βοήθεια

| 4.7.1. | Η κοινωνία των πολιτών των ανεπτυγμένων χωρών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων και των μη κυβερνητικών οργανώσεων, συμβάλλει άμεσα στην ανάπτυξη και διαδραματίζει επίσης σημαντικό ρόλο στον προσανατολισμό της αναπτυξιακής συνεργασίας και στην παρακολούθηση της αποτελεσματικότητάς της (24). |
| --- | --- |

4.7.1.

Η κοινωνία των πολιτών των ανεπτυγμένων χωρών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων και των μη κυβερνητικών οργανώσεων, συμβάλλει άμεσα στην ανάπτυξη και διαδραματίζει επίσης σημαντικό ρόλο στον προσανατολισμό της αναπτυξιακής συνεργασίας και στην παρακολούθηση της αποτελεσματικότητάς της (24).

| 4.7.2. | Πρέπει να υποστηριχθεί συστηματικά η δημιουργία ενός συστήματος ελέγχου των διαδικασιών της αναπτυξιακής βοήθειας στις διάφορες χώρες, ή η βελτίωσή του, με την άμεση συμμετοχή των ενδιαφερόμενων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, κάτι που θα επιτρέψει τον εντοπισμό και την εξάλειψη των εμποδίων στην υλοποίηση των ΣΒΑ. Στον τομέα αυτό, η ΕΟΚΕ διαθέτει μακρά θετική εμπειρία σε δραστηριότητες επιτροπών, πλατφορμών και μεικτών συμβουλευτικών οργάνων, όπως η επιτροπή παρακολούθησης ΑΚΕ-ΕΕ, οι συνεδριάσεις της κοινωνίας των πολιτών ΕΕ-Λατινικής Αμερικής-Καραϊβικής και άλλα. |
| --- | --- |

4.7.2.

Πρέπει να υποστηριχθεί συστηματικά η δημιουργία ενός συστήματος ελέγχου των διαδικασιών της αναπτυξιακής βοήθειας στις διάφορες χώρες, ή η βελτίωσή του, με την άμεση συμμετοχή των ενδιαφερόμενων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, κάτι που θα επιτρέψει τον εντοπισμό και την εξάλειψη των εμποδίων στην υλοποίηση των ΣΒΑ. Στον τομέα αυτό, η ΕΟΚΕ διαθέτει μακρά θετική εμπειρία σε δραστηριότητες επιτροπών, πλατφορμών και μεικτών συμβουλευτικών οργάνων, όπως η επιτροπή παρακολούθησης ΑΚΕ-ΕΕ, οι συνεδριάσεις της κοινωνίας των πολιτών ΕΕ-Λατινικής Αμερικής-Καραϊβικής και άλλα.

| 4.7.3. | Μεταξύ των άμεσων παρόχων αναπτυξιακής βοήθειας περιλαμβάνονται και οι κοινωνικοί εταίροι. Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις των ανεπτυγμένων χωρών υλοποιούν κοινωνικά αναπτυξιακά έργα και στηρίζουν τη θεσμική ανάπτυξη των εταίρων συνδικαλιστικών οργανώσεων. Οι οργανώσεις των εργοδοτών, τα εμπορικά επιμελητήρια, οι ενώσεις μικρομεσαίων επιχειρήσεων και οι επαγγελματικές ενώσεις υλοποιούν κοινά έργα με τις οργανώσεις των επιχειρήσεων στις αναπτυσσόμενες χώρες των οποίων είναι εταίροι και τους μεταδίδουν την εμπειρία τους. |
| --- | --- |

4.7.3.

Μεταξύ των άμεσων παρόχων αναπτυξιακής βοήθειας περιλαμβάνονται και οι κοινωνικοί εταίροι. Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις των ανεπτυγμένων χωρών υλοποιούν κοινωνικά αναπτυξιακά έργα και στηρίζουν τη θεσμική ανάπτυξη των εταίρων συνδικαλιστικών οργανώσεων. Οι οργανώσεις των εργοδοτών, τα εμπορικά επιμελητήρια, οι ενώσεις μικρομεσαίων επιχειρήσεων και οι επαγγελματικές ενώσεις υλοποιούν κοινά έργα με τις οργανώσεις των επιχειρήσεων στις αναπτυσσόμενες χώρες των οποίων είναι εταίροι και τους μεταδίδουν την εμπειρία τους.

| 4.7.4. | Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις διαδραματίζουν αναντικατάστατο ρόλο στον τομέα της αναπτυξιακής βοήθειας τόσο στις ανεπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες. Η δράση τους εστιάζεται κυρίως στην αντιμετώπιση των συνεπειών από φυσικές και ανθρωπιστικές καταστροφές, καθώς και στον κοινωνικό τομέα, την υγεία, την ισότητα των φύλων, την εκπαίδευση κ.λπ. Κινητοποιούν επίσης τα κεφάλαια του ευρέος κοινού, οργανώνουν εράνους, εκπαιδευτικές εκστρατείες κ.λπ. Ενδιαφέρον παράδειγμα αποτελεί και η χρηματοδότηση της εκπαίδευσης μέσω της «εξ αποστάσεως υιοθεσίας», η οποία επιτρέπει την ανάπτυξη διαπροσωπικών σχέσεων μεταξύ απλών πολιτών. |
| --- | --- |

4.7.4.

Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις διαδραματίζουν αναντικατάστατο ρόλο στον τομέα της αναπτυξιακής βοήθειας τόσο στις ανεπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες. Η δράση τους εστιάζεται κυρίως στην αντιμετώπιση των συνεπειών από φυσικές και ανθρωπιστικές καταστροφές, καθώς και στον κοινωνικό τομέα, την υγεία, την ισότητα των φύλων, την εκπαίδευση κ.λπ. Κινητοποιούν επίσης τα κεφάλαια του ευρέος κοινού, οργανώνουν εράνους, εκπαιδευτικές εκστρατείες κ.λπ. Ενδιαφέρον παράδειγμα αποτελεί και η χρηματοδότηση της εκπαίδευσης μέσω της «εξ αποστάσεως υιοθεσίας», η οποία επιτρέπει την ανάπτυξη διαπροσωπικών σχέσεων μεταξύ απλών πολιτών.

| 4.7.5. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να στηρίξει τις δραστηριότητες των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών της ΕΕ που προορίζονται για την υλοποίηση των ΣΒΑ, χρηματοδοτώντας επαρκώς τα προγράμματα που στοχεύουν στη σύσταση θεσμικών οργάνων της κοινωνίας των πολιτών στις χώρες εταίρους. Επί του παρόντος, η ΕΟΚΕ καταρτίζει μια ενημερωτική έκθεση που θα προτείνει λύσεις για την πραγματική δέσμευση της κοινωνίας των πολιτών στην εφαρμογή και την παρακολούθηση του αναπτυξιακού προγράμματος για την περίοδο μετά το 2015, και θα συμπληρώσει την παρούσα γνωμοδότηση. |
| --- | --- |

4.7.5.

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να στηρίξει τις δραστηριότητες των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών της ΕΕ που προορίζονται για την υλοποίηση των ΣΒΑ, χρηματοδοτώντας επαρκώς τα προγράμματα που στοχεύουν στη σύσταση θεσμικών οργάνων της κοινωνίας των πολιτών στις χώρες εταίρους. Επί του παρόντος, η ΕΟΚΕ καταρτίζει μια ενημερωτική έκθεση που θα προτείνει λύσεις για την πραγματική δέσμευση της κοινωνίας των πολιτών στην εφαρμογή και την παρακολούθηση του αναπτυξιακού προγράμματος για την περίοδο μετά το 2015, και θα συμπληρώσει την παρούσα γνωμοδότηση.

Βρυξέλλες, 2 Ιουλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  Διάσκεψη κορυφής των Ηνωμένων Εθνών που θα πραγματοποιηθεί τον Σεπτέμβριο στη Νέα Υόρκη.

1

(2)  Βλέπε τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης για όλους: εξάλειψη της φτώχειας και εξασφάλιση βιώσιμου μέλλοντος για τον κόσμο» (ΕΕ C 271 της 19.9.2013, σ. 144).

2

(3)  Βλέπε τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στις αναπτυξιακές πολιτικές και τις πολιτικές αναπτυξιακής συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης» (ΕΕ C 181 της 21.6.2012, σ. 28).

3

(4)  Βλέπε τη γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα την «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Η κοινωνική προστασία στην πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης» (ΕΕ C 161 της 6.6.2013, σ. 82).

4

(5)  Βλέπε τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στο αναπτυξιακό πλαίσιο μετά το 2015» (ΕΕ C 67 της 6.3.2014, σ. 1).

5

(6)  Βλέπε τη γνωμοδότηση με θέμα «Ο ρόλος της αειφόρου ανάπτυξης και η συμμετοχή της κοινωνίας πολιτών στις αυτόνομες επενδυτικές συμφωνίες της ΕΕ με τρίτες χώρες» (ΕΕ C 268 της 14.8.2015, σ. 19).

6

(7)  Βλέπε τη γνωμοδότηση με θέμα «Εμπόριο, μεγέθυνση και ανάπτυξη: Η προσαρμογή της εμπορικής και επενδυτικής πολιτικής στις χώρες που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη βοήθειας» (ΕΕ C 351 της 15.11.2012, σ. 77).

7

(8)  Βλέπε τη γνωμοδότηση REX/438 με θέμα «Οι στόχοι στην ευρωμεσογειακή περιοχή για την περίοδο μετά το 2015», σημείο 6.4 (βλέπε σελίδα 47 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

8

(9)  Βλέπε τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών της 18ης Δεκεμβρίου 1979 για την εξάλειψη όλων των μορφών διακρίσεων κατά των γυναικών, τη διεθνή σύμβαση για την προστασία των δικαιωμάτων όλων των εργαζόμενων μεταναστών και των μελών των οικογενειών τους, τη σύμβαση C189 για την προστασία των οικιακών βοηθών και τη σύμβαση C184 σχετικά με την ασφάλεια και την υγεία στη γεωργία, το διεθνές σύμφωνο για τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα και το προαιρετικό πρωτόκολλο αυτού, και άλλα.

9

(10)  Βλέπε την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Παγκόσμια Εταιρική σχέση για την Εξάλειψη της Φτώχειας και τη Βιώσιμη Ανάπτυξη μετά το 2015, COM(2015) 44 final, 5 Φεβρουαρίου 2015.

10

(11)  Βλέπε The Global Development Financing Landscape — Who can contribute what? («Το παγκόσμιο τοπίο της χρηματοδότησης της ανάπτυξης — ποιος μπορεί να συνεισφέρει και πόσο;»), του James Zhan, διευθυντή της Unctad, προϊσταμένου της ομάδας για τις επενδύσεις και τις επιχειρήσεις, έκθεση για τις παγκόσμιες επενδύσεις της Unctad, η οποία παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια δημόσιας ακρόασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στις 24 Φεβρουαρίου 2015.

11

The Global Development Financing Landscape — Who can contribute what?

(12)  Εκτιμάται ότι οι τράπεζες κατέχουν περιουσιακά στοιχεία αξίας 1 21  000 δισεκατ. δολαρίων, τα συνταξιοδοτικά ταμεία 34  000 δισεκατ., οι ασφαλιστικές εταιρείες 28  000 δισεκατ., οι πολυεθνικές 25  000 δισεκατ. και τα κρατικά επενδυτικά ταμεία 6  500 δισεκατ.

12

(13)  Πρόκειται κυρίως για το εμπόριο, τη γεωργία, τη δημιουργία θέσεων εργασίας, την κοινωνική προστασία, την κλιματική αλλαγή, την ενέργεια, την προστασία του περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας, τις μεταφορές, την υγεία, την πολιτική προϊόντων και καταναλωτών, την περιφερειακή και αστική ανάπτυξη, τη μετανάστευση και την καταπολέμηση της διαφθοράς και του «ξεπλύματος» χρήματος.

13

(14)  ΣΔΣΒΑ: Συνολική δημόσια στήριξη για τη βιώσιμη ανάπτυξη.

14

(15)  http://www.oecd.org/corporate/mne/48004323.pdf

15

(16)  https://eiti.org/

16

(17)  http://www.oecd.org/governance/budgeting/PPP-Recommendation.pdf

17

(18)  http://www.eurodad.org/Entries/view/1546315/2014/12/15/The-State-of-Finance-for-Developing-Countries-2014

18

(19)  Βλέπε InfoDev, Crowdfunding’s Potential for the Developing World («Οι δυνατότητες της συμμετοχικής χρηματοδότησης για τον αναπτυσσόμενο κόσμο»), 2013, Παγκόσμια Τράπεζα, Τμήμα Οικονομικών και Ανάπτυξης του Ιδιωτικού Τομέα.

19

Crowdfunding’s Potential for the Developing World

(20)  Βλέπε γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Αξιοποίηση των δυνατοτήτων της συμμετοχικής χρηματοδότησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση» (ΕΕ C 451 της 16.12.2014, σ. 69).

20

(21)  Η ετήσια κατανομή των δημοσιονομικών πόρων που προορίζονται για τη ΕΑΒ αποκλείει εντελώς τις δυνατότητες αυτές.

21

(22)  Η βελγική εταιρεία επενδύσεων (ΒΙΟ), την οποία ίδρυσε η κυβέρνηση για να στηρίξει τον κλάδο των επιχειρήσεων στις χώρες της Αφρικής, μετέφερε τμήμα των χρηματοδοτικών μέσων που προορίζονταν για δάνεια προς επιχειρηματίες προς άλλα επενδυτικά κεφάλαια και τα ανέκτησε σταδιακά ανάλογα με τις ανάγκες της.

22

(23)  http://www.leadinggroup.org/rubrique69.html

23

(24)  Βλέπε Φόρουμ της Αναπτυξιακής Πολιτικής (www.friendsofeurope.org/policy-area/global-europe/ στην αγγλική γλώσσα) και Πολιτικό Φόρουμ για την Ανάπτυξη (www.uclg.org).

24

---

| 17.11.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 383/57 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 383/57

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Αξιολόγηση της διαβούλευσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τα ενδιαφερόμενα μέρη»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2015/C 383/09)

| Εισηγητής: | κ. Ronny LANNOO |
| --- | --- |

Εισηγητής:

κ. Ronny LANNOO

Στις 20 Ιανουαρίου 2015, και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του εσωτερικού της κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα

«Αξιολόγηση της διαβούλευσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τα ενδιαφερόμενα μέρη».

Η υποεπιτροπή «Αξιολόγηση της διαβούλευσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τα ενδιαφερόμενα μέρη», στην οποία ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της στις 9 Ιουνίου 2015.

Κατά την 509η σύνοδο ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε στις 1 και 2 Ιουλίου 2015 (συνεδρίαση της 2ας Ιουλίου 2015), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 179 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 4 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Πρόλογος

Στόχος της παρούσας γνωμοδότησης πρωτοβουλίας είναι να εξεταστούν οι τρέχουσες μέθοδοι διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη —όπως προβλέπεται στο άρθρο 11 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση— των οποίων κάνει χρήση η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στο πλαίσιο της ανάλυσης αυτής διατυπώνονται στη γνωμοδότηση εποικοδομητικές και ρεαλιστικές προτάσεις, προκειμένου να βελτιωθεί, κατά τρόπο διαρθρωτικό, η διαδικασία διαβούλευσης και η παρακολούθησή της προς το συμφέρον όλων των μερών.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Στην παρούσα γνωμοδότηση η ΕΟΚΕ διατυπώνει συστάσεις ως προς τη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη —που προβλέπεται από τη Συνθήκη—, με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας των διαβουλεύσεων και τη μείωση του χάσματος που χωρίζει την Ευρώπη από τους πολίτες της. Το ίδιο εγχείρημα ανέλαβε και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τη μορφή ευρείας διαβούλευσης των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με τις διαδικασίες διαβούλευσης, και τα αποτελέσματά της έλαβαν τη μορφή της δέσμης μέτρων «Βελτίωση της νομοθεσίας» του αντιπροέδρου της Επιτροπής κ. Timmermans. Η ΕΟΚΕ θα εκδώσει σε επόμενο στάδιο, μετά από αίτημα της Επιτροπής, γνωμοδότηση σχετικά με το σύνολο της δέσμης μέτρων «Βελτίωση της νομοθεσίας». |
| --- | --- |

1.1.

Στην παρούσα γνωμοδότηση η ΕΟΚΕ διατυπώνει συστάσεις ως προς τη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη —που προβλέπεται από τη Συνθήκη—, με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας των διαβουλεύσεων και τη μείωση του χάσματος που χωρίζει την Ευρώπη από τους πολίτες της. Το ίδιο εγχείρημα ανέλαβε και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τη μορφή ευρείας διαβούλευσης των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με τις διαδικασίες διαβούλευσης, και τα αποτελέσματά της έλαβαν τη μορφή της δέσμης μέτρων «Βελτίωση της νομοθεσίας» του αντιπροέδρου της Επιτροπής κ. Timmermans. Η ΕΟΚΕ θα εκδώσει σε επόμενο στάδιο, μετά από αίτημα της Επιτροπής, γνωμοδότηση σχετικά με το σύνολο της δέσμης μέτρων «Βελτίωση της νομοθεσίας».

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τον τρόπο με τον οποίο διεξάγεται η διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη και, κατ’ επέκταση, για την ποιότητα των αποτελεσμάτων της. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί διαβουλεύσεις σταθερές και αντιπροσωπευτικές, που εξασφαλίζουν προστιθέμενη αξία για τις ενδιαφερόμενες οργανώσεις και ομάδες συμφερόντων. |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τον τρόπο με τον οποίο διεξάγεται η διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη και, κατ’ επέκταση, για την ποιότητα των αποτελεσμάτων της. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί διαβουλεύσεις σταθερές και αντιπροσωπευτικές, που εξασφαλίζουν προστιθέμενη αξία για τις ενδιαφερόμενες οργανώσεις και ομάδες συμφερόντων.

| 1.3. | Η εξέταση εκ μέρους της ΕΟΚΕ ενός δείγματος από τις διαβουλεύσεις κατά το πρώτο εξάμηνο του 2014 οδήγησε την ΕΟΚΕ στο εξής συμπέρασμα: η ποιοτική προσέγγιση ποικίλει ανάλογα με την ενδιαφερόμενη γενική διεύθυνση (ΓΔ)· ο αριθμός των απαντήσεων είναι ανεπαρκής, γεγονός που λειτουργεί εις βάρος της αντιπροσωπευτικότητας· η γλώσσα και η ορολογία δεν είναι προσαρμοσμένες στις αντίστοιχες ομάδες-στόχους· δεν υπάρχουν εκθέσεις σχετικά με τα αποτελέσματα και την παρακολούθησή τους. Σε γενικές γραμμές, μπορεί λοιπόν να υποστηριχθεί ότι οι κατευθυντήριες γραμμές που ίσχυαν μέχρι σήμερα στον τομέα αυτό δεν εφαρμόστηκαν δεόντως. |
| --- | --- |

1.3.

Η εξέταση εκ μέρους της ΕΟΚΕ ενός δείγματος από τις διαβουλεύσεις κατά το πρώτο εξάμηνο του 2014 οδήγησε την ΕΟΚΕ στο εξής συμπέρασμα: η ποιοτική προσέγγιση ποικίλει ανάλογα με την ενδιαφερόμενη γενική διεύθυνση (ΓΔ)· ο αριθμός των απαντήσεων είναι ανεπαρκής, γεγονός που λειτουργεί εις βάρος της αντιπροσωπευτικότητας· η γλώσσα και η ορολογία δεν είναι προσαρμοσμένες στις αντίστοιχες ομάδες-στόχους· δεν υπάρχουν εκθέσεις σχετικά με τα αποτελέσματα και την παρακολούθησή τους. Σε γενικές γραμμές, μπορεί λοιπόν να υποστηριχθεί ότι οι κατευθυντήριες γραμμές που ίσχυαν μέχρι σήμερα στον τομέα αυτό δεν εφαρμόστηκαν δεόντως.

| 1.4. | Έχοντας επίγνωση των δυσκολιών που συνεπάγεται η διεξαγωγή κατάλληλων διαβουλεύσεων με το ποικιλόμορφο πλήθος των πολιτών και των οργανώσεων στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή διατυπώνει πιο κάτω ορισμένες σαφείς και ρεαλιστικές διαρθρωτικές προτάσεις και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεργαστεί εποικοδομητικά στη διαμόρφωση και στην εφαρμογή νέων μέτρων. |
| --- | --- |

1.4.

Έχοντας επίγνωση των δυσκολιών που συνεπάγεται η διεξαγωγή κατάλληλων διαβουλεύσεων με το ποικιλόμορφο πλήθος των πολιτών και των οργανώσεων στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή διατυπώνει πιο κάτω ορισμένες σαφείς και ρεαλιστικές διαρθρωτικές προτάσεις και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεργαστεί εποικοδομητικά στη διαμόρφωση και στην εφαρμογή νέων μέτρων.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να καταστήσει υποχρεωτικές για όλες τις γενικές διευθύνσεις της τις κατευθυντήριες γραμμές και τα πρότυπα ποιότητας που ισχύουν για τις διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η εφαρμογή των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών, η ΕΟΚΕ προτείνει τη δημιουργία, στο επίπεδο της γενικής γραμματείας, μιας ομάδας συντονισμού η οποία θα μπορούσε να στηρίξει τις ΓΔ κατά τη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

1.5.

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να καταστήσει υποχρεωτικές για όλες τις γενικές διευθύνσεις της τις κατευθυντήριες γραμμές και τα πρότυπα ποιότητας που ισχύουν για τις διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η εφαρμογή των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών, η ΕΟΚΕ προτείνει τη δημιουργία, στο επίπεδο της γενικής γραμματείας, μιας ομάδας συντονισμού η οποία θα μπορούσε να στηρίξει τις ΓΔ κατά τη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη.

| 1.6. | Μια πιο στρατηγική προσέγγιση της διαδικασίας διαβούλευσης από το στάδιο της προετοιμασίας έως αυτό της αξιολόγησης, η οποία θα προέβλεπε τη συστηματική συμμετοχή των ενδιαφερόμενων διαρθρώσεων (δηλαδή των οργανώσεων που αντιπροσωπεύουν το ενδιαφερόμενο κοινό, των συμβουλευτικών οργάνων και των οργάνων διαβούλευσης), θα είχε ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της ποιότητας της διαβούλευσης και τη συγκέντρωση μεγαλύτερου αριθμού απαντήσεων. Ένας καλύτερος σχεδιασμός των διαβουλεύσεων και η γνωστοποίηση του στόχου τους θα διευκόλυναν τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων μερών. |
| --- | --- |

1.6.

Μια πιο στρατηγική προσέγγιση της διαδικασίας διαβούλευσης από το στάδιο της προετοιμασίας έως αυτό της αξιολόγησης, η οποία θα προέβλεπε τη συστηματική συμμετοχή των ενδιαφερόμενων διαρθρώσεων (δηλαδή των οργανώσεων που αντιπροσωπεύουν το ενδιαφερόμενο κοινό, των συμβουλευτικών οργάνων και των οργάνων διαβούλευσης), θα είχε ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της ποιότητας της διαβούλευσης και τη συγκέντρωση μεγαλύτερου αριθμού απαντήσεων. Ένας καλύτερος σχεδιασμός των διαβουλεύσεων και η γνωστοποίηση του στόχου τους θα διευκόλυναν τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων μερών.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι χρειάζεται κατάλληλη χαρτογράφηση των ενδιαφερομένων μερών για να μπορέσει να εξασφαλιστεί μια ποιοτική διαδικασία διαβούλευσης. Η ΕΟΚΕ συνιστά, συνεπώς, στην Επιτροπή να κάνει χρήση για τον σκοπό αυτό των υφιστάμενων δομών, όπως η ΕΟΚΕ και οι αντιπροσωπευτικές οργανώσεις, και να βασιστεί στο μητρώο διαφάνειας. Ως εκ τούτου, δεν είναι απαραίτητη η δημιουργία νέων δομών. |
| --- | --- |

1.7.

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι χρειάζεται κατάλληλη χαρτογράφηση των ενδιαφερομένων μερών για να μπορέσει να εξασφαλιστεί μια ποιοτική διαδικασία διαβούλευσης. Η ΕΟΚΕ συνιστά, συνεπώς, στην Επιτροπή να κάνει χρήση για τον σκοπό αυτό των υφιστάμενων δομών, όπως η ΕΟΚΕ και οι αντιπροσωπευτικές οργανώσεις, και να βασιστεί στο μητρώο διαφάνειας. Ως εκ τούτου, δεν είναι απαραίτητη η δημιουργία νέων δομών.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να εξορθολογιστούν περαιτέρω οι μέθοδοι και τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται για τη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Δύο είναι, κυρίως, οι πιθανές μέθοδοι διαβούλευσης: γραπτή/μέσω του διαδικτύου ή προφορική/διαδραστικές συζητήσεις. Τα κατάλληλα εργαλεία και μέθοδοι πρέπει να επιλέγονται σε συνάρτηση με τον επιδιωκόμενο σκοπό, τις ομάδες-στόχους κ.λπ., στο πλαίσιο της γενικής στρατηγικής προσέγγισης της διαδικασίας διαβούλευσης. Επιπλέον, ενδείκνυται η υιοθέτηση κατά τρόπο αποτελεσματικό των νέων τεχνολογιών, ιδίως προκειμένου να προσεγγιστούν συγκεκριμένες ομάδες-στόχοι, όπως οι νέοι. |
| --- | --- |

1.8.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να εξορθολογιστούν περαιτέρω οι μέθοδοι και τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται για τη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Δύο είναι, κυρίως, οι πιθανές μέθοδοι διαβούλευσης: γραπτή/μέσω του διαδικτύου ή προφορική/διαδραστικές συζητήσεις. Τα κατάλληλα εργαλεία και μέθοδοι πρέπει να επιλέγονται σε συνάρτηση με τον επιδιωκόμενο σκοπό, τις ομάδες-στόχους κ.λπ., στο πλαίσιο της γενικής στρατηγικής προσέγγισης της διαδικασίας διαβούλευσης. Επιπλέον, ενδείκνυται η υιοθέτηση κατά τρόπο αποτελεσματικό των νέων τεχνολογιών, ιδίως προκειμένου να προσεγγιστούν συγκεκριμένες ομάδες-στόχοι, όπως οι νέοι.

| 1.9. | Στην εν λόγω προσέγγιση είναι σκόπιμο να γίνεται διάκριση μεταξύ διαβουλεύσεων με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και διαβουλεύσεων με το ευρύ κοινό. Η διαφορά μεταξύ των δύο δεν έγκειται μόνο στη μέθοδο, αλλά και στον στόχο, καθώς οι μεν πρώτες απαιτούν εξασφάλιση της αντιπροσωπευτικότητας, ενώ οι δεύτερες αποσκοπούν στην προώθηση της ένταξης και της συμμετοχής. |
| --- | --- |

1.9.

Στην εν λόγω προσέγγιση είναι σκόπιμο να γίνεται διάκριση μεταξύ διαβουλεύσεων με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και διαβουλεύσεων με το ευρύ κοινό. Η διαφορά μεταξύ των δύο δεν έγκειται μόνο στη μέθοδο, αλλά και στον στόχο, καθώς οι μεν πρώτες απαιτούν εξασφάλιση της αντιπροσωπευτικότητας, ενώ οι δεύτερες αποσκοπούν στην προώθηση της ένταξης και της συμμετοχής.

| 1.10. | Όταν επιλέγεται η λύση του γραπτού ερωτηματολογίου, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι αυτό πρέπει να διατίθεται σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ. Εξάλλου, το ερωτηματολόγιο πρέπει, κατά την ΕΟΚΕ, να αποστέλλεται εκ των προτέρων στις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των ενδιαφερομένων, για να αποφεύγεται το ενδεχόμενο μια πολύ εξειδικευμένη ορολογία να το καθιστά δυσνόητο για το κοινό στο οποίο απευθύνεται. |
| --- | --- |

1.10.

Όταν επιλέγεται η λύση του γραπτού ερωτηματολογίου, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι αυτό πρέπει να διατίθεται σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ. Εξάλλου, το ερωτηματολόγιο πρέπει, κατά την ΕΟΚΕ, να αποστέλλεται εκ των προτέρων στις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των ενδιαφερομένων, για να αποφεύγεται το ενδεχόμενο μια πολύ εξειδικευμένη ορολογία να το καθιστά δυσνόητο για το κοινό στο οποίο απευθύνεται.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι σημαντικό κατά τη διαχείριση των αποτελεσμάτων να προβλέπεται η ποσοτική και ποιοτική στάθμισή τους, ανάλογα με το αν η απάντηση προέρχεται από άτομο ή από αντιπροσωπευτική οργάνωση της κοινωνίας των πολιτών ή ανάλογα με την αντιπροσωπευτικότητα και τον βαθμό συμμετοχής της κάθε οργάνωσης. Με τον τρόπο αυτό η απάντηση που δίνει μια αντιπροσωπευτική οργάνωση θα αξιολογείται ως σημαντικότερη. |
| --- | --- |

1.11.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι σημαντικό κατά τη διαχείριση των αποτελεσμάτων να προβλέπεται η ποσοτική και ποιοτική στάθμισή τους, ανάλογα με το αν η απάντηση προέρχεται από άτομο ή από αντιπροσωπευτική οργάνωση της κοινωνίας των πολιτών ή ανάλογα με την αντιπροσωπευτικότητα και τον βαθμό συμμετοχής της κάθε οργάνωσης. Με τον τρόπο αυτό η απάντηση που δίνει μια αντιπροσωπευτική οργάνωση θα αξιολογείται ως σημαντικότερη.

| 1.12. | Για να αυξηθεί η συμμετοχή στις διαβουλεύσεις, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι θα πρέπει να καταρτίζεται για κάθε διαβούλευση συνοπτική έκθεση των απαντήσεων που ελήφθησαν, σε αυτήν δε να αναφέρεται επίσης ο λόγος για τον οποίο ορισμένες απαντήσεις ελήφθησαν υπόψη κατά την περαιτέρω επεξεργασία της πρότασης και γιατί άλλες αγνοήθηκαν. |
| --- | --- |

1.12.

Για να αυξηθεί η συμμετοχή στις διαβουλεύσεις, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι θα πρέπει να καταρτίζεται για κάθε διαβούλευση συνοπτική έκθεση των απαντήσεων που ελήφθησαν, σε αυτήν δε να αναφέρεται επίσης ο λόγος για τον οποίο ορισμένες απαντήσεις ελήφθησαν υπόψη κατά την περαιτέρω επεξεργασία της πρότασης και γιατί άλλες αγνοήθηκαν.

| 1.13. | Δεδομένου του ρόλου που της έχει ανατεθεί από τις Συνθήκες, η ΕΟΚΕ προτίθεται να διαδραματίσει τον ρόλο διαμεσολαβητή προκειμένου να συμβάλει στην επιτυχία της διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Θα μπορούσε να συμμετάσχει και να συνεργαστεί σε όλα τα κρίσιμα στάδια της διαδικασίας (προσδιορισμός των ενδιαφερόμενων μερών, κατάρτιση ερωτηματολογίων, σύνοψη και παρακολούθηση των αποτελεσμάτων). Για να εξασφαλιστεί η διάρθρωση, η σταθερότητα και η αντιπροσωπευτικότητα της διαδικασίας, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε, όπως έχει κάνει στο παρελθόν, να διοργανώσει ακροάσεις και διασκέψεις και να συστήσει πλατφόρμες και φόρουμ διαλόγου. |
| --- | --- |

1.13.

Δεδομένου του ρόλου που της έχει ανατεθεί από τις Συνθήκες, η ΕΟΚΕ προτίθεται να διαδραματίσει τον ρόλο διαμεσολαβητή προκειμένου να συμβάλει στην επιτυχία της διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Θα μπορούσε να συμμετάσχει και να συνεργαστεί σε όλα τα κρίσιμα στάδια της διαδικασίας (προσδιορισμός των ενδιαφερόμενων μερών, κατάρτιση ερωτηματολογίων, σύνοψη και παρακολούθηση των αποτελεσμάτων). Για να εξασφαλιστεί η διάρθρωση, η σταθερότητα και η αντιπροσωπευτικότητα της διαδικασίας, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε, όπως έχει κάνει στο παρελθόν, να διοργανώσει ακροάσεις και διασκέψεις και να συστήσει πλατφόρμες και φόρουμ διαλόγου.

| 1.14. | Στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να αξιοποιήσει περαιτέρω τις δυνατότητες ενισχυμένης συνεργασίας με την ΕΟΚΕ, όπως προβλέπεται από το μνημόνιο συνεργασίας που υπεγράφη στις 22 Φεβρουαρίου 2012 από την ΕΟΚΕ και την Επιτροπή (1). Αυτό θα επέτρεπε, στο πλαίσιο της επιδίωξης της βελτιστοποίησης των πόρων και της υιοθέτησης μιας προσέγγισης διοργανικής συνεργασίας, την καλύτερη αξιοποίηση τόσο των ικανοτήτων και των ειδικών γνώσεων των ενδιαφερομένων μερών όσο και της πραγματογνωμοσύνης, της πείρας και της αρμοδιότητας της ΕΟΚΕ στις πρακτικές διαβούλευσης. |
| --- | --- |

1.14.

Στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να αξιοποιήσει περαιτέρω τις δυνατότητες ενισχυμένης συνεργασίας με την ΕΟΚΕ, όπως προβλέπεται από το μνημόνιο συνεργασίας που υπεγράφη στις 22 Φεβρουαρίου 2012 από την ΕΟΚΕ και την Επιτροπή (1). Αυτό θα επέτρεπε, στο πλαίσιο της επιδίωξης της βελτιστοποίησης των πόρων και της υιοθέτησης μιας προσέγγισης διοργανικής συνεργασίας, την καλύτερη αξιοποίηση τόσο των ικανοτήτων και των ειδικών γνώσεων των ενδιαφερομένων μερών όσο και της πραγματογνωμοσύνης, της πείρας και της αρμοδιότητας της ΕΟΚΕ στις πρακτικές διαβούλευσης.

| 1.15. | Όσον αφορά τις διαδραστικές συναντήσεις, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να αναλάβει δράση ως διοργανωτής, σε συνεργασία με την Επιτροπή, όπως ήδη πράττει τακτικά στην περίπτωση διαρθρωμένων πλατφορμών διαλόγου (π.χ. για τη μετανάστευση, για την κατανάλωση κ.λπ.). |
| --- | --- |

1.15.

Όσον αφορά τις διαδραστικές συναντήσεις, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να αναλάβει δράση ως διοργανωτής, σε συνεργασία με την Επιτροπή, όπως ήδη πράττει τακτικά στην περίπτωση διαρθρωμένων πλατφορμών διαλόγου (π.χ. για τη μετανάστευση, για την κατανάλωση κ.λπ.).

| 1.16. | Τέλος, η ΕΟΚΕ ζητεί να διοργανωθεί μια δυναμική εκστρατεία ενημέρωσης σχετικά με τη διαδικασία διαβούλευσης και με τις ίδιες τις διαβουλεύσεις. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να συμμετάσχει σε αυτές ενεργά, με τις οργανώσεις που εκπροσωπεί. |
| --- | --- |

1.16.

Τέλος, η ΕΟΚΕ ζητεί να διοργανωθεί μια δυναμική εκστρατεία ενημέρωσης σχετικά με τη διαδικασία διαβούλευσης και με τις ίδιες τις διαβουλεύσεις. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να συμμετάσχει σε αυτές ενεργά, με τις οργανώσεις που εκπροσωπεί.

| 1.17. | Εξάλλου η ΕΟΚΕ, ως φορέας προώθησης του διαρθρωμένου διαλόγου των πολιτών —βασικού μέσου της συμμετοχικής δημοκρατίας—, ενθαρρύνει την Επιτροπή να κάνει εντατικότερη χρήση των πλατφορμών διαρθρωμένου διαλόγου. Με τον τρόπο αυτό, αφενός, οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να λαμβάνουν αδιάλειπτα μέρος σε όλες τις φάσεις της πολιτικής διαδικασίας και, αφετέρου, θα υπάρξει εξοικονόμηση πόρων και χρόνου. |
| --- | --- |

1.17.

Εξάλλου η ΕΟΚΕ, ως φορέας προώθησης του διαρθρωμένου διαλόγου των πολιτών —βασικού μέσου της συμμετοχικής δημοκρατίας—, ενθαρρύνει την Επιτροπή να κάνει εντατικότερη χρήση των πλατφορμών διαρθρωμένου διαλόγου. Με τον τρόπο αυτό, αφενός, οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να λαμβάνουν αδιάλειπτα μέρος σε όλες τις φάσεις της πολιτικής διαδικασίας και, αφετέρου, θα υπάρξει εξοικονόμηση πόρων και χρόνου.

2.   Τρέχουσα κατάσταση όσον αφορά τις διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη

2.1.   
  Τι προβλέπεται

| 2.1.1. | Σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, «Προκειμένου να εξασφαλίζεται η συνοχή και η διαφάνεια των δράσεων της Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διεξάγει ευρείες διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη». |
| --- | --- |

2.1.1.

Σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, «Προκειμένου να εξασφαλίζεται η συνοχή και η διαφάνεια των δράσεων της Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διεξάγει ευρείες διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη».

Με αυτού του είδους τις διαβουλεύσεις επιδιώκεται η διασφάλιση της ενεργού συμμετοχής των ενδιαφερόμενων μερών της κοινωνίας των πολιτών και των ίδιων των πολιτών στην αναζήτηση του ευρωπαϊκού γενικού συμφέροντος στο πλαίσιο της χάραξης πολιτικών, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι πολιτικές διαθέτουν δημοκρατικό έρεισμα και ότι παρέχεται η ευρύτερη δυνατή δημόσια στήριξη.

| 2.1.2. | Η «διαβούλευση» είναι μια διαδικασία μέσω της οποίας η Επιτροπή συγκεντρώνει τις γνώμες και τις απόψεις των πολιτών και των ενδιαφερόμενων μερών. Η εν λόγω συμπληρωματική διαδικασία πρέπει να μην αποβαίνει εις βάρος του διαρθρωμένου διαλόγου των πολιτών (άρθρο 11 παράγραφος 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση) ή των διαβουλεύσεων που πραγματοποιούνται σε συγκεκριμένα πλαίσια, όπως η διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου (συνδικάτα και εργοδοτικές οργανώσεις — άρθρο 154 της ΣΛΕΕ) ή η διαβούλευση με τα συμβουλευτικά όργανα, όπως η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (άρθρο 304 της ΣΛΕΕ) (2), διότι πρόκειται για διαδικασίες τις οποίες δεν μπορεί επ’ ουδενί να υποκαταστήσει. |
| --- | --- |

2.1.2.

Η «διαβούλευση» είναι μια διαδικασία μέσω της οποίας η Επιτροπή συγκεντρώνει τις γνώμες και τις απόψεις των πολιτών και των ενδιαφερόμενων μερών. Η εν λόγω συμπληρωματική διαδικασία πρέπει να μην αποβαίνει εις βάρος του διαρθρωμένου διαλόγου των πολιτών (άρθρο 11 παράγραφος 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση) ή των διαβουλεύσεων που πραγματοποιούνται σε συγκεκριμένα πλαίσια, όπως η διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου (συνδικάτα και εργοδοτικές οργανώσεις — άρθρο 154 της ΣΛΕΕ) ή η διαβούλευση με τα συμβουλευτικά όργανα, όπως η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (άρθρο 304 της ΣΛΕΕ) (2), διότι πρόκειται για διαδικασίες τις οποίες δεν μπορεί επ’ ουδενί να υποκαταστήσει.

| 2.1.3. | Εκτός από τη διαβούλευση που πραγματοποιείται βάσει του άρθρου 154 της ΣΛΕΕ, οι κοινωνικοί εταίροι, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις και οι ομοσπονδίες εργοδοτών συμμετέχουν πλήρως στη διαδικασία διαβούλευσης για την οποία γίνεται λόγος στα σημεία 2.1.1 και 2.1.2, ιδίως όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών, το δίκαιο του περιβάλλοντος, την εμπορική πολιτική κ.λπ. |
| --- | --- |

2.1.3.

Εκτός από τη διαβούλευση που πραγματοποιείται βάσει του άρθρου 154 της ΣΛΕΕ, οι κοινωνικοί εταίροι, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις και οι ομοσπονδίες εργοδοτών συμμετέχουν πλήρως στη διαδικασία διαβούλευσης για την οποία γίνεται λόγος στα σημεία 2.1.1 και 2.1.2, ιδίως όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών, το δίκαιο του περιβάλλοντος, την εμπορική πολιτική κ.λπ.

Οι Συνθήκες αναγνωρίζουν στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή συμβουλευτική λειτουργία έναντι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής. Εξάλλου, ένα αναλυτικό πρωτόκολλο συνεργασίας (3) εκθέτει με σαφήνεια τις ρυθμίσεις που διέπουν τη συνεργασία μεταξύ της ΕΟΚΕ και της Επιτροπής.

2.2.   
  Κατευθυντήριες γραμμές για τις διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη

| 2.2.1. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέσπισε το 2002 υποχρεωτικές ελάχιστες προδιαγραφές (4) για τις διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με κάθε πρόταση, είτε νομοθετική είτε μη νομοθετική. Εξάλλου, στο πλαίσιο του προγράμματος REFIT η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα διεξαχθούν διαβουλεύσεις σχετικά με τις αξιολογήσεις, τους ελέγχους καταλληλότητας και την προετοιμασία των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων και των εκτελεστικών πράξεων (5). |
| --- | --- |

2.2.1.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέσπισε το 2002 υποχρεωτικές ελάχιστες προδιαγραφές (4) για τις διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με κάθε πρόταση, είτε νομοθετική είτε μη νομοθετική. Εξάλλου, στο πλαίσιο του προγράμματος REFIT η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα διεξαχθούν διαβουλεύσεις σχετικά με τις αξιολογήσεις, τους ελέγχους καταλληλότητας και την προετοιμασία των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων και των εκτελεστικών πράξεων (5).

| 2.2.2. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις κατευθυντήριες γραμμές που εξέδωσε το 2002 για τις ΓΔ σχετικά με τη διεξαγωγή διαβουλεύσεων προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη δημοσίευση των επεξηγηματικών σημειώσεων για το εκάστοτε υπό εξέταση θέμα, το περιεχόμενο και τον σκοπό των διαβουλεύσεων. Προβλέπεται επίσης η δημοσίευση, μετά το πέρας της διαβούλευσης, του αριθμού των απαντήσεων που συγκεντρώθηκαν, της ιδιότητας των συμμετεχόντων και της σύνοψης των αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

2.2.2.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις κατευθυντήριες γραμμές που εξέδωσε το 2002 για τις ΓΔ σχετικά με τη διεξαγωγή διαβουλεύσεων προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη δημοσίευση των επεξηγηματικών σημειώσεων για το εκάστοτε υπό εξέταση θέμα, το περιεχόμενο και τον σκοπό των διαβουλεύσεων. Προβλέπεται επίσης η δημοσίευση, μετά το πέρας της διαβούλευσης, του αριθμού των απαντήσεων που συγκεντρώθηκαν, της ιδιότητας των συμμετεχόντων και της σύνοψης των αποτελεσμάτων.

| 2.2.3. | Ως προς την πολυγλωσσία, επί του παρόντος δεν υφίσταται ρητή πρόβλεψη σε ισχύ. |
| --- | --- |

2.2.3.

Ως προς την πολυγλωσσία, επί του παρόντος δεν υφίσταται ρητή πρόβλεψη σε ισχύ.

| 2.2.4. | Οι γενικές γραμμές και οι ελάχιστες προδιαγραφές του 2002 που πρέπει να τηρούνται όσον αφορά τη διαβούλευση των ενδιαφερόμενων μερών ορίζουν δέκα στάδια για τη διαδικασία διαβούλευσης τα οποία κατανέμονται σε τρεις φάσεις: τη χάραξη στρατηγικής (6), τη διεξαγωγή της διαβούλευσης (7), την ανάλυση των αποτελεσμάτων (8). |
| --- | --- |

2.2.4.

Οι γενικές γραμμές και οι ελάχιστες προδιαγραφές του 2002 που πρέπει να τηρούνται όσον αφορά τη διαβούλευση των ενδιαφερόμενων μερών ορίζουν δέκα στάδια για τη διαδικασία διαβούλευσης τα οποία κατανέμονται σε τρεις φάσεις: τη χάραξη στρατηγικής (6), τη διεξαγωγή της διαβούλευσης (7), την ανάλυση των αποτελεσμάτων (8).

| 2.2.5. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προέβλεπε τη χρήση δώδεκα διαφορετικών μεθόδων για τις προπαρασκευαστικές διαβουλεύσεις, ανάλογα με τους στόχους και τις ομάδες-στόχους. Οι δώδεκα αυτές μέθοδοι είναι οι εξής: ανοικτή δημόσια διαβούλευση μέσω του διαδικτύου· μελέτες· ευρωβαρόμετρο· διασκέψεις, δημόσιες ακροάσεις, συναντήσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη· συνεδριάσεις, εργαστήρια, σεμινάρια με τα ενδιαφερόμενα μέρη τα οποία αφορά άμεσα η διαβούλευση· ομάδες-στόχοι· προσωπικές συνεντεύξεις· ομάδα εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής· επιτροπές ΜμΕ· διαβούλευση με τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές· ερωτηματολόγια· φόρουμ συζήτησης στο διαδίκτυο. |
| --- | --- |

2.2.5.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προέβλεπε τη χρήση δώδεκα διαφορετικών μεθόδων για τις προπαρασκευαστικές διαβουλεύσεις, ανάλογα με τους στόχους και τις ομάδες-στόχους. Οι δώδεκα αυτές μέθοδοι είναι οι εξής: ανοικτή δημόσια διαβούλευση μέσω του διαδικτύου· μελέτες· ευρωβαρόμετρο· διασκέψεις, δημόσιες ακροάσεις, συναντήσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη· συνεδριάσεις, εργαστήρια, σεμινάρια με τα ενδιαφερόμενα μέρη τα οποία αφορά άμεσα η διαβούλευση· ομάδες-στόχοι· προσωπικές συνεντεύξεις· ομάδα εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής· επιτροπές ΜμΕ· διαβούλευση με τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές· ερωτηματολόγια· φόρουμ συζήτησης στο διαδίκτυο.

2.3.   
  Πρακτική εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών

| 2.3.1. | Παρά τις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές και τον μεγάλο αριθμό των διαθέσιμων μεθόδων και εργαλείων, πολλά ενδιαφερόμενα μέρη διατύπωσαν αρνητικά σχόλια όσον αφορά την αποτελεσματικότητα του σημερινού συστήματος διαβούλευσης. Μεταξύ των εμποδίων που διαπιστώθηκαν περιλαμβάνονται, συγκεκριμένα, η δυσκολία ενημέρωσης σχετικά με τη διαβούλευση (αδυναμία εντοπισμού με ευκολία των σχετικών πληροφοριών στους ιστότοπους της ΕΕ και ελλιπής δημοσιότητα της διαβούλευσης), η γλώσσα και η ορολογία, οι πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα και, τέλος, η παρακολούθηση μετά το πέρας της διαβούλευσης. |
| --- | --- |

2.3.1.

Παρά τις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές και τον μεγάλο αριθμό των διαθέσιμων μεθόδων και εργαλείων, πολλά ενδιαφερόμενα μέρη διατύπωσαν αρνητικά σχόλια όσον αφορά την αποτελεσματικότητα του σημερινού συστήματος διαβούλευσης. Μεταξύ των εμποδίων που διαπιστώθηκαν περιλαμβάνονται, συγκεκριμένα, η δυσκολία ενημέρωσης σχετικά με τη διαβούλευση (αδυναμία εντοπισμού με ευκολία των σχετικών πληροφοριών στους ιστότοπους της ΕΕ και ελλιπής δημοσιότητα της διαβούλευσης), η γλώσσα και η ορολογία, οι πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα και, τέλος, η παρακολούθηση μετά το πέρας της διαβούλευσης.

| 2.3.2. | Επιπλέον, η ποιότητα και η προσέγγιση των διαβουλεύσεων ποικίλλουν σημαντικά ανάλογα με την αρμόδια ΓΔ, ενώ παρατηρείται και έλλειψη συντονισμού και ενιαίας μεθοδολογικής προσέγγισης. |
| --- | --- |

2.3.2.

Επιπλέον, η ποιότητα και η προσέγγιση των διαβουλεύσεων ποικίλλουν σημαντικά ανάλογα με την αρμόδια ΓΔ, ενώ παρατηρείται και έλλειψη συντονισμού και ενιαίας μεθοδολογικής προσέγγισης.

| 2.3.3. | Η ΕΟΚΕ εξέτασε βάσει δειγματοληψίας την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών κατά τις πρώτες 25 διαβουλεύσεις που πραγματοποιήθηκαν το 2014. Σύμφωνα με αυτή τη δειγματοληψία, διαπιστώνονται τα εξής:






  — | Η συμμετοχή στις διαβουλεύσεις μέσω του διαδικτύου ποικίλλει πολύ (9). |
| --- | --- | --- |

2.3.3.

Η ΕΟΚΕ εξέτασε βάσει δειγματοληψίας την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών κατά τις πρώτες 25 διαβουλεύσεις που πραγματοποιήθηκαν το 2014. Σύμφωνα με αυτή τη δειγματοληψία, διαπιστώνονται τα εξής:

—

Η συμμετοχή στις διαβουλεύσεις μέσω του διαδικτύου ποικίλλει πολύ (9).

| — | Όταν ο αριθμός των ερωτηθέντων είναι περιορισμένος, η αντιπροσωπευτικότητα είναι εκ των πραγμάτων εσφαλμένη, τόσο από γεωγραφική άποψη όσο και όσον αφορά την κατηγορία των ερωτηθέντων. Όταν ο αριθμός των απαντήσεων είναι μεγαλύτερος, η αντιπροσωπευτικότητα εμφανίζεται ορθότερη όσον αφορά τη γεωγραφική κατανομή, αλλά εξακολουθεί να μην είναι ισορροπημένη όσον αφορά την ποιότητα των απαντήσεων. Ωστόσο, παρατηρείται σαφής τάση επικράτησης των συνομιλητών από τα «μεγάλα» κράτη μέλη. Εξάλλου, οι απαντήσεις από οργανώσεις με έδρα τις Βρυξέλλες θεωρείται ότι προέρχονται από το Βέλγιο, ενώ σε πολλές περιπτώσεις πρόκειται για ομοσπονδίες ή ευρωπαϊκές οργανώσεις που δεν έχουν σχέση με το Βέλγιο ως κράτος μέλος. |
| --- | --- |

—

Όταν ο αριθμός των ερωτηθέντων είναι περιορισμένος, η αντιπροσωπευτικότητα είναι εκ των πραγμάτων εσφαλμένη, τόσο από γεωγραφική άποψη όσο και όσον αφορά την κατηγορία των ερωτηθέντων. Όταν ο αριθμός των απαντήσεων είναι μεγαλύτερος, η αντιπροσωπευτικότητα εμφανίζεται ορθότερη όσον αφορά τη γεωγραφική κατανομή, αλλά εξακολουθεί να μην είναι ισορροπημένη όσον αφορά την ποιότητα των απαντήσεων. Ωστόσο, παρατηρείται σαφής τάση επικράτησης των συνομιλητών από τα «μεγάλα» κράτη μέλη. Εξάλλου, οι απαντήσεις από οργανώσεις με έδρα τις Βρυξέλλες θεωρείται ότι προέρχονται από το Βέλγιο, ενώ σε πολλές περιπτώσεις πρόκειται για ομοσπονδίες ή ευρωπαϊκές οργανώσεις που δεν έχουν σχέση με το Βέλγιο ως κράτος μέλος.

| — | Όσον αφορά τη διαφάνεια και την ενημέρωση σχετικά με τα αποτελέσματα, από το δείγμα των 25 διαβουλεύσεων προκύπτει ότι μόνο ως προς 6 από αυτές δημοσιεύθηκε συνοπτική παρουσίαση των αποτελεσμάτων, δηλαδή σε λιγότερο από το ένα τέταρτο των περιπτώσεων. Σε λιγότερο από το ήμισυ των διαβουλεύσεων δημοσιεύθηκαν επίσης οι αντιδράσεις. Σε καμία από τις περιπτώσεις δεν δόθηκαν περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη συνέχεια που δόθηκε στον σχετικό φάκελο. |
| --- | --- |

—

Όσον αφορά τη διαφάνεια και την ενημέρωση σχετικά με τα αποτελέσματα, από το δείγμα των 25 διαβουλεύσεων προκύπτει ότι μόνο ως προς 6 από αυτές δημοσιεύθηκε συνοπτική παρουσίαση των αποτελεσμάτων, δηλαδή σε λιγότερο από το ένα τέταρτο των περιπτώσεων. Σε λιγότερο από το ήμισυ των διαβουλεύσεων δημοσιεύθηκαν επίσης οι αντιδράσεις. Σε καμία από τις περιπτώσεις δεν δόθηκαν περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη συνέχεια που δόθηκε στον σχετικό φάκελο.

Εν κατακλείδι, διαπιστώνεται γενικώς έλλειψη αντιπροσωπευτικότητας, ποιότητας και πληροφοριών σχετικά με τα αποτελέσματα και την παρακολούθηση.

3.   Η Επιτροπή σήμερα: νέες μέθοδοι εργασίας και προοπτικές

| 3.1. | Στις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής η ενίσχυση της δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί μία από τις 10 προτεραιότητές της. Ο στόχος της συγκρότησης ενός υποχρεωτικού μητρώου για όλες τις οργανώσεις και τα άτομα που ασκούν δραστηριότητες εκπροσώπησης συμφερόντων στην Επιτροπή και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο βρίσκεται στο επίκεντρο της προτεραιότητας αυτής. |
| --- | --- |

3.1.

Στις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής η ενίσχυση της δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί μία από τις 10 προτεραιότητές της. Ο στόχος της συγκρότησης ενός υποχρεωτικού μητρώου για όλες τις οργανώσεις και τα άτομα που ασκούν δραστηριότητες εκπροσώπησης συμφερόντων στην Επιτροπή και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο βρίσκεται στο επίκεντρο της προτεραιότητας αυτής.

| 3.2. | Η Επιτροπή δημοσίευσε στις 19 Μαΐου 2015 μια δέσμη μέτρων για τη βελτίωση της νομοθεσίας, με τίτλο ακριβώς «Βελτίωση της νομοθεσίας» (10), ως προς την οποία η ΕΟΚΕ θα εκδώσει γνωμοδότηση μετά από σχετικό αίτημα της Επιτροπής. Τα μέτρα που προβλέπονται στο πλαίσιο αυτό διαρθρώνονται σε τέσσερις άξονες: σε μια προσέγγιση διαφάνειας και διαβούλευσης, στη συνεχή επανεξέταση της ισχύουσας νομοθεσίας, σε καλύτερες αναλύσεις του αντίκτυπου και στον έλεγχο της ποιότητας, και σε μια νέα διοργανική συμφωνία. |
| --- | --- |

3.2.

Η Επιτροπή δημοσίευσε στις 19 Μαΐου 2015 μια δέσμη μέτρων για τη βελτίωση της νομοθεσίας, με τίτλο ακριβώς «Βελτίωση της νομοθεσίας» (10), ως προς την οποία η ΕΟΚΕ θα εκδώσει γνωμοδότηση μετά από σχετικό αίτημα της Επιτροπής. Τα μέτρα που προβλέπονται στο πλαίσιο αυτό διαρθρώνονται σε τέσσερις άξονες: σε μια προσέγγιση διαφάνειας και διαβούλευσης, στη συνεχή επανεξέταση της ισχύουσας νομοθεσίας, σε καλύτερες αναλύσεις του αντίκτυπου και στον έλεγχο της ποιότητας, και σε μια νέα διοργανική συμφωνία.

| 3.3. | Στο πλαίσιο αυτό, προτείνονται επίσης κατάλληλες κατευθυντήριες γραμμές για τις διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Κατά την προετοιμασία τους, διοργανώθηκε διαβούλευση (11) με θέμα «Κατευθυντήριες γραμμές για τις διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη». Τα αποτελέσματα (12) της διαβούλευσης αυτής ελήφθησαν υπόψη στην παρούσα γνωμοδότηση. |
| --- | --- |

3.3.

Στο πλαίσιο αυτό, προτείνονται επίσης κατάλληλες κατευθυντήριες γραμμές για τις διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Κατά την προετοιμασία τους, διοργανώθηκε διαβούλευση (11) με θέμα «Κατευθυντήριες γραμμές για τις διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη». Τα αποτελέσματα (12) της διαβούλευσης αυτής ελήφθησαν υπόψη στην παρούσα γνωμοδότηση.

4.   Συστάσεις για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των διαβουλεύσεων

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι διαβουλεύσεις αποτελούν ένα από τα μέσα που μπορούν να οδηγήσουν στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ ΕΕ και ευρωπαίων πολιτών, υπό την προϋπόθεση ότι οι διαδικασίες θα είναι κατάλληλα διαρθρωμένες, διαρκείς, και θα εξασφαλίζουν μια ικανοποιητική εκπροσώπηση των ενδιαφερόμενων μερών. Μόνο έτσι θα διασφαλιστεί ότι οι διαβουλεύσεις θα συμβάλουν στην αποτελεσματική συμμετοχή των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών στο ευρωπαϊκό σχέδιο.

Για τον σκοπό αυτό η ΕΟΚΕ έχει ήδη διατυπώσει συγκεκριμένες προτάσεις, μεταξύ άλλων στις γνωμοδοτήσεις της για τις διαβουλεύσεις στο πλαίσιο του προγράμματος «Βελτίωση της νομοθεσίας», για το άρθρο 11 της ΣΛΕΕ και για το πρόγραμμα REFIT (13).

4.1.   
  Κύρια στοιχεία της διαδικασίας διαβούλευσης

| 4.1.1. | Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταστήσει υποχρεωτική την εφαρμογή των υφιστάμενων εσωτερικών κατευθυντήριων γραμμών στις ΓΔ και να επιβάλλει κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης (π.χ. λόγω έλλειψης διαφάνειας στις απαντήσεις ή στην έκθεση ανάλυσης), όπως ακριβώς η κακή ποιότητα της εκτίμησης επιπτώσεων τιμωρείται από την «επιτροπή εκτίμησης των επιπτώσεων». |
| --- | --- |

4.1.1.

Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταστήσει υποχρεωτική την εφαρμογή των υφιστάμενων εσωτερικών κατευθυντήριων γραμμών στις ΓΔ και να επιβάλλει κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης (π.χ. λόγω έλλειψης διαφάνειας στις απαντήσεις ή στην έκθεση ανάλυσης), όπως ακριβώς η κακή ποιότητα της εκτίμησης επιπτώσεων τιμωρείται από την «επιτροπή εκτίμησης των επιπτώσεων».

| 4.1.2. | Η ΕΟΚΕ απευθύνει, συνεπώς, έκκληση να συσταθεί μια ομάδα συντονισμού στη γενική γραμματεία της Επιτροπής υπό την άμεση εποπτεία του αρμόδιου αντιπροέδρου της Επιτροπής. Η εν λόγω ομάδα θα μπορούσε να παρέχει, συν τοις άλλοις, τη στήριξή της σε όλες τις ΓΔ ως προς τη συνολική προσέγγιση και τη στρατηγική των διαβουλεύσεων, τη χάραξη και τη θέση σε εφαρμογή των απαιτήσεων ποιότητας και των συνοδευτικών διαδικασιών που αφορούν την ποιότητα, την ενημέρωση και την παρακολούθηση. |
| --- | --- |

4.1.2.

Η ΕΟΚΕ απευθύνει, συνεπώς, έκκληση να συσταθεί μια ομάδα συντονισμού στη γενική γραμματεία της Επιτροπής υπό την άμεση εποπτεία του αρμόδιου αντιπροέδρου της Επιτροπής. Η εν λόγω ομάδα θα μπορούσε να παρέχει, συν τοις άλλοις, τη στήριξή της σε όλες τις ΓΔ ως προς τη συνολική προσέγγιση και τη στρατηγική των διαβουλεύσεων, τη χάραξη και τη θέση σε εφαρμογή των απαιτήσεων ποιότητας και των συνοδευτικών διαδικασιών που αφορούν την ποιότητα, την ενημέρωση και την παρακολούθηση.

| 4.1.3. | Η ομάδα συντονισμού θα μπορούσε να επικουρείται από ομάδα εμπειρογνωμόνων, στους οποίους θα μπορούσαν επίσης να προστεθούν εκπρόσωποι των ομάδων-στόχων στις οποίες απευθύνεται η διαβούλευση. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να προβλέψει τη συμβολή της εμπειρογνωμοσύνης της ΕΟΚΕ στη σχετική διαδικασία, ιδίως όσον αφορά την επιλογή των ομάδων-στόχων, την έγκριση των ερωτηματολογίων, τη σύνοψη και την παρακολούθηση των αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

4.1.3.

Η ομάδα συντονισμού θα μπορούσε να επικουρείται από ομάδα εμπειρογνωμόνων, στους οποίους θα μπορούσαν επίσης να προστεθούν εκπρόσωποι των ομάδων-στόχων στις οποίες απευθύνεται η διαβούλευση. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να προβλέψει τη συμβολή της εμπειρογνωμοσύνης της ΕΟΚΕ στη σχετική διαδικασία, ιδίως όσον αφορά την επιλογή των ομάδων-στόχων, την έγκριση των ερωτηματολογίων, τη σύνοψη και την παρακολούθηση των αποτελεσμάτων.

| 4.1.4. | Μια πιο συστηματική προσέγγιση των διαβουλεύσεων, με σαφές χρονοδιάγραμμα και έγκαιρη ανακοίνωση, θα βοηθούσε τους ενδιαφερόμενους να ετοιμάσουν τη συμμετοχή τους. Για τον λόγο αυτό είναι απαραίτητο να έχει καταρτιστεί ένα αξιόπιστο προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα των διαβουλεύσεων, το οποίο θα επικαιροποιείται τακτικά. Η ΕΟΚΕ συνιστά, γενικά, στην Επιτροπή να βελτιώσει τη διάρθρωση των διαβουλεύσεων, κυρίως από θεσμική άποψη και από την άποψη της αντιπροσωπευτικότητας, αξιοποιώντας τους πόρους των αντιπροσωπευτικών συμβουλευτικών οργανώσεων ή των ισοδύναμων οργανώσεων, τόσο του εθνικού όσο και του περιφερειακού και τοπικού επιπέδου. |
| --- | --- |

4.1.4.

Μια πιο συστηματική προσέγγιση των διαβουλεύσεων, με σαφές χρονοδιάγραμμα και έγκαιρη ανακοίνωση, θα βοηθούσε τους ενδιαφερόμενους να ετοιμάσουν τη συμμετοχή τους. Για τον λόγο αυτό είναι απαραίτητο να έχει καταρτιστεί ένα αξιόπιστο προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα των διαβουλεύσεων, το οποίο θα επικαιροποιείται τακτικά. Η ΕΟΚΕ συνιστά, γενικά, στην Επιτροπή να βελτιώσει τη διάρθρωση των διαβουλεύσεων, κυρίως από θεσμική άποψη και από την άποψη της αντιπροσωπευτικότητας, αξιοποιώντας τους πόρους των αντιπροσωπευτικών συμβουλευτικών οργανώσεων ή των ισοδύναμων οργανώσεων, τόσο του εθνικού όσο και του περιφερειακού και τοπικού επιπέδου.

| 4.1.5. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να δημοσιεύει ετήσια αξιολόγηση της προσέγγισης που έχει υιοθετήσει για τις διαβουλεύσεις, καθώς και των αποτελεσμάτων της. |
| --- | --- |

4.1.5.

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να δημοσιεύει ετήσια αξιολόγηση της προσέγγισης που έχει υιοθετήσει για τις διαβουλεύσεις, καθώς και των αποτελεσμάτων της.

Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να προβεί στην απογραφή των βέλτιστων πρακτικών στα κράτη μέλη, προκειμένου να μπορούν να αξιοποιηθούν. Οι μελέτες του ΟΟΣΑ για το θέμα αυτό θα μπορούσαν να αποδειχθούν ιδιαίτερα χρήσιμες (14). Η ΕΟΚΕ συνιστά εξάλλου να ενθαρρυνθεί κάθε άλλη μορφή δέσμευσης και συμμετοχής πολιτών. Ο «κώδικας ορθής πρακτικής για τη συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων» του Συμβουλίου της Ευρώπης μπορεί να αποτελέσει ένα καλό παράδειγμα (15).

4.2.   
  Χαρτογράφηση των ενδιαφερόμενων μερών

| 4.2.1. | Χρειάζεται ένας ορθός ορισμός της ομάδας-στόχου της διαβούλευσης για να μπορούν να συγκεντρώνονται οι αναγκαίες πληροφορίες. Είναι επίσης αναγκαίο να υπάρχουν διαθέσιμα επαγγελματικά εργαλεία που είναι αποδεδειγμένα αξιόπιστα. Είναι επίσης απαραίτητο να διασφαλιστεί αποτελεσματική συνεργασία με τις υφιστάμενες δομές, δηλαδή την ΕΟΚΕ και τις αντιπροσωπευτικές και νόμιμες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Η ΕΟΚΕ μπορεί να συμμετάσχει, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της και της καλής συνεργασίας με τις ενδιαφερόμενες οργανώσεις και με την Επιτροπή, στον προσδιορισμό των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων στο εσωτερικό συγκεκριμένων ομάδων-στόχων. |
| --- | --- |

4.2.1.

Χρειάζεται ένας ορθός ορισμός της ομάδας-στόχου της διαβούλευσης για να μπορούν να συγκεντρώνονται οι αναγκαίες πληροφορίες. Είναι επίσης αναγκαίο να υπάρχουν διαθέσιμα επαγγελματικά εργαλεία που είναι αποδεδειγμένα αξιόπιστα. Είναι επίσης απαραίτητο να διασφαλιστεί αποτελεσματική συνεργασία με τις υφιστάμενες δομές, δηλαδή την ΕΟΚΕ και τις αντιπροσωπευτικές και νόμιμες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Η ΕΟΚΕ μπορεί να συμμετάσχει, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της και της καλής συνεργασίας με τις ενδιαφερόμενες οργανώσεις και με την Επιτροπή, στον προσδιορισμό των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων στο εσωτερικό συγκεκριμένων ομάδων-στόχων.

| 4.2.2. | Το έργο που επιτέλεσε η ΕΟΚΕ (16) όσον αφορά τον ορισμό των κριτηρίων αντιπροσωπευτικότητας των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη ως βασικό στοιχείο αναφοράς στην εν λόγω διαδικασία προσδιορισμού των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί με τον τρόπο αυτό να βελτιώσει ακόμη περισσότερο τον αντίκτυπο των οργανώσεων αυτών κατά τις διαβουλεύσεις, καθώς και τη συνεργασία της μαζί τους. |
| --- | --- |

4.2.2.

Το έργο που επιτέλεσε η ΕΟΚΕ (16) όσον αφορά τον ορισμό των κριτηρίων αντιπροσωπευτικότητας των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη ως βασικό στοιχείο αναφοράς στην εν λόγω διαδικασία προσδιορισμού των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί με τον τρόπο αυτό να βελτιώσει ακόμη περισσότερο τον αντίκτυπο των οργανώσεων αυτών κατά τις διαβουλεύσεις, καθώς και τη συνεργασία της μαζί τους.

| 4.2.3. | Πρέπει να επιδιώκεται συστηματικά η κατάλληλη κατανομή, τόσο από γεωγραφική άποψη όσο και ανά ομάδα-στόχο. Εξάλλου, κατά την «χαρτογράφηση των ενδιαφερόμενων μερών» πρέπει επίσης να δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στις ομάδες που υποεκπροσωπούνται ή που διαθέτουν λιγότερους πόρους. |
| --- | --- |

4.2.3.

Πρέπει να επιδιώκεται συστηματικά η κατάλληλη κατανομή, τόσο από γεωγραφική άποψη όσο και ανά ομάδα-στόχο. Εξάλλου, κατά την «χαρτογράφηση των ενδιαφερόμενων μερών» πρέπει επίσης να δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στις ομάδες που υποεκπροσωπούνται ή που διαθέτουν λιγότερους πόρους.

| 4.2.4. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να καθιερωθεί ένα σύστημα αιτιολογημένης στάθμισης για την ανάλυση των απαντήσεων που συγκεντρώνονται στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων, προκειμένου να δίδεται προτεραιότητα στις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις που είναι άμεσα ενδιαφερόμενες. |
| --- | --- |

4.2.4.

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να καθιερωθεί ένα σύστημα αιτιολογημένης στάθμισης για την ανάλυση των απαντήσεων που συγκεντρώνονται στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων, προκειμένου να δίδεται προτεραιότητα στις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις που είναι άμεσα ενδιαφερόμενες.

| 4.2.5. | Για να αυξηθεί η συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών στις διαβουλεύσεις, το περιεχόμενο της ενημέρωσης που παρέχεται μετά το πέρας των διαβουλεύσεων αυτών έχει μεγάλη σημασία. Τα ενδιαφερόμενα μέρη πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να διαπιστώνουν το αποτέλεσμα της συμβολής τους —και, κατ’ επέκταση, να αισθάνονται ότι πραγματικά επηρέασαν τις προτάσεις που διατυπώθηκαν— ή να τους δίδονται εξηγήσεις ως προς τους λόγους για τους οποίους ορισμένα στοιχεία δεν ελήφθησαν υπόψη. |
| --- | --- |

4.2.5.

Για να αυξηθεί η συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών στις διαβουλεύσεις, το περιεχόμενο της ενημέρωσης που παρέχεται μετά το πέρας των διαβουλεύσεων αυτών έχει μεγάλη σημασία. Τα ενδιαφερόμενα μέρη πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να διαπιστώνουν το αποτέλεσμα της συμβολής τους —και, κατ’ επέκταση, να αισθάνονται ότι πραγματικά επηρέασαν τις προτάσεις που διατυπώθηκαν— ή να τους δίδονται εξηγήσεις ως προς τους λόγους για τους οποίους ορισμένα στοιχεία δεν ελήφθησαν υπόψη.

4.3.   
  Μεθοδολογία και μέσα

| 4.3.1. | Η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «δίκτυο δικτύων», με στόχο τη διάδοση στα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη των διαβουλεύσεων που διεξάγονται γραπτώς (μέσω του διαδικτύου) —όπως πράττει η Επιτροπή των Περιφερειών έναντι της τοπικής αυτοδιοίκησης. Όσον αφορά τις διαδραστικές συναντήσεις, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να αναλάβει τον ρόλο διοργανωτή, χάρη στις σχέσεις που έχει καλλιεργήσει και την εμπειρογνωμοσύνη που διαθέτει στον συγκεκριμένο τομέα. |
| --- | --- |

4.3.1.

Η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «δίκτυο δικτύων», με στόχο τη διάδοση στα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη των διαβουλεύσεων που διεξάγονται γραπτώς (μέσω του διαδικτύου) —όπως πράττει η Επιτροπή των Περιφερειών έναντι της τοπικής αυτοδιοίκησης. Όσον αφορά τις διαδραστικές συναντήσεις, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να αναλάβει τον ρόλο διοργανωτή, χάρη στις σχέσεις που έχει καλλιεργήσει και την εμπειρογνωμοσύνη που διαθέτει στον συγκεκριμένο τομέα.

| 4.3.2. | Το ερωτηματολόγιο της διαβούλευσης μέσω του διαδικτύου πρέπει να υποβάλλεται στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών των ομάδων-στόχων, με σκοπό τη διατύπωση παρατηρήσεων, και μάλιστα στη γλώσσα του κοινού στο οποίο απευθύνεται. Συνιστάται επίσης το ερωτηματολόγιο να έχει προηγουμένως δοκιμαστεί από ομάδα ενδιαφερομένων. Συνεπώς, θα ήταν ίσως σκόπιμο να προβλεφθεί μια εκ των προτέρων χαρτογράφηση των ενδιαφερόμενων μερών, καθώς και η κατάρτιση μητρώου διαφάνειας, ως μέσα για τον προσδιορισμό αυτών των οργανώσεων (βλέπε σημείο 4.2). Για να επιτευχθεί αυτό, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να διαδραματίσει τον ρόλο διαμεσολαβητή. |
| --- | --- |

4.3.2.

Το ερωτηματολόγιο της διαβούλευσης μέσω του διαδικτύου πρέπει να υποβάλλεται στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών των ομάδων-στόχων, με σκοπό τη διατύπωση παρατηρήσεων, και μάλιστα στη γλώσσα του κοινού στο οποίο απευθύνεται. Συνιστάται επίσης το ερωτηματολόγιο να έχει προηγουμένως δοκιμαστεί από ομάδα ενδιαφερομένων. Συνεπώς, θα ήταν ίσως σκόπιμο να προβλεφθεί μια εκ των προτέρων χαρτογράφηση των ενδιαφερόμενων μερών, καθώς και η κατάρτιση μητρώου διαφάνειας, ως μέσα για τον προσδιορισμό αυτών των οργανώσεων (βλέπε σημείο 4.2). Για να επιτευχθεί αυτό, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να διαδραματίσει τον ρόλο διαμεσολαβητή.

4.4.   
  Καθορισμός του χρονοδιαγράμματος και της διάρκειας των διαβουλεύσεων

| 4.4.1. | Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές, στην περίπτωση διαβούλευσης μέσω του διαδικτύου πρέπει να προβλέπεται προθεσμία τουλάχιστον 12 εβδομάδων και στην περίπτωση διαδραστικής συνάντησης προθεσμία 20 εργάσιμων ημερών. Η ΕΟΚΕ συνιστά να μην προωθείται διαβούλευση κατά τις θερινές περιόδους. Συν τοις άλλοις, πρέπει να τηρείται όσο το δυνατόν περισσότερο το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα (βλέπε σημείο 4.1.4). |
| --- | --- |

4.4.1.

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές, στην περίπτωση διαβούλευσης μέσω του διαδικτύου πρέπει να προβλέπεται προθεσμία τουλάχιστον 12 εβδομάδων και στην περίπτωση διαδραστικής συνάντησης προθεσμία 20 εργάσιμων ημερών. Η ΕΟΚΕ συνιστά να μην προωθείται διαβούλευση κατά τις θερινές περιόδους. Συν τοις άλλοις, πρέπει να τηρείται όσο το δυνατόν περισσότερο το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα (βλέπε σημείο 4.1.4).

Προκειμένου να μπορούν τα ενδιαφερόμενα μέρη να προετοιμάζονται για τη συμμετοχή στις διαβουλεύσεις, η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να τους παρέχονται επαρκείς πληροφορίες σχετικά με το σύνολο της διαδικασίας προετοιμασίας και τον προγραμματισμό των διαφόρων διαβουλεύσεων. Θα πρέπει να τίθενται σε εφαρμογή όλα τα μέσα που μπορούν να ενθαρρύνουν με επιτυχία τους ενδιαφερόμενους φορείς να συμμετάσχουν στις διαβουλεύσεις.

4.5.   
  Δημοσίευση των διαβουλεύσεων: δυνατότητα πρόσβασης και προβολή

| 4.5.1. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, συμπεριλαμβανομένων των αντιπροσωπειών της στα κράτη μέλη, να προωθήσει μια σταθερή και αποτελεσματική εκστρατεία ενημέρωσης, με σκοπό τη δημοσιοποίηση των διαβουλεύσεων και την ενθάρρυνση των ενδιαφερόμενων μερών να συμμετάσχουν σε αυτές. Η ΕΟΚΕ μπορεί σαφώς να διαδραματίσει έναν ρόλο και στον τομέα αυτόν και να ζητήσει από τα μέλη της να διαδώσουν τις σχετικές πληροφορίες στο δίκτυό τους. |
| --- | --- |

4.5.1.

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, συμπεριλαμβανομένων των αντιπροσωπειών της στα κράτη μέλη, να προωθήσει μια σταθερή και αποτελεσματική εκστρατεία ενημέρωσης, με σκοπό τη δημοσιοποίηση των διαβουλεύσεων και την ενθάρρυνση των ενδιαφερόμενων μερών να συμμετάσχουν σε αυτές. Η ΕΟΚΕ μπορεί σαφώς να διαδραματίσει έναν ρόλο και στον τομέα αυτόν και να ζητήσει από τα μέλη της να διαδώσουν τις σχετικές πληροφορίες στο δίκτυό τους.

| 4.5.2. | Κάθε διαβούλευση πρέπει να ανακοινώνεται με σαφήνεια, με τον κατάλληλο τρόπο και σε εύθετο χρόνο στα μέσα ενημέρωσης της Επιτροπής, των κρατών μελών και στις ενδιαφερόμενες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Οι εκπρόσωποι της Επιτροπής στα κράτη μέλη θα πρέπει και αυτοί να λαμβάνουν μέρος σε αυτήν τη συνολική προσέγγιση. |
| --- | --- |

4.5.2.

Κάθε διαβούλευση πρέπει να ανακοινώνεται με σαφήνεια, με τον κατάλληλο τρόπο και σε εύθετο χρόνο στα μέσα ενημέρωσης της Επιτροπής, των κρατών μελών και στις ενδιαφερόμενες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Οι εκπρόσωποι της Επιτροπής στα κράτη μέλη θα πρέπει και αυτοί να λαμβάνουν μέρος σε αυτήν τη συνολική προσέγγιση.

4.6.   
  Ανάλυση των αποτελεσμάτων

| 4.6.1. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό η Επιτροπή να λαμβάνει υπόψη τις απόψεις που εκφράζονται κατά τις διαβουλεύσεις και να εξηγεί γιατί έδωσε συνέχεια σε αυτές ή γιατί δεν τις έλαβε υπόψη. |
| --- | --- |

4.6.1.

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό η Επιτροπή να λαμβάνει υπόψη τις απόψεις που εκφράζονται κατά τις διαβουλεύσεις και να εξηγεί γιατί έδωσε συνέχεια σε αυτές ή γιατί δεν τις έλαβε υπόψη.

| 4.6.2. | Κατά την αιτιολογημένη στάθμιση στο πλαίσιο της επεξεργασίας των αποτελεσμάτων (βλέπε σημείο 4.2.3) οι φορείς της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών πρέπει να είναι εκείνοι που, κατ’ αναλογία, εκπροσωπούνται περισσότερο. |
| --- | --- |

4.6.2.

Κατά την αιτιολογημένη στάθμιση στο πλαίσιο της επεξεργασίας των αποτελεσμάτων (βλέπε σημείο 4.2.3) οι φορείς της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών πρέπει να είναι εκείνοι που, κατ’ αναλογία, εκπροσωπούνται περισσότερο.

4.7.   
  Κατάρτιση έκθεσης και σχετική ενημέρωση

| 4.7.1. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της δημοσίευσης συνοπτικής έκθεσης, η οποία θα πρέπει να συνδυάζεται με σύντομη παρουσίαση όλων των απαντήσεων που ελήφθησαν. Με τον τρόπο αυτό θα ενισχυθεί η διαφάνεια. |
| --- | --- |

4.7.1.

Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της δημοσίευσης συνοπτικής έκθεσης, η οποία θα πρέπει να συνδυάζεται με σύντομη παρουσίαση όλων των απαντήσεων που ελήφθησαν. Με τον τρόπο αυτό θα ενισχυθεί η διαφάνεια.

| 4.7.2. | Επίσης, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι πρέπει να παρέχονται πληροφορίες σχετικά με τη συνέχεια που δίδεται σε κάθε διαδικασία —ιδίως μάλιστα σε όσους απάντησαν—, κυρίως αναφορικά με τις προσαρμογές στις οποίες υποβλήθηκε η πρόταση και με τα επόμενα στάδια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

4.7.2.

Επίσης, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι πρέπει να παρέχονται πληροφορίες σχετικά με τη συνέχεια που δίδεται σε κάθε διαδικασία —ιδίως μάλιστα σε όσους απάντησαν—, κυρίως αναφορικά με τις προσαρμογές στις οποίες υποβλήθηκε η πρόταση και με τα επόμενα στάδια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων.

5.   Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

5.1.   
  Στο πλαίσιο της διαδικασίας διαβούλευσης

| 5.1.1. | Στο πλαίσιο της επιδιωκόμενης βελτιστοποίησης των πόρων και σύμφωνα με μια προσέγγιση διοργανικής συνεργασίας, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να συνεισφέρει στη διαδικασία λήψης αποφάσεων τόσο τις γνώσεις που διαθέτει όσον αφορά τα ενδιαφερόμενα μέρη που δραστηριοποιούνται στο πλαίσιο των διαφόρων πολιτικών της ΕΕ όσο και την πραγματογνωμοσύνη, την πείρα και την αρμοδιότητά της στις πρακτικές διαβούλευσης. |
| --- | --- |

5.1.1.

Στο πλαίσιο της επιδιωκόμενης βελτιστοποίησης των πόρων και σύμφωνα με μια προσέγγιση διοργανικής συνεργασίας, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να συνεισφέρει στη διαδικασία λήψης αποφάσεων τόσο τις γνώσεις που διαθέτει όσον αφορά τα ενδιαφερόμενα μέρη που δραστηριοποιούνται στο πλαίσιο των διαφόρων πολιτικών της ΕΕ όσο και την πραγματογνωμοσύνη, την πείρα και την αρμοδιότητά της στις πρακτικές διαβούλευσης.

| 5.1.2. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να συμμετάσχει, ανάλογα με τις προτεραιότητές της όσον αφορά τις εργασίες της και σε συνεργασία με την Επιτροπή, στην παρακολούθηση και την αξιολόγηση ορισμένων διαβουλεύσεων, να προβεί στην κατάρτιση γνωμοδότησης για το θέμα αυτό και, ενδεχομένως, να διοργανώσει δημόσια ακρόαση. |
| --- | --- |

5.1.2.

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να συμμετάσχει, ανάλογα με τις προτεραιότητές της όσον αφορά τις εργασίες της και σε συνεργασία με την Επιτροπή, στην παρακολούθηση και την αξιολόγηση ορισμένων διαβουλεύσεων, να προβεί στην κατάρτιση γνωμοδότησης για το θέμα αυτό και, ενδεχομένως, να διοργανώσει δημόσια ακρόαση.

| 5.1.3. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί, συνεργαζόμενη κατάλληλα με τους ενδιαφερόμενους φορείς, να παράσχει τη συμβολή της και την εμπειρογνωμοσύνη της στην Επιτροπή κατά τα βασικά στάδια της διαδικασίας διαβούλευσης, κυρίως όσον αφορά την επιλογή των ομάδων-στόχων, το ερωτηματολόγιο, τη σύνθεση και τη μετέπειτα παρακολούθηση. |
| --- | --- |

5.1.3.

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί, συνεργαζόμενη κατάλληλα με τους ενδιαφερόμενους φορείς, να παράσχει τη συμβολή της και την εμπειρογνωμοσύνη της στην Επιτροπή κατά τα βασικά στάδια της διαδικασίας διαβούλευσης, κυρίως όσον αφορά την επιλογή των ομάδων-στόχων, το ερωτηματολόγιο, τη σύνθεση και τη μετέπειτα παρακολούθηση.

| 5.1.4. | Η ΕΟΚΕ θα μπορούσε επιπλέον να λειτουργήσει ως «δίκτυο δικτύων» και ως διαμεσολαβητής, με στόχο τη διάδοση στα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη των διαβουλεύσεων που διεξάγονται γραπτώς (μέσω του διαδικτύου) —όπως πράττει η Επιτροπή των Περιφερειών έναντι της τοπικής αυτοδιοίκησης. |
| --- | --- |

5.1.4.

Η ΕΟΚΕ θα μπορούσε επιπλέον να λειτουργήσει ως «δίκτυο δικτύων» και ως διαμεσολαβητής, με στόχο τη διάδοση στα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη των διαβουλεύσεων που διεξάγονται γραπτώς (μέσω του διαδικτύου) —όπως πράττει η Επιτροπή των Περιφερειών έναντι της τοπικής αυτοδιοίκησης.

| 5.1.5. | Όσον αφορά τις διαδραστικές συναντήσεις, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να αναλάβει δράση ως διοργανωτής σε συνεργασία με την Επιτροπή, όπως ήδη πράττει τακτικά στην περίπτωση των διαρθρωμένων πλατφορμών διαλόγου (π.χ. για τη μετανάστευση, για την κατανάλωση κ.λπ.). |
| --- | --- |

5.1.5.

Όσον αφορά τις διαδραστικές συναντήσεις, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να αναλάβει δράση ως διοργανωτής σε συνεργασία με την Επιτροπή, όπως ήδη πράττει τακτικά στην περίπτωση των διαρθρωμένων πλατφορμών διαλόγου (π.χ. για τη μετανάστευση, για την κατανάλωση κ.λπ.).

| 5.1.6. | Στο πλαίσιο μιας σταθερής και αποτελεσματικής ενημερωτικής εκστρατείας, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να συμβάλει, στηριζόμενη στα μέλη της, στη διάδοση των πληροφοριών εντός του δικτύου τους. |
| --- | --- |

5.1.6.

Στο πλαίσιο μιας σταθερής και αποτελεσματικής ενημερωτικής εκστρατείας, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να συμβάλει, στηριζόμενη στα μέλη της, στη διάδοση των πληροφοριών εντός του δικτύου τους.

5.2.   
  Στο πλαίσιο του πρωτοκόλλου συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΕΟΚΕ

| 5.2.1. | Η ΕΟΚΕ θα μπορούσε, σε διαφορετικά στάδια της προετοιμασίας, της υλοποίησης και της παρακολούθησης της διαβούλευσης, να αποτελέσει τον δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

5.2.1.

Η ΕΟΚΕ θα μπορούσε, σε διαφορετικά στάδια της προετοιμασίας, της υλοποίησης και της παρακολούθησης της διαβούλευσης, να αποτελέσει τον δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών.

| 5.2.2. | Ως προς ορισμένες δραστηριότητες, όπως οι διαδραστικές συναντήσεις, θα μπορούσε να προβλεφθεί κοινή δράση της Επιτροπής και της ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

5.2.2.

Ως προς ορισμένες δραστηριότητες, όπως οι διαδραστικές συναντήσεις, θα μπορούσε να προβλεφθεί κοινή δράση της Επιτροπής και της ΕΟΚΕ.

Βρυξέλλες 2 Ιουλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.fr.eu-cooperation.22470

1

(2)  Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), άρθρο 304:

2

«Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο ή η Επιτροπή ζητούν τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στις περιπτώσεις που προβλέπουν οι Συνθήκες. Δύνανται να ζητούν τη γνώμη της σε κάθε περίπτωση που το κρίνουν σκόπιμο. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή δύναται να λαμβάνει την πρωτοβουλία να διατυπώνει γνώμη στις περιπτώσεις που το θεωρεί σκόπιμο.

Αν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο ή η Επιτροπή το κρίνουν αναγκαίο, τάσσουν στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή προθεσμία τουλάχιστον ενός μηνός για να υποβάλει τη γνώμη της· η προθεσμία υπολογίζεται από τη γνωστοποίηση στον πρόεδρο της επιτροπής αυτής. Μετά την πάροδο της προθεσμίας, η έλλειψη γνώμης δεν εμποδίζει το Συμβούλιο ή την Επιτροπή να ενεργήσουν.

Η γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής καθώς και τα πρακτικά των συσκέψεων, διαβιβάζονται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή».

(3)  http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.fr.eu-cooperation.22470

3

(4)  COM(2002) 704, όπως συμπληρώθηκε και τροποποιήθηκε από τα έγγραφα COM(2012) 746 και SWD(2012) 422.

4

(5)  COM(2014) 368.

5

(6)  1. προσδιορισμός του στόχου της διαβούλευσης· 2. χαρτογράφηση των ενδιαφερόμενων μερών· 3. καθορισμός της μεθοδολογίας και των μέσων· 4. κατάρτιση του χρονοδιαγράμματος και της διάρκειας της διαβούλευσης.

6

(7)  1. προετοιμασία ιστοσελίδας· 2. κοινοποίηση της διαβούλευσης· 3. καταγραφή των απαντήσεων που ελήφθησαν.

7

(8)  1. ανάλυση των αποτελεσμάτων· 2. κατάρτιση έκθεσης και παροχή σχετικής ενημέρωσης· 3. αξιολόγηση της διαβούλευσης.

8

(9)  Ο αριθμός των συμμετεχόντων αναφέρεται μόνο στην περίπτωση 13 διαβουλεύσεων από τις 25 που διεξήχθησαν. Ο αριθμός των ερωτηθέντων κυμαίνεται από 14 έως 1  114. Το 50 % των διαβουλεύσεων έλαβε λιγότερες από 100 απαντήσεις.

9

(10)  http://ec.europa.eu/smart-regulation/index_en.htm

10

(11)  Διαβούλευση σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη· διεξήχθη από τις 30.6 έως τις 30.9.2014: http://ec.europa.eu/smart-regulation/guidelines/consultation_2014/stakeholder-consultation/index_en.htm

11

(12)  http://ec.europa.eu/smart-regulation/impact/docs/contributions/summary_replies_public_consultation_review_iag_2014_en.pdf

12

(13)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Βελτίωση της νομοθεσίας», ΕΕ C 48 της 15.2.2011, σ. 107.

13

Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Αρχές, διαδικασίες και δράσεις για την εφαρμογή του άρθρου 11 παράγραφοι 1 και 2 της Συνθήκης της Λισαβόνας», ΕΕ C 11 της 15.1.2013, σ. 8.

Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόγραμμα ελέγχου της καταλληλότητας και της αποτελεσματικότητας της νομοθεσίας (REFIT): Τρέχουσα κατάσταση και προοπτικές», ΕΕ C 230 της 14.7.2015, σ. 66.

(14)  http://www.oecd.org/gov/regulatory-policy/governance-regulators.htm

14

(15)  http://www.coe.int/t/ngo/code_good_prac_fr.asp

15

(16)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, ΕΕ C 88 της 11.4.2006, σ. 41.

16

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

509η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ, 1η και 2 Ιουλίου 2015

| 17.11.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 383/64 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 383/64

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πράσινη Βίβλος — Οικοδόμηση Ένωσης Κεφαλαιαγορών»

[COM(2015) 63 final]

(2015/C 383/10)

| Εισηγητής: | κ. Juan MENDOZA CASTRO |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: | κα Milena ANGELOVA |

Εισηγητής:

κ. Juan MENDOZA CASTRO

Συνεισηγήτρια:

κα Milena ANGELOVA

Στις 9 Μαρτίου 2015, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την

Πράσινη Βίβλο — Οικοδόμηση Ένωσης Κεφαλαιαγορών

[COM(2015) 63 final].

Το ειδικευμένο τμήμα «Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 18 Ιουνίου 2015.

Κατά την 509η σύνοδο ολομέλειας, της 1ης και 2ας Ιουλίου 2015 (συνεδρίαση της 1ης Ιουλίου 2015), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 100 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 3 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προτεινόμενη Πράσινη Βίβλο για την Ένωση Κεφαλαιαγορών, αναμένει τις προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με τις ενδεχόμενες αναγκαίες αλλαγές για την επίτευξη των στόχων όπως αυτοί εκφράζονται στο έγγραφό της και εκφράζει την πεποίθηση ότι τα προτεινόμενα μέτρα θα βασίζονται σε μια ισόρροπη εξέταση των απόψεων που εκφράστηκαν από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

1.1.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προτεινόμενη Πράσινη Βίβλο για την Ένωση Κεφαλαιαγορών, αναμένει τις προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με τις ενδεχόμενες αναγκαίες αλλαγές για την επίτευξη των στόχων όπως αυτοί εκφράζονται στο έγγραφό της και εκφράζει την πεποίθηση ότι τα προτεινόμενα μέτρα θα βασίζονται σε μια ισόρροπη εξέταση των απόψεων που εκφράστηκαν από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.

| 1.2. | Στόχος της πρωτοβουλίας της Επιτροπής θα πρέπει να είναι η δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για έναν αποτελεσματικό και σύγχρονο τομέα χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, ο οποίος θα διέπεται από δέουσες ρυθμίσεις, οι οποίες θα παρέχουν στις επιχειρήσεις που αναζητούν επενδύσεις, ιδιαίτερα στις ΜΜΕ και τις εταιρείες με υψηλό αναπτυξιακό δυναμικό, πρόσβαση σε παρόχους κεφαλαίων. |
| --- | --- |

1.2.

Στόχος της πρωτοβουλίας της Επιτροπής θα πρέπει να είναι η δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για έναν αποτελεσματικό και σύγχρονο τομέα χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, ο οποίος θα διέπεται από δέουσες ρυθμίσεις, οι οποίες θα παρέχουν στις επιχειρήσεις που αναζητούν επενδύσεις, ιδιαίτερα στις ΜΜΕ και τις εταιρείες με υψηλό αναπτυξιακό δυναμικό, πρόσβαση σε παρόχους κεφαλαίων.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί τις κεφαλαιαγορές αποθέματα ρευστότητας, από τις οποίες οι επιχειρήσεις μπορούν να αντλούν κεφάλαια και να προβαίνουν σε διαπραγματεύσεις χρηματοπιστωτικών μέσων, και υποστηρίζει σθεναρά τον απώτερο στόχο της Ένωσης Κεφαλαιαγορών να αντιμετωπίσει τον σημερινό κατακερματισμό των χρηματοπιστωτικών αγορών και κατ’ αυτόν τον τρόπο να επιτρέπει την εισαγωγή στο χρηματιστήριο των εταιρειών όλων των μορφών. |
| --- | --- |

1.3.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί τις κεφαλαιαγορές αποθέματα ρευστότητας, από τις οποίες οι επιχειρήσεις μπορούν να αντλούν κεφάλαια και να προβαίνουν σε διαπραγματεύσεις χρηματοπιστωτικών μέσων, και υποστηρίζει σθεναρά τον απώτερο στόχο της Ένωσης Κεφαλαιαγορών να αντιμετωπίσει τον σημερινό κατακερματισμό των χρηματοπιστωτικών αγορών και κατ’ αυτόν τον τρόπο να επιτρέπει την εισαγωγή στο χρηματιστήριο των εταιρειών όλων των μορφών.

| 1.4. | Δεδομένου ότι η Ένωση Κεφαλαιαγορών αποτελεί σε μεγάλο βαθμό πραγματικότητα για τις μεγάλες επιχειρήσεις, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να ληφθούν μέτρα που θα επιτρέπουν και στις ΜΜΕ να επωφεληθούν από αυτήν. |
| --- | --- |

1.4.

Δεδομένου ότι η Ένωση Κεφαλαιαγορών αποτελεί σε μεγάλο βαθμό πραγματικότητα για τις μεγάλες επιχειρήσεις, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να ληφθούν μέτρα που θα επιτρέπουν και στις ΜΜΕ να επωφεληθούν από αυτήν.

| 1.5. | Η Ένωση Κεφαλαιαγορών θα πρέπει να ενισχύσει τη χρηματοδότηση της οικονομίας σε μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα αξιοποιώντας τις δυνατότητες προώθησης των βέλτιστων πρακτικών της εταιρικής διακυβέρνησης και της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης και αποδίδοντας έμφαση όχι μόνο στους οικονομικούς, αλλά και στους κοινωνικούς και τους περιβαλλοντικούς στόχους. |
| --- | --- |

1.5.

Η Ένωση Κεφαλαιαγορών θα πρέπει να ενισχύσει τη χρηματοδότηση της οικονομίας σε μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα αξιοποιώντας τις δυνατότητες προώθησης των βέλτιστων πρακτικών της εταιρικής διακυβέρνησης και της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης και αποδίδοντας έμφαση όχι μόνο στους οικονομικούς, αλλά και στους κοινωνικούς και τους περιβαλλοντικούς στόχους.

| 1.6. | Οι ειδικές ανάγκες των ΜΜΕ θα πρέπει να λαμβάνονται ρητά υπόψη σε οποιεσδήποτε μελλοντικές αποφάσεις σχετικά με την Ένωση Κεφαλαιαγορών. Η ΕΟΚΕ συνιστά με έμφαση την ανάληψη αποφασιστικής και ταχείας δράσης στους ακόλουθους τομείς:






  — | ανάπτυξη μιας δευτερογενούς αγοράς, |
| --- | --- | --- |

1.6.

Οι ειδικές ανάγκες των ΜΜΕ θα πρέπει να λαμβάνονται ρητά υπόψη σε οποιεσδήποτε μελλοντικές αποφάσεις σχετικά με την Ένωση Κεφαλαιαγορών. Η ΕΟΚΕ συνιστά με έμφαση την ανάληψη αποφασιστικής και ταχείας δράσης στους ακόλουθους τομείς:

—

ανάπτυξη μιας δευτερογενούς αγοράς,

| — | διαμόρφωση ενός ενιαίου απλοποιημένου προτύπου για τις ποιοτικές και ποσοτικές απαιτήσεις που διέπουν την εισαγωγή των ΜΜΕ σε οργανωμένες αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων, |
| --- | --- |

—

διαμόρφωση ενός ενιαίου απλοποιημένου προτύπου για τις ποιοτικές και ποσοτικές απαιτήσεις που διέπουν την εισαγωγή των ΜΜΕ σε οργανωμένες αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων,

| — | εισαγωγή αξιολογήσεων πιστοληπτικής ικανότητας βάσει μιας τυποποιημένης διαφανούς μεθοδολογίας, |
| --- | --- |

—

εισαγωγή αξιολογήσεων πιστοληπτικής ικανότητας βάσει μιας τυποποιημένης διαφανούς μεθοδολογίας,

| — | αποδοχή των απλουστευμένων τυποποιημένων κριτηρίων (μοντέλο) για την καταχώριση σε ρυθμιζόμενες αγορές, συμπεριλαμβανομένων, πέραν των χρηματοοικονομικών πληροφοριών, ενός λεπτομερούς μεσοπρόθεσμου επιχειρηματικού σχεδίου για τις επενδύσεις και την επιχειρηματική ανάπτυξη σε συνδυασμό με την οικονομική ενημέρωση, |
| --- | --- |

—

αποδοχή των απλουστευμένων τυποποιημένων κριτηρίων (μοντέλο) για την καταχώριση σε ρυθμιζόμενες αγορές, συμπεριλαμβανομένων, πέραν των χρηματοοικονομικών πληροφοριών, ενός λεπτομερούς μεσοπρόθεσμου επιχειρηματικού σχεδίου για τις επενδύσεις και την επιχειρηματική ανάπτυξη σε συνδυασμό με την οικονομική ενημέρωση,

| — | ανάπτυξη περισσότερων «ειδικά προσαρμοσμένων» («tailor-made») επενδυτικών προϊόντων, καθότι αυτά τα προϊόντα μπορούν να προσαρμοστούν καλύτερα στις ανάγκες των επιχειρήσεων, |
| --- | --- |

—

ανάπτυξη περισσότερων «ειδικά προσαρμοσμένων» («tailor-made») επενδυτικών προϊόντων, καθότι αυτά τα προϊόντα μπορούν να προσαρμοστούν καλύτερα στις ανάγκες των επιχειρήσεων,

| — | επικαιροποίηση και συγχώνευση των ορισμών για τις πολύ μικρές, τις μικρές και τις μεσαίες επιχειρήσεις στα διάφορα νομοθετικά σχέδια της ΕΕ ώστε να αντανακλούν καλύτερα την ποικιλομορφία των ΜΜΕ και τις διαφορές μεταξύ των κρατών μελών, |
| --- | --- |

—

επικαιροποίηση και συγχώνευση των ορισμών για τις πολύ μικρές, τις μικρές και τις μεσαίες επιχειρήσεις στα διάφορα νομοθετικά σχέδια της ΕΕ ώστε να αντανακλούν καλύτερα την ποικιλομορφία των ΜΜΕ και τις διαφορές μεταξύ των κρατών μελών,

| — | πρόβλεψη ενός ορισμού για τις αναπτυσσόμενες και με ισχυρό αναπτυξιακό δυναμικό εταιρείες και εστίαση ιδιαίτερης προσοχής στις ανάγκες των εταιρειών αυτών εντός της κεφαλαιαγοράς, |
| --- | --- |

—

πρόβλεψη ενός ορισμού για τις αναπτυσσόμενες και με ισχυρό αναπτυξιακό δυναμικό εταιρείες και εστίαση ιδιαίτερης προσοχής στις ανάγκες των εταιρειών αυτών εντός της κεφαλαιαγοράς,

| — | θέσπιση ενός ενιαίου ευρωπαϊκού προτύπου κατάτμησης των χρηματιστηρίων αξιών, το οποίο θα διαφοροποιεί τις ΜΜΕ ανάλογα με τον τύπο τους ως εκδοτών, ή θα δημιουργεί ειδικά τμήματα της αγοράς για τις διάφορες εθνικά ρυθμιζόμενες αγορές, |
| --- | --- |

—

θέσπιση ενός ενιαίου ευρωπαϊκού προτύπου κατάτμησης των χρηματιστηρίων αξιών, το οποίο θα διαφοροποιεί τις ΜΜΕ ανάλογα με τον τύπο τους ως εκδοτών, ή θα δημιουργεί ειδικά τμήματα της αγοράς για τις διάφορες εθνικά ρυθμιζόμενες αγορές,

| — | ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας των εθνικών φορέων προστασίας των καταναλωτών και των οργανισμών δημοσιονομικού κανονισμού, |
| --- | --- |

—

ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας των εθνικών φορέων προστασίας των καταναλωτών και των οργανισμών δημοσιονομικού κανονισμού,

| — | παροχή στους επενδυτές προϋποθέσεων οι οποίες να είναι τουλάχιστον συγκρίσιμες, αν όχι καλύτερες, από εκείνες που ισχύουν στις διεθνείς αγορές. |
| --- | --- |

—

παροχή στους επενδυτές προϋποθέσεων οι οποίες να είναι τουλάχιστον συγκρίσιμες, αν όχι καλύτερες, από εκείνες που ισχύουν στις διεθνείς αγορές.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την αναγνώριση, στην Πράσινη Βίβλο, του γεγονότος ότι ένα πολύ χαμηλό ποσοστό των αποταμιεύσεων των νοικοκυριών διεισδύουν σε περισσότερο παραγωγικές επενδύσεις από τα κρατικά ομόλογα ή τις τραπεζικές καταθέσεις, ιδίως σε αυτήν την περίοδο χρηματοπιστωτικής ύφεσης για τους αποταμιευτές. |
| --- | --- |

1.7.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την αναγνώριση, στην Πράσινη Βίβλο, του γεγονότος ότι ένα πολύ χαμηλό ποσοστό των αποταμιεύσεων των νοικοκυριών διεισδύουν σε περισσότερο παραγωγικές επενδύσεις από τα κρατικά ομόλογα ή τις τραπεζικές καταθέσεις, ιδίως σε αυτήν την περίοδο χρηματοπιστωτικής ύφεσης για τους αποταμιευτές.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία των παραδοσιακών τραπεζικών δραστηριοτήτων για τη διασφάλιση της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη σημασία της ολοκλήρωσης της ευρωπαϊκής τραπεζικής ένωσης. |
| --- | --- |

1.8.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία των παραδοσιακών τραπεζικών δραστηριοτήτων για τη διασφάλιση της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη σημασία της ολοκλήρωσης της ευρωπαϊκής τραπεζικής ένωσης.

| 1.9. | Για να υπάρξει βιώσιμη τιτλοποίηση υψηλών προδιαγραφών χρειάζεται προώθηση των βασικών δομών με σύντομες αλυσίδες διαμεσολάβησης. |
| --- | --- |

1.9.

Για να υπάρξει βιώσιμη τιτλοποίηση υψηλών προδιαγραφών χρειάζεται προώθηση των βασικών δομών με σύντομες αλυσίδες διαμεσολάβησης.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Πράσινη Βίβλος παρέχει μια γενική επισκόπηση της τρέχουσας κατάστασης των κεφαλαιαγορών στην Ευρώπη, καθώς και των μέτρων που απαιτούνται για να επιτευχθεί μια Ένωση Κεφαλαιαγορών. |
| --- | --- |

1.10.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Πράσινη Βίβλος παρέχει μια γενική επισκόπηση της τρέχουσας κατάστασης των κεφαλαιαγορών στην Ευρώπη, καθώς και των μέτρων που απαιτούνται για να επιτευχθεί μια Ένωση Κεφαλαιαγορών.

2.   Το περιεχόμενο της Πράσινης Βίβλου

| 2.1. | Σε σύγκριση με άλλες περιοχές του πλανήτη, στην Ευρώπη η χρηματοδότηση από τις κεφαλαιαγορές γνωρίζει σχετικά χαμηλή ανάπτυξη. Οι αγορές μετοχών, ομολόγων κ.λπ. στην ΕΕ συμβάλλουν σε μικρότερο βαθμό στη χρηματοδότηση της ανάπτυξης και οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις τράπεζες, γεγονός που καθιστά τις οικονομίες μας ευάλωτες στη συρρίκνωση του τραπεζικού δανεισμού. |
| --- | --- |

2.1.

Σε σύγκριση με άλλες περιοχές του πλανήτη, στην Ευρώπη η χρηματοδότηση από τις κεφαλαιαγορές γνωρίζει σχετικά χαμηλή ανάπτυξη. Οι αγορές μετοχών, ομολόγων κ.λπ. στην ΕΕ συμβάλλουν σε μικρότερο βαθμό στη χρηματοδότηση της ανάπτυξης και οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις τράπεζες, γεγονός που καθιστά τις οικονομίες μας ευάλωτες στη συρρίκνωση του τραπεζικού δανεισμού.

| 2.2. | Επίσης, δεν υπάρχει αρκετή εμπιστοσύνη μεταξύ των επενδυτών, και οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις ενδέχεται να μη διατίθενται πάντα προς τις πιο παραγωγικές χρήσεις. |
| --- | --- |

2.2.

Επίσης, δεν υπάρχει αρκετή εμπιστοσύνη μεταξύ των επενδυτών, και οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις ενδέχεται να μη διατίθενται πάντα προς τις πιο παραγωγικές χρήσεις.

| 2.3. | Η οικοδόμηση μιας Ένωσης Κεφαλαιαγορών αποτελεί βασική πρωτοβουλία στο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής. |
| --- | --- |

2.3.

Η οικοδόμηση μιας Ένωσης Κεφαλαιαγορών αποτελεί βασική πρωτοβουλία στο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής.

| 2.4. | Μια Ένωση Κεφαλαιαγορών θα εξασφαλίσει μεγαλύτερη διαφοροποίηση της χρηματοδότησης της οικονομίας και θα μειώσει το κόστος άντλησης κεφαλαίων, ιδίως για τις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

2.4.

Μια Ένωση Κεφαλαιαγορών θα εξασφαλίσει μεγαλύτερη διαφοροποίηση της χρηματοδότησης της οικονομίας και θα μειώσει το κόστος άντλησης κεφαλαίων, ιδίως για τις ΜΜΕ.

| 2.5. | Οι περισσότερο ολοκληρωμένες κεφαλαιαγορές, ιδίως για ίδια κεφάλαια, θα ενισχύσουν την ικανότητα απορρόφησης κλυδωνισμών της ευρωπαϊκής οικονομίας και θα καταστήσουν δυνατή την αύξηση των επενδύσεων χωρίς να αυξηθούν τα επίπεδα χρέους. |
| --- | --- |

2.5.

Οι περισσότερο ολοκληρωμένες κεφαλαιαγορές, ιδίως για ίδια κεφάλαια, θα ενισχύσουν την ικανότητα απορρόφησης κλυδωνισμών της ευρωπαϊκής οικονομίας και θα καταστήσουν δυνατή την αύξηση των επενδύσεων χωρίς να αυξηθούν τα επίπεδα χρέους.

| 2.6. | Μια Ένωση Κεφαλαιαγορών αναμένεται να βελτιώσει τη ροή κεφαλαίων —μέσω αποτελεσματικών υποδομών της αγοράς και διαμεσολαβητών— από τους επενδυτές προς ευρωπαϊκά επενδυτικά έργα, βελτιώνοντας ταυτόχρονα την κατανομή των κινδύνων και των κεφαλαίων σε ολόκληρη την ΕΕ και, τελικά, καθιστώντας την Ευρώπη περισσότερο ανθεκτική σε μελλοντικές κρίσεις. |
| --- | --- |

2.6.

Μια Ένωση Κεφαλαιαγορών αναμένεται να βελτιώσει τη ροή κεφαλαίων —μέσω αποτελεσματικών υποδομών της αγοράς και διαμεσολαβητών— από τους επενδυτές προς ευρωπαϊκά επενδυτικά έργα, βελτιώνοντας ταυτόχρονα την κατανομή των κινδύνων και των κεφαλαίων σε ολόκληρη την ΕΕ και, τελικά, καθιστώντας την Ευρώπη περισσότερο ανθεκτική σε μελλοντικές κρίσεις.

| 2.7. | Οι βασικές αρχές στις οποίες εδράζεται η Ένωση Κεφαλαιαγορών είναι οι ακόλουθες: θα πρέπει να μεγιστοποιεί τα οφέλη των κεφαλαιαγορών για την οικονομία, την απασχόληση και την ανάπτυξη· θα πρέπει να δημιουργεί μια ενιαία κεφαλαιαγορά για το σύνολο των 28 κρατών μελών· θα πρέπει να οικοδομηθεί σε στέρεες βάσεις χρηματοπιστωτικής σταθερότητας· θα πρέπει να εξασφαλίζει αποτελεσματικό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών και των επενδυτών· και θα πρέπει να συμβάλλει στην προσέλκυση επενδύσεων από όλον τον κόσμο και στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.7.

Οι βασικές αρχές στις οποίες εδράζεται η Ένωση Κεφαλαιαγορών είναι οι ακόλουθες: θα πρέπει να μεγιστοποιεί τα οφέλη των κεφαλαιαγορών για την οικονομία, την απασχόληση και την ανάπτυξη· θα πρέπει να δημιουργεί μια ενιαία κεφαλαιαγορά για το σύνολο των 28 κρατών μελών· θα πρέπει να οικοδομηθεί σε στέρεες βάσεις χρηματοπιστωτικής σταθερότητας· θα πρέπει να εξασφαλίζει αποτελεσματικό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών και των επενδυτών· και θα πρέπει να συμβάλλει στην προσέλκυση επενδύσεων από όλον τον κόσμο και στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η δημιουργία μιας Ένωσης Κεφαλαιαγορών αποτελεί αναγκαία διαρθρωτική μεταρρύθμιση προκειμένου όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να ευδοκιμήσουν σε μια δυναμική, βασιζόμενη στη γνώση οικονομία. Κρίνεται σκόπιμο να υπερκεραστούν τα εμπόδια για την ανάπτυξη, σε πανευρωπαϊκή κλίμακα, ενός φάσματος καινοτόμων χρηματοπιστωτικών προϊόντων, δεδομένου ότι αυτό παρεμποδίζει την ανταγωνιστική χρηματοδότηση των επενδύσεων, ιδίως για τις μικρές και τις μεσαίες επιχειρήσεις, τις νεοσύστατες επιχειρήσεις, καθώς και για τα μακροπρόθεσμα προϊόντα υποδομής. |
| --- | --- |

3.1.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η δημιουργία μιας Ένωσης Κεφαλαιαγορών αποτελεί αναγκαία διαρθρωτική μεταρρύθμιση προκειμένου όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να ευδοκιμήσουν σε μια δυναμική, βασιζόμενη στη γνώση οικονομία. Κρίνεται σκόπιμο να υπερκεραστούν τα εμπόδια για την ανάπτυξη, σε πανευρωπαϊκή κλίμακα, ενός φάσματος καινοτόμων χρηματοπιστωτικών προϊόντων, δεδομένου ότι αυτό παρεμποδίζει την ανταγωνιστική χρηματοδότηση των επενδύσεων, ιδίως για τις μικρές και τις μεσαίες επιχειρήσεις, τις νεοσύστατες επιχειρήσεις, καθώς και για τα μακροπρόθεσμα προϊόντα υποδομής.

| 3.2. | Στόχος της πρωτοβουλίας της Επιτροπής θα πρέπει να είναι η δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για έναν αποτελεσματικό, σύγχρονο τομέα χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, ο οποίος θα διέπεται από κατάλληλες, αλλά όχι υπερβολικές ρυθμίσεις. Αυτό θα επιτρέψει τη διεύρυνση του φάσματος των πηγών χρηματοδότησης των επενδύσεων και θα συμβάλει στην αντιμετώπιση του ανησυχητικά χαμηλού επιπέδου επενδύσεων. |
| --- | --- |

3.2.

Στόχος της πρωτοβουλίας της Επιτροπής θα πρέπει να είναι η δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για έναν αποτελεσματικό, σύγχρονο τομέα χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, ο οποίος θα διέπεται από κατάλληλες, αλλά όχι υπερβολικές ρυθμίσεις. Αυτό θα επιτρέψει τη διεύρυνση του φάσματος των πηγών χρηματοδότησης των επενδύσεων και θα συμβάλει στην αντιμετώπιση του ανησυχητικά χαμηλού επιπέδου επενδύσεων.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί τις κεφαλαιαγορές αποθέματα ρευστότητας, από τις οποίες οι επιχειρήσεις μπορούν να αντλούν κεφάλαια και να προβαίνουν σε διαπραγματεύσεις χρηματοπιστωτικών μέσων. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η Ένωση Κεφαλαιαγορών έχει ήδη επιτευχθεί για τις μεγάλες επιχειρήσεις και, ως απάντηση στις ερωτήσεις που θέτει η Επιτροπή στην Πράσινη Βίβλο, κρίνει ότι οι δράσεις θα πρέπει να επικεντρωθούν κυρίως σε μέτρα που θα επιτρέπουν στις ΜΜΕ και τις εταιρείες υψηλού αναπτυξιακού δυναμικού να επωφεληθούν επίσης από μια τέτοια ένωση. |
| --- | --- |

3.3.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί τις κεφαλαιαγορές αποθέματα ρευστότητας, από τις οποίες οι επιχειρήσεις μπορούν να αντλούν κεφάλαια και να προβαίνουν σε διαπραγματεύσεις χρηματοπιστωτικών μέσων. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η Ένωση Κεφαλαιαγορών έχει ήδη επιτευχθεί για τις μεγάλες επιχειρήσεις και, ως απάντηση στις ερωτήσεις που θέτει η Επιτροπή στην Πράσινη Βίβλο, κρίνει ότι οι δράσεις θα πρέπει να επικεντρωθούν κυρίως σε μέτρα που θα επιτρέπουν στις ΜΜΕ και τις εταιρείες υψηλού αναπτυξιακού δυναμικού να επωφεληθούν επίσης από μια τέτοια ένωση.

| 3.4. | Η Ένωση Κεφαλαιαγορών θα πρέπει να ενισχύσει τη χρηματοδότηση της οικονομίας σε μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα αξιοποιώντας τις δυνατότητες προώθησης των βέλτιστων πρακτικών της εταιρικής διακυβέρνησης και της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης και αποδίδοντας έμφαση όχι μόνο στους οικονομικούς, αλλά και στους κοινωνικούς και τους περιβαλλοντικούς στόχους. |
| --- | --- |

3.4.

Η Ένωση Κεφαλαιαγορών θα πρέπει να ενισχύσει τη χρηματοδότηση της οικονομίας σε μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα αξιοποιώντας τις δυνατότητες προώθησης των βέλτιστων πρακτικών της εταιρικής διακυβέρνησης και της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης και αποδίδοντας έμφαση όχι μόνο στους οικονομικούς, αλλά και στους κοινωνικούς και τους περιβαλλοντικούς στόχους.

| 3.5. | Η Πράσινη Βίβλος θεωρεί τις ΜΜΕ στοχοθετημένους εκδότες. Κατά συνέπεια, οι ειδικές ανάγκες των ΜΜΕ θα πρέπει να λαμβάνονται ρητά υπόψη σε οποιεσδήποτε μελλοντικές αποφάσεις όσον αφορά τα ομόλογα ή άλλα χρηματοπιστωτικά μέσα σταθερού εισοδήματος με τους ακόλουθους τρόπους:






  — | ορθή επιλογή της διάρκειας της χρηματοδότησης, |
| --- | --- | --- |

3.5.

Η Πράσινη Βίβλος θεωρεί τις ΜΜΕ στοχοθετημένους εκδότες. Κατά συνέπεια, οι ειδικές ανάγκες των ΜΜΕ θα πρέπει να λαμβάνονται ρητά υπόψη σε οποιεσδήποτε μελλοντικές αποφάσεις όσον αφορά τα ομόλογα ή άλλα χρηματοπιστωτικά μέσα σταθερού εισοδήματος με τους ακόλουθους τρόπους:

—

ορθή επιλογή της διάρκειας της χρηματοδότησης,

| — | δομή της χρηματοδότησης και της αποπληρωμής, |
| --- | --- |

—

δομή της χρηματοδότησης και της αποπληρωμής,

| — | κόστος χρηματοδότησης, συμπεριλαμβανομένου του κόστους εισόδου στην αντίστοιχη αγορά, |
| --- | --- |

—

κόστος χρηματοδότησης, συμπεριλαμβανομένου του κόστους εισόδου στην αντίστοιχη αγορά,

| — | περιεχόμενο και δομή των εγγυήσεων και των εξασφαλίσεων για την ανάπτυξη των αντίστοιχων επενδυτικών προϊόντων. |
| --- | --- |

—

περιεχόμενο και δομή των εγγυήσεων και των εξασφαλίσεων για την ανάπτυξη των αντίστοιχων επενδυτικών προϊόντων.

Προκειμένου να αντιμετωπιστούν δεόντως όλες αυτές οι ανάγκες, είναι ζωτικής σημασίας να σχεδιαστούν απλουστευμένα και τυποποιημένα προϊόντα και διαδικασίες για τη συμμετοχή των ΜΜΕ στις κεφαλαιαγορές.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τις ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές και τα κράτη μέλη να ενεργούν με σύνεση κατά την εκπόνηση και τη μεταφορά της νομοθεσίας με σκοπό την επίτευξη μιας Ένωσης Κεφαλαιαγορών σε πλήρη λειτουργία προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι η ευρωπαϊκή αγορά κεφαλαίων παρέχει στους επενδυτές και εκδότες τις συνθήκες που είναι τουλάχιστον συγκρίσιμες, εάν όχι καλύτερες, με εκείνες στις διεθνείς αγορές. |
| --- | --- |

3.6.

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τις ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές και τα κράτη μέλη να ενεργούν με σύνεση κατά την εκπόνηση και τη μεταφορά της νομοθεσίας με σκοπό την επίτευξη μιας Ένωσης Κεφαλαιαγορών σε πλήρη λειτουργία προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι η ευρωπαϊκή αγορά κεφαλαίων παρέχει στους επενδυτές και εκδότες τις συνθήκες που είναι τουλάχιστον συγκρίσιμες, εάν όχι καλύτερες, με εκείνες στις διεθνείς αγορές.

| 3.7. | Μια αποτελεσματική Ένωση Κεφαλαιαγορών δεν είναι εφικτή χωρίς τη συμμετοχή και την προσέλκυση των πολιτών της ΕΕ ως ιδιωτών επενδυτών. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την αναγνώριση, στην Πράσινη Βίβλο, του γεγονότος ότι ένα πολύ χαμηλό ποσοστό των αποταμιεύσεων των νοικοκυριών διεισδύουν σε περισσότερο παραγωγικές επενδύσεις από τα κρατικά ομόλογα ή τις τραπεζικές καταθέσεις, ιδίως σε αυτήν την περίοδο χρηματοπιστωτικής ύφεσης για τους αποταμιευτές. |
| --- | --- |

3.7.

Μια αποτελεσματική Ένωση Κεφαλαιαγορών δεν είναι εφικτή χωρίς τη συμμετοχή και την προσέλκυση των πολιτών της ΕΕ ως ιδιωτών επενδυτών. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την αναγνώριση, στην Πράσινη Βίβλο, του γεγονότος ότι ένα πολύ χαμηλό ποσοστό των αποταμιεύσεων των νοικοκυριών διεισδύουν σε περισσότερο παραγωγικές επενδύσεις από τα κρατικά ομόλογα ή τις τραπεζικές καταθέσεις, ιδίως σε αυτήν την περίοδο χρηματοπιστωτικής ύφεσης για τους αποταμιευτές.

| 3.8. | Η σημασία των παραδοσιακών τραπεζικών δραστηριοτήτων για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος πρέπει να υπογραμμιστεί. |
| --- | --- |

3.8.

Η σημασία των παραδοσιακών τραπεζικών δραστηριοτήτων για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος πρέπει να υπογραμμιστεί.

| 3.9. | Μια βιώσιμη, υψηλών προδιαγραφών αγορά τιτλοποίησης —στην οποία κάνει αναφορά η Πράσινη Βίβλος— χρειάζεται την προώθηση σύντομων αλυσίδων διαμεσολάβησης που θα ενώνει άμεσα τους δανειολήπτες και τους αποταμιευτές. |
| --- | --- |

3.9.

Μια βιώσιμη, υψηλών προδιαγραφών αγορά τιτλοποίησης —στην οποία κάνει αναφορά η Πράσινη Βίβλος— χρειάζεται την προώθηση σύντομων αλυσίδων διαμεσολάβησης που θα ενώνει άμεσα τους δανειολήπτες και τους αποταμιευτές.

4.   Απαντήσεις στα ερωτήματα που τίθενται στην Πράσινη Βίβλο

4.1.   
  Προτεραιότητες για ταχεία ανάληψη δράσης

1)   Εκτός των πέντε τομέων προτεραιότητας που επισημαίνονται για βραχυπρόθεσμη δράση, σε ποιους άλλους τομείς θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα;

Ένα μεγάλο μέρος από τα προτεινόμενα μέτρα επικεντρώνεται στις πρωτογενείς αγορές. Λαμβάνοντας υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά των ΜΜΕ, είναι επίσης αναγκαίο να διερευνηθούν δυνατότητες για την ανάπτυξη της δευτερογενούς αγοράς.

Ειδικότερα, είναι ζωτικής σημασίας να διαμορφωθεί ένα ενιαίο απλοποιημένο πρότυπο για τις ποιοτικές και τις ποσοτικές απαιτήσεις που διέπουν την εισαγωγή των ΜΜΕ σε οργανωμένες αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων. Θα πρέπει επίσης να αναπτυχθεί ένας μηχανισμός διαπραγμάτευσης, ούτως ώστε οι εισηγμένες ΜΜΕ να καταστούν ελκυστικότερες για τους επενδυτές, έχοντας κατά νου τους περιορισμένους οικονομικούς και διοικητικούς πόρους των ΜΜΕ.

Παράλληλα με τη διατήρηση των βασικών αρχών, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη τα συμφέροντα των επενδυτών, συνιστάται να τεθούν σε λειτουργία επιμέρους πτυχές της οδηγίας περί ενημερωτικών δελτίων προκειμένου να ελαφρυνθούν οι διοικητικές και γραφειοκρατικές απαιτήσεις, όπου αυτό είναι δυνατό, και να διερευνηθούν οι δυνατότητες της ελευθέρωσης ορισμένων απαιτήσεων δημοσιοποίησης για τις ΜΜΕ, όπως:

| — | η συντόμευση των προθεσμιών εξέτασης του ενημερωτικού δελτίου για τους εκδότες κινητών αξιών που έχουν εισαχθεί προς διαπραγμάτευση σε ρυθμιζόμενη αγορά και έχουν προβεί στη δημόσια προσφορά κινητών αξιών, και εντάσσονται αντιστοίχως στις δημόσιες επιχειρήσεις ή είναι δηλωμένοι ως εκδότες. Οι προθεσμίες μπορούν να μειωθούν, αναλόγως, στις 7 ημέρες. Πρέπει να καθοριστεί ειδική διαδικασία για την απαρίθμηση των ΜΜΕ με απλουστευμένο τρόπο, ιδίως εάν πρόκειται να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης στην παράλληλη αγορά του χρηματιστηρίου. Η οδηγία πρέπει να επιτρέπει τη μεγαλύτερη διακριτική ευχέρεια των εθνικών ρυθμιστικών αρχών για τη ρύθμιση της εισαγωγής των ΜΜΕ. |
| --- | --- |

—

η συντόμευση των προθεσμιών εξέτασης του ενημερωτικού δελτίου για τους εκδότες κινητών αξιών που έχουν εισαχθεί προς διαπραγμάτευση σε ρυθμιζόμενη αγορά και έχουν προβεί στη δημόσια προσφορά κινητών αξιών, και εντάσσονται αντιστοίχως στις δημόσιες επιχειρήσεις ή είναι δηλωμένοι ως εκδότες. Οι προθεσμίες μπορούν να μειωθούν, αναλόγως, στις 7 ημέρες. Πρέπει να καθοριστεί ειδική διαδικασία για την απαρίθμηση των ΜΜΕ με απλουστευμένο τρόπο, ιδίως εάν πρόκειται να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης στην παράλληλη αγορά του χρηματιστηρίου. Η οδηγία πρέπει να επιτρέπει τη μεγαλύτερη διακριτική ευχέρεια των εθνικών ρυθμιστικών αρχών για τη ρύθμιση της εισαγωγής των ΜΜΕ.

| — | Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 2 της οδηγίας 2003/71/ΕΚ, η κοινοποίηση για δημόσια προσφορά και η αρχική και τελική περίοδος της συνδρομής θα δημοσιεύονται σε μια καθημερινή εφημερίδα. Οι απαιτήσεις για τη δημοσίευση ανακοινώσεων/κοινοποιήσεων και του ενημερωτικού δελτίου σε έντυπη μορφή και στις ημερήσιες εφημερίδες θα πρέπει να περιορίζεται όλο και περισσότερο. Η γνωστοποίηση πληροφοριών στο διαδίκτυο, ιδίως μέσω των διαδικτυακών τόπων της αντίστοιχης ρυθμιζόμενης αγοράς ή εταιρείας, θα πρέπει να αποτελέσει το κύριο μέσο επικοινωνίας μεταξύ των εκδοτών και των επενδυτών. Από την άλλη πλευρά, μπορεί να υπάρχει ομοιογένεια στις απαιτήσεις για τη γνωστοποίηση πληροφοριών μέσω διαδικτυακών τόπων —με τη βοήθεια ενοποίησης ή μιας ειδικής ιστοσελίδας για τους επενδυτές, οι οποίοι θα μπορούν κατ’ αυτόν τον τρόπο να συλλέγουν πληροφορίες πιο γρήγορα και πιο εύκολα σχετικά με τις βασικές πτυχές των δημοσίως προσφερόμενων κινητών αξιών. |
| --- | --- |

—

Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 2 της οδηγίας 2003/71/ΕΚ, η κοινοποίηση για δημόσια προσφορά και η αρχική και τελική περίοδος της συνδρομής θα δημοσιεύονται σε μια καθημερινή εφημερίδα. Οι απαιτήσεις για τη δημοσίευση ανακοινώσεων/κοινοποιήσεων και του ενημερωτικού δελτίου σε έντυπη μορφή και στις ημερήσιες εφημερίδες θα πρέπει να περιορίζεται όλο και περισσότερο. Η γνωστοποίηση πληροφοριών στο διαδίκτυο, ιδίως μέσω των διαδικτυακών τόπων της αντίστοιχης ρυθμιζόμενης αγοράς ή εταιρείας, θα πρέπει να αποτελέσει το κύριο μέσο επικοινωνίας μεταξύ των εκδοτών και των επενδυτών. Από την άλλη πλευρά, μπορεί να υπάρχει ομοιογένεια στις απαιτήσεις για τη γνωστοποίηση πληροφοριών μέσω διαδικτυακών τόπων —με τη βοήθεια ενοποίησης ή μιας ειδικής ιστοσελίδας για τους επενδυτές, οι οποίοι θα μπορούν κατ’ αυτόν τον τρόπο να συλλέγουν πληροφορίες πιο γρήγορα και πιο εύκολα σχετικά με τις βασικές πτυχές των δημοσίως προσφερόμενων κινητών αξιών.

2)   Ποια περαιτέρω μέτρα, όσον αφορά τη διαθεσιμότητα και την τυποποίηση των πιστωτικών πληροφοριών για τις ΜΜΕ, θα μπορούσαν να στηρίξουν, αφενός, την εμβάθυνση της αγοράς για τη χρηματοδότηση ΜΜΕ και νεοσύστατων επιχειρήσεων και, αφετέρου, τη διεύρυνση της βάσης επενδυτών;

Στο πλαίσιο αυτό, θα ήταν σκόπιμο να υιοθετηθούν τα εξής μέτρα:

| — | εισαγωγή αξιολογήσεων πιστοληπτικής ικανότητας βάσει μιας τυποποιημένης διαφανούς μεθοδολογίας, |
| --- | --- |

—

εισαγωγή αξιολογήσεων πιστοληπτικής ικανότητας βάσει μιας τυποποιημένης διαφανούς μεθοδολογίας,

| — | αποδοχή των απλουστευμένων τυποποιημένων κριτηρίων (μοντέλο) για την καταχώριση σε ρυθμιζόμενες αγορές, συμπεριλαμβανομένου, πέραν των χρηματοοικονομικών πληροφοριών, ενός λεπτομερούς μεσοπρόθεσμου επιχειρηματικού σχεδίου για τις επενδύσεις και την επιχειρηματική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

—

αποδοχή των απλουστευμένων τυποποιημένων κριτηρίων (μοντέλο) για την καταχώριση σε ρυθμιζόμενες αγορές, συμπεριλαμβανομένου, πέραν των χρηματοοικονομικών πληροφοριών, ενός λεπτομερούς μεσοπρόθεσμου επιχειρηματικού σχεδίου για τις επενδύσεις και την επιχειρηματική ανάπτυξη.

3)   Τι είδους στήριξη μπορεί να δοθεί στα ευρωπαϊκά μακροπρόθεσμα επενδυτικά κεφάλαια (ΕΜΕΚ) προκειμένου να διαδοθεί η χρήση τους;

Το πλέον επείγον μέτρο είναι να επανεξεταστούν οι κανονιστικές απαιτήσεις για τα συνταξιοδοτικά ταμεία και τις ασφαλιστικές εταιρείες στα διάφορα κράτη μέλη με σκοπό την απελευθέρωση των χαρτοφυλακίων τους, όπου απαιτείται, έτσι ώστε να έχουν τη δυνατότητα να επενδύουν σε ΕΜΕΚ. Τα συνταξιοδοτικά ταμεία και οι ασφαλιστικές εταιρείες θα επιδείξουν ενδιαφέρον για αυτό το είδος περιουσιακών στοιχείων, ενώ, συγχρόνως, διαθέτουν τους αναγκαίους πόρους για την κεφαλαιοποίηση των ΕΜΕΚ. Για τη βελτίωση αυτής της διαδικασίας, θα ήταν χρήσιμο να αναπτυχθεί ένα ενοποιημένο πρότυπο αξιολόγησης της οικονομικής αποδοτικότητας, το οποίο θα καλύπτει τη συνολική αλυσίδα επενδύσεων.

4)   Χρειάζεται να αναλάβει δράση η ΕΕ για τη στήριξη της ανάπτυξης των αγορών ιδιωτικών τοποθετήσεων, εκτός από τη στήριξη αγορακεντρικών προσπαθειών για την καθιέρωση συμφωνημένων κοινών προτύπων;

Όχι. Ενδεχομένως να χρειαστεί ανάληψη δράσης εκ μέρους της ΕΕ, σε περίπτωση που αυτές οι προσπάθειες δεν επιτύχουν.

| 4.2. | Μέτρα για την ανάπτυξη και την ολοκλήρωση των κεφαλαιαγορών |
| --- | --- |

4.2.

5)   Ποια περαιτέρω μέτρα θα μπορούσαν να συμβάλουν ώστε να αυξηθεί η πρόσβαση στη χρηματοδότηση και η διοχέτευση κονδυλίων σε όσους τα χρειάζονται;

Γενικά, η πρόσβαση στη χρηματοδότηση θα βελτιωθεί εάν αναπτυχθούν περισσότερα «ειδικά προσαρμοσμένα» («tailor-made») επενδυτικά προϊόντα, καθότι αυτά τα προϊόντα μπορούν να προσαρμοστούν καλύτερα στις ανάγκες των επιχειρήσεων (για παράδειγμα, όσον αφορά τη ληκτότητα, την εξασφάλιση και τη διάρθρωση των πληρωμών).

Επίσης, οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να επιτρέπουν τη δυνατότητα έκδοσης χρεωστικών τίτλων, η οποία, ως ένα είδος σύμβασης με τους κατόχους ομολόγων, θα πρέπει να είναι κατά το δυνατόν όμοια με τη χρηματοδότηση έργων και τον εταιρικό δανεισμό από τις τράπεζες.

6)   Θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για την προώθηση μεγαλύτερης ρευστότητας στις αγορές εταιρικών ομολόγων, όπως η τυποποίηση; Αν ναι, ποια μέτρα χρειάζονται, και μπορούν αυτά να επιτευχθούν από την αγορά, ή απαιτείται η ανάληψη κανονιστικής δράσης;

Ναι, η τυποποίηση θα επιτρέψει τη βελτίωση της ρευστότητας στις αγορές εταιρικών ομολόγων. Στην περίπτωση αυτή, κρίνεται σκόπιμη η λήψη κανονιστικών μέτρων κατόπιν συζήτησης και συμφωνίας με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς.

7)   Χρειάζεται να αναλάβει δράση η ΕΕ για να διευκολύνει την ανάπτυξη τυποποιημένων, διαφανών και υπεύθυνων επενδύσεων με κριτήρια ΠΚΔ (περιβαλλοντικά, κοινωνικά και εταιρικής διακυβέρνησης), συμπεριλαμβανομένων των πράσινων ομολόγων, εκτός από τη στήριξη της ανάπτυξης κατευθυντήριων γραμμών από την αγορά;

Ναι, στα κριτήρια τυποποίησης θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται συγκεκριμένες αρχές όσον αφορά επενδύσεις με κριτήρια περιβαλλοντικά, κοινωνικά και εταιρικής διακυβέρνησης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προώθηση «πράσινων ομολόγων», καθώς και «πράσινων» ενυπόθηκων δανείων, δανείων για έργα ενεργειακής απόδοσης και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μεταξύ άλλων. Όλα αυτά θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στις επιλογές του επενδυτή. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι είναι αναγκαίες η διάδοση πληροφοριών και η δρομολόγηση εκστρατειών για την ευρεία προώθηση επενδύσεων με κριτήρια ΠΚΔ (περιβαλλοντικά, κοινωνικά και εταιρικής διακυβέρνησης), καθώς και η διάδοση σχετικών βέλτιστων πρακτικών, μεταξύ άλλων και μέσα από τη στενή συνεργασία με τα δίκτυα των ενώσεων επιχειρήσεων και επενδυτών.

8)   Είναι σκόπιμη η κατάρτιση ενός κοινού για την ΕΕ λογιστικού προτύπου για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που είναι εισηγμένες σε πολυμερείς μηχανισμούς διαπραγμάτευσης (ΠΜΔ); Ένα τέτοιο πρότυπο θα πρέπει να καταστεί χαρακτηριστικό των αγορών ανάπτυξης ΜΜΕ; Αν ναι, υπό ποιες προϋποθέσεις;

Ο σημερινός ευρωπαϊκός ορισμός των ΜΜΕ περιλαμβάνει επιχειρήσεις πολύ διαφορετικών μεγεθών και δεν επιτρέπει καμία διαφοροποίηση βάσει των επιμέρους κλάδων. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ ενός τυποποιημένου ευρωπαϊκού ορισμού των πολύ μικρών, των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων και ζητεί να επικαιροποιηθούν και να συγχωνευθούν (1) οι διάφοροι ορισμοί στις διάφορες νομοθετικές πράξεις της ΕΕ ώστε να αντανακλούν καλύτερα την ποικιλομορφία των ΜΜΕ και τις διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Προτείνει να καθιερωθεί ένας ορισμός για τις έννοιες των αναπτυσσόμενων και με ισχυρό αναπτυξιακό δυναμικό εταιρειών, καθώς και να αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις ανάγκες των εν λόγω επιχειρήσεων εντός της κεφαλαιαγοράς. Χωρίς αυτό, στους πολυμερείς μηχανισμούς διαπραγμάτευσης (ΠΜΔ) θα περιλαμβάνεται ένας περιορισμένος μόνον αριθμός χωρών, ενώ οι αγορές ανάπτυξης δεν θα είναι σε θέση να προσελκύουν πολλούς διασυνοριακούς επενδυτές. Το περιεχόμενο ενός τέτοιου προτύπου θα πρέπει να είναι σύμφωνο προς την περιορισμένη οικονομική και διοικητική ικανότητα των ΜΜΕ.

9)   Υπάρχουν φραγμοί στην ανάπτυξη κατάλληλα ρυθμιζόμενων πλατφορμών συμμετοχικής χρηματοδότησης ή δανειοδότησης ανάμεσα σε ομοτίμους, μεταξύ άλλων σε διασυνοριακή βάση; Εάν υπάρχουν, πώς θα πρέπει να αντιμετωπιστούν;

Οι διαφορές μεταξύ των εθνικών νομοθεσιών συνιστούν μια σημαντική αιτία για την ελλιπή ανάπτυξη πιθανών μορφών επενδύσεων, όπως η συμμετοχική χρηματοδότηση. Ως εκ τούτου, συνιστάται η Επιτροπή να προωθήσει τη νομοθετική εναρμόνιση.

4.3.   
  Ανάπτυξη και διαφοροποίηση της προσφοράς χρηματοδότησης

10)   Ποια μέτρα πολιτικής μπορούν να λειτουργήσουν ως κίνητρα προκειμένου οι θεσμικοί επενδυτές να αντλούν και να επενδύουν μεγαλύτερα ποσά και σε ευρύτερο φάσμα περιουσιακών στοιχείων, ιδίως σε μακροπρόθεσμα έργα, ΜΜΕ και καινοτόμες και υψηλής ανάπτυξης νεοσύστατες επιχειρήσεις;

Καταρχάς, είναι αναγκαίο να τροποποιηθούν οι κανονιστικές ρυθμίσεις για τα χαρτοφυλάκια των θεσμικών επενδυτών, δεδομένου ότι, σε πολλά κράτη μέλη, οι εν λόγω επενδύσεις απαγορεύονται για αυτούς.

11)   Ποια μέτρα μπορούν να ληφθούν για να μειωθεί το κόστος που επωμίζονται οι διαχειριστές κεφαλαίων για τη σύσταση και την εμπορική δραστηριότητα κεφαλαίων σε ολόκληρη την ΕΕ; Ποιοι φραγμοί δεν επιτρέπουν στα ταμεία να επωφελούνται από οικονομίες κλίμακας;

Ακόμη και σήμερα, το σχετικό κόστος δεν είναι υπερβολικά υψηλό και εξαρτάται, πρωτίστως, από τους διαύλους εμπορικής διάθεσης. Τα κεφάλαια αυτά, τα οποία διατίθενται στο εμπόριο μέσω υποκαταστημάτων των τραπεζών ή άλλων χρηματοπιστωτικών οργανισμών, συνήθως δεν συνεπάγονται σημαντικό κόστος και δεν αντιμετωπίζουν φραγμούς που να αναχαιτίζουν την αξιοποίηση των οφελών από οικονομίες κλίμακας. Τα κεφάλαια που διατίθενται στην αγορά χωριστά έχουν υψηλότερο κόστος.

Τα ενημερωτικά δελτία για τη συγκέντρωση χρημάτων θα πρέπει να απλουστευθούν και να ενοποιηθούν, καθώς και όλα τα έγγραφα καταχώρισης για εισαγωγή στην αντίστοιχη ρυθμιζόμενη αγορά.

Κρίνεται αναγκαίο να υιοθετηθεί ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πρότυπο κατάτμησης των χρηματιστηρίων αξιών, το οποίο να διαφοροποιεί τις ΜΜΕ ανάλογα με τον τύπο τους ως εκδοτών. Το ίδιο αποτέλεσμα μπορεί να επιτευχθεί με τη δημιουργία ειδικών τμημάτων της αγοράς για τις διάφορες εθνικές ρυθμιζόμενες αγορές.

12)   Πρέπει οι εργασίες σχετικά με την εξατομικευμένη μεταχείριση των επενδύσεων σε υποδομές να στοχεύουν σε ορισμένες σαφώς αναγνωρίσιμες υποκατηγορίες περιουσιακών στοιχείων; Εάν ναι, σε ποιες από αυτές θα πρέπει η Επιτροπή να δώσει προτεραιότητα στις μελλοντικές αναθεωρήσεις των κανόνων προληπτικής εποπτείας, όπως οι ΟΚΑ IV/ΚΚΑ και η Φερεγγυότητα II;

Για τη χρηματοδότηση έργων υποδομής, η ΕΟΚΕ προτείνει:

| — | να θεσπιστεί μια πιο ολοκληρωμένη διαδικασία δημόσιου ελέγχου στον τομέα των υποδομών προκειμένου να διασφαλιστεί ότι ο σχεδιασμός θα είναι στρατηγικά πιο συντονισμένος, |
| --- | --- |

—

να θεσπιστεί μια πιο ολοκληρωμένη διαδικασία δημόσιου ελέγχου στον τομέα των υποδομών προκειμένου να διασφαλιστεί ότι ο σχεδιασμός θα είναι στρατηγικά πιο συντονισμένος,

| — | να αυξηθεί η συγκέντρωση των εθνικών και των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων σε μη βιώσιμα από οικονομικής πλευράς, αλλά σημαντικά από κοινωνικής πλευράς έργα [ενδεχομένως με τη χορήγηση (μερικών) εγγυήσεων προκειμένου να καταστούν βιώσιμα], |
| --- | --- |

—

να αυξηθεί η συγκέντρωση των εθνικών και των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων σε μη βιώσιμα από οικονομικής πλευράς, αλλά σημαντικά από κοινωνικής πλευράς έργα [ενδεχομένως με τη χορήγηση (μερικών) εγγυήσεων προκειμένου να καταστούν βιώσιμα],

| — | να συνταχθεί ένας εύληπτος οδηγός για τη χρηματοδότηση έργων υποδομής μέσω τραπεζών και αγορών κεφαλαίων, |
| --- | --- |

—

να συνταχθεί ένας εύληπτος οδηγός για τη χρηματοδότηση έργων υποδομής μέσω τραπεζών και αγορών κεφαλαίων,

| — | να τροποποιηθεί η λογιστική και ρυθμιστική μεταχείριση των έργων υποδομής με σκοπό να καταστούν πιο ελκυστικά για τους επενδυτές, |
| --- | --- |

—

να τροποποιηθεί η λογιστική και ρυθμιστική μεταχείριση των έργων υποδομής με σκοπό να καταστούν πιο ελκυστικά για τους επενδυτές,

| — | να καθοριστούν ορισμένες σαφώς αναγνωρίσιμες υποκατηγορίες έργων υποδομής και να προσαρμοστεί η μεταχείριση των επενδύσεων σε υποδομές σε αυτές. Αυτό προϋποθέτει διαφορετική αξιολόγηση των κινδύνων για κάθε υποκατηγορία και θα βελτιώσει την προβλεψιμότητα, έτσι ώστε οι επενδύσεις να καταστούν περισσότερο ελκυστικές για τους θεσμικούς επενδυτές, |
| --- | --- |

—

να καθοριστούν ορισμένες σαφώς αναγνωρίσιμες υποκατηγορίες έργων υποδομής και να προσαρμοστεί η μεταχείριση των επενδύσεων σε υποδομές σε αυτές. Αυτό προϋποθέτει διαφορετική αξιολόγηση των κινδύνων για κάθε υποκατηγορία και θα βελτιώσει την προβλεψιμότητα, έτσι ώστε οι επενδύσεις να καταστούν περισσότερο ελκυστικές για τους θεσμικούς επενδυτές,

| — | να αυξηθεί η χρήση των δομών που επιτρέπουν στους ιδιώτες επενδυτές να συμμετέχουν ευκολότερα σε μη ρευστοποιήσιμες χρηματοδοτήσεις, |
| --- | --- |

—

να αυξηθεί η χρήση των δομών που επιτρέπουν στους ιδιώτες επενδυτές να συμμετέχουν ευκολότερα σε μη ρευστοποιήσιμες χρηματοδοτήσεις,

| — | να τροποποιηθεί η οδηγία «Φερεγγυότητα ΙΙ», δεδομένου ότι στις τρέχουσες κεφαλαιακές απαιτήσεις δεν γίνεται διάκριση μεταξύ του μακροπρόθεσμου εταιρικού χρέους και του χρέους που συνδέεται με έργα υποδομών, |
| --- | --- |

—

να τροποποιηθεί η οδηγία «Φερεγγυότητα ΙΙ», δεδομένου ότι στις τρέχουσες κεφαλαιακές απαιτήσεις δεν γίνεται διάκριση μεταξύ του μακροπρόθεσμου εταιρικού χρέους και του χρέους που συνδέεται με έργα υποδομών,

| — | να βελτιωθούν η διαφάνεια και η δημοκρατική λογοδοσία των συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, απαιτώντας την πρόσβαση του κοινού στις συμβάσεις και την τακτική ενημέρωση του κοινού σχετικά με τη σχέση ποιότητας-τιμής των συμβάσεων αυτών. |
| --- | --- |

—

να βελτιωθούν η διαφάνεια και η δημοκρατική λογοδοσία των συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, απαιτώντας την πρόσβαση του κοινού στις συμβάσεις και την τακτική ενημέρωση του κοινού σχετικά με τη σχέση ποιότητας-τιμής των συμβάσεων αυτών.

13)   Η καθιέρωση ενός τυποποιημένου προϊόντος ή η άρση των υφιστάμενων εμποδίων στη διασυνοριακή πρόσβαση θα ενίσχυαν την ενιαία αγορά συνταξιοδοτικών παροχών;

Ναι. Πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι οι συνταξιοδοτικές παροχές και η φιλοσοφία των συνταξιοδοτικών καθεστώτων διαφέρουν κατά πολύ, αφενός, μεταξύ των κρατών μελών και, αφετέρου, από τον στόχο, όπως αυτός ορίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Πράσινη Βίβλο για την επίτευξη ενός πανευρωπαϊκού συστήματος συνταξιοδότησης.

14)   Θα διευκόλυναν τροποποιήσεις των κανονισμών ΕΕ και ΕΤΚΕ τους μεγαλύτερους διαχειριστές ταμείων στην ΕΕ να διαχειρίζονται αυτούς τους τύπους ταμείων; Ποιες άλλες αλλαγές θα πρέπει ενδεχομένως να πραγματοποιηθούν ώστε να αυξηθεί ο αριθμός αυτών των τύπων ταμείων;

Είναι πιθανό αυτές οι αλλαγές να ενισχύσουν το ενδιαφέρον των μεγάλων διαχειριστών κεφαλαίων για τη διαχείριση των εν λόγω κεφαλαίων. Ωστόσο, αυτό θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε υπερβολική συγκέντρωση και σε σύγκρουση συμφερόντων. Ως εκ τούτου, πριν από τη λήψη ενός τέτοιου μέτρου κρίνεται σκόπιμο να διερευνηθεί προσεκτικά κατά πόσον αυτοί οι κανονισμοί συνιστούν το κύριο εμπόδιο για τη διαχείριση των εν λόγω κεφαλαίων από τους μεγάλους διαχειριστές κεφαλαίων.

15)   Πώς μπορεί η ΕΕ να αναπτύξει περαιτέρω τα κεφάλαια ιδιωτικών συμμετοχών και τα κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου ως εναλλακτική πηγή χρηματοδότησης για την οικονομία; Ειδικότερα, με ποια μέτρα θα μπορούσε να αυξηθεί η κλίμακα των ταμείων επιχειρηματικών κεφαλαίων και να ενισχυθούν οι δυνατότητες εξόδου για τους επενδυτές επιχειρηματικών κεφαλαίων;

Η κλίμακα των ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων και των επιχειρηματικών κεφαλαίων θα μπορούσε να αυξηθεί με την κατάλληλη χαλάρωση των περιορισμών που επιβάλλονται στα χαρτοφυλάκια των θεσμικών επενδυτών, όπως τα συνταξιοδοτικά ταμεία, οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι ΟΣΕΚΑ (οργανισμοί συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες).

16)   Υπάρχουν προσκόμματα για την αύξηση με ασφαλή τρόπο τόσο της τραπεζικής όσο και της μη τραπεζικής άμεσης δανειοδότησης σε εταιρείες που χρειάζονται χρηματοδότηση;

Στον απόηχο της χρηματοπιστωτικής κρίσης, ο τραπεζικός δανεισμός έχει υποστεί αυξημένες πιέσεις ως αποτέλεσμα των αυστηρότερων απαιτήσεων κεφαλαιακής επάρκειας και της ανάγκης μείωσης της έκθεσης σε κινδύνους. Βάσει νόμου, σε πολλά κράτη μέλη δεν επιτρέπεται ο μη τραπεζικός άμεσος δανεισμός. Σε πολλές περιπτώσεις οι ασφαλιστικές εταιρείες, τα συνταξιοδοτικά ταμεία και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα δεν επιτρέπεται να προβαίνουν σε άμεσο δανεισμό μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων.

17)   Πώς μπορεί να αυξηθεί η διασυνοριακή συμμετοχή του επενδυτικού κοινού στους ΟΣΕΚΑ;

Οι διασυνοριακές επενδύσεις απαιτούν μια επαρκώς ανεπτυγμένη νοοτροπία επένδυσης, τις δέουσες σχετικές γνώσεις και την επάρκεια ξένων γλωσσών. Αυτή η αύξηση των διασυνοριακών ιδιωτικών επενδύσεων θα μπορούσε να επιτευχθεί μόνο με την προώθηση της χρήσης των προσωπικών οικονομικών σχεδιαστών (σύμβουλοι), οι οποίοι μπορούν να βοηθούν τους ιδιώτες επενδυτές να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις σε ένα διεθνές πλαίσιο.

18)   Πώς μπορούν οι ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές να συμβάλλουν περαιτέρω στη διασφάλιση της προστασίας των καταναλωτών και των επενδυτών;

Στα περισσότερα κράτη μέλη, οι εθνικοί οργανισμοί προστασίας των καταναλωτών έχουν κατά κανόνα σχετικά περιορισμένη ικανότητα στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, δεν είναι καν σαφές κατά πόσο διαθέτουν νομικά δικαιώματα στον τομέα αυτό και ποια είναι τα δικαιώματα αυτά. Ως εκ τούτου, μπορεί να είναι χρήσιμο για τις ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές να ενθαρρύνουν την ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας των εθνικών οργανισμών προστασίας των καταναλωτών και των οργανισμών δημοσιονομικού κανονισμού στον τομέα αυτό.

19)   Ποια μέτρα πολιτικής θα μπορούσαν να αυξήσουν τις επενδύσεις από το επενδυτικό κοινό; Τι άλλο μπορεί να γίνει για την παροχή δυνατοτήτων και για την προστασία των πολιτών της ΕΕ που δραστηριοποιούνται σε αγορές κεφαλαίων;

Τα κράτη μέλη πρέπει να ενθαρρυνθούν ώστε να δημιουργήσουν ευνοϊκές συνθήκες για τους χρηματομεσίτες και τις εταιρείες επενδύσεων να συστήσουν ταμεία για νέες επιχειρήσεις που θα επιτρέπουν την παροχή φορολογικών κινήτρων (όπως η διαγραφή της επένδυσης από τον φόρο εισοδήματος των αποταμιεύσεων των νοικοκυριών). Παράλληλα με τη βελτίωση της θεσμικής προστασίας των καταναλωτών (όπως αναφέρεται στην απάντηση στην προηγούμενη ερώτηση), θα μπορούσε επίσης να ενθαρρυνθεί η αύξηση των επενδύσεων από το επενδυτικό κοινό με την καθιέρωση διαφόρων μορφών χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης, η οποία να απευθύνεται σε μη επαγγελματίες επενδυτές και σε αποταμιευτές, καθώς και με την εφαρμογή πολύ καλά ρυθμιζόμενων συμβουλευτικών υπηρεσιών οικονομικού σχεδιασμού για ιδιώτες επενδυτές.

20)   Υπάρχουν εθνικές βέλτιστες πρακτικές όσον αφορά την ανάπτυξη απλών και διαφανών επενδυτικών προϊόντων για τους καταναλωτές που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από κοινού;

Οι βέλτιστες πρακτικές δεν έχουν ακόμη καθιερωθεί στην αγορά, αλλά είναι ακόμη υπό διαμόρφωση. Ανάμεσα στα λίγα υπάρχοντα παραδείγματα συγκαταλέγεται η διαδικασία διαπίστευσης των επενδυτικών προϊόντων από επαγγελματικές ενώσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο (2). Γενικά, η ανάπτυξη τέτοιων προϊόντων δεν είναι εύκολο έργο, καθότι τα επενδυτικά προϊόντα ενδέχεται να είναι εκ φύσεως περίπλοκα και οι εκδότες προσπαθούν να ικανοποιήσουν διάφορες ανάγκες και να διαφοροποιήσουν τα προϊόντα τους από άλλα παρόμοια προϊόντα. Ένα άλλο πρόβλημα που μπορεί να δημιουργηθεί είναι εάν η κυβέρνηση προσπαθήσει να ασκήσει πίεση για την ανάπτυξη τέτοιων προϊόντων, το γεγονός αυτό μπορεί να θεωρηθεί παρέμβαση στην αγορά και περιορισμός του ανταγωνισμού. Για τον λόγο αυτό, αντί να γίνονται προσπάθειες προς αυτήν την κατεύθυνση, ίσως να ήταν πιο παραγωγικό εάν ενθαρρύνονταν η ανάπτυξη της χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης και οι χρηματοοικονομικές συμβουλευτικές υπηρεσίες.

21)   Θα μπορούσαν να ληφθούν πρόσθετα μέτρα στον τομέα της ρύθμισης των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών για να εξασφαλιστεί ότι η ΕΕ θα είναι διεθνώς ανταγωνιστική και ελκυστικός τόπος για επενδύσεις;

Η ανταγωνιστικότητα θα πρέπει να εξετάζεται από μια συγκριτική οπτική γωνία. Ως εκ τούτου, οι κεφαλαιαγορές της ΕΕ πρέπει να παρέχουν στους επενδυτές προϋποθέσεις οι οποίες να είναι τουλάχιστον συγκρίσιμες, αν όχι καλύτερες, από εκείνες που ισχύουν στις διεθνείς αγορές. Αυτό θα απαιτούσε μέτρα για τη βελτίωση της προστασίας των επενδυτών και την προσαρμογή των φορολογικών δομών (με πιο προσεκτική εξέταση των οφελών και του κόστους του προτεινόμενου φόρου επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών).

| 22) | Ποια μέτρα μπορούν να ληφθούν για να διευκολυνθεί η πρόσβαση των επιχειρήσεων της ΕΕ σε επενδυτές και κεφαλαιαγορές σε τρίτες χώρες; |
| --- | --- |

22)

Ο καλύτερος τρόπος είναι να τονωθεί η συνεργασία με τράπεζες που έχουν ένα καλά ανεπτυγμένο δίκτυο υποκαταστημάτων σε τρίτες χώρες.

4.4.   
  Βελτίωση της αποτελεσματικότητας της αγοράς — διαμεσολαβητές, υποδομές και το ευρύτερο νομικό πλαίσιο

23)   Υπάρχουν μηχανισμοί για τη βελτίωση της λειτουργίας και της απόδοσης των αγορών οι οποίοι δεν καλύπτονται στο παρόν έγγραφο, ιδίως στους τομείς της λειτουργίας και της ρευστότητας των αγορών μετοχών και ομολόγων;

Στους μηχανισμούς αυτούς θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν τα ακόλουθα:

| — | πρέπει να είναι εξασφαλισμένη μια μακροπρόθεσμη ελάχιστη ρευστότητα της αγοράς για χρηματοπιστωτικά μέσα που εκδίδονται από ΜΜΕ. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με την ενίσχυση των παρόχων ρευστότητας ή των φορέων της αγοράς, οι οποίοι συναλλάσσονται με τα χρηματοδοτικά μέσα που έχουν εκδοθεί από τις ΜΜΕ, |
| --- | --- |

—

πρέπει να είναι εξασφαλισμένη μια μακροπρόθεσμη ελάχιστη ρευστότητα της αγοράς για χρηματοπιστωτικά μέσα που εκδίδονται από ΜΜΕ. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με την ενίσχυση των παρόχων ρευστότητας ή των φορέων της αγοράς, οι οποίοι συναλλάσσονται με τα χρηματοδοτικά μέσα που έχουν εκδοθεί από τις ΜΜΕ,

| — | θα πρέπει να ενδυναμωθεί η εμπιστοσύνη των επενδυτών στις ΜΜΕ με την καθιέρωση βέλτιστων πρακτικών εταιρικής διακυβέρνησης και τη συμμετοχή των κυριότερων χρηματοπιστωτικών επενδυτών στη διαχείρισή τους, |
| --- | --- |

—

θα πρέπει να ενδυναμωθεί η εμπιστοσύνη των επενδυτών στις ΜΜΕ με την καθιέρωση βέλτιστων πρακτικών εταιρικής διακυβέρνησης και τη συμμετοχή των κυριότερων χρηματοπιστωτικών επενδυτών στη διαχείρισή τους,

| — | κρίνεται σκόπιμο να αυξηθεί η ελκυστικότητα των ΜΜΕ —π.χ. μέσω δυνατοτήτων για εταιρικές εγγυήσεις (ή εγγυήσεις από ειδικευμένα ιδρύματα) για τίτλους που εκδίδουν οι ΜΜΕ και πληρούν ορισμένα κριτήρια, |
| --- | --- |

—

κρίνεται σκόπιμο να αυξηθεί η ελκυστικότητα των ΜΜΕ —π.χ. μέσω δυνατοτήτων για εταιρικές εγγυήσεις (ή εγγυήσεις από ειδικευμένα ιδρύματα) για τίτλους που εκδίδουν οι ΜΜΕ και πληρούν ορισμένα κριτήρια,

| — | πρέπει να θεσπιστούν κίνητρα για τις ΜΜΕ που είναι εισηγμένες σε ρυθμιζόμενες αγορές, |
| --- | --- |

—

πρέπει να θεσπιστούν κίνητρα για τις ΜΜΕ που είναι εισηγμένες σε ρυθμιζόμενες αγορές,

| — | επίσης, θα πρέπει να θεσπιστούν κίνητρα για τους επενδυτές όσον αφορά τις εκδόσεις εισηγμένων ΜΜΕ. |
| --- | --- |

—

επίσης, θα πρέπει να θεσπιστούν κίνητρα για τους επενδυτές όσον αφορά τις εκδόσεις εισηγμένων ΜΜΕ.

24)   Κατά τη γνώμη σας, υπάρχουν τομείς στους οποίους το ενιαίο εγχειρίδιο κανόνων δεν είναι επαρκώς ανεπτυγμένο ακόμη;

Η προσέγγιση βάσει του ενιαίου εγχειριδίου κανόνων που έχει αναπτυχθεί για τον τραπεζικό τομέα με την οδηγία και τον κανονισμό για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (CRD IV), την οδηγία για το σύστημα εγγύησης των καταθέσεων (οδηγία ΣΕΚ) και την οδηγία για την ανάκαμψη και την εξυγίανση των τραπεζών (BRRD) δημιουργεί ίσους όρους ανταγωνισμού και προάγει την ενιαία αγορά. Επομένως, η επέκταση αυτής της προσέγγισης στον μη τραπεζικό χρηματοπιστωτικό τομέα θα ήταν χρήσιμη. Μια προσέγγιση παρόμοια με εκείνη της οδηγίας ΣΕΚ θα πρέπει επίσης να καθιερωθεί για τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους.

25)   Θεωρείτε επαρκείς τις εξουσίες που διαθέτουν οι ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές προκειμένου να εξασφαλίζεται η συνεπής εποπτεία; Ποια πρόσθετα μέτρα όσον αφορά την εποπτεία σε επίπεδο ΕΕ θα συνέβαλλαν στην ανάπτυξη των κεφαλαιαγορών της Ένωσης;

Σχετικά με το ζήτημα της εποπτικής σύγκλισης, η ΕΟΚΕ:

| — | συμφωνεί με την ανάγκη λήψης διορθωτικών μέτρων για τη βελτίωση της λειτουργίας του Ευρωπαϊκού Συστήματος Χρηματοπιστωτικής Εποπτείας (ΕΣΧΕ), |
| --- | --- |

—

συμφωνεί με την ανάγκη λήψης διορθωτικών μέτρων για τη βελτίωση της λειτουργίας του Ευρωπαϊκού Συστήματος Χρηματοπιστωτικής Εποπτείας (ΕΣΧΕ),

| — | απευθύνει έκκληση για την προώθηση δράσεων με στόχο τη διευκόλυνση του συντονισμού του ΕΣΧΕ με τη νέα δομή του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού (ΕΕΜ) και του Ενιαίου Μηχανισμού Εξυγίανσης (ΕΜΕ), |
| --- | --- |

—

απευθύνει έκκληση για την προώθηση δράσεων με στόχο τη διευκόλυνση του συντονισμού του ΕΣΧΕ με τη νέα δομή του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού (ΕΕΜ) και του Ενιαίου Μηχανισμού Εξυγίανσης (ΕΜΕ),

| — | τάσσεται υπέρ του εξορθολογισμού των ρυθμιστικών λειτουργιών των θεσμικών οργάνων του ΕΣΧΕ, ώστε να προωθηθούν η απλούστευση του ρυθμιστικού πλαισίου και η μεγαλύτερη διαφάνεια και αποτελεσματικότητα των διαδικασιών, |
| --- | --- |

—

τάσσεται υπέρ του εξορθολογισμού των ρυθμιστικών λειτουργιών των θεσμικών οργάνων του ΕΣΧΕ, ώστε να προωθηθούν η απλούστευση του ρυθμιστικού πλαισίου και η μεγαλύτερη διαφάνεια και αποτελεσματικότητα των διαδικασιών,

| — | ζητεί την υιοθέτηση μιας μεσοπρόθεσμης στρατηγικής με στόχο την επίτευξη μιας οργανωτικής και λειτουργικής ενοποίησης των εποπτικών αρχών, αξιολογώντας το ενδεχόμενο μιας ενιαίας έδρας και την υιοθέτηση ενός προτύπου «δίδυμων κορυφών» («twin peaks»), |
| --- | --- |

—

ζητεί την υιοθέτηση μιας μεσοπρόθεσμης στρατηγικής με στόχο την επίτευξη μιας οργανωτικής και λειτουργικής ενοποίησης των εποπτικών αρχών, αξιολογώντας το ενδεχόμενο μιας ενιαίας έδρας και την υιοθέτηση ενός προτύπου «δίδυμων κορυφών» («twin peaks»),

| — | ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιολογήσει τη δυνατότητα της πρακτικής εφαρμογής πιο διαρθρωτικών λύσεων σχετικά με την οργάνωση του ΕΣΧΕ και τους τρόπους χρηματοδότησης των ρυθμιστικών αρχών. |
| --- | --- |

—

ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιολογήσει τη δυνατότητα της πρακτικής εφαρμογής πιο διαρθρωτικών λύσεων σχετικά με την οργάνωση του ΕΣΧΕ και τους τρόπους χρηματοδότησης των ρυθμιστικών αρχών.

26)   Λαμβανομένης υπόψη της εμπειρίας του παρελθόντος, θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν στοχευμένες αλλαγές στους κανόνες περί ιδιοκτησίας τίτλων οι οποίες θα συνέβαλλαν στην αύξηση του βαθμού ολοκλήρωσης των κεφαλαιαγορών εντός της ΕΕ;

Οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ του καταθετικών οργανισμών πρέπει να βελτιωθούν, όπως και η ασφάλεια της διασυνοριακής εκκαθάρισης και των διασυνοριακών διακανονισμών.

27)   Ποια μέτρα θα μπορούσαν να ληφθούν για να βελτιωθεί η διασυνοριακή ροή των εξασφαλίσεων; Θα πρέπει να πραγματοποιηθεί έργο για τη βελτίωση της νομικής εκτελεστότητας των εξασφαλίσεων και των συμφωνιών εκκαθαριστικού συμψηφισμού («close-out netting»);

Επιδοκιμάζεται η λήψη μέτρων για τη δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού μητρώου διασυνοριακής εξασφάλισης ή για τη διασύνδεση των αντίστοιχων τμημάτων των εθνικών μητρώων. Χωρίς την υιοθέτηση των προαναφερθέντων μέτρων, οι διασυνοριακές επενδύσεις θα παραμείνουν περιορισμένες.

28)   Ποια είναι τα κύρια εμπόδια για τις ολοκληρωμένες κεφαλαιαγορές τα οποία απορρέουν από το εταιρικό δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της εταιρικής διακυβέρνησης; Υπάρχουν στοχευμένα μέτρα που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αντιμετώπισή τους;

Οι διαφορές μεταξύ του εμπορικού δικαίου, των επιχειρηματικών πρακτικών και των προτύπων εταιρικής διακυβέρνησης στα κράτη μέλη της ΕΕ συνιστούν τα πλέον σοβαρά εμπόδια για την οικοδόμηση μιας Ένωσης Κεφαλαιαγορών. Για να ξεπεραστεί το πρόβλημα αυτό θα χρειαστεί πολύς χρόνος και δεν θα είναι εύκολο, αλλά είναι αναγκαίο. Θα απαιτηθεί προσεκτική μελέτη της δικαιοδοσίας των κρατών μελών.

29)   Ποιες συγκεκριμένες πτυχές των νομοθεσιών περί αφερεγγυότητας θα πρέπει να εναρμονιστούν προκειμένου να στηρίξουν τη δημιουργία μιας πανευρωπαϊκής κεφαλαιαγοράς;

Οι νομοθεσίες περί αφερεγγυότητας είναι ζωτικής σημασίας για τις κεφαλαιαγορές και, όπως στην περίπτωση του εμπορικού δικαίου και της εταιρικής διακυβέρνησης, θα πρέπει να εναρμονιστούν μετά από διεξοδική έρευνα, διότι, διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος οι επενδύσεις να μετακινηθούν σε χώρες στις οποίες προστατεύονται καλύτερα τα δικαιώματα των επενδυτών. Ειδικότερα, θα πρέπει να εξεταστεί προσεκτικά η επιλογή της «νέας αρχής»(fresh start).

30)   Ποια εμπόδια στον τομέα της φορολογίας, και με ποια μέσα, θα πρέπει να εξεταστούν κατά προτεραιότητα, ώστε να διευκολυνθεί η αύξηση του βαθμού ολοκλήρωσης των κεφαλαιακών αγορών εντός της ΕΕ και μια πιο ισχυρή δομή χρηματοδότησης σε επίπεδο εταιρειών;

Η δομή των φορολογικών συστημάτων διαφέρει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών και είναι πολύ ευαίσθητη σε ενδεχόμενες αλλαγές. Στο παρόν στάδιο θα είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί η φορολογική εναρμόνιση και θα πρέπει να θεωρηθεί το τελευταίο στάδιο της διαδικασίας.

31)   Πώς μπορεί η ΕΕ να στηρίξει την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και επιχειρηματικών μοντέλων από την αγορά προς όφελος των ολοκληρωμένων και αποτελεσματικών κεφαλαιαγορών;

Η ΕΕ θα πρέπει να επικεντρωθεί στην οικοδόμηση μιας ενιαίας ψηφιακής υποδομής δικτύου, η οποία θα εξασφαλίζει ταχείες, αποτελεσματικές και ασφαλείς διασυνδέσεις μεταξύ των αγορών, των επιχειρήσεων και των επενδυτών (3), καθώς και την ευκαιρία για εξ αποστάσεως και διασυνοριακή συμμετοχή σε γενικές συνελεύσεις μετόχων και σε ψηφοφορίες. Οι προσπάθειες πρέπει επίσης να επικεντρωθούν στην εξεύρεση τρόπων για τη μείωση του σχετικά υψηλού κόστους εκκαθάρισης και διακανονισμού στην περίπτωση των διασυνοριακών συναλλαγών.

32)   Υπάρχουν άλλα ζητήματα, τα οποία δεν προσδιορίζονται στην παρούσα Πράσινη Βίβλο, που κατά την άποψή σας απαιτούν την ανάληψη δράσης για την επίτευξη μιας Ένωσης Κεφαλαιαγορών; Εάν ναι, ποια είναι αυτά και ποια μορφή θα μπορούσε να λάβει μια τέτοια δράση;

Η Πράσινη Βίβλος παρέχει μια γενική επισκόπηση της τρέχουσας κατάστασης των κεφαλαιαγορών στην Ευρώπη, καθώς και των μέτρων που απαιτούνται για να επιτευχθεί μια Ένωση Κεφαλαιαγορών. Σε αυτό το στάδιο κρίνεται σκόπιμο να μην τεθούν περισσότερα ζητήματα, αλλά να υπάρξει ένας καλύτερος σχεδιασμός του χρονοδιαγράμματος υλοποίησης των μέτρων που έχουν ήδη αποφασιστεί και να επιλεγούν, αρχικά, ορισμένες σημαντικές μεταρρυθμίσεις τακτικού χαρακτήρα προς δρομολόγηση. Αυτές οι μεταρρυθμίσεις θα πρέπει να είναι απτές και να έχουν άμεσο και μετρήσιμο αντίκτυπο. Αυτό θα δημιουργήσει μια δυναμική που θα διευκολύνει, μελλοντικά, την εφαρμογή των πιο περίπλοκων μεταρρυθμίσεων.

Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η Πράσινη Βίβλος δεν εξετάζει τα ακόλουθα θέματα:

| — | την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας των χρηματοπιστωτικών μέσων, |
| --- | --- |

—

την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας των χρηματοπιστωτικών μέσων,

| — | τα μέτρα που συνδέονται με το πρόβλημα των κυκλικών διακυμάνσεων των χρηματοπιστωτικών προϊόντων. |
| --- | --- |

—

τα μέτρα που συνδέονται με το πρόβλημα των κυκλικών διακυμάνσεων των χρηματοπιστωτικών προϊόντων.

Βρυξέλλες, 1η Ιουλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  Σε γενικές γραμμές, ο κοινός ορισμός των ΜΜΕ που περιλαμβάνεται στη σύσταση 2003/361 της ΕΕ είναι μάλλον παρωχημένος και δεν αντικατοπτρίζει ούτε τη διεύρυνση της ΕΕ ούτε την οικονομική πραγματικότητα μετά την κρίση. Για τις ανάγκες της Πράσινης Βίβλου, δίνεται ο ορισμός των ΜΜΕ στην οδηγία 2014/65/ΕΕ, της 15ης Μαΐου 2014, σχετικά με τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων. Ένας ακόμη ορισμός των ΜΜΕ αναφέρεται στην οδηγία 2013/34/ΕΕ, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με τις ετήσιες δημοσιονομικές καταστάσεις, τις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις και τις συναφείς εκθέσεις επιχειρήσεων ορισμένων μορφών.

1

(2)  Οι Association of British Insurers (ένωση ασφαλιστικών εταιρειών της Μεγάλης Βρετανίας), British Bankers Association (ένωση βρετανικών τραπεζών) και Building Societies Association (ένωση οικοδομικών συνεταιρισμών) σε διαπραγματεύσεις με το Ινστιτούτο Βρετανικών Προτύπων αποφάσισαν να αναπτύξουν απλά χρηματοπιστωτικά προϊόντα που συμμορφώνονται με μία σειρά συμφωνημένων αρχών, οι οποίες παρουσιάζονται στην έκθεση Sergeant (Μάρτιος 2013).

2

(3)  Ως παράδειγμα βέλτιστης πρακτικής, βλέπε την ανεξάρτητη ηλεκτρονική αγορά για τον εταιρικό δανεισμό FINPOINT https://www.finpoint.co.uk/

3

---

| 17.11.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 383/74 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 383/74

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Το πρωτόκολλο του Παρισιού — Ένα σχέδιο στρατηγικής για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής μετά το 2020»

[COM(2015) 81 final]

(2015/C 383/11)

| Εισηγητής: | κ. Lutz RIBBE |
| --- | --- |

Εισηγητής:

κ. Lutz RIBBE

Στις 25 Μαρτίου 2015, και σύμφωνα με το άρθρο 43 παράγραφος 2 του εσωτερικού της κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση σχετικά με το θέμα:

«Το πρωτόκολλο του Παρισιού:— Ένα σχέδιο στρατηγικής για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής μετά το 2020»

[COM(2015) 81 final].

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 4 Ιουνίου 2015 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Lutz Ribbe.

Κατά την 509η σύνοδο ολομέλειας, της 1ης και 2ας Ιουλίου 2015 (συνεδρίαση της 2ας Ιουλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 193 ψήφους υπέρ, 12 κατά και 9 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ αναμένει από τα διαπραγματευόμενα μέρη της COP 21 να καταλήξουν επιτέλους σε μια φιλόδοξη και δίκαιη συμφωνία με δεσμευτικό χαρακτήρα. Υποστηρίζει πλήρως, πέραν ορισμένων εξαιρέσεων, τη διαπραγματευτική θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με το θέμα αυτό. Επικρίνει, ωστόσο, το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) δεν έχει ακόμη αντιληφθεί πλήρως τον βασικό ρόλο που πρέπει να διαδραματίσει η κοινωνία των πολιτών στη διαδικασία αυτή. |
| --- | --- |

1.1.

Η ΕΟΚΕ αναμένει από τα διαπραγματευόμενα μέρη της COP 21 να καταλήξουν επιτέλους σε μια φιλόδοξη και δίκαιη συμφωνία με δεσμευτικό χαρακτήρα. Υποστηρίζει πλήρως, πέραν ορισμένων εξαιρέσεων, τη διαπραγματευτική θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με το θέμα αυτό. Επικρίνει, ωστόσο, το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) δεν έχει ακόμη αντιληφθεί πλήρως τον βασικό ρόλο που πρέπει να διαδραματίσει η κοινωνία των πολιτών στη διαδικασία αυτή.

| 1.2. | Όλα τα συμβαλλόμενα κράτη της σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών (ΗΕ) για την κλιματική αλλαγή πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους με απώτερο σκοπό «τη σταθεροποίηση των συγκεντρώσεων των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα σε επίπεδα που θα εμποδίσουν την επικίνδυνη ανθρωπογενή (1) παρέμβαση στο κλιματικό σύστημα». Μόνο τότε θα μπορέσουν να αποφευχθούν ακόμη μεγαλύτερες ζημίες για τον άνθρωπο, το περιβάλλον και τις μελλοντικές γενιές. |
| --- | --- |

1.2.

Όλα τα συμβαλλόμενα κράτη της σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών (ΗΕ) για την κλιματική αλλαγή πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους με απώτερο σκοπό «τη σταθεροποίηση των συγκεντρώσεων των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα σε επίπεδα που θα εμποδίσουν την επικίνδυνη ανθρωπογενή (1) παρέμβαση στο κλιματικό σύστημα». Μόνο τότε θα μπορέσουν να αποφευχθούν ακόμη μεγαλύτερες ζημίες για τον άνθρωπο, το περιβάλλον και τις μελλοντικές γενιές.

| 1.3. | Η αρχή μιας κοινής αλλά διαφοροποιημένης ευθύνης είναι ορθή. Οι περισσότερες χώρες επιθυμούν να συμμετάσχουν σε μια ταχεία διαδικασία μετάβασης από ορυκτές πηγές ενέργειας σε μια αποδοτικότερη χρήση των πόρων και της ενέργειας καθώς και στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Εκείνα τα κράτη που σήμερα επιβαρύνουν ελάχιστα το περιβάλλον, πρέπει να υποστηριχθούν ώστε να μεταβούν άμεσα σε μια «οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών». Στον τομέα αυτό ανοίγονται μεγάλες ευκαιρίες για καινοτόμες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, οι οποίες για να επιτύχουν χρειάζονται πολιτική υποστήριξη. Πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε η μετάβαση αυτή να μην οδηγήσει περαιτέρω τους πολίτες κάτω από τα όρια της φτώχειας. Πρέπει δε η μετάβαση αυτή να αξιοποιηθεί καταλλήλως για να δοθεί νέα οικονομική ώθηση, ιδίως σε περιφερειακό επίπεδο, και να αναπτυχθούν νέες αποκεντρωμένες υποδομές χωρίς ανθρακούχες εκπομπές και με τη συμμετοχή του ντόπιου πληθυσμού. |
| --- | --- |

1.3.

Η αρχή μιας κοινής αλλά διαφοροποιημένης ευθύνης είναι ορθή. Οι περισσότερες χώρες επιθυμούν να συμμετάσχουν σε μια ταχεία διαδικασία μετάβασης από ορυκτές πηγές ενέργειας σε μια αποδοτικότερη χρήση των πόρων και της ενέργειας καθώς και στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Εκείνα τα κράτη που σήμερα επιβαρύνουν ελάχιστα το περιβάλλον, πρέπει να υποστηριχθούν ώστε να μεταβούν άμεσα σε μια «οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών». Στον τομέα αυτό ανοίγονται μεγάλες ευκαιρίες για καινοτόμες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, οι οποίες για να επιτύχουν χρειάζονται πολιτική υποστήριξη. Πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε η μετάβαση αυτή να μην οδηγήσει περαιτέρω τους πολίτες κάτω από τα όρια της φτώχειας. Πρέπει δε η μετάβαση αυτή να αξιοποιηθεί καταλλήλως για να δοθεί νέα οικονομική ώθηση, ιδίως σε περιφερειακό επίπεδο, και να αναπτυχθούν νέες αποκεντρωμένες υποδομές χωρίς ανθρακούχες εκπομπές και με τη συμμετοχή του ντόπιου πληθυσμού.

| 1.4. | Συνεπώς στην COP 21 δεν θα συζητηθεί ένα κλασικό περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά σκοπός θα είναι να τεθεί η βάση για μια νέα παγκόσμια «οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών». |
| --- | --- |

1.4.

Συνεπώς στην COP 21 δεν θα συζητηθεί ένα κλασικό περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά σκοπός θα είναι να τεθεί η βάση για μια νέα παγκόσμια «οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών».

| 1.5. | Τέτοιες διαδικασίες χρειάζονται πρωτοπόρους. Επί πολλά έτη, η Ευρώπη είχε αναλάβει με επιτυχία τον ρόλο αυτό. Ωστόσο, δεν μπορεί πλέον να λέγεται ότι μόνον η Ευρώπη καταβάλλει προσπάθειες για την προστασία του περιβάλλοντος. Εν τω μεταξύ, πολλοί άλλοι οικονομικοί συνασπισμοί επενδύουν μαζικά στη διαδικασία μετασχηματισμού και στις πράσινες τεχνολογίες, χωρίς ταυτόχρονα να αναλαμβάνουν πιο ενεργό ρόλο στη διαδικασία διαπραγματεύσεων των COP. Ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων στο Παρίσι, ο αγώνας για τις μελλοντικές αγορές στις πράσινες τεχνολογίες, οι οποίες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην προστασία του κλίματος, έχει προ πολλού αρχίσει, και σε αυτόν τον αγώνα θα πρέπει και η Ευρώπη να λάβει μέρος, με ή χωρίς τα αποτελέσματα της COP 21. |
| --- | --- |

1.5.

Τέτοιες διαδικασίες χρειάζονται πρωτοπόρους. Επί πολλά έτη, η Ευρώπη είχε αναλάβει με επιτυχία τον ρόλο αυτό. Ωστόσο, δεν μπορεί πλέον να λέγεται ότι μόνον η Ευρώπη καταβάλλει προσπάθειες για την προστασία του περιβάλλοντος. Εν τω μεταξύ, πολλοί άλλοι οικονομικοί συνασπισμοί επενδύουν μαζικά στη διαδικασία μετασχηματισμού και στις πράσινες τεχνολογίες, χωρίς ταυτόχρονα να αναλαμβάνουν πιο ενεργό ρόλο στη διαδικασία διαπραγματεύσεων των COP. Ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων στο Παρίσι, ο αγώνας για τις μελλοντικές αγορές στις πράσινες τεχνολογίες, οι οποίες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην προστασία του κλίματος, έχει προ πολλού αρχίσει, και σε αυτόν τον αγώνα θα πρέπει και η Ευρώπη να λάβει μέρος, με ή χωρίς τα αποτελέσματα της COP 21.

| 1.6. | Στο πλαίσιο της COP δεν εξετάζονται οι σημαντικές οικονομικές συνθήκες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε «διαρροή άνθρακα» ή «χαμηλή διαρροή άνθρακα». Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο, ανεξάρτητα από τη διαδικασία διαπραγματεύσεων της UNFCCC, να λαμβάνονται συνεχώς υπόψη τα ζητήματα που σχετίζονται με το κλίμα και οι οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες αυτών. Η ΕΕ πρέπει να εργαστεί σε όλα τα επίπεδα ώστε, για παράδειγμα, να δημιουργηθούν μηχανισμοί της αγοράς, οι οποίοι θα συμβάλλουν ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι εκπομπές που συνδέονται με την παραγωγή προϊόντων στο πλαίσιο του παγκόσμιου εμπορίου. |
| --- | --- |

1.6.

Στο πλαίσιο της COP δεν εξετάζονται οι σημαντικές οικονομικές συνθήκες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε «διαρροή άνθρακα» ή «χαμηλή διαρροή άνθρακα». Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο, ανεξάρτητα από τη διαδικασία διαπραγματεύσεων της UNFCCC, να λαμβάνονται συνεχώς υπόψη τα ζητήματα που σχετίζονται με το κλίμα και οι οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες αυτών. Η ΕΕ πρέπει να εργαστεί σε όλα τα επίπεδα ώστε, για παράδειγμα, να δημιουργηθούν μηχανισμοί της αγοράς, οι οποίοι θα συμβάλλουν ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι εκπομπές που συνδέονται με την παραγωγή προϊόντων στο πλαίσιο του παγκόσμιου εμπορίου.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι το κλίμα δεν θα σωθεί από τα φιλόδοξα αποτελέσματα της COP 21, αλλά από τη συνεπή υλοποίηση αυτών. Τα αποτελέσματα αυτά δεν θα υλοποιηθούν από πολιτικούς αλλά από πολίτες. Οι πολιτικοί θα πρέπει να ορίσουν τις κατάλληλες συνθήκες πλαίσιο, λαμβάνοντας υπόψη όχι μόνο τις περιβαλλοντικές αλλά και τις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες, αν και η κοινωνία των πολιτών θα πρέπει να τα υλοποιήσει. Για τον λόγο αυτό, οι αποφάσεις χρειάζονται την ευρεία αποδοχή της κοινωνίας και την υποστήριξη των επιχειρήσεων, των συνδικάτων και όλων των άλλων μερών της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.7.

Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι το κλίμα δεν θα σωθεί από τα φιλόδοξα αποτελέσματα της COP 21, αλλά από τη συνεπή υλοποίηση αυτών. Τα αποτελέσματα αυτά δεν θα υλοποιηθούν από πολιτικούς αλλά από πολίτες. Οι πολιτικοί θα πρέπει να ορίσουν τις κατάλληλες συνθήκες πλαίσιο, λαμβάνοντας υπόψη όχι μόνο τις περιβαλλοντικές αλλά και τις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες, αν και η κοινωνία των πολιτών θα πρέπει να τα υλοποιήσει. Για τον λόγο αυτό, οι αποφάσεις χρειάζονται την ευρεία αποδοχή της κοινωνίας και την υποστήριξη των επιχειρήσεων, των συνδικάτων και όλων των άλλων μερών της κοινωνίας των πολιτών.

| 1.8. | Οι πολλαπλοί ρόλοι της κοινωνίας των πολιτών (βλέπε σημείο 6) θα συζητηθούν δυστυχώς μόνο στο περιθώριο της COP και η ΕΕ δεν έχει αναλάβει εμφανείς πρωτοβουλίες για να αλλάξει το γεγονός αυτό. Η ανακοίνωση δεν περιέχει συγκεκριμένες ενδείξεις ως προς τον ρόλο που πρέπει να διαδραματίσει η κοινωνία των πολιτών. Η νέα πολιτική για το κλίμα δεν μπορεί και δεν πρέπει να επιβληθεί «εκ των άνω», αλλά πρέπει να χαίρει ευρείας υποστήριξης από την πλειοψηφία των πολιτών, μέσω ενεργού διαλόγου πολιτών στον οποίο θα συμμετέχουν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, και να εφαρμοστεί «από τη βάση». Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ) να εισέλθουν επιτέλους σε έναν εντατικό και διαρθρωμένο διάλογο, ώστε να μην χαθεί η δεκτικότητα που δείχνει το κοινωνικό σύνολο έναντι της θέσπισης νέων διαρθρώσεων. Η πραγματική πολιτική που ακολούθησε μέχρι σήμερα η ΕΕ στο ζήτημα αυτό υπήρξε απογοητευτική. Υπό αυτήν την έννοια, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δημιουργήσει τις δομικές συνθήκες και να παράσχει τα απαραίτητα μέσα για να μπορεί η κοινωνία των πολιτών να συνεργάζεται με όλους τους συναρμοδίους μέσω της πλήρους συμμετοχής της και της αναγνώρισής της ως ισότιμου συνομιλητή. |
| --- | --- |

1.8.

Οι πολλαπλοί ρόλοι της κοινωνίας των πολιτών (βλέπε σημείο 6) θα συζητηθούν δυστυχώς μόνο στο περιθώριο της COP και η ΕΕ δεν έχει αναλάβει εμφανείς πρωτοβουλίες για να αλλάξει το γεγονός αυτό. Η ανακοίνωση δεν περιέχει συγκεκριμένες ενδείξεις ως προς τον ρόλο που πρέπει να διαδραματίσει η κοινωνία των πολιτών. Η νέα πολιτική για το κλίμα δεν μπορεί και δεν πρέπει να επιβληθεί «εκ των άνω», αλλά πρέπει να χαίρει ευρείας υποστήριξης από την πλειοψηφία των πολιτών, μέσω ενεργού διαλόγου πολιτών στον οποίο θα συμμετέχουν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, και να εφαρμοστεί «από τη βάση». Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ) να εισέλθουν επιτέλους σε έναν εντατικό και διαρθρωμένο διάλογο, ώστε να μην χαθεί η δεκτικότητα που δείχνει το κοινωνικό σύνολο έναντι της θέσπισης νέων διαρθρώσεων. Η πραγματική πολιτική που ακολούθησε μέχρι σήμερα η ΕΕ στο ζήτημα αυτό υπήρξε απογοητευτική. Υπό αυτήν την έννοια, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δημιουργήσει τις δομικές συνθήκες και να παράσχει τα απαραίτητα μέσα για να μπορεί η κοινωνία των πολιτών να συνεργάζεται με όλους τους συναρμοδίους μέσω της πλήρους συμμετοχής της και της αναγνώρισής της ως ισότιμου συνομιλητή.

| 1.9. | H EOKE τονίζει τις περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές ευκαιρίες που συνδέονται με τις υφιστάμενες τεχνικές περιορισμού του CO2 και οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν στη δημιουργία θέσεων εργασίας και την επιχειρηματική ανάπτυξη παγκοσμίως. |
| --- | --- |

1.9.

H EOKE τονίζει τις περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές ευκαιρίες που συνδέονται με τις υφιστάμενες τεχνικές περιορισμού του CO2 και οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν στη δημιουργία θέσεων εργασίας και την επιχειρηματική ανάπτυξη παγκοσμίως.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Πριν από 23 χρόνια, τον Μάιο του 1992, θεσπίστηκε στη Νέα Υόρκη η σύμβαση-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή («United Nations Framework Convention on Climate Change», UNFCCC). Στο άρθρο 2 παρουσιάζεται ο τελικός σκοπός αυτής, ο οποίος είναι «η σταθεροποίηση των συγκεντρώσεων των αερίων θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα σε επίπεδα τα οποία αποτρέπουν την επικίνδυνη ανθρωπογενή (2) παρεμβολή στο κλιματικό σύστημα», καθώς και ο περιορισμός των ενδεχόμενων συνεπειών. |
| --- | --- |

2.1.

Πριν από 23 χρόνια, τον Μάιο του 1992, θεσπίστηκε στη Νέα Υόρκη η σύμβαση-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή («United Nations Framework Convention on Climate Change», UNFCCC). Στο άρθρο 2 παρουσιάζεται ο τελικός σκοπός αυτής, ο οποίος είναι «η σταθεροποίηση των συγκεντρώσεων των αερίων θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα σε επίπεδα τα οποία αποτρέπουν την επικίνδυνη ανθρωπογενή (2) παρεμβολή στο κλιματικό σύστημα», καθώς και ο περιορισμός των ενδεχόμενων συνεπειών.

| 2.2. | Κατά το ίδιο έτος, στη «Σύνοδο των Ηνωμένων Εθνών για το περιβάλλον και την ανάπτυξη (UNCED) στο Ρίο» 154 κράτη υπέγραψαν τη σύμβαση-πλαίσιο. Η εν λόγω σύμβαση τέθηκε σε ισχύ τον Μάρτιο του 1994 και στο μεταξύ, έχει υπογραφεί από 196 μέρη. |
| --- | --- |

2.2.

Κατά το ίδιο έτος, στη «Σύνοδο των Ηνωμένων Εθνών για το περιβάλλον και την ανάπτυξη (UNCED) στο Ρίο» 154 κράτη υπέγραψαν τη σύμβαση-πλαίσιο. Η εν λόγω σύμβαση τέθηκε σε ισχύ τον Μάρτιο του 1994 και στο μεταξύ, έχει υπογραφεί από 196 μέρη.

| 2.3. | Τα εν λόγω κράτη συναντώνται κάθε χρόνο για τις λεγόμενες «Παγκόσμιες διασκέψεις κορυφής για το κλίμα» των ΗΕ, δηλαδή τη διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών («Conference of Parties», COP). Μέχρι σήμερα δεν έχουν ληφθεί επαρκή μέτρα για την επίτευξη, έστω ορισμένων, εκ των στόχων της σύμβασης. Έως τώρα, είχαν οριστεί δεσμευτικοί στόχοι ως προς τα ανώτατα όρια εκπομπών των βιομηχανικών κρατών μόνον στην COP 3 στο Κιότο μέσω του συμφωνηθέντος «πρωτοκόλλου του Κιότο», το οποίο όμως, ως γνωστόν, επικυρώθηκε μόνο από ορισμένα βιομηχανικά κράτη. |
| --- | --- |

2.3.

Τα εν λόγω κράτη συναντώνται κάθε χρόνο για τις λεγόμενες «Παγκόσμιες διασκέψεις κορυφής για το κλίμα» των ΗΕ, δηλαδή τη διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών («Conference of Parties», COP). Μέχρι σήμερα δεν έχουν ληφθεί επαρκή μέτρα για την επίτευξη, έστω ορισμένων, εκ των στόχων της σύμβασης. Έως τώρα, είχαν οριστεί δεσμευτικοί στόχοι ως προς τα ανώτατα όρια εκπομπών των βιομηχανικών κρατών μόνον στην COP 3 στο Κιότο μέσω του συμφωνηθέντος «πρωτοκόλλου του Κιότο», το οποίο όμως, ως γνωστόν, επικυρώθηκε μόνο από ορισμένα βιομηχανικά κράτη.

| 2.4. | Εντούτοις, αποτελεί πλέον κοινή παραδοχή ότι, μετά από 21 έτη διαπραγματεύσεων, κατά τη διάρκεια των οποίων οι παγκόσμιες εκπομπές αυξήθηκαν κατά 50 % περίπου (από 30,8 δισεκατ. τόνους εκπομπών το 1992 σε 43,4 δισεκατ. τόνους εκπομπών το 2011) (3) και οι μετά από ανθρωπογενή παρέμβαση αρνητικές συνέπειες των κλιματικών αλλαγών γίνονται όλο και πιο εμφανείς, είναι πλέον καιρός να αναληφθεί δράση. |
| --- | --- |

2.4.

Εντούτοις, αποτελεί πλέον κοινή παραδοχή ότι, μετά από 21 έτη διαπραγματεύσεων, κατά τη διάρκεια των οποίων οι παγκόσμιες εκπομπές αυξήθηκαν κατά 50 % περίπου (από 30,8 δισεκατ. τόνους εκπομπών το 1992 σε 43,4 δισεκατ. τόνους εκπομπών το 2011) (3) και οι μετά από ανθρωπογενή παρέμβαση αρνητικές συνέπειες των κλιματικών αλλαγών γίνονται όλο και πιο εμφανείς, είναι πλέον καιρός να αναληφθεί δράση.

| 2.5. | Σχεδόν όλες οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι εξακολουθεί να είναι δυνατό να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας. Για τον σκοπό αυτό, χρειάζεται να ξεκινήσει άμεσα η εφαρμογή ανάλογα φιλόδοξων μέτρων. Οι μελέτες δείχνουν βέβαια, επίσης, ότι ο στόχος θα μπορούσε θεωρητικά να επιτευχθεί ακόμη και αργότερα, αλλά με δυσανάλογα υψηλό κόστος και με ανυπολόγιστες ζημιές που θα πλήξουν εκατομμύρια ανθρώπους και θα επηρεάσουν εξίσου την οικονομία. |
| --- | --- |

2.5.

Σχεδόν όλες οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι εξακολουθεί να είναι δυνατό να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας. Για τον σκοπό αυτό, χρειάζεται να ξεκινήσει άμεσα η εφαρμογή ανάλογα φιλόδοξων μέτρων. Οι μελέτες δείχνουν βέβαια, επίσης, ότι ο στόχος θα μπορούσε θεωρητικά να επιτευχθεί ακόμη και αργότερα, αλλά με δυσανάλογα υψηλό κόστος και με ανυπολόγιστες ζημιές που θα πλήξουν εκατομμύρια ανθρώπους και θα επηρεάσουν εξίσου την οικονομία.

| 2.6. | Η σύμβαση-πλαίσιο για την κλιματική αλλαγή δεν ορίζει επακριβώς την έννοια «επικίνδυνη ανθρωπογενής παρέμβαση στο κλιματικό σύστημα». Στη διάσκεψη COP 16 το 2010 τα συμβαλλόμενα κράτη αποφάσισαν να περιορίσουν την αύξηση της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας κάτω από 2 οC (ενδεχ. κάτω από 1,5 οC) σε σύγκριση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, χωρίς όμως να παρουσιάσουν κάποια επιστημονική βάση που να επιβεβαιώνει ότι οι στόχοι αυτοί μπορούν να επιτευχθούν μέσω αυτής της πολιτικής συμφωνίας. |
| --- | --- |

2.6.

Η σύμβαση-πλαίσιο για την κλιματική αλλαγή δεν ορίζει επακριβώς την έννοια «επικίνδυνη ανθρωπογενής παρέμβαση στο κλιματικό σύστημα». Στη διάσκεψη COP 16 το 2010 τα συμβαλλόμενα κράτη αποφάσισαν να περιορίσουν την αύξηση της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας κάτω από 2 οC (ενδεχ. κάτω από 1,5 οC) σε σύγκριση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, χωρίς όμως να παρουσιάσουν κάποια επιστημονική βάση που να επιβεβαιώνει ότι οι στόχοι αυτοί μπορούν να επιτευχθούν μέσω αυτής της πολιτικής συμφωνίας.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, τόσο στους πολιτικούς όσο και την κοινωνία των πολιτών, ότι μολονότι η παγκόσμια υπερθέρμανση βρίσκεται σημαντικά πιο κάτω από τους 2 οC οι σοβαρές συνέπειες των διαταραχών είναι ήδη εμφανείς. Το όριο των 2 oC δεν μπορεί συνεπώς να αποτελεί τον επιδιωκόμενο στόχο, αλλά θα πρέπει να είναι η μέγιστη τιμή βάσει της οποίας όλες οι άλλες θα πρέπει να οριστούν. |
| --- | --- |

2.7.

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, τόσο στους πολιτικούς όσο και την κοινωνία των πολιτών, ότι μολονότι η παγκόσμια υπερθέρμανση βρίσκεται σημαντικά πιο κάτω από τους 2 οC οι σοβαρές συνέπειες των διαταραχών είναι ήδη εμφανείς. Το όριο των 2 oC δεν μπορεί συνεπώς να αποτελεί τον επιδιωκόμενο στόχο, αλλά θα πρέπει να είναι η μέγιστη τιμή βάσει της οποίας όλες οι άλλες θα πρέπει να οριστούν.

3.   Η COP 21 στο Παρίσι

| 3.1. | Τον Δεκέμβριο του 2015 θα πραγματοποιηθεί η 21η διάσκεψη των Συμβαλλομένων μερών (COP) στο Παρίσι. Σύμφωνα με τα υπεσχημένα, στην εν λόγω διάσκεψη θα ληφθούν επιτέλους οι αναγκαίες, φιλόδοξες, δίκαιες και νομικά δεσμευτικές αποφάσεις υπό τη μορφή μιας «παγκόσμιας συμφωνίας» για το σύνολο των 196 συμβαλλόμενων κρατών. Οι εν λόγω αποφάσεις πρόκειται να τεθούν σε ισχύ το 2020. |
| --- | --- |

3.1.

Τον Δεκέμβριο του 2015 θα πραγματοποιηθεί η 21η διάσκεψη των Συμβαλλομένων μερών (COP) στο Παρίσι. Σύμφωνα με τα υπεσχημένα, στην εν λόγω διάσκεψη θα ληφθούν επιτέλους οι αναγκαίες, φιλόδοξες, δίκαιες και νομικά δεσμευτικές αποφάσεις υπό τη μορφή μιας «παγκόσμιας συμφωνίας» για το σύνολο των 196 συμβαλλόμενων κρατών. Οι εν λόγω αποφάσεις πρόκειται να τεθούν σε ισχύ το 2020.

| 3.2. | Οι επιδιώξεις αφορούν μεταξύ άλλων:






  α) | την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής· τα συμβαλλόμενα κράτη έχουν δεσμευτεί να παρουσιάσουν στη γραμματεία της UNFCCC έως το τέλος Μαρτίου 2015 τους εθνικούς τους στόχους για τη μείωση των εκπομπών [«εθνικά καθορισμένες προθέσεις συνεισφοράς» (= INDC)]. Οι στόχοι αυτοί θα πρέπει να είναι φιλόδοξοι και θα υπερβαίνουν τις μέχρι σήμερα προσπάθειες. Το άθροισμα αυτών θα πρέπει να επαρκεί ούτως ώστε να μην υπάρξει αύξηση της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας άνω των 2 oC. Μέχρι την 1η Νοεμβρίου 2015, θα πρέπει να υποβληθεί μία συγκεφαλαιωτική έκθεση για το εάν αυτός ο στόχος μπορεί να επιτευχθεί· |
| --- | --- | --- |

3.2.

Οι επιδιώξεις αφορούν μεταξύ άλλων:

α)

την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής· τα συμβαλλόμενα κράτη έχουν δεσμευτεί να παρουσιάσουν στη γραμματεία της UNFCCC έως το τέλος Μαρτίου 2015 τους εθνικούς τους στόχους για τη μείωση των εκπομπών [«εθνικά καθορισμένες προθέσεις συνεισφοράς» (= INDC)]. Οι στόχοι αυτοί θα πρέπει να είναι φιλόδοξοι και θα υπερβαίνουν τις μέχρι σήμερα προσπάθειες. Το άθροισμα αυτών θα πρέπει να επαρκεί ούτως ώστε να μην υπάρξει αύξηση της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας άνω των 2 oC. Μέχρι την 1η Νοεμβρίου 2015, θα πρέπει να υποβληθεί μία συγκεφαλαιωτική έκθεση για το εάν αυτός ο στόχος μπορεί να επιτευχθεί·

| β) | μέτρα για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή· |
| --- | --- |

β)

μέτρα για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή·

| γ) | χρηματοοικονομικοί κανόνες για την καταπολέμηση, την προσαρμογή και την αποκατάσταση των ζημιών («απώλειες και ζημιές»)· εδώ τίθεται το ερώτημα α) πού θα βρεθεί το προγραμματισμένο ποσό των 100 δισεκατ. δολαρίων τον χρόνο μέχρι το 2020 και β) με ποια κριτήρια και υπό ποιες προϋποθέσεις θα κατανεμηθεί αυτό· |
| --- | --- |

γ)

χρηματοοικονομικοί κανόνες για την καταπολέμηση, την προσαρμογή και την αποκατάσταση των ζημιών («απώλειες και ζημιές»)· εδώ τίθεται το ερώτημα α) πού θα βρεθεί το προγραμματισμένο ποσό των 100 δισεκατ. δολαρίων τον χρόνο μέχρι το 2020 και β) με ποια κριτήρια και υπό ποιες προϋποθέσεις θα κατανεμηθεί αυτό·

| δ) | ζητήματα σχετικά με τη μεταφορά τεχνολογιών (συμπεριλαμβανομένων των «δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας»)· |
| --- | --- |

δ)

ζητήματα σχετικά με τη μεταφορά τεχνολογιών (συμπεριλαμβανομένων των «δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας»)·

| ε) | κανόνες για την παρακολούθηση της συμφωνίας, μεταξύ άλλων για τη μέτρηση, την υποβολή εκθέσεων, την παρακολούθηση/διαφάνεια κ.λπ. (4), και το σημαντικότερο |
| --- | --- |

ε)

κανόνες για την παρακολούθηση της συμφωνίας, μεταξύ άλλων για τη μέτρηση, την υποβολή εκθέσεων, την παρακολούθηση/διαφάνεια κ.λπ. (4), και το σημαντικότερο

| στ) | το νομικό πλαίσιο της σύμβασης, δηλαδή τη δεσμευτικότητα των αποφάσεων. |
| --- | --- |

στ)

το νομικό πλαίσιο της σύμβασης, δηλαδή τη δεσμευτικότητα των αποφάσεων.

| 3.3. | Θα πρέπει επίσης να συμφωνηθεί κατά ποιον τρόπο θα πρέπει να αξιοποιηθεί το χρονικό διάστημα μεταξύ της διαδικασίας λήψης αποφάσεων τον Δεκέμβριο 2015 και της έναρξης ισχύος των δεσμευτικών μέτρων το 2020, ώστε να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα για την προστασία του κλίματος («ειδική δράση πριν από το 2020»). |
| --- | --- |

3.3.

Θα πρέπει επίσης να συμφωνηθεί κατά ποιον τρόπο θα πρέπει να αξιοποιηθεί το χρονικό διάστημα μεταξύ της διαδικασίας λήψης αποφάσεων τον Δεκέμβριο 2015 και της έναρξης ισχύος των δεσμευτικών μέτρων το 2020, ώστε να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα για την προστασία του κλίματος («ειδική δράση πριν από το 2020»).

| 3.4. | Επιπλέον, οι κυβερνήσεις θα πρέπει για πρώτη φορά να εξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να εφαρμόζονται οι πολιτικές για το κλίμα. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις τρέχουσες αναφορές στην ανάγκη για σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και για διασφάλιση μιας δίκαιης μετάβασης, η οποία θα συμβάλει στη διατήρηση και τη δημιουργία αξιοπρεπών και ποιοτικών θέσεων εργασίας κατά τη μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. |
| --- | --- |

3.4.

Επιπλέον, οι κυβερνήσεις θα πρέπει για πρώτη φορά να εξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να εφαρμόζονται οι πολιτικές για το κλίμα. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις τρέχουσες αναφορές στην ανάγκη για σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και για διασφάλιση μιας δίκαιης μετάβασης, η οποία θα συμβάλει στη διατήρηση και τη δημιουργία αξιοπρεπών και ποιοτικών θέσεων εργασίας κατά τη μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.

| 3.5. | Η ΕΕ συνόψισε τις θέσεις και τις προσδοκίες της για την COP 21 στην ανακοίνωσή της «Το πρωτόκολλο του Παρισιού — Ένα σχέδιο στρατηγικής για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής μετά το 2020» (5). Μεταξύ άλλων, προτείνει ώστε να γίνουν οι αποφάσεις της COP 21 δεσμευτικές να υιοθετηθεί η συμφωνία του Παρισιού υπό τη μορφή πρωτοκόλλου της σύμβασης-πλαισίου για την κλιματική αλλαγή. Το πρωτόκολλο θα πρέπει «να τεθεί σε ισχύ όταν θα έχει επικυρωθεί από τις χώρες οι οποίες ευθύνονται από κοινού για το 80 % των σημερινών παγκόσμιων εκπομπών». |
| --- | --- |

3.5.

Η ΕΕ συνόψισε τις θέσεις και τις προσδοκίες της για την COP 21 στην ανακοίνωσή της «Το πρωτόκολλο του Παρισιού — Ένα σχέδιο στρατηγικής για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής μετά το 2020» (5). Μεταξύ άλλων, προτείνει ώστε να γίνουν οι αποφάσεις της COP 21 δεσμευτικές να υιοθετηθεί η συμφωνία του Παρισιού υπό τη μορφή πρωτοκόλλου της σύμβασης-πλαισίου για την κλιματική αλλαγή. Το πρωτόκολλο θα πρέπει «να τεθεί σε ισχύ όταν θα έχει επικυρωθεί από τις χώρες οι οποίες ευθύνονται από κοινού για το 80 % των σημερινών παγκόσμιων εκπομπών».

| 3.6. | Τα συμβαλλόμενα κράτη συμφωνούν ότι ισχύει η βασική αρχή μιας κοινής, αλλά διαφοροποιημένης ευθύνης, πράγμα που σημαίνει ότι όλα τα συμβαλλόμενα κράτη, ασχέτως αν επιβαρύνουν λίγο ή πολύ το κλίμα, πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Το ακριβές εύρος της ευθύνης που φέρουν τα εν λόγω κράτη θα πρέπει να εξαρτάται από μία σειρά από διαφορετικούς παράγοντες, όπως το παλαιότερο και τρέχον επίπεδο εκπομπών, η οικονομική ισχύς, η κοινωνική κατάσταση, ο αντίκτυπος της κλιματικής αλλαγής σε αυτά κ.λπ. |
| --- | --- |

3.6.

Τα συμβαλλόμενα κράτη συμφωνούν ότι ισχύει η βασική αρχή μιας κοινής, αλλά διαφοροποιημένης ευθύνης, πράγμα που σημαίνει ότι όλα τα συμβαλλόμενα κράτη, ασχέτως αν επιβαρύνουν λίγο ή πολύ το κλίμα, πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Το ακριβές εύρος της ευθύνης που φέρουν τα εν λόγω κράτη θα πρέπει να εξαρτάται από μία σειρά από διαφορετικούς παράγοντες, όπως το παλαιότερο και τρέχον επίπεδο εκπομπών, η οικονομική ισχύς, η κοινωνική κατάσταση, ο αντίκτυπος της κλιματικής αλλαγής σε αυτά κ.λπ.

4.   Οι προσδοκίες της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών για τις διαπραγματεύσεις της COP 21

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ καλεί όλα τα διαπραγματευόμενα μέρη να υιοθετήσουν επιτέλους μια νομικά δεσμευτική συμφωνία στο Παρίσι. Υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής, όπως αυτή εκφράζεται στην ανακοίνωσή της COM(2015) 81 σχετικά με τη διαπραγματευτική θέση της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.1.

Η ΕΟΚΕ καλεί όλα τα διαπραγματευόμενα μέρη να υιοθετήσουν επιτέλους μια νομικά δεσμευτική συμφωνία στο Παρίσι. Υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής, όπως αυτή εκφράζεται στην ανακοίνωσή της COM(2015) 81 σχετικά με τη διαπραγματευτική θέση της ΕΕ.

| 4.2. | Κατά τη διάσκεψη της COP 21 πρέπει να υπάρξει συναίνεση, ώστε να εφαρμοστεί μια προληπτική πολιτική με τη λήψη «σήμερα» φιλόδοξων μακρόπνοων αποφάσεων για το «αύριο». Οι αποφάσεις αυτές θα αποτελέσουν τη βάση για την οικονομική και κοινωνική δράση των μελλοντικών γενεών και θα βοηθήσουν ώστε να μετριαστεί η δεινή κατάσταση αυτών που ήδη υποφέρουν περισσότερο εξαιτίας της αλλαγής του κλίματος. |
| --- | --- |

4.2.

Κατά τη διάσκεψη της COP 21 πρέπει να υπάρξει συναίνεση, ώστε να εφαρμοστεί μια προληπτική πολιτική με τη λήψη «σήμερα» φιλόδοξων μακρόπνοων αποφάσεων για το «αύριο». Οι αποφάσεις αυτές θα αποτελέσουν τη βάση για την οικονομική και κοινωνική δράση των μελλοντικών γενεών και θα βοηθήσουν ώστε να μετριαστεί η δεινή κατάσταση αυτών που ήδη υποφέρουν περισσότερο εξαιτίας της αλλαγής του κλίματος.

| 4.3. | Συνεπώς στην COP 21 δεν θα συζητηθεί ένα κλασσικό περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά σκοπός θα είναι να τεθεί η βάση για μία νέα παγκόσμια «οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών». |
| --- | --- |

4.3.

Συνεπώς στην COP 21 δεν θα συζητηθεί ένα κλασσικό περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά σκοπός θα είναι να τεθεί η βάση για μία νέα παγκόσμια «οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών».

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την αρχή των κοινών αλλά διαφοροποιημένων ευθυνών. Κάθε συμβαλλόμενο κράτος θα πρέπει να αναγνωρίσει τις ευθύνες του και να μην αποποιηθεί αυτών, να μην «κρυφθεί» πίσω από άλλα κράτη ούτε, όπως γινόταν εν μέρει στο παρελθόν, να αναλαμβάνει τις ευθύνες του μόνον εάν πληρώνεται για αυτό. |
| --- | --- |

4.4.

Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την αρχή των κοινών αλλά διαφοροποιημένων ευθυνών. Κάθε συμβαλλόμενο κράτος θα πρέπει να αναγνωρίσει τις ευθύνες του και να μην αποποιηθεί αυτών, να μην «κρυφθεί» πίσω από άλλα κράτη ούτε, όπως γινόταν εν μέρει στο παρελθόν, να αναλαμβάνει τις ευθύνες του μόνον εάν πληρώνεται για αυτό.

Καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ένα παγκόσμιο ικανοποιητικό επίπεδο εκπομπών μπορεί να επιτευχθεί μόνον εάν οι ισοδύναμες εκπομπές CO2 κάθε ανθρώπου δεν υπερβαίνουν κατά μέσο όρο τους 2 τόνους ετησίως. |
| --- | --- |

4.5.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ένα παγκόσμιο ικανοποιητικό επίπεδο εκπομπών μπορεί να επιτευχθεί μόνον εάν οι ισοδύναμες εκπομπές CO2 κάθε ανθρώπου δεν υπερβαίνουν κατά μέσο όρο τους 2 τόνους ετησίως.

| 4.5.1. | Στην Ευρώπη, όπου ο τωρινός ετήσιος μέσος όρος ισοδύναμων εκπομπών CO2 ανά κάτοικο φτάνει περίπου τους 9 τόνους, η τιμή αυτή θα ήταν εφικτή μόνο μετά την εφαρμογή του στόχου για το 2050, που θέλει τη μείωση των εκπομπών CO2 στην Ευρώπη να φτάνει το 80-95 %. Η Κίνα, στην οποία οι ισοδύναμες εκπομπές CO2 ανά κάτοικο ετησίως φτάνουν περίπου τους 6 τόνους, θα έπρεπε να μειώσει τις κατά κεφαλήν εκπομπές στο 1/3, και ακόμα περισσότερο, π.χ. οι ΗΠΑ, στις οποίες επί του παρόντος οι ισοδύναμες εκπομπές CO2 ανά κάτοικο ετησίως φτάνουν τους 16,5 τόνους, ή «ο παγκόσμιος πρωταθλητής» το Κατάρ, όπου οι ετήσιες εκπομπές ανά κάτοικο φτάνουν τους 40 τόνους. |
| --- | --- |

4.5.1.

Στην Ευρώπη, όπου ο τωρινός ετήσιος μέσος όρος ισοδύναμων εκπομπών CO2 ανά κάτοικο φτάνει περίπου τους 9 τόνους, η τιμή αυτή θα ήταν εφικτή μόνο μετά την εφαρμογή του στόχου για το 2050, που θέλει τη μείωση των εκπομπών CO2 στην Ευρώπη να φτάνει το 80-95 %. Η Κίνα, στην οποία οι ισοδύναμες εκπομπές CO2 ανά κάτοικο ετησίως φτάνουν περίπου τους 6 τόνους, θα έπρεπε να μειώσει τις κατά κεφαλήν εκπομπές στο 1/3, και ακόμα περισσότερο, π.χ. οι ΗΠΑ, στις οποίες επί του παρόντος οι ισοδύναμες εκπομπές CO2 ανά κάτοικο ετησίως φτάνουν τους 16,5 τόνους, ή «ο παγκόσμιος πρωταθλητής» το Κατάρ, όπου οι ετήσιες εκπομπές ανά κάτοικο φτάνουν τους 40 τόνους.

| 4.5.2. | Αντιθέτως, δεν πρέπει να απαιτούνται μειώσεις από χώρες όπως το Μαλί, με 0,04 τόνους ισοδύναμου CO2 ανά κάτοικο ετησίως, ή τη Ρουάντα με 0,06 τόνους ισοδύναμων εκπομπών CO2 ανά κάτοικο ετησίως. Στο σημείο αυτό η ΕΟΚΕ δεν συμφωνεί πλήρως με την ανακοίνωση της Επιτροπής, ότι δηλαδή «όλα τα κράτη πρέπει να μειώσουν σημαντικά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου». Εντούτοις, τα κράτη αυτά θα πρέπει να μεταβούν απευθείας σε μία «οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών». Οι πολιτικές ευθύνες σχετικά με την καταπολέμηση και προσαρμογή στις κλιματικές αλλαγές είναι κοινές, αλλά και διαφοροποιημένες. Τα προαναφερθέντα κράτη χρειάζονται επειγόντως στήριξη, γεγονός που δημιουργεί πολλές δυνατότητες συνεργασίας για καινοτόμες επιχειρήσεις. Ιδιαίτερα θα ωφεληθούν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που (εξακολουθούν να) κατέχουν το 40 % όλων των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στις πράσινες τεχνολογίες. |
| --- | --- |

4.5.2.

Αντιθέτως, δεν πρέπει να απαιτούνται μειώσεις από χώρες όπως το Μαλί, με 0,04 τόνους ισοδύναμου CO2 ανά κάτοικο ετησίως, ή τη Ρουάντα με 0,06 τόνους ισοδύναμων εκπομπών CO2 ανά κάτοικο ετησίως. Στο σημείο αυτό η ΕΟΚΕ δεν συμφωνεί πλήρως με την ανακοίνωση της Επιτροπής, ότι δηλαδή «όλα τα κράτη πρέπει να μειώσουν σημαντικά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου». Εντούτοις, τα κράτη αυτά θα πρέπει να μεταβούν απευθείας σε μία «οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών». Οι πολιτικές ευθύνες σχετικά με την καταπολέμηση και προσαρμογή στις κλιματικές αλλαγές είναι κοινές, αλλά και διαφοροποιημένες. Τα προαναφερθέντα κράτη χρειάζονται επειγόντως στήριξη, γεγονός που δημιουργεί πολλές δυνατότητες συνεργασίας για καινοτόμες επιχειρήσεις. Ιδιαίτερα θα ωφεληθούν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που (εξακολουθούν να) κατέχουν το 40 % όλων των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στις πράσινες τεχνολογίες.

| 4.5.3. | Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα προαναφερθέντα δεδομένα εκπομπών δεν καθρεφτίζουν τις σημαντικές διαφορές μεταξύ των διαφορετικών κοινωνικών στρωμάτων των κρατών, αλλά ούτε και το γεγονός ότι οι εκπομπές CO2 που προκύπτουν κατά τη διαδικασία παραγωγής αποδίδονται στα κράτη στα οποία λαμβάνει χώρα η παραγωγή, και όχι σε εκείνα που καταναλώνουν τα παραγόμενα προϊόντα. Εάν ίσχυε το αντίστροφο, η Κίνα, για παράδειγμα, θα είχε ένα καλύτερο συνολικό ισοζύγιο αερίων του θερμοκηπίου και η Γερμανία ένα χειρότερο (6). |
| --- | --- |

4.5.3.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα προαναφερθέντα δεδομένα εκπομπών δεν καθρεφτίζουν τις σημαντικές διαφορές μεταξύ των διαφορετικών κοινωνικών στρωμάτων των κρατών, αλλά ούτε και το γεγονός ότι οι εκπομπές CO2 που προκύπτουν κατά τη διαδικασία παραγωγής αποδίδονται στα κράτη στα οποία λαμβάνει χώρα η παραγωγή, και όχι σε εκείνα που καταναλώνουν τα παραγόμενα προϊόντα. Εάν ίσχυε το αντίστροφο, η Κίνα, για παράδειγμα, θα είχε ένα καλύτερο συνολικό ισοζύγιο αερίων του θερμοκηπίου και η Γερμανία ένα χειρότερο (6).

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η θέσπιση εθνικών στόχων μείωσης των εκπομπών (INDC) αποτελεί βασικό κομμάτι της διαδικασίας της COP 21. Οι σημαντικές καθυστερήσεις υποβολής των INDC στη γραμματεία της UNFCCC (7) αποτελεί ένα πολύ κακό σημάδι. |
| --- | --- |

4.6.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η θέσπιση εθνικών στόχων μείωσης των εκπομπών (INDC) αποτελεί βασικό κομμάτι της διαδικασίας της COP 21. Οι σημαντικές καθυστερήσεις υποβολής των INDC στη γραμματεία της UNFCCC (7) αποτελεί ένα πολύ κακό σημάδι.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση ότι, δεδομένης της ποικιλομορφίας της κατάστασης των 196 συμβαλλόμενων μερών και των εξαιρετικά ποικίλων πολιτικών προσανατολισμών και πολιτιστικών υποβάθρων τους, εκείνοι που τάσσονται υπέρ μιας αυστηρής συμφωνίας στα πλαίσια της COP 21 ενδέχεται να μην επιτύχουν να προωθήσουν την ιδέα της «αλληλεγγύης για τις μελλοντικές γενεές» (8). |
| --- | --- |

4.7.

Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση ότι, δεδομένης της ποικιλομορφίας της κατάστασης των 196 συμβαλλόμενων μερών και των εξαιρετικά ποικίλων πολιτικών προσανατολισμών και πολιτιστικών υποβάθρων τους, εκείνοι που τάσσονται υπέρ μιας αυστηρής συμφωνίας στα πλαίσια της COP 21 ενδέχεται να μην επιτύχουν να προωθήσουν την ιδέα της «αλληλεγγύης για τις μελλοντικές γενεές» (8).

| 4.8. | Ήδη οι διαπραγματεύσεις σχετικά με τη δέσμη μέτρων της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια για το 2030, οι οποίες ομοίαζαν μιας «COP» σε ευρωπαϊκό επίπεδο, έδειξαν την αδυναμία υλοποίησης των στόχων της COP 21, δηλαδή τη θέσπιση εθνικών κανόνων ευθυνών, ακόμη και σε επίπεδο ΕΕ. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για τον μη καθορισμό εθνικά δεσμευτικών στόχων στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για την ενέργεια και το κλίμα έως το 2030, γεγονός που θα καταστήσει πιο δύσκολη την επίτευξη του ενιαίου ευρωπαϊκού στόχου για την «κατανομή» των ευθυνών (9). Η θέσπιση εθνικών στόχων μείωσης των εκπομπών (INDC) για τα κράτη μέλη της ΕΕ θα αποτελούσε ένα μήνυμα προς τη σωστή κατεύθυνση για τις διαπραγματεύσεις της COP. |
| --- | --- |

4.8.

Ήδη οι διαπραγματεύσεις σχετικά με τη δέσμη μέτρων της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια για το 2030, οι οποίες ομοίαζαν μιας «COP» σε ευρωπαϊκό επίπεδο, έδειξαν την αδυναμία υλοποίησης των στόχων της COP 21, δηλαδή τη θέσπιση εθνικών κανόνων ευθυνών, ακόμη και σε επίπεδο ΕΕ. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για τον μη καθορισμό εθνικά δεσμευτικών στόχων στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για την ενέργεια και το κλίμα έως το 2030, γεγονός που θα καταστήσει πιο δύσκολη την επίτευξη του ενιαίου ευρωπαϊκού στόχου για την «κατανομή» των ευθυνών (9). Η θέσπιση εθνικών στόχων μείωσης των εκπομπών (INDC) για τα κράτη μέλη της ΕΕ θα αποτελούσε ένα μήνυμα προς τη σωστή κατεύθυνση για τις διαπραγματεύσεις της COP.

Προσαρμογή στην αλλαγή του κλίματος, δημοσιονομικές ρυθμίσεις και μεταφορά τεχνολογίας

| 4.9. | Οι διαφοροποιημένες ευθύνες συνεπάγονται και την ανάγκη αλληλεγγύης κυρίως έναντι των λιγότερο αναπτυγμένων και οικονομικά αδύναμων χωρών στην προσπάθειά τους να δημιουργήσουν μία φιλική προς το περιβάλλον «πράσινη» οικονομία και την υποστήριξη αυτών στην αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών καταστροφών, από τις οποίες πλήττονται περισσότερο. Πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε η μετάβαση αυτή να μην οδηγήσει περαιτέρω τους πολίτες κάτω από τα όρια της φτώχειας. Πρέπει δε η μετάβαση αυτή να αξιοποιηθεί καταλλήλως για να δοθεί νέα οικονομική ώθηση, ιδίως σε περιφερειακό επίπεδο, και να αναπτυχθούν νέες αποκεντρωμένες υποδομές χωρίς ανθρακούχες εκπομπές και με τη συμμετοχή του ντόπιου πληθυσμού. |
| --- | --- |

4.9.

Οι διαφοροποιημένες ευθύνες συνεπάγονται και την ανάγκη αλληλεγγύης κυρίως έναντι των λιγότερο αναπτυγμένων και οικονομικά αδύναμων χωρών στην προσπάθειά τους να δημιουργήσουν μία φιλική προς το περιβάλλον «πράσινη» οικονομία και την υποστήριξη αυτών στην αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών καταστροφών, από τις οποίες πλήττονται περισσότερο. Πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε η μετάβαση αυτή να μην οδηγήσει περαιτέρω τους πολίτες κάτω από τα όρια της φτώχειας. Πρέπει δε η μετάβαση αυτή να αξιοποιηθεί καταλλήλως για να δοθεί νέα οικονομική ώθηση, ιδίως σε περιφερειακό επίπεδο, και να αναπτυχθούν νέες αποκεντρωμένες υποδομές χωρίς ανθρακούχες εκπομπές και με τη συμμετοχή του ντόπιου πληθυσμού.

| 4.10. | Για τον λόγο αυτό, οι δημοσιονομικές ρυθμίσεις και η μεταφορά τεχνολογίας διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Τα λιγότερο αναπτυγμένα κράτη είχαν απογοητευτεί ξανά στο παρελθόν, όταν η υποσχεθείσα «αναπτυξιακή βοήθεια» (0,7 % του ΑΕγχΠ) που τους χορηγήθηκε δεν ήταν αυτή που έπρεπε με βάση τις υποσχέσεις που τους είχαν δοθεί· αυτό δεν επιτρέπεται να επαναληφθεί. |
| --- | --- |

4.10.

Για τον λόγο αυτό, οι δημοσιονομικές ρυθμίσεις και η μεταφορά τεχνολογίας διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Τα λιγότερο αναπτυγμένα κράτη είχαν απογοητευτεί ξανά στο παρελθόν, όταν η υποσχεθείσα «αναπτυξιακή βοήθεια» (0,7 % του ΑΕγχΠ) που τους χορηγήθηκε δεν ήταν αυτή που έπρεπε με βάση τις υποσχέσεις που τους είχαν δοθεί· αυτό δεν επιτρέπεται να επαναληφθεί.

Νομική δέσμευση και παρακολούθηση της συμφωνίας

| 4.11. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη δήλωση της ΕΕ ότι ο νομικά δεσμευτικός χαρακτήρας της συμφωνίας θα αποτελέσει την ουσιαστική βάση για την εξασφάλιση «ισότιμων όρων ανταγωνισμού» σε παγκόσμιο επίπεδο και για την εφαρμογή των αναγκαίων αποφάσεων. |
| --- | --- |

4.11.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη δήλωση της ΕΕ ότι ο νομικά δεσμευτικός χαρακτήρας της συμφωνίας θα αποτελέσει την ουσιαστική βάση για την εξασφάλιση «ισότιμων όρων ανταγωνισμού» σε παγκόσμιο επίπεδο και για την εφαρμογή των αναγκαίων αποφάσεων.

| 4.12. | Τα πλεονεκτήματα μιας νομικά δεσμευτικής συμφωνίας θα ήταν μεταξύ άλλων τα εξής:






  — | η αποστολή ενός ισχυρού πολιτικού μηνύματος εκ μέρους όλων των κυβερνήσεων προς τις επιχειρήσεις, τους επενδυτές, αλλά και το ευρύ κοινό, ότι μια «οικονομία χαμηλών εκπομπών» αποτελεί τον κοινό στόχο ολόκληρης της παγκόσμιας κοινότητας· |
| --- | --- | --- |

4.12.

Τα πλεονεκτήματα μιας νομικά δεσμευτικής συμφωνίας θα ήταν μεταξύ άλλων τα εξής:

—

η αποστολή ενός ισχυρού πολιτικού μηνύματος εκ μέρους όλων των κυβερνήσεων προς τις επιχειρήσεις, τους επενδυτές, αλλά και το ευρύ κοινό, ότι μια «οικονομία χαμηλών εκπομπών» αποτελεί τον κοινό στόχο ολόκληρης της παγκόσμιας κοινότητας·

| — | η παροχή ενός μακροπρόθεσμου και προβλέψιμου σχεδίου για την ενθάρρυνση των επενδύσεων στις τεχνολογίες μείωσης των εκπομπών άνθρακα και προσαρμογής με οικονομικά αποδοτικό τρόπο· |
| --- | --- |

—

η παροχή ενός μακροπρόθεσμου και προβλέψιμου σχεδίου για την ενθάρρυνση των επενδύσεων στις τεχνολογίες μείωσης των εκπομπών άνθρακα και προσαρμογής με οικονομικά αποδοτικό τρόπο·

| — | ο σαφής προσδιορισμός των εννοιών της διαφάνειας και της λογοδοσίας και |
| --- | --- |

—

ο σαφής προσδιορισμός των εννοιών της διαφάνειας και της λογοδοσίας και

| — | η διάθεση επενδυτικών πόρων για την υλοποίηση των αναγκαίων μέτρων, δηλαδή άμεση σύνδεση με την πραγματική οικονομία. |
| --- | --- |

—

η διάθεση επενδυτικών πόρων για την υλοποίηση των αναγκαίων μέτρων, δηλαδή άμεση σύνδεση με την πραγματική οικονομία.

| 4.13. | Η κοινωνία των πολιτών αναμένει ότι στη νέα συμφωνία για το κλίμα θα συνεκτιμηθούν οι απαιτήσεις της για την ανάγκη μιας δίκαιης μετάβασης, η οποία θα σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα των εργαζομένων, λαμβάνοντας υπόψη τις κοινωνικές συνέπειες, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος αποκαταστάσεως των ζημιών, καθώς και τα ζητήματα που αφορούν την προσαρμογή στην αλλαγή του κλίματος, ιδίως στις φτωχότερες χώρες. |
| --- | --- |

4.13.

Η κοινωνία των πολιτών αναμένει ότι στη νέα συμφωνία για το κλίμα θα συνεκτιμηθούν οι απαιτήσεις της για την ανάγκη μιας δίκαιης μετάβασης, η οποία θα σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα των εργαζομένων, λαμβάνοντας υπόψη τις κοινωνικές συνέπειες, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος αποκαταστάσεως των ζημιών, καθώς και τα ζητήματα που αφορούν την προσαρμογή στην αλλαγή του κλίματος, ιδίως στις φτωχότερες χώρες.

| 4.14. | Η εφαρμογή των αποφάσεων πρέπει απαραιτήτως να είναι διαφανής και επαληθεύσιμη και τα κράτη τα οποία δεν συμμορφώνονται με οποιαδήποτε απόφαση δεν θα πρέπει να συνεχίζουν να απολαμβάνουν τα πλεονεκτήματα που θα παρέχει η συμφωνία. |
| --- | --- |

4.14.

Η εφαρμογή των αποφάσεων πρέπει απαραιτήτως να είναι διαφανής και επαληθεύσιμη και τα κράτη τα οποία δεν συμμορφώνονται με οποιαδήποτε απόφαση δεν θα πρέπει να συνεχίζουν να απολαμβάνουν τα πλεονεκτήματα που θα παρέχει η συμφωνία.

| 4.15. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η πρόταση της Επιτροπής για την ανάληψη περισσότερο συνεπών δεσμεύσεων για το κλίμα, λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη τις διαφορετικές εθνικές συνθήκες και τις μεταβαλλόμενες ευθύνες, θα μπορούσε να καταστεί δυνατή με τη βοήθεια τακτικών επανεξετάσεων που θα δώσουν την αναγκαία ώθηση στο ζήτημα αυτό. |
| --- | --- |

4.15.

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η πρόταση της Επιτροπής για την ανάληψη περισσότερο συνεπών δεσμεύσεων για το κλίμα, λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη τις διαφορετικές εθνικές συνθήκες και τις μεταβαλλόμενες ευθύνες, θα μπορούσε να καταστεί δυνατή με τη βοήθεια τακτικών επανεξετάσεων που θα δώσουν την αναγκαία ώθηση στο ζήτημα αυτό.

Προσδοκίες για τον ρόλο της ΕΕ στην παγκόσμια αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος

| 4.16. | Κατά τα τελευταία έτη, η ΕΕ έχει αποκτήσει καλή φήμη παγκοσμίως σε θέματα που αφορούν την κλιματική αλλαγή. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι πολύ σημαντικό, όχι μόνο μέσω των διαπραγματεύσεων της COP, αλλά και μέσω μιας ενεργούς πολιτικής, να δημιουργηθεί ένα κλίμα εμπιστοσύνης ώστε να εδραιωθεί μια φιλόδοξη πολιτική προστασίας του κλίματος, η οποία δεν θα προσφέρει οικονομικά οφέλη σε ορισμένα κράτη ή σε ορισμένες ομάδες οικονομικών συμφερόντων εις βάρος άλλων. |
| --- | --- |

4.16.

Κατά τα τελευταία έτη, η ΕΕ έχει αποκτήσει καλή φήμη παγκοσμίως σε θέματα που αφορούν την κλιματική αλλαγή. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι πολύ σημαντικό, όχι μόνο μέσω των διαπραγματεύσεων της COP, αλλά και μέσω μιας ενεργούς πολιτικής, να δημιουργηθεί ένα κλίμα εμπιστοσύνης ώστε να εδραιωθεί μια φιλόδοξη πολιτική προστασίας του κλίματος, η οποία δεν θα προσφέρει οικονομικά οφέλη σε ορισμένα κράτη ή σε ορισμένες ομάδες οικονομικών συμφερόντων εις βάρος άλλων.

| 4.17. | Η ΕΕ θα πρέπει να παραμείνει αξιόπιστη και να συνεχίσει να αποτελεί ένα θετικό παράδειγμα παγκοσμίως. Τέτοιου είδους διαδικασίες διαπραγματεύσεων και προσαρμογής δεν νοούνται χωρίς «πρωτοπόρους» και «κινητήριες δυνάμεις» στην πολιτική και την οικονομία. Είναι σημαντικό να τονισθεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα διαδραματίσει έναν αξιόπιστο πρωτοπόρο ρόλο μόνον εφόσον αποδειχθεί ότι οι πολιτικές για την προστασία του περιβάλλοντος συμβαδίζουν με τη θετική οικονομική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

4.17.

Η ΕΕ θα πρέπει να παραμείνει αξιόπιστη και να συνεχίσει να αποτελεί ένα θετικό παράδειγμα παγκοσμίως. Τέτοιου είδους διαδικασίες διαπραγματεύσεων και προσαρμογής δεν νοούνται χωρίς «πρωτοπόρους» και «κινητήριες δυνάμεις» στην πολιτική και την οικονομία. Είναι σημαντικό να τονισθεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα διαδραματίσει έναν αξιόπιστο πρωτοπόρο ρόλο μόνον εφόσον αποδειχθεί ότι οι πολιτικές για την προστασία του περιβάλλοντος συμβαδίζουν με τη θετική οικονομική ανάπτυξη.

| 4.18. | Θα πρέπει να σημειωθεί ότι πολλά αναμφίλεκτα μέτρα που εφαρμόστηκαν για πρώτη φορά στην ΕΕ έχουν πλέον υιοθετηθεί και από άλλα κράτη. Τα μέτρα στήριξης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, εκ των οποίων το δεύτερο εφαρμόζεται μάλιστα στην Κίνα, αποτελούν τέτοια παραδείγματα. |
| --- | --- |

4.18.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι πολλά αναμφίλεκτα μέτρα που εφαρμόστηκαν για πρώτη φορά στην ΕΕ έχουν πλέον υιοθετηθεί και από άλλα κράτη. Τα μέτρα στήριξης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, εκ των οποίων το δεύτερο εφαρμόζεται μάλιστα στην Κίνα, αποτελούν τέτοια παραδείγματα.

| 4.19. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ κ. Federica Mogherini μέσω του «Σχεδίου δράσης για τη διπλωματία για το κλίμα» (10) ασχολείται εκτενώς με ζητήματα που αφορούν το κλίμα στο πλαίσιο της εξωτερικής της πολιτικής. Ομοίως, η δήλωση του προέδρου της Επιτροπής κ. Juncker που θέλει να καταστήσει την Ευρώπη νούμερο ένα στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας παγκοσμίως, όχι μόνο με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος, αλλά και τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την προώθηση της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού, αποτελεί ένα σημαντικό και ορθό μήνυμα. |
| --- | --- |

4.19.

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ κ. Federica Mogherini μέσω του «Σχεδίου δράσης για τη διπλωματία για το κλίμα» (10) ασχολείται εκτενώς με ζητήματα που αφορούν το κλίμα στο πλαίσιο της εξωτερικής της πολιτικής. Ομοίως, η δήλωση του προέδρου της Επιτροπής κ. Juncker που θέλει να καταστήσει την Ευρώπη νούμερο ένα στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας παγκοσμίως, όχι μόνο με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος, αλλά και τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την προώθηση της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού, αποτελεί ένα σημαντικό και ορθό μήνυμα.

| 4.20. | Η ΕΕ έχει επιτύχει πολλούς στόχους παγκοσμίως. Μεταξύ άλλων έχει αποδείξει ότι η οικονομική μεγέθυνση μπορεί να αποσυνδεθεί από την αύξηση των εκπομπών. Για παράδειγμα, καμία οικονομία στον κόσμο δεν έχει λιγότερες εκπομπές ανά μονάδα ΑΕγχΠ από ότι η ΕΕ και μάλιστα πολλές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις είναι «πρωτοπόροι» στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης και αποδοτικότητας των πόρων. Το γεγονός αυτό σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με τα τεχνικά επιτεύγματα και με το δυναμικό καινοτομίας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που πηγάζουν από μια πιο αυστηρή περιβαλλοντική νομοθεσία της ΕΕ σε σχέση με τα άλλα κράτη. |
| --- | --- |

4.20.

Η ΕΕ έχει επιτύχει πολλούς στόχους παγκοσμίως. Μεταξύ άλλων έχει αποδείξει ότι η οικονομική μεγέθυνση μπορεί να αποσυνδεθεί από την αύξηση των εκπομπών. Για παράδειγμα, καμία οικονομία στον κόσμο δεν έχει λιγότερες εκπομπές ανά μονάδα ΑΕγχΠ από ότι η ΕΕ και μάλιστα πολλές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις είναι «πρωτοπόροι» στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης και αποδοτικότητας των πόρων. Το γεγονός αυτό σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με τα τεχνικά επιτεύγματα και με το δυναμικό καινοτομίας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που πηγάζουν από μια πιο αυστηρή περιβαλλοντική νομοθεσία της ΕΕ σε σχέση με τα άλλα κράτη.

| 4.21. | Παρ’ όλα ταύτα, την Ευρώπη αναμένουν ακόμα πολλές προκλήσεις: ο στόχος για τη μείωση των εκπομπών κατά 80-95 % μέχρι το 2050 δεν θα επιτευχθεί μόνο μέσω τεχνολογικών καινοτομιών. Αυτό φαίνεται για παράδειγμα στον τομέα των μεταφορών, όπου η καινοτομία στον τομέα της τεχνολογίας των εξατμίσεων έχει εν μέρει αντισταθμιστεί από τον αυξανόμενο αριθμό των οχημάτων και των υποδομών. Ως εκ τούτου, θα είναι επίσης απαραίτητες διαρθρωτικές αλλαγές, πράγμα που σημαίνει ότι είναι αναγκαία η ενίσχυση της συνοχής μεταξύ των πολιτικών για την προστασία του περιβάλλοντος και άλλων πολιτικών σε σύγκριση με το παρελθόν. |
| --- | --- |

4.21.

Παρ’ όλα ταύτα, την Ευρώπη αναμένουν ακόμα πολλές προκλήσεις: ο στόχος για τη μείωση των εκπομπών κατά 80-95 % μέχρι το 2050 δεν θα επιτευχθεί μόνο μέσω τεχνολογικών καινοτομιών. Αυτό φαίνεται για παράδειγμα στον τομέα των μεταφορών, όπου η καινοτομία στον τομέα της τεχνολογίας των εξατμίσεων έχει εν μέρει αντισταθμιστεί από τον αυξανόμενο αριθμό των οχημάτων και των υποδομών. Ως εκ τούτου, θα είναι επίσης απαραίτητες διαρθρωτικές αλλαγές, πράγμα που σημαίνει ότι είναι αναγκαία η ενίσχυση της συνοχής μεταξύ των πολιτικών για την προστασία του περιβάλλοντος και άλλων πολιτικών σε σύγκριση με το παρελθόν.

5.   Η διαπραγματευτική διαδικασία των COP των τελευταίων ετών και η πραγματικότητα

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ παρακολουθεί τις διαπραγματεύσεις εδώ και πολλά χρόνια. Αναγνωρίζει την ύψιστη σημασία της θετικής περάτωσης της διάσκεψης στο Παρίσι, επισημαίνει όμως παράλληλα ότι δεν αρκούν οι αποφάσεις από μόνες τους και ότι το κλίμα θα σωθεί μόνο με ουσιαστικά μέτρα. |
| --- | --- |

5.1.

Η ΕΟΚΕ παρακολουθεί τις διαπραγματεύσεις εδώ και πολλά χρόνια. Αναγνωρίζει την ύψιστη σημασία της θετικής περάτωσης της διάσκεψης στο Παρίσι, επισημαίνει όμως παράλληλα ότι δεν αρκούν οι αποφάσεις από μόνες τους και ότι το κλίμα θα σωθεί μόνο με ουσιαστικά μέτρα.

| 5.2. | Η επίτευξη συναίνεσης εντός της διεθνούς κοινότητας στο Παρίσι θα ήταν ευκολότερη εάν οι κοινές αποφάσεις της «Διάσκεψης Ρίο+20», ήτοι «να καταργηθούν σταδιακά οι επιζήμιες και αναποτελεσματικές επιδοτήσεις των ορυκτών καυσίμων, οι οποίες ενθαρρύνουν τη σπάταλη κατανάλωση και υπονομεύουν την αειφόρο ανάπτυξη» (11), είχαν υλοποιηθεί ή επρόκειτο να υλοποιηθούν. Ήδη από τότε είχε αναγνωρισθεί ότι πρέπει να γίνει χρήση αγορακεντρικών μέσων (όπως οι φόροι άνθρακα, συστήματα εμπορίας εκπομπών κ.λπ.), γεγονός που η ΕΟΚΕ θεωρεί ως σκόπιμο (12). Ένα νέο έγγραφο εργασίας του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (13) εκτιμά ότι το σύνολο των παγκόσμιων άμεσων και έμμεσων επιδοτήσεων για τα ορυκτά καύσιμα ανέρχεται στο ετήσιο ποσό των 5,3 τρισεκατ. ευρώ, που αντιστοιχεί σε περισσότερα από 15 δισεκατ. δολάρια ημερησίως. Ακόμη και με το σχεδιαζόμενο Πράσινο Ταμείο για το κλίμα ύψους 100 δισεκατ. δολάρια ετησίως, ο αρνητικός αντίκτυπος των εν λόγω επιδοτήσεων δεν αντισταθμίζεται. |
| --- | --- |

5.2.

Η επίτευξη συναίνεσης εντός της διεθνούς κοινότητας στο Παρίσι θα ήταν ευκολότερη εάν οι κοινές αποφάσεις της «Διάσκεψης Ρίο+20», ήτοι «να καταργηθούν σταδιακά οι επιζήμιες και αναποτελεσματικές επιδοτήσεις των ορυκτών καυσίμων, οι οποίες ενθαρρύνουν τη σπάταλη κατανάλωση και υπονομεύουν την αειφόρο ανάπτυξη» (11), είχαν υλοποιηθεί ή επρόκειτο να υλοποιηθούν. Ήδη από τότε είχε αναγνωρισθεί ότι πρέπει να γίνει χρήση αγορακεντρικών μέσων (όπως οι φόροι άνθρακα, συστήματα εμπορίας εκπομπών κ.λπ.), γεγονός που η ΕΟΚΕ θεωρεί ως σκόπιμο (12). Ένα νέο έγγραφο εργασίας του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (13) εκτιμά ότι το σύνολο των παγκόσμιων άμεσων και έμμεσων επιδοτήσεων για τα ορυκτά καύσιμα ανέρχεται στο ετήσιο ποσό των 5,3 τρισεκατ. ευρώ, που αντιστοιχεί σε περισσότερα από 15 δισεκατ. δολάρια ημερησίως. Ακόμη και με το σχεδιαζόμενο Πράσινο Ταμείο για το κλίμα ύψους 100 δισεκατ. δολάρια ετησίως, ο αρνητικός αντίκτυπος των εν λόγω επιδοτήσεων δεν αντισταθμίζεται.

| 5.3. | Εντούτοις, μεταξύ των πολιτικών δεσμεύσεων και την εφαρμογή αυτών υπάρχουν τεράστια κενά, τα οποία κλονίζουν την εμπιστοσύνη της κοινωνίας των πολιτών στη σύναψη παγκόσμιων πολιτικών συμφωνιών. Η διάσκεψη στο Παρίσι δεν θα πρέπει να ενισχύσει τη δυσαρέσκεια αυτή, αλλά θα πρέπει να σηματοδοτήσει μία αλλαγή της τάσης αυτής. |
| --- | --- |

5.3.

Εντούτοις, μεταξύ των πολιτικών δεσμεύσεων και την εφαρμογή αυτών υπάρχουν τεράστια κενά, τα οποία κλονίζουν την εμπιστοσύνη της κοινωνίας των πολιτών στη σύναψη παγκόσμιων πολιτικών συμφωνιών. Η διάσκεψη στο Παρίσι δεν θα πρέπει να ενισχύσει τη δυσαρέσκεια αυτή, αλλά θα πρέπει να σηματοδοτήσει μία αλλαγή της τάσης αυτής.

| 5.4. | Για την Ευρώπη είναι όμως εξίσου σημαντικό να παρακολουθεί τις εξελίξεις που σημειώνονται εκτός των «διαπραγματεύσεων των COP» και δη αυτές που αφορούν την «πραγματική οικονομική ανάπτυξη». Παραδείγματα:






  — | Στην COP 20 που πραγματοποιήθηκε στη Λίμα, η Κίνα και η Καλιφόρνια υπέγραψαν συμφωνία, η οποία προβλέπει τη στενή συνεργασία των δύο αυτών ισχυρών οικονομικών συνασπισμών σε ζητήματα που αφορούν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την ηλεκτροκίνηση και τα μέτρα ενεργειακής απόδοσης. Δεν υπάρχουν αντίστοιχες συμφωνίες στρατηγικής συνεργασίας με την Ευρώπη. |
| --- | --- | --- |

5.4.

Για την Ευρώπη είναι όμως εξίσου σημαντικό να παρακολουθεί τις εξελίξεις που σημειώνονται εκτός των «διαπραγματεύσεων των COP» και δη αυτές που αφορούν την «πραγματική οικονομική ανάπτυξη». Παραδείγματα:

—

Στην COP 20 που πραγματοποιήθηκε στη Λίμα, η Κίνα και η Καλιφόρνια υπέγραψαν συμφωνία, η οποία προβλέπει τη στενή συνεργασία των δύο αυτών ισχυρών οικονομικών συνασπισμών σε ζητήματα που αφορούν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την ηλεκτροκίνηση και τα μέτρα ενεργειακής απόδοσης. Δεν υπάρχουν αντίστοιχες συμφωνίες στρατηγικής συνεργασίας με την Ευρώπη.

| — | Τα τελευταία χρόνια, η Κίνα και η ΗΠΑ βρίσκονται στις πρώτες θέσεις της κατάταξης των χωρών με τις υψηλότερες επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Το 2013 επενδύθηκαν στην Κίνα 54,2 δισεκατ. δολάρια, τις ΗΠΑ 33,9 δισεκατ. δολάρια και την Ιαπωνία 28,6 δισεκατ. δολάρια σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Στις θέσεις 4 και 5 της κατάταξης ακολουθούν το Ηνωμένο Βασίλειο (12,1 δισεκατ. δολάρια) και η Γερμανία (9,9 δισεκατ. δολάρια). Ιδίως στη Γερμανία και στην Ιταλία υπήρξε σημαντική μείωση των αντίστοιχων επενδύσεων (14). |
| --- | --- |

—

Τα τελευταία χρόνια, η Κίνα και η ΗΠΑ βρίσκονται στις πρώτες θέσεις της κατάταξης των χωρών με τις υψηλότερες επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Το 2013 επενδύθηκαν στην Κίνα 54,2 δισεκατ. δολάρια, τις ΗΠΑ 33,9 δισεκατ. δολάρια και την Ιαπωνία 28,6 δισεκατ. δολάρια σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Στις θέσεις 4 και 5 της κατάταξης ακολουθούν το Ηνωμένο Βασίλειο (12,1 δισεκατ. δολάρια) και η Γερμανία (9,9 δισεκατ. δολάρια). Ιδίως στη Γερμανία και στην Ιταλία υπήρξε σημαντική μείωση των αντίστοιχων επενδύσεων (14).

Παγκόσμια ανταγωνιστικότητα, «διαρροή άνθρακα» και/ή «χαμηλή διαρροή άνθρακα»

| 5.5. | Οι αναγκαίες αποφάσεις για να επιτευχθούν οι στόχοι της σύμβασης-πλαίσιο για την αλλαγή του κλίματος, δεν θα οδηγήσουν σήμερα μόνο στη δημιουργία «αμοιβαία επωφελών καταστάσεων». Ως εκ τούτου, ορθώς δίνεται προσοχή στις δυσκολίες που θα υπάρξουν στον συγκερασμό, όπου αυτός είναι εφικτός, των αποφάσεων της COP με τα βραχυπρόθεσμα εθνικά ή τομεακά (οικονομικά) συμφέροντα. |
| --- | --- |

5.5.

Οι αναγκαίες αποφάσεις για να επιτευχθούν οι στόχοι της σύμβασης-πλαίσιο για την αλλαγή του κλίματος, δεν θα οδηγήσουν σήμερα μόνο στη δημιουργία «αμοιβαία επωφελών καταστάσεων». Ως εκ τούτου, ορθώς δίνεται προσοχή στις δυσκολίες που θα υπάρξουν στον συγκερασμό, όπου αυτός είναι εφικτός, των αποφάσεων της COP με τα βραχυπρόθεσμα εθνικά ή τομεακά (οικονομικά) συμφέροντα.

| 5.6. | Αυτό δεν θα είναι πάντα εφικτό, δεδομένου ότι προφανώς θα υπάρχουν τομείς στο νέο σύστημα «οικονομίας χαμηλών εκπομπών άνθρακα» που δεν θα διαδραματίζουν κανέναν ή έναν πολύ μικρότερο ρόλο και θα ανήκουν στους «χαμένους» αυτής της αναγκαίας διαρθρωτικής αλλαγής. Κανείς δεν θα ωφεληθεί από την απόκρυψη του γεγονότος αυτού. Αντίθετα, οι εν λόγω οικονομικοί κλάδοι και τα επηρεαζόμενα από τις αλλαγές άτομα και περιφέρειες έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν πώς το πολιτικό σύστημα θα φέρει εις πέρας με κοινωνικά υπεύθυνο τρόπο τις αλλαγές αυτές χωρίς να προκαλέσει ρωγμές. Οι δυσκολίες αυτές, όμως, δεν πρέπει να αποτελέσουν πρόσχημα για να μην αναλάβουμε δράση σήμερα. Η μετάβαση σε μια «οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα» σήμερα θα είναι λιγότερο δαπανηρή από μία επανόρθωση ζημιών στο μέλλον (15). |
| --- | --- |

5.6.

Αυτό δεν θα είναι πάντα εφικτό, δεδομένου ότι προφανώς θα υπάρχουν τομείς στο νέο σύστημα «οικονομίας χαμηλών εκπομπών άνθρακα» που δεν θα διαδραματίζουν κανέναν ή έναν πολύ μικρότερο ρόλο και θα ανήκουν στους «χαμένους» αυτής της αναγκαίας διαρθρωτικής αλλαγής. Κανείς δεν θα ωφεληθεί από την απόκρυψη του γεγονότος αυτού. Αντίθετα, οι εν λόγω οικονομικοί κλάδοι και τα επηρεαζόμενα από τις αλλαγές άτομα και περιφέρειες έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν πώς το πολιτικό σύστημα θα φέρει εις πέρας με κοινωνικά υπεύθυνο τρόπο τις αλλαγές αυτές χωρίς να προκαλέσει ρωγμές. Οι δυσκολίες αυτές, όμως, δεν πρέπει να αποτελέσουν πρόσχημα για να μην αναλάβουμε δράση σήμερα. Η μετάβαση σε μια «οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα» σήμερα θα είναι λιγότερο δαπανηρή από μία επανόρθωση ζημιών στο μέλλον (15).

| 5.7. | Η ανάπτυξη μελλοντικών αγορών, π.χ. στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και πιο συγκεκριμένα, στις τεχνολογίες υψηλής ενεργειακής απόδοσης, είναι πρωταρχικής σημασίας για τη μελλοντική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Βεβαίως, πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη οι φωνές που προειδοποιούν για μια «διαρροή άνθρακα» και προτρέπουν την Ευρώπη να μην προχωρήσει με ταχείς ρυθμούς στη μονομερή της πορεία. |
| --- | --- |

5.7.

Η ανάπτυξη μελλοντικών αγορών, π.χ. στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και πιο συγκεκριμένα, στις τεχνολογίες υψηλής ενεργειακής απόδοσης, είναι πρωταρχικής σημασίας για τη μελλοντική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Βεβαίως, πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη οι φωνές που προειδοποιούν για μια «διαρροή άνθρακα» και προτρέπουν την Ευρώπη να μην προχωρήσει με ταχείς ρυθμούς στη μονομερή της πορεία.

| 5.8. | Εντούτοις, δεν υφίσταται πλέον μια μονομερής ευρωπαϊκή πορεία, αλλά περισσότερο ένας παγκόσμιος ανταγωνισμός. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να τεθεί υπό συζήτηση και το θέμα της «χαμηλής διαρροής άνθρακα», δηλαδή ο κίνδυνος η Ευρώπη να χάσει την τεχνολογική και οικονομική ηγετική θέση που κατείχε μέχρι σήμερα, π.χ. στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. |
| --- | --- |

5.8.

Εντούτοις, δεν υφίσταται πλέον μια μονομερής ευρωπαϊκή πορεία, αλλά περισσότερο ένας παγκόσμιος ανταγωνισμός. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να τεθεί υπό συζήτηση και το θέμα της «χαμηλής διαρροής άνθρακα», δηλαδή ο κίνδυνος η Ευρώπη να χάσει την τεχνολογική και οικονομική ηγετική θέση που κατείχε μέχρι σήμερα, π.χ. στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

| 5.9. | Και αυτό μπορεί να συμβεί πολύ γρήγορα. Στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και συγκεκριμένα σε ό,τι αφορά την τεχνολογία συσσωρευτών, παρατηρείται ότι η Ευρώπη έχει μείνει πίσω. Στον τομέα της ηλεκτροκίνησης η Κίνα και η Καλιφόρνια έχουν αναλάβει ηγετικό ρόλο, με την Κίνα να παράγει τους πιο φθηνούς φωτοβολταϊκούς συλλέκτες, και το προβάδισμα αυτό δεν οφείλεται στο μισθολογικό ντάμπινγκ. Απαιτούνται επειγόντως σημαντικά υψηλότερες δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις στον τομέα της Ε & Α. |
| --- | --- |

5.9.

Και αυτό μπορεί να συμβεί πολύ γρήγορα. Στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και συγκεκριμένα σε ό,τι αφορά την τεχνολογία συσσωρευτών, παρατηρείται ότι η Ευρώπη έχει μείνει πίσω. Στον τομέα της ηλεκτροκίνησης η Κίνα και η Καλιφόρνια έχουν αναλάβει ηγετικό ρόλο, με την Κίνα να παράγει τους πιο φθηνούς φωτοβολταϊκούς συλλέκτες, και το προβάδισμα αυτό δεν οφείλεται στο μισθολογικό ντάμπινγκ. Απαιτούνται επειγόντως σημαντικά υψηλότερες δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις στον τομέα της Ε & Α.

| 5.10. | Η σημερινή απουσία ίσων όρων ανταγωνισμού παγκοσμίως αποτελεί μία σημαντική πρόκληση για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που ανταγωνίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο. Τομείς όπως η χαλυβουργία, η χαρτοβιομηχανία και η χημική βιομηχανία, όπου υπάρχει ιδιαίτερη παγκόσμια αλληλεξάρτηση, εξακολουθούν να έχουν μεγάλη οικονομική σημασία. Χάρη στην τεχνολογική ανάπτυξη, οι εκπομπές των μεταποιητικών βιομηχανιών στην ΕΕ μειώθηκαν κατά 31 % μεταξύ 1990 και 2012 (16). |
| --- | --- |

5.10.

Η σημερινή απουσία ίσων όρων ανταγωνισμού παγκοσμίως αποτελεί μία σημαντική πρόκληση για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που ανταγωνίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο. Τομείς όπως η χαλυβουργία, η χαρτοβιομηχανία και η χημική βιομηχανία, όπου υπάρχει ιδιαίτερη παγκόσμια αλληλεξάρτηση, εξακολουθούν να έχουν μεγάλη οικονομική σημασία. Χάρη στην τεχνολογική ανάπτυξη, οι εκπομπές των μεταποιητικών βιομηχανιών στην ΕΕ μειώθηκαν κατά 31 % μεταξύ 1990 και 2012 (16).

| 5.11. | Ωστόσο, μοιάζει απίθανο ο ρόλος των βιομηχανιών αυτών να μπορέσει να αντικατασταθεί πλήρως από τις νέες «πράσινες» βιομηχανίες έως το 2050. Μία επιτάχυνση της διαδικασίας μετεγκατάστασης της παραγωγής των βιομηχανιών αυτών σε κράτη εκτός της ΕΕ δεν θα εξυπηρετούσε ούτε την ευρωπαϊκή οικονομία, ούτε το παγκόσμιο κλίμα, εάν δεν συνοδευόταν κι από τη μείωση των εκπομπών. |
| --- | --- |

5.11.

Ωστόσο, μοιάζει απίθανο ο ρόλος των βιομηχανιών αυτών να μπορέσει να αντικατασταθεί πλήρως από τις νέες «πράσινες» βιομηχανίες έως το 2050. Μία επιτάχυνση της διαδικασίας μετεγκατάστασης της παραγωγής των βιομηχανιών αυτών σε κράτη εκτός της ΕΕ δεν θα εξυπηρετούσε ούτε την ευρωπαϊκή οικονομία, ούτε το παγκόσμιο κλίμα, εάν δεν συνοδευόταν κι από τη μείωση των εκπομπών.

| 5.12. | Η έκταση αυτής της «διαρροής άνθρακα» αποτελεί συχνά αντικείμενο συζήτησης. Μπορεί να είναι άμεση και να στρέφει τα εργοστάσια και την παραγωγή στο εξωτερικό ως άμεση αντίδραση στα νέα πολιτικά μέτρα, αλλά μπορεί επίσης να πάρει και μία περισσότερο έμμεση μορφή, όπως φαίνεται από τις αυξανόμενες υπερπόντιες επενδύσεις ενώ παράλληλα διατηρείται η παραγωγή εντός της ΕΕ. Σήμερα, το φαινόμενο αυτό συναντάται πιο συχνά στις παγκόσμιες εταιρείες και επηρεάζεται από τους πολλούς συντελεστές παραγωγής. Δεδομένου ότι η παραγωγή των εν λόγω «παλαιών βιομηχανιών» αυξάνεται παγκοσμίως, είναι αναγκαίο να δημιουργηθούν ισορροπημένα κίνητρα για την προώθηση των τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών άνθρακα, χωρίς όμως οι τεχνολογίες αυτές να μειώνουν τη σχετική ανταγωνιστικότητα των συγκεκριμένων βιομηχανιών. |
| --- | --- |

5.12.

Η έκταση αυτής της «διαρροής άνθρακα» αποτελεί συχνά αντικείμενο συζήτησης. Μπορεί να είναι άμεση και να στρέφει τα εργοστάσια και την παραγωγή στο εξωτερικό ως άμεση αντίδραση στα νέα πολιτικά μέτρα, αλλά μπορεί επίσης να πάρει και μία περισσότερο έμμεση μορφή, όπως φαίνεται από τις αυξανόμενες υπερπόντιες επενδύσεις ενώ παράλληλα διατηρείται η παραγωγή εντός της ΕΕ. Σήμερα, το φαινόμενο αυτό συναντάται πιο συχνά στις παγκόσμιες εταιρείες και επηρεάζεται από τους πολλούς συντελεστές παραγωγής. Δεδομένου ότι η παραγωγή των εν λόγω «παλαιών βιομηχανιών» αυξάνεται παγκοσμίως, είναι αναγκαίο να δημιουργηθούν ισορροπημένα κίνητρα για την προώθηση των τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών άνθρακα, χωρίς όμως οι τεχνολογίες αυτές να μειώνουν τη σχετική ανταγωνιστικότητα των συγκεκριμένων βιομηχανιών.

| 5.13. | Οι τομείς της βιομηχανίας και του εμπορίου της ΕΕ θα πρέπει να εργαστούν ώστε να περιορίσουν τη συμμετοχή τους στη ρύπανση, σύμφωνα με τον στόχο της μείωσης των εκπομπών κατά 85-95 % έως το 2050. Ο χάρτης πορείας προς την επίτευξη του στόχου αυτού θα μπορούσε ωστόσο να διαφέρει ανά τομέα και επιχείρηση. Η βιομηχανία και το εμπόριο στην ΕΕ μπορούν, μέσω της ανάπτυξης, της παραγωγής και εξαγωγής προϊόντων και υπηρεσιών να υποστηρίξουν άλλες χώρες στις προσπάθειές τους για τη μείωση των εκπομπών. Εφόσον αυτό επιτευχθεί στην Ευρώπη με μικρότερο αντίκτυπο για το κλίμα απ’ ότι σε άλλες περιοχές, ίσως να ήταν δυνατό να γίνουν δεκτές υψηλότερες συνολικές εκπομπές βραχυπρόθεσμα, χωρίς ο ευρωπαϊκός στόχος για τη μείωση των εκπομπών του προγράμματος «Ορίζοντας 2050» να τίθεται σε κίνδυνο. Πρέπει συνεπώς να αξιολογηθεί εάν είναι σκόπιμο να δημιουργηθούν ειδικοί χάρτες πορείας για καθέναν βιομηχανικό κλάδο. |
| --- | --- |

5.13.

Οι τομείς της βιομηχανίας και του εμπορίου της ΕΕ θα πρέπει να εργαστούν ώστε να περιορίσουν τη συμμετοχή τους στη ρύπανση, σύμφωνα με τον στόχο της μείωσης των εκπομπών κατά 85-95 % έως το 2050. Ο χάρτης πορείας προς την επίτευξη του στόχου αυτού θα μπορούσε ωστόσο να διαφέρει ανά τομέα και επιχείρηση. Η βιομηχανία και το εμπόριο στην ΕΕ μπορούν, μέσω της ανάπτυξης, της παραγωγής και εξαγωγής προϊόντων και υπηρεσιών να υποστηρίξουν άλλες χώρες στις προσπάθειές τους για τη μείωση των εκπομπών. Εφόσον αυτό επιτευχθεί στην Ευρώπη με μικρότερο αντίκτυπο για το κλίμα απ’ ότι σε άλλες περιοχές, ίσως να ήταν δυνατό να γίνουν δεκτές υψηλότερες συνολικές εκπομπές βραχυπρόθεσμα, χωρίς ο ευρωπαϊκός στόχος για τη μείωση των εκπομπών του προγράμματος «Ορίζοντας 2050» να τίθεται σε κίνδυνο. Πρέπει συνεπώς να αξιολογηθεί εάν είναι σκόπιμο να δημιουργηθούν ειδικοί χάρτες πορείας για καθέναν βιομηχανικό κλάδο.

| 5.14. | Τα περιγραφέντα προβλήματα της «διαρροής άνθρακα» ή της «χαμηλής διαρροής άνθρακα» δεν αποτελούν μέρος των διαπραγματεύσεων της COP 21. Η ΕΕ πρέπει να εργαστεί σε όλα τα επίπεδα ώστε, για παράδειγμα, να δημιουργηθούν μηχανισμοί της αγοράς, οι οποίοι θα συμβάλλουν ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι εκπομπές που συνδέονται με την παραγωγή προϊόντων στο πλαίσιο του παγκοσμίου εμπορίου. Πρέπει να υιοθετηθούν πρόσθετες πολιτικές για την αντιμετώπιση της «έκλυσης διοξειδίου του άνθρακα», όπως, λόγου χάρη, όπως η διασυνοριακή προσαρμογή του άνθρακα —ένα σύστημα που αποσκοπεί στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, δημιουργώντας ταυτόχρονα ίσους όρους ανταγωνισμού. Σύμφωνα με το σύστημα αυτό η τιμή των εισαγόμενων αγαθών θα αυξάνεται στα σύνορα βάσει του υπολογισμού της μάζας των εκπομπών που προκύπτουν από την είσοδο των εν λόγω αγαθών. Πρότυπα που σκιαγραφούνται σε μία πρόσφατη μελέτη αποδεικνύουν ότι η διασυνοριακή προσαρμογή του άνθρακα μπορεί να περιορίσει σημαντικά την έκλυση διοξειδίου του άνθρακα σε καίριους τομείς, αυξάνοντας ταυτόχρονα τα έσοδα (17). |
| --- | --- |

5.14.

Τα περιγραφέντα προβλήματα της «διαρροής άνθρακα» ή της «χαμηλής διαρροής άνθρακα» δεν αποτελούν μέρος των διαπραγματεύσεων της COP 21. Η ΕΕ πρέπει να εργαστεί σε όλα τα επίπεδα ώστε, για παράδειγμα, να δημιουργηθούν μηχανισμοί της αγοράς, οι οποίοι θα συμβάλλουν ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι εκπομπές που συνδέονται με την παραγωγή προϊόντων στο πλαίσιο του παγκοσμίου εμπορίου. Πρέπει να υιοθετηθούν πρόσθετες πολιτικές για την αντιμετώπιση της «έκλυσης διοξειδίου του άνθρακα», όπως, λόγου χάρη, όπως η διασυνοριακή προσαρμογή του άνθρακα —ένα σύστημα που αποσκοπεί στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, δημιουργώντας ταυτόχρονα ίσους όρους ανταγωνισμού. Σύμφωνα με το σύστημα αυτό η τιμή των εισαγόμενων αγαθών θα αυξάνεται στα σύνορα βάσει του υπολογισμού της μάζας των εκπομπών που προκύπτουν από την είσοδο των εν λόγω αγαθών. Πρότυπα που σκιαγραφούνται σε μία πρόσφατη μελέτη αποδεικνύουν ότι η διασυνοριακή προσαρμογή του άνθρακα μπορεί να περιορίσει σημαντικά την έκλυση διοξειδίου του άνθρακα σε καίριους τομείς, αυξάνοντας ταυτόχρονα τα έσοδα (17).

| 5.15. | Η υπό συζήτηση διασυνοριακή προσαρμογή του άνθρακα, ωστόσο, δεν χαίρει, στην τρέχουσα μορφή της, της επιδοκιμασίας ορισμένων σημαντικών εταίρων της ΕΕ. Το θέμα αυτό πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ). Η Συνθήκη επιτρέπει την εξέταση τέτοιου είδους «μη εμπορικών» θεμάτων. Δεδομένης της απουσίας ύπαρξης διεθνούς συμφωνίας σχετικά με την τιμολόγηση του άνθρακα, δεν θα πρέπει να υποτιμάται η δυσκολία υλοποίησης αυτού του στόχου. Οι ανησυχίες αυτές θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν με τη βοήθεια ενός καλύτερου σχεδιασμού της διασυνοριακής προσαρμογής του άνθρακα. Εν ολίγοις, η διασυνοριακή προσαρμογή του άνθρακα δεν αποτελεί μέσο αντιντάμπινγκ, αλλά συνεισφορά σε μια βιώσιμη πολιτική για το κλίμα, με παγκόσμια εφαρμογή, εάν σχεδιαστεί κατάλληλα (18). |
| --- | --- |

5.15.

Η υπό συζήτηση διασυνοριακή προσαρμογή του άνθρακα, ωστόσο, δεν χαίρει, στην τρέχουσα μορφή της, της επιδοκιμασίας ορισμένων σημαντικών εταίρων της ΕΕ. Το θέμα αυτό πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ). Η Συνθήκη επιτρέπει την εξέταση τέτοιου είδους «μη εμπορικών» θεμάτων. Δεδομένης της απουσίας ύπαρξης διεθνούς συμφωνίας σχετικά με την τιμολόγηση του άνθρακα, δεν θα πρέπει να υποτιμάται η δυσκολία υλοποίησης αυτού του στόχου. Οι ανησυχίες αυτές θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν με τη βοήθεια ενός καλύτερου σχεδιασμού της διασυνοριακής προσαρμογής του άνθρακα. Εν ολίγοις, η διασυνοριακή προσαρμογή του άνθρακα δεν αποτελεί μέσο αντιντάμπινγκ, αλλά συνεισφορά σε μια βιώσιμη πολιτική για το κλίμα, με παγκόσμια εφαρμογή, εάν σχεδιαστεί κατάλληλα (18).

| 5.16. | Συγκεκριμένα, αυτό σημαίνει ότι, π.χ., στο πλαίσιο της συμφωνίας ΤΤΙΡ και μάλιστα στις διαπραγματεύσεις της ΣΟΕΣ θα πρέπει να προβλεφθούν οι συγκεκριμένοι μηχανισμοί. |
| --- | --- |

5.16.

Συγκεκριμένα, αυτό σημαίνει ότι, π.χ., στο πλαίσιο της συμφωνίας ΤΤΙΡ και μάλιστα στις διαπραγματεύσεις της ΣΟΕΣ θα πρέπει να προβλεφθούν οι συγκεκριμένοι μηχανισμοί.

Τι θα σήμαινε μια (μερική) αποτυχία των διαπραγματεύσεων;

| 5.17. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να εκφράσει με τις παρατηρήσεις αυτές ότι μια πλήρης ή μερική αποτυχία των διαπραγματεύσεων της COP 21 θα αποτελούσε μεν λυπηρό γεγονός και ένα σοβαρό βήμα πίσω, όμως, δεν θα σήμαινε σε καμία περίπτωση το τέλος των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την προστασία του κλίματος. Επιπλέον μία τέτοια αποτυχία, θα καθιστούσε μία δεσμευτική συμφωνία που θα παρείχε σαφήνεια και προβλεψιμότητα και θα ήταν ιδιαίτερα επιθυμητή για την οικονομία και την κοινωνία εν γένει, καθώς και θα έδινε νέα ώθηση, αδύνατη. Στην πραγματικότητα, ο αγώνας για τις αγορές του μέλλοντος στις πράσινες τεχνολογίες έχει προ πολλού αρχίσει και η Ευρώπη θα πρέπει να συμμετάσχει σε αυτόν, με ή χωρίς τα αποτελέσματα της COP 21. |
| --- | --- |

5.17.

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να εκφράσει με τις παρατηρήσεις αυτές ότι μια πλήρης ή μερική αποτυχία των διαπραγματεύσεων της COP 21 θα αποτελούσε μεν λυπηρό γεγονός και ένα σοβαρό βήμα πίσω, όμως, δεν θα σήμαινε σε καμία περίπτωση το τέλος των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την προστασία του κλίματος. Επιπλέον μία τέτοια αποτυχία, θα καθιστούσε μία δεσμευτική συμφωνία που θα παρείχε σαφήνεια και προβλεψιμότητα και θα ήταν ιδιαίτερα επιθυμητή για την οικονομία και την κοινωνία εν γένει, καθώς και θα έδινε νέα ώθηση, αδύνατη. Στην πραγματικότητα, ο αγώνας για τις αγορές του μέλλοντος στις πράσινες τεχνολογίες έχει προ πολλού αρχίσει και η Ευρώπη θα πρέπει να συμμετάσχει σε αυτόν, με ή χωρίς τα αποτελέσματα της COP 21.

| 5.18. | Η πορεία προς μία «οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών» δεν αιτιολογείται μόνο μέσω του επιχειρήματος της προστασίας του περιβάλλοντος. Η εξάντληση των ορυκτών πηγών ενέργειας, το θέμα της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού, καθώς και το γεγονός ότι μέσω της χρήσης των τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε πολλούς τομείς παράγεται πιο φθηνή ενέργεια απ’ ότι με τις συμβατικές πηγές ενέργειας, οδηγούν σε αυτόν τον δρόμο χωρίς επιστροφή. |
| --- | --- |

5.18.

Η πορεία προς μία «οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών» δεν αιτιολογείται μόνο μέσω του επιχειρήματος της προστασίας του περιβάλλοντος. Η εξάντληση των ορυκτών πηγών ενέργειας, το θέμα της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού, καθώς και το γεγονός ότι μέσω της χρήσης των τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε πολλούς τομείς παράγεται πιο φθηνή ενέργεια απ’ ότι με τις συμβατικές πηγές ενέργειας, οδηγούν σε αυτόν τον δρόμο χωρίς επιστροφή.

6.   Ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών

| 6.1. | Ενώ η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις θέσεις της Επιτροπής στην ανακοίνωσή της σχετικά με το Πρωτόκολλο του Παρισιού, εντούτοις, δεν κατανοεί την έλλειψη αναφοράς σε οιασδήποτε στρατηγική για την επικοινωνία ή οργάνωση επικοινωνίας των στόχων της Επιτροπής, καθώς και την επικείμενη εφαρμογή των αποφάσεων, στην κοινωνία των πολιτών. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η Επιτροπή έχει σαφώς την υποχρέωση να εισέλθει σε έναν διαρθρωμένο διάλογο με την κοινωνία των πολιτών, και συγκεκριμένα με τα θεσμικά όργανα που την εκπροσωπούν, σχετικά με τη στρατηγική της όσον αφορά το κλίμα. |
| --- | --- |

6.1.

Ενώ η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις θέσεις της Επιτροπής στην ανακοίνωσή της σχετικά με το Πρωτόκολλο του Παρισιού, εντούτοις, δεν κατανοεί την έλλειψη αναφοράς σε οιασδήποτε στρατηγική για την επικοινωνία ή οργάνωση επικοινωνίας των στόχων της Επιτροπής, καθώς και την επικείμενη εφαρμογή των αποφάσεων, στην κοινωνία των πολιτών. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η Επιτροπή έχει σαφώς την υποχρέωση να εισέλθει σε έναν διαρθρωμένο διάλογο με την κοινωνία των πολιτών, και συγκεκριμένα με τα θεσμικά όργανα που την εκπροσωπούν, σχετικά με τη στρατηγική της όσον αφορά το κλίμα.

| 6.2. | Η κοινωνία των πολιτών θα πρέπει να διαδραματίσει τουλάχιστον τρεις σημαντικούς ρόλους. Πρώτον, θα πρέπει να παρακολουθεί τη διαδικασία πολιτικής διαπραγμάτευσης και να ασκεί κοινωνική πίεση, έτσι ώστε να ληφθούν όχι μόνον οι προαναφερθείσες δεσμευτικές αποφάσεις, αλλά και οι αποφάσεις που είναι σύμφωνες με τις περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές προσδοκίες. |
| --- | --- |

6.2.

Η κοινωνία των πολιτών θα πρέπει να διαδραματίσει τουλάχιστον τρεις σημαντικούς ρόλους. Πρώτον, θα πρέπει να παρακολουθεί τη διαδικασία πολιτικής διαπραγμάτευσης και να ασκεί κοινωνική πίεση, έτσι ώστε να ληφθούν όχι μόνον οι προαναφερθείσες δεσμευτικές αποφάσεις, αλλά και οι αποφάσεις που είναι σύμφωνες με τις περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές προσδοκίες.

| 6.2.1. | Διαπραγματεύσεις, όπως αυτές στην COP, είναι μόνο αναγκαίες εξαιτίας των διαφορετικών απόψεων που εκφράζονται εντός της διεθνούς κοινότητας για θέματα που αφορούν τον επείγοντα χαρακτήρα των αποφάσεων, το εύρος εφαρμογής τους, τη χρηματοδότηση, την ευθύνη κ.ά. Εάν υπήρχε σύγκλιση απόψεων δεν θα υπήρχε ανάγκη διαπραγμάτευσης. Ακόμη και στους κόλπους της ίδιας της κοινωνίας των πολιτών υπήρχαν (και υπάρχουν) διαφορετικές τοποθετήσεις. Οι πλέον πρόσφατες COP έχουν δείξει ότι δεν υπάρχουν πλέον «μόνο» οι περιβαλλοντολόγοι, οι ομάδες για την ανάπτυξη, οι οργανώσεις γυναικών ή οι εκπρόσωποι των αυτοχθόνων πληθυσμών, για να αναφέρουμε ενδεικτικά κάποια από τα «ενδιαφερόμενα μέρη», που προασπίζονται μία συνεπή προστασία του κλίματος, αλλά έχει αναπτυχθεί και ένα ευρύτερο παγκόσμιο κίνημα της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

6.2.1.

Διαπραγματεύσεις, όπως αυτές στην COP, είναι μόνο αναγκαίες εξαιτίας των διαφορετικών απόψεων που εκφράζονται εντός της διεθνούς κοινότητας για θέματα που αφορούν τον επείγοντα χαρακτήρα των αποφάσεων, το εύρος εφαρμογής τους, τη χρηματοδότηση, την ευθύνη κ.ά. Εάν υπήρχε σύγκλιση απόψεων δεν θα υπήρχε ανάγκη διαπραγμάτευσης. Ακόμη και στους κόλπους της ίδιας της κοινωνίας των πολιτών υπήρχαν (και υπάρχουν) διαφορετικές τοποθετήσεις. Οι πλέον πρόσφατες COP έχουν δείξει ότι δεν υπάρχουν πλέον «μόνο» οι περιβαλλοντολόγοι, οι ομάδες για την ανάπτυξη, οι οργανώσεις γυναικών ή οι εκπρόσωποι των αυτοχθόνων πληθυσμών, για να αναφέρουμε ενδεικτικά κάποια από τα «ενδιαφερόμενα μέρη», που προασπίζονται μία συνεπή προστασία του κλίματος, αλλά έχει αναπτυχθεί και ένα ευρύτερο παγκόσμιο κίνημα της κοινωνίας των πολιτών.

| 6.2.2. | Άξια επαίνου είναι η πολύχρονη εντατική συμμετοχή των (παγκόσμιων) συνδικαλιστικών κινημάτων, καθώς και πολλών επιχειρηματικών κύκλων και επιχειρήσεων, όπως π.χ. το έργο της Διεθνούς Συνδικαλιστικής Συνομοσπονδίας (ITUC) και του Παγκοσμίου Επιχειρηματικού Συμβουλίου για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Αναγνωρίζεται ότι μια αποδοτική από πλευράς πόρων και φιλική προς το κλίμα οικονομία προσφέρει νέες ευκαιρίες οικονομικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

6.2.2.

Άξια επαίνου είναι η πολύχρονη εντατική συμμετοχή των (παγκόσμιων) συνδικαλιστικών κινημάτων, καθώς και πολλών επιχειρηματικών κύκλων και επιχειρήσεων, όπως π.χ. το έργο της Διεθνούς Συνδικαλιστικής Συνομοσπονδίας (ITUC) και του Παγκοσμίου Επιχειρηματικού Συμβουλίου για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Αναγνωρίζεται ότι μια αποδοτική από πλευράς πόρων και φιλική προς το κλίμα οικονομία προσφέρει νέες ευκαιρίες οικονομικής ανάπτυξης.

| 6.2.3. | Η διάσκεψη COP 20 στη Λίμα αποτέλεσε μία εντυπωσιακή «διαδήλωση» των δύο μερών, τόσο των εργοδοτών όσο και των εργαζομένων, σχετικά με το ζήτημα αυτό, αλλά και της κοινωνίας των πολιτών γενικότερα, η οποία κατέδειξε στους αρμόδιους πολιτικούς την επιθυμία μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας για περισσότερη πολιτική διαπραγμάτευση. |
| --- | --- |

6.2.3.

Η διάσκεψη COP 20 στη Λίμα αποτέλεσε μία εντυπωσιακή «διαδήλωση» των δύο μερών, τόσο των εργοδοτών όσο και των εργαζομένων, σχετικά με το ζήτημα αυτό, αλλά και της κοινωνίας των πολιτών γενικότερα, η οποία κατέδειξε στους αρμόδιους πολιτικούς την επιθυμία μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας για περισσότερη πολιτική διαπραγμάτευση.

| 6.2.4. | Οι δραστηριότητες για την προστασία του κλίματος έχουν προσλάβει μία παντελώς νέα διάσταση στους δήμους και τις περιφέρειες. Κι εκεί αναγνωρίζεται η αναγκαιότητα να αποτραπούν περαιτέρω ζημιές σε συγκεκριμένες περιφέρειες και στους κατοίκους και επιχειρηματίες αυτών και να δοθούν ευκαιρίες για τη δημιουργία νέων αλυσίδων αξίας, οι οποίες και θα πρέπει να αξιοποιηθούν. |
| --- | --- |

6.2.4.

Οι δραστηριότητες για την προστασία του κλίματος έχουν προσλάβει μία παντελώς νέα διάσταση στους δήμους και τις περιφέρειες. Κι εκεί αναγνωρίζεται η αναγκαιότητα να αποτραπούν περαιτέρω ζημιές σε συγκεκριμένες περιφέρειες και στους κατοίκους και επιχειρηματίες αυτών και να δοθούν ευκαιρίες για τη δημιουργία νέων αλυσίδων αξίας, οι οποίες και θα πρέπει να αξιοποιηθούν.

| 6.3. | Ο δεύτερος ρόλος της κοινωνίας των πολιτών θα είναι να συμμετάσχει ενεργά στην υλοποίηση των αποφάσεων για την προστασία του κλίματος. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η πολιτική θα πρέπει να υιοθετήσει μία νέα στρατηγική τοποθέτηση, η οποία θα διευκολύνει τη συμμετοχή και θα καταβάλλει πιο εντατικές προσπάθειες για την ένταξη της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

6.3.

Ο δεύτερος ρόλος της κοινωνίας των πολιτών θα είναι να συμμετάσχει ενεργά στην υλοποίηση των αποφάσεων για την προστασία του κλίματος. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η πολιτική θα πρέπει να υιοθετήσει μία νέα στρατηγική τοποθέτηση, η οποία θα διευκολύνει τη συμμετοχή και θα καταβάλλει πιο εντατικές προσπάθειες για την ένταξη της κοινωνίας των πολιτών.

| 6.3.1. | Η ΕΟΚΕ σε έρευνά της στο ερώτημα του κατά πόσο η κοινωνία των πολιτών συμμετέχει στην υλοποίηση της ευρωπαϊκής οδηγίας για τις «ανανεώσιμες πηγές ενέργειας», διαπίστωσε ότι μεγάλα τμήματα της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων πολλών μικρομεσαίων επιχειρήσεων, επιθυμούν μια άμεση συμμετοχή, για παράδειγμα, υπό τη μορφή σχεδίων για την ενέργεια, ούτως ώστε να επωφεληθούν και οι ίδιες από τις νέες οικονομικές ευκαιρίες στις περιφέρειές τους. |
| --- | --- |

6.3.1.

Η ΕΟΚΕ σε έρευνά της στο ερώτημα του κατά πόσο η κοινωνία των πολιτών συμμετέχει στην υλοποίηση της ευρωπαϊκής οδηγίας για τις «ανανεώσιμες πηγές ενέργειας», διαπίστωσε ότι μεγάλα τμήματα της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων πολλών μικρομεσαίων επιχειρήσεων, επιθυμούν μια άμεση συμμετοχή, για παράδειγμα, υπό τη μορφή σχεδίων για την ενέργεια, ούτως ώστε να επωφεληθούν και οι ίδιες από τις νέες οικονομικές ευκαιρίες στις περιφέρειές τους.

| 6.3.2. | Η επιτυχία, για παράδειγμα, της «ενεργειακής μετάβασης» στη Δανία και τη Γερμανία οφείλεται στο γεγονός ότι στην παραγωγή ενέργειας συμμετέχουν ιδιώτες, γεωργοί, δήμοι, συνεταιρισμοί και μικρότερες επιχειρήσεις, οι οποίοι αποκομίζουν και οικονομικά οφέλη. Εντούτοις, η Επιτροπή αντί να βελτιώνει τις ευκαιρίες συμμετοχής, συστηματικά τις μειώνει. |
| --- | --- |

6.3.2.

Η επιτυχία, για παράδειγμα, της «ενεργειακής μετάβασης» στη Δανία και τη Γερμανία οφείλεται στο γεγονός ότι στην παραγωγή ενέργειας συμμετέχουν ιδιώτες, γεωργοί, δήμοι, συνεταιρισμοί και μικρότερες επιχειρήσεις, οι οποίοι αποκομίζουν και οικονομικά οφέλη. Εντούτοις, η Επιτροπή αντί να βελτιώνει τις ευκαιρίες συμμετοχής, συστηματικά τις μειώνει.

| 6.4. | Τρίτον, εκτός από την παρακολούθηση της διαδικασίας και την υποστήριξη της εφαρμογής των αποφάσεων, η κοινωνία των πολιτών μπορεί να συμβάλει επίσης να διαδοθούν στις επιχειρήσεις οι ορθές πρακτικές και η διαθέσιμη τεχνογνωσία σχετικά με θετικές εξελίξεις. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε εκείνους τους οικονομικούς τομείς, όπως είναι οι μεταφορές ή οι βιομηχανικές διεργασίες, για τους οποίους φαίνεται να επικρατεί μία κοινή, λανθασμένη αντίληψη ότι δεν κάνουν καμία ενέργεια για τη μείωση των εκπομπών και επιτρέπουν την αύξηση αυτών. Οι πολιτικές αποφάσεις μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικές εάν τα κίνητρα βασίζονται στη γνώση των υφιστάμενων και μελλοντικών εξελίξεων στην τεχνολογία και τα επιχειρηματικά πρότυπα. Η κοινωνία των πολιτών θα μπορούσε να αναλάβει τον ρόλο αυτό μέσω της διοργάνωσης διασκέψεων και της υποστήριξης της ανταλλαγής πληροφοριών με τη σημαντική υποστήριξη από τον ιδιωτικό τομέα, κυρίως στα κράτη μέλη της ΕΕ. |
| --- | --- |

6.4.

Τρίτον, εκτός από την παρακολούθηση της διαδικασίας και την υποστήριξη της εφαρμογής των αποφάσεων, η κοινωνία των πολιτών μπορεί να συμβάλει επίσης να διαδοθούν στις επιχειρήσεις οι ορθές πρακτικές και η διαθέσιμη τεχνογνωσία σχετικά με θετικές εξελίξεις. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε εκείνους τους οικονομικούς τομείς, όπως είναι οι μεταφορές ή οι βιομηχανικές διεργασίες, για τους οποίους φαίνεται να επικρατεί μία κοινή, λανθασμένη αντίληψη ότι δεν κάνουν καμία ενέργεια για τη μείωση των εκπομπών και επιτρέπουν την αύξηση αυτών. Οι πολιτικές αποφάσεις μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικές εάν τα κίνητρα βασίζονται στη γνώση των υφιστάμενων και μελλοντικών εξελίξεων στην τεχνολογία και τα επιχειρηματικά πρότυπα. Η κοινωνία των πολιτών θα μπορούσε να αναλάβει τον ρόλο αυτό μέσω της διοργάνωσης διασκέψεων και της υποστήριξης της ανταλλαγής πληροφοριών με τη σημαντική υποστήριξη από τον ιδιωτικό τομέα, κυρίως στα κράτη μέλη της ΕΕ.

| 6.5. | Κατά την COP 21 θα εξεταστεί ελάχιστα ο στρατηγικός ρόλος της κοινωνίας των πολιτών. Είναι όμως, ιδιαίτερα σημαντικό οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής να εναρμονιστούν με τις θέσεις της κοινωνίας των πολιτών εκτός της διαπραγματευτικής διαδικασίας της COP και να αναπτύξουν τις κατάλληλες στρατηγικές. |
| --- | --- |

6.5.

Κατά την COP 21 θα εξεταστεί ελάχιστα ο στρατηγικός ρόλος της κοινωνίας των πολιτών. Είναι όμως, ιδιαίτερα σημαντικό οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής να εναρμονιστούν με τις θέσεις της κοινωνίας των πολιτών εκτός της διαπραγματευτικής διαδικασίας της COP και να αναπτύξουν τις κατάλληλες στρατηγικές.

| 6.6. | Η Ευρώπη υστερεί ιδιαίτερα στο θέμα αυτό. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι, για παράδειγμα, ούτε «η δέσμη μέτρων της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια για το 2030», ούτε η πρόταση σχετικά με τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής ενεργειακής ένωσης πρόσφεραν συγκεκριμένες ιδέες για την προώθηση της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

6.6.

Η Ευρώπη υστερεί ιδιαίτερα στο θέμα αυτό. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι, για παράδειγμα, ούτε «η δέσμη μέτρων της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια για το 2030», ούτε η πρόταση σχετικά με τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής ενεργειακής ένωσης πρόσφεραν συγκεκριμένες ιδέες για την προώθηση της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών.

| 6.7. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εισέλθουν επιτέλους σε έναν ισχυρό και διαρθρωμένο διάλογο, ώστε να μη χαθεί η γενική βούληση της κοινωνίας να θεσπίσει νέες δομές. Η νέα πολιτική για το κλίμα δεν μπορεί και δεν πρέπει να επιβληθεί «εκ των άνω», αλλά πρέπει να χαίρει ευρείας υποστήριξης από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη και να εφαρμοστεί «από τη βάση». |
| --- | --- |

6.7.

Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εισέλθουν επιτέλους σε έναν ισχυρό και διαρθρωμένο διάλογο, ώστε να μη χαθεί η γενική βούληση της κοινωνίας να θεσπίσει νέες δομές. Η νέα πολιτική για το κλίμα δεν μπορεί και δεν πρέπει να επιβληθεί «εκ των άνω», αλλά πρέπει να χαίρει ευρείας υποστήριξης από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη και να εφαρμοστεί «από τη βάση».

Βρυξέλλες, 2 Ιουλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  Δηλαδή παρεμβάσεις που γίνονται από τον άνθρωπο.

1

(2)  Βλέπε υποσημείωση 1.

2

(3)  http://de.statista.com/statistik/daten/studie/311924/umfrage/treibhausgasemissionen-weltweit/

3

(4)  Τα συμβαλλόμενα κράτη ήδη υποχρεούνται να δημοσιεύουν τακτικές εκθέσεις που παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τις τρέχουσες τιμές των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και με τις πρόσφατες τάσεις.

4

(5)  COM(2015) 81 final, της 25ης Φεβρουαρίου 2015.

5

(6)  Πανεπιστήμιο του Maryland, βλέπε: www.tagesschau.de/ausland/klimaindex104.html

6

(7)  Οι INDC θα πρέπει να υποβληθούν έως τα τέλη Μαρτίου 2015. Βάσει της κατάστασης μέχρι τις 17 Μαΐου 2015 μόνο η Ελβετία, η ΕΕ, η Νορβηγία, το Μεξικό, οι ΗΠΑ, η Γκαμπόν, η Ρωσία, το Λιχτενστάιν, η Ανδόρρα και ο Καναδάς έχουν υποβάλει τους INDC τους.

7

(8)  Βλέπε: http://www.futurejustice.org/

8

(9)  Βλέπε γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πλαίσιο πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια κατά την περίοδο από το 2020 έως το 2030» (NAT/636), σημεία 1.2 και 1.3.

9

(10)  Συζητήθηκε στη συνεδρίαση του Συμβουλίου εξωτερικών υποθέσεων στις 19 Ιανουαρίου 2015, 5411/15.

10

(11)  Βλέπε σημείο 225 του εγγράφου της τελικής δήλωσης.

11

(12)  Βλέπε τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Αγορακεντρικά μέσα για τη μετάβαση σε μια αποδοτική, από πλευράς πόρων, οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στην ΕΕ» (NAT/620), σημεία 1.3, 1.7, 1.8 (ΕΕ C 226 της 16.7.2014, σ. 1).

12

(13)  Έγγραφο εργασίας του ΔΝΤ με θέμα «Πόσο υψηλές είναι η παγκόσμιες ενεργειακές επιδοτήσεις;» (Πρόγραμμα εργασιών/15/105).

13

(14)  Γερμανία: από 30,6 δισεκατ. δολάρια (2011) σε 22,8 δισεκατ. δολάρια (2012) και πλέον 9,9 δισεκατ. δολάρια (2013). Ιταλία: από 28 δισεκατ. δολάρια (2011, τότε 4η θέση στην παγκόσμια κατάταξη) σε 14,7 δισεκατ. δολάρια (2012) και πλέον 3,6 δισεκατ. ευρώ (2013, τώρα 10η θέση στην παγκόσμια κατάταξη).

14

(15)  Λαμβάνοντας υπόψη τη μελέτη του Ινστιτούτου Παγκοσμίων Πόρων, Βελτίωση της ανάπτυξης, βελτίωση του κλίματος: Η Έκθεση για τη Νέα Οικονομία του Κλίματος. Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος:

15

Βελτίωση της ανάπτυξης, βελτίωση του κλίματος: Η Έκθεση για τη Νέα Οικονομία του Κλίματος

(16)  Ετήσιος κατάλογος απογραφής αερίων του θερμοκηπίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης 1990-2012 και έκθεση αποθέματος 2014.

16

(17)  Βλέπε τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Αγορακεντρικά μέσα για τη μετάβαση σε μία αποδοτική, από πλευράς πόρων, οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στην ΕΕ» (NAT/620), σημείο 3.5 (ΕΕ C 226 της 16.7.2014, σ. 1).

17

(18)  Βλέπε υποσημείωση 17.

18

---

| 17.11.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 383/84 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 383/84

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων — Στρατηγική πλαίσιο για μια ανθεκτική Ενεργειακή Ένωση με μια μακρόπνοη πολιτική για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής»

[COM(2015) 80 final]

και

«Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Επίτευξη του στόχου διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας της τάξης του 10 % — Καθιστώντας το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης έτοιμο για το 2020»

[COM(2015) 82 final]

(2015/C 383/12)

| Εισηγήτρια: | κ. Ulla SIRKEINEN |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | κ. Pierre-Jean COULON |

Εισηγήτρια:

κ. Ulla SIRKEINEN

Συνεισηγητής:

κ. Pierre-Jean COULON

Στις 9 Μαρτίου και στις 25 Μαρτίου 2015, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα:

«Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων σχετικά με μια στρατηγική πλαίσιο για μια ανθεκτική Ενεργειακή Ένωση με μακρόπνοη πολιτική για την κλιματική αλλαγή»

[COM(2015) 80 final] και

«Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο —Επίτευξη του στόχου διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας της τάξης του 10 % — Καθιστώντας το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης έτοιμο για το 2020»

[COM(2015) 82 final].

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 16 Ιουνίου 2015.

Κατά την 509η σύνοδο ολομέλειας της 1ης και 2ας Ιουλίου 2015 (συνεδρίαση της 1ης Ιουλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα με 100 ψήφους την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Η ΕΟΚΕ συμπεραίνει τα εξής:

| 1.1. | Η ενεργειακή πολιτική της ΕΕ έχει σημειώσει κάποια επιτυχία σε σχέση κυρίως με την αύξηση της χρήσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την αύξηση των επιλογών των καταναλωτών. Εντούτοις, τα περισσότερα ζητήματα ενεργειακής πολιτικής εξετάζονται κυρίως υπό το πρίσμα των εθνικών συμφερόντων. |
| --- | --- |

1.1.

Η ενεργειακή πολιτική της ΕΕ έχει σημειώσει κάποια επιτυχία σε σχέση κυρίως με την αύξηση της χρήσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την αύξηση των επιλογών των καταναλωτών. Εντούτοις, τα περισσότερα ζητήματα ενεργειακής πολιτικής εξετάζονται κυρίως υπό το πρίσμα των εθνικών συμφερόντων.

| 1.2. | Οι προκλήσεις έχουν αυξηθεί: κίνδυνοι για την ασφάλεια εφοδιασμού με φυσικό αέριο· αυξημένο ενεργειακό κόστος, το οποίο ζημιώνει τους καταναλωτές και αποδυναμώνει τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα· επιπτώσεις του υψηλού μεριδίου των διαλειπουσών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη σταθερότητα του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας. |
| --- | --- |

1.2.

Οι προκλήσεις έχουν αυξηθεί: κίνδυνοι για την ασφάλεια εφοδιασμού με φυσικό αέριο· αυξημένο ενεργειακό κόστος, το οποίο ζημιώνει τους καταναλωτές και αποδυναμώνει τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα· επιπτώσεις του υψηλού μεριδίου των διαλειπουσών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη σταθερότητα του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας.

| 1.3. | Απαιτούνται τεράστιες επενδύσεις για τη διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού στην Ευρώπη. Οι επενδυτές χρειάζονται ένα όσο το δυνατόν πιο προβλέψιμο και αξιόπιστο πολιτικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

1.3.

Απαιτούνται τεράστιες επενδύσεις για τη διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού στην Ευρώπη. Οι επενδυτές χρειάζονται ένα όσο το δυνατόν πιο προβλέψιμο και αξιόπιστο πολιτικό πλαίσιο.

| 1.4. | Προκειμένου να ικανοποιηθούν οι προσδοκίες των Ευρωπαίων, το ζήτημα της ενέργειας πρέπει να αντιμετωπιστεί με πιο συνεκτικό τρόπο. Είναι αναπόφευκτη η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και μια πλήρως λειτουργική εσωτερική αγορά ενέργειας. |
| --- | --- |

1.4.

Προκειμένου να ικανοποιηθούν οι προσδοκίες των Ευρωπαίων, το ζήτημα της ενέργειας πρέπει να αντιμετωπιστεί με πιο συνεκτικό τρόπο. Είναι αναπόφευκτη η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και μια πλήρως λειτουργική εσωτερική αγορά ενέργειας.

| 1.5. | Η πρόταση για μια Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Ένωση έχει εγκριθεί και πρέπει να εφαρμοστεί άμεσα. Με την εξέλιξη αυτή, η ελεύθερη διακίνηση ενέργειας θα μπορούσε να γίνει η πέμπτη ελευθερία της ΕΕ!
  Η ΕΟΚΕ συνιστά τα εξής: |
| --- | --- |

1.5.

Η πρόταση για μια Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Ένωση έχει εγκριθεί και πρέπει να εφαρμοστεί άμεσα. Με την εξέλιξη αυτή, η ελεύθερη διακίνηση ενέργειας θα μπορούσε να γίνει η πέμπτη ελευθερία της ΕΕ!

Η ΕΟΚΕ συνιστά τα εξής:

| 1.6. | Η επιτυχία της πρωτοβουλίας απαιτεί ένα σαφέστερο μήνυμα —ένα κυρίαρχο όραμα—σχετικά με το τι θα κερδίσουν οι ευρωπαίοι πολίτες και οι επιχειρήσεις από την Ενεργειακή Ένωση. |
| --- | --- |

1.6.

Η επιτυχία της πρωτοβουλίας απαιτεί ένα σαφέστερο μήνυμα —ένα κυρίαρχο όραμα—σχετικά με το τι θα κερδίσουν οι ευρωπαίοι πολίτες και οι επιχειρήσεις από την Ενεργειακή Ένωση.

| 1.7. | Εκτός από την ασφάλεια του εφοδιασμού και τη βιωσιμότητα, θα πρέπει να δοθεί ύψιστη προτεραιότητα στη λήψη μέτρων για το ενεργειακό κόστος που επωμίζονται πολίτες και επιχειρήσεις. Στους τομείς όπου οι αυξήσεις στις τελικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας οφείλονται σε πολιτικές δράσεις, μπορεί εύλογα να αναμένεται η διόρθωσή τους. |
| --- | --- |

1.7.

Εκτός από την ασφάλεια του εφοδιασμού και τη βιωσιμότητα, θα πρέπει να δοθεί ύψιστη προτεραιότητα στη λήψη μέτρων για το ενεργειακό κόστος που επωμίζονται πολίτες και επιχειρήσεις. Στους τομείς όπου οι αυξήσεις στις τελικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας οφείλονται σε πολιτικές δράσεις, μπορεί εύλογα να αναμένεται η διόρθωσή τους.

| 1.8. | Η ενέργεια πρέπει να αναδειχθεί σε κεντρική πτυχή των εξωτερικών πολιτικών της ΕΕ στο πλαίσιο του εντεινόμενου ανταγωνισμού για τις ενεργειακές πηγές και της ανάγκης διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού. |
| --- | --- |

1.8.

Η ενέργεια πρέπει να αναδειχθεί σε κεντρική πτυχή των εξωτερικών πολιτικών της ΕΕ στο πλαίσιο του εντεινόμενου ανταγωνισμού για τις ενεργειακές πηγές και της ανάγκης διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού.

| 1.9. | Κατά την κατάρτιση προτάσεων για την επανεξέταση διαφόρων στοιχείων της ενεργειακής νομοθεσίας, όπως προτείνεται στον χάρτη πορείας και υποστηρίζεται από την ΕΟΚΕ, η Επιτροπή θα πρέπει να αποφύγει τις ανακολουθίες και την αύξηση του κόστους, προσπαθώντας αντίθετα να απλουστεύσει τις διαδικασίες. |
| --- | --- |

1.9.

Κατά την κατάρτιση προτάσεων για την επανεξέταση διαφόρων στοιχείων της ενεργειακής νομοθεσίας, όπως προτείνεται στον χάρτη πορείας και υποστηρίζεται από την ΕΟΚΕ, η Επιτροπή θα πρέπει να αποφύγει τις ανακολουθίες και την αύξηση του κόστους, προσπαθώντας αντίθετα να απλουστεύσει τις διαδικασίες.

| 1.10. | Θα πρέπει να αναπτυχθούν μέθοδοι κινητοποίησης των καταναλωτών σε συνεργασία με τους ίδιους, οι οποίες θα περιλαμβάνουν την καινοτόμο χρήση των ΤΠΕ. Η ενεργειακή φτώχεια θα πρέπει να αντιμετωπιστεί κατά κύριο λόγο με μέτρα κοινωνικής πολιτικής. |
| --- | --- |

1.10.

Θα πρέπει να αναπτυχθούν μέθοδοι κινητοποίησης των καταναλωτών σε συνεργασία με τους ίδιους, οι οποίες θα περιλαμβάνουν την καινοτόμο χρήση των ΤΠΕ. Η ενεργειακή φτώχεια θα πρέπει να αντιμετωπιστεί κατά κύριο λόγο με μέτρα κοινωνικής πολιτικής.

| 1.11. | Για να αξιοποιηθεί το δυναμικό της βελτίωσης ενεργειακής απόδοσης στις κατασκευές και τις μεταφορές, ειδικότερα, χρειάζονται καινοτόμες ιδέες χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

1.11.

Για να αξιοποιηθεί το δυναμικό της βελτίωσης ενεργειακής απόδοσης στις κατασκευές και τις μεταφορές, ειδικότερα, χρειάζονται καινοτόμες ιδέες χρηματοδότησης.

| 1.12. | Χρειάζεται διαρθρωτική μεταρρύθμιση του συστήματος εμπορίας εκπομπών (ΣΕΕ) της ΕΕ, ενώ η λήψη μέτρων σε τομείς εκτός ΣΕΕ είναι εξίσου σημαντικά. |
| --- | --- |

1.12.

Χρειάζεται διαρθρωτική μεταρρύθμιση του συστήματος εμπορίας εκπομπών (ΣΕΕ) της ΕΕ, ενώ η λήψη μέτρων σε τομείς εκτός ΣΕΕ είναι εξίσου σημαντικά.

| 1.13. | Μέχρι να διαμορφωθούν παγκοσμίως ισότιμοι όροι ανταγωνισμού, το πρόβλημα της διαρροής άνθρακα πρέπει να λαμβάνεται πολύ σοβαρά υπόψη. Οι βιομηχανίες που παρουσιάζουν τις καλύτερες αποδόσεις πρέπει να αποζημιώνονται πλήρως όταν το κόστος αυξάνεται άμεσα και έμμεσα. |
| --- | --- |

1.13.

Μέχρι να διαμορφωθούν παγκοσμίως ισότιμοι όροι ανταγωνισμού, το πρόβλημα της διαρροής άνθρακα πρέπει να λαμβάνεται πολύ σοβαρά υπόψη. Οι βιομηχανίες που παρουσιάζουν τις καλύτερες αποδόσεις πρέπει να αποζημιώνονται πλήρως όταν το κόστος αυξάνεται άμεσα και έμμεσα.

| 1.14. | Η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της βιοενέργειας, πρέπει να υποστηριχθεί αλλά τούτο δεν πρέπει να οδηγήσει σε μείωση του κόστους για τους χρήστες. |
| --- | --- |

1.14.

Η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της βιοενέργειας, πρέπει να υποστηριχθεί αλλά τούτο δεν πρέπει να οδηγήσει σε μείωση του κόστους για τους χρήστες.

| 1.15. | Η αντιμετώπιση των μελλοντικών ενεργειακών προκλήσεων απαιτεί ενισχυμένη χρηματοδότηση στο επίπεδο της έρευνας και της καινοτομίας. Όταν η ενέργεια αξιοποιείται ως εισροή παραγωγής με τον πιο αποδοτικό και βιώσιμο τρόπο, προσφέρονται πολλές δυνατότητες ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων εργασίας στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.15.

Η αντιμετώπιση των μελλοντικών ενεργειακών προκλήσεων απαιτεί ενισχυμένη χρηματοδότηση στο επίπεδο της έρευνας και της καινοτομίας. Όταν η ενέργεια αξιοποιείται ως εισροή παραγωγής με τον πιο αποδοτικό και βιώσιμο τρόπο, προσφέρονται πολλές δυνατότητες ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων εργασίας στην ΕΕ.

| 1.16. | Μια νέα διακυβέρνηση της ενεργειακής πολιτικής πρέπει να διασφαλίζει τη συνοχή μεταξύ διάφορων πτυχών της ενέργειας, καθώς και την επίτευξη των στόχων σε επίπεδο ΕΕ. Ο υποστηρικτικός ευρωπαϊκός ενεργειακός διάλογος που προτείνει η ΕΟΚΕ θα πρέπει να ενεργοποιηθεί χωρίς καθυστέρηση. |
| --- | --- |

1.16.

Μια νέα διακυβέρνηση της ενεργειακής πολιτικής πρέπει να διασφαλίζει τη συνοχή μεταξύ διάφορων πτυχών της ενέργειας, καθώς και την επίτευξη των στόχων σε επίπεδο ΕΕ. Ο υποστηρικτικός ευρωπαϊκός ενεργειακός διάλογος που προτείνει η ΕΟΚΕ θα πρέπει να ενεργοποιηθεί χωρίς καθυστέρηση.

| 1.17. | Πρέπει να εφαρμοστούν επειγόντως μέτρα για την αύξηση της διασύνδεσης των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, περιλαμβάνοντας και ταχύτερες διαδικασίες έγκρισης. Θα μπορούσε να διερευνηθεί κατά πόσον η ύπαρξη του ίδιου στόχου για όλους είναι βιώσιμη. |
| --- | --- |

1.17.

Πρέπει να εφαρμοστούν επειγόντως μέτρα για την αύξηση της διασύνδεσης των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, περιλαμβάνοντας και ταχύτερες διαδικασίες έγκρισης. Θα μπορούσε να διερευνηθεί κατά πόσον η ύπαρξη του ίδιου στόχου για όλους είναι βιώσιμη.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Η ενεργειακή πολιτική στην ΕΕ έχει τρεις βασικούς στόχους: ασφάλεια του εφοδιασμού, βιωσιμότητα και ανταγωνιστικότητα. Η νομοθεσία της ΕΕ καλύπτει τις αγορές ενέργειας καθώς και τις περιβαλλοντικές και κλιματικές πτυχές της ενέργειας. Η χρηματοδότηση της ΕΕ στηρίζει την ενεργειακή Ε&Α και την ανάπτυξη υποδομών. Λόγω των χαρακτηριστικών της ενέργειας, η αποδοτική της χρήση αποτελεί σε μεγάλο βαθμό ευθύνη των τοπικών ή εθνικών αρχών, όπως παράλληλα και η τήρηση των κανόνων της εσωτερικής αγοράς. Οι Συνθήκες αναθέτουν στα κράτη μέλη το δικαίωμα να αποφασίζουν για τη χρήση των ενεργειακών τους πόρων και για το ενεργειακό τους μείγμα. |
| --- | --- |

2.1.

Η ενεργειακή πολιτική στην ΕΕ έχει τρεις βασικούς στόχους: ασφάλεια του εφοδιασμού, βιωσιμότητα και ανταγωνιστικότητα. Η νομοθεσία της ΕΕ καλύπτει τις αγορές ενέργειας καθώς και τις περιβαλλοντικές και κλιματικές πτυχές της ενέργειας. Η χρηματοδότηση της ΕΕ στηρίζει την ενεργειακή Ε&Α και την ανάπτυξη υποδομών. Λόγω των χαρακτηριστικών της ενέργειας, η αποδοτική της χρήση αποτελεί σε μεγάλο βαθμό ευθύνη των τοπικών ή εθνικών αρχών, όπως παράλληλα και η τήρηση των κανόνων της εσωτερικής αγοράς. Οι Συνθήκες αναθέτουν στα κράτη μέλη το δικαίωμα να αποφασίζουν για τη χρήση των ενεργειακών τους πόρων και για το ενεργειακό τους μείγμα.

| 2.2. | Οι ενεργειακές πολιτικές στην Ευρώπη έχουν υπάρξει εν μέρει επιτυχείς. Οι στόχοι (20-20-20 έως το 2020) που έχουν οριστεί για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την αύξηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας φαίνεται να έχουν εκπληρωθεί νωρίτερα από το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα και η ενεργειακή απόδοση φαίνεται να αναπτύσσεται σχεδόν σύμφωνα με τον στόχο, παρόλο που η εξέλιξη αυτή οφείλεται εν μέρει στην οικονομική ύφεση. Οι αγορές έχουν ανοίξει και οι επιλογές των καταναλωτών έχουν αυξηθεί. Στην πράξη, όμως, η ενεργειακή πολιτική θεωρείται ότι αποτελεί εθνικό ζήτημα. Η νομοθεσία της ΕΕ έχει εφαρμοστεί με αργούς ρυθμούς ή ελλιπώς και ο στόχος της δημιουργίας μιας πραγματικής λειτουργικής εσωτερικής αγοράς δεν έχει ακόμα επιτευχθεί. Σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο, οι πολιτικές για διάφορες πτυχές της ενέργειας ήταν κατακερματισμένες και συχνά μη ισορροπημένες. |
| --- | --- |

2.2.

Οι ενεργειακές πολιτικές στην Ευρώπη έχουν υπάρξει εν μέρει επιτυχείς. Οι στόχοι (20-20-20 έως το 2020) που έχουν οριστεί για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την αύξηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας φαίνεται να έχουν εκπληρωθεί νωρίτερα από το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα και η ενεργειακή απόδοση φαίνεται να αναπτύσσεται σχεδόν σύμφωνα με τον στόχο, παρόλο που η εξέλιξη αυτή οφείλεται εν μέρει στην οικονομική ύφεση. Οι αγορές έχουν ανοίξει και οι επιλογές των καταναλωτών έχουν αυξηθεί. Στην πράξη, όμως, η ενεργειακή πολιτική θεωρείται ότι αποτελεί εθνικό ζήτημα. Η νομοθεσία της ΕΕ έχει εφαρμοστεί με αργούς ρυθμούς ή ελλιπώς και ο στόχος της δημιουργίας μιας πραγματικής λειτουργικής εσωτερικής αγοράς δεν έχει ακόμα επιτευχθεί. Σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο, οι πολιτικές για διάφορες πτυχές της ενέργειας ήταν κατακερματισμένες και συχνά μη ισορροπημένες.

| 2.3. | Για να αλλάξει αυτό, το Ινστιτούτο Notre Europe-Jacques Delors πρότεινε τη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Κοινότητας. Την πρωτοβουλία αυτή στήριξε ενεργά η ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

2.3.

Για να αλλάξει αυτό, το Ινστιτούτο Notre Europe-Jacques Delors πρότεινε τη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Κοινότητας. Την πρωτοβουλία αυτή στήριξε ενεργά η ΕΟΚΕ.

| 2.4. | Πρόσφατα, ήρθαν στο προσκήνιο νέες ενεργειακές προκλήσεις. Σε ορισμένα κράτη μέλη υπάρχουν έντονες ανησυχίες για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού. Οι καταναλωτές, ιδίως οι ευάλωτοι, πλήττονται από το αυξημένο ενεργειακό κόστος σε συνθήκες οικονομικής ύφεσης. Η βιομηχανία πασχίζει να γίνει ανταγωνιστική σε ένα περιβάλλον μειωμένων τιμών ενέργειας στις ανταγωνίστριες περιφέρειες και, αν συνεχιστεί η βιομηχανική παρακμή πολλών κρατών μελών, σε συνδυασμό με τη διαρροή άνθρακα, κινδυνεύουν όχι μόνο οι θέσεις εργασίας και η ανάπτυξη, αλλά και η ίδια η ενεργειακή μετάβαση. Παρά τις σημαντικές επιτυχίες στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει την ηγετική της θέση. Σε ορισμένες χώρες, το ολοένα υψηλότερο μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας οδηγεί σε προβλήματα διαχείρισης του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας και καθιστά την παραγωγή παραδοσιακής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα ολοένα και λιγότερο επικερδή. Για να διασφαλιστεί ο ενεργειακός εφοδιασμός, χρειάζεται, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (1), να πραγματοποιηθούν επενδύσεις αξίας 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ κατά την περίοδο 2020-2030, μεταξύ άλλων και σε υποδομές παραγωγής ενέργειας, αλλά και στα δίκτυα, ανεξάρτητα από το ερώτημα εάν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν συμβατικές ή εναλλακτικές πηγές ενέργειας. |
| --- | --- |

2.4.

Πρόσφατα, ήρθαν στο προσκήνιο νέες ενεργειακές προκλήσεις. Σε ορισμένα κράτη μέλη υπάρχουν έντονες ανησυχίες για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού. Οι καταναλωτές, ιδίως οι ευάλωτοι, πλήττονται από το αυξημένο ενεργειακό κόστος σε συνθήκες οικονομικής ύφεσης. Η βιομηχανία πασχίζει να γίνει ανταγωνιστική σε ένα περιβάλλον μειωμένων τιμών ενέργειας στις ανταγωνίστριες περιφέρειες και, αν συνεχιστεί η βιομηχανική παρακμή πολλών κρατών μελών, σε συνδυασμό με τη διαρροή άνθρακα, κινδυνεύουν όχι μόνο οι θέσεις εργασίας και η ανάπτυξη, αλλά και η ίδια η ενεργειακή μετάβαση. Παρά τις σημαντικές επιτυχίες στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει την ηγετική της θέση. Σε ορισμένες χώρες, το ολοένα υψηλότερο μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας οδηγεί σε προβλήματα διαχείρισης του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας και καθιστά την παραγωγή παραδοσιακής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα ολοένα και λιγότερο επικερδή. Για να διασφαλιστεί ο ενεργειακός εφοδιασμός, χρειάζεται, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (1), να πραγματοποιηθούν επενδύσεις αξίας 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ κατά την περίοδο 2020-2030, μεταξύ άλλων και σε υποδομές παραγωγής ενέργειας, αλλά και στα δίκτυα, ανεξάρτητα από το ερώτημα εάν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν συμβατικές ή εναλλακτικές πηγές ενέργειας.

3.   Οι ανακοινώσεις της Επιτροπής

| 3.1. | Η νέα Επιτροπή υπό τον Jean-Claude Juncker ανέδειξε την ενεργειακή πολιτική σε έναν από τους δέκα τομείς προτεραιότητας. Τον Οκτώβριο του 2014 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έθεσε στόχους για τις ασκούμενες πολιτικής που αφορούν την ενέργεια και το κλίμα έως το 2030: μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 40 % σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990, αύξηση του μεριδίου ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στο 27 % τουλάχιστον και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης κατά τουλάχιστον 27 %. |
| --- | --- |

3.1.

Η νέα Επιτροπή υπό τον Jean-Claude Juncker ανέδειξε την ενεργειακή πολιτική σε έναν από τους δέκα τομείς προτεραιότητας. Τον Οκτώβριο του 2014 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έθεσε στόχους για τις ασκούμενες πολιτικής που αφορούν την ενέργεια και το κλίμα έως το 2030: μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 40 % σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990, αύξηση του μεριδίου ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στο 27 % τουλάχιστον και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης κατά τουλάχιστον 27 %.

| 3.2. | Στις 25 Φεβρουαρίου 2015 η Επιτροπή παρουσίασε την ανακοίνωση με θέμα «Στρατηγική πλαίσιο για μια ανθεκτική Ενεργειακή Ένωση με μακρόπνοη πολιτική για την κλιματική αλλαγή» (2). Η στρατηγική έχει πέντε αλληλοενισχυόμενες και αλληλένδετες διαστάσεις που έχουν στόχο να επιφέρουν μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια, βιωσιμότητα και ανταγωνιστικότητα:






  — | ενεργειακή ασφάλεια, αλληλεγγύη και εμπιστοσύνη, |
| --- | --- | --- |

3.2.

Στις 25 Φεβρουαρίου 2015 η Επιτροπή παρουσίασε την ανακοίνωση με θέμα «Στρατηγική πλαίσιο για μια ανθεκτική Ενεργειακή Ένωση με μακρόπνοη πολιτική για την κλιματική αλλαγή» (2). Η στρατηγική έχει πέντε αλληλοενισχυόμενες και αλληλένδετες διαστάσεις που έχουν στόχο να επιφέρουν μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια, βιωσιμότητα και ανταγωνιστικότητα:

—

ενεργειακή ασφάλεια, αλληλεγγύη και εμπιστοσύνη,

| — | μια πλήρως ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, |
| --- | --- |

—

μια πλήρως ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας,

| — | ενεργειακή απόδοση που θα συμβάλλει στη συγκράτηση της ζήτησης, |
| --- | --- |

—

ενεργειακή απόδοση που θα συμβάλλει στη συγκράτηση της ζήτησης,

| — | απαλλαγή της οικονομίας από τις εκπομπές άνθρακα, και |
| --- | --- |

—

απαλλαγή της οικονομίας από τις εκπομπές άνθρακα, και

| — | έρευνα, καινοτομία και ανταγωνιστικότητα. |
| --- | --- |

—

έρευνα, καινοτομία και ανταγωνιστικότητα.

| 3.3. | Η στρατηγική παρουσιάζει το συνολικό όραμα της Επιτροπής για μια Ενεργειακή Ένωση. Με βάση μια συνοπτική περιγραφή των προκλήσεων στις πέντε διαστάσεις, προτείνονται 15 σημεία δράσης. Σε έναν συνοδευτικό χάρτη πορείας παρατίθενται οι προγραμματισμένες δράσεις της Επιτροπής που καλύπτουν κυρίως το τρέχον έτος και το 2016. Οι περισσότερες εξ αυτών είναι αναθεωρήσεις της υφιστάμενης νομοθεσίας. |
| --- | --- |

3.3.

Η στρατηγική παρουσιάζει το συνολικό όραμα της Επιτροπής για μια Ενεργειακή Ένωση. Με βάση μια συνοπτική περιγραφή των προκλήσεων στις πέντε διαστάσεις, προτείνονται 15 σημεία δράσης. Σε έναν συνοδευτικό χάρτη πορείας παρατίθενται οι προγραμματισμένες δράσεις της Επιτροπής που καλύπτουν κυρίως το τρέχον έτος και το 2016. Οι περισσότερες εξ αυτών είναι αναθεωρήσεις της υφιστάμενης νομοθεσίας.

| 3.4. | Στο πλαίσιο της ίδιας δέσμης μέτρων, η Επιτροπή δημοσίευσε μια ανακοίνωση με θέμα «Επίτευξη του στόχου διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας της τάξης του 10 % — Καθιστώντας το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης έτοιμο για το 2020» (3) και μια ανακοίνωση με θέμα «Το πρωτόκολλο του Παρισιού: ένα σχέδιο στρατηγικής για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής μετά το 2020 (4). |
| --- | --- |

3.4.

Στο πλαίσιο της ίδιας δέσμης μέτρων, η Επιτροπή δημοσίευσε μια ανακοίνωση με θέμα «Επίτευξη του στόχου διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας της τάξης του 10 % — Καθιστώντας το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης έτοιμο για το 2020» (3) και μια ανακοίνωση με θέμα «Το πρωτόκολλο του Παρισιού: ένα σχέδιο στρατηγικής για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής μετά το 2020 (4).

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μια Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Ένωση παρόμοια με την προγενέστερη ιδέα για μια Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Κοινότητα, και συνεπώς εγκρίνει την πρωτοβουλία αυτή. |
| --- | --- |

4.1.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μια Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Ένωση παρόμοια με την προγενέστερη ιδέα για μια Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Κοινότητα, και συνεπώς εγκρίνει την πρωτοβουλία αυτή.

| 4.2. | Προκειμένου να ανταποκριθούν στις τεράστιες ανάγκες, οι επενδυτές χρειάζονται το συντομότερο δυνατό ένα προβλέψιμο και αξιόπιστο νομοθετικό πλαίσιο για την περίοδο από το 2020 και μετά. Τα σημεία δράσης και ο χάρτης πορείας που παρουσίασε η Επιτροπή δεν περιλαμβάνουν μεγάλες αλλαγές, αλλά επανεξέταση και επικαιροποίηση της παρούσας νομοθεσίας. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η εφαρμογή. Είναι πλέον πολύ σημαντικό να τηρηθεί ο ταχύς ρυθμός του χρονοδιαγράμματος. Είναι ασφαλώς εξίσου σημαντικό να μην υπάρξει κωλυσιεργία ούτε από το Κοινοβούλιο ούτε από το Συμβούλιο. |
| --- | --- |

4.2.

Προκειμένου να ανταποκριθούν στις τεράστιες ανάγκες, οι επενδυτές χρειάζονται το συντομότερο δυνατό ένα προβλέψιμο και αξιόπιστο νομοθετικό πλαίσιο για την περίοδο από το 2020 και μετά. Τα σημεία δράσης και ο χάρτης πορείας που παρουσίασε η Επιτροπή δεν περιλαμβάνουν μεγάλες αλλαγές, αλλά επανεξέταση και επικαιροποίηση της παρούσας νομοθεσίας. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η εφαρμογή. Είναι πλέον πολύ σημαντικό να τηρηθεί ο ταχύς ρυθμός του χρονοδιαγράμματος. Είναι ασφαλώς εξίσου σημαντικό να μην υπάρξει κωλυσιεργία ούτε από το Κοινοβούλιο ούτε από το Συμβούλιο.

| 4.3. | Η επιτυχία της πρωτοβουλίας αυτής απαιτεί ωστόσο, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, ένα σαφέστερο μήνυμα —ένα κυρίαρχο όραμα— σχετικά με το τι θα κερδίσουν οι ευρωπαίοι πολίτες και οι επιχειρήσεις από την Ενεργειακή Ένωση. Το όραμα αυτό θα πρέπει να κατέχει πρωταρχική θέση στη συνείδηση όλων των εμπλεκόμενων φορέων λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

4.3.

Η επιτυχία της πρωτοβουλίας αυτής απαιτεί ωστόσο, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, ένα σαφέστερο μήνυμα —ένα κυρίαρχο όραμα— σχετικά με το τι θα κερδίσουν οι ευρωπαίοι πολίτες και οι επιχειρήσεις από την Ενεργειακή Ένωση. Το όραμα αυτό θα πρέπει να κατέχει πρωταρχική θέση στη συνείδηση όλων των εμπλεκόμενων φορέων λήψης αποφάσεων.

| 4.4. | Πολλοί ενδιαφερόμενοι φορείς ανησυχούν για τις ανακολουθίες της νομοθεσίας και την παρέμβαση σε πάρα πολλές πτυχές της ενεργειακής οικονομίας. Προκειμένου να ικανοποιηθούν οι προσδοκίες των Ευρωπαίων, ιδίως σε σχέση με τις νέες προκλήσεις, το ζήτημα της ενέργειας πρέπει να αντιμετωπιστεί με πιο συνεκτικό τρόπο. Η απαίτηση αυτή αφορά τους διάφορους στόχους και τομείς των ασκούμενων πολιτικών καθώς και την αντιπαράθεση μεταξύ εθνικών συμφερόντων και ευρύτερων κοινών συμφερόντων της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.4.

Πολλοί ενδιαφερόμενοι φορείς ανησυχούν για τις ανακολουθίες της νομοθεσίας και την παρέμβαση σε πάρα πολλές πτυχές της ενεργειακής οικονομίας. Προκειμένου να ικανοποιηθούν οι προσδοκίες των Ευρωπαίων, ιδίως σε σχέση με τις νέες προκλήσεις, το ζήτημα της ενέργειας πρέπει να αντιμετωπιστεί με πιο συνεκτικό τρόπο. Η απαίτηση αυτή αφορά τους διάφορους στόχους και τομείς των ασκούμενων πολιτικών καθώς και την αντιπαράθεση μεταξύ εθνικών συμφερόντων και ευρύτερων κοινών συμφερόντων της ΕΕ.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και μια πλήρως λειτουργική εσωτερική αγορά ενέργειας είναι απολύτως απαραίτητες για την επίτευξη των στόχων της ενεργειακής πολιτικής. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πρέπει να αυξηθούν για να μειωθούν η εξωτερική εξάρτηση και οι εκπομπές. Είναι ήδη προφανές ότι ένα σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας με αυξημένο μερίδιο των διαλειπουσών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα σε μια μεγαλύτερη από την εθνική αγορά. Το κόστος της εφεδρικής και της μέγιστης δυναμικότητας παραγωγής, καθώς και της αποθήκευσης (φυσικού αερίου) είναι άλλωστε χαμηλότερο σε μια μεγαλύτερη αγορά. |
| --- | --- |

4.5.

Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και μια πλήρως λειτουργική εσωτερική αγορά ενέργειας είναι απολύτως απαραίτητες για την επίτευξη των στόχων της ενεργειακής πολιτικής. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πρέπει να αυξηθούν για να μειωθούν η εξωτερική εξάρτηση και οι εκπομπές. Είναι ήδη προφανές ότι ένα σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας με αυξημένο μερίδιο των διαλειπουσών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα σε μια μεγαλύτερη από την εθνική αγορά. Το κόστος της εφεδρικής και της μέγιστης δυναμικότητας παραγωγής, καθώς και της αποθήκευσης (φυσικού αερίου) είναι άλλωστε χαμηλότερο σε μια μεγαλύτερη αγορά.

| 4.6. | Εκτός από την ασφάλεια του εφοδιασμού και τη βιωσιμότητα, θα πρέπει να δοθεί ύψιστη προτεραιότητα στη λήψη μέτρων για το ενεργειακό κόστος που επωμίζονται πολίτες και επιχειρήσεις. Όταν οι πολίτες αισθάνονται όλο και πιο αποξενωμένοι από την ΕΕ και ανησυχούν για την επιβράδυνση της οικονομίας, το ενεργειακό κόστος αποτελεί αδιαμφισβήτητα μια βασική τους ανησυχία. Το ίδιο ισχύει και για τις επιχειρήσεις, ιδίως τις ΜΜΕ, καθώς και για τους εργαζόμενούς τους, που συμμετέχουν στον ανταγωνισμό των διεθνών αγορών. |
| --- | --- |

4.6.

Εκτός από την ασφάλεια του εφοδιασμού και τη βιωσιμότητα, θα πρέπει να δοθεί ύψιστη προτεραιότητα στη λήψη μέτρων για το ενεργειακό κόστος που επωμίζονται πολίτες και επιχειρήσεις. Όταν οι πολίτες αισθάνονται όλο και πιο αποξενωμένοι από την ΕΕ και ανησυχούν για την επιβράδυνση της οικονομίας, το ενεργειακό κόστος αποτελεί αδιαμφισβήτητα μια βασική τους ανησυχία. Το ίδιο ισχύει και για τις επιχειρήσεις, ιδίως τις ΜΜΕ, καθώς και για τους εργαζόμενούς τους, που συμμετέχουν στον ανταγωνισμό των διεθνών αγορών.

| 4.7. | Στους τομείς όπου οι αυξήσεις των τελικών τιμών ενέργειας, ιδίως της ηλεκτρικής, οφείλονται σε πολιτικές αποφάσεις που αφορούν φόρους και επιβαρύνσεις είναι λογικό να αναμένεται η διόρθωση των τιμών. Η Επιτροπή θα πρέπει να προχωρήσει στα σχέδιά της για αναθεώρηση των τιμών και καθοδήγηση των μέτρων στήριξης. Παράλληλα, η Επιτροπή θα πρέπει να διευκρινίσει τις επιπτώσεις που θα έχουν στις τιμές οι προβλεπόμενες αλλαγές στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, καθώς και η εξαγγελθείσα κατάργηση των επιδοτήσεων για τις περιβαλλοντικά επιβλαβείς πηγές ενέργειας (5). |
| --- | --- |

4.7.

Στους τομείς όπου οι αυξήσεις των τελικών τιμών ενέργειας, ιδίως της ηλεκτρικής, οφείλονται σε πολιτικές αποφάσεις που αφορούν φόρους και επιβαρύνσεις είναι λογικό να αναμένεται η διόρθωση των τιμών. Η Επιτροπή θα πρέπει να προχωρήσει στα σχέδιά της για αναθεώρηση των τιμών και καθοδήγηση των μέτρων στήριξης. Παράλληλα, η Επιτροπή θα πρέπει να διευκρινίσει τις επιπτώσεις που θα έχουν στις τιμές οι προβλεπόμενες αλλαγές στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, καθώς και η εξαγγελθείσα κατάργηση των επιδοτήσεων για τις περιβαλλοντικά επιβλαβείς πηγές ενέργειας (5).

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

Ενεργειακή ασφάλεια, αλληλεγγύη και εμπιστοσύνη

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι οι βασικές κινητήριες δυνάμεις της ασφάλειας του εφοδιασμού είναι η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας και η αποδοτικότερη κατανάλωση ενέργειας. Επιπλέον, το διεθνές γεωπολιτικό σκηνικό χρήζει πολύ μεγαλύτερης προσοχής. Τόσο ο παγκόσμιος ανταγωνισμός για τους ενεργειακούς πόρους, ο οποίος θα ενταθεί, όσο και η διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της ΕΕ θα πρέπει να αποτελέσουν βασικά πεδία των δράσεων της εξωτερικής και εμπορικής πολιτικής της ΕΕ. |
| --- | --- |

5.1.

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι οι βασικές κινητήριες δυνάμεις της ασφάλειας του εφοδιασμού είναι η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας και η αποδοτικότερη κατανάλωση ενέργειας. Επιπλέον, το διεθνές γεωπολιτικό σκηνικό χρήζει πολύ μεγαλύτερης προσοχής. Τόσο ο παγκόσμιος ανταγωνισμός για τους ενεργειακούς πόρους, ο οποίος θα ενταθεί, όσο και η διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της ΕΕ θα πρέπει να αποτελέσουν βασικά πεδία των δράσεων της εξωτερικής και εμπορικής πολιτικής της ΕΕ.

| 5.2. | Η διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών αποτελεί σε μεγάλο βαθμό θέμα εθνικού ενεργειακού μείγματος και επιλογών εφοδιασμού. Η ΕΕ μπορεί και θα πρέπει να στηρίξει την ανάπτυξη υποδομών. Δίνεται πλέον ιδιαίτερη προσοχή στον εφοδιασμό με φυσικό αέριο. Η ανάπτυξη της ζήτησης φυσικού αερίου στην ΕΕ θα πρέπει να διερευνηθεί διεξοδικά και οι σχεδιασμοί για επενδύσεις σε υποδομές θα πρέπει να προσαρμοστούν σε αυτή την πραγματικότητα. Θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή σε άλλες ενεργειακές πηγές, όπως π.χ. στις εγχώριες ενεργειακές πηγές. |
| --- | --- |

5.2.

Η διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών αποτελεί σε μεγάλο βαθμό θέμα εθνικού ενεργειακού μείγματος και επιλογών εφοδιασμού. Η ΕΕ μπορεί και θα πρέπει να στηρίξει την ανάπτυξη υποδομών. Δίνεται πλέον ιδιαίτερη προσοχή στον εφοδιασμό με φυσικό αέριο. Η ανάπτυξη της ζήτησης φυσικού αερίου στην ΕΕ θα πρέπει να διερευνηθεί διεξοδικά και οι σχεδιασμοί για επενδύσεις σε υποδομές θα πρέπει να προσαρμοστούν σε αυτή την πραγματικότητα. Θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή σε άλλες ενεργειακές πηγές, όπως π.χ. στις εγχώριες ενεργειακές πηγές.

| 5.3. | Θα πρέπει να γίνει σαφές για τα κράτη μέλη ότι είναι προς το συμφέρον τους η στενότερη συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών σε μια αγορά —φυσικού αερίου ή άλλη— όταν έρχονται αντιμέτωπα με έναν κυρίαρχο προμηθευτή ή ένα καρτέλ. Η συνεργασία δεν θα πρέπει ωστόσο να παρεμποδίζει τη λειτουργία της αγοράς. Η ύπαρξη αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών είναι αναμενόμενη, αλλά η αλληλεγγύη αυτή μπορεί να βασίζεται μόνο στην εμπιστοσύνη και στον σεβασμό κοινών δεσμεύσεων και κανόνων. Τα προβλήματα των ενεργειακών νησίδων απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή, συμπεριλαμβανομένων των ιδιαιτεροτήτων των νησιών σε σύγκριση με την ηπειρωτική χώρα. |
| --- | --- |

5.3.

Θα πρέπει να γίνει σαφές για τα κράτη μέλη ότι είναι προς το συμφέρον τους η στενότερη συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών σε μια αγορά —φυσικού αερίου ή άλλη— όταν έρχονται αντιμέτωπα με έναν κυρίαρχο προμηθευτή ή ένα καρτέλ. Η συνεργασία δεν θα πρέπει ωστόσο να παρεμποδίζει τη λειτουργία της αγοράς. Η ύπαρξη αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών είναι αναμενόμενη, αλλά η αλληλεγγύη αυτή μπορεί να βασίζεται μόνο στην εμπιστοσύνη και στον σεβασμό κοινών δεσμεύσεων και κανόνων. Τα προβλήματα των ενεργειακών νησίδων απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή, συμπεριλαμβανομένων των ιδιαιτεροτήτων των νησιών σε σύγκριση με την ηπειρωτική χώρα.

Μια πλήρως ολοκληρωμένη εσωτερική αγορά ενέργειας

| 5.4. | Η αναβάθμιση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου έχει καίρια σημασία για την υλοποίηση της Ενεργειακής Ένωσης. Το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης θα συζητηθεί στο κεφάλαιο 6 βάσει της ανακοίνωσης που εκδόθηκε για το θέμα αυτό. |
| --- | --- |

5.4.

Η αναβάθμιση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου έχει καίρια σημασία για την υλοποίηση της Ενεργειακής Ένωσης. Το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης θα συζητηθεί στο κεφάλαιο 6 βάσει της ανακοίνωσης που εκδόθηκε για το θέμα αυτό.

| 5.5. | Η ενέργεια, ιδίως οι αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, πάσχει από ελλιπή εφαρμογή των σχετικών οδηγιών και αδύναμη ακόμη συνεργασία μεταξύ των διαχειριστών δικτύων μεταφοράς και των εθνικών ρυθμιστικών αρχών. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προτάσεις της Επιτροπής για τα ζητήματα αυτά αλλά προειδοποιεί για την αύξηση του διοικητικού φόρτου και κόστους. |
| --- | --- |

5.5.

Η ενέργεια, ιδίως οι αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, πάσχει από ελλιπή εφαρμογή των σχετικών οδηγιών και αδύναμη ακόμη συνεργασία μεταξύ των διαχειριστών δικτύων μεταφοράς και των εθνικών ρυθμιστικών αρχών. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προτάσεις της Επιτροπής για τα ζητήματα αυτά αλλά προειδοποιεί για την αύξηση του διοικητικού φόρτου και κόστους.

| 5.6. | Οι δεσμοί μεταξύ των αγορών χονδρικής και λιανικής πώλησης είναι αδύναμοι ή τουλάχιστον αδιαφανείς — απαιτείται περισσότερη διαφάνεια στην τιμολόγηση. Οι ανεπαρκείς ενδεικτικές τιμές για τις επενδύσεις και η έλλειψη ευελιξίας από την πλευρά της ζήτησης φαίνεται να αποτελούν βασικά προβλήματα. Το αυξημένο μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και το ζήτημα της πλεονάζουσας δυναμικότητας σε αντιδιαστολή με την ανάγκη για ισορροπία και μέγιστη δυναμικότητα παραγωγής συνιστούν πρόκληση. Απαιτείται επανεξέταση των σχετικών κανονισμών, αλλά κατά την κατάρτισή τους η Επιτροπή θα πρέπει να αποφύγει το αυξημένο κόστος για τον χρήστη στηρίζοντας συγχρόνως λύσεις που ευνοούν τις διασυνοριακές αγορές. |
| --- | --- |

5.6.

Οι δεσμοί μεταξύ των αγορών χονδρικής και λιανικής πώλησης είναι αδύναμοι ή τουλάχιστον αδιαφανείς — απαιτείται περισσότερη διαφάνεια στην τιμολόγηση. Οι ανεπαρκείς ενδεικτικές τιμές για τις επενδύσεις και η έλλειψη ευελιξίας από την πλευρά της ζήτησης φαίνεται να αποτελούν βασικά προβλήματα. Το αυξημένο μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και το ζήτημα της πλεονάζουσας δυναμικότητας σε αντιδιαστολή με την ανάγκη για ισορροπία και μέγιστη δυναμικότητα παραγωγής συνιστούν πρόκληση. Απαιτείται επανεξέταση των σχετικών κανονισμών, αλλά κατά την κατάρτισή τους η Επιτροπή θα πρέπει να αποφύγει το αυξημένο κόστος για τον χρήστη στηρίζοντας συγχρόνως λύσεις που ευνοούν τις διασυνοριακές αγορές.

| 5.7. | Οι αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου αναδείχθηκαν σταδιακά σε πραγματικές περιφερειακές αγορές των γειτονικών χωρών. Η εξέλιξη αυτή είναι θετική στην πορεία προς τη δημιουργία πανευρωπαϊκών αγορών και θα πρέπει να στηριχθεί από τους φορείς θέσπισης κανόνων. Ειδικότερα, οι ορθές πρακτικές και εμπειρίες θα πρέπει να ανταλλάσσονται μεταξύ των περιφερειών αλλά και της ΕΕ. Και σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να αποφευχθεί ο περαιτέρω διοικητικός φόρτος. |
| --- | --- |

5.7.

Οι αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου αναδείχθηκαν σταδιακά σε πραγματικές περιφερειακές αγορές των γειτονικών χωρών. Η εξέλιξη αυτή είναι θετική στην πορεία προς τη δημιουργία πανευρωπαϊκών αγορών και θα πρέπει να στηριχθεί από τους φορείς θέσπισης κανόνων. Ειδικότερα, οι ορθές πρακτικές και εμπειρίες θα πρέπει να ανταλλάσσονται μεταξύ των περιφερειών αλλά και της ΕΕ. Και σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να αποφευχθεί ο περαιτέρω διοικητικός φόρτος.

| 5.8. | Είναι προς το συμφέρον όλων να κινητοποιηθούν οι καταναλωτές στις ενεργειακές αγορές, αλλά αυτό δεν μπορεί να γίνει εξαναγκαστικά. Πρέπει να αναπτυχθούν προσεκτικά επιλεγμένες μέθοδοι, ιδίως η καινοτόμος χρήση των ΤΠΕ, σε συνεργασία με τους ίδιους τους καταναλωτές προκειμένου να αξιοποιηθεί το δυναμικό που κρύβεται στην ανταπόκριση από την πλευρά της ζήτησης και, ως εκ τούτου, να μειωθεί το κόστος. |
| --- | --- |

5.8.

Είναι προς το συμφέρον όλων να κινητοποιηθούν οι καταναλωτές στις ενεργειακές αγορές, αλλά αυτό δεν μπορεί να γίνει εξαναγκαστικά. Πρέπει να αναπτυχθούν προσεκτικά επιλεγμένες μέθοδοι, ιδίως η καινοτόμος χρήση των ΤΠΕ, σε συνεργασία με τους ίδιους τους καταναλωτές προκειμένου να αξιοποιηθεί το δυναμικό που κρύβεται στην ανταπόκριση από την πλευρά της ζήτησης και, ως εκ τούτου, να μειωθεί το κόστος.

| 5.9. | Οι ευάλωτοι καταναλωτές βρίσκονται σε ακόμη πιο δυσχερή θέση λόγω της υφιστάμενης οικονομικής κατάστασης σε πολλά κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή, που θεωρεί ότι πρέπει πρωτίστως να υποστηριχθούν οι ευάλωτοι καταναλωτές με επαρκή μέτρα κοινωνικής πολιτικής. Το Παρατηρητήριο Ενεργειακής Φτώχειας, το οποίο πρότεινε νωρίτερα η ΕΟΚΕ, θα βοηθούσε στον εντοπισμό των πραγματικών αναγκών. |
| --- | --- |

5.9.

Οι ευάλωτοι καταναλωτές βρίσκονται σε ακόμη πιο δυσχερή θέση λόγω της υφιστάμενης οικονομικής κατάστασης σε πολλά κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή, που θεωρεί ότι πρέπει πρωτίστως να υποστηριχθούν οι ευάλωτοι καταναλωτές με επαρκή μέτρα κοινωνικής πολιτικής. Το Παρατηρητήριο Ενεργειακής Φτώχειας, το οποίο πρότεινε νωρίτερα η ΕΟΚΕ, θα βοηθούσε στον εντοπισμό των πραγματικών αναγκών.

Η ενεργειακή απόδοση ως συμβολή στη συγκράτηση της ενεργειακής ζήτησης

| 5.10. | Σχετικά με την ενεργειακή απόδοση, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι οι περισσότερες πρωτοβουλίες θα πρέπει να αναληφθούν σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. Επιτυχή μέτρα της ΕΕ στον τομέα αυτό ήταν οι κανόνες επισήμανσης και οικολογικού σχεδιασμού, οι οποίοι πρέπει να επανεξετάζονται τακτικά. |
| --- | --- |

5.10.

Σχετικά με την ενεργειακή απόδοση, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι οι περισσότερες πρωτοβουλίες θα πρέπει να αναληφθούν σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. Επιτυχή μέτρα της ΕΕ στον τομέα αυτό ήταν οι κανόνες επισήμανσης και οικολογικού σχεδιασμού, οι οποίοι πρέπει να επανεξετάζονται τακτικά.

| 5.11. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόθεση της Επιτροπής να παρουσιάσει προτάσεις προκειμένου να διασφαλίσει ότι τα μέτρα αποδοτικότητας και η ανταπόκριση από την πλευρά της ζήτησης θα μπορούσαν να ανταγωνιστούν με ίσους όρους στην ενεργειακή αγορά, υπό την προϋπόθεση ότι στόχος είναι η εξυπηρέτηση των πραγματικών συμφερόντων των χρηστών. |
| --- | --- |

5.11.

Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόθεση της Επιτροπής να παρουσιάσει προτάσεις προκειμένου να διασφαλίσει ότι τα μέτρα αποδοτικότητας και η ανταπόκριση από την πλευρά της ζήτησης θα μπορούσαν να ανταγωνιστούν με ίσους όρους στην ενεργειακή αγορά, υπό την προϋπόθεση ότι στόχος είναι η εξυπηρέτηση των πραγματικών συμφερόντων των χρηστών.

| 5.12. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι στους τομείς των κατασκευών και των μεταφορών οι δυνατότητες ενεργειακής απόδοσης —για την ακρίβεια, εξοικονόμησης— είναι μεγάλες και θα πρέπει να αξιοποιηθούν με προσεκτικά σχεδιασμένα μέτρα. Για παράδειγμα, τα συστήματα ενεργειακής πιστοποίησης και επισήμανσης των δομικών υλικών πρέπει να επανεξεταστούν. Πρέπει να υπάρξουν καινοτόμες ιδέες χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

5.12.

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι στους τομείς των κατασκευών και των μεταφορών οι δυνατότητες ενεργειακής απόδοσης —για την ακρίβεια, εξοικονόμησης— είναι μεγάλες και θα πρέπει να αξιοποιηθούν με προσεκτικά σχεδιασμένα μέτρα. Για παράδειγμα, τα συστήματα ενεργειακής πιστοποίησης και επισήμανσης των δομικών υλικών πρέπει να επανεξεταστούν. Πρέπει να υπάρξουν καινοτόμες ιδέες χρηματοδότησης.

Απαλλαγή της οικονομίας από τις εκπομπές άνθρακα

| 5.13. | Η ΕΟΚΕ εκπονεί επί του παρόντος ειδική γνωμοδότηση για «την πορεία προς το Παρίσι». Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει κυρίως τις προσπάθειες της ΕΕ σε αυτή την πολύ κρίσιμη πορεία για την επίτευξη επαρκών παγκόσμιων και νομικά δεσμευτικών δεσμεύσεων. |
| --- | --- |

5.13.

Η ΕΟΚΕ εκπονεί επί του παρόντος ειδική γνωμοδότηση για «την πορεία προς το Παρίσι». Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει κυρίως τις προσπάθειες της ΕΕ σε αυτή την πολύ κρίσιμη πορεία για την επίτευξη επαρκών παγκόσμιων και νομικά δεσμευτικών δεσμεύσεων.

| 5.14. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης, όπως σε προγενέστερες γνωμοδοτήσεις, τις προτάσεις για τη διαρθρωτική μεταρρύθμιση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ της ΕΕ). Εξίσου σημαντικές είναι οι αποφάσεις για τα μελλοντικά, κυρίως εθνικά, μέτρα στους τομείς εκτός ΣΕΔΕ. |
| --- | --- |

5.14.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης, όπως σε προγενέστερες γνωμοδοτήσεις, τις προτάσεις για τη διαρθρωτική μεταρρύθμιση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ της ΕΕ). Εξίσου σημαντικές είναι οι αποφάσεις για τα μελλοντικά, κυρίως εθνικά, μέτρα στους τομείς εκτός ΣΕΔΕ.

| 5.15. | Μέχρι να διαμορφωθούν παγκοσμίως ισότιμοι όροι ανταγωνισμού, η ΕΕ θα πρέπει να λάβει πολύ σοβαρά υπόψη το πρόβλημα της διαρροής άνθρακα. Οι ενεργοβόρες βιομηχανίες που κινδυνεύουν από διαρροή άνθρακα πρέπει να αποζημιώνονται όταν σημειώνονται τόσο άμεσες όσο και έμμεσες αυξήσεις στο κόστος του ΣΕΔΕ της ΕΕ σε σχέση με την αποδοτικότητά τους και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ενώ οι βιομηχανίες που εμφανίζουν τις καλύτερες επιδόσεις θα πρέπει να αποζημιώνονται πλήρως. Για τις έμμεσες αποζημιώσεις, πρέπει να θεσπιστεί πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ ώστε να μη στρεβλώνεται ο ανταγωνισμός στο εσωτερικό της ΕΕ. |
| --- | --- |

5.15.

Μέχρι να διαμορφωθούν παγκοσμίως ισότιμοι όροι ανταγωνισμού, η ΕΕ θα πρέπει να λάβει πολύ σοβαρά υπόψη το πρόβλημα της διαρροής άνθρακα. Οι ενεργοβόρες βιομηχανίες που κινδυνεύουν από διαρροή άνθρακα πρέπει να αποζημιώνονται όταν σημειώνονται τόσο άμεσες όσο και έμμεσες αυξήσεις στο κόστος του ΣΕΔΕ της ΕΕ σε σχέση με την αποδοτικότητά τους και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ενώ οι βιομηχανίες που εμφανίζουν τις καλύτερες επιδόσεις θα πρέπει να αποζημιώνονται πλήρως. Για τις έμμεσες αποζημιώσεις, πρέπει να θεσπιστεί πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ ώστε να μη στρεβλώνεται ο ανταγωνισμός στο εσωτερικό της ΕΕ.

| 5.16. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει θερμά τον στόχο διασφάλισης της θέσης της ΕΕ ως παγκόσμιας ηγέτιδας στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Απαιτούνται μέτρα στήριξης, τα οποία ωστόσο θα πρέπει να είναι σύμφωνα με τους κανόνες περί ανταγωνισμού και αγοράς, να βασίζονται στην αγορά και να αποτρέπουν την αύξηση των τιμών ενέργειας για τους τελικές χρήστες. Η στήριξη προς τις ώριμες και ανταγωνιστικές τεχνολογίες θα πρέπει σταδιακά να καταργηθεί. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προσπάθειες της Επιτροπής. |
| --- | --- |

5.16.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει θερμά τον στόχο διασφάλισης της θέσης της ΕΕ ως παγκόσμιας ηγέτιδας στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Απαιτούνται μέτρα στήριξης, τα οποία ωστόσο θα πρέπει να είναι σύμφωνα με τους κανόνες περί ανταγωνισμού και αγοράς, να βασίζονται στην αγορά και να αποτρέπουν την αύξηση των τιμών ενέργειας για τους τελικές χρήστες. Η στήριξη προς τις ώριμες και ανταγωνιστικές τεχνολογίες θα πρέπει σταδιακά να καταργηθεί. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προσπάθειες της Επιτροπής.

| 5.17. | Πέραν των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στόχος της ΕΕ θα πρέπει να είναι η ανάπτυξη όλων των ειδών τεχνολογιών και λύσεων απαλλαγής από τις εκπομπές άνθρακα — οι καθαρές τεχνολογίες. |
| --- | --- |

5.17.

Πέραν των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στόχος της ΕΕ θα πρέπει να είναι η ανάπτυξη όλων των ειδών τεχνολογιών και λύσεων απαλλαγής από τις εκπομπές άνθρακα — οι καθαρές τεχνολογίες.

| 5.18. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής ότι η ΕΕ χρειάζεται επενδύσεις στη βιοοικονομία που βασίζεται στα φυτά ως σημαντική πηγή μη διαλείπουσας ανανεώσιμης ενέργειας. Κατά την κατάρτιση σχεδίων για τον τομέα αυτό, πρέπει να ληφθούν υπόψη ο αντίκτυπος στο περιβάλλον, η χρήση γης και η παραγωγή τροφίμων. Η υδροηλεκτρική ενέργεια επίσης μπορεί να προσφέρει πολλές δυνατότητες. |
| --- | --- |

5.18.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής ότι η ΕΕ χρειάζεται επενδύσεις στη βιοοικονομία που βασίζεται στα φυτά ως σημαντική πηγή μη διαλείπουσας ανανεώσιμης ενέργειας. Κατά την κατάρτιση σχεδίων για τον τομέα αυτό, πρέπει να ληφθούν υπόψη ο αντίκτυπος στο περιβάλλον, η χρήση γης και η παραγωγή τροφίμων. Η υδροηλεκτρική ενέργεια επίσης μπορεί να προσφέρει πολλές δυνατότητες.

Μια Ενεργειακή Ένωση για έρευνα, καινοτομία και ανταγωνιστικότητα

| 5.19. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προτεινόμενη νέα στρατηγική για έρευνα και καινοτομία αλλά επαναλαμβάνει την άποψη που διατύπωσε σε προγενέστερες γνωμοδοτήσεις ότι απαιτούνται περισσότεροι πόροι για την αντιμετώπιση των μελλοντικών ενεργειακών προκλήσεων. Η ΕΟΚΕ δίνει κυρίως έμφαση στην ανάγκη τόνωσης της ιδιωτικής χρηματοδότησης με μέτρα της ΕΕ και αυξημένης συμμετοχής στην παγκόσμια συνεργασία που αναπτύσσεται στον τομέα της Ε&Α. |
| --- | --- |

5.19.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προτεινόμενη νέα στρατηγική για έρευνα και καινοτομία αλλά επαναλαμβάνει την άποψη που διατύπωσε σε προγενέστερες γνωμοδοτήσεις ότι απαιτούνται περισσότεροι πόροι για την αντιμετώπιση των μελλοντικών ενεργειακών προκλήσεων. Η ΕΟΚΕ δίνει κυρίως έμφαση στην ανάγκη τόνωσης της ιδιωτικής χρηματοδότησης με μέτρα της ΕΕ και αυξημένης συμμετοχής στην παγκόσμια συνεργασία που αναπτύσσεται στον τομέα της Ε&Α.

| 5.20. | Ωστόσο, η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ δεν αφορά μόνο τις κορυφαίες αποδόσεις στις τεχνολογίες που σχετίζονται με την ενέργεια και το κλίμα. Αφορά εξίσου, αν όχι περισσότερο, την όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματική και βιώσιμη αξιοποίηση της ενέργειας ως εισροή παραγωγής — και με καλύτερο τρόπο από τους ανταγωνιστές. Η διαδικασία αυτή συνιστά ένα πιο ολοκληρωμένο και ασφαλέστερο μέσο για να διασφαλιστεί η ανάπτυξη και να δημιουργηθούν περισσότερες θέσεις εργασίας στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

5.20.

Ωστόσο, η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ δεν αφορά μόνο τις κορυφαίες αποδόσεις στις τεχνολογίες που σχετίζονται με την ενέργεια και το κλίμα. Αφορά εξίσου, αν όχι περισσότερο, την όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματική και βιώσιμη αξιοποίηση της ενέργειας ως εισροή παραγωγής — και με καλύτερο τρόπο από τους ανταγωνιστές. Η διαδικασία αυτή συνιστά ένα πιο ολοκληρωμένο και ασφαλέστερο μέσο για να διασφαλιστεί η ανάπτυξη και να δημιουργηθούν περισσότερες θέσεις εργασίας στην Ευρώπη.

| 5.21. | Η μετάβαση είναι σημαντική για όλους τους τομείς της οικονομίας. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ακλόνητη πεποίθησή της ότι η μετάβαση πρέπει να είναι ορθή και δίκαιη. Η κατάρτιση και η διά βίου μάθηση αποτελούν βασικά μέτρα για την επιτυχία. Ο κοινωνικός διάλογος σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην πορεία αυτή. |
| --- | --- |

5.21.

Η μετάβαση είναι σημαντική για όλους τους τομείς της οικονομίας. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ακλόνητη πεποίθησή της ότι η μετάβαση πρέπει να είναι ορθή και δίκαιη. Η κατάρτιση και η διά βίου μάθηση αποτελούν βασικά μέτρα για την επιτυχία. Ο κοινωνικός διάλογος σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην πορεία αυτή.

Διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης

| 5.22. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τις προσπάθειες της Επιτροπής να διασφαλίσει τη συνοχή μεταξύ των διαφόρων πτυχών της ενεργειακής πολιτικής και τον συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών. Η νέα διακυβέρνηση πρέπει επίσης να αποσκοπεί στην επίτευξη των στόχων σε επίπεδο ΕΕ έως το 2030. Εντούτοις, δεν θα πρέπει να επιβληθούν στα κράτη μέλη περισσότερες υποχρεώσεις σχεδιασμού ή υποβολής εκθέσεων. Αντιθέτως, πρέπει να απλουστευθούν οι παρούσες απαιτήσεις. |
| --- | --- |

5.22.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τις προσπάθειες της Επιτροπής να διασφαλίσει τη συνοχή μεταξύ των διαφόρων πτυχών της ενεργειακής πολιτικής και τον συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών. Η νέα διακυβέρνηση πρέπει επίσης να αποσκοπεί στην επίτευξη των στόχων σε επίπεδο ΕΕ έως το 2030. Εντούτοις, δεν θα πρέπει να επιβληθούν στα κράτη μέλη περισσότερες υποχρεώσεις σχεδιασμού ή υποβολής εκθέσεων. Αντιθέτως, πρέπει να απλουστευθούν οι παρούσες απαιτήσεις.

| 5.23. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη την πρωτοβουλία της για ενεργειακό διάλογο με τους ενδιαφερόμενους φορείς. Τώρα αναμένεται το αναλυτικό σχέδιο δράσης. |
| --- | --- |

5.23.

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη την πρωτοβουλία της για ενεργειακό διάλογο με τους ενδιαφερόμενους φορείς. Τώρα αναμένεται το αναλυτικό σχέδιο δράσης.

6.   Παρατηρήσεις για την ανακοίνωση σχετικά με την επίτευξη του στόχου διασύνδεσης του 10 %

| 6.1. | Η αύξηση του μεριδίου ανανεώσιμης, διαλείπουσας ηλεκτρικής ενέργειας απαιτεί την αύξηση της δυναμικότητας του δικτύου, όπως άλλωστε και ο στόχος της μείωσης του κόστους της μέγιστης και εφεδρικής δυναμικότητας παραγωγής. Η ανάγκη για μεγαλύτερη δυναμικότητα διασύνδεσης είναι σε πολλές περιπτώσεις προφανής, αν όχι επιτακτική. Προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι σε πάρα πολλές περιπτώσεις ο στόχος του 10 % απέχει πολύ από την επίτευξή του. Τα προτεινόμενα μέτρα στην ανακοίνωση είναι ευπρόσδεκτα. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη καταθέσει τις παρατηρήσεις της για το ζήτημα αυτό, μεταξύ άλλων και σε πρόσφατη γνωμοδότηση που αφορούσε την ευρωπαϊκή συνεργασία στα ενεργειακά δίκτυα. |
| --- | --- |

6.1.

Η αύξηση του μεριδίου ανανεώσιμης, διαλείπουσας ηλεκτρικής ενέργειας απαιτεί την αύξηση της δυναμικότητας του δικτύου, όπως άλλωστε και ο στόχος της μείωσης του κόστους της μέγιστης και εφεδρικής δυναμικότητας παραγωγής. Η ανάγκη για μεγαλύτερη δυναμικότητα διασύνδεσης είναι σε πολλές περιπτώσεις προφανής, αν όχι επιτακτική. Προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι σε πάρα πολλές περιπτώσεις ο στόχος του 10 % απέχει πολύ από την επίτευξή του. Τα προτεινόμενα μέτρα στην ανακοίνωση είναι ευπρόσδεκτα. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη καταθέσει τις παρατηρήσεις της για το ζήτημα αυτό, μεταξύ άλλων και σε πρόσφατη γνωμοδότηση που αφορούσε την ευρωπαϊκή συνεργασία στα ενεργειακά δίκτυα.

| 6.2. | Η προσέγγιση των έργων κοινού ενδιαφέροντος φαίνεται κατάλληλη. Φαίνεται επίσης αποτελεσματικό να δοθεί προτεραιότητα στη χρηματοδότηση έργων που θα αυξήσουν πρωτίστως τη δυναμικότητα διασύνδεσης από τα τρέχοντα επίπεδα τα οποία δεν υπερβαίνουν το 10 %. Φαίνεται όμως επίσης εύλογο να ληφθεί υπόψη η οικονομική κατάσταση που επικρατεί στις εκάστοτε χώρες. |
| --- | --- |

6.2.

Η προσέγγιση των έργων κοινού ενδιαφέροντος φαίνεται κατάλληλη. Φαίνεται επίσης αποτελεσματικό να δοθεί προτεραιότητα στη χρηματοδότηση έργων που θα αυξήσουν πρωτίστως τη δυναμικότητα διασύνδεσης από τα τρέχοντα επίπεδα τα οποία δεν υπερβαίνουν το 10 %. Φαίνεται όμως επίσης εύλογο να ληφθεί υπόψη η οικονομική κατάσταση που επικρατεί στις εκάστοτε χώρες.

| 6.3. | Πρέπει άμεσα να εφαρμοστεί πλήρως ο κανονισμός ΔΕΔ-Μ. Είναι άκρως αναγκαίο να καταβληθούν προσπάθειες για την επίσπευση των διαδικασιών έγκρισης. Στον τομέα αυτό, άλλωστε, θα πρέπει να διερευνηθούν όλες οι δυνατότητες εξομάλυνσης και επιτάχυνσης των διαδικασιών με τη συμμετοχή των τοπικών ενδιαφερόμενων φορέων. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ έχει, μεταξύ άλλων, προτείνει τη θέσπιση του «ευρωπαϊκού ενεργειακού διαλόγου». Τούτο πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την υλοποίηση της πρότασης για τη σύσταση φόρουμ υποδομών ενέργειας. |
| --- | --- |

6.3.

Πρέπει άμεσα να εφαρμοστεί πλήρως ο κανονισμός ΔΕΔ-Μ. Είναι άκρως αναγκαίο να καταβληθούν προσπάθειες για την επίσπευση των διαδικασιών έγκρισης. Στον τομέα αυτό, άλλωστε, θα πρέπει να διερευνηθούν όλες οι δυνατότητες εξομάλυνσης και επιτάχυνσης των διαδικασιών με τη συμμετοχή των τοπικών ενδιαφερόμενων φορέων. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ έχει, μεταξύ άλλων, προτείνει τη θέσπιση του «ευρωπαϊκού ενεργειακού διαλόγου». Τούτο πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την υλοποίηση της πρότασης για τη σύσταση φόρουμ υποδομών ενέργειας.

| 6.4. | Ωστόσο, θα μπορούσε να διερευνηθεί κατά πόσον είναι πραγματικά βιώσιμο να τίθεται ο ίδιος στόχος για όλα τα κράτη μέλη, ανεξαρτήτως μεγέθους, ενεργειακού μείγματος, γειτονίας κ.λπ. Μια οριζόντια τιμή ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως δείκτης επαρκούς δυναμικότητας διασύνδεσης. |
| --- | --- |

6.4.

Ωστόσο, θα μπορούσε να διερευνηθεί κατά πόσον είναι πραγματικά βιώσιμο να τίθεται ο ίδιος στόχος για όλα τα κράτη μέλη, ανεξαρτήτως μεγέθους, ενεργειακού μείγματος, γειτονίας κ.λπ. Μια οριζόντια τιμή ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως δείκτης επαρκούς δυναμικότητας διασύνδεσης.

Βρυξέλλες, 1η Ιουλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  COM(2014) 903 final.

1

(2)  COM(2015) 80 final.

2

(3)  COM(2015) 82 final

3

(4)  COM(2015) 81 final.

4

(5)  Για την Ευρώπη, οι επιδοτήσεις αυτές εκτιμώνται από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο σε 330 δισεκατ. ευρώ ετησίως.

5

---

| 17.11.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 383/91 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 383/91

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Προς μια νέα ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας»

[JOIN(2015) 6 final]

(2015/C 383/13)

| Εισηγητής: κ. | Gintaras MORKIS |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: κ. | Cristian PÎRVULESCU |

Εισηγητής: κ.

Gintaras MORKIS

Συνεισηγητής: κ.

Cristian PÎRVULESCU

Στις 10 Ιουνίου 2015, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα

«Προς μια νέα ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας»

[JOIN(2015) 6 final].

Το ειδικευμένο τμήμα «Εξωτερικές σχέσεις», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 11 Ιουνίου 2015.

Κατά την 509η σύνοδο της ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε στις 1 και 2 Ιουλίου 2015 (συνεδρίαση της 1ης Ιουλίου 2015), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ενέκρινε, με 108 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 2 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) εγκαινίασαν δημόσια συζήτηση για τη νέα ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας (ΕΠΓ). Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επιδοκιμάζει αυτή την επανεξέταση της ΕΠΓ, την οποία θεωρεί επίκαιρη και καθοριστικής σημασίας. |
| --- | --- |

1.1.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) εγκαινίασαν δημόσια συζήτηση για τη νέα ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας (ΕΠΓ). Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επιδοκιμάζει αυτή την επανεξέταση της ΕΠΓ, την οποία θεωρεί επίκαιρη και καθοριστικής σημασίας.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως η ισχύουσα ΕΠΓ δεν αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα στη γειτονιά της ΕΕ και έχει συναντήσει πολυάριθμες προκλήσεις που δεν αντιμετωπίστηκαν επαρκώς. Απαιτούνται ριζικές αλλαγές στον μηχανισμό και τα μέσα της ΕΠΓ. |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως η ισχύουσα ΕΠΓ δεν αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα στη γειτονιά της ΕΕ και έχει συναντήσει πολυάριθμες προκλήσεις που δεν αντιμετωπίστηκαν επαρκώς. Απαιτούνται ριζικές αλλαγές στον μηχανισμό και τα μέσα της ΕΠΓ.

| 1.3. | Οι χώρες της ΕΠΓ έχουν διαφορετικές προτεραιότητες στην εξωτερική τους πολιτική και διαφορετικές φιλοδοξίες για τη σχέση τους με την ΕΕ. Η ΕΟΚΕ τονίζει κατά συνέπεια την ανάγκη εφαρμογής των αρχών της διαφοροποίησης και της ευελιξίας. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως το νότιο και το ανατολικό γεωγραφικό φάσμα της ΕΠΓ θα πρέπει να διατηρηθεί, αλλά οι πολιτικές σχέσεων θα πρέπει να αναπτυχθούν και να βελτιωθούν. Ορισμένες από τις σημερινές χώρες της ΕΠΓ θα πρέπει να θεωρούνται πραγματικοί εταίροι της ΕΕ, ενώ άλλες θα πρέπει να θεωρούνται γείτονες. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ τονίζει πως η αποδοχή των δημοκρατικών αξιών και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων θα πρέπει να εφαρμόζονται σε όλα τα κράτη, καθώς η διαφορετική αντιμετώπιση θα αποθάρρυνε τις άλλες χώρες ΕΠΓ. |
| --- | --- |

1.3.

Οι χώρες της ΕΠΓ έχουν διαφορετικές προτεραιότητες στην εξωτερική τους πολιτική και διαφορετικές φιλοδοξίες για τη σχέση τους με την ΕΕ. Η ΕΟΚΕ τονίζει κατά συνέπεια την ανάγκη εφαρμογής των αρχών της διαφοροποίησης και της ευελιξίας. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως το νότιο και το ανατολικό γεωγραφικό φάσμα της ΕΠΓ θα πρέπει να διατηρηθεί, αλλά οι πολιτικές σχέσεων θα πρέπει να αναπτυχθούν και να βελτιωθούν. Ορισμένες από τις σημερινές χώρες της ΕΠΓ θα πρέπει να θεωρούνται πραγματικοί εταίροι της ΕΕ, ενώ άλλες θα πρέπει να θεωρούνται γείτονες. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ τονίζει πως η αποδοχή των δημοκρατικών αξιών και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων θα πρέπει να εφαρμόζονται σε όλα τα κράτη, καθώς η διαφορετική αντιμετώπιση θα αποθάρρυνε τις άλλες χώρες ΕΠΓ.

| 1.4. | Στο κοινό έγγραφο διαβούλευσης με θέμα «Προς μια νέα πολιτική γειτονίας», η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθεσε πολλά ερωτήματα. Ωστόσο, στην παρούσα γνωμοδότηση η ΕΟΚΕ θα επικεντρωθεί στα σημαντικότερα εξ αυτών: στις θέσεις της κοινωνίας των πολιτών, τόσο της ΕΕ όσο των κρατών εταίρων. |
| --- | --- |

1.4.

Στο κοινό έγγραφο διαβούλευσης με θέμα «Προς μια νέα πολιτική γειτονίας», η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθεσε πολλά ερωτήματα. Ωστόσο, στην παρούσα γνωμοδότηση η ΕΟΚΕ θα επικεντρωθεί στα σημαντικότερα εξ αυτών: στις θέσεις της κοινωνίας των πολιτών, τόσο της ΕΕ όσο των κρατών εταίρων.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις πρόσφατες διαβουλεύσεις με τους νότιους εταίρους που πραγματοποιήθηκαν στη Βαρκελώνη, την άτυπη υπουργική σύνοδο για το μέλλον της ΕΠΓ (Βαρκελώνη, 13 Απριλίου 2015), όπου οι συμμετέχοντες επανέλαβαν την πρόθεσή τους να συνεργαστούν για τη δημιουργία ενός χώρου ευημερίας και καλής γειτονίας στη Μεσόγειο, και την κοινή δήλωση της συνόδου της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης (ΑΕΣ) (Ρίγα, 21—22 Μαΐου 2015), όπου οι συμμετέχοντες ανανέωσαν τη δέσμευσή τους να ενισχύσουν περαιτέρω τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες, καθώς και να συνεχίσουν να προστατεύουν τις αρχές και τους κανόνες του διεθνούς δικαίου. Είναι σημαντικό η ΕΕ να παραμείνει προσηλωμένη στην υποστήριξη της εδαφικής ακεραιότητας, καθώς και της ανεξαρτησίας και της εθνικής κυριαρχίας όλων των εταίρων της. |
| --- | --- |

1.5.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις πρόσφατες διαβουλεύσεις με τους νότιους εταίρους που πραγματοποιήθηκαν στη Βαρκελώνη, την άτυπη υπουργική σύνοδο για το μέλλον της ΕΠΓ (Βαρκελώνη, 13 Απριλίου 2015), όπου οι συμμετέχοντες επανέλαβαν την πρόθεσή τους να συνεργαστούν για τη δημιουργία ενός χώρου ευημερίας και καλής γειτονίας στη Μεσόγειο, και την κοινή δήλωση της συνόδου της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης (ΑΕΣ) (Ρίγα, 21—22 Μαΐου 2015), όπου οι συμμετέχοντες ανανέωσαν τη δέσμευσή τους να ενισχύσουν περαιτέρω τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες, καθώς και να συνεχίσουν να προστατεύουν τις αρχές και τους κανόνες του διεθνούς δικαίου. Είναι σημαντικό η ΕΕ να παραμείνει προσηλωμένη στην υποστήριξη της εδαφικής ακεραιότητας, καθώς και της ανεξαρτησίας και της εθνικής κυριαρχίας όλων των εταίρων της.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ συνιστά η νέα ΕΠΓ να επικεντρώνεται σε δραστηριότητες που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ασφάλειας των ατόμων και της σταθερότητας στις γειτονικές χώρες της ΕΕ, καθώς και σε δραστηριότητες που δημιουργούν καλύτερες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες —και ευημερία— στις χώρες εταίρους της ΕΠΓ. Το κύριο μέλημα της ανανεωμένης ΕΠΓ θα πρέπει να είναι η κατοχύρωση της ασφάλειας των ατόμων και η εγγύηση της δυνατότητάς τους να ζήσουν αξιοπρεπώς και με ευημερία στη χώρα τους, χωρίς βία, καταπίεση και φτώχεια. Η ΕΠΓ θα πρέπει να συμμετέχει ενεργά σε μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και δράσεις για την ανάκαμψη από συγκρούσεις. |
| --- | --- |

1.6.

Η ΕΟΚΕ συνιστά η νέα ΕΠΓ να επικεντρώνεται σε δραστηριότητες που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ασφάλειας των ατόμων και της σταθερότητας στις γειτονικές χώρες της ΕΕ, καθώς και σε δραστηριότητες που δημιουργούν καλύτερες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες —και ευημερία— στις χώρες εταίρους της ΕΠΓ. Το κύριο μέλημα της ανανεωμένης ΕΠΓ θα πρέπει να είναι η κατοχύρωση της ασφάλειας των ατόμων και η εγγύηση της δυνατότητάς τους να ζήσουν αξιοπρεπώς και με ευημερία στη χώρα τους, χωρίς βία, καταπίεση και φτώχεια. Η ΕΠΓ θα πρέπει να συμμετέχει ενεργά σε μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και δράσεις για την ανάκαμψη από συγκρούσεις.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως η βελτίωση της απασχόλησης, μια βιώσιμη και ανοιχτή λειτουργική οικονομία, η προσέλκυση ξένων επενδύσεων, οι αποτελεσματικές και προσιτές δημόσιες υπηρεσίες και η κοινωνική προστασία παρέχουν τη βάση για σταθερότητα, ασφάλεια και εκδημοκρατισμό. Παράλληλα με τις δύο κύριες πρωτοβουλίες που περιλαμβάνουν τους κύριους μοχλούς για την περαιτέρω ενσωμάτωση των χωρών ΕΠΓ στην ΕΕ, ήτοι την ελευθέρωση του εμπορίου [η οποία συνίσταται πρωτίστως σε συμφωνίες σύνδεσης (ΣΣ) και σφαιρικές και σε βάθος συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών (DCFTA)] και τη διευκόλυνση της κινητικότητας και των θεωρήσεων (ή την ελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων για ορισμένες χώρες), η ΕΟΚΕ θεωρεί την εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση (ιδίως των νέων) ως την τρίτη πρωτοβουλία μείζονος σημασίας στο πλαίσιο της νέας ΕΠΓ. |
| --- | --- |

1.7.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως η βελτίωση της απασχόλησης, μια βιώσιμη και ανοιχτή λειτουργική οικονομία, η προσέλκυση ξένων επενδύσεων, οι αποτελεσματικές και προσιτές δημόσιες υπηρεσίες και η κοινωνική προστασία παρέχουν τη βάση για σταθερότητα, ασφάλεια και εκδημοκρατισμό. Παράλληλα με τις δύο κύριες πρωτοβουλίες που περιλαμβάνουν τους κύριους μοχλούς για την περαιτέρω ενσωμάτωση των χωρών ΕΠΓ στην ΕΕ, ήτοι την ελευθέρωση του εμπορίου [η οποία συνίσταται πρωτίστως σε συμφωνίες σύνδεσης (ΣΣ) και σφαιρικές και σε βάθος συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών (DCFTA)] και τη διευκόλυνση της κινητικότητας και των θεωρήσεων (ή την ελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων για ορισμένες χώρες), η ΕΟΚΕ θεωρεί την εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση (ιδίως των νέων) ως την τρίτη πρωτοβουλία μείζονος σημασίας στο πλαίσιο της νέας ΕΠΓ.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ συνιστά η ΕΠΓ να μην αποσυνδεθεί από την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) και από την Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ). Ταυτόχρονα, κατά την αξιολόγηση των ενδιαφερόντων και των αντιδράσεων των φορέων πέρα από τον χώρο της ΕΠΓ, η ΕΕ θα πρέπει να επιδείξει αποφασιστική στάση, μεριμνώντας ώστε κανείς να μην επιβάλλει τη βούλησή του σε ανεξάρτητα κράτη, ούτε να ορίζει το θεματολόγιο ή τους στόχους της ΕΕ και των χωρών ΕΠΓ. |
| --- | --- |

1.8.

Η ΕΟΚΕ συνιστά η ΕΠΓ να μην αποσυνδεθεί από την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) και από την Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ). Ταυτόχρονα, κατά την αξιολόγηση των ενδιαφερόντων και των αντιδράσεων των φορέων πέρα από τον χώρο της ΕΠΓ, η ΕΕ θα πρέπει να επιδείξει αποφασιστική στάση, μεριμνώντας ώστε κανείς να μην επιβάλλει τη βούλησή του σε ανεξάρτητα κράτη, ούτε να ορίζει το θεματολόγιο ή τους στόχους της ΕΕ και των χωρών ΕΠΓ.

| 1.9. | Η ΕΕ θα πρέπει να συνεργαστεί στενότερα με άλλους διεθνείς οργανισμούς, όπως το ΝΑΤΟ και ο ΟΗΕ, για την υπεράσπιση της κυριαρχίας, της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας όλων των χωρών ΕΠΓ. Απαιτείται καλύτερη διπλωματία και επικοινωνία εκτός του χώρου ΕΠΓ (ιδίως με την κοινωνία των πολιτών), ως μηχανισμός πρόληψης συγκρούσεων και προκειμένου να δημιουργηθούν αμοιβαία επωφελείς σχέσεις που θα οδηγήσουν στην οικονομική πρόοδο και τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης. |
| --- | --- |

1.9.

Η ΕΕ θα πρέπει να συνεργαστεί στενότερα με άλλους διεθνείς οργανισμούς, όπως το ΝΑΤΟ και ο ΟΗΕ, για την υπεράσπιση της κυριαρχίας, της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας όλων των χωρών ΕΠΓ. Απαιτείται καλύτερη διπλωματία και επικοινωνία εκτός του χώρου ΕΠΓ (ιδίως με την κοινωνία των πολιτών), ως μηχανισμός πρόληψης συγκρούσεων και προκειμένου να δημιουργηθούν αμοιβαία επωφελείς σχέσεις που θα οδηγήσουν στην οικονομική πρόοδο και τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ ζητεί τη διαχείριση της κινητικότητας και της μετανάστευσης μέσω της προώθησης της αλληλεγγύης των κρατών μελών, στο πλαίσιο σφαιρικής προσέγγισης της ΕΕ. Οι εταιρικές σχέσεις με τις χώρες ΕΠΓ και με τρίτες χώρες αποτελούν σημαντικά εργαλεία για την αντιμετώπιση των σημαντικών προκλήσεων τις οποίες καλείται να χειρισθεί αυτή η πολιτική. Η ΕΕ θα πρέπει να ενεργήσει γρήγορα και κατά τρόπο συντονισμένο για την επίλυση της ανθρωπιστικής κατάστασης στη Μεσόγειο. |
| --- | --- |

1.10.

Η ΕΟΚΕ ζητεί τη διαχείριση της κινητικότητας και της μετανάστευσης μέσω της προώθησης της αλληλεγγύης των κρατών μελών, στο πλαίσιο σφαιρικής προσέγγισης της ΕΕ. Οι εταιρικές σχέσεις με τις χώρες ΕΠΓ και με τρίτες χώρες αποτελούν σημαντικά εργαλεία για την αντιμετώπιση των σημαντικών προκλήσεων τις οποίες καλείται να χειρισθεί αυτή η πολιτική. Η ΕΕ θα πρέπει να ενεργήσει γρήγορα και κατά τρόπο συντονισμένο για την επίλυση της ανθρωπιστικής κατάστασης στη Μεσόγειο.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ τονίζει πως η διευκόλυνση και η ελευθέρωση των θεωρήσεων παραμένει ζωτικής σημασίας πρωτοβουλία από τη σκοπιά των εταίρων στην ΕΠΓ. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις διαπραγματεύσεις για συμφωνία επανεισδοχής με το Μαρόκο και την έναρξη διαπραγματεύσεων για συμφωνία διευκόλυνσης των θεωρήσεων. Προσβλέπει στις διαπραγματεύσεις για συμφωνίες διευκόλυνσης θεωρήσεων και επανεισδοχής με την Τυνησία και την Ιορδανία. Οι συμφωνίες ελευθέρωσης (με τη Μολδαβία) και διευκόλυνσης των θεωρήσεων (με την Ουκρανία, την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν και τη Γεωργία) θα πρέπει να εφαρμοστούν πλήρως και να αποτελέσουν επιτυχημένα παραδείγματα για όλες τις χώρες ΕΠΓ. |
| --- | --- |

1.11.

Η ΕΟΚΕ τονίζει πως η διευκόλυνση και η ελευθέρωση των θεωρήσεων παραμένει ζωτικής σημασίας πρωτοβουλία από τη σκοπιά των εταίρων στην ΕΠΓ. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις διαπραγματεύσεις για συμφωνία επανεισδοχής με το Μαρόκο και την έναρξη διαπραγματεύσεων για συμφωνία διευκόλυνσης των θεωρήσεων. Προσβλέπει στις διαπραγματεύσεις για συμφωνίες διευκόλυνσης θεωρήσεων και επανεισδοχής με την Τυνησία και την Ιορδανία. Οι συμφωνίες ελευθέρωσης (με τη Μολδαβία) και διευκόλυνσης των θεωρήσεων (με την Ουκρανία, την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν και τη Γεωργία) θα πρέπει να εφαρμοστούν πλήρως και να αποτελέσουν επιτυχημένα παραδείγματα για όλες τις χώρες ΕΠΓ.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την περαιτέρω ενίσχυση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών κατά τρεις κύριους τρόπους: μέσω της χειραφέτησης της κοινωνίας των πολιτών, που θα της επιτρέψει να υποστηρίξει καλύτερα τις διαδικασίες σταθεροποίησης και εκδημοκρατισμού, μέσω της ενίσχυσης της συμμετοχής των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε δεσμεύσεις και δραστηριότητες που σχετίζονται με την ΕΠΓ και, τέλος, μέσω της καλύτερης χρήσης της εμπειρογνωμοσύνης και των πόρων της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών για τη στήριξη της ανάπτυξης της κοινωνίας των πολιτών στις χώρες ΕΠΓ. |
| --- | --- |

1.12.

Η ΕΟΚΕ συνιστά την περαιτέρω ενίσχυση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών κατά τρεις κύριους τρόπους: μέσω της χειραφέτησης της κοινωνίας των πολιτών, που θα της επιτρέψει να υποστηρίξει καλύτερα τις διαδικασίες σταθεροποίησης και εκδημοκρατισμού, μέσω της ενίσχυσης της συμμετοχής των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε δεσμεύσεις και δραστηριότητες που σχετίζονται με την ΕΠΓ και, τέλος, μέσω της καλύτερης χρήσης της εμπειρογνωμοσύνης και των πόρων της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών για τη στήριξη της ανάπτυξης της κοινωνίας των πολιτών στις χώρες ΕΠΓ.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να αναγνωριστεί πλήρως η συμμόρφωση με τα θεμελιώδη ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα, και ιδίως την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και το δικαίωμα στη συλλογική διαπραγμάτευση. Ο κοινωνικός διάλογος θα πρέπει επίσης να ενθαρρυνθεί τόσο στην ανατολική όσο και στη νότια διάσταση της ΕΠΓ. Η ΕΟΚΕ ζητεί τον σεβασμό της ανεξαρτησίας των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.13.

Η ΕΟΚΕ ζητεί να αναγνωριστεί πλήρως η συμμόρφωση με τα θεμελιώδη ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα, και ιδίως την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και το δικαίωμα στη συλλογική διαπραγμάτευση. Ο κοινωνικός διάλογος θα πρέπει επίσης να ενθαρρυνθεί τόσο στην ανατολική όσο και στη νότια διάσταση της ΕΠΓ. Η ΕΟΚΕ ζητεί τον σεβασμό της ανεξαρτησίας των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της ενθάρρυνσης των πολιτιστικών (καθώς και των οικονομικών και πολιτικών) θεσμών για την οικοδόμηση διαλόγου και συναίνεσης. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η σταθεροποίηση και ο εκδημοκρατισμός των χωρών ΕΠΓ εξαρτάται από τη βιωσιμότητα των πολιτιστικών και θρησκευτικών μοντέλων, που πρέπει να χαρακτηρίζονται από ανεκτικότητα και να μην είναι περιοριστικά. |
| --- | --- |

1.14.

Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της ενθάρρυνσης των πολιτιστικών (καθώς και των οικονομικών και πολιτικών) θεσμών για την οικοδόμηση διαλόγου και συναίνεσης. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η σταθεροποίηση και ο εκδημοκρατισμός των χωρών ΕΠΓ εξαρτάται από τη βιωσιμότητα των πολιτιστικών και θρησκευτικών μοντέλων, που πρέπει να χαρακτηρίζονται από ανεκτικότητα και να μην είναι περιοριστικά.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ συνιστά η ΕΕ να στείλει σαφές μήνυμα στους πολίτες της ΕΠΓ, που θα αναφέρει πως η πολιτική αυτή είναι για τους πολίτες, την ασφάλειά τους και την ευημερία τους. Η συνταύτιση σε επίπεδο κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα σε όλη την ΕΕ. Η αναθεώρηση της ΕΠΓ πρέπει να ενθαρρύνει τη βελτίωση της επικοινωνίας σχετικά με τα ενδιαφέροντα και τις αξίες της ΕΕ, τόσο εντός της ΕΕ όσο και στις χώρες εταίρους. |
| --- | --- |

1.15.

Η ΕΟΚΕ συνιστά η ΕΕ να στείλει σαφές μήνυμα στους πολίτες της ΕΠΓ, που θα αναφέρει πως η πολιτική αυτή είναι για τους πολίτες, την ασφάλειά τους και την ευημερία τους. Η συνταύτιση σε επίπεδο κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα σε όλη την ΕΕ. Η αναθεώρηση της ΕΠΓ πρέπει να ενθαρρύνει τη βελτίωση της επικοινωνίας σχετικά με τα ενδιαφέροντα και τις αξίες της ΕΕ, τόσο εντός της ΕΕ όσο και στις χώρες εταίρους.

2.   Οι προκλήσεις της ΕΠΓ

| 2.1. | Η ΕΕ χρειάζεται συνεργάσιμους γείτονες για να αισθάνεται η ίδια ασφαλής και ευημερούσα. Ο φιλόδοξος στόχος της ΕΠΓ συνίστατο στην ενθάρρυνση των γειτονικών χωρών να υλοποιήσουν πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις, σε αντάλλαγμα για την πρόσβασή τους στις αγορές της ΕΕ, τη μεγαλύτερη κινητικότητα και τη χρηματοπιστωτική στήριξη. Οι αυξημένες προκλήσεις ασφαλείας και γεωπολιτικές συγκρούσεις στη γειτονιά της ΕΕ ανέδειξαν περαιτέρω τη σημασία μιας σταθερής, δημοκρατικής και ευημερούσας γειτονιάς. |
| --- | --- |

2.1.

Η ΕΕ χρειάζεται συνεργάσιμους γείτονες για να αισθάνεται η ίδια ασφαλής και ευημερούσα. Ο φιλόδοξος στόχος της ΕΠΓ συνίστατο στην ενθάρρυνση των γειτονικών χωρών να υλοποιήσουν πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις, σε αντάλλαγμα για την πρόσβασή τους στις αγορές της ΕΕ, τη μεγαλύτερη κινητικότητα και τη χρηματοπιστωτική στήριξη. Οι αυξημένες προκλήσεις ασφαλείας και γεωπολιτικές συγκρούσεις στη γειτονιά της ΕΕ ανέδειξαν περαιτέρω τη σημασία μιας σταθερής, δημοκρατικής και ευημερούσας γειτονιάς.

| 2.2. | Οι δραματικές αλλαγές στις γειτονικές χώρες της ΕΕ αποτελούν επίσης απειλή για τις χώρες της ΕΕ. Η υλοποίηση της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης (ΑΕΣ) προκάλεσε την επιθετική πολιτική της Ρωσίας όχι μόνο απέναντι στους γείτονες της ΕΕ, αλλά και απέναντι σε κράτη μέλη της ΕΕ — και ειδικότερα τις σκανδιναβικές χώρες και τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Οι βίαιες συγκρούσεις στη Συρία, στο Ιράκ και στη Λιβύη οδήγησαν σε ανθρωπιστική κρίση και σε κίνδυνο τρομοκρατίας, που ενδέχεται να διαχυθεί στην ΕΕ. |
| --- | --- |

2.2.

Οι δραματικές αλλαγές στις γειτονικές χώρες της ΕΕ αποτελούν επίσης απειλή για τις χώρες της ΕΕ. Η υλοποίηση της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης (ΑΕΣ) προκάλεσε την επιθετική πολιτική της Ρωσίας όχι μόνο απέναντι στους γείτονες της ΕΕ, αλλά και απέναντι σε κράτη μέλη της ΕΕ — και ειδικότερα τις σκανδιναβικές χώρες και τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Οι βίαιες συγκρούσεις στη Συρία, στο Ιράκ και στη Λιβύη οδήγησαν σε ανθρωπιστική κρίση και σε κίνδυνο τρομοκρατίας, που ενδέχεται να διαχυθεί στην ΕΕ.

| 2.3. | Η ΕΕ πρέπει να αναγνωρίσει τον ρόλο και την επιρροή της στις χώρες ΕΠΓ και τις γειτονικές τους χώρες, που συνέβαλαν στις πολιτικές και κοινωνικές αναταραχές και παγίωσαν το ενδιαφέρον ορισμένων φορέων πέρα από τα σύνορα των χωρών ΕΠΓ. Η Αραβική Άνοιξη και οι συνέπειές της, καθώς και η κρίση στην Ουκρανία, πρέπει να θεωρούνται αποδείξεις του σημαντικού αντικτύπου της ΕΕ στις κοινωνικές και πολιτικές διεργασίες. Η ΕΕ έχει συμβάλει στην ευαισθητοποίηση των πολιτών και έχει αυξήσει τις προσδοκίες τους από τις κυβερνήσεις τους. Η ΕΕ, τουλάχιστον εν μέρει, έχει εγείρει τις δυνάμεις των πολιτών που οδηγούν σε πολιτικές δραστηριότητες. |
| --- | --- |

2.3.

Η ΕΕ πρέπει να αναγνωρίσει τον ρόλο και την επιρροή της στις χώρες ΕΠΓ και τις γειτονικές τους χώρες, που συνέβαλαν στις πολιτικές και κοινωνικές αναταραχές και παγίωσαν το ενδιαφέρον ορισμένων φορέων πέρα από τα σύνορα των χωρών ΕΠΓ. Η Αραβική Άνοιξη και οι συνέπειές της, καθώς και η κρίση στην Ουκρανία, πρέπει να θεωρούνται αποδείξεις του σημαντικού αντικτύπου της ΕΕ στις κοινωνικές και πολιτικές διεργασίες. Η ΕΕ έχει συμβάλει στην ευαισθητοποίηση των πολιτών και έχει αυξήσει τις προσδοκίες τους από τις κυβερνήσεις τους. Η ΕΕ, τουλάχιστον εν μέρει, έχει εγείρει τις δυνάμεις των πολιτών που οδηγούν σε πολιτικές δραστηριότητες.

| 2.4. | Ταυτόχρονα, η ΕΠΓ είχε ορισμένες απογοητευτικές στιγμές, τόσο στην ΕΕ όσο και στις χώρες ΕΠΓ. Κατά συνέπεια, απαιτούνται δραστικές αλλαγές για την αναθεώρηση της ΕΠΓ και των μηχανισμών της, που πρέπει να βασίζονται στις αρχές της διαφοροποίησης και της ευελιξίας. Το νότιο και το ανατολικό γεωγραφικό φάσμα της ΕΠΓ θα πρέπει να διατηρηθεί, αλλά οι πολιτικές σχέσεων θα πρέπει να αναπτυχθούν και να βελτιωθούν. Η ΕΠΓ πρέπει να ενθαρρύνει όλες τις γειτονικές χώρες να καταστούν πραγματικοί εταίροι διαλόγου και συνεργασίας. |
| --- | --- |

2.4.

Ταυτόχρονα, η ΕΠΓ είχε ορισμένες απογοητευτικές στιγμές, τόσο στην ΕΕ όσο και στις χώρες ΕΠΓ. Κατά συνέπεια, απαιτούνται δραστικές αλλαγές για την αναθεώρηση της ΕΠΓ και των μηχανισμών της, που πρέπει να βασίζονται στις αρχές της διαφοροποίησης και της ευελιξίας. Το νότιο και το ανατολικό γεωγραφικό φάσμα της ΕΠΓ θα πρέπει να διατηρηθεί, αλλά οι πολιτικές σχέσεων θα πρέπει να αναπτυχθούν και να βελτιωθούν. Η ΕΠΓ πρέπει να ενθαρρύνει όλες τις γειτονικές χώρες να καταστούν πραγματικοί εταίροι διαλόγου και συνεργασίας.

3.   Κύριοι πυλώνες της νέας ΕΠΓ

3.1.   
  Οικονομία και ευημερία

| 3.1.1. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί πως η βελτίωση των σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και των χωρών ΕΠΓ θα εξαρτηθεί από τέσσερις παράγοντες: σταθερότητα, διαφάνεια, κανόνες της ελεύθερης αγοράς και μακροπρόθεσμη στρατηγική. Η αναθεωρημένη ΕΠΓ θα πρέπει να επικεντρώνεται στη δημιουργία συνθηκών διατηρήσιμης οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης στις χώρες ΕΠΓ. Η βελτίωση της απασχόλησης και μια ανοιχτή λειτουργική οικονομία δημιουργούν υψηλή προστιθέμενη αξία για την κοινωνία στο σύνολό της, παρέχοντας έτσι τη βάση για σταθερότητα, ασφάλεια και εκδημοκρατισμό. Η ΕΕ θα πρέπει να επικεντρωθεί περισσότερο στην καλύτερη χρηματοδότηση μέσων υποστήριξης σε οικονομικές προσαρμογές που απαιτούνται για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, σε πρωτοβουλίες για βιώσιμες επιχειρηματικές επενδύσεις και σε προσαρμογές της οικονομικής παραγωγής που αποσκοπούν στη δημιουργία ποιοτικότερης απασχόλησης. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην οικονομική χειραφέτηση των νέων, των γυναικών και των περιθωριοποιημένων ομάδων. Οι πρωτοβουλίες για την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση πρέπει να χρηματοδοτούνται επαρκώς και να συνοδεύονται από ειδικά προσαρμοσμένα προγράμματα. Η υλοποίηση αυτών των προγραμμάτων θα μπορούσε να βασίζεται σε ορθές πρακτικές του προγράμματος «Πρωτοβουλία για την κοινωνική συνοχή» που σχετίζεται με το σύμφωνο σταθερότητας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη (1). |
| --- | --- |

3.1.1.

Η ΕΟΚΕ παρατηρεί πως η βελτίωση των σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και των χωρών ΕΠΓ θα εξαρτηθεί από τέσσερις παράγοντες: σταθερότητα, διαφάνεια, κανόνες της ελεύθερης αγοράς και μακροπρόθεσμη στρατηγική. Η αναθεωρημένη ΕΠΓ θα πρέπει να επικεντρώνεται στη δημιουργία συνθηκών διατηρήσιμης οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης στις χώρες ΕΠΓ. Η βελτίωση της απασχόλησης και μια ανοιχτή λειτουργική οικονομία δημιουργούν υψηλή προστιθέμενη αξία για την κοινωνία στο σύνολό της, παρέχοντας έτσι τη βάση για σταθερότητα, ασφάλεια και εκδημοκρατισμό. Η ΕΕ θα πρέπει να επικεντρωθεί περισσότερο στην καλύτερη χρηματοδότηση μέσων υποστήριξης σε οικονομικές προσαρμογές που απαιτούνται για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, σε πρωτοβουλίες για βιώσιμες επιχειρηματικές επενδύσεις και σε προσαρμογές της οικονομικής παραγωγής που αποσκοπούν στη δημιουργία ποιοτικότερης απασχόλησης. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην οικονομική χειραφέτηση των νέων, των γυναικών και των περιθωριοποιημένων ομάδων. Οι πρωτοβουλίες για την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση πρέπει να χρηματοδοτούνται επαρκώς και να συνοδεύονται από ειδικά προσαρμοσμένα προγράμματα. Η υλοποίηση αυτών των προγραμμάτων θα μπορούσε να βασίζεται σε ορθές πρακτικές του προγράμματος «Πρωτοβουλία για την κοινωνική συνοχή» που σχετίζεται με το σύμφωνο σταθερότητας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη (1).

| 3.1.2. | Η εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση αποτελούν την καλύτερη μακροπρόθεσμη επένδυση για την οικονομική ανάπτυξη και τη βιώσιμη ασφάλεια. Η ΕΕ θα πρέπει να εξετάσει τις δυνατότητες επέκτασης των προγραμμάτων Erasmus+ ώστε να επιτραπεί η αύξηση της συμμετοχής των χωρών ΕΑΠ. Αυτά τα προγράμματα αποτελούν τον καλύτερο μηχανισμό ανταλλαγής ακαδημαϊκών και επαγγελματικών δεξιοτήτων μεταξύ της ΕΕ και των πιο προηγμένων εταίρων ΕΠΓ. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρώτη διεθνή προκήρυξη του προγράμματος Erasmus+ που εγκαινιάστηκε τον Οκτώβριο του 2014 και ενθαρρύνει την ΕΕ να διευρύνει τις δυνατότητες συμμετοχής των χωρών ΕΠΓ και να ενισχύσει τη χρηματοδότηση άλλων μέσων εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης. |
| --- | --- |

3.1.2.

Η εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση αποτελούν την καλύτερη μακροπρόθεσμη επένδυση για την οικονομική ανάπτυξη και τη βιώσιμη ασφάλεια. Η ΕΕ θα πρέπει να εξετάσει τις δυνατότητες επέκτασης των προγραμμάτων Erasmus+ ώστε να επιτραπεί η αύξηση της συμμετοχής των χωρών ΕΑΠ. Αυτά τα προγράμματα αποτελούν τον καλύτερο μηχανισμό ανταλλαγής ακαδημαϊκών και επαγγελματικών δεξιοτήτων μεταξύ της ΕΕ και των πιο προηγμένων εταίρων ΕΠΓ. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρώτη διεθνή προκήρυξη του προγράμματος Erasmus+ που εγκαινιάστηκε τον Οκτώβριο του 2014 και ενθαρρύνει την ΕΕ να διευρύνει τις δυνατότητες συμμετοχής των χωρών ΕΠΓ και να ενισχύσει τη χρηματοδότηση άλλων μέσων εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης.

| 3.1.3. | Η ΕΕ θα πρέπει να επιδιώξει την ολοκλήρωση χώρου ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ της ΕΕ και όλων των χωρών ΕΠΓ. Αυτό αποτελεί θεμελιώδους σημασίας μέσο για την ενίσχυση της διατηρήσιμης οικονομικής και κοινωνικής ευημερίας. Η ΕΕ θα πρέπει να επιδιώξει επίσης την ενεργότερη ενσωμάτωση των εταίρων ΕΠΓ στην ενιαία αγορά της ΕΕ, ιδίως μέσω της θέσπισης DCFTA, μόλις πληρούνται οι απαιτούμενες προϋποθέσεις. Οι χώρες ΕΠΓ που δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην περαιτέρω ενσωμάτωση μπορούν να επικεντρωθούν στη διαδικασία σύναψης ΣΣ/DCFTA, ενώ οι υπόλοιπες μπορούν να συμμετέχουν σε εναλλακτικές πλατφόρμες (όπως η Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Ένωση κ.λπ.) Ωστόσο, οι ΣΣ/DCFTA δεν πρέπει να θεωρούνται αυτοσκοπός ή μονόδρομος. Η αξία τους θα πρέπει να αξιολογείται σε συνάρτηση με τον θετικό τους αντίκτυπο στη διατηρήσιμη οικονομική ανάπτυξη, την καινοτομία, τη σταθερή απασχόληση και την ενίσχυση της δημοσιονομικής ικανότητας των χωρών ΕΠΓ. |
| --- | --- |

3.1.3.

Η ΕΕ θα πρέπει να επιδιώξει την ολοκλήρωση χώρου ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ της ΕΕ και όλων των χωρών ΕΠΓ. Αυτό αποτελεί θεμελιώδους σημασίας μέσο για την ενίσχυση της διατηρήσιμης οικονομικής και κοινωνικής ευημερίας. Η ΕΕ θα πρέπει να επιδιώξει επίσης την ενεργότερη ενσωμάτωση των εταίρων ΕΠΓ στην ενιαία αγορά της ΕΕ, ιδίως μέσω της θέσπισης DCFTA, μόλις πληρούνται οι απαιτούμενες προϋποθέσεις. Οι χώρες ΕΠΓ που δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην περαιτέρω ενσωμάτωση μπορούν να επικεντρωθούν στη διαδικασία σύναψης ΣΣ/DCFTA, ενώ οι υπόλοιπες μπορούν να συμμετέχουν σε εναλλακτικές πλατφόρμες (όπως η Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Ένωση κ.λπ.) Ωστόσο, οι ΣΣ/DCFTA δεν πρέπει να θεωρούνται αυτοσκοπός ή μονόδρομος. Η αξία τους θα πρέπει να αξιολογείται σε συνάρτηση με τον θετικό τους αντίκτυπο στη διατηρήσιμη οικονομική ανάπτυξη, την καινοτομία, τη σταθερή απασχόληση και την ενίσχυση της δημοσιονομικής ικανότητας των χωρών ΕΠΓ.

| 3.1.4. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την έναρξη της «Διευκόλυνσης DCFTA υπέρ των ΜΜΕ» της ΕΕ, η οποία αποσκοπεί στη στήριξη ΜΜΕ από τη Γεωργία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, ώστε να μπορέσουν να αξιοποιήσουν τις νέες εμπορικές ευκαιρίες που προκύπτουν από τις DCFTA και να επιτύχουν υψηλότερες προδιαγραφές ποιότητας σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές της ΕΕ. Στο 3ο επιχειρηματικό φόρουμ ΑΕΣ (Ρίγα, 21 Μαΐου 2015) τονίσθηκε πως, για την άντληση ουσιαστικού οφέλους από τις ΣΣ/DCFTA, απαιτούνται επιπλέον μέσα που θα επιτρέψουν στις επιχειρήσεις να μεταμορφωθούν και να προσαρμοστούν σε υψηλότερες προδιαγραφές. Πρότεινε επίσης την καλύτερη προώθηση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και του εμπορίου στην περιοχή. |
| --- | --- |

3.1.4.

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την έναρξη της «Διευκόλυνσης DCFTA υπέρ των ΜΜΕ» της ΕΕ, η οποία αποσκοπεί στη στήριξη ΜΜΕ από τη Γεωργία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, ώστε να μπορέσουν να αξιοποιήσουν τις νέες εμπορικές ευκαιρίες που προκύπτουν από τις DCFTA και να επιτύχουν υψηλότερες προδιαγραφές ποιότητας σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές της ΕΕ. Στο 3ο επιχειρηματικό φόρουμ ΑΕΣ (Ρίγα, 21 Μαΐου 2015) τονίσθηκε πως, για την άντληση ουσιαστικού οφέλους από τις ΣΣ/DCFTA, απαιτούνται επιπλέον μέσα που θα επιτρέψουν στις επιχειρήσεις να μεταμορφωθούν και να προσαρμοστούν σε υψηλότερες προδιαγραφές. Πρότεινε επίσης την καλύτερη προώθηση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και του εμπορίου στην περιοχή.

| 3.1.5. | Η νέα ΕΠΓ θα πρέπει να καταστήσει την υποστήριξη της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης, της δικαιοσύνης, του τομέα της ασφάλειας, της νομοθεσίας και των κανονισμών και της αποτελεσματικής υλοποίησης της νομοθεσίας μία από τις πιο προβεβλημένες δραστηριότητές της. Οι θετικές τάσεις, όπως οι αυξανόμενες επενδύσεις στις χώρες ΕΠΓ και η ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων της ΕΕ και της ΕΠΓ, απαιτούν ορατή πρόοδο στην καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος στις γειτονικές περιοχές της ΕΕ. Όλες οι γειτονικές χώρες της ΕΕ βρίσκονται αντιμέτωπες με εκτεταμένη διαφθορά. Παρά τις προσπάθειες που καταβάλλονται για τον περιορισμό της, η διαφθορά συνεχίζεται και διαπερνά όλα τα στρώματα της δημόσιας και της ιδιωτικής ζωής. Η ΕΕ θα πρέπει επομένως, στο πλαίσιο των χρηματοδοτικών της προγραμμάτων, να βελτιώσει τις προϋποθέσεις για τη λήψη αξιόπιστων μέτρων κατά της διαφθοράς και την καθιέρωση ενός ισχυρού μηχανισμού παρακολούθησης της εφαρμογής τους. Η ίδια προσοχή θα πρέπει να δοθεί και στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας, της βιωσιμότητας και της προσβασιμότητας των κοινωνικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών παιδείας και υγείας στις χώρες ΕΠΓ, καθώς πρόκειται για υπηρεσίες ζωτικής σημασίας για την ποιότητα ζωής και την ασφάλεια των κατοίκων αυτών των χωρών. |
| --- | --- |

3.1.5.

Η νέα ΕΠΓ θα πρέπει να καταστήσει την υποστήριξη της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης, της δικαιοσύνης, του τομέα της ασφάλειας, της νομοθεσίας και των κανονισμών και της αποτελεσματικής υλοποίησης της νομοθεσίας μία από τις πιο προβεβλημένες δραστηριότητές της. Οι θετικές τάσεις, όπως οι αυξανόμενες επενδύσεις στις χώρες ΕΠΓ και η ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων της ΕΕ και της ΕΠΓ, απαιτούν ορατή πρόοδο στην καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος στις γειτονικές περιοχές της ΕΕ. Όλες οι γειτονικές χώρες της ΕΕ βρίσκονται αντιμέτωπες με εκτεταμένη διαφθορά. Παρά τις προσπάθειες που καταβάλλονται για τον περιορισμό της, η διαφθορά συνεχίζεται και διαπερνά όλα τα στρώματα της δημόσιας και της ιδιωτικής ζωής. Η ΕΕ θα πρέπει επομένως, στο πλαίσιο των χρηματοδοτικών της προγραμμάτων, να βελτιώσει τις προϋποθέσεις για τη λήψη αξιόπιστων μέτρων κατά της διαφθοράς και την καθιέρωση ενός ισχυρού μηχανισμού παρακολούθησης της εφαρμογής τους. Η ίδια προσοχή θα πρέπει να δοθεί και στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας, της βιωσιμότητας και της προσβασιμότητας των κοινωνικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών παιδείας και υγείας στις χώρες ΕΠΓ, καθώς πρόκειται για υπηρεσίες ζωτικής σημασίας για την ποιότητα ζωής και την ασφάλεια των κατοίκων αυτών των χωρών.

3.2.   
  Σταθερότητα και ασφάλεια

| 3.2.1. | Η σταθερότητα και η ανθρώπινη ασφάλεια θα πρέπει να αποτελέσουν τον βασικότερο στόχο της ΕΠΓ. Η ΕΟΚΕ πιστεύει πως μια ασφαλής και ευημερούσα γειτονιά είναι δυνατή μόνο με τη σημαντική ενίσχυση της ανθρώπινης ασφάλειας στην περιοχή. Η ποιότητα της διακυβέρνησης και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η απουσία εγκληματικότητας και σωματικού κινδύνου, η χωρίς αποκλεισμούς οικονομική ανάπτυξη και η κοινωνική και περιβαλλοντική προστασία αποτελούν παράγοντες που καθορίζουν τη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη σταθερότητα της περιοχής. Η αστάθεια στη γειτονιά της ΕΕ και η έλλειψη αξιοπιστίας του μοντέλου και των μηχανισμών της ΕΠΓ δεν πρέπει να οδηγήσει σε υποχώρηση ή άρνηση όσον αφορά τις δεσμεύσεις της ΕΕ. Τα προγράμματα και τα μέσα σταθερότητας και αποτροπής συγκρούσεων πρέπει να συγκαταλέγονται στις ύψιστες προτεραιότητες της ΕΠΓ. |
| --- | --- |

3.2.1.

Η σταθερότητα και η ανθρώπινη ασφάλεια θα πρέπει να αποτελέσουν τον βασικότερο στόχο της ΕΠΓ. Η ΕΟΚΕ πιστεύει πως μια ασφαλής και ευημερούσα γειτονιά είναι δυνατή μόνο με τη σημαντική ενίσχυση της ανθρώπινης ασφάλειας στην περιοχή. Η ποιότητα της διακυβέρνησης και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η απουσία εγκληματικότητας και σωματικού κινδύνου, η χωρίς αποκλεισμούς οικονομική ανάπτυξη και η κοινωνική και περιβαλλοντική προστασία αποτελούν παράγοντες που καθορίζουν τη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη σταθερότητα της περιοχής. Η αστάθεια στη γειτονιά της ΕΕ και η έλλειψη αξιοπιστίας του μοντέλου και των μηχανισμών της ΕΠΓ δεν πρέπει να οδηγήσει σε υποχώρηση ή άρνηση όσον αφορά τις δεσμεύσεις της ΕΕ. Τα προγράμματα και τα μέσα σταθερότητας και αποτροπής συγκρούσεων πρέπει να συγκαταλέγονται στις ύψιστες προτεραιότητες της ΕΠΓ.

| 3.2.2. | Η ΕΕ θα πρέπει να συνεργαστεί στενότερα με άλλους διεθνείς οργανισμούς, όπως το ΝΑΤΟ και ο ΟΗΕ, για την υπεράσπιση της κυριαρχίας, της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας όλων των χωρών ΕΠΓ. Απαιτείται καλύτερη διπλωματία και επικοινωνία εκτός του χώρου ΕΠΓ (ιδίως με την κοινωνία των πολιτών), ως μηχανισμός πρόληψης συγκρούσεων και προκειμένου να δημιουργηθούν αμοιβαία επωφελείς σχέσεις που θα οδηγήσουν σε οικονομική πρόοδο και βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης. |
| --- | --- |

3.2.2.

Η ΕΕ θα πρέπει να συνεργαστεί στενότερα με άλλους διεθνείς οργανισμούς, όπως το ΝΑΤΟ και ο ΟΗΕ, για την υπεράσπιση της κυριαρχίας, της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας όλων των χωρών ΕΠΓ. Απαιτείται καλύτερη διπλωματία και επικοινωνία εκτός του χώρου ΕΠΓ (ιδίως με την κοινωνία των πολιτών), ως μηχανισμός πρόληψης συγκρούσεων και προκειμένου να δημιουργηθούν αμοιβαία επωφελείς σχέσεις που θα οδηγήσουν σε οικονομική πρόοδο και βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης.

| 3.2.3. | Η ΕΠΓ επιτελεί ζωτικής σημασίας ρόλο στην πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος. Πέρα από την ανάληψη αναγκαίων και αναλογικών μέτρων για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, η ΕΕ πρέπει να χρησιμοποιήσει τους υφιστάμενους μηχανισμούς της ΕΠΓ για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών αιτίων της εξάπλωσής της. Απαιτούνται επενδύσεις στην εκπαίδευση και στις οικονομικές ευκαιρίες, καθώς και μέτρα βελτίωσης της διακυβέρνησης (2). |
| --- | --- |

3.2.3.

Η ΕΠΓ επιτελεί ζωτικής σημασίας ρόλο στην πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος. Πέρα από την ανάληψη αναγκαίων και αναλογικών μέτρων για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, η ΕΕ πρέπει να χρησιμοποιήσει τους υφιστάμενους μηχανισμούς της ΕΠΓ για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών αιτίων της εξάπλωσής της. Απαιτούνται επενδύσεις στην εκπαίδευση και στις οικονομικές ευκαιρίες, καθώς και μέτρα βελτίωσης της διακυβέρνησης (2).

| 3.2.4. | Η νέα ΕΠΓ θα πρέπει να αναφέρεται στην εναρμόνιση της «σκληρής» και της «ήπιας» δύναμης. Η ΕΠΓ δεν πρέπει να αποσυνδεθεί από την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) και από την Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ). Η τρέχουσα αναθεώρηση της ΕΠΓ πρέπει να συνδέεται στενά με την αναθεωρημένη στρατηγική ασφαλείας της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2.4.

Η νέα ΕΠΓ θα πρέπει να αναφέρεται στην εναρμόνιση της «σκληρής» και της «ήπιας» δύναμης. Η ΕΠΓ δεν πρέπει να αποσυνδεθεί από την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) και από την Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ). Η τρέχουσα αναθεώρηση της ΕΠΓ πρέπει να συνδέεται στενά με την αναθεωρημένη στρατηγική ασφαλείας της ΕΕ.

| 3.2.5. | Το ζήτημα των «γειτόνων των γειτόνων» έχει τεράστια σημασία. Κανείς δεν μπορεί να επιβάλει τη θέλησή του σε ανεξάρτητα κράτη ούτε να υπαγορεύσει το θεματολόγιο και τους στόχους της ΕΕ και των χωρών ΕΠΓ. Η ΕΟΚΕ τονίζει πως θα ήταν χρησιμότερη η συμμετοχή της Ρωσίας στις προσπάθειες για τη δημιουργία σταθερών, δημοκρατικών και οικονομικά προηγμένων χωρών, παρά η σύγκρουση με τις χώρες ΕΠΓ που επιδιώκουν περαιτέρω ολοκλήρωση με την ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2.5.

Το ζήτημα των «γειτόνων των γειτόνων» έχει τεράστια σημασία. Κανείς δεν μπορεί να επιβάλει τη θέλησή του σε ανεξάρτητα κράτη ούτε να υπαγορεύσει το θεματολόγιο και τους στόχους της ΕΕ και των χωρών ΕΠΓ. Η ΕΟΚΕ τονίζει πως θα ήταν χρησιμότερη η συμμετοχή της Ρωσίας στις προσπάθειες για τη δημιουργία σταθερών, δημοκρατικών και οικονομικά προηγμένων χωρών, παρά η σύγκρουση με τις χώρες ΕΠΓ που επιδιώκουν περαιτέρω ολοκλήρωση με την ΕΕ.

| 3.3. | Κινητικότητα και μετανάστευση |
| --- | --- |

3.3.

| 3.3.1. | Η διευκόλυνση χορήγησης θεωρήσεων παραμένει πρωτοβουλία ιδιαίτερης σημασίας από τη σκοπιά των εταίρων στην ΕΠΓ. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνίας επανεισδοχής με το Μαρόκο (ξεκίνησαν τον Ιανουάριο του τρέχοντος έτους) και την έναρξη διαπραγματεύσεων για τη σύναψη συμφωνίας διευκόλυνσης των θεωρήσεων. Προσβλέπει δε στις διαπραγματεύσεις για συμφωνίες διευκόλυνσης θεωρήσεων και επανεισδοχής με την Τυνησία και την Ιορδανία. Οι συμφωνίες ελευθέρωσης (με τη Μολδαβία) και απλούστευσης του καθεστώτος έκδοσης θεωρήσεων (με την Ουκρανία, την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν και τη Γεωργία) πρέπει να εφαρμοστούν πλήρως και να αποτελέσουν παραδείγματα προς μίμηση για όλες τις χώρες της ΕΠΓ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι συμφωνίες ελευθέρωσης έκδοσης θεωρήσεων με την Ουκρανία και τη Γεωργία αποτελούν ισχυρό κίνητρο για τις χώρες αυτές να ενσωματωθούν ταχύτερα στην ΕΕ. Εντούτοις, η εφαρμογή τους πρέπει να υποστηριχθεί περισσότερο διεθνώς για λόγους κατοχύρωσης της εδαφικής τους ακεραιότητας και αποτελεσματικού ελέγχου των συνόρων τους. |
| --- | --- |

3.3.1.

Η διευκόλυνση χορήγησης θεωρήσεων παραμένει πρωτοβουλία ιδιαίτερης σημασίας από τη σκοπιά των εταίρων στην ΕΠΓ. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνίας επανεισδοχής με το Μαρόκο (ξεκίνησαν τον Ιανουάριο του τρέχοντος έτους) και την έναρξη διαπραγματεύσεων για τη σύναψη συμφωνίας διευκόλυνσης των θεωρήσεων. Προσβλέπει δε στις διαπραγματεύσεις για συμφωνίες διευκόλυνσης θεωρήσεων και επανεισδοχής με την Τυνησία και την Ιορδανία. Οι συμφωνίες ελευθέρωσης (με τη Μολδαβία) και απλούστευσης του καθεστώτος έκδοσης θεωρήσεων (με την Ουκρανία, την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν και τη Γεωργία) πρέπει να εφαρμοστούν πλήρως και να αποτελέσουν παραδείγματα προς μίμηση για όλες τις χώρες της ΕΠΓ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι συμφωνίες ελευθέρωσης έκδοσης θεωρήσεων με την Ουκρανία και τη Γεωργία αποτελούν ισχυρό κίνητρο για τις χώρες αυτές να ενσωματωθούν ταχύτερα στην ΕΕ. Εντούτοις, η εφαρμογή τους πρέπει να υποστηριχθεί περισσότερο διεθνώς για λόγους κατοχύρωσης της εδαφικής τους ακεραιότητας και αποτελεσματικού ελέγχου των συνόρων τους.

| 3.3.2. | Η ΕΠΓ πρέπει να αποτελέσει μέρος της ευρύτερης προσέγγισης των ζητημάτων της μετανάστευσης και της κινητικότητας. Είναι δε σημαντικό να ενισχύσει η ΕΕ τη μετανάστευση, προς όφελος της απασχόλησης και της εκπαίδευσης, μέσω νόμιμων, ελαστικών και διαφανών διαδικασιών (3). |
| --- | --- |

3.3.2.

Η ΕΠΓ πρέπει να αποτελέσει μέρος της ευρύτερης προσέγγισης των ζητημάτων της μετανάστευσης και της κινητικότητας. Είναι δε σημαντικό να ενισχύσει η ΕΕ τη μετανάστευση, προς όφελος της απασχόλησης και της εκπαίδευσης, μέσω νόμιμων, ελαστικών και διαφανών διαδικασιών (3).

| 3.3.3. | Σε απάντηση στα πρόσφατα γεγονότα που οδήγησαν στην αύξηση των μεταναστευτικών ροών από τη Βόρεια Αφρική —και οι οποίες είχαν ως τραγική κατάληξη την απώλεια πολλών ανθρώπινων ζωών—, η ΕΕ πρέπει να σπεύσει να προστατεύσει τις ζωές όσων επιδιώκουν να φθάσουν στα εδάφη της. Οφείλει να συνεργαστεί πιο σοβαρά και επισταμένα με τις χώρες που σχετίζονται με αυτές τις μεταναστευτικές ροές, ως χώρες είτε προέλευσης είτε διέλευσης των μεταναστών. |
| --- | --- |

3.3.3.

Σε απάντηση στα πρόσφατα γεγονότα που οδήγησαν στην αύξηση των μεταναστευτικών ροών από τη Βόρεια Αφρική —και οι οποίες είχαν ως τραγική κατάληξη την απώλεια πολλών ανθρώπινων ζωών—, η ΕΕ πρέπει να σπεύσει να προστατεύσει τις ζωές όσων επιδιώκουν να φθάσουν στα εδάφη της. Οφείλει να συνεργαστεί πιο σοβαρά και επισταμένα με τις χώρες που σχετίζονται με αυτές τις μεταναστευτικές ροές, ως χώρες είτε προέλευσης είτε διέλευσης των μεταναστών.

| 3.3.4. | Η ΕΕ πρέπει να συνάψει συμφωνίες με τρίτες χώρες, ιδίως τις γειτονικές, τις χώρες προέλευσης και διέλευσης των μεταναστών, συνεκτιμώντας τις ιδιαίτερες συνθήκες καθεμίας εξ αυτών. Πρέπει να τεθούν προτεραιότητες σε αυτές τις συμπράξεις κυκλοφορίας με γνώμονα τους παράγοντες που επιδρούν στην οικονομική μετανάστευση και κινητικότητα. Επιβάλλεται δε να δοθεί έμφαση στην οργάνωση της νόμιμης μετανάστευσης και της πολιτικής χορήγησης θεωρήσεων, στην αναγνώριση των προσόντων, στην εκπαιδευτική κινητικότητα, στα δικαιώματα κοινωνικής ασφάλισης, καθώς και στη συμβολή της μετανάστευσης και της κινητικότητας στην ανάπτυξη (4). Προτεραιότητα επίσης πρέπει να αποτελέσει η αναδιάρθρωση της Frontex και ο μετασχηματισμός της σε ένα σώμα συνοριοφυλάκων που θα υποστηρίζει το έργο των κρατών μελών και το οποίο θα λογοδοτεί για τη δραστηριότητά του βάσει ενός αποτελεσματικότερου και τυποποιημένου καθεστώτος (5). |
| --- | --- |

3.3.4.

Η ΕΕ πρέπει να συνάψει συμφωνίες με τρίτες χώρες, ιδίως τις γειτονικές, τις χώρες προέλευσης και διέλευσης των μεταναστών, συνεκτιμώντας τις ιδιαίτερες συνθήκες καθεμίας εξ αυτών. Πρέπει να τεθούν προτεραιότητες σε αυτές τις συμπράξεις κυκλοφορίας με γνώμονα τους παράγοντες που επιδρούν στην οικονομική μετανάστευση και κινητικότητα. Επιβάλλεται δε να δοθεί έμφαση στην οργάνωση της νόμιμης μετανάστευσης και της πολιτικής χορήγησης θεωρήσεων, στην αναγνώριση των προσόντων, στην εκπαιδευτική κινητικότητα, στα δικαιώματα κοινωνικής ασφάλισης, καθώς και στη συμβολή της μετανάστευσης και της κινητικότητας στην ανάπτυξη (4). Προτεραιότητα επίσης πρέπει να αποτελέσει η αναδιάρθρωση της Frontex και ο μετασχηματισμός της σε ένα σώμα συνοριοφυλάκων που θα υποστηρίζει το έργο των κρατών μελών και το οποίο θα λογοδοτεί για τη δραστηριότητά του βάσει ενός αποτελεσματικότερου και τυποποιημένου καθεστώτος (5).

| 3.4. | Διαφοροποίηση |
| --- | --- |

3.4.

| 3.4.1. | Η ΕΠΓ πρέπει να αναδιαμορφωθεί έτσι ώστε να εφαρμόζεται πιο ελαστικά η αρχή της διαφοροποίησης με γνώμονα τη γεωγραφία (και εντός των περιφερειών), τις επιδιώξεις των χωρών της ΕΠΓ, τις πολιτικές ελευθερίες του ατόμου, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις διοικητικές ικανότητες της εκάστοτε αρχής, καθώς και τις ανάγκες ασφάλειας. Πάντως, χωρίς να απεμπολείται η εν λόγω αρχή της διαφοροποίησης, όλες οι χώρες-εταίροι οφείλουν να επιδεικνύουν σεβασμό προς τα θεμελιώδη δικαιώματα και το κράτος δικαίου. Η αποδοχή των δημοκρατικών αξιών και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων πρέπει να εφαρμόζονται εξίσου σε όλα τα κράτη, καθώς η διαφορετική αντιμετώπιση θα αποθάρρυνε τις άλλες χώρες της ΕΠΓ. |
| --- | --- |

3.4.1.

Η ΕΠΓ πρέπει να αναδιαμορφωθεί έτσι ώστε να εφαρμόζεται πιο ελαστικά η αρχή της διαφοροποίησης με γνώμονα τη γεωγραφία (και εντός των περιφερειών), τις επιδιώξεις των χωρών της ΕΠΓ, τις πολιτικές ελευθερίες του ατόμου, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις διοικητικές ικανότητες της εκάστοτε αρχής, καθώς και τις ανάγκες ασφάλειας. Πάντως, χωρίς να απεμπολείται η εν λόγω αρχή της διαφοροποίησης, όλες οι χώρες-εταίροι οφείλουν να επιδεικνύουν σεβασμό προς τα θεμελιώδη δικαιώματα και το κράτος δικαίου. Η αποδοχή των δημοκρατικών αξιών και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων πρέπει να εφαρμόζονται εξίσου σε όλα τα κράτη, καθώς η διαφορετική αντιμετώπιση θα αποθάρρυνε τις άλλες χώρες της ΕΠΓ.

| 3.4.2. | Η ΕΕ εξακολουθεί να ενδιαφέρεται για την αρχή της αιρεσιμότητας και να επιδιώκει την τήρησή της. Από την πλευρά της, η ΕΟΚΕ δίνει έμφαση στις προαναφερθείσες αρχές (διαφοροποίηση και αιρεσιμότητα) στις σχέσεις της με τις χώρες εταίρους (6). Ταυτόχρονα, ευελπιστεί ότι μια προσέγγιση τύπου «λιγότερα έναντι λιγότερων» δεν θα πλήξει τις δυνατότητες της εκάστοτε χώρας να εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις με τον δικό της ρυθμό και σύμφωνα με τις δυνατότητές της απορρόφησης μεταναστών. Όταν οι εθνικές κυβερνήσεις στις χώρες της ΕΠΓ αποφεύγουν να χρησιμοποιούν αρκετά τα μέσα της ΕΠΓ, η ΕΕ πρέπει να ασκεί «ήπια» επιρροή στην κοινωνία πολιτών αυτών των χωρών. |
| --- | --- |

3.4.2.

Η ΕΕ εξακολουθεί να ενδιαφέρεται για την αρχή της αιρεσιμότητας και να επιδιώκει την τήρησή της. Από την πλευρά της, η ΕΟΚΕ δίνει έμφαση στις προαναφερθείσες αρχές (διαφοροποίηση και αιρεσιμότητα) στις σχέσεις της με τις χώρες εταίρους (6). Ταυτόχρονα, ευελπιστεί ότι μια προσέγγιση τύπου «λιγότερα έναντι λιγότερων» δεν θα πλήξει τις δυνατότητες της εκάστοτε χώρας να εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις με τον δικό της ρυθμό και σύμφωνα με τις δυνατότητές της απορρόφησης μεταναστών. Όταν οι εθνικές κυβερνήσεις στις χώρες της ΕΠΓ αποφεύγουν να χρησιμοποιούν αρκετά τα μέσα της ΕΠΓ, η ΕΕ πρέπει να ασκεί «ήπια» επιρροή στην κοινωνία πολιτών αυτών των χωρών.

| 3.4.3. | Μολονότι η ΕΠΓ είναι διαφορετική από την πολιτική διεύρυνσης, ένα ευρωπαϊκό κράτος έχει δικαίωμα να υποβάλει αίτημα προσχώρησης στην ΕΕ, εφόσον ικανοποιεί τα κριτήρια και τις προϋποθέσεις εισδοχής του άρθρου 49 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εάν η ΕΠΓ αποτελέσει το ερέθισμα για ένα ευρωπαϊκό κράτος να ικανοποιήσει τα κριτήρια της Κοπεγχάγης, αυτή η έκβαση —βάσει της προσέγγισης «περισσότερα έναντι περισσοτέρων»— είναι ευπρόσδεκτη. |
| --- | --- |

3.4.3.

Μολονότι η ΕΠΓ είναι διαφορετική από την πολιτική διεύρυνσης, ένα ευρωπαϊκό κράτος έχει δικαίωμα να υποβάλει αίτημα προσχώρησης στην ΕΕ, εφόσον ικανοποιεί τα κριτήρια και τις προϋποθέσεις εισδοχής του άρθρου 49 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εάν η ΕΠΓ αποτελέσει το ερέθισμα για ένα ευρωπαϊκό κράτος να ικανοποιήσει τα κριτήρια της Κοπεγχάγης, αυτή η έκβαση —βάσει της προσέγγισης «περισσότερα έναντι περισσοτέρων»— είναι ευπρόσδεκτη.

4.   Έμφαση στην κοινωνία πολιτών και στην επικοινωνία

4.1.   
  Κοινωνία πολιτών

| 4.1.1. | Πρέπει να αξιολογηθεί εκ νέου και να επεκταθεί η αποστολή της κοινωνίας πολιτών στην ανάπτυξη της ΕΠΓ. Από την πλευρά της, η ΕΟΚΕ έχει χαρακτηρίσει τις δραστηριότητες της κοινωνίας πολιτών, το καθεστώς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά δικαιώματα και την προστασία των θρησκευτικών ελευθεριών βασικά κριτήρια για τη στάθμιση του είδους διακυβέρνησης μιας χώρας (7). Η συνταύτιση σε επίπεδο κοινωνίας πολιτών πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα σε όλη την ΕΕ. Συνεργατικά μέσα όπως το Φόρουμ της Κοινωνίας των Πολιτών της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης (EaP Civil Society Forum) πρέπει να ενισχυθούν και να επεκταθούν. |
| --- | --- |

4.1.1.

Πρέπει να αξιολογηθεί εκ νέου και να επεκταθεί η αποστολή της κοινωνίας πολιτών στην ανάπτυξη της ΕΠΓ. Από την πλευρά της, η ΕΟΚΕ έχει χαρακτηρίσει τις δραστηριότητες της κοινωνίας πολιτών, το καθεστώς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά δικαιώματα και την προστασία των θρησκευτικών ελευθεριών βασικά κριτήρια για τη στάθμιση του είδους διακυβέρνησης μιας χώρας (7). Η συνταύτιση σε επίπεδο κοινωνίας πολιτών πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα σε όλη την ΕΕ. Συνεργατικά μέσα όπως το Φόρουμ της Κοινωνίας των Πολιτών της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης (EaP Civil Society Forum) πρέπει να ενισχυθούν και να επεκταθούν.

| 4.1.2. | Η μεταρρύθμιση πρέπει να γίνει προς τρεις κύριες κατευθύνσεις: α) μέσω της ενίσχυσης της κοινωνίας πολιτών, που θα της επιτρέψει να υποστηρίξει καλύτερα τις διαδικασίες σταθεροποίησης και εκδημοκρατισμού· β) μέσω της ενθάρρυνσης της συμμετοχής των οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών σε δεσμεύσεις και δραστηριότητες που σχετίζονται με την ΕΠΓ· και γ) μέσω της καλύτερης χρήσης της εμπειρογνωμοσύνης και των πόρων της κοινωνίας πολιτών στην ΕΕ για τη στήριξη της ανάπτυξης της αντίστοιχης κοινωνίας στις χώρες ΕΠΓ. |
| --- | --- |

4.1.2.

Η μεταρρύθμιση πρέπει να γίνει προς τρεις κύριες κατευθύνσεις: α) μέσω της ενίσχυσης της κοινωνίας πολιτών, που θα της επιτρέψει να υποστηρίξει καλύτερα τις διαδικασίες σταθεροποίησης και εκδημοκρατισμού· β) μέσω της ενθάρρυνσης της συμμετοχής των οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών σε δεσμεύσεις και δραστηριότητες που σχετίζονται με την ΕΠΓ· και γ) μέσω της καλύτερης χρήσης της εμπειρογνωμοσύνης και των πόρων της κοινωνίας πολιτών στην ΕΕ για τη στήριξη της ανάπτυξης της αντίστοιχης κοινωνίας στις χώρες ΕΠΓ.

| 4.1.3. | Όπως καταδείχθηκε κατά τη μεταβατική περίοδο στη δημοκρατία στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η κοινωνία πολιτών αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στη διαδικασία δημιουργίας συνθηκών σταθερότητας και εκδημοκρατισμού. Με τη βοήθεια των μέσων της ΕΠΓ, η τελευταία μπορεί να διαθέσει περισσότερους πόρους στην αναβάθμιση της οργανωτικής ικανότητας της κοινωνίας πολιτών και στη συμπερίληψή της στη διαδικασία της δημόσιας διοίκησης (8). Σημαντική πτυχή αυτού είναι η προαγωγή του κοινωνικού διαλόγου και της θεσμοποιημένης δημόσιας διαβούλευσης, καθότι διευκολύνουν την επίτευξη συναίνεσης και δημοκρατικής προόδου (9). |
| --- | --- |

4.1.3.

Όπως καταδείχθηκε κατά τη μεταβατική περίοδο στη δημοκρατία στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η κοινωνία πολιτών αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στη διαδικασία δημιουργίας συνθηκών σταθερότητας και εκδημοκρατισμού. Με τη βοήθεια των μέσων της ΕΠΓ, η τελευταία μπορεί να διαθέσει περισσότερους πόρους στην αναβάθμιση της οργανωτικής ικανότητας της κοινωνίας πολιτών και στη συμπερίληψή της στη διαδικασία της δημόσιας διοίκησης (8). Σημαντική πτυχή αυτού είναι η προαγωγή του κοινωνικού διαλόγου και της θεσμοποιημένης δημόσιας διαβούλευσης, καθότι διευκολύνουν την επίτευξη συναίνεσης και δημοκρατικής προόδου (9).

| 4.1.4. | Πρέπει η ΕΕ να συμπεριλάβει στις διμερείς συμφωνίες ρήτρες για την προστασία των δημοκρατικών ελευθεριών και των ατομικών δικαιωμάτων· ακόμη όμως σημαντικότερο, ως προς την εφαρμογή τους, κατά την ΕΟΚΕ είναι η συμπερίληψη στα κριτήρια αξιολόγησης του τρόπου διακυβέρνησης της εκάστοτε χώρας συγκριτικών δεικτών σχετικών με την αντιμετώπιση της κοινωνίας πολιτών (νομοθετικό πλαίσιο, ανάπτυξη διοικητικών ικανοτήτων, διάλογος κ.λπ.), τα ανθρώπινα, οικονομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά δικαιώματα (10). |
| --- | --- |

4.1.4.

Πρέπει η ΕΕ να συμπεριλάβει στις διμερείς συμφωνίες ρήτρες για την προστασία των δημοκρατικών ελευθεριών και των ατομικών δικαιωμάτων· ακόμη όμως σημαντικότερο, ως προς την εφαρμογή τους, κατά την ΕΟΚΕ είναι η συμπερίληψη στα κριτήρια αξιολόγησης του τρόπου διακυβέρνησης της εκάστοτε χώρας συγκριτικών δεικτών σχετικών με την αντιμετώπιση της κοινωνίας πολιτών (νομοθετικό πλαίσιο, ανάπτυξη διοικητικών ικανοτήτων, διάλογος κ.λπ.), τα ανθρώπινα, οικονομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά δικαιώματα (10).

| 4.1.5. | Η ΕΟΚΕ ζητά την πιο ενεργό συμμετοχή της κοινωνίας πολιτών στην κατάρτιση, εφαρμογή και εποπτεία των συμφωνιών της ΕΕ με τις χώρες της ΕΠΓ (11). Στις εκθέσεις προόδου που εκπονούνται για την καθεμία εξ αυτών δεν πρέπει να αποτυπώνονται μόνο τα επίσημα κυβερνητικά δεδομένα και θέσεις, αλλά πρέπει να συνεκτιμάται η ευρύτερη συμβολή των κυβερνητικών και μη παραγόντων. Άποψη της ΕΟΚΕ είναι ότι η κοινωνία πολιτών, τόσο στην ΕΕ όσο και στις χώρες-εταίρους, οφείλει να συμμετέχει σε μια προ των διαπραγματεύσεων αξιολόγηση των επιπτώσεων στην αειφορία, οι δε μηχανισμοί της κοινωνίας πολιτών πρέπει να ενταχθούν στις σφαιρικές και σε βάθος συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών (12). |
| --- | --- |

4.1.5.

Η ΕΟΚΕ ζητά την πιο ενεργό συμμετοχή της κοινωνίας πολιτών στην κατάρτιση, εφαρμογή και εποπτεία των συμφωνιών της ΕΕ με τις χώρες της ΕΠΓ (11). Στις εκθέσεις προόδου που εκπονούνται για την καθεμία εξ αυτών δεν πρέπει να αποτυπώνονται μόνο τα επίσημα κυβερνητικά δεδομένα και θέσεις, αλλά πρέπει να συνεκτιμάται η ευρύτερη συμβολή των κυβερνητικών και μη παραγόντων. Άποψη της ΕΟΚΕ είναι ότι η κοινωνία πολιτών, τόσο στην ΕΕ όσο και στις χώρες-εταίρους, οφείλει να συμμετέχει σε μια προ των διαπραγματεύσεων αξιολόγηση των επιπτώσεων στην αειφορία, οι δε μηχανισμοί της κοινωνίας πολιτών πρέπει να ενταχθούν στις σφαιρικές και σε βάθος συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών (12).

| 4.1.6. | Τα μέσα της ΕΠΓ πρέπει να είναι ευπρόσιτα στις οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών τόσο στα κράτη μέλη της ΕΕ όσο και σε αυτά της ΕΠΓ. Επίσης, πρέπει να προάγεται μέσω αυτών ο διάλογος, το πνεύμα υπευθυνότητας και η ανταλλαγή ιδεών. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι κοινωνικοί εταίροι, οι οργανώσεις τις κοινωνίας πολιτών και οι Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές των κρατών μελών επιτελούν καθοριστική λειτουργία στην ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών, τη διάδοση πληροφοριών, τη συγκριτική ανάλυση, τη μεταφορά τεχνογνωσίας και διοικητικών πόρων (13). |
| --- | --- |

4.1.6.

Τα μέσα της ΕΠΓ πρέπει να είναι ευπρόσιτα στις οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών τόσο στα κράτη μέλη της ΕΕ όσο και σε αυτά της ΕΠΓ. Επίσης, πρέπει να προάγεται μέσω αυτών ο διάλογος, το πνεύμα υπευθυνότητας και η ανταλλαγή ιδεών. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι κοινωνικοί εταίροι, οι οργανώσεις τις κοινωνίας πολιτών και οι Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές των κρατών μελών επιτελούν καθοριστική λειτουργία στην ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών, τη διάδοση πληροφοριών, τη συγκριτική ανάλυση, τη μεταφορά τεχνογνωσίας και διοικητικών πόρων (13).

4.2.   
  Ο κοινωνικός διάλογος

| 4.2.1. | Επανειλημμένα η ΕΟΚΕ έχει υπογραμμίσει τη σημασία του κοινωνικού διαλόγου για την προαγωγή της οικονομικής ανάπτυξης και του εκδημοκρατισμού. Επίσης, έχει αναδείξει τη γενική επιτυχία της ΕΠΓ (14). Ο κοινωνικός διάλογος στις χώρες της ΕΠΓ πρέπει επίσης να ενθαρρυνθεί τόσο προς ανατολάς όσο και προς νότον. Επ’ αυτού, η ΕΟΚΕ ζητεί τον σεβασμό της ανεξαρτησίας των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών. Πρόκειται δε για ένα από τα θεμελιώδη ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα, όπως αυτά ορίζονται από τις διεθνείς και ευρωπαϊκές οργανώσεις (15). |
| --- | --- |

4.2.1.

Επανειλημμένα η ΕΟΚΕ έχει υπογραμμίσει τη σημασία του κοινωνικού διαλόγου για την προαγωγή της οικονομικής ανάπτυξης και του εκδημοκρατισμού. Επίσης, έχει αναδείξει τη γενική επιτυχία της ΕΠΓ (14). Ο κοινωνικός διάλογος στις χώρες της ΕΠΓ πρέπει επίσης να ενθαρρυνθεί τόσο προς ανατολάς όσο και προς νότον. Επ’ αυτού, η ΕΟΚΕ ζητεί τον σεβασμό της ανεξαρτησίας των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών. Πρόκειται δε για ένα από τα θεμελιώδη ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα, όπως αυτά ορίζονται από τις διεθνείς και ευρωπαϊκές οργανώσεις (15).

| 4.2.2. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να αναγνωριστεί πλήρως η συμμόρφωση με τα θεμελιώδη ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα, και ιδίως η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και το δικαίωμα στη συλλογική διαπραγμάτευση. Καλεί δε τις εν λόγω χώρες να καταβάλουν την απαραίτητη προσπάθεια για να ενσωματώσουν τους ενωσιακούς και διεθνείς κανόνες περί κοινωνικού κράτους δικαίου, βάσει του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας. Η συμμόρφωση με αυτούς τους κανόνες πρέπει να συμπεριληφθεί στα επίσημα κριτήρια βάσει των οποίων καταρτίζονται και αξιολογούνται οι συμφωνίες σύνδεσης (16). |
| --- | --- |

4.2.2.

Η ΕΟΚΕ ζητεί να αναγνωριστεί πλήρως η συμμόρφωση με τα θεμελιώδη ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα, και ιδίως η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και το δικαίωμα στη συλλογική διαπραγμάτευση. Καλεί δε τις εν λόγω χώρες να καταβάλουν την απαραίτητη προσπάθεια για να ενσωματώσουν τους ενωσιακούς και διεθνείς κανόνες περί κοινωνικού κράτους δικαίου, βάσει του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας. Η συμμόρφωση με αυτούς τους κανόνες πρέπει να συμπεριληφθεί στα επίσημα κριτήρια βάσει των οποίων καταρτίζονται και αξιολογούνται οι συμφωνίες σύνδεσης (16).

| 4.2.3. | Παρά την ύπαρξη οργανώσεων εργοδοτών και εργαζομένων στις χώρες της ΕΠΓ, μέχρι στιγμής ο κοινωνικός διάλογος —στοιχείο μεγάλης σημασίας για την επίτευξη βιώσιμης ανάπτυξης και κοινωνικής ειρήνης— δεν είναι ιδιαίτερα αναπτυγμένος στις χώρες αυτές. Πρέπει να αναπτυχθεί ένα συστηματικό πρόγραμμα με σκοπό την ανταλλαγή, μεταξύ των χωρών της ΕΕ και της ΕΠΓ, δοκιμασμένων λύσεων σε ζητήματα κοινωνικής πολιτικής και πολιτικής απασχόλησης. |
| --- | --- |

4.2.3.

Παρά την ύπαρξη οργανώσεων εργοδοτών και εργαζομένων στις χώρες της ΕΠΓ, μέχρι στιγμής ο κοινωνικός διάλογος —στοιχείο μεγάλης σημασίας για την επίτευξη βιώσιμης ανάπτυξης και κοινωνικής ειρήνης— δεν είναι ιδιαίτερα αναπτυγμένος στις χώρες αυτές. Πρέπει να αναπτυχθεί ένα συστηματικό πρόγραμμα με σκοπό την ανταλλαγή, μεταξύ των χωρών της ΕΕ και της ΕΠΓ, δοκιμασμένων λύσεων σε ζητήματα κοινωνικής πολιτικής και πολιτικής απασχόλησης.

4.3.   
  Πολιτιστικός διάλογος

| 4.3.1. | Πρέπει, στα πλαίσια της ΕΠΓ, να καλλιεργηθεί περαιτέρω η αμοιβαία κατανόηση τόσο μεταξύ των χωρών της ΕΠΓ όσο και μεταξύ αυτών και των κρατών μελών της ΕΕ σε ζητήματα πολιτισμού, θρησκευτικού διαλόγου και πολιτισμικής πολυμορφίας. Σε βάθος χρόνου, η σταθεροποίηση και ο εκδημοκρατισμός των χωρών ΕΠΓ εξαρτώνται και από τη βιωσιμότητα των πολιτιστικών και θρησκευτικών μοντέλων, που πρέπει να χαρακτηρίζονται από ανεκτικότητα και να μην είναι περιοριστικά. |
| --- | --- |

4.3.1.

Πρέπει, στα πλαίσια της ΕΠΓ, να καλλιεργηθεί περαιτέρω η αμοιβαία κατανόηση τόσο μεταξύ των χωρών της ΕΠΓ όσο και μεταξύ αυτών και των κρατών μελών της ΕΕ σε ζητήματα πολιτισμού, θρησκευτικού διαλόγου και πολιτισμικής πολυμορφίας. Σε βάθος χρόνου, η σταθεροποίηση και ο εκδημοκρατισμός των χωρών ΕΠΓ εξαρτώνται και από τη βιωσιμότητα των πολιτιστικών και θρησκευτικών μοντέλων, που πρέπει να χαρακτηρίζονται από ανεκτικότητα και να μην είναι περιοριστικά.

| 4.3.2. | Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η ενθάρρυνση των πολιτιστικών (καθώς και των οικονομικών και πολιτικών) θεσμών για την προαγωγή του διαλόγου και του συναινετικού πνεύματος. Τούτο πρέπει να μετουσιωθεί σε αποτελεσματική, ουσιαστική οικονομική και δικτυακή υποστήριξη του διαπολιτισμικού διαλόγου, της ανεξάρτητης πολιτιστικής παραγωγής και της δημόσιας ανταλλαγής απόψεων. Πρέπει να ενισχυθεί η φωνή και η εικόνα των ανεξάρτητων στοχαστών, καλλιτεχνών και ενεργών πολιτών από τις χώρες της ΕΠΓ, όπως επίσης πρέπει να προαχθεί η παραγωγική αλληλεπίδρασή τους με το εγχώριο και το ευρωπαϊκό κοινό. |
| --- | --- |

4.3.2.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η ενθάρρυνση των πολιτιστικών (καθώς και των οικονομικών και πολιτικών) θεσμών για την προαγωγή του διαλόγου και του συναινετικού πνεύματος. Τούτο πρέπει να μετουσιωθεί σε αποτελεσματική, ουσιαστική οικονομική και δικτυακή υποστήριξη του διαπολιτισμικού διαλόγου, της ανεξάρτητης πολιτιστικής παραγωγής και της δημόσιας ανταλλαγής απόψεων. Πρέπει να ενισχυθεί η φωνή και η εικόνα των ανεξάρτητων στοχαστών, καλλιτεχνών και ενεργών πολιτών από τις χώρες της ΕΠΓ, όπως επίσης πρέπει να προαχθεί η παραγωγική αλληλεπίδρασή τους με το εγχώριο και το ευρωπαϊκό κοινό.

4.4.   
  Προβολή και επικοινωνία

| 4.4.1. | Η αναθεώρηση της ΕΠΓ πρέπει να αποτελέσει κίνητρο για τη βελτίωση της επικοινωνίας σχετικά με τα ενδιαφέροντα και τις αξίες της ΕΕ, τόσο εντός της ΕΕ όσο και στις χώρες εταίρους. Τούτο καθίσταται ιδιαίτερα σημαντικό δεδομένου του ολοένα αυξανόμενου κύματος προπαγάνδας από τρομοκρατικές οργανώσεις και τη Ρωσία (17). Η ΕΕ είναι αναγκασμένη να στείλει σαφές μήνυμα στους πολίτες της ΕΠΓ, όπου να αναφέρει πως η πολιτική αυτή αφορά τους πολίτες, την ασφάλεια και την ευημερία τους. Τούτο προϋποθέτει τη δημιουργία νέων μέσων στα οποία θα έχουν πρόσβαση οι τοπικές αρχές, τα ΜΜΕ και οι ΜΚΟ. |
| --- | --- |

4.4.1.

Η αναθεώρηση της ΕΠΓ πρέπει να αποτελέσει κίνητρο για τη βελτίωση της επικοινωνίας σχετικά με τα ενδιαφέροντα και τις αξίες της ΕΕ, τόσο εντός της ΕΕ όσο και στις χώρες εταίρους. Τούτο καθίσταται ιδιαίτερα σημαντικό δεδομένου του ολοένα αυξανόμενου κύματος προπαγάνδας από τρομοκρατικές οργανώσεις και τη Ρωσία (17). Η ΕΕ είναι αναγκασμένη να στείλει σαφές μήνυμα στους πολίτες της ΕΠΓ, όπου να αναφέρει πως η πολιτική αυτή αφορά τους πολίτες, την ασφάλεια και την ευημερία τους. Τούτο προϋποθέτει τη δημιουργία νέων μέσων στα οποία θα έχουν πρόσβαση οι τοπικές αρχές, τα ΜΜΕ και οι ΜΚΟ.

| 4.4.2. | Τέλος, κρίνεται απαραίτητη η ευαισθητοποίηση του κοινού με σκοπό την αξιολόγηση και την εκτίμηση του βαθμού στον οποίο η ΕΠΓ καλύπτει τις ανάγκες των πολιτών. Η ελευθερία της έκφρασης, των φρονημάτων, των ΜΜΕ και η ασφάλεια της ενημέρωσης στις γειτονικές χώρες της ΕΕ είναι ζητήματα ύψιστης σοβαρότητας. Η διευκόλυνση της πρόσβασης των πολιτών στο διαδίκτυο, τα ελεύθερα και ανεξάρτητα ΜΜΕ, η ερευνητική δημοσιογραφία και οι συνεργατικές πρωτοβουλίες των ΜΜΕ (media twinning) μεταξύ των χωρών της ΕΕ και της ΕΠΓ πρέπει να αποτελέσουν έναν από τους σημαντικότερους στόχους για τη θωράκιση των κοινωνιών έναντι της επιθετικής προπαγάνδας. |
| --- | --- |

4.4.2.

Τέλος, κρίνεται απαραίτητη η ευαισθητοποίηση του κοινού με σκοπό την αξιολόγηση και την εκτίμηση του βαθμού στον οποίο η ΕΠΓ καλύπτει τις ανάγκες των πολιτών. Η ελευθερία της έκφρασης, των φρονημάτων, των ΜΜΕ και η ασφάλεια της ενημέρωσης στις γειτονικές χώρες της ΕΕ είναι ζητήματα ύψιστης σοβαρότητας. Η διευκόλυνση της πρόσβασης των πολιτών στο διαδίκτυο, τα ελεύθερα και ανεξάρτητα ΜΜΕ, η ερευνητική δημοσιογραφία και οι συνεργατικές πρωτοβουλίες των ΜΜΕ (media twinning) μεταξύ των χωρών της ΕΕ και της ΕΠΓ πρέπει να αποτελέσουν έναν από τους σημαντικότερους στόχους για τη θωράκιση των κοινωνιών έναντι της επιθετικής προπαγάνδας.

Βρυξέλλες, 1η Ιουλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο κοινωνικός διάλογος στις χώρες της ανατολικής εταιρικής σχέσης» (ΕΕ C 161 της 6.6.2013, σ. 40).

1

(2)  ΕΕ C 218 της 23.7.2011, σ. 91.

2

(3)  ΕΕ C 458 της 19.12.2014, σ. 7.

3

(4)  ΕΕ C 451 της 16.12.2014, σ. 1.

4

(5)  Βλέπε υποσημείωση 3.

5

(6)  ΕΕ C 43 της 15.2.2012, σ. 89.

6

(7)  Βλέπε υποσημείωση 6.

7

(8)  Βλέπε επίσης ΕΕ C 351 της 15.11.2012, σ. 27.

8

(9)  Βλέπε επίσης ΕΕ C 248 της 25.8.2011, σ. 37.

9

(10)  ΕΕ C 376 της 22.12.2011, σ. 32.

10

(11)  Βλέπε επίσης ΕΕ C 299 της 4.10.2012, σ. 34 και ΕΕ C 12 της 15.1.2015, σ. 48.

11

(12)  Βλέπε υποσημείωση 9.

12

(13)  ΕΕ C 376 της 22.12.2011, σ. 32.

13

(14)  Βλέπε γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην ανατολική εταιρική σχέση» (ΕΕ C 277 της 17.11.2009, σ. 30) (2010, M. Voleš), καθώς και τη γνωμοδότηση στην ΕΕ C 248 της 25.8.2011, σ. 37.

14

(15)  Βλέπε υποσημείωση 1.

15

(16)  Βλέπε υποσημείωση 1.

16

(17)  Βλέπε ενημερωτική έκθεση ΕΟΚΕ REX/432 — «Η χρησιμοποίηση των μέσων μαζικής ενημέρωσης με σκοπό την άσκηση επιρροής στις κοινωνικές και πολιτικές διαδικασίες στην ΕΕ και στις ανατολικές γειτονικές χώρες» (δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα).

17

---

| 17.11.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 383/99 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 383/99

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την κατάργηση της οδηγίας 76/621/ΕΟΚ του Συμβουλίου περί καθορισμού ανωτάτου ορίου περιεκτικότητας ερουκικού οξέος στα έλαια και τα λίπη και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006 του Συμβουλίου για τη θέσπιση προσωρινού καθεστώτος αναδιάρθρωσης του κλάδου της ζάχαρης»

[COM(2015) 174 final — 2015/0090 COD]

(2015/C 383/14)

Στις 27 Απριλίου 2015 και στις 11 Μαΐου 2015, και σύμφωνα με το άρθρο 43 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο αντιστοίχως αποφάσισαν να ζητήσουν γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την

«Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την κατάργηση της οδηγίας 76/621/ΕΟΚ του Συμβουλίου περί καθορισμού ανωτάτου ορίου περιεκτικότητας ερουκικού οξέος στα έλαια και τα λίπη και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 320/2006 του Συμβουλίου για τη θέσπιση προσωρινού καθεστώτος αναδιάρθρωσης του κλάδου της ζάχαρης»

[COM(2015) 174 final — 2015/0090 COD].

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η ΕΟΚΕ κατά την 509η σύνοδο ολομέλειάς της, της 1ης και 2ας Ιουλίου 2015 (συνεδρίαση της 1ης Ιουλίου 2015), αποφάσισε να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 1η Ιουλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

| 17.11.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 383/100 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 383/100

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πολυετούς σχεδίου αποκατάστασης του τόνου στον Ανατολικό Ατλαντικό και στη Μεσόγειο και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 302/2009»

[COM(2015) 180 final — 2015/0096 COD]

(2015/C 383/15)

Στις 30 Απριλίου 2015 και στις 7 Μαΐου 2015, και σύμφωνα με το άρθρο 43 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο αντιστοίχως αποφάσισαν να ζητήσουν γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την

«Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πολυετούς σχεδίου αποκατάστασης του τόνου στον Ανατολικό Ατλαντικό και στη Μεσόγειο και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 302/2009»

[COM(2015) 180 final — 2015/0096 COD].

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η ΕΟΚΕ κατά την 509η σύνοδο ολομέλειας, της 1ης και 2ας Ιουλίου 2015 (συνεδρίαση της 1ης Ιουλίου), αποφάσισε να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 1η Ιουλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---