# Publicatieblad L 274/2010

| | ISSN 1725-2598
  doi:10.3000/17252598.L_2010.274.nld |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | L 274 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Wetgeving | 53e jaargang19 oktober 2010 |

ISSN 1725-2598

doi:10.3000/17252598.L_2010.274.nld

Publicatieblad

van de Europese Unie

L 274

Uitgave in de Nederlandse taal

Wetgeving

53e jaargang19 oktober 2010

---

| Inhoud | | II   Niet-wetgevingshandelingen | Bladzijde |
| --- | --- | --- | --- |
| | | BESLUITEN |
| | | 2010/605/EU |
| | * | Besluit van de Commissie van 26 januari 2010 betreffende steunmaatregel C 56/07 (ex E 15/05) die door Frankrijk is toegekend aan La Poste
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2010) 133)

   (
  1
  ) | 1 |
| | | 2010/606/EU |
| | * | Besluit van de Commissie van 26 februari 2010 betreffende steunmaatregel C 9/09 (ex NN 45/08, NN 49/08 en NN 50/08) door het Koninkrijk België, de Franse Republiek en het Groothertogdom Luxemburg ten uitvoer gelegd ten faveure van Dexia NV
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2010) 1180)

   (
  1
  ) | 54 |
| | | 2010/607/EU |
| | * | Besluit van de Commissie van 27 april 2010 betreffende de steunmaatregel die België ten uitvoer heeft gelegd voor de herstructurering van de Vismijn Oostende (Steunmaatregel C 30/08 (ex NN 21/08))
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2010) 2520)

   (
  1
  ) | 103 |

Inhoud

II   Niet-wetgevingshandelingen

Bladzijde

BESLUITEN

2010/605/EU

*

Besluit van de Commissie van 26 januari 2010 betreffende steunmaatregel C 56/07 (ex E 15/05) die door Frankrijk is toegekend aan La Poste
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2010) 133)

   (
  1
  )

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2010) 133)

1

1

2010/606/EU

*

Besluit van de Commissie van 26 februari 2010 betreffende steunmaatregel C 9/09 (ex NN 45/08, NN 49/08 en NN 50/08) door het Koninkrijk België, de Franse Republiek en het Groothertogdom Luxemburg ten uitvoer gelegd ten faveure van Dexia NV
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2010) 1180)

   (
  1
  )

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2010) 1180)

1

54

2010/607/EU

*

Besluit van de Commissie van 27 april 2010 betreffende de steunmaatregel die België ten uitvoer heeft gelegd voor de herstructurering van de Vismijn Oostende (Steunmaatregel C 30/08 (ex NN 21/08))
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2010) 2520)

   (
  1
  )

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2010) 2520)

1

103

| | | IV   Handelingen die vóór 1 december 2009 zijn aangenomen krachtens het EG-Verdrag, het EU-Verdrag en het Euratom-Verdrag |
| --- | --- | --- |
| | | 2010/608/EG |
| | * | Beschikking van de Commissie van 18 november 2009 betreffende steunmaatregel C 10/09 (ex N 138/09) die Nederland ten uitvoer heeft gelegd ten behoeve van de Illiquid Assets Back-upfaciliteit en het herstructureringsplan voor ING
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2009) 9000)

   (
  1
  ) | 139 |

IV   Handelingen die vóór 1 december 2009 zijn aangenomen krachtens het EG-Verdrag, het EU-Verdrag en het Euratom-Verdrag

2010/608/EG

*

Beschikking van de Commissie van 18 november 2009 betreffende steunmaatregel C 10/09 (ex N 138/09) die Nederland ten uitvoer heeft gelegd ten behoeve van de Illiquid Assets Back-upfaciliteit en het herstructureringsplan voor ING
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2009) 9000)

   (
  1
  )

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2009) 9000)

1

139

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Voor de EER relevante tekst |

---

(1)   Voor de EER relevante tekst

1

| NL | Besluiten waarvan de titels mager zijn gedrukt, zijn besluiten van dagelijks beheer die in het kader van het landbouwbeleid zijn genomen en die in het algemeen een beperkte geldigheidsduur hebben.
  Besluiten waarvan de titels vet zijn gedrukt en die worden voorafgegaan door een sterretje, zijn alle andere besluiten. |
| --- | --- |

NL

Besluiten waarvan de titels mager zijn gedrukt, zijn besluiten van dagelijks beheer die in het kader van het landbouwbeleid zijn genomen en die in het algemeen een beperkte geldigheidsduur hebben.

Besluiten waarvan de titels vet zijn gedrukt en die worden voorafgegaan door een sterretje, zijn alle andere besluiten.

---

II Niet-wetgevingshandelingen

BESLUITEN

| 19.10.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | L 274/1 |
| --- | --- | --- | --- |

19.10.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

L 274/1

---

BESLUIT VAN DE COMMISSIE

van 26 januari 2010

betreffende steunmaatregel C 56/07 (ex E 15/05) die door Frankrijk is toegekend aan La Poste

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2010) 133)

(Slechts de tekst in de Franse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2010/605/EU)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (1), en met name artikel 108, lid 2, eerste alinea,

Gezien de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken (2),

Overwegende hetgeen volgt:

1.   PROCEDURE

| (1) | Op 21 december 2005 heeft de Commissie La Poste toestemming gegeven om haar bank- en financiële activiteiten over te dragen aan haar dochteronderneming, La Banque Postale (3). In haar besluit heeft de Commissie benadrukt dat de kwestie van de onbeperkte staatsgarantie ten gunste van La Poste aan een aparte procedure zou worden onderworpen. |
| --- | --- |

(1)

Op 21 december 2005 heeft de Commissie La Poste toestemming gegeven om haar bank- en financiële activiteiten over te dragen aan haar dochteronderneming, La Banque Postale (3). In haar besluit heeft de Commissie benadrukt dat de kwestie van de onbeperkte staatsgarantie ten gunste van La Poste aan een aparte procedure zou worden onderworpen.

| (2) | Op 21 februari 2006 heeft de Commissie overeenkomstig artikel 17 van Verordening (EG) nr. 659/1999 (4) van de Raad tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag [thans artikel 108 VWEU] (hierna de „procedureverordening” genoemd) de Franse autoriteiten op de hoogte gesteld van haar voorlopige conclusies met betrekking tot de vraag of er sprake is van een onbeperkte staatsgarantie die zou voortvloeien uit de status van La Poste en die een steunmaatregel zou vormen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU en heeft zij deze autoriteiten opgeroepen hun opmerkingen in te dienen. Aangezien deze vermeende onbeperkte staatsgarantie al vóór 1 januari 1958 van kracht was, heeft de Commissie de procedureregels met betrekking tot bestaande steun toegepast, overeenkomstig artikel 1, punt b) van voornoemde procedureverordening (5). |
| --- | --- |

(2)

Op 21 februari 2006 heeft de Commissie overeenkomstig artikel 17 van Verordening (EG) nr. 659/1999 (4) van de Raad tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag [thans artikel 108 VWEU] (hierna de „procedureverordening” genoemd) de Franse autoriteiten op de hoogte gesteld van haar voorlopige conclusies met betrekking tot de vraag of er sprake is van een onbeperkte staatsgarantie die zou voortvloeien uit de status van La Poste en die een steunmaatregel zou vormen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU en heeft zij deze autoriteiten opgeroepen hun opmerkingen in te dienen. Aangezien deze vermeende onbeperkte staatsgarantie al vóór 1 januari 1958 van kracht was, heeft de Commissie de procedureregels met betrekking tot bestaande steun toegepast, overeenkomstig artikel 1, punt b) van voornoemde procedureverordening (5).

| (3) | De Commissie heeft het antwoord van de Franse autoriteiten op 24 april 2006 ontvangen. |
| --- | --- |

(3)

De Commissie heeft het antwoord van de Franse autoriteiten op 24 april 2006 ontvangen.

| (4) | Op 4 oktober 2006 heeft de Commissie Frankrijk overeenkomstig artikel 18 van de procedureverordening aanbevolen de garantie, die La Poste op grond van haar status voor al haar verplichtingen werd verleend, ten laatste op 31 december 2008 op te heffen. |
| --- | --- |

(4)

Op 4 oktober 2006 heeft de Commissie Frankrijk overeenkomstig artikel 18 van de procedureverordening aanbevolen de garantie, die La Poste op grond van haar status voor al haar verplichtingen werd verleend, ten laatste op 31 december 2008 op te heffen.

| (5) | Op 6 december 2006 heeft de Commissie een notitie van de Franse autoriteiten ontvangen waarin de conclusies van de Commissie in haar brief van 4 oktober 2006 worden bestreden. |
| --- | --- |

(5)

Op 6 december 2006 heeft de Commissie een notitie van de Franse autoriteiten ontvangen waarin de conclusies van de Commissie in haar brief van 4 oktober 2006 worden bestreden.

| (6) | Naar aanleiding van een vergadering met de diensten van de Commissie die belast zijn met het mededingingsbeleid (hierna „DG Concurrentie” genoemd) hebben de Franse autoriteiten middels een brief op 16 januari 2007 de Commissie een ontwerpwijziging voorgelegd van het uitvoeringsdecreet van wet nr. 80-539 van 16 juli 1980 betreffende opgelegde dwangsommen in bestuurszaken en de tenuitvoerlegging van vonnissen door publiekrechtelijke rechtspersonen (6) (hierna „de wet van 16 juli 1980” genoemd), namelijk decreet nr. 81-501 van 12 mei 1981 ter uitvoering van de wet van 16 juli 1980 betreffende opgelegde dwangsommen in bestuurszaken en de tenuitvoerlegging van vonnissen door publiekrechtelijke rechtspersonen (7) (hierna „het decreet van 12 mei 1981” genoemd). |
| --- | --- |

(6)

Naar aanleiding van een vergadering met de diensten van de Commissie die belast zijn met het mededingingsbeleid (hierna „DG Concurrentie” genoemd) hebben de Franse autoriteiten middels een brief op 16 januari 2007 de Commissie een ontwerpwijziging voorgelegd van het uitvoeringsdecreet van wet nr. 80-539 van 16 juli 1980 betreffende opgelegde dwangsommen in bestuurszaken en de tenuitvoerlegging van vonnissen door publiekrechtelijke rechtspersonen (6) (hierna „de wet van 16 juli 1980” genoemd), namelijk decreet nr. 81-501 van 12 mei 1981 ter uitvoering van de wet van 16 juli 1980 betreffende opgelegde dwangsommen in bestuurszaken en de tenuitvoerlegging van vonnissen door publiekrechtelijke rechtspersonen (7) (hierna „het decreet van 12 mei 1981” genoemd).

| (7) | Na een verzoek om verduidelijking van de Commissie hebben de Franse autoriteiten een notitie opgesteld die op 1 februari 2007 is ontvangen en waarin de situatie wordt toegelicht van schuldeisers van La Poste in het geval de onderneming te maken heeft met financiële moeilijkheden. |
| --- | --- |

(7)

Na een verzoek om verduidelijking van de Commissie hebben de Franse autoriteiten een notitie opgesteld die op 1 februari 2007 is ontvangen en waarin de situatie wordt toegelicht van schuldeisers van La Poste in het geval de onderneming te maken heeft met financiële moeilijkheden.

| (8) | In een notitie van 19 maart 2007 hebben de Franse autoriteiten een aanvullend voorstel opgenomen waarin zij zich er samen met La Poste toe verbinden in alle financieringscontracten en uitgifteprospectussen van La Poste te vermelden dat er geen garanties worden geboden. |
| --- | --- |

(8)

In een notitie van 19 maart 2007 hebben de Franse autoriteiten een aanvullend voorstel opgenomen waarin zij zich er samen met La Poste toe verbinden in alle financieringscontracten en uitgifteprospectussen van La Poste te vermelden dat er geen garanties worden geboden.

| (9) | In een brief van 29 november 2007 heeft de Commissie Frankrijk in kennis gesteld van haar besluit de procedure van artikel 108, lid 2, VWEU ten aanzien van deze maatregel in te leiden (hierna „het besluit tot inleiding van de procedure” genoemd). |
| --- | --- |

(9)

In een brief van 29 november 2007 heeft de Commissie Frankrijk in kennis gesteld van haar besluit de procedure van artikel 108, lid 2, VWEU ten aanzien van deze maatregel in te leiden (hierna „het besluit tot inleiding van de procedure” genoemd).

| (10) | Het besluit tot inleiding van de procedure is gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie
   (8). De Commissie heeft de belanghebbenden opgeroepen hun opmerkingen over de maatregel in kwestie te maken. |
| --- | --- |

(10)

Het besluit tot inleiding van de procedure is gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie
   (8). De Commissie heeft de belanghebbenden opgeroepen hun opmerkingen over de maatregel in kwestie te maken.

| (11) | De Commissie heeft hierover geen opmerkingen van de belanghebbenden ontvangen. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft hierover geen opmerkingen van de belanghebbenden ontvangen.

| (12) | De Commissie heeft de opmerkingen van de Franse autoriteiten op 23 januari 2008 schriftelijk ontvangen. |
| --- | --- |

(12)

De Commissie heeft de opmerkingen van de Franse autoriteiten op 23 januari 2008 schriftelijk ontvangen.

| (13) | De Commissie heeft op de website van DG Concurrentie een openbare aanbesteding gepubliceerd voor het uitvoeren van een studie naar de onbeperkte garantie van de Franse Republiek ten gunste van La Poste. Vóór het aflopen van de uiterste inzenddatum van 21 april 2008 heeft de Commissie vier offertes ontvangen. Het onderzoek is toegewezen aan mevrouw Sophie Nicinski, universiteitsprofessor, gespecialiseerd in publiekrecht en auteur van publicaties inzake staatsgaranties aan openbare bedrijven met een industrieel of commercieel karakter. De deskundige (hierna „de deskundige van de Commissie” genoemd) heeft haar verslag op 17 november 2008 ingediend. |
| --- | --- |

(13)

De Commissie heeft op de website van DG Concurrentie een openbare aanbesteding gepubliceerd voor het uitvoeren van een studie naar de onbeperkte garantie van de Franse Republiek ten gunste van La Poste. Vóór het aflopen van de uiterste inzenddatum van 21 april 2008 heeft de Commissie vier offertes ontvangen. Het onderzoek is toegewezen aan mevrouw Sophie Nicinski, universiteitsprofessor, gespecialiseerd in publiekrecht en auteur van publicaties inzake staatsgaranties aan openbare bedrijven met een industrieel of commercieel karakter. De deskundige (hierna „de deskundige van de Commissie” genoemd) heeft haar verslag op 17 november 2008 ingediend.

| (14) | Naar aanleiding van berichten in de media waaruit bleek dat de Franse regering werkte aan een wetsontwerp waarmee de omzetting van de rechtsvorm van La Poste werd bekrachtigd, heeft de Commissie de Franse autoriteiten op 20 juli 2009 gevraagd of zij ermee zouden instemmen om La Poste om te zetten in een naamloze vennootschap die zou zijn onderworpen aan gemeenschappelijke procedures inzake sanering en gerechtelijke liquidatie. De Commissie heeft in dit schrijven tevens het verslag van de deskundige aan de Franse autoriteiten doen toekomen. |
| --- | --- |

(14)

Naar aanleiding van berichten in de media waaruit bleek dat de Franse regering werkte aan een wetsontwerp waarmee de omzetting van de rechtsvorm van La Poste werd bekrachtigd, heeft de Commissie de Franse autoriteiten op 20 juli 2009 gevraagd of zij ermee zouden instemmen om La Poste om te zetten in een naamloze vennootschap die zou zijn onderworpen aan gemeenschappelijke procedures inzake sanering en gerechtelijke liquidatie. De Commissie heeft in dit schrijven tevens het verslag van de deskundige aan de Franse autoriteiten doen toekomen.

| (15) | In een notitie van 31 juli 2009 heeft Frankrijk de Commissie geïnformeerd dat de Franse ministerraad op 29 juli 2009 een wetsvoorstel over La Poste en de postactiviteiten had aangenomen. In dit wetsvoorstel zou La Poste op 1 januari 2010 worden omgevormd tot een naamloze vennootschap. De Franse autoriteiten hebben voorts aangegeven dat ze hun opmerkingen over het verslag van de deskundige van de Commissie aan haar zouden doen toekomen. |
| --- | --- |

(15)

In een notitie van 31 juli 2009 heeft Frankrijk de Commissie geïnformeerd dat de Franse ministerraad op 29 juli 2009 een wetsvoorstel over La Poste en de postactiviteiten had aangenomen. In dit wetsvoorstel zou La Poste op 1 januari 2010 worden omgevormd tot een naamloze vennootschap. De Franse autoriteiten hebben voorts aangegeven dat ze hun opmerkingen over het verslag van de deskundige van de Commissie aan haar zouden doen toekomen.

| (16) | Na twee herinneringsbrieven van de Commissie van 9 september en 6 oktober 2009 heeft Frankrijk middels een notitie die op 27 oktober 2009 is verstuurd, zijn opmerkingen doen toekomen over het verslag van de deskundige van de Commissie met het oordeel van de heer Guy Carcassour, universiteitsprofessor en bevoegd universitair docent aan de faculteit rechtsgeleerdheid (hierna „de deskundige van de Franse autoriteiten” genoemd). |
| --- | --- |

(16)

Na twee herinneringsbrieven van de Commissie van 9 september en 6 oktober 2009 heeft Frankrijk middels een notitie die op 27 oktober 2009 is verstuurd, zijn opmerkingen doen toekomen over het verslag van de deskundige van de Commissie met het oordeel van de heer Guy Carcassour, universiteitsprofessor en bevoegd universitair docent aan de faculteit rechtsgeleerdheid (hierna „de deskundige van de Franse autoriteiten” genoemd).

| (17) | Op 11 december 2009 is een wijziging van het wetsvoorstel inzake La Poste en de postactiviteiten ingediend, waarmee de datum van omvorming van La Poste in naamloze vennootschap werd uitgesteld tot maart 2010. |
| --- | --- |

(17)

Op 11 december 2009 is een wijziging van het wetsvoorstel inzake La Poste en de postactiviteiten ingediend, waarmee de datum van omvorming van La Poste in naamloze vennootschap werd uitgesteld tot maart 2010.

2.   BESCHRIJVING VAN DE MAATREGEL

| (18) | Met wet nr. 90-568 van 2 juli 1990 betreffende de organisatie van de overheidsdienst La Poste en France Télécom (9) (hierna „de wet van 2 juli 1990” genoemd) is het voormalige directoraat-generaal voor post en telecommunicatie omgevormd tot twee publiekrechtelijke rechtspersonen: La Poste en France Telecom. |
| --- | --- |

(18)

Met wet nr. 90-568 van 2 juli 1990 betreffende de organisatie van de overheidsdienst La Poste en France Télécom (9) (hierna „de wet van 2 juli 1990” genoemd) is het voormalige directoraat-generaal voor post en telecommunicatie omgevormd tot twee publiekrechtelijke rechtspersonen: La Poste en France Telecom.

| (19) | Bepaalde publiekrechtelijke rechtspersonen zijn in de wet niet aangemerkt als openbare administratieve instellingen („établissements publics à caractère administratif”, EPA) of als openbare bedrijven met een industrieel of commercieel karakter („établissements publics à caractère industriel et commercial”, EPIC) (10). Dit is het geval bij La Poste. In zijn arrest van 18 januari 2001 (2e burgerlijke kamer) (11) heeft het Franse Hof van Cassatie echter het beginsel bekrachtigd volgens welk La Poste wordt beschouwd als een EPIC (12). De rechtsvorm van La Poste heeft de volgende juridische gevolgen: |
| --- | --- |

(19)

Bepaalde publiekrechtelijke rechtspersonen zijn in de wet niet aangemerkt als openbare administratieve instellingen („établissements publics à caractère administratif”, EPA) of als openbare bedrijven met een industrieel of commercieel karakter („établissements publics à caractère industriel et commercial”, EPIC) (10). Dit is het geval bij La Poste. In zijn arrest van 18 januari 2001 (2e burgerlijke kamer) (11) heeft het Franse Hof van Cassatie echter het beginsel bekrachtigd volgens welk La Poste wordt beschouwd als een EPIC (12). De rechtsvorm van La Poste heeft de volgende juridische gevolgen:

2.1.   NIET-TOEPASSELIJKHEID VAN DE FAILLISSEMENTS- EN INSOLVENTIEPROCEDURES OP LA POSTE

| (20) | Krachtens artikel 1 van de wet van 2 juli 1990 is La Poste een publiekrechtelijke rechtspersoon. In Frankrijk zijn publiekrechtelijke rechtspersonen echter uitgesloten van het gemene recht inzake sanering en gerechtelijke liquidatie van ondernemingen in moeilijkheden. |
| --- | --- |

(20)

Krachtens artikel 1 van de wet van 2 juli 1990 is La Poste een publiekrechtelijke rechtspersoon. In Frankrijk zijn publiekrechtelijke rechtspersonen echter uitgesloten van het gemene recht inzake sanering en gerechtelijke liquidatie van ondernemingen in moeilijkheden.

| (21) | De niet-toepasselijkheid van faillissements- en insolventieprocedures op publiekrechtelijke rechtspersonen zou voortvloeien uit het algemene beginsel dat inhoudt dat de activa van publiekrechtelijke rechtspersonen niet in beslag kunnen worden genomen. Dit beginsel is erkend in de Franse jurisprudentie sinds het einde van de 19e eeuw, in het bijzonder die van het Franse Hof van Cassatie (13). |
| --- | --- |

(21)

De niet-toepasselijkheid van faillissements- en insolventieprocedures op publiekrechtelijke rechtspersonen zou voortvloeien uit het algemene beginsel dat inhoudt dat de activa van publiekrechtelijke rechtspersonen niet in beslag kunnen worden genomen. Dit beginsel is erkend in de Franse jurisprudentie sinds het einde van de 19e eeuw, in het bijzonder die van het Franse Hof van Cassatie (13).

| (22) | Voorts is in artikel 2 van wet nr. 85-98 van 25 januari 1985 betreffende de sanering en gerechtelijke liquidatie van ondernemingen (14) (hierna „de wet van 25 januari 1985” genoemd), waarin het toepassingsgebied van gemeenschappelijke procedures voor sanering en gerechtelijke liquidatie in Frankrijk is vastgelegd en dat artikel L620-2 van het Franse wetboek inzake handelsrecht is geworden, het volgende bepaald: „Sanering en gerechtelijke liquidatie zijn van toepassing op alle handelaren, alle personen die zijn ingeschreven in het Franse beroepsregister („répertoire des métiers”), alle landbouwers en alle privaatrechtelijke rechtspersonen.” Uit dit artikel en de interpretatie van deze bepalingen in de Franse jurisprudentie (15) vloeit voort dat de collectieve procedures uit het gemene recht niet van toepassing zijn op publiekrechtelijke rechtspersonen. |
| --- | --- |

(22)

Voorts is in artikel 2 van wet nr. 85-98 van 25 januari 1985 betreffende de sanering en gerechtelijke liquidatie van ondernemingen (14) (hierna „de wet van 25 januari 1985” genoemd), waarin het toepassingsgebied van gemeenschappelijke procedures voor sanering en gerechtelijke liquidatie in Frankrijk is vastgelegd en dat artikel L620-2 van het Franse wetboek inzake handelsrecht is geworden, het volgende bepaald: „Sanering en gerechtelijke liquidatie zijn van toepassing op alle handelaren, alle personen die zijn ingeschreven in het Franse beroepsregister („répertoire des métiers”), alle landbouwers en alle privaatrechtelijke rechtspersonen.” Uit dit artikel en de interpretatie van deze bepalingen in de Franse jurisprudentie (15) vloeit voort dat de collectieve procedures uit het gemene recht niet van toepassing zijn op publiekrechtelijke rechtspersonen.

2.2.   TOEPASSELIJKHEID OP LA POSTE VAN DE WET VAN 16 JULI 1980 EN VAN HET BEGINSEL VAN AANSPRAKELIJKHEID IN LAATSTE INSTANTIE VAN DE STAAT VOOR SCHULDEN VAN PUBLIEKRECHTELIJKE RECHTSPERSONEN

| (23) | De wet van 16 juli 1980 is van toepassing op La Poste, die uit hoofde van de wet van 2 juli 1990 is aangemerkt als publiekrechtelijke rechtspersoon. |
| --- | --- |

(23)

De wet van 16 juli 1980 is van toepassing op La Poste, die uit hoofde van de wet van 2 juli 1990 is aangemerkt als publiekrechtelijke rechtspersoon.

| (24) | De tweede alinea van artikel 1 van de wet van 16 juli 1980 luidt als volgt: „Wanneer een lagere overheid of een overheidsinstelling door een in kracht van gewijsde gegane rechterlijke beslissing is veroordeeld tot het betalen van een in die beslissing bepaald geldbedrag, moet binnen een termijn van twee maanden na de kennisgeving van de gerechtelijke beslissing een opdracht of machtiging worden gegeven voor betaling van het bedrag in kwestie. Indien er binnen deze termijn geen betalingsopdracht is gegeven, gaat de vertegenwoordiger van de staat in het departement of de toezichthoudende overheid over tot een betalingsopdracht ambtshalve. Indien er onvoldoende tegoeden zijn, doet de vertegenwoordiger van de staat in het departement of de toezichthoudende overheid de desbetreffende overheid of instelling een aanmaning toekomen waarin haar wordt opgedragen de benodigde middelen vrij te maken; indien het besluitvormend orgaan van de overheid of de instelling deze middelen niet heeft vrijgemaakt, voorziet de vertegenwoordiger van de staat in het departement of de toezichthoudende overheid hierin en gaat deze in voorkomend geval over tot een betalingsopdracht.” |
| --- | --- |

(24)

De tweede alinea van artikel 1 van de wet van 16 juli 1980 luidt als volgt: „Wanneer een lagere overheid of een overheidsinstelling door een in kracht van gewijsde gegane rechterlijke beslissing is veroordeeld tot het betalen van een in die beslissing bepaald geldbedrag, moet binnen een termijn van twee maanden na de kennisgeving van de gerechtelijke beslissing een opdracht of machtiging worden gegeven voor betaling van het bedrag in kwestie. Indien er binnen deze termijn geen betalingsopdracht is gegeven, gaat de vertegenwoordiger van de staat in het departement of de toezichthoudende overheid over tot een betalingsopdracht ambtshalve. Indien er onvoldoende tegoeden zijn, doet de vertegenwoordiger van de staat in het departement of de toezichthoudende overheid de desbetreffende overheid of instelling een aanmaning toekomen waarin haar wordt opgedragen de benodigde middelen vrij te maken; indien het besluitvormend orgaan van de overheid of de instelling deze middelen niet heeft vrijgemaakt, voorziet de vertegenwoordiger van de staat in het departement of de toezichthoudende overheid hierin en gaat deze in voorkomend geval over tot een betalingsopdracht.”

| (25) | In de vierde alinea van artikel 3-1 van het decreet van 12 mei 1981 is bepaald dat „wanneer er na het aflopen van deze termijn geen gevolg is gegeven aan de aanmaning
   (16)
  , de vertegenwoordiger van de staat of de toezichthoudende overheid de uitgave vastlegt in de begroting van de in gebreke blijvende lagere overheid of overheidsinstelling. In voorkomend geval worden de noodzakelijke middelen vrijgemaakt door de kredieten die voor andere uitgaven zijn bestemd en nog vrij kunnen worden ingezet te verlagen, of de middelen te verhogen.” Tot slot is in de vijfde alinea van artikel 3-1 van genoemd decreet het volgende bepaald: „Indien de lagere overheid of de overheidsinstelling niet binnen een termijn van acht dagen na kennisgeving van de vastlegging van het krediet in de begroting is overgegaan tot betalingsopdracht voor het verschuldigde bedrag, gaat de vertegenwoordiger van de staat of de toezichthoudende overheid hiertoe ambtshalve over, en wel binnen een termijn van een maand.” |
| --- | --- |

(25)

In de vierde alinea van artikel 3-1 van het decreet van 12 mei 1981 is bepaald dat „wanneer er na het aflopen van deze termijn geen gevolg is gegeven aan de aanmaning
   (16)
  , de vertegenwoordiger van de staat of de toezichthoudende overheid de uitgave vastlegt in de begroting van de in gebreke blijvende lagere overheid of overheidsinstelling. In voorkomend geval worden de noodzakelijke middelen vrijgemaakt door de kredieten die voor andere uitgaven zijn bestemd en nog vrij kunnen worden ingezet te verlagen, of de middelen te verhogen.” Tot slot is in de vijfde alinea van artikel 3-1 van genoemd decreet het volgende bepaald: „Indien de lagere overheid of de overheidsinstelling niet binnen een termijn van acht dagen na kennisgeving van de vastlegging van het krediet in de begroting is overgegaan tot betalingsopdracht voor het verschuldigde bedrag, gaat de vertegenwoordiger van de staat of de toezichthoudende overheid hiertoe ambtshalve over, en wel binnen een termijn van een maand.”

| (26) | Het voornoemde decreet van 12 mei 1981 is ingetrokken en vervangen door decreet nr. 2008-479 van 20 mei 2008 betreffende de tenuitvoerlegging van veroordelingen van overheden tot de betaling van boeten. Niettemin zijn in artikel 10 van het nieuwe decreet de bepalingen overgenomen van de vierde en vijfde alinea van artikel 3-1 van het decreet van 12 mei 1981 (17). De maatregel is dus inhoudelijk intact gebleven. |
| --- | --- |

(26)

Het voornoemde decreet van 12 mei 1981 is ingetrokken en vervangen door decreet nr. 2008-479 van 20 mei 2008 betreffende de tenuitvoerlegging van veroordelingen van overheden tot de betaling van boeten. Niettemin zijn in artikel 10 van het nieuwe decreet de bepalingen overgenomen van de vierde en vijfde alinea van artikel 3-1 van het decreet van 12 mei 1981 (17). De maatregel is dus inhoudelijk intact gebleven.

| (27) | In de circulaire van 16 oktober 1989 (18) is voorts het volgende bepaald: „Indien er niet voldoende of geen tegoeden zijn, een situatie zoals beschreven in de tweede alinea van paragraaf II van artikel 1 van de wet van 16 juli 1980, dient de ordonnateur ook de schuldeiser hiervan vóór het aflopen van de termijn van vier maanden middels een aangetekende brief met ontvangstbevestiging op de hoogte te stellen, met vermelding van het bedrag waarvoor op een later tijdstip een machtiging zal worden gegeven. Deze betalingsopdracht heeft betrekking op het volledige verschuldigde bedrag indien er geen tegoeden zijn en op het resterende bedrag indien er niet voldoende tegoeden zijn.” |
| --- | --- |

(27)

In de circulaire van 16 oktober 1989 (18) is voorts het volgende bepaald: „Indien er niet voldoende of geen tegoeden zijn, een situatie zoals beschreven in de tweede alinea van paragraaf II van artikel 1 van de wet van 16 juli 1980, dient de ordonnateur ook de schuldeiser hiervan vóór het aflopen van de termijn van vier maanden middels een aangetekende brief met ontvangstbevestiging op de hoogte te stellen, met vermelding van het bedrag waarvoor op een later tijdstip een machtiging zal worden gegeven. Deze betalingsopdracht heeft betrekking op het volledige verschuldigde bedrag indien er geen tegoeden zijn en op het resterende bedrag indien er niet voldoende tegoeden zijn.”

| (28) | Uit al deze bepalingen blijkt dat de wet van 16 juli 1980 en de uitvoeringsbepalingen enkel en alleen bedoeld zijn voor de tenuitvoerlegging van in kracht van gewijsde gegane gerechtelijke beslissingen waarin de staat, een lagere overheid of een overheidsinstelling wordt veroordeeld tot de betaling van een geldbedrag. Er wordt geen procedure vastgelegd voor sanering en gerechtelijke liquidatie. |
| --- | --- |

(28)

Uit al deze bepalingen blijkt dat de wet van 16 juli 1980 en de uitvoeringsbepalingen enkel en alleen bedoeld zijn voor de tenuitvoerlegging van in kracht van gewijsde gegane gerechtelijke beslissingen waarin de staat, een lagere overheid of een overheidsinstelling wordt veroordeeld tot de betaling van een geldbedrag. Er wordt geen procedure vastgelegd voor sanering en gerechtelijke liquidatie.

| (29) | In de wet van 16 juli 1980 en de uitvoeringsbepalingen daarvan wordt de staat voorts expliciet aangewezen als de bevoegde autoriteit voor de invordering van schulden van overheidsinstellingen. De staat beschikt over belangrijke rechten: betalingsopdracht ambtshalve, enerzijds, en de vrijmaking van voldoende middelen, anderzijds. Er dient dan ook te worden onderzocht in welke mate de mogelijkheden voor schadeloosstelling van schuldeisers door aansprakelijkheid van de staat in geval van faillissement van La Poste zouden kunnen worden beschouwd als een vorm van garantie. |
| --- | --- |

(29)

In de wet van 16 juli 1980 en de uitvoeringsbepalingen daarvan wordt de staat voorts expliciet aangewezen als de bevoegde autoriteit voor de invordering van schulden van overheidsinstellingen. De staat beschikt over belangrijke rechten: betalingsopdracht ambtshalve, enerzijds, en de vrijmaking van voldoende middelen, anderzijds. Er dient dan ook te worden onderzocht in welke mate de mogelijkheden voor schadeloosstelling van schuldeisers door aansprakelijkheid van de staat in geval van faillissement van La Poste zouden kunnen worden beschouwd als een vorm van garantie.

| (30) | Naast twee voornoemde elementen (niet-toepasselijkheid van insolventieprocedures en toepasselijkheid van de wet van 16 juli 1980) heeft de Commissie in haar decreet tot inleiding van de procedure gesteld dat de regels die op bepaalde EPIC's van toepassing zijn, ook voor La Poste zouden kunnen gelden. |
| --- | --- |

(30)

Naast twee voornoemde elementen (niet-toepasselijkheid van insolventieprocedures en toepasselijkheid van de wet van 16 juli 1980) heeft de Commissie in haar decreet tot inleiding van de procedure gesteld dat de regels die op bepaalde EPIC's van toepassing zijn, ook voor La Poste zouden kunnen gelden.

2.3.   OVERDRACHT VAN DE VERPLICHTINGEN VAN EEN ONTBONDEN EPIC AAN EEN ANDERE OVERHEIDSINSTELLING OF AAN DE STAAT

| (31) | In de Franse codificerende instructie nr. 02-060-M95 van 18 juli 2002 betreffende de financiële en boekhoudkundige regelgeving voor nationale openbare bedrijven met een industrieel of commercieel karakter (19) (hierna „de codificerende instructie” genoemd) bevat twee mogelijke scenario's die zich kunnen voordoen wanneer een dergelijk bedrijf met een rekenplichtige ambtenaar wordt gesloten:






  — | het voormalige EPIC wordt vervangen door een nieuwe overheidsinstelling, die hiervan de activa, rechten en verplichtingen overneemt; |
| --- | --- | --- |

(31)

In de Franse codificerende instructie nr. 02-060-M95 van 18 juli 2002 betreffende de financiële en boekhoudkundige regelgeving voor nationale openbare bedrijven met een industrieel of commercieel karakter (19) (hierna „de codificerende instructie” genoemd) bevat twee mogelijke scenario's die zich kunnen voordoen wanneer een dergelijk bedrijf met een rekenplichtige ambtenaar wordt gesloten:

—

het voormalige EPIC wordt vervangen door een nieuwe overheidsinstelling, die hiervan de activa, rechten en verplichtingen overneemt;

| — | de overheidsinstelling wordt ontbonden verklaard; in dat geval „kan in de tekst over de ontbinding van de instelling reeds worden aangegeven aan wie het liquidatiesaldo toekomt, doorgaans de staat” (20). |
| --- | --- |

—

de overheidsinstelling wordt ontbonden verklaard; in dat geval „kan in de tekst over de ontbinding van de instelling reeds worden aangegeven aan wie het liquidatiesaldo toekomt, doorgaans de staat” (20).

| (32) | In de leidraad inzake de financiële organisatie van de oprichting, omvorming en opheffing van nationale overheidsinstellingen en groupements d'intérêt publique (GPI's) van 14 november 2006 (hierna „de leidraad inzake financiële organisatie” genoemd), die beschikbaar is op de website van het Franse ministerie van Financiën, wordt het volgende gesteld (21): „In de tekst die tot opheffing van de instelling strekt, moet expliciet worden vastgelegd dat de rechten, activa en verplichtingen van de opgeheven instelling worden overgedragen aan de structuur die haar activiteit of vermogen overneemt (dat wil zeggen ofwel een overheidsinstelling of de staat). [...] Meer in het algemeen dient te worden vastgelegd dat de nieuwe instelling in de plaats treedt van de rechtspersonen waarvan zij de activiteit overneemt, met de rechten en verplichtingen die voortvloeien uit overeenkomsten die voor de uitvoering van aan haar toegekende taken zijn gesloten”. |
| --- | --- |

(32)

In de leidraad inzake de financiële organisatie van de oprichting, omvorming en opheffing van nationale overheidsinstellingen en groupements d'intérêt publique (GPI's) van 14 november 2006 (hierna „de leidraad inzake financiële organisatie” genoemd), die beschikbaar is op de website van het Franse ministerie van Financiën, wordt het volgende gesteld (21): „In de tekst die tot opheffing van de instelling strekt, moet expliciet worden vastgelegd dat de rechten, activa en verplichtingen van de opgeheven instelling worden overgedragen aan de structuur die haar activiteit of vermogen overneemt (dat wil zeggen ofwel een overheidsinstelling of de staat). [...] Meer in het algemeen dient te worden vastgelegd dat de nieuwe instelling in de plaats treedt van de rechtspersonen waarvan zij de activiteit overneemt, met de rechten en verplichtingen die voortvloeien uit overeenkomsten die voor de uitvoering van aan haar toegekende taken zijn gesloten”.

| (33) | De bepalingen van de codificerende instructie en de leidraad inzake financiële organisatie zijn weliswaar alleen van toepassing op EPIC's die een rekenplichtige ambtenaar hebben, maar bepaalde elementen duiden erop dat de schulden van dergelijke bedrijven zonder rekenplichtige ambtenaar in geval van sluiting ook worden overgedragen aan de staat of een andere overheidsinstelling. |
| --- | --- |

(33)

De bepalingen van de codificerende instructie en de leidraad inzake financiële organisatie zijn weliswaar alleen van toepassing op EPIC's die een rekenplichtige ambtenaar hebben, maar bepaalde elementen duiden erop dat de schulden van dergelijke bedrijven zonder rekenplichtige ambtenaar in geval van sluiting ook worden overgedragen aan de staat of een andere overheidsinstelling.

| (34) | Zo heeft het Franse mijnbedrijf Charbonnages de France in zijn opmerkingen bij de financiële rekeningen van 31 december 2000 aangegeven dat alle rechten en verplichtingen van een EPIC in geval van sluiting moeten worden overgedragen aan een andere publiekrechtelijke juridische entiteit of aan de Franse regering zelf, en dat de voorwaarden voor een dergelijke overdracht moeten worden verduidelijkt in de wet die wordt goedgekeurd ter sluiting van het EPIC in kwestie. Deze stelling is niet beperkt tot EPIC's met een rekenplichtige ambtenaar; Charbonnages de France is trouwens een EPIC zonder rekenplichtige ambtenaar. |
| --- | --- |

(34)

Zo heeft het Franse mijnbedrijf Charbonnages de France in zijn opmerkingen bij de financiële rekeningen van 31 december 2000 aangegeven dat alle rechten en verplichtingen van een EPIC in geval van sluiting moeten worden overgedragen aan een andere publiekrechtelijke juridische entiteit of aan de Franse regering zelf, en dat de voorwaarden voor een dergelijke overdracht moeten worden verduidelijkt in de wet die wordt goedgekeurd ter sluiting van het EPIC in kwestie. Deze stelling is niet beperkt tot EPIC's met een rekenplichtige ambtenaar; Charbonnages de France is trouwens een EPIC zonder rekenplichtige ambtenaar.

| (35) | Volgens sommige ratingbureaus zouden de activa en resterende schulden van ERAP (22), hoewel dit eveneens een EPIC zonder rekenplichtige ambtenaar is, in het geval van ontbinding ook aan de staat worden overgedragen. Volgens Fitch (23)„gelden de liquidatieprocedures niet voor ERAP, omdat dit een EPIC is. Het bedrijf kan alleen middels een wetgevingsprocedure worden ontbonden, en in deze hypothese vallen de resterende schulden en activa toe aan de staat.” Volgens Moody's (24)„kunnen aan ERAP geen reorganisaties worden opgelegd door de rechtbank voor gerechtelijke liquidatieprocedures. Indien de onderneming wordt ontbonden, worden haar activa en passiva overgedragen aan de autoriteit die de verantwoordelijkheid draagt voor haar oprichting, te weten de staat zelf.” |
| --- | --- |

(35)

Volgens sommige ratingbureaus zouden de activa en resterende schulden van ERAP (22), hoewel dit eveneens een EPIC zonder rekenplichtige ambtenaar is, in het geval van ontbinding ook aan de staat worden overgedragen. Volgens Fitch (23)„gelden de liquidatieprocedures niet voor ERAP, omdat dit een EPIC is. Het bedrijf kan alleen middels een wetgevingsprocedure worden ontbonden, en in deze hypothese vallen de resterende schulden en activa toe aan de staat.” Volgens Moody's (24)„kunnen aan ERAP geen reorganisaties worden opgelegd door de rechtbank voor gerechtelijke liquidatieprocedures. Indien de onderneming wordt ontbonden, worden haar activa en passiva overgedragen aan de autoriteit die de verantwoordelijkheid draagt voor haar oprichting, te weten de staat zelf.”

| (36) | In het licht van deze elementen, en hoewel La Poste geen rekenplichtige ambtenaar heeft (25), dient te worden onderzocht of het beginsel van overdracht van schulden aan de staat of een andere publiekrechtelijke juridische entiteit in geval van liquidatie van toepassing is op La Poste, aangezien het bedrijf als EPIC kan worden beschouwd. De schuldeiser heeft dan de garantie dat zijn schuldvordering niet verloren gaat en zou genoegen kunnen nemen met een lagere rentevoet, of gunstigere voorwaarden en betalingstermijnen kunnen toekennen dan wanneer een dergelijke garantie zou ontbreken. Een dergelijke overdracht zou dus hetzelfde effect sorteren als een garantie. |
| --- | --- |

(36)

In het licht van deze elementen, en hoewel La Poste geen rekenplichtige ambtenaar heeft (25), dient te worden onderzocht of het beginsel van overdracht van schulden aan de staat of een andere publiekrechtelijke juridische entiteit in geval van liquidatie van toepassing is op La Poste, aangezien het bedrijf als EPIC kan worden beschouwd. De schuldeiser heeft dan de garantie dat zijn schuldvordering niet verloren gaat en zou genoegen kunnen nemen met een lagere rentevoet, of gunstigere voorwaarden en betalingstermijnen kunnen toekennen dan wanneer een dergelijke garantie zou ontbreken. Een dergelijke overdracht zou dus hetzelfde effect sorteren als een garantie.

2.4.   DIRECTE TOEGANG TOT DE REKENINGEN VAN DE SCHATKIST

| (37) | Volgens Fitch (26) wordt „de liquiditeit van ERAP gewaarborgd door de onmiddellijke toegang tot de voorschotrekeningen van de Schatkist”. Aangezien ERAP een EPIC is, dient ook de toegang die La Poste zou kunnen hebben tot de voorschotrekeningen van de Schatkist, te worden onderzocht. |
| --- | --- |

(37)

Volgens Fitch (26) wordt „de liquiditeit van ERAP gewaarborgd door de onmiddellijke toegang tot de voorschotrekeningen van de Schatkist”. Aangezien ERAP een EPIC is, dient ook de toegang die La Poste zou kunnen hebben tot de voorschotrekeningen van de Schatkist, te worden onderzocht.

3.   OPMERKINGEN EN VOORSTELLEN VAN DE FRANSE AUTORITEITEN

| (38) | Naar aanleiding van het decreet tot inleiding van de procedure hebben de Franse autoriteiten middels een brief van 23 januari 2008 hun opmerkingen en voorstellen aan de Commissie voorgelegd. Deze brief vormt een aanvulling op de opmerkingen en voorstellen die de Franse autoriteiten in voorgaande brieven hadden uiteengezet (27) en die in het decreet tot inleiding van de procedure van de procedure worden samengevat. |
| --- | --- |

(38)

Naar aanleiding van het decreet tot inleiding van de procedure hebben de Franse autoriteiten middels een brief van 23 januari 2008 hun opmerkingen en voorstellen aan de Commissie voorgelegd. Deze brief vormt een aanvulling op de opmerkingen en voorstellen die de Franse autoriteiten in voorgaande brieven hadden uiteengezet (27) en die in het decreet tot inleiding van de procedure van de procedure worden samengevat.

3.1.   OPMERKINGEN VAN DE FRANSE AUTORITEITEN

| (39) | De Franse autoriteiten betwisten, enerzijds, het bestaan van een garantie en, anderzijds, het bestaan van een voordeel voor La Poste. |
| --- | --- |

(39)

De Franse autoriteiten betwisten, enerzijds, het bestaan van een garantie en, anderzijds, het bestaan van een voordeel voor La Poste.

3.1.1.   ONTBREKEN VAN GARANTIE

| (40) | Volgens de Franse autoriteiten geldt voor overheidsinstellingen geen automatische garantie op grond van hun rechtsvorm (A) en is de redenering van de Commissie in het decreet tot inleiding van de procedure onjuist (B). |
| --- | --- |

(40)

Volgens de Franse autoriteiten geldt voor overheidsinstellingen geen automatische garantie op grond van hun rechtsvorm (A) en is de redenering van de Commissie in het decreet tot inleiding van de procedure onjuist (B).

A.   
  Voor overheidsinstellingen geldt geen automatische garantie op grond van hun rechtsvorm

   (28).

| (41) | Ten eerste is in geen enkele tekst en geen enkel decreet het beginsel verankerd dat de staat in principe onbeperkt instaat voor de schulden van EPIC's. |
| --- | --- |

(41)

Ten eerste is in geen enkele tekst en geen enkel decreet het beginsel verankerd dat de staat in principe onbeperkt instaat voor de schulden van EPIC's.

| (42) | Ten tweede bestaat er jurisprudentie over het ontbreken van garanties. In zijn arrest over de „Société de l'hôtel d'Albe” (29) heeft de Franse Raad van State gesteld dat „het nationale verkeersbureau met rechtspersoonlijkheid en financiële autonomie [...] een overheidsinstelling was, en dat de staat bijgevolg niet verplicht was de schulden van deze instelling af te lossen; dat de minister van Openbare Werken dan ook terecht heeft geweigerd het verzoek [van de schuldeiser] in te willigen”. Dezelfde redenering zou zijn gevolgd met betrekking tot lagere overheden in de twee besluiten van de Raad van State in de zaak-Campoloro (30). |
| --- | --- |

(42)

Ten tweede bestaat er jurisprudentie over het ontbreken van garanties. In zijn arrest over de „Société de l'hôtel d'Albe” (29) heeft de Franse Raad van State gesteld dat „het nationale verkeersbureau met rechtspersoonlijkheid en financiële autonomie [...] een overheidsinstelling was, en dat de staat bijgevolg niet verplicht was de schulden van deze instelling af te lossen; dat de minister van Openbare Werken dan ook terecht heeft geweigerd het verzoek [van de schuldeiser] in te willigen”. Dezelfde redenering zou zijn gevolgd met betrekking tot lagere overheden in de twee besluiten van de Raad van State in de zaak-Campoloro (30).

| (43) | Ten derde is in de Franse organieke wet van 1 augustus 2001 inzake begrotingswetgeving (31) (hierna „de LOLF” genoemd) bepaald dat een garantie alleen tot stand kan komen door middel van een bepaling uit de begrotingswetgeving (32). Volgens de deskundige van de Franse autoriteiten (33) was het bieden van een rechtsgeldige impliciete garantie sinds de volledige inwerkingtreding van de LOLF op 1 januari 2005 dan ook onmogelijk. Voor de schulden die La Poste sinds 1 januari 2005 is aangegaan, zou daarom geen impliciete garantie gelden. Wat de schulden betreft die vóór 1 januari 2005 zijn aangegaan, is de deskundige van de Franse autoriteiten van oordeel dat er bij gebreke van rechtspraak niet kan worden bepaald of de nietigheid van impliciete garanties die vóór 1 januari 2005 zijn gegeven en waarvan de toekenning niet expliciet zou zijn toegestaan in begrotingswetgeving, al dan niet kan worden afgewezen op grond van het feit dat de grondwettelijk beschermde rechten van schuldeisers in acht zijn genomen. |
| --- | --- |

(43)

Ten derde is in de Franse organieke wet van 1 augustus 2001 inzake begrotingswetgeving (31) (hierna „de LOLF” genoemd) bepaald dat een garantie alleen tot stand kan komen door middel van een bepaling uit de begrotingswetgeving (32). Volgens de deskundige van de Franse autoriteiten (33) was het bieden van een rechtsgeldige impliciete garantie sinds de volledige inwerkingtreding van de LOLF op 1 januari 2005 dan ook onmogelijk. Voor de schulden die La Poste sinds 1 januari 2005 is aangegaan, zou daarom geen impliciete garantie gelden. Wat de schulden betreft die vóór 1 januari 2005 zijn aangegaan, is de deskundige van de Franse autoriteiten van oordeel dat er bij gebreke van rechtspraak niet kan worden bepaald of de nietigheid van impliciete garanties die vóór 1 januari 2005 zijn gegeven en waarvan de toekenning niet expliciet zou zijn toegestaan in begrotingswetgeving, al dan niet kan worden afgewezen op grond van het feit dat de grondwettelijk beschermde rechten van schuldeisers in acht zijn genomen.

| (44) | Ten vierde zouden voor een omzetting van de rechtsvorm van EPIC's maatregelen moeten worden ingevoerd om de rechten van schuldeisers te waarborgen indien voor deze bedrijven een staatsgarantie zou gelden. Een dergelijke regeling is evenwel nooit ingevoerd. Daarentegen heeft de staat bij de omvorming van de overheidsdienst voor post en telecommunicatie tot een zelfstandige rechtspersoon (La Poste) op 1 januari 1991 middels een decreet van 31 december 1990 een expliciete garantie toegekend voor de schulden die vóór 31 december 1990 waren aangegaan en op La Poste overgingen. Dit zou niet nodig zijn geweest indien voor La Poste als EPIC op grond van haar rechtsvorm een staatsgarantie had gegolden. Er zijn ook wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen goedgekeurd waarmee een garantie is verleend voor bepaalde activiteiten van ERAP en het „Agence française du développement”, die beide een EPIC zijn. |
| --- | --- |

(44)

Ten vierde zouden voor een omzetting van de rechtsvorm van EPIC's maatregelen moeten worden ingevoerd om de rechten van schuldeisers te waarborgen indien voor deze bedrijven een staatsgarantie zou gelden. Een dergelijke regeling is evenwel nooit ingevoerd. Daarentegen heeft de staat bij de omvorming van de overheidsdienst voor post en telecommunicatie tot een zelfstandige rechtspersoon (La Poste) op 1 januari 1991 middels een decreet van 31 december 1990 een expliciete garantie toegekend voor de schulden die vóór 31 december 1990 waren aangegaan en op La Poste overgingen. Dit zou niet nodig zijn geweest indien voor La Poste als EPIC op grond van haar rechtsvorm een staatsgarantie had gegolden. Er zijn ook wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen goedgekeurd waarmee een garantie is verleend voor bepaalde activiteiten van ERAP en het „Agence française du développement”, die beide een EPIC zijn.

| (45) | Tot slot citeren de Franse autoriteiten een artikel (34) van de heer Labetoulle, voormalig voorzitter van de afdeling geschillen van de Franse Raad van State. Volgens de heer Labetoulle „is de verlening, het voordeel en de reikwijdte van deze garantie [een staatsgarantie die van rechtswege van toepassing zou zijn op overheidsinstellingen van de staat] juridisch gezien geenszins automatisch.” |
| --- | --- |

(45)

Tot slot citeren de Franse autoriteiten een artikel (34) van de heer Labetoulle, voormalig voorzitter van de afdeling geschillen van de Franse Raad van State. Volgens de heer Labetoulle „is de verlening, het voordeel en de reikwijdte van deze garantie [een staatsgarantie die van rechtswege van toepassing zou zijn op overheidsinstellingen van de staat] juridisch gezien geenszins automatisch.”

B.   
  De redenering van de Commissie met betrekking tot het bestaan van een garantie is onjuist

   (35).

a)   De voldoening van individuele schuldvorderingen wordt niet gegarandeerd

1)   De wet van 16 juli 1980 kan geen rechtsgrond voor een garantie zijn

| (46) | Volgens de Franse autoriteiten (36) heeft de toezichthoudende overheid op grond van de wet van 16 juli 1980 een bevoegdheid tot indeplaatstreding voor de uitvoerende macht van de persoon waarvoor deze overheid in de plaats treedt. In dit kader mag de toezichthoudende overheid enkel de bevoegdheden van deze uitvoerende macht uitoefenen, en omvat zulks niet de mogelijkheid om over de staatsbegroting te beschikken. In de wet van 16 juli 1980 is dus niet vastgelegd dat de staat verplicht is zijn eigen middelen in te zetten. |
| --- | --- |

(46)

Volgens de Franse autoriteiten (36) heeft de toezichthoudende overheid op grond van de wet van 16 juli 1980 een bevoegdheid tot indeplaatstreding voor de uitvoerende macht van de persoon waarvoor deze overheid in de plaats treedt. In dit kader mag de toezichthoudende overheid enkel de bevoegdheden van deze uitvoerende macht uitoefenen, en omvat zulks niet de mogelijkheid om over de staatsbegroting te beschikken. In de wet van 16 juli 1980 is dus niet vastgelegd dat de staat verplicht is zijn eigen middelen in te zetten.

| (47) | De Franse autoriteiten schragen deze interpretatie door de voorbereidende werkzaamheden voor de wet van 16 juli 1980 aan te halen. Tijdens deze discussies zou de regering bezwaar hebben gemaakt tegen wijzigingsvoorstellen waarmee de staat verplicht zou worden gesteld een buitengewone subsidie toe te kennen aan decentrale overheden die over onvoldoende middelen zouden beschikken om een rechterlijke beslissing ten uitvoer te leggen. |
| --- | --- |

(47)

De Franse autoriteiten schragen deze interpretatie door de voorbereidende werkzaamheden voor de wet van 16 juli 1980 aan te halen. Tijdens deze discussies zou de regering bezwaar hebben gemaakt tegen wijzigingsvoorstellen waarmee de staat verplicht zou worden gesteld een buitengewone subsidie toe te kennen aan decentrale overheden die over onvoldoende middelen zouden beschikken om een rechterlijke beslissing ten uitvoer te leggen.

| (48) | De Franse autoriteiten beroepen zich tevens op rechtswetenschappelijke artikelen (37). In deze artikelen zou erop worden gewezen dat de uitdrukking „y pourvoit” (voorziet hierin) in artikel 1 van de wet van 16 juli 1980 verwijst naar een bevoegdheid tot „indeplaatstreding”, waarbij „het beginsel geldt dat de in de plaats tredende over dezelfde bevoegdheden beschikt als degene in wiens plaats hij treedt”. De toekenning van een buitengewone subsidie valt bovendien „buiten de uitoefening van een bevoegdheid tot indeplaatstreding” en is dus niet voorzien in de wet van 16 juli 1980. |
| --- | --- |

(48)

De Franse autoriteiten beroepen zich tevens op rechtswetenschappelijke artikelen (37). In deze artikelen zou erop worden gewezen dat de uitdrukking „y pourvoit” (voorziet hierin) in artikel 1 van de wet van 16 juli 1980 verwijst naar een bevoegdheid tot „indeplaatstreding”, waarbij „het beginsel geldt dat de in de plaats tredende over dezelfde bevoegdheden beschikt als degene in wiens plaats hij treedt”. De toekenning van een buitengewone subsidie valt bovendien „buiten de uitoefening van een bevoegdheid tot indeplaatstreding” en is dus niet voorzien in de wet van 16 juli 1980.

| (49) | Tot slot citeren de Franse autoriteiten de uitspraken van de Franse Raad van State van 10 november 1999 (38) en van 18 november 2005 (39) in de zaak-Campoloro. De Franse Raad van State was van oordeel dat de financiële indeplaatstreding door de staat voor een in gebreke blijvende gemeente niet wordt vermeld op de lijst met verplichtingen op grond van de wet van 16 juli 1980. Voorts zou de Franse Raad van State bij het beantwoorden van de vraag of de staat aansprakelijk kan worden gesteld voor enkel een — ernstige — nalatigheid, in beginsel elke vorm van aansprakelijkheid „van rechtswege” en dus iedere vorm van garantie hebben uitgesloten. |
| --- | --- |

(49)

Tot slot citeren de Franse autoriteiten de uitspraken van de Franse Raad van State van 10 november 1999 (38) en van 18 november 2005 (39) in de zaak-Campoloro. De Franse Raad van State was van oordeel dat de financiële indeplaatstreding door de staat voor een in gebreke blijvende gemeente niet wordt vermeld op de lijst met verplichtingen op grond van de wet van 16 juli 1980. Voorts zou de Franse Raad van State bij het beantwoorden van de vraag of de staat aansprakelijk kan worden gesteld voor enkel een — ernstige — nalatigheid, in beginsel elke vorm van aansprakelijkheid „van rechtswege” en dus iedere vorm van garantie hebben uitgesloten.

2)   Er kan geen beroep worden gedaan op de aansprakelijkheid van de staat zonder nalatigheid zijnentwege, met als enige reden ontoereikende activa

| (50) | De Franse autoriteiten stellen voorts dat de mogelijkheden voor schadeloosstelling van schuldeisers van publiekrechtelijke rechtspersonen door een beroep op de aansprakelijkheid, onder beperkte voorwaarden, niet kunnen worden beschouwd als een vorm van garantie. De garantie houdt in dat de garantieverlener de situatie van de gegarandeerde voor zijn rekening neemt. Indien het gaat om het voor rekening nemen van schuld, of in het geval van aansprakelijkheid buiten schuld, de gevolgen van een eigen handeling, kan er geen sprake zijn van garantie. |
| --- | --- |

(50)

De Franse autoriteiten stellen voorts dat de mogelijkheden voor schadeloosstelling van schuldeisers van publiekrechtelijke rechtspersonen door een beroep op de aansprakelijkheid, onder beperkte voorwaarden, niet kunnen worden beschouwd als een vorm van garantie. De garantie houdt in dat de garantieverlener de situatie van de gegarandeerde voor zijn rekening neemt. Indien het gaat om het voor rekening nemen van schuld, of in het geval van aansprakelijkheid buiten schuld, de gevolgen van een eigen handeling, kan er geen sprake zijn van garantie.

| (51) | Verder beargumenteren de Franse autoriteiten dat de staat in ieder geval niet aansprakelijk kan worden gesteld met als enige argument dat de prefect of de toezichthoudende overheid geen enkele maatregel heeft kunnen treffen waarmee de schuldvordering kon worden voldaan wegens de financiële en vermogenspositie van de betrokken overheid of de overheidsinstelling. |
| --- | --- |

(51)

Verder beargumenteren de Franse autoriteiten dat de staat in ieder geval niet aansprakelijk kan worden gesteld met als enige argument dat de prefect of de toezichthoudende overheid geen enkele maatregel heeft kunnen treffen waarmee de schuldvordering kon worden voldaan wegens de financiële en vermogenspositie van de betrokken overheid of de overheidsinstelling.

| (52) | Wat betreft grove schuld is er ten eerste op zichzelf geen sprake van schuld wanneer de prefect of de toezichthoudende overheid ervan afziet om van zijn of haar bevoegdheden gebruik te maken wanneer er met geen enkele maatregel kan worden gezorgd voor voldoening van de schuldvordering door de betrokken overheid of de overheidsinstelling. |
| --- | --- |

(52)

Wat betreft grove schuld is er ten eerste op zichzelf geen sprake van schuld wanneer de prefect of de toezichthoudende overheid ervan afziet om van zijn of haar bevoegdheden gebruik te maken wanneer er met geen enkele maatregel kan worden gezorgd voor voldoening van de schuldvordering door de betrokken overheid of de overheidsinstelling.

| (53) | Wat betreft de aansprakelijkheid buiten schuld zijn er ten minste twee elementen op grond waarvan deze niet van toepassing is:






  — | Ten eerste is de persoon die wordt verzocht om schadeloosstelling alleen aansprakelijk indien het feit (het nalaten inbegrepen) dat hem of haar wordt verweten de directe oorzaak is geweest van de geleden schade. Indien er onvoldoende activa zijn, vloeit de schade van de schuldeiser evenwel niet voort uit het handelen of het niet-handelen van de administratieve overheid, maar uit de insolventie van de betrokken overheid of de overheidsinstelling. |
| --- | --- | --- |

(53)

Wat betreft de aansprakelijkheid buiten schuld zijn er ten minste twee elementen op grond waarvan deze niet van toepassing is:

—

Ten eerste is de persoon die wordt verzocht om schadeloosstelling alleen aansprakelijk indien het feit (het nalaten inbegrepen) dat hem of haar wordt verweten de directe oorzaak is geweest van de geleden schade. Indien er onvoldoende activa zijn, vloeit de schade van de schuldeiser evenwel niet voort uit het handelen of het niet-handelen van de administratieve overheid, maar uit de insolventie van de betrokken overheid of de overheidsinstelling.

| — | Ten tweede is de aansprakelijkheid buiten schuld afgeleid van het beginsel van gelijkheid voor overheidslasten. Volgens de Franse autoriteiten kan er in het onderhavige geval echter moeilijk worden bepaald in welk opzicht de door de schuldeiser geleden schade zou kunnen neerkomen op afbreuk aan het beginsel van gelijkheid voor overheidslasten. In tegenstelling tot de zaak die heeft geleid tot het arrest-Couitéas (40), zou geen enkele overheid in het onderhavige geval immers besluiten niet over te gaan tot tenuitvoerlegging van het vonnis om redenen van algemeen belang. Het hier bedoelde geval is de situatie waarin het voor een overheid praktisch onmogelijk is om maatregelen te treffen waarmee de rechterlijke beslissing ten uitvoer kan worden gelegd en de vorderingen van schuldeisers kunnen worden voldaan, en waarin het niet gaat om een onmogelijkheid om redenen van algemeen belang. Volgens de Franse autoriteiten kan de enkele vaststelling van insolventie dus niet uitmonden in een beroep op aansprakelijkheid wegens afbreuk aan het beginsel van gelijkheid voor overheidslasten. Met betrekking tot het argument dat de Commissie in punt 59 van haar decreet tot inleiding van de procedure uiteenzet, dat inhoudt dat indien de vertegenwoordiger van de staat voorrang geeft aan behoud van continuïteit van de openbare dienstverlening boven het recht van de schuldeiser het voldoen om zijn schuld voldaan te zien, het niet uitgesloten zou zijn dat er een beroep wordt gedaan op de aansprakelijkheid buiten schuld van de staat, erkennen de Franse autoriteiten dat de vertegenwoordiger van de staat bij de tenuitvoerlegging van de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980, de eis van continuïteit van de openbare dienst in acht dient te nemen. Niettemin zou, volgens de Franse autoriteiten, een door een rechter opgedragen schadeloosstelling van de schuldeiser ertoe leiden dat de schuldeiser daardoor opnieuw in de situatie terechtkomt waarin hij zich in het gemene recht zou hebben bevonden, aangezien het betrokken goed in laatstgenoemd geval zou zijn overgedragen en schuldeisers het overeenkomende bedrag zouden hebben ontvangen. Er zou dus geen enkel voordeel uit voortvloeien voor de schuldeiser. |
| --- | --- |

—

Ten tweede is de aansprakelijkheid buiten schuld afgeleid van het beginsel van gelijkheid voor overheidslasten. Volgens de Franse autoriteiten kan er in het onderhavige geval echter moeilijk worden bepaald in welk opzicht de door de schuldeiser geleden schade zou kunnen neerkomen op afbreuk aan het beginsel van gelijkheid voor overheidslasten. In tegenstelling tot de zaak die heeft geleid tot het arrest-Couitéas (40), zou geen enkele overheid in het onderhavige geval immers besluiten niet over te gaan tot tenuitvoerlegging van het vonnis om redenen van algemeen belang. Het hier bedoelde geval is de situatie waarin het voor een overheid praktisch onmogelijk is om maatregelen te treffen waarmee de rechterlijke beslissing ten uitvoer kan worden gelegd en de vorderingen van schuldeisers kunnen worden voldaan, en waarin het niet gaat om een onmogelijkheid om redenen van algemeen belang. Volgens de Franse autoriteiten kan de enkele vaststelling van insolventie dus niet uitmonden in een beroep op aansprakelijkheid wegens afbreuk aan het beginsel van gelijkheid voor overheidslasten. Met betrekking tot het argument dat de Commissie in punt 59 van haar decreet tot inleiding van de procedure uiteenzet, dat inhoudt dat indien de vertegenwoordiger van de staat voorrang geeft aan behoud van continuïteit van de openbare dienstverlening boven het recht van de schuldeiser het voldoen om zijn schuld voldaan te zien, het niet uitgesloten zou zijn dat er een beroep wordt gedaan op de aansprakelijkheid buiten schuld van de staat, erkennen de Franse autoriteiten dat de vertegenwoordiger van de staat bij de tenuitvoerlegging van de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980, de eis van continuïteit van de openbare dienst in acht dient te nemen. Niettemin zou, volgens de Franse autoriteiten, een door een rechter opgedragen schadeloosstelling van de schuldeiser ertoe leiden dat de schuldeiser daardoor opnieuw in de situatie terechtkomt waarin hij zich in het gemene recht zou hebben bevonden, aangezien het betrokken goed in laatstgenoemd geval zou zijn overgedragen en schuldeisers het overeenkomende bedrag zouden hebben ontvangen. Er zou dus geen enkel voordeel uit voortvloeien voor de schuldeiser.

b)   [...]
   (41)

1)   De niet-toepasselijkheid van de gemeenrechtelijke procedure voor sanering en gerechtelijke liquidatie voor publiekrechtelijke rechtspersonen sluit de mogelijkheid van faillissement van een EPIC of een faillissementsprocedure voor een dergelijk bedrijf niet uit

| (54) | Volgens de Franse autoriteiten baseert de Commissie haar analyse op de mededeling uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties (42), en in het bijzonder op punt 2.1.3, waarin het volgende wordt gesteld: „De Commissie beschouwt de gunstiger financieringsvoorwaarden die verkregen zijn door ondernemingen waarop wegens hun rechtsvorm geen faillissements- of andere insolventieprocedures van toepassing kunnen zijn, of welker rechtsvorm in een uitdrukkelijke staatsgarantie of in een dekking van de verliezen door de staat voorziet, als steun in garantievorm”. |
| --- | --- |

(54)

Volgens de Franse autoriteiten baseert de Commissie haar analyse op de mededeling uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties (42), en in het bijzonder op punt 2.1.3, waarin het volgende wordt gesteld: „De Commissie beschouwt de gunstiger financieringsvoorwaarden die verkregen zijn door ondernemingen waarop wegens hun rechtsvorm geen faillissements- of andere insolventieprocedures van toepassing kunnen zijn, of welker rechtsvorm in een uitdrukkelijke staatsgarantie of in een dekking van de verliezen door de staat voorziet, als steun in garantievorm”.

| (55) | De Franse autoriteiten stellen dat de Verdragsregels voorgaan op de mededeling uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties, en wijzen op twee elementen waardoor de toepasselijkheid van genoemde mededeling op het onderhavige geval in hun ogen komt te vervallen:






  — | in de mededeling uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties wordt de nadruk gelegd op het feit dat eventuele steun het gevolg zou zijn van „gunstiger financieringsvoorwaarden” die toe te schrijven zouden zijn aan de uitsluiting van de mogelijkheid van een faillissementsprocedure. De Commissie zou het bestaan van dergelijke „gunstiger financieringsvoorwaarden” echter niet hebben aangetoond; |
| --- | --- | --- |

(55)

De Franse autoriteiten stellen dat de Verdragsregels voorgaan op de mededeling uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties, en wijzen op twee elementen waardoor de toepasselijkheid van genoemde mededeling op het onderhavige geval in hun ogen komt te vervallen:

—

in de mededeling uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties wordt de nadruk gelegd op het feit dat eventuele steun het gevolg zou zijn van „gunstiger financieringsvoorwaarden” die toe te schrijven zouden zijn aan de uitsluiting van de mogelijkheid van een faillissementsprocedure. De Commissie zou het bestaan van dergelijke „gunstiger financieringsvoorwaarden” echter niet hebben aangetoond;

| — | de mededeling uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties heeft betrekking op het geval waarin de rechtsvorm alle faillissements- of andere insolventieprocedures, en niet één bepaalde procedure, uitsluit. De Commissie zou echter niet hebben vastgesteld dat La Poste niet failliet kan worden verklaard of dat geen enkele insolventieprocedure mogelijk is. |
| --- | --- |

—

de mededeling uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties heeft betrekking op het geval waarin de rechtsvorm alle faillissements- of andere insolventieprocedures, en niet één bepaalde procedure, uitsluit. De Commissie zou echter niet hebben vastgesteld dat La Poste niet failliet kan worden verklaard of dat geen enkele insolventieprocedure mogelijk is.

| (56) | Volgens de Franse autoriteiten is de wet van 25 januari 1985 slechts een procedurewet. Het feit dat EPIC's niet onder zijn werkingssfeer vallen, betekent niet dat deze bedrijven zich niet in een situatie van staking van de betalingen kunnen bevinden. Evenmin is het op grond van deze wet verboden om een procedure voor sanering, gerechtelijke liquidatie of ad-hocfaillissement ten uitvoer te leggen voor deze bedrijven. |
| --- | --- |

(56)

Volgens de Franse autoriteiten is de wet van 25 januari 1985 slechts een procedurewet. Het feit dat EPIC's niet onder zijn werkingssfeer vallen, betekent niet dat deze bedrijven zich niet in een situatie van staking van de betalingen kunnen bevinden. Evenmin is het op grond van deze wet verboden om een procedure voor sanering, gerechtelijke liquidatie of ad-hocfaillissement ten uitvoer te leggen voor deze bedrijven.

2)   De toepassing van de „procedure” uit hoofde van de wet van 16 juli 1980, in plaats van de collectieve procedure volgens het gemene recht, biedt schuldeisers geen enkel voordeel

| (57) | Na analyse van overweging 68 van het decreet tot inleiding van de procedure concluderen de Franse autoriteiten dat de Commissie twee criteria hanteert om de vraag te beantwoorden of de toepassing van een specifieke procedure in geval van insolventie aan de daaraan onderworpen entiteit een voordeel oplevert ten opzichte van bedrijven die onder het handelsrecht vallen:






  — | een criterium van openbaarheid: de procedure die in geval van insolventie van La Poste zou worden gevolgd, moet worden gedefinieerd en openbaar worden gemaakt; |
| --- | --- | --- |

(57)

Na analyse van overweging 68 van het decreet tot inleiding van de procedure concluderen de Franse autoriteiten dat de Commissie twee criteria hanteert om de vraag te beantwoorden of de toepassing van een specifieke procedure in geval van insolventie aan de daaraan onderworpen entiteit een voordeel oplevert ten opzichte van bedrijven die onder het handelsrecht vallen:

—

een criterium van openbaarheid: de procedure die in geval van insolventie van La Poste zou worden gevolgd, moet worden gedefinieerd en openbaar worden gemaakt;

| — | een criterium van gelijkwaardigheid: deze procedure dient ofwel de privaatrechtelijke procedure te zijn, ofwel een procedure die schuldeisers van La Poste rechten biedt die niet uitgebreider zijn dan de rechten waarop zij op grond van het handelsrecht aanspraak kunnen maken. |
| --- | --- |

—

een criterium van gelijkwaardigheid: deze procedure dient ofwel de privaatrechtelijke procedure te zijn, ofwel een procedure die schuldeisers van La Poste rechten biedt die niet uitgebreider zijn dan de rechten waarop zij op grond van het handelsrecht aanspraak kunnen maken.

| (58) | Hoewel de Franse autoriteiten de noodzaak van inachtneming van beide criteria bestrijden (43), hebben de Franse autoriteiten, omdat deze twee criteria door de Commissie als noodzakelijk en toereikend worden beschouwd, aan de hand daarvan onderzocht of de toepassing van de bepalingen van de wet van 16 juli 1980 een voordeel oplevert aan schuldeisers van publiekrechtelijke rechtspersonen ten opzichte van schuldeisers van bedrijven waarvoor de collectieve procedures volgens het gemene recht gelden. |
| --- | --- |

(58)

Hoewel de Franse autoriteiten de noodzaak van inachtneming van beide criteria bestrijden (43), hebben de Franse autoriteiten, omdat deze twee criteria door de Commissie als noodzakelijk en toereikend worden beschouwd, aan de hand daarvan onderzocht of de toepassing van de bepalingen van de wet van 16 juli 1980 een voordeel oplevert aan schuldeisers van publiekrechtelijke rechtspersonen ten opzichte van schuldeisers van bedrijven waarvoor de collectieve procedures volgens het gemene recht gelden.

| (59) | Wat betreft het criterium van openbaarheid zijn de Franse autoriteiten van oordeel dat de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 door ratingbureaus terecht toepasselijk wordt geacht in het geval van insolventie van een EPIC, zoals blijkt uit de ratings van door de Commissie genoemde ratingbureaus met betrekking tot ERAP. |
| --- | --- |

(59)

Wat betreft het criterium van openbaarheid zijn de Franse autoriteiten van oordeel dat de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 door ratingbureaus terecht toepasselijk wordt geacht in het geval van insolventie van een EPIC, zoals blijkt uit de ratings van door de Commissie genoemde ratingbureaus met betrekking tot ERAP.

| (60) | Wat betreft het criterium van gelijkwaardigheid maken de Franse autoriteiten onderscheid tussen gevallen waarin de eis van continuïteit van de openbare dienstverlening van toepassing zou zijn en gevallen waarin een dergelijke eis niet geldt. |
| --- | --- |

(60)

Wat betreft het criterium van gelijkwaardigheid maken de Franse autoriteiten onderscheid tussen gevallen waarin de eis van continuïteit van de openbare dienstverlening van toepassing zou zijn en gevallen waarin een dergelijke eis niet geldt.

i)   analyse van de „procedure” van de wet van 16 juli 1980 in het licht van het gelijkwaardigheidscriterium — zonder de eis van continuïteit van de openbare dienstverlening

| (61) | Volgens de Franse autoriteiten zou de volgende procedure worden gevolgd indien La Poste niet in staat zou zijn haar schulden te voldoen en indien geen enkele continuïteit van de openbare dienstverlening zou gelden: in het onwaarschijnlijke geval van gebleken financiële problemen en vóór het ontstaan van een situatie van ontoereikende activa zou de onderneming er in eerste instantie toe genoodzaakt zijn onderhandelingen te beginnen met haar schuldeisers voor het opstellen van een saneringsplan van de passiva. Indien dat plan niet bevredigend blijkt of de financiële problemen hiermee niet opgelost worden, en indien er geen nieuwe overeenkomst met de schuldeisers wordt gesloten, kunnen dezen, of sommige van hen, in tweede instantie een zaak aanspannen bij de bevoegde rechter ter veroordeling van de schuldenaar en ter erkenning van hun schuldvordering. Dan zou de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 in werking treden. Zij zou ertoe kunnen leiden dat de toezichthoudende overheid zich in de plaats stelt van de directie van La Poste teneinde de noodzakelijke besluiten te nemen tot betaling van de schulden met de middelen van de instelling. Indien tijdens de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 blijkt dat de activa van La Poste ontoereikend zijn en het voor de toezichthoudende overheid dus materieel onmogelijk is om de noodzakelijke middelen vrij te maken voor betaling van het verschuldigde bedrag doordat er geen activa meer kunnen worden overgedragen, wordt de desbetreffende procedure afgesloten. |
| --- | --- |

(61)

Volgens de Franse autoriteiten zou de volgende procedure worden gevolgd indien La Poste niet in staat zou zijn haar schulden te voldoen en indien geen enkele continuïteit van de openbare dienstverlening zou gelden: in het onwaarschijnlijke geval van gebleken financiële problemen en vóór het ontstaan van een situatie van ontoereikende activa zou de onderneming er in eerste instantie toe genoodzaakt zijn onderhandelingen te beginnen met haar schuldeisers voor het opstellen van een saneringsplan van de passiva. Indien dat plan niet bevredigend blijkt of de financiële problemen hiermee niet opgelost worden, en indien er geen nieuwe overeenkomst met de schuldeisers wordt gesloten, kunnen dezen, of sommige van hen, in tweede instantie een zaak aanspannen bij de bevoegde rechter ter veroordeling van de schuldenaar en ter erkenning van hun schuldvordering. Dan zou de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 in werking treden. Zij zou ertoe kunnen leiden dat de toezichthoudende overheid zich in de plaats stelt van de directie van La Poste teneinde de noodzakelijke besluiten te nemen tot betaling van de schulden met de middelen van de instelling. Indien tijdens de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 blijkt dat de activa van La Poste ontoereikend zijn en het voor de toezichthoudende overheid dus materieel onmogelijk is om de noodzakelijke middelen vrij te maken voor betaling van het verschuldigde bedrag doordat er geen activa meer kunnen worden overgedragen, wordt de desbetreffende procedure afgesloten.

| (62) | In het theoretische geval waarin er geen eis van openbare dienstverlening geldt, zou de toepassing van „de procedure” zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 volgens de Franse autoriteiten dus kunnen leiden tot de verkoop van alle activa van La Poste, maar in het geval van ontoereikende activa kunnen met deze procedure niet alle schuldvorderingen van La Poste worden voldaan. Na afloop van de procedure zouden de schuldeisers van een entiteit die onderworpen is aan de wet van 16 juli 1980 als groep hetzelfde bedrag hebben teruggekregen als schuldeisers van een entiteit die valt onder het handelsrecht, te weten het bedrag dat bij de vereffening van de activa is vrijgekomen. |
| --- | --- |

(62)

In het theoretische geval waarin er geen eis van openbare dienstverlening geldt, zou de toepassing van „de procedure” zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 volgens de Franse autoriteiten dus kunnen leiden tot de verkoop van alle activa van La Poste, maar in het geval van ontoereikende activa kunnen met deze procedure niet alle schuldvorderingen van La Poste worden voldaan. Na afloop van de procedure zouden de schuldeisers van een entiteit die onderworpen is aan de wet van 16 juli 1980 als groep hetzelfde bedrag hebben teruggekregen als schuldeisers van een entiteit die valt onder het handelsrecht, te weten het bedrag dat bij de vereffening van de activa is vrijgekomen.

| (63) | Deze procedure verschilt slechts op twee punten van de procedure die van toepassing is in het handelsrecht:






  — | geen groepsgewijze behandeling van schuldeisers: in tegenstelling tot de privaatrechtelijke procedure waarbij schuldvorderingen groepsgewijs worden behandeld en schuldeisers in de volgorde van afnemende rechten en naar verhouding van de beschikbare bedragen schadeloos worden gesteld, blijven de rechten van een schuldeiser in de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 alleen in stand indien de schuldeiser zelf actie onderneemt. De logica achter de wet van 16 juli 1980 is „wie het eerst komt, eerst maalt”; |
| --- | --- | --- |

(63)

Deze procedure verschilt slechts op twee punten van de procedure die van toepassing is in het handelsrecht:

—

geen groepsgewijze behandeling van schuldeisers: in tegenstelling tot de privaatrechtelijke procedure waarbij schuldvorderingen groepsgewijs worden behandeld en schuldeisers in de volgorde van afnemende rechten en naar verhouding van de beschikbare bedragen schadeloos worden gesteld, blijven de rechten van een schuldeiser in de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 alleen in stand indien de schuldeiser zelf actie onderneemt. De logica achter de wet van 16 juli 1980 is „wie het eerst komt, eerst maalt”;

| — | de vertegenwoordiger van de staat vervult een functie die onder toezicht van de administratieve rechter (controle van grove schuld zoals vastgesteld door de Franse Raad van State in het genoemde Campoloro-arrest van november 2005) gelijkwaardig is aan die van de curator en de bewindvoerder. |
| --- | --- |

—

de vertegenwoordiger van de staat vervult een functie die onder toezicht van de administratieve rechter (controle van grove schuld zoals vastgesteld door de Franse Raad van State in het genoemde Campoloro-arrest van november 2005) gelijkwaardig is aan die van de curator en de bewindvoerder.

| (64) | De Franse autoriteiten zijn van oordeel dat de schuldeisers na afloop van de procedure geen beroep meer kunnen instellen. Volgens de Franse autoriteiten kan de staat namelijk niet enkel op grond van ontoereikende activa aansprakelijk worden gesteld. Evenzo krijgen schuldeisers in de privaatrechtelijke procedure „hun individuele vervolgingsrecht niet terug”, behalve in uitzonderingsgevallen, na afloop van de gerechtelijke procedure (44). |
| --- | --- |

(64)

De Franse autoriteiten zijn van oordeel dat de schuldeisers na afloop van de procedure geen beroep meer kunnen instellen. Volgens de Franse autoriteiten kan de staat namelijk niet enkel op grond van ontoereikende activa aansprakelijk worden gesteld. Evenzo krijgen schuldeisers in de privaatrechtelijke procedure „hun individuele vervolgingsrecht niet terug”, behalve in uitzonderingsgevallen, na afloop van de gerechtelijke procedure (44).

ii)   analyse van de „procedure” van de wet van 16 juli 1980, in het licht van het gelijkwaardigheidscriterium, met de eis van continuïteit van de openbare dienstverlening

| (65) | In het theoretische geval waarin de continuïteit van de openbare dienstverlening moet worden gewaarborgd, erkennen de Franse autoriteiten dat de vertegenwoordiger van de staat bij de uitoefening van de bevoegdheden die hem op grond van de wet van 16 juli 1980 toekomen, zou kunnen besluiten bepaalde activa die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van overheidstaken niet over te dragen. Wanneer bepaalde activa niet worden overgedragen, om redenen die verband houden met de eis van continuïteit van de openbare dienstverlening, en de staat geen schadeloosstelling biedt, is het gevolg dat er minder activa worden vereffend en de bedragen die door de schuldeisers kunnen worden ingevorderd, overeenkomstig lager zijn. De procedure zou de schuldeisers van La Poste geen uitgebreidere rechten bieden dan de rechten die op grond van het handelsrecht zouden gelden. Volgens de Franse autoriteiten zou a fortiori dus worden voldaan aan het criterium van gelijkwaardigheid waaraan de Commissie belang hecht. |
| --- | --- |

(65)

In het theoretische geval waarin de continuïteit van de openbare dienstverlening moet worden gewaarborgd, erkennen de Franse autoriteiten dat de vertegenwoordiger van de staat bij de uitoefening van de bevoegdheden die hem op grond van de wet van 16 juli 1980 toekomen, zou kunnen besluiten bepaalde activa die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van overheidstaken niet over te dragen. Wanneer bepaalde activa niet worden overgedragen, om redenen die verband houden met de eis van continuïteit van de openbare dienstverlening, en de staat geen schadeloosstelling biedt, is het gevolg dat er minder activa worden vereffend en de bedragen die door de schuldeisers kunnen worden ingevorderd, overeenkomstig lager zijn. De procedure zou de schuldeisers van La Poste geen uitgebreidere rechten bieden dan de rechten die op grond van het handelsrecht zouden gelden. Volgens de Franse autoriteiten zou a fortiori dus worden voldaan aan het criterium van gelijkwaardigheid waaraan de Commissie belang hecht.

| (66) | De Franse autoriteiten geven niettemin toe dat in deze hypothese een beroep kan worden gedaan op de aansprakelijkheid buiten schuld van de staat, wat tot gevolg kan hebben dat de schuldeisers een schadeloosstelling ontvangen ter hoogte van de geleden schade, dat wil zeggen maximaal de liquidatiewaarde van de activa die de vertegenwoordiger van de staat op rechtmatige wijze heeft besloten niet over te dragen. Volgens de Franse autoriteiten zou deze eventuele schadeloosstelling er echter enkel toe leiden dat de schuldeiser weer in de situatie terechtkomt die zou voortvloeien uit de toepassing van het gemene recht. In het licht van het gelijkwaardigheidscriterium heeft de schuldeiser dus geen uitgebreidere rechten dan de rechten die volgens het gemene recht zouden gelden. |
| --- | --- |

(66)

De Franse autoriteiten geven niettemin toe dat in deze hypothese een beroep kan worden gedaan op de aansprakelijkheid buiten schuld van de staat, wat tot gevolg kan hebben dat de schuldeisers een schadeloosstelling ontvangen ter hoogte van de geleden schade, dat wil zeggen maximaal de liquidatiewaarde van de activa die de vertegenwoordiger van de staat op rechtmatige wijze heeft besloten niet over te dragen. Volgens de Franse autoriteiten zou deze eventuele schadeloosstelling er echter enkel toe leiden dat de schuldeiser weer in de situatie terechtkomt die zou voortvloeien uit de toepassing van het gemene recht. In het licht van het gelijkwaardigheidscriterium heeft de schuldeiser dus geen uitgebreidere rechten dan de rechten die volgens het gemene recht zouden gelden.

| (67) | De Franse autoriteiten concluderen dat de criteria van gelijkwaardigheid en openbaarheid die de Commissie ingewilligd wil zien in de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980, in acht worden genomen, en deze criteria zijn voldoende om het bestaan van een voordeel van de hand te wijzen. Zij zijn van oordeel dat het dus niet gerechtvaardigd is om de zware en complexe procedure volgens het gemene recht rechtstreeks van toepassing te laten zijn op La Poste. |
| --- | --- |

(67)

De Franse autoriteiten concluderen dat de criteria van gelijkwaardigheid en openbaarheid die de Commissie ingewilligd wil zien in de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980, in acht worden genomen, en deze criteria zijn voldoende om het bestaan van een voordeel van de hand te wijzen. Zij zijn van oordeel dat het dus niet gerechtvaardigd is om de zware en complexe procedure volgens het gemene recht rechtstreeks van toepassing te laten zijn op La Poste.

3)   De door de Commissie aangehaalde teksten over de verplichtingen wanneer de instelling geen middelen meer heeft, zijn niet van toepassing op La Poste

| (68) | Volgens de Franse autoriteiten zijn de door de Commissie genoemde teksten in het decreet tot inleiding van de procedure, met name in overweging 69, niet van toepassing op noch om te zetten naar La Poste. |
| --- | --- |

(68)

Volgens de Franse autoriteiten zijn de door de Commissie genoemde teksten in het decreet tot inleiding van de procedure, met name in overweging 69, niet van toepassing op noch om te zetten naar La Poste.

3.1.2.   ONTBREKEN VAN EEN VOORDEEL

| (69) | Volgens de Franse autoriteiten analyseert de Commissie de vraag over het bestaan van een selectief voordeel onder twee invalshoeken:






  — | een cirkelredenering die berust op de mededeling uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties; |
| --- | --- | --- |

(69)

Volgens de Franse autoriteiten analyseert de Commissie de vraag over het bestaan van een selectief voordeel onder twee invalshoeken:

—

een cirkelredenering die berust op de mededeling uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties;

| — | een analyse van de vermeende invloed van de aangevoerde maatregel op ratingbureaus. |
| --- | --- |

—

een analyse van de vermeende invloed van de aangevoerde maatregel op ratingbureaus.

A.   
  Op grond van de mededeling van de Commissie uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties kan niet worden geconcludeerd dat er in het onderhavige geval sprake is van een voordeel

| (70) | De Franse autoriteiten zijn van oordeel dat de Commissie in overweging 77 van het decreet tot inleiding van de procedure een interpretatiefout begaat van punt 2.1.3 van de mededeling uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties. Volgens de Franse autoriteiten houdt punt 2.1.3 in dat een onderneming waarop wegens haar rechtsvorm geen faillissements- of andere insolventieprocedure van toepassing kan zijn, steun in de vorm van garantie geniet indien voor een dergelijke onderneming gunstiger financieringsvoorwaarden gelden. Volgens de Franse autoriteiten wijst niets in punt 2.1.3 van de mededeling van de Commissie uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties erop dat de Commissie van oordeel is dat het feit dat de rechtsvorm van een onderneming de mogelijkheid van een faillissementsprocedure uitsluit, er noodzakelijkerwijs toe leidt dat voor deze onderneming gunstigere financieringsvoorwaarden gelden. |
| --- | --- |

(70)

De Franse autoriteiten zijn van oordeel dat de Commissie in overweging 77 van het decreet tot inleiding van de procedure een interpretatiefout begaat van punt 2.1.3 van de mededeling uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties. Volgens de Franse autoriteiten houdt punt 2.1.3 in dat een onderneming waarop wegens haar rechtsvorm geen faillissements- of andere insolventieprocedure van toepassing kan zijn, steun in de vorm van garantie geniet indien voor een dergelijke onderneming gunstiger financieringsvoorwaarden gelden. Volgens de Franse autoriteiten wijst niets in punt 2.1.3 van de mededeling van de Commissie uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties erop dat de Commissie van oordeel is dat het feit dat de rechtsvorm van een onderneming de mogelijkheid van een faillissementsprocedure uitsluit, er noodzakelijkerwijs toe leidt dat voor deze onderneming gunstigere financieringsvoorwaarden gelden.

| (71) | Voorts oordelen de Franse autoriteiten dat La Poste niet onder de werkingssfeer van punt 2.1.3 van de mededeling van de Commissie uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties valt, aangezien daarin wordt gedoeld op het geval waarin de rechtsvorm elke faillissements- of andere insolventieprocedure uitsluit, en niet een bepaalde procedure in het bijzonder. Volgens de Franse autoriteiten heeft de Commissie niet aangetoond dat La Poste niet failliet kon worden verklaard, noch dat er geen enkele insolventieprocedure van toepassing was. |
| --- | --- |

(71)

Voorts oordelen de Franse autoriteiten dat La Poste niet onder de werkingssfeer van punt 2.1.3 van de mededeling van de Commissie uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties valt, aangezien daarin wordt gedoeld op het geval waarin de rechtsvorm elke faillissements- of andere insolventieprocedure uitsluit, en niet een bepaalde procedure in het bijzonder. Volgens de Franse autoriteiten heeft de Commissie niet aangetoond dat La Poste niet failliet kon worden verklaard, noch dat er geen enkele insolventieprocedure van toepassing was.

B.   
  Niet-toerekenbaarheid aan de staat - geen staatsmiddelen

| (72) | In overweging 79 van het decreet tot inleiding van de procedure wijst de Commissie op de invloed van ratingbureaus op de financieringsvoorwaarden voor bedrijven. |
| --- | --- |

(72)

In overweging 79 van het decreet tot inleiding van de procedure wijst de Commissie op de invloed van ratingbureaus op de financieringsvoorwaarden voor bedrijven.

| (73) | De Franse autoriteiten wijzen ten eerste op de zwakke punten van ratingbureaus en stellen voorts dat het standpunt van een ratingbureau dat niet wordt geschraagd door een nauwkeurige analyse van het toepasselijke juridische kader, geen reden kan zijn om van een staat toe te rekenen voordeel waardoor er van staatssteun sprake kan zijn. Zelfs al zou een EPIC op grond van deze visie in de praktijk voordelige toegang tot kredieten hebben, dan nog heeft een dergelijk bedrijf in juridisch en praktisch opzicht geen enkele toegang tot de staatsmiddelen, een noodzakelijk element om van staatssteun te kunnen spreken. |
| --- | --- |

(73)

De Franse autoriteiten wijzen ten eerste op de zwakke punten van ratingbureaus en stellen voorts dat het standpunt van een ratingbureau dat niet wordt geschraagd door een nauwkeurige analyse van het toepasselijke juridische kader, geen reden kan zijn om van een staat toe te rekenen voordeel waardoor er van staatssteun sprake kan zijn. Zelfs al zou een EPIC op grond van deze visie in de praktijk voordelige toegang tot kredieten hebben, dan nog heeft een dergelijk bedrijf in juridisch en praktisch opzicht geen enkele toegang tot de staatsmiddelen, een noodzakelijk element om van staatssteun te kunnen spreken.

| (74) | De Franse autoriteiten voegen daaraan toe dat de analyses van de ratingbureaus niet binnen een objectief juridisch kader vallen, maar stoelen op een subjectieve beoordeling van wat de staatssteun zou betekenen indien het bedrijf in kwestie in financiële problemen raakt. |
| --- | --- |

(74)

De Franse autoriteiten voegen daaraan toe dat de analyses van de ratingbureaus niet binnen een objectief juridisch kader vallen, maar stoelen op een subjectieve beoordeling van wat de staatssteun zou betekenen indien het bedrijf in kwestie in financiële problemen raakt.

C.   
  Cirkelredenering

| (75) | Volgens de Franse autoriteiten hanteert de Commissie een cirkelredenering:






  — | de Commissie zou zich voornamelijk op de beweringen van ratingbureaus baseren om te wijzen op het bestaan van een economisch voordeel; |
| --- | --- | --- |

(75)

Volgens de Franse autoriteiten hanteert de Commissie een cirkelredenering:

—

de Commissie zou zich voornamelijk op de beweringen van ratingbureaus baseren om te wijzen op het bestaan van een economisch voordeel;

| — | de markt en ratingbureaus zouden de idee van afwezigheid van staatsgarantie voor La Poste hebben overgenomen, doch twijfels blijven uiten die enkel en alleen gevoed worden door het standpunt van de Commissie. |
| --- | --- |

—

de markt en ratingbureaus zouden de idee van afwezigheid van staatsgarantie voor La Poste hebben overgenomen, doch twijfels blijven uiten die enkel en alleen gevoed worden door het standpunt van de Commissie.

D.   
  Geen effect op de rating van La Poste

| (76) | In ieder geval wordt volgens de Franse autoriteiten in het decreet tot inleiding van de procedure niet aangetoond dat La Poste een hogere rating heeft wegens een vermeende onbeperkte staatsgarantie. |
| --- | --- |

(76)

In ieder geval wordt volgens de Franse autoriteiten in het decreet tot inleiding van de procedure niet aangetoond dat La Poste een hogere rating heeft wegens een vermeende onbeperkte staatsgarantie.

a)   Aan de hand van de doctrine van ratingbureaus alleen kan geen effect worden aangetoond

| (77) | De Franse autoriteiten hebben een aantal opmerkingen gemaakt over de studie van Standard & Poor's met de titel „Influence of Government Support on Ratings”, die de Commissie in overweging 80 van het decreet tot inleiding van de procedure citeert. In deze studie onderscheidt Standard & Poor's diverse categorieën „government supported postal companies” (door de overheid gesteunde postbedrijven); de classificatie bepaalt de door Standard & Poor's gehanteerde methodologie voor het vaststellen van de rating van de entiteit in kwestie. |
| --- | --- |

(77)

De Franse autoriteiten hebben een aantal opmerkingen gemaakt over de studie van Standard & Poor's met de titel „Influence of Government Support on Ratings”, die de Commissie in overweging 80 van het decreet tot inleiding van de procedure citeert. In deze studie onderscheidt Standard & Poor's diverse categorieën „government supported postal companies” (door de overheid gesteunde postbedrijven); de classificatie bepaalt de door Standard & Poor's gehanteerde methodologie voor het vaststellen van de rating van de entiteit in kwestie.

| (78) | De Franse autoriteiten stellen dat er ruime criteria worden gehanteerd om een bedrijf in categorie 1 (45) te plaatsen, zoals de aard van de activiteit of de sociaaleconomische omgeving, maar geen rekening houdt met de status van de onderneming die een rating krijgt. |
| --- | --- |

(78)

De Franse autoriteiten stellen dat er ruime criteria worden gehanteerd om een bedrijf in categorie 1 (45) te plaatsen, zoals de aard van de activiteit of de sociaaleconomische omgeving, maar geen rekening houdt met de status van de onderneming die een rating krijgt.

| (79) | De Franse autoriteiten merken op dat het Franse en het Italiaanse postbedrijf op 22 november 2004 waren ingedeeld in categorie 2 (46). De Franse autoriteiten maken uit het document van Standard & Poor's op dat de financiële prestaties van Poste Italiane de rating van het postbedrijf niet rechtvaardigden. Volgens de Franse autoriteiten had het Italiaanse postbedrijf dus een rating gekregen die was beïnvloed door die van zijn eigenaar, terwijl Poste Italiane het statuut heeft van een gemeenrechtelijke naamloze vennootschap (SpA). |
| --- | --- |

(79)

De Franse autoriteiten merken op dat het Franse en het Italiaanse postbedrijf op 22 november 2004 waren ingedeeld in categorie 2 (46). De Franse autoriteiten maken uit het document van Standard & Poor's op dat de financiële prestaties van Poste Italiane de rating van het postbedrijf niet rechtvaardigden. Volgens de Franse autoriteiten had het Italiaanse postbedrijf dus een rating gekregen die was beïnvloed door die van zijn eigenaar, terwijl Poste Italiane het statuut heeft van een gemeenrechtelijke naamloze vennootschap (SpA).

| (80) | De Franse autoriteiten merken op dat Standard & Poor's La Poste uiteindelijk heeft ondergebracht in categorie 3 (47). Volgens de Franse autoriteiten hebben de hervormingen die sinds eind 2004 zijn doorgevoerd Standard & Poor's er geleidelijk toe gebracht La Poste in deze derde categorie te plaatsen. De Franse autoriteiten leiden hieruit af dat niet kan worden vastgesteld dat de rating van La Poste enkel toe te schrijven is aan haar status of enige staatsgarantieregeling, en dat deze rating staatssteun kan inhouden. |
| --- | --- |

(80)

De Franse autoriteiten merken op dat Standard & Poor's La Poste uiteindelijk heeft ondergebracht in categorie 3 (47). Volgens de Franse autoriteiten hebben de hervormingen die sinds eind 2004 zijn doorgevoerd Standard & Poor's er geleidelijk toe gebracht La Poste in deze derde categorie te plaatsen. De Franse autoriteiten leiden hieruit af dat niet kan worden vastgesteld dat de rating van La Poste enkel toe te schrijven is aan haar status of enige staatsgarantieregeling, en dat deze rating staatssteun kan inhouden.

| (81) | De Franse autoriteiten geven niettemin toe dat in de studie van Standard & Poor's uit 2004 wordt ingegaan op de kwestie van de status van La Poste. De Franse autoriteiten verzekeren echter dat de kwestie sindsdien in discussies met Standard & Poor's is verhelderd. De Franse autoriteiten zouden ook Fitch hebben gewaarschuwd over de afwezigheid van enige staatsgarantie voor La Poste; naar aanleiding daarvan had dit ratingbureau beloofd de kwestie opnieuw te onderzoeken. |
| --- | --- |

(81)

De Franse autoriteiten geven niettemin toe dat in de studie van Standard & Poor's uit 2004 wordt ingegaan op de kwestie van de status van La Poste. De Franse autoriteiten verzekeren echter dat de kwestie sindsdien in discussies met Standard & Poor's is verhelderd. De Franse autoriteiten zouden ook Fitch hebben gewaarschuwd over de afwezigheid van enige staatsgarantie voor La Poste; naar aanleiding daarvan had dit ratingbureau beloofd de kwestie opnieuw te onderzoeken.

b)   In de particuliere sector zijn talrijke gevallen bekend waarin de rating van een dochteronderneming gekoppeld is aan die van de moedermaatschappij

| (82) | Volgens de Franse autoriteiten is de invloed van de aanwezigheid van een stabiele meerderheidsaandeelhouder, die door ratingbureaus los van statutaire bijzonderheden is geconstateerd in het geval van Poste Italiane, ook terug te vinden bij concerns in de particuliere sector. De Franse autoriteiten citeren als voorbeeld een bericht van Standard & Poor's van 3 december 2003 over AGF (48), een bericht over Volkswagen Bank GmbH (49) en een bericht over VWFS (50). Volgens de Franse autoriteiten is deze benadering in geen geval specifiek voor de publieke sector. |
| --- | --- |

(82)

Volgens de Franse autoriteiten is de invloed van de aanwezigheid van een stabiele meerderheidsaandeelhouder, die door ratingbureaus los van statutaire bijzonderheden is geconstateerd in het geval van Poste Italiane, ook terug te vinden bij concerns in de particuliere sector. De Franse autoriteiten citeren als voorbeeld een bericht van Standard & Poor's van 3 december 2003 over AGF (48), een bericht over Volkswagen Bank GmbH (49) en een bericht over VWFS (50). Volgens de Franse autoriteiten is deze benadering in geen geval specifiek voor de publieke sector.

c)   De rating van La Poste zou in geval van een statuswijziging niet veranderen

| (83) | Aan de hand van de analyse van de rating van La Poste door Standard & Poor's trachten de Franse autoriteiten aan te tonen dat deze rating niet afhankelijk is van de status van La Poste. |
| --- | --- |

(83)

Aan de hand van de analyse van de rating van La Poste door Standard & Poor's trachten de Franse autoriteiten aan te tonen dat deze rating niet afhankelijk is van de status van La Poste.

| (84) | Ten eerste stellen de Franse autoriteiten dat La Poste op het moment van hun schrijven de beoordeling AA had van Standard & Poor's, die overeenkomt met een stabiel perspectief. Standard & Poor's was van oordeel dat deze beoordeling naar beneden moest worden bijgesteld vanwege de op handen zijnde verslechtering van de financiële structuur van de groep doordat La Poste 2 miljard EUR moest vrijmaken voor de hervorming van de financiering van de ambtenarenpensioenen, en door „de grotere autonomie van La Poste ten opzichte van haar aandeelhouder”. Deze bijstelling naar beneden heeft niet plaatsgevonden door een statuswijziging van La Poste en zij zou volgens de Franse autoriteiten niet kunnen worden verklaard als de beoordeling van La Poste slechts een gevolg van haar status zou zijn. |
| --- | --- |

(84)

Ten eerste stellen de Franse autoriteiten dat La Poste op het moment van hun schrijven de beoordeling AA had van Standard & Poor's, die overeenkomt met een stabiel perspectief. Standard & Poor's was van oordeel dat deze beoordeling naar beneden moest worden bijgesteld vanwege de op handen zijnde verslechtering van de financiële structuur van de groep doordat La Poste 2 miljard EUR moest vrijmaken voor de hervorming van de financiering van de ambtenarenpensioenen, en door „de grotere autonomie van La Poste ten opzichte van haar aandeelhouder”. Deze bijstelling naar beneden heeft niet plaatsgevonden door een statuswijziging van La Poste en zij zou volgens de Franse autoriteiten niet kunnen worden verklaard als de beoordeling van La Poste slechts een gevolg van haar status zou zijn.

| (85) | Ten tweede is het voor de Franse autoriteiten ondanks de verduidelijking (51) van Standard & Poor's in zijn verslag van 3 april 2007, die wordt geciteerd in overweging 84 van het decreet tot inleiding van de procedure, moeilijk te verklaren hoe La Poste, als het bedrijf een staatsgarantie zou hebben, een rating zou krijgen die 3 notches lager ligt dan de rating van de staat. Als ratingbureaus de bepalingen van de wet van 16 juli 1980 zodanig interpreteren dat daarmee volgens hen een regeling wordt ingesteld die neerkomt op een staatsgarantie ten gunste van schuldeisers van de betrokken rechtspersonen, is het voor de Franse autoriteiten moeilijk te begrijpen hoe lagere overheden de rating BBB + krijgen, terwijl de staat een rating AAA krijgt. |
| --- | --- |

(85)

Ten tweede is het voor de Franse autoriteiten ondanks de verduidelijking (51) van Standard & Poor's in zijn verslag van 3 april 2007, die wordt geciteerd in overweging 84 van het decreet tot inleiding van de procedure, moeilijk te verklaren hoe La Poste, als het bedrijf een staatsgarantie zou hebben, een rating zou krijgen die 3 notches lager ligt dan de rating van de staat. Als ratingbureaus de bepalingen van de wet van 16 juli 1980 zodanig interpreteren dat daarmee volgens hen een regeling wordt ingesteld die neerkomt op een staatsgarantie ten gunste van schuldeisers van de betrokken rechtspersonen, is het voor de Franse autoriteiten moeilijk te begrijpen hoe lagere overheden de rating BBB + krijgen, terwijl de staat een rating AAA krijgt.

| (86) | Ten derde onderstrepen de Franse autoriteiten dat de rating van Standard & Poor's van 3 april 2007 is gebaseerd op een opsomming van de sterke en zwakke punten van de onderneming, waarin de status niet wordt genoemd. De twee elementen waarmee Standard & Poor's zijn rating staaft, te weten het economische belang van de overheidstaken van La Poste en de sterke steun van aandeelhouders, zouden losstaan van de status van La Poste. Volgens de Franse autoriteiten moet onder „sterke steun van aandeelhouders” geen financiële steun worden verstaan die indruist tegen het recht van de Unie, maar het belang van de staat gehecht bij de ontwikkeling van La Poste op at arm's length voorwaarde (52). De Franse autoriteiten concluderen hieruit dat de status geen essentieel onderdeel uitmaakt van de rating. |
| --- | --- |

(86)

Ten derde onderstrepen de Franse autoriteiten dat de rating van Standard & Poor's van 3 april 2007 is gebaseerd op een opsomming van de sterke en zwakke punten van de onderneming, waarin de status niet wordt genoemd. De twee elementen waarmee Standard & Poor's zijn rating staaft, te weten het economische belang van de overheidstaken van La Poste en de sterke steun van aandeelhouders, zouden losstaan van de status van La Poste. Volgens de Franse autoriteiten moet onder „sterke steun van aandeelhouders” geen financiële steun worden verstaan die indruist tegen het recht van de Unie, maar het belang van de staat gehecht bij de ontwikkeling van La Poste op at arm's length voorwaarde (52). De Franse autoriteiten concluderen hieruit dat de status geen essentieel onderdeel uitmaakt van de rating.

| (87) | Ten vierde wijzen de Franse autoriteiten erop dat de ratingbureau in deze beoordeling van 3 april 2007 aangeeft een top-downmethodologie te blijven volgen, waarmee een entiteit een rating van tot maximaal twee categorieën onder die van de staat kan krijgen. Volgens het ratingbureau is deze methodologie gerechtvaardigd omdat de staat op middellange termijn voor 100 procent aandeelhouder zal blijven van La Poste. De Franse autoriteiten concluderen hieruit dat deze benadering geenszins is ingegeven door de status van La Poste. Tot slot beargumenteren de Franse autoriteiten met een citaat van Standard & Poor's (53) dat de ratingbureau niet door een statuswijziging, maar door openstelling van het kapitaal zou overgaan tot een bottom-upmethodologie voor La Poste. Zij voegen daaraan toe dat een dergelijke methodologiewijziging niet noodzakelijkerwijs zou leiden tot een andere rating, gezien de verwachte verbetering van de basisparameters van La Poste. |
| --- | --- |

(87)

Ten vierde wijzen de Franse autoriteiten erop dat de ratingbureau in deze beoordeling van 3 april 2007 aangeeft een top-downmethodologie te blijven volgen, waarmee een entiteit een rating van tot maximaal twee categorieën onder die van de staat kan krijgen. Volgens het ratingbureau is deze methodologie gerechtvaardigd omdat de staat op middellange termijn voor 100 procent aandeelhouder zal blijven van La Poste. De Franse autoriteiten concluderen hieruit dat deze benadering geenszins is ingegeven door de status van La Poste. Tot slot beargumenteren de Franse autoriteiten met een citaat van Standard & Poor's (53) dat de ratingbureau niet door een statuswijziging, maar door openstelling van het kapitaal zou overgaan tot een bottom-upmethodologie voor La Poste. Zij voegen daaraan toe dat een dergelijke methodologiewijziging niet noodzakelijkerwijs zou leiden tot een andere rating, gezien de verwachte verbetering van de basisparameters van La Poste.

| (88) | Ten vijfde wijzen de Franse autoriteiten erop dat de ratingbureau een outlook stabiel aanhoudt, ondanks de procedure die de Commissie heeft ingeleid ten aanzien van de onbeperkte staatsgarantie die voor La Poste zou gelden vanwege haar status. Als de status echter van invloed zou zijn op de solvabiliteit van de onderneming, zou het vooruitzicht van een statuswijziging moeten leiden tot een negatieve in plaats van een stabiele outlook. Standard & Poor's omkleedt het stabiele perspectief overigens met de reden dat de staat de komende twee jaar ondanks een mogelijke statuswijziging voor 100 procent aandeelhouder zou blijven. Op grond van een ander citaat van Standard & Poor's (54) concluderen de Franse autoriteiten dat de eigen prestaties van de onderneming en de mogelijkheid van een wijziging van de aandelenverhouding door Standard & Poor's worden meegewogen in de rating, en niet een mogelijke statuswijziging. |
| --- | --- |

(88)

Ten vijfde wijzen de Franse autoriteiten erop dat de ratingbureau een outlook stabiel aanhoudt, ondanks de procedure die de Commissie heeft ingeleid ten aanzien van de onbeperkte staatsgarantie die voor La Poste zou gelden vanwege haar status. Als de status echter van invloed zou zijn op de solvabiliteit van de onderneming, zou het vooruitzicht van een statuswijziging moeten leiden tot een negatieve in plaats van een stabiele outlook. Standard & Poor's omkleedt het stabiele perspectief overigens met de reden dat de staat de komende twee jaar ondanks een mogelijke statuswijziging voor 100 procent aandeelhouder zou blijven. Op grond van een ander citaat van Standard & Poor's (54) concluderen de Franse autoriteiten dat de eigen prestaties van de onderneming en de mogelijkheid van een wijziging van de aandelenverhouding door Standard & Poor's worden meegewogen in de rating, en niet een mogelijke statuswijziging.

| (89) | Ten zesde benadrukken de Franse autoriteiten aan de hand van een ander citaat uit de rating van Standard & Poor's uit 2007 (55) dat de ratingbureau de bewering van de Commissie dat de status betere financiële voorwaarden voor La Poste met zich meebrengt, niet heeft overgenomen. Het citaat van Standard & Poor's luidt als volgt: „De rating van La Poste is niet beïnvloed door deze aanbeveling, omdat wij van mening zijn dat een wijziging van de status van La Poste niet noodzakelijkerwijs een vermindering van de sterke steun van de staat inhoudt die ten grondslag ligt aan de rating van La Poste en die in recente regeringsbesluiten opnieuw is bevestigd” (56), en de Franse autoriteiten concluderen op grond daarvan dat de status van La Poste niet van invloed is op de rating van de onderneming. |
| --- | --- |

(89)

Ten zesde benadrukken de Franse autoriteiten aan de hand van een ander citaat uit de rating van Standard & Poor's uit 2007 (55) dat de ratingbureau de bewering van de Commissie dat de status betere financiële voorwaarden voor La Poste met zich meebrengt, niet heeft overgenomen. Het citaat van Standard & Poor's luidt als volgt: „De rating van La Poste is niet beïnvloed door deze aanbeveling, omdat wij van mening zijn dat een wijziging van de status van La Poste niet noodzakelijkerwijs een vermindering van de sterke steun van de staat inhoudt die ten grondslag ligt aan de rating van La Poste en die in recente regeringsbesluiten opnieuw is bevestigd” (56), en de Franse autoriteiten concluderen op grond daarvan dat de status van La Poste niet van invloed is op de rating van de onderneming.

E.   
  Geen effect op de financieringsvoorwaarden van La Poste

| (90) | Tot slot onderzoeken de Franse autoriteiten de feitelijke financieringsvoorwaarden van La Poste om te bepalen of deze worden beïnvloed door een vermeende staatsgarantie. |
| --- | --- |

(90)

Tot slot onderzoeken de Franse autoriteiten de feitelijke financieringsvoorwaarden van La Poste om te bepalen of deze worden beïnvloed door een vermeende staatsgarantie.

| (91) | Volgens de Franse autoriteiten hebben noch de aankondiging van de Commissie over het bestaan van de vermeende garantie, de vermeende onverenigbaarheid met het recht van de Unie en de daaruit voortvloeiende toekomstige intrekking, noch de ontkenningen van het bestaan van de garantie door de Franse autoriteiten bij ratingbureaus en de pers enige invloed gehad op de financieringsvoorwaarden van La Poste. Zo heeft La Poste in oktober 2006, vlak na de aankondiging van de Commissie over haar voorstel van dienstige maatregelen, een obligatielening uitgegeven van 1,8 miljard EUR met twee looptijden, 7 en 15 jaar. La Poste heeft dit voorstel in het prospectus vermeld en tijdens conferenties met beleggers toegelicht dat er geen staatsgarantie van toepassing was. Na de uitgifte zijn de financieringskosten van La Poste niet significant gewijzigd (57). Voor beide emissies bestond veel animo van Europese beleggers met een gebruikelijk profiel voor La Poste: beleggers die hun obligaties tot aan het eind van de looptijd aanhouden. De Franse autoriteiten concluderen dat de aankondiging van de Commissie met het verzoek om de vermeende garantie in te trekken en de berichtgeving over het standpunt van de staat inzake deze kwestie geen gevolgen hebben gehad voor de financieringsvoorwaarden van La Poste op de obligatiemarkt. De markten zouden er immers van uitgaan dat de financieringsvoorwaarden van La Poste niet gebaseerd zijn op het bestaan van enige juridische of feitelijke garantie. |
| --- | --- |

(91)

Volgens de Franse autoriteiten hebben noch de aankondiging van de Commissie over het bestaan van de vermeende garantie, de vermeende onverenigbaarheid met het recht van de Unie en de daaruit voortvloeiende toekomstige intrekking, noch de ontkenningen van het bestaan van de garantie door de Franse autoriteiten bij ratingbureaus en de pers enige invloed gehad op de financieringsvoorwaarden van La Poste. Zo heeft La Poste in oktober 2006, vlak na de aankondiging van de Commissie over haar voorstel van dienstige maatregelen, een obligatielening uitgegeven van 1,8 miljard EUR met twee looptijden, 7 en 15 jaar. La Poste heeft dit voorstel in het prospectus vermeld en tijdens conferenties met beleggers toegelicht dat er geen staatsgarantie van toepassing was. Na de uitgifte zijn de financieringskosten van La Poste niet significant gewijzigd (57). Voor beide emissies bestond veel animo van Europese beleggers met een gebruikelijk profiel voor La Poste: beleggers die hun obligaties tot aan het eind van de looptijd aanhouden. De Franse autoriteiten concluderen dat de aankondiging van de Commissie met het verzoek om de vermeende garantie in te trekken en de berichtgeving over het standpunt van de staat inzake deze kwestie geen gevolgen hebben gehad voor de financieringsvoorwaarden van La Poste op de obligatiemarkt. De markten zouden er immers van uitgaan dat de financieringsvoorwaarden van La Poste niet gebaseerd zijn op het bestaan van enige juridische of feitelijke garantie.

| (92) | De Franse autoriteiten komen tot de volgende conclusie:






  — | de analyse van de Commissie in haar decreet tot inleiding van de procedure is onjuist: voor La Poste bestaat namelijk geen enkele staatsgarantie; |
| --- | --- | --- |

(92)

De Franse autoriteiten komen tot de volgende conclusie:

—

de analyse van de Commissie in haar decreet tot inleiding van de procedure is onjuist: voor La Poste bestaat namelijk geen enkele staatsgarantie;

| — | de Commissie heeft niet aangetoond dat er sprake is van een voordeel voor La Poste dat zou voortvloeien uit haar status; |
| --- | --- |

—

de Commissie heeft niet aangetoond dat er sprake is van een voordeel voor La Poste dat zou voortvloeien uit haar status;

| — | de Commissie heeft dientengevolge niet aangetoond dat er sprake is van staatssteun voor La Poste. |
| --- | --- |

—

de Commissie heeft dientengevolge niet aangetoond dat er sprake is van staatssteun voor La Poste.

3.2.   VOORSTELLEN VAN DE FRANSE AUTORITEITEN

| (93) | Teneinde de twijfels van de Commissie weg te nemen, hebben de Franse autoriteiten niettemin aangegeven bereid te zijn de volgende maatregelen ten uitvoer te leggen als de Commissie ermee zou instemmen, overeenkomstig artikel 7, lid 2, van de procedureverordening, de procedure te beëindigen middels een decreet waarin wordt vastgesteld dat er geen sprake is van steun:






  — | verheldering van het uitvoeringsdecreet van de wet van 16 juli 1980; |
| --- | --- | --- |

(93)

Teneinde de twijfels van de Commissie weg te nemen, hebben de Franse autoriteiten niettemin aangegeven bereid te zijn de volgende maatregelen ten uitvoer te leggen als de Commissie ermee zou instemmen, overeenkomstig artikel 7, lid 2, van de procedureverordening, de procedure te beëindigen middels een decreet waarin wordt vastgesteld dat er geen sprake is van steun:

—

verheldering van het uitvoeringsdecreet van de wet van 16 juli 1980;

| — | een vermelding, in overeenkomsten van La Poste die betrekking hebben op een schuldvordering, dat er geen sprake is van garantie; |
| --- | --- |

—

een vermelding, in overeenkomsten van La Poste die betrekking hebben op een schuldvordering, dat er geen sprake is van garantie;

| — | een regeling voor retrocessie door La Poste aan de staat van een eventueel negatief effect op de spread doordat La Poste niet is gehouden aan collectieve procedures volgens het gemene recht. |
| --- | --- |

—

een regeling voor retrocessie door La Poste aan de staat van een eventueel negatief effect op de spread doordat La Poste niet is gehouden aan collectieve procedures volgens het gemene recht.

3.2.1.   VERHELDERING VAN HET UITVOERINGSDECREET VAN DE WET VAN 16 JULI 1980

| (94) | Volgens de Franse autoriteiten behoeven de bepalingen in kwestie inhoudelijk niet te worden gewijzigd, maar dient enkel hun interpretatie te worden verduidelijkt. Zij stellen dan ook voor het uitvoeringsdecreet van de wet te wijzigen (58). De wijziging zou betrekking hebben op de vierde alinea van artikel 3-1 van het decreet betreffende de organisatie van de bevoegdheid tot toezicht die aan de prefect of de toezichthoudende overheid wordt verleend. Met de wijziging moet elke twijfel van de Commissie met betrekking tot de reikwijdte van de uitdrukking „y pourvoit” (voorziet hierin) worden weggenomen. Er wordt dan ook voorgesteld aan te geven dat de vertegenwoordiger van de staat of de toezichthoudende overheid de middelen in de begroting van de overheid of de instelling vrijmaakt. |
| --- | --- |

(94)

Volgens de Franse autoriteiten behoeven de bepalingen in kwestie inhoudelijk niet te worden gewijzigd, maar dient enkel hun interpretatie te worden verduidelijkt. Zij stellen dan ook voor het uitvoeringsdecreet van de wet te wijzigen (58). De wijziging zou betrekking hebben op de vierde alinea van artikel 3-1 van het decreet betreffende de organisatie van de bevoegdheid tot toezicht die aan de prefect of de toezichthoudende overheid wordt verleend. Met de wijziging moet elke twijfel van de Commissie met betrekking tot de reikwijdte van de uitdrukking „y pourvoit” (voorziet hierin) worden weggenomen. Er wordt dan ook voorgesteld aan te geven dat de vertegenwoordiger van de staat of de toezichthoudende overheid de middelen in de begroting van de overheid of de instelling vrijmaakt.

| (95) | De gewijzigde bepaling van het decreet zou dan als volgt komen te luiden:
  „Wanneer er na het aflopen van deze termijnen geen gevolg is gegeven aan de aanmaning, neemt de vertegenwoordiger van de staat of de toezichthoudende overheid de uitgave op in de begroting van de in gebreke blijvende lagere overheid of overheidsinstelling. In voorkomend geval worden de noodzakelijke middelen in de begroting van de betrokken overheid of instelling vrijgemaakt door de kredieten die voor andere uitgaven zijn bestemd en nog vrij kunnen worden ingezet te verlagen, of de middelen te verhogen.” (Wijzigingen zijn onderstreept.) |
| --- | --- |

(95)

De gewijzigde bepaling van het decreet zou dan als volgt komen te luiden:

„Wanneer er na het aflopen van deze termijnen geen gevolg is gegeven aan de aanmaning, neemt de vertegenwoordiger van de staat of de toezichthoudende overheid de uitgave op in de begroting van de in gebreke blijvende lagere overheid of overheidsinstelling. In voorkomend geval worden de noodzakelijke middelen in de begroting van de betrokken overheid of instelling vrijgemaakt door de kredieten die voor andere uitgaven zijn bestemd en nog vrij kunnen worden ingezet te verlagen, of de middelen te verhogen.” (Wijzigingen zijn onderstreept.)

| (96) | Volgens de Franse autoriteiten wordt met dit voorstel, overeenkomstig de opmerkingen en de gezaghebbende artikelen die zijn overgelegd tijdens de discussies die voorafgingen aan de brief waarmee de procedure is ingeleid, uitgesloten dat de prefect of de vertegenwoordiger van de staat in het kader van de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 de middelen van de betrokken overheid of instelling kan verhogen met een overheidssubsidie of een injectie met overheidsmiddelen. |
| --- | --- |

(96)

Volgens de Franse autoriteiten wordt met dit voorstel, overeenkomstig de opmerkingen en de gezaghebbende artikelen die zijn overgelegd tijdens de discussies die voorafgingen aan de brief waarmee de procedure is ingeleid, uitgesloten dat de prefect of de vertegenwoordiger van de staat in het kader van de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 de middelen van de betrokken overheid of instelling kan verhogen met een overheidssubsidie of een injectie met overheidsmiddelen.

3.2.2.   EEN VERMELDING, IN OVEREENKOMSTEN VAN LA POSTE DIE BETREKKING HEBBEN OP EEN SCHULDVORDERING, DAT ER GEEN SPRAKE IS VAN GARANTIE

A.   
  Het oorspronkelijke voorstel van de Franse autoriteiten

| (97) | In overweging 59 van het decreet tot inleiding van de procedure stelt de Commissie dat met het voorstel van de Franse autoriteiten tot wijziging van het uitvoeringsdecreet van de wet van 16 juli 1980 niet wordt uitgesloten dat in het theoretische geval waarin de middelen van La Poste uitgeput zouden zijn, de schuldeiser wiens vordering niet is voldaan in het kader van de toepassing van de wet van 1980 gerechtelijke stappen onderneemt om de staat aansprakelijk te stellen op grond van afbreuk aan het beginsel van gelijkheid voor overheidslasten. |
| --- | --- |

(97)

In overweging 59 van het decreet tot inleiding van de procedure stelt de Commissie dat met het voorstel van de Franse autoriteiten tot wijziging van het uitvoeringsdecreet van de wet van 16 juli 1980 niet wordt uitgesloten dat in het theoretische geval waarin de middelen van La Poste uitgeput zouden zijn, de schuldeiser wiens vordering niet is voldaan in het kader van de toepassing van de wet van 1980 gerechtelijke stappen onderneemt om de staat aansprakelijk te stellen op grond van afbreuk aan het beginsel van gelijkheid voor overheidslasten.

| (98) | Hoewel de Franse autoriteiten tegenspreken dat de staat louter op grond van de insolventie van La Poste aansprakelijk kan worden gesteld, komen zij met een voorstel dat is gebaseerd op de uitzondering van vrijwillig aanvaard risico (exception de risque accepté) teneinde de twijfels van de Commissie weg te nemen. Deze uitzondering, die van toepassing is op zowel aansprakelijkheid van de staat wegens schuld als aansprakelijkheid buiten schuld, is gebaseerd op het beginsel dat geleden schade die het gevolg is van een situatie waaraan het slachtoffer zich willens en wetens heeft blootgesteld, hem geen recht op schadeloosstelling biedt (cf. arresten van de Franse Raad van State in de zaken Sille (59) en Meunier (60)). |
| --- | --- |

(98)

Hoewel de Franse autoriteiten tegenspreken dat de staat louter op grond van de insolventie van La Poste aansprakelijk kan worden gesteld, komen zij met een voorstel dat is gebaseerd op de uitzondering van vrijwillig aanvaard risico (exception de risque accepté) teneinde de twijfels van de Commissie weg te nemen. Deze uitzondering, die van toepassing is op zowel aansprakelijkheid van de staat wegens schuld als aansprakelijkheid buiten schuld, is gebaseerd op het beginsel dat geleden schade die het gevolg is van een situatie waaraan het slachtoffer zich willens en wetens heeft blootgesteld, hem geen recht op schadeloosstelling biedt (cf. arresten van de Franse Raad van State in de zaken Sille (59) en Meunier (60)).

| (99) | De Franse autoriteiten stellen dan ook voor officieel aan de schuldeisers van La Poste te bevestigen dat voor hun schuldvordering geen staatsgarantie wordt geboden en dat de staat in geval van insolventie niet verplicht is zich financieel in de plaats te stellen van de onderneming voor de voldoening van de vordering. Hiermee wordt de toepassing van deze uitzondering gewaarborgd. Dergelijke informatie is niet onwettig omdat in de wet geenszins wordt bepaald dat de staat zich in geval van insolventie van La Poste financieel in de plaats dient te stellen van de onderneming om de schulden te betalen. |
| --- | --- |

(99)

De Franse autoriteiten stellen dan ook voor officieel aan de schuldeisers van La Poste te bevestigen dat voor hun schuldvordering geen staatsgarantie wordt geboden en dat de staat in geval van insolventie niet verplicht is zich financieel in de plaats te stellen van de onderneming voor de voldoening van de vordering. Hiermee wordt de toepassing van deze uitzondering gewaarborgd. Dergelijke informatie is niet onwettig omdat in de wet geenszins wordt bepaald dat de staat zich in geval van insolventie van La Poste financieel in de plaats dient te stellen van de onderneming om de schulden te betalen.

| (100) | Naast de verduidelijking van het uitvoeringsdecreet van de wet van 16 juli 1980 verbinden de Franse autoriteiten zich er dus tezamen met La Poste toe om voor iedere transactie de volgende bepaling op te nemen in het financieringscontract (voor alle instrumenten die door een contract zijn gedekt):
  „De emissie/het programma/de lening is door geen enkele directe of indirecte staatsgarantie gedekt. In geval van insolventie is de staat niet verplicht financieel in de plaats te treden van La Poste ter betaling van de schuldvordering.” |
| --- | --- |

(100)

Naast de verduidelijking van het uitvoeringsdecreet van de wet van 16 juli 1980 verbinden de Franse autoriteiten zich er dus tezamen met La Poste toe om voor iedere transactie de volgende bepaling op te nemen in het financieringscontract (voor alle instrumenten die door een contract zijn gedekt):

„De emissie/het programma/de lening is door geen enkele directe of indirecte staatsgarantie gedekt. In geval van insolventie is de staat niet verplicht financieel in de plaats te treden van La Poste ter betaling van de schuldvordering.”

B.   
  De twijfel van de Commissie in het decreet tot inleiding van de procedure

| (101) | In punt 61 van het decreet tot inleiding van de procedure formuleerde de Commissie op de volgende punten twijfel over bovengenoemd voorstel van de Franse autoriteiten:






  — | de uitzondering van vrijwillig aanvaard risico is een regel die in jurisprudentie is vastgelegd en derhalve aan ontwikkeling onderhevig kan zijn; |
| --- | --- | --- |

(101)

In punt 61 van het decreet tot inleiding van de procedure formuleerde de Commissie op de volgende punten twijfel over bovengenoemd voorstel van de Franse autoriteiten:

—

de uitzondering van vrijwillig aanvaard risico is een regel die in jurisprudentie is vastgelegd en derhalve aan ontwikkeling onderhevig kan zijn;

| — | „dit voorstel, dat voortvloeit uit fundamentele publiekrechtelijke beginselen, middels secundaire rechtsinstrumenten, lijkt onvolmaakt omdat deze instrumenten in geval van een conflict redelijk eenvoudig kunnen worden ingetrokken”; |
| --- | --- |

—

„dit voorstel, dat voortvloeit uit fundamentele publiekrechtelijke beginselen, middels secundaire rechtsinstrumenten, lijkt onvolmaakt omdat deze instrumenten in geval van een conflict redelijk eenvoudig kunnen worden ingetrokken”;

| — | tot slot heeft La Poste niet alleen financiële, maar ook commerciële of andere schuldeisers; deze gevallen komen niet aan bod in het aanvullende voorstel van de Franse autoriteiten. |
| --- | --- |

—

tot slot heeft La Poste niet alleen financiële, maar ook commerciële of andere schuldeisers; deze gevallen komen niet aan bod in het aanvullende voorstel van de Franse autoriteiten.

C.   
  Elementen die de Franse autoriteiten hebben aangedragen om deze twijfel weg te nemen

| (102) | Zoals hierboven reeds is gesteld, kan er volgens de Franse autoriteiten niet enkel op grond van ontoereikende activa van La Poste een beroep worden gedaan op de aansprakelijkheid buiten schuld van de staat, aangezien de aansprakelijkheid van de staat een besluit van de staat veronderstelt om iets te doen of niet te doen, en men hier te maken heeft met de praktische onmogelijkheid om iets te doen. Het voorstel van de Franse autoriteiten heeft dus slechts waarde als aanvullende maatregel ter verduidelijking voor schuldeisers. Met het voorstel wordt dankzij de uitzondering van vrijwillig aanvaard risico ieder risico van aansprakelijkheid buiten schuld van de staat uitgebannen. |
| --- | --- |

(102)

Zoals hierboven reeds is gesteld, kan er volgens de Franse autoriteiten niet enkel op grond van ontoereikende activa van La Poste een beroep worden gedaan op de aansprakelijkheid buiten schuld van de staat, aangezien de aansprakelijkheid van de staat een besluit van de staat veronderstelt om iets te doen of niet te doen, en men hier te maken heeft met de praktische onmogelijkheid om iets te doen. Het voorstel van de Franse autoriteiten heeft dus slechts waarde als aanvullende maatregel ter verduidelijking voor schuldeisers. Met het voorstel wordt dankzij de uitzondering van vrijwillig aanvaard risico ieder risico van aansprakelijkheid buiten schuld van de staat uitgebannen.

| (103) | Volgens de Franse autoriteiten bestaat het eerste bezwaar van de Commissie erin dat ook wanneer het interne recht van een lidstaat geen bepaling bevat, het risico van een kentering in de jurisprudentie, dat wil zeggen een wijziging van het interne recht, op zichzelf toereikend is voor aanmerking als staatssteun. De Franse autoriteiten betwisten deze redenering. Volgens de Franse autoriteiten vormt de uitzondering van vrijwillig aanvaard risico een algemeen publiekrechtelijk beginsel dat in jurisprudentie ten overvloede is bevestigd, nooit is tegengesproken en uitvoerig is becommentarieerd. De Commissie kan het bestaan van een potentiële steunmaatregel niet motiveren met het argument van een eventuele rechtswijziging, die in het onderhavige geval meer dan onwaarschijnlijk is. |
| --- | --- |

(103)

Volgens de Franse autoriteiten bestaat het eerste bezwaar van de Commissie erin dat ook wanneer het interne recht van een lidstaat geen bepaling bevat, het risico van een kentering in de jurisprudentie, dat wil zeggen een wijziging van het interne recht, op zichzelf toereikend is voor aanmerking als staatssteun. De Franse autoriteiten betwisten deze redenering. Volgens de Franse autoriteiten vormt de uitzondering van vrijwillig aanvaard risico een algemeen publiekrechtelijk beginsel dat in jurisprudentie ten overvloede is bevestigd, nooit is tegengesproken en uitvoerig is becommentarieerd. De Commissie kan het bestaan van een potentiële steunmaatregel niet motiveren met het argument van een eventuele rechtswijziging, die in het onderhavige geval meer dan onwaarschijnlijk is.

| (104) | Het tweede bezwaar van de Commissie luidt dat het om secundaire rechtsinstrumenten gaat die in geval van een conflict eenvoudig kunnen worden ingetrokken. De wet en de verordening gaan inderdaad boven de overeenkomst. Maar het bezwaar van de Commissie kan pas als geldig worden aangemerkt als het uitgaat van een tekst van een hogere orde. Volgens de Franse autoriteiten wordt het bezwaar van de Commissie met betrekking tot dit punt nergens geschraagd. |
| --- | --- |

(104)

Het tweede bezwaar van de Commissie luidt dat het om secundaire rechtsinstrumenten gaat die in geval van een conflict eenvoudig kunnen worden ingetrokken. De wet en de verordening gaan inderdaad boven de overeenkomst. Maar het bezwaar van de Commissie kan pas als geldig worden aangemerkt als het uitgaat van een tekst van een hogere orde. Volgens de Franse autoriteiten wordt het bezwaar van de Commissie met betrekking tot dit punt nergens geschraagd.

| (105) | Het derde bezwaar dat uitgiften van obligaties niet de enige instrumenten zijn die een schuldvordering met zich brengen, is volgens Franse autoriteiten daarentegen wel relevant. De reikwijdte is echter beperkt in het geval van La Poste omdat de financiële schuld de voornaamste schuld van La Poste is, en deze grotendeels uit obligaties bestaat. |
| --- | --- |

(105)

Het derde bezwaar dat uitgiften van obligaties niet de enige instrumenten zijn die een schuldvordering met zich brengen, is volgens Franse autoriteiten daarentegen wel relevant. De reikwijdte is echter beperkt in het geval van La Poste omdat de financiële schuld de voornaamste schuld van La Poste is, en deze grotendeels uit obligaties bestaat.

D.   
  Uitbreiding van het voorstel

| (106) | De Franse autoriteiten hebben dus aangegeven bereid te zijn hun voorstel voor vermelding van de afwezigheid van garanties uit te breiden naar alle contracten die een schuldvordering met zich brengen indien de Commissie, overeenkomstig artikel 7, lid 2, van de procedureverordening, de formele procedure zou sluiten middels een decreet waarin wordt vastgesteld dat er geen sprake is van steun. Volgens de Franse autoriteiten kan met deze uitbreiding ieder risico van aansprakelijkheid buiten schuld van de staat enkel op grond van de insolventie van La Poste worden uitgebannen. Het geval van aansprakelijkheid buiten schuld van de staat door een besluit van de toezichthoudende overheid om geen tegoeden over te dragen die noodzakelijk zijn voor de continuïteit van de openbare dienstverlening, zou enkel en alleen tot gevolg hebben dat de schuldeisers van La Poste in de situatie terechtkomen waarin zij zich ook zouden bevinden als zij schuldeisers van een naamloze vennootschap zouden zijn. |
| --- | --- |

(106)

De Franse autoriteiten hebben dus aangegeven bereid te zijn hun voorstel voor vermelding van de afwezigheid van garanties uit te breiden naar alle contracten die een schuldvordering met zich brengen indien de Commissie, overeenkomstig artikel 7, lid 2, van de procedureverordening, de formele procedure zou sluiten middels een decreet waarin wordt vastgesteld dat er geen sprake is van steun. Volgens de Franse autoriteiten kan met deze uitbreiding ieder risico van aansprakelijkheid buiten schuld van de staat enkel op grond van de insolventie van La Poste worden uitgebannen. Het geval van aansprakelijkheid buiten schuld van de staat door een besluit van de toezichthoudende overheid om geen tegoeden over te dragen die noodzakelijk zijn voor de continuïteit van de openbare dienstverlening, zou enkel en alleen tot gevolg hebben dat de schuldeisers van La Poste in de situatie terechtkomen waarin zij zich ook zouden bevinden als zij schuldeisers van een naamloze vennootschap zouden zijn.

E.   
  Beoordeling door de Franse autoriteiten van de kwalificatie als steun van maatregelen naar aanleiding van hun voorstellen

| (107) | Volgens de Franse autoriteiten zouden dankzij de hierboven voorgestelde twee verduidelijkende maatregelen de schuldeisers van La Poste duidelijkheid krijgen over hun rechten. Als gevolg daarvan kunnen de Franse autoriteiten niet verantwoordelijk worden gehouden voor de verwachtingen die zij hebben gewekt bij de voornaamste schuldeisers van La Poste over het bestaan van een garantie en kan niet worden gesteld dat zij moedwillig een ondoorzichtige juridische situatie in stand houden die ertoe kan leiden dat de staat verplicht is de schulden van La Poste terug te betalen als zij haar afspraken niet kan nakomen, zoals de Commissie in overweging 74 van haar besluit tot inleiding van de procedure stelt. |
| --- | --- |

(107)

Volgens de Franse autoriteiten zouden dankzij de hierboven voorgestelde twee verduidelijkende maatregelen de schuldeisers van La Poste duidelijkheid krijgen over hun rechten. Als gevolg daarvan kunnen de Franse autoriteiten niet verantwoordelijk worden gehouden voor de verwachtingen die zij hebben gewekt bij de voornaamste schuldeisers van La Poste over het bestaan van een garantie en kan niet worden gesteld dat zij moedwillig een ondoorzichtige juridische situatie in stand houden die ertoe kan leiden dat de staat verplicht is de schulden van La Poste terug te betalen als zij haar afspraken niet kan nakomen, zoals de Commissie in overweging 74 van haar besluit tot inleiding van de procedure stelt.

| (108) | Volgens de Franse autoriteiten kan er enerzijds niet worden geconcludeerd dat er een staatsgarantie bestaat doordat La Poste niet is gehouden aan collectieve procedures volgens het gemene recht en doordat zij valt onder de bepalingen van de wet van 16 juli 1980; anderzijds wordt met de voorgestelde maatregelen ter verduidelijking iedere aansprakelijkheid van de staat ten aanzien van het vermeende vertrouwen van de markt in een dergelijke garantie van de hand gewezen. |
| --- | --- |

(108)

Volgens de Franse autoriteiten kan er enerzijds niet worden geconcludeerd dat er een staatsgarantie bestaat doordat La Poste niet is gehouden aan collectieve procedures volgens het gemene recht en doordat zij valt onder de bepalingen van de wet van 16 juli 1980; anderzijds wordt met de voorgestelde maatregelen ter verduidelijking iedere aansprakelijkheid van de staat ten aanzien van het vermeende vertrouwen van de markt in een dergelijke garantie van de hand gewezen.

| (109) | In deze omstandigheden kan de staat geen enkel eventueel effect worden toegerekend. Er zou dan ook niet worden voldaan aan het criterium van toerekenbaarheid, in tegenstelling tot de bewering van de Commissie in overweging 76 van haar decreet tot inleiding van de procedure. |
| --- | --- |

(109)

In deze omstandigheden kan de staat geen enkel eventueel effect worden toegerekend. Er zou dan ook niet worden voldaan aan het criterium van toerekenbaarheid, in tegenstelling tot de bewering van de Commissie in overweging 76 van haar decreet tot inleiding van de procedure.

| (110) | Evenzo zou overweging 75 van het decreet tot inleiding van de procedure, waarin de Commissie verwijst naar haar mededeling uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties om de aanwezigheid van staatsmiddelen aan te tonen, geen stand houden, aangezien het bestaan van een staatsgarantie door geen enkel feit wordt gestaafd. |
| --- | --- |

(110)

Evenzo zou overweging 75 van het decreet tot inleiding van de procedure, waarin de Commissie verwijst naar haar mededeling uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties om de aanwezigheid van staatsmiddelen aan te tonen, geen stand houden, aangezien het bestaan van een staatsgarantie door geen enkel feit wordt gestaafd.

3.2.3.   MAATREGELEN VOOR RETROCESSIE

| (111) | Ter aanvulling van de voorgestelde maatregelen zouden de Franse autoriteiten bereid zijn om tezamen met de Commissie de volgende benadering te bestuderen. |
| --- | --- |

(111)

Ter aanvulling van de voorgestelde maatregelen zouden de Franse autoriteiten bereid zijn om tezamen met de Commissie de volgende benadering te bestuderen.

| (112) | De voorgestelde benadering vloeit voort uit de analyse van het standpunt van de Commissie in punt 2.1.3 van haar mededeling uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties: „De Commissie beschouwt de gunstiger financieringsvoorwaarden die verkregen zijn door ondernemingen waarop wegens hun rechtsvorm geen faillissements- of andere insolventieprocedures van toepassing kunnen zijn, of welker rechtsvorm in een uitdrukkelijke staatsgarantie of in een dekking van de verliezen door de staat voorziet, als steun in garantievorm.” Evenzo stelt de Commissie in overweging 114 van haar decreet tot inleiding van de procedure dat zij het als een probleem beschouwt dat Frankrijk niet alle passende maatregelen treft om te voorkomen dat deze status economische effecten met zich meebrengt ten gunste van een onderneming die op concurrerende markten actief is. |
| --- | --- |

(112)

De voorgestelde benadering vloeit voort uit de analyse van het standpunt van de Commissie in punt 2.1.3 van haar mededeling uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties: „De Commissie beschouwt de gunstiger financieringsvoorwaarden die verkregen zijn door ondernemingen waarop wegens hun rechtsvorm geen faillissements- of andere insolventieprocedures van toepassing kunnen zijn, of welker rechtsvorm in een uitdrukkelijke staatsgarantie of in een dekking van de verliezen door de staat voorziet, als steun in garantievorm.” Evenzo stelt de Commissie in overweging 114 van haar decreet tot inleiding van de procedure dat zij het als een probleem beschouwt dat Frankrijk niet alle passende maatregelen treft om te voorkomen dat deze status economische effecten met zich meebrengt ten gunste van een onderneming die op concurrerende markten actief is.

| (113) | Volgens de Franse autoriteiten is punt 2.1.3 van de mededeling van de Commissie uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties niet van toepassing op La Poste. Naar hun oordeel heeft de Commissie niet kunnen aantonen dat er gunstigere financieringsvoorwaarden voor La Poste gelden doordat het bedrijf niet gehouden is aan privaatrechtelijke collectieve procedures. |
| --- | --- |

(113)

Volgens de Franse autoriteiten is punt 2.1.3 van de mededeling van de Commissie uit 2000 betreffende staatssteun in de vorm van garanties niet van toepassing op La Poste. Naar hun oordeel heeft de Commissie niet kunnen aantonen dat er gunstigere financieringsvoorwaarden voor La Poste gelden doordat het bedrijf niet gehouden is aan privaatrechtelijke collectieve procedures.

| (114) | Niettemin hebben de Franse autoriteiten de Commissie voorgesteld tezamen met haar het opzetten van een ... bestudeert voor retrocessie (tot de laatste EUR) van La Poste aan de staat van een eventueel negatief effect op de spread doordat La Poste niet is gehouden aan collectieve procedures volgens het gemene recht, volgens een berekeningsmechanisme dat door de Commissie moet worden gevalideerd en waarvoor een audit kan plaatsvinden. Volgens de Franse autoriteiten vormt de tenuitvoerlegging van een dergelijke benadering een aanvulling op de hierboven genoemde verduidelijkingsvoorstellen, teneinde de mythe van staatsgarantie te ontkrachten en elk risico van steun definitief uit de wereld te helpen. |
| --- | --- |

(114)

Niettemin hebben de Franse autoriteiten de Commissie voorgesteld tezamen met haar het opzetten van een ... bestudeert voor retrocessie (tot de laatste EUR) van La Poste aan de staat van een eventueel negatief effect op de spread doordat La Poste niet is gehouden aan collectieve procedures volgens het gemene recht, volgens een berekeningsmechanisme dat door de Commissie moet worden gevalideerd en waarvoor een audit kan plaatsvinden. Volgens de Franse autoriteiten vormt de tenuitvoerlegging van een dergelijke benadering een aanvulling op de hierboven genoemde verduidelijkingsvoorstellen, teneinde de mythe van staatsgarantie te ontkrachten en elk risico van steun definitief uit de wereld te helpen.

4.   BEOORDELING VAN DE STEUN

4.1.   KWALIFICATIE ALS STEUN

| (115) | In artikel 107, lid 1, VWEU is het volgende bepaald: „Behoudens de afwijkingen waarin de Verdragen voorzien, zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de interne markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.” |
| --- | --- |

(115)

In artikel 107, lid 1, VWEU is het volgende bepaald: „Behoudens de afwijkingen waarin de Verdragen voorzien, zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de interne markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.”

4.1.1.   BESTAAN VAN ONBEPERKTE STAATSGARANTIE: AANWEZIGHEID VAN STAATSMIDDELEN

| (116) | Zoals gesteld in overweging 56 van het decreet tot inleiding van de procedure geldt voor La Poste, dankzij haar statuut van publiekrechtelijke rechtspersoon die gelijkgesteld is met een EPIC, een bijzondere juridische situatie, zowel wat betreft de voldoening van schuldeisers als voor het voortbestaan van de onderneming in geval van insolventie. |
| --- | --- |

(116)

Zoals gesteld in overweging 56 van het decreet tot inleiding van de procedure geldt voor La Poste, dankzij haar statuut van publiekrechtelijke rechtspersoon die gelijkgesteld is met een EPIC, een bijzondere juridische situatie, zowel wat betreft de voldoening van schuldeisers als voor het voortbestaan van de onderneming in geval van insolventie.

| (117) | Ter inleiding wijst de Commissie erop dat La Poste niet onderworpen is aan het gemene recht inzake sanering en liquidatie van ondernemingen in moeilijkheden onder toezicht van de rechten (61). De Franse autoriteiten betwisten dit punt niet, maar ontkennen dat er enig mechanisme bestaat dat neerkomt op een staatsgarantie ten gunste van La Poste. Overeenkomstig punt 1.2, tweede alinea, vierde streepje van de mededeling uit 2008 van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag [thans de artikelen 107 en 108 VWEU] op staatssteun in de vorm van garanties (hierna „de mededeling uit 2008 betreffende garanties” genoemd) (62), worden de gunstigere financieringsvoorwaarden die zijn verkregen door ondernemingen waarop wegens hun rechtsvorm geen faillissements- of andere insolventieprocedures van toepassing kunnen zijn, of waarvan de rechtsvorm in een uitdrukkelijke staatsgarantie of in een dekking van de verliezen door de staat voorziet, echter beschouwd als steun in de vorm van garanties. Het is dan ook van belang de argumenten aan de hand waarvan de Franse autoriteiten willen aantonen dat er geen staatsgarantie bestaat, te onderzoeken. |
| --- | --- |

(117)

Ter inleiding wijst de Commissie erop dat La Poste niet onderworpen is aan het gemene recht inzake sanering en liquidatie van ondernemingen in moeilijkheden onder toezicht van de rechten (61). De Franse autoriteiten betwisten dit punt niet, maar ontkennen dat er enig mechanisme bestaat dat neerkomt op een staatsgarantie ten gunste van La Poste. Overeenkomstig punt 1.2, tweede alinea, vierde streepje van de mededeling uit 2008 van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag [thans de artikelen 107 en 108 VWEU] op staatssteun in de vorm van garanties (hierna „de mededeling uit 2008 betreffende garanties” genoemd) (62), worden de gunstigere financieringsvoorwaarden die zijn verkregen door ondernemingen waarop wegens hun rechtsvorm geen faillissements- of andere insolventieprocedures van toepassing kunnen zijn, of waarvan de rechtsvorm in een uitdrukkelijke staatsgarantie of in een dekking van de verliezen door de staat voorziet, echter beschouwd als steun in de vorm van garanties. Het is dan ook van belang de argumenten aan de hand waarvan de Franse autoriteiten willen aantonen dat er geen staatsgarantie bestaat, te onderzoeken.

A.   
  Garantie voor de voldoening van individuele schuldvorderingen

| (118) | Voor de beantwoording van de vraag of er een garantie voor individuele schuldvorderingen bestaat, dient allereerst te worden onderzocht of een dergelijke garantie in teksten of in jurisprudentie wordt uitgesloten, zoals de Franse autoriteiten stellen (a). |
| --- | --- |

(118)

Voor de beantwoording van de vraag of er een garantie voor individuele schuldvorderingen bestaat, dient allereerst te worden onderzocht of een dergelijke garantie in teksten of in jurisprudentie wordt uitgesloten, zoals de Franse autoriteiten stellen (a).

| (119) | De Commissie onderzoekt vervolgens de stappen die een schuldeiser van La Poste zou ondernemen ter voldoening van zijn vordering in het theoretische geval waarin La Poste zich in financiële problemen zou bevinden en haar schulden niet zou kunnen aflossen (b). De Commissie zal bepalen of de gevolgde procedure zodanig is dat de schuldeiser van La Poste zich in een vergelijkbare situatie bevindt als die van een schuldeiser van een onderneming waarop het handelsrecht van toepassing is. |
| --- | --- |

(119)

De Commissie onderzoekt vervolgens de stappen die een schuldeiser van La Poste zou ondernemen ter voldoening van zijn vordering in het theoretische geval waarin La Poste zich in financiële problemen zou bevinden en haar schulden niet zou kunnen aflossen (b). De Commissie zal bepalen of de gevolgde procedure zodanig is dat de schuldeiser van La Poste zich in een vergelijkbare situatie bevindt als die van een schuldeiser van een onderneming waarop het handelsrecht van toepassing is.

a)   In tegenstelling tot de beweringen van de Franse autoriteiten zijn impliciete garanties volgens het Franse recht toegestaan, in het bijzonder het bestaan van een staatsgarantie vanwege de status van overheidsinstelling

1)   Bestudering van de argumenten van de Franse autoriteiten
   (63)

| (120) | Ten eerste stellen de Franse autoriteiten dat in geen enkele tekst en geen enkel decreet het beginsel is verankerd dat de staat een dekking garandeert voor de schulden van EPIC is. |
| --- | --- |

(120)

Ten eerste stellen de Franse autoriteiten dat in geen enkele tekst en geen enkel decreet het beginsel is verankerd dat de staat een dekking garandeert voor de schulden van EPIC is.

| (121) | De Commissie merkt op dat de aanwezigheid van een impliciete garantie niet is uitgesloten ondanks het feit dat er geen teksten of decreten bestaan waarin expliciet is bepaald dat er een staatsgarantie geldt voor EPIC's, en dat er evenmin teksten of decreten bestaan waarin iedere staatsgarantie voor EPIC; wordt uitgesloten. |
| --- | --- |

(121)

De Commissie merkt op dat de aanwezigheid van een impliciete garantie niet is uitgesloten ondanks het feit dat er geen teksten of decreten bestaan waarin expliciet is bepaald dat er een staatsgarantie geldt voor EPIC's, en dat er evenmin teksten of decreten bestaan waarin iedere staatsgarantie voor EPIC; wordt uitgesloten.

| (122) | Ten tweede zou de afwezigheid van garanties volgens de Franse autoriteiten blijken uit jurisprudentie, in het bijzonder uit de arresten met betrekking tot de „Société de l'hôtel d'Albe” (64) en de zaak-Campoloro (65). |
| --- | --- |

(122)

Ten tweede zou de afwezigheid van garanties volgens de Franse autoriteiten blijken uit jurisprudentie, in het bijzonder uit de arresten met betrekking tot de „Société de l'hôtel d'Albe” (64) en de zaak-Campoloro (65).

| (123) | De Commissie stelt vast dat de Franse Raad van State in zijn arrest over de „Société de l'hôtel d'Albe” enkel weigert gehoor te geven aan het verzoek van de schuldeiser, dat rechtstreeks aan de minister van Openbare Werken is gericht. Dit is ook benadrukt door de deskundige van de Commissie. Voor een garantie wordt insolventie verondersteld. Het genoemde arrest heeft geen betrekking op de precieze situatie waarin de garantie zou kunnen gelden. Een garantiemechanisme houdt niet in dat de staat enkel op verzoek van de schuldeiser verplicht is de schuld van een overheidsinstelling in te lossen. |
| --- | --- |

(123)

De Commissie stelt vast dat de Franse Raad van State in zijn arrest over de „Société de l'hôtel d'Albe” enkel weigert gehoor te geven aan het verzoek van de schuldeiser, dat rechtstreeks aan de minister van Openbare Werken is gericht. Dit is ook benadrukt door de deskundige van de Commissie. Voor een garantie wordt insolventie verondersteld. Het genoemde arrest heeft geen betrekking op de precieze situatie waarin de garantie zou kunnen gelden. Een garantiemechanisme houdt niet in dat de staat enkel op verzoek van de schuldeiser verplicht is de schuld van een overheidsinstelling in te lossen.

| (124) | De analyse van de Commissie met betrekking tot de zaak-Camporolo wordt uiteengezet in deel 4.1.1.A.b)3) van dit decreet. Zoals zal worden aangetoond blijkt uit de zaak-Camporolo daarentegen dat de aansprakelijkheid van de staat bij de tenuitvoerlegging van de procedure voor de invordering van schulden van overheidsinstellingen alle kenmerken van een garantiemechanisme vertoont. |
| --- | --- |

(124)

De analyse van de Commissie met betrekking tot de zaak-Camporolo wordt uiteengezet in deel 4.1.1.A.b)3) van dit decreet. Zoals zal worden aangetoond blijkt uit de zaak-Camporolo daarentegen dat de aansprakelijkheid van de staat bij de tenuitvoerlegging van de procedure voor de invordering van schulden van overheidsinstellingen alle kenmerken van een garantiemechanisme vertoont.

| (125) | Ten derde stelt de deskundige van de Franse autoriteiten dat voor door La Poste aangegane schulden sinds de inwerkingtreding van de LOLF op 1 januari 2005 geen impliciete garantie geldt. Wat betreft de schulden die vóór 1 januari 2005 zijn aangegaan maar met een looptijd tot na de datum, erkent de deskundige van de Franse autoriteiten dat er twee tegengestelde theorieën mogelijk zijn:






  — | volgens de eerste theorie gelden de grondwettelijke motieven (met name gelijkheid voor overheidslasten en het eigendomsrecht) op grond waarvan de Franse Constitutionele Raad (66) de nietigheid heeft afgewezen van garanties waarvan de toekenning niet uitdrukkelijk is toegestaan in begrotingswetgeving, zowel voor impliciete als voor expliciete garanties: volgens de hypothese waarin een impliciete garantie zou bestaan voor schulden van La Poste, zou het ontbreken van toestemming voor deze garantie in begrotingswetgeving dan ook niet leiden tot nietigheid van een dergelijke garantie voor schulden die vóór 1 januari 2005 door La Poste zijn aangegaan; |
| --- | --- | --- |

(125)

Ten derde stelt de deskundige van de Franse autoriteiten dat voor door La Poste aangegane schulden sinds de inwerkingtreding van de LOLF op 1 januari 2005 geen impliciete garantie geldt. Wat betreft de schulden die vóór 1 januari 2005 zijn aangegaan maar met een looptijd tot na de datum, erkent de deskundige van de Franse autoriteiten dat er twee tegengestelde theorieën mogelijk zijn:

—

volgens de eerste theorie gelden de grondwettelijke motieven (met name gelijkheid voor overheidslasten en het eigendomsrecht) op grond waarvan de Franse Constitutionele Raad (66) de nietigheid heeft afgewezen van garanties waarvan de toekenning niet uitdrukkelijk is toegestaan in begrotingswetgeving, zowel voor impliciete als voor expliciete garanties: volgens de hypothese waarin een impliciete garantie zou bestaan voor schulden van La Poste, zou het ontbreken van toestemming voor deze garantie in begrotingswetgeving dan ook niet leiden tot nietigheid van een dergelijke garantie voor schulden die vóór 1 januari 2005 door La Poste zijn aangegaan;

| — | volgens de tweede theorie zouden rechthebbenden van een veronderstelde impliciete garantie geen dusdanig onbetwistbare en doorslaggevende rechten kunnen opeisen; volgens de hypothese waarin een impliciete garantie zou bestaan voor schulden van La Poste, zou het ontbreken van toestemming voor deze garantie in begrotingswetgeving ook leiden tot nietigheid van een dergelijke garantie voor schulden die vóór 1 januari 2005 zijn aangegaan. |
| --- | --- |

—

volgens de tweede theorie zouden rechthebbenden van een veronderstelde impliciete garantie geen dusdanig onbetwistbare en doorslaggevende rechten kunnen opeisen; volgens de hypothese waarin een impliciete garantie zou bestaan voor schulden van La Poste, zou het ontbreken van toestemming voor deze garantie in begrotingswetgeving ook leiden tot nietigheid van een dergelijke garantie voor schulden die vóór 1 januari 2005 zijn aangegaan.

| (126) | De Commissie merkt op dat de deskundige van de Franse autoriteiten toegeeft dat het niet zeker is dat het ontbreken van toestemming voor een impliciete garantie in begrotingswetgeving leidt tot nietigheid hiervan voor schulden die vóór 1 januari 2005 zijn aangegaan. Vanuit een fundamenteler oogpunt is de Commissie van oordeel dat voor de beantwoording van de vraag of de impliciete garantie die door de staat wordt toegekend aan La Poste al dan niet is komen te vervallen door de LOLF, dient te worden onderzocht sinds wanneer deze impliciete garantie geldt voor La Poste en niet wanneer La Poste de schulden is aangegaan. De hier onderzochte garantie is immers een garantie tussen de staat en La Poste (de schuldeisers van La Poste zijn slechts indirecte begunstigden): de garantie heeft overigens niet alleen betrekking op de voldoening van individuele schuldvorderingen (cf. deel 4.1.1.A van onderhavig decreet), maar ook op de instandhouding van La Poste en/of haar verplichtingen (cf. deel 4.1.1.B van onderhavig decreet). Aangezien de impliciete staatsgarantie ten gunste van La Poste vóór 1 januari 2005 gold, is de Commissie van oordeel dat het argument dat er sinds 1 januari 2005 geen impliciete garantie kan bestaan, niet steekhoudend is. |
| --- | --- |

(126)

De Commissie merkt op dat de deskundige van de Franse autoriteiten toegeeft dat het niet zeker is dat het ontbreken van toestemming voor een impliciete garantie in begrotingswetgeving leidt tot nietigheid hiervan voor schulden die vóór 1 januari 2005 zijn aangegaan. Vanuit een fundamenteler oogpunt is de Commissie van oordeel dat voor de beantwoording van de vraag of de impliciete garantie die door de staat wordt toegekend aan La Poste al dan niet is komen te vervallen door de LOLF, dient te worden onderzocht sinds wanneer deze impliciete garantie geldt voor La Poste en niet wanneer La Poste de schulden is aangegaan. De hier onderzochte garantie is immers een garantie tussen de staat en La Poste (de schuldeisers van La Poste zijn slechts indirecte begunstigden): de garantie heeft overigens niet alleen betrekking op de voldoening van individuele schuldvorderingen (cf. deel 4.1.1.A van onderhavig decreet), maar ook op de instandhouding van La Poste en/of haar verplichtingen (cf. deel 4.1.1.B van onderhavig decreet). Aangezien de impliciete staatsgarantie ten gunste van La Poste vóór 1 januari 2005 gold, is de Commissie van oordeel dat het argument dat er sinds 1 januari 2005 geen impliciete garantie kan bestaan, niet steekhoudend is.

| (127) | In overweging 110 van zijn decreet van 25 juli 2001 betreffende de LOLF (67) heeft de Franse Constitutionele Raad gesteld dat garanties die vóór de inwerkingtreding van de LOLF zijn toegekend en die niet zijn geïnventariseerd, niet komen te vervallen. Volgens de deskundige van de Commissie is deze redenering perfect van toepassing op het bestaan van impliciete garanties die verband houden met de rechtsvorm van overheidsinstellingen en die nog niet zijn geïnventariseerd, maar niettemin van kracht blijven. |
| --- | --- |

(127)

In overweging 110 van zijn decreet van 25 juli 2001 betreffende de LOLF (67) heeft de Franse Constitutionele Raad gesteld dat garanties die vóór de inwerkingtreding van de LOLF zijn toegekend en die niet zijn geïnventariseerd, niet komen te vervallen. Volgens de deskundige van de Commissie is deze redenering perfect van toepassing op het bestaan van impliciete garanties die verband houden met de rechtsvorm van overheidsinstellingen en die nog niet zijn geïnventariseerd, maar niettemin van kracht blijven.

| (128) | De deskundige van de Franse autoriteiten uit niettemin zijn twijfel over het feit dat de motieven op grond waarvan de Franse Constitutionele Raad de nietigheid van de hand wijst van garanties die niet door begrotingswetgeving waren toegestaan, zowel voor impliciete als voor expliciete schuldvorderingen gelden. Volgens de deskundige zouden rechthebbenden van een veronderstelde impliciete garantie niet zulke onbetwistbare en doorslaggevende rechten kunnen opeisen als de rechthebbenden van een expliciete garantie. |
| --- | --- |

(128)

De deskundige van de Franse autoriteiten uit niettemin zijn twijfel over het feit dat de motieven op grond waarvan de Franse Constitutionele Raad de nietigheid van de hand wijst van garanties die niet door begrotingswetgeving waren toegestaan, zowel voor impliciete als voor expliciete schuldvorderingen gelden. Volgens de deskundige zouden rechthebbenden van een veronderstelde impliciete garantie niet zulke onbetwistbare en doorslaggevende rechten kunnen opeisen als de rechthebbenden van een expliciete garantie.

| (129) | Behalve het feit dat het argument van de deskundige van de Franse autoriteiten zich beperkt tot het uiten van twijfel en dus niet beslissend is, merkt de Commissie op dat uit niets in genoemde overweging 110 blijkt dat alleen expliciete garanties van kracht blijven. De bepalingen van artikel 61 van de LOLF, waarop die overweging is gestoeld, zijn evenmin beperkt tot expliciete garanties. De Commissie is dan ook van mening dat het oordeel van de Franse Constitutionele Raad, dat inhoudt dat de sanctie van een eventueel ontbreken van toestemming in begrotingswetgeving niet kan bestaan in de nietigheid van een garantie, zowel voor impliciete als voor expliciete garanties geldt. De Commissie vindt dan ook dat het ontbreken van toestemming in begrotingswetgeving voor de impliciete garantie van de staat aan La Poste deze garantie niet tenietdoet. |
| --- | --- |

(129)

Behalve het feit dat het argument van de deskundige van de Franse autoriteiten zich beperkt tot het uiten van twijfel en dus niet beslissend is, merkt de Commissie op dat uit niets in genoemde overweging 110 blijkt dat alleen expliciete garanties van kracht blijven. De bepalingen van artikel 61 van de LOLF, waarop die overweging is gestoeld, zijn evenmin beperkt tot expliciete garanties. De Commissie is dan ook van mening dat het oordeel van de Franse Constitutionele Raad, dat inhoudt dat de sanctie van een eventueel ontbreken van toestemming in begrotingswetgeving niet kan bestaan in de nietigheid van een garantie, zowel voor impliciete als voor expliciete garanties geldt. De Commissie vindt dan ook dat het ontbreken van toestemming in begrotingswetgeving voor de impliciete garantie van de staat aan La Poste deze garantie niet tenietdoet.

| (130) | Voorts is de werkingssfeer van de verplichting om de staatsgaranties in begrotingswetgeving te vermelden, beperkt tot „de verlening” van dergelijke garanties, zoals de deskundige van de Commissie heeft aangegeven. Het feit van garantieverlening dekt de gevallen waarin de staat middels een expliciete wilsuitdrukking besluit zijn garantie toe te kennen aan een organisme of handeling. Garanties die voortvloeien uit een rechtsvorm of een jurisprudentiële verplichting, die als kenmerk hebben dat zij impliciet en automatisch zijn, vallen dus niet onder de werkingssfeer van de verplichting om garanties in begrotingswetgeving vast te leggen. Deze tweede categorie vloeit niet voort uit een decreet van de staat, maar uit het feit dat de staat met een reeds bestaand juridisch kader te maken heeft waarvan de garantie slechts een gevolg is. Het bestaan van deze tweede categorie valt niet binnen het kader van artikel 34 van de LOLF, en zo kan worden verklaard dat de jurisprudentie inzake garantie uit hoofde van concessiehouders na 2001 stand heeft gehouden. Zo kan ook worden verklaard dat, steeds wanneer de staat aandeelhouder of vennoot is van een onderneming of holding waarvoor de schuldengarantie niet krachtens het Franse wetboek voor handelsrecht is beperkt, de staat niet verplicht is dit in begrotingswetgeving vast te leggen. |
| --- | --- |

(130)

Voorts is de werkingssfeer van de verplichting om de staatsgaranties in begrotingswetgeving te vermelden, beperkt tot „de verlening” van dergelijke garanties, zoals de deskundige van de Commissie heeft aangegeven. Het feit van garantieverlening dekt de gevallen waarin de staat middels een expliciete wilsuitdrukking besluit zijn garantie toe te kennen aan een organisme of handeling. Garanties die voortvloeien uit een rechtsvorm of een jurisprudentiële verplichting, die als kenmerk hebben dat zij impliciet en automatisch zijn, vallen dus niet onder de werkingssfeer van de verplichting om garanties in begrotingswetgeving vast te leggen. Deze tweede categorie vloeit niet voort uit een decreet van de staat, maar uit het feit dat de staat met een reeds bestaand juridisch kader te maken heeft waarvan de garantie slechts een gevolg is. Het bestaan van deze tweede categorie valt niet binnen het kader van artikel 34 van de LOLF, en zo kan worden verklaard dat de jurisprudentie inzake garantie uit hoofde van concessiehouders na 2001 stand heeft gehouden. Zo kan ook worden verklaard dat, steeds wanneer de staat aandeelhouder of vennoot is van een onderneming of holding waarvoor de schuldengarantie niet krachtens het Franse wetboek voor handelsrecht is beperkt, de staat niet verplicht is dit in begrotingswetgeving vast te leggen.

| (131) | De Commissie concludeert dat het argument van de Franse autoriteiten op grond van de LOLF niet overtuigend is en dat het feit dat in geen enkele begrotingswet wordt gesteld dat de staat wegens de rechtsvorm van La Poste garant staat voor de onderneming, een dergelijke garantie niet uitsluit. In ieder geval benadrukt de Commissie dat zij niet gebonden is aan de kwalificatie in het Franse recht van de maatregel als garantie, noch aan het feit dat het een garantie zou zijn waarop de LOLF van toepassing is. Volgens de Commissie is enkel de kwalificatie van deze maatregel op grond van het Gemeenschapsrecht en in het bijzonder in het licht van de mededeling betreffende garanties relevant. De Commissie benadrukt dat er uit hoofde van het Gemeenschapsrecht sprake is van een impliciete garantie wanneer een lidstaat juridisch verplicht is een schuldvordering van een andere persoon te voldoen wanneer deze niet zelf bij machte is die in te lossen (68). |
| --- | --- |

(131)

De Commissie concludeert dat het argument van de Franse autoriteiten op grond van de LOLF niet overtuigend is en dat het feit dat in geen enkele begrotingswet wordt gesteld dat de staat wegens de rechtsvorm van La Poste garant staat voor de onderneming, een dergelijke garantie niet uitsluit. In ieder geval benadrukt de Commissie dat zij niet gebonden is aan de kwalificatie in het Franse recht van de maatregel als garantie, noch aan het feit dat het een garantie zou zijn waarop de LOLF van toepassing is. Volgens de Commissie is enkel de kwalificatie van deze maatregel op grond van het Gemeenschapsrecht en in het bijzonder in het licht van de mededeling betreffende garanties relevant. De Commissie benadrukt dat er uit hoofde van het Gemeenschapsrecht sprake is van een impliciete garantie wanneer een lidstaat juridisch verplicht is een schuldvordering van een andere persoon te voldoen wanneer deze niet zelf bij machte is die in te lossen (68).

| (132) | Ten vierde zouden voor een wijziging van de rechtsvorm van EPIC garantiemaatregelen moeten worden ingevoerd om de rechten van schuldeisers te waarborgen die zijn ontstaan vóór de vorm van de desbetreffende publiekrechtelijke rechtspersoon, indien voor deze bedrijven een staatsgarantie zou gelden. Het feit dat een dergelijk mechanisme nooit is ingevoerd (cf. de vorm van France Télécom, Gaz de France, EDF en ADP) (69), zou aantonen dat er geen enkele garantie bestaat. |
| --- | --- |

(132)

Ten vierde zouden voor een wijziging van de rechtsvorm van EPIC garantiemaatregelen moeten worden ingevoerd om de rechten van schuldeisers te waarborgen die zijn ontstaan vóór de vorm van de desbetreffende publiekrechtelijke rechtspersoon, indien voor deze bedrijven een staatsgarantie zou gelden. Het feit dat een dergelijk mechanisme nooit is ingevoerd (cf. de vorm van France Télécom, Gaz de France, EDF en ADP) (69), zou aantonen dat er geen enkele garantie bestaat.

| (133) | Zoals de deskundige van de Commissie heeft toegelicht, komt een dergelijke stelling voort uit een zeer ruime interpretatie van de constitutionele bescherming van het eigendomsrecht. Volgens de argumentatie van de Franse autoriteiten zou iedere schuldvordering behouden moeten blijven op grond van bescherming van het eigendomsrecht. Aangezien constitutionele bescherming van het eigendomsrecht niet alleen betrekking heeft op het geval waarin dit recht afhankelijk is van een publiekrechtelijke rechtspersoon, zou een dergelijke interpretatie erop neerkomen dat schuldvorderingen bij een gebeurtenis in het bestaan van eender welke onderneming beschermd zouden moeten worden als zij door de ontwikkelingen zijn „verzwakt”. Niets in de huidige stand van het Franse vigerende recht duidt evenwel op behoud van schuldvorderingen. Als de argumentatie vervolgens moet worden beperkt tot gevallen van door de staat gegarandeerde schuldvorderingen, zou dat betekenen dat voor een eigendomsrecht dat oorspronkelijk door de staat is gegarandeerd, een constitutionele bescherming zou moeten gelden die verder reikt dan de overige eigendomsrechten. Niets wijst hierop. Een schuldvordering is een persoonlijk recht, dat niet mag worden verward met het eigendomsrecht, dat per definitie een zakelijk recht is. Er kan geen sprake van zijn de aanvullende bescherming voor zakelijke rechten uit te breiden naar persoonlijke rechten. |
| --- | --- |

(133)

Zoals de deskundige van de Commissie heeft toegelicht, komt een dergelijke stelling voort uit een zeer ruime interpretatie van de constitutionele bescherming van het eigendomsrecht. Volgens de argumentatie van de Franse autoriteiten zou iedere schuldvordering behouden moeten blijven op grond van bescherming van het eigendomsrecht. Aangezien constitutionele bescherming van het eigendomsrecht niet alleen betrekking heeft op het geval waarin dit recht afhankelijk is van een publiekrechtelijke rechtspersoon, zou een dergelijke interpretatie erop neerkomen dat schuldvorderingen bij een gebeurtenis in het bestaan van eender welke onderneming beschermd zouden moeten worden als zij door de ontwikkelingen zijn „verzwakt”. Niets in de huidige stand van het Franse vigerende recht duidt evenwel op behoud van schuldvorderingen. Als de argumentatie vervolgens moet worden beperkt tot gevallen van door de staat gegarandeerde schuldvorderingen, zou dat betekenen dat voor een eigendomsrecht dat oorspronkelijk door de staat is gegarandeerd, een constitutionele bescherming zou moeten gelden die verder reikt dan de overige eigendomsrechten. Niets wijst hierop. Een schuldvordering is een persoonlijk recht, dat niet mag worden verward met het eigendomsrecht, dat per definitie een zakelijk recht is. Er kan geen sprake van zijn de aanvullende bescherming voor zakelijke rechten uit te breiden naar persoonlijke rechten.

| (134) | De Commissie concludeert dat er op grond van het eigendomsrecht geen verplichting bestaat een specifieke maatregel te treffen om de rechten van schuldeisers te garanderen op het moment van omzetting van een EPIC in een onderneming die is onderworpen aan procedures inzake sanering en liquidatie onder toezicht van de rechten. Het ontbreken van dergelijke maatregelen vormt dan ook geen aanwijzing voor het ontbreken van een impliciete garantie. |
| --- | --- |

(134)

De Commissie concludeert dat er op grond van het eigendomsrecht geen verplichting bestaat een specifieke maatregel te treffen om de rechten van schuldeisers te garanderen op het moment van omzetting van een EPIC in een onderneming die is onderworpen aan procedures inzake sanering en liquidatie onder toezicht van de rechten. Het ontbreken van dergelijke maatregelen vormt dan ook geen aanwijzing voor het ontbreken van een impliciete garantie.

| (135) | Volgens de Franse autoriteiten zou het, in tegenstelling tot de voorgaande situatie, niet nodig zijn geweest een expliciete garantie toe te kennen voor de schulden die waren aangegaan door de overheidsdienst voor post en telecommunicatie en die zijn overgedragen aan La Poste, als voor deze onderneming op grond van haar rechtsvorm een staatsgarantie had gegolden. Dit is echter wel gebeurd middels een decreet van 31 december 1990. |
| --- | --- |

(135)

Volgens de Franse autoriteiten zou het, in tegenstelling tot de voorgaande situatie, niet nodig zijn geweest een expliciete garantie toe te kennen voor de schulden die waren aangegaan door de overheidsdienst voor post en telecommunicatie en die zijn overgedragen aan La Poste, als voor deze onderneming op grond van haar rechtsvorm een staatsgarantie had gegolden. Dit is echter wel gebeurd middels een decreet van 31 december 1990.

| (136) | De Commissie onderstreept dat het feit dat de Franse autoriteiten hebben besloten een expliciete garantie toe te kennen, niet aantoont dat er geen impliciete garantie bestond. Dezelfde redenering is van toepassing op de argumentatie van de Franse autoriteiten met betrekking tot de staatsgarantie voor bepaalde activiteiten van ERAP en het „Agence Française du Développement”. Het feit dat de staat in bepaalde gevallen heeft besloten expliciete garanties te bieden, ook al bestond er reeds een impliciete garantie, zou met name kunnen worden verklaard door een behoefte aan transparantie en de wil om de rechtszekerheid van schuldeisers te versterken. Zoals de deskundige van de Franse autoriteiten inderdaad stelt, „zouden rechthebbenden van een veronderstelde impliciete garantie niet zulke onbetwistbare en doorslaggevende rechten kunnen opeisen als de rechthebbenden van een expliciete garantie”. |
| --- | --- |

(136)

De Commissie onderstreept dat het feit dat de Franse autoriteiten hebben besloten een expliciete garantie toe te kennen, niet aantoont dat er geen impliciete garantie bestond. Dezelfde redenering is van toepassing op de argumentatie van de Franse autoriteiten met betrekking tot de staatsgarantie voor bepaalde activiteiten van ERAP en het „Agence Française du Développement”. Het feit dat de staat in bepaalde gevallen heeft besloten expliciete garanties te bieden, ook al bestond er reeds een impliciete garantie, zou met name kunnen worden verklaard door een behoefte aan transparantie en de wil om de rechtszekerheid van schuldeisers te versterken. Zoals de deskundige van de Franse autoriteiten inderdaad stelt, „zouden rechthebbenden van een veronderstelde impliciete garantie niet zulke onbetwistbare en doorslaggevende rechten kunnen opeisen als de rechthebbenden van een expliciete garantie”.

| (137) | Ten slotte citeren de Franse autoriteiten een artikel (70) van de heer Labetoulle, voormalig voorzitter van de afdeling geschillen van de Franse Raad van State. Dit artikel zal tezamen met de jurisprudentie in de zaak-Campoloro worden behandeld in het deel van onderhavig decreet over de aansprakelijkheid van de staat (71). |
| --- | --- |

(137)

Ten slotte citeren de Franse autoriteiten een artikel (70) van de heer Labetoulle, voormalig voorzitter van de afdeling geschillen van de Franse Raad van State. Dit artikel zal tezamen met de jurisprudentie in de zaak-Campoloro worden behandeld in het deel van onderhavig decreet over de aansprakelijkheid van de staat (71).

| (138) | De Commissie concludeert het volgende:






  — | enerzijds wordt in geen enkele tekst en in geen enkel decreet het bestaan van een staatsgarantie ten gunste van La Poste uitgesloten, anders dan de Franse autoriteiten beweren; |
| --- | --- | --- |

(138)

De Commissie concludeert het volgende:

—

enerzijds wordt in geen enkele tekst en in geen enkel decreet het bestaan van een staatsgarantie ten gunste van La Poste uitgesloten, anders dan de Franse autoriteiten beweren;

| — | anderzijds wordt het bestaan van een impliciete garantie niet uitgesloten door het feit dat deze garantie in geen enkele tekst expliciet is vastgelegd. |
| --- | --- |

—

anderzijds wordt het bestaan van een impliciete garantie niet uitgesloten door het feit dat deze garantie in geen enkele tekst expliciet is vastgelegd.

2)   Het bestaan van impliciete garanties in verband met de status van overheidsinstelling wordt bevestigd in een notitie van de Franse Raad van State

| (139) | Het bestaan van een impliciete garantie in verband met de status van overheidsinstelling wordt bevestigd in een notitie die de Franse Raad van State in 1995 heeft opgesteld in de zaak-Le Crédit Lyonnais, die reeds wordt genoemd in het decreet tot inleiding van de procedure (72). In deze notitie is er volgens de Raad van State enkel op grond van het feit dat het organisme een overheidsinstelling is, sprake van een impliciete garantie: „Bij het wetsvoorstel betreffende de maatregelen van de staat in het kader van de saneringsplannen van Crédit Lyonnais en Comptoir des Entrepreneurs is de Raad van State [...] van oordeel dat de staatsgarantie voor deze instelling zonder expliciete wettelijke bepaling zal voortvloeien uit het feit dat het organisme een overheidsinstelling is.” (73). |
| --- | --- |

(139)

Het bestaan van een impliciete garantie in verband met de status van overheidsinstelling wordt bevestigd in een notitie die de Franse Raad van State in 1995 heeft opgesteld in de zaak-Le Crédit Lyonnais, die reeds wordt genoemd in het decreet tot inleiding van de procedure (72). In deze notitie is er volgens de Raad van State enkel op grond van het feit dat het organisme een overheidsinstelling is, sprake van een impliciete garantie: „Bij het wetsvoorstel betreffende de maatregelen van de staat in het kader van de saneringsplannen van Crédit Lyonnais en Comptoir des Entrepreneurs is de Raad van State [...] van oordeel dat de staatsgarantie voor deze instelling zonder expliciete wettelijke bepaling zal voortvloeien uit het feit dat het organisme een overheidsinstelling is.” (73).

| (140) | De Commissie heeft de Franse autoriteiten herhaaldelijk verzocht haar deze notitie in haar geheel te doen toekomen. |
| --- | --- |

(140)

De Commissie heeft de Franse autoriteiten herhaaldelijk verzocht haar deze notitie in haar geheel te doen toekomen.

| (141) | De Franse autoriteiten hebben geantwoord (74) dat de notitie in kwestie, die op verzoek van de regering niet is doorgestuurd, niet in een officieel document is vastgelegd. Volgens de Franse autoriteiten zou de door de Commissie bedoelde notitie enkel bestaan uit de zin in kwestie uit het jaarverslag. |
| --- | --- |

(141)

De Franse autoriteiten hebben geantwoord (74) dat de notitie in kwestie, die op verzoek van de regering niet is doorgestuurd, niet in een officieel document is vastgelegd. Volgens de Franse autoriteiten zou de door de Commissie bedoelde notitie enkel bestaan uit de zin in kwestie uit het jaarverslag.

| (142) | Overigens zou deze zienswijze volgens de Franse autoriteiten niet van toepassing zijn op La Poste, omdat het betrekking heeft op een overheidsinstelling met een rekenplichtige ambtenaar die juist is opgericht met als doel het beheer van de staatssteun bij de sanering van Crédit Lyonnais te waarborgen. Het dateert van vóór de organieke wet van 1 augustus 2001 inzake begrotingswetgeving (LOLF) en de toepasselijkheid zou niet stroken met de latere jurisprudentie van de Franse Raad van State. |
| --- | --- |

(142)

Overigens zou deze zienswijze volgens de Franse autoriteiten niet van toepassing zijn op La Poste, omdat het betrekking heeft op een overheidsinstelling met een rekenplichtige ambtenaar die juist is opgericht met als doel het beheer van de staatssteun bij de sanering van Crédit Lyonnais te waarborgen. Het dateert van vóór de organieke wet van 1 augustus 2001 inzake begrotingswetgeving (LOLF) en de toepasselijkheid zou niet stroken met de latere jurisprudentie van de Franse Raad van State.

| (143) | De Commissie stelt dat de interpretatie van de Franse autoriteiten als zou de zienswijze van de Franse Raad van State niet van toepassing zijn op La Poste, de strekking van het oordeel precies tegenspreekt. De Franse Raad van State verwijst hierin namelijk geenszins naar de taken van de instelling. Er wordt verwezen naar de aard van overheidsinstelling, en niet naar die van overheidsinstellingen met een rekenplichtige ambtenaar. De Franse autoriteiten lichten voorts niet toe waarom dit oordeel enkel van toepassing zou zijn op overheidsinstellingen met een rekenplichtige ambtenaar. |
| --- | --- |

(143)

De Commissie stelt dat de interpretatie van de Franse autoriteiten als zou de zienswijze van de Franse Raad van State niet van toepassing zijn op La Poste, de strekking van het oordeel precies tegenspreekt. De Franse Raad van State verwijst hierin namelijk geenszins naar de taken van de instelling. Er wordt verwezen naar de aard van overheidsinstelling, en niet naar die van overheidsinstellingen met een rekenplichtige ambtenaar. De Franse autoriteiten lichten voorts niet toe waarom dit oordeel enkel van toepassing zou zijn op overheidsinstellingen met een rekenplichtige ambtenaar.

| (144) | Wat betreft de argumenten waarmee de Franse autoriteiten willen staven dat deze zienswijze niet van toepassing zou zijn omdat deze dateert van vóór de LOLF en indruist tegen de latere jurisprudentie van de Franse Raad van State, heeft de Commissie hierboven aangetoond dat de LOLF geen belemmering vormt voor het bestaan van een impliciete staatsgarantie ten gunste van La Poste. |
| --- | --- |

(144)

Wat betreft de argumenten waarmee de Franse autoriteiten willen staven dat deze zienswijze niet van toepassing zou zijn omdat deze dateert van vóór de LOLF en indruist tegen de latere jurisprudentie van de Franse Raad van State, heeft de Commissie hierboven aangetoond dat de LOLF geen belemmering vormt voor het bestaan van een impliciete staatsgarantie ten gunste van La Poste.

| (145) | De Commissie is dan ook van mening dat de zienswijze van de Franse Raad van State van toepassing is op La Poste en dat de Raad het bestaan van een staatsgarantie erkent die voortvloeit uit het feit dat het een overheidsorganisme betreft. |
| --- | --- |

(145)

De Commissie is dan ook van mening dat de zienswijze van de Franse Raad van State van toepassing is op La Poste en dat de Raad het bestaan van een staatsgarantie erkent die voortvloeit uit het feit dat het een overheidsorganisme betreft.

| (146) | Voorts wordt het bestaan van impliciete garanties die voortvloeien uit wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen die „financiële gevolgen voor de staat met zich brengen” bevestigd in de notitie van de minister van Economische Zaken, Financiën en Industrie van 22 juli 2003 betreffende „De inventarisatie van maatregelen voor impliciete of expliciete staatsgarantie”. Uit deze notitie blijkt dat een staatsgarantie kan voortvloeien uit zeer uiteenlopende rechtshandelingen (75). |
| --- | --- |

(146)

Voorts wordt het bestaan van impliciete garanties die voortvloeien uit wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen die „financiële gevolgen voor de staat met zich brengen” bevestigd in de notitie van de minister van Economische Zaken, Financiën en Industrie van 22 juli 2003 betreffende „De inventarisatie van maatregelen voor impliciete of expliciete staatsgarantie”. Uit deze notitie blijkt dat een staatsgarantie kan voortvloeien uit zeer uiteenlopende rechtshandelingen (75).

| (147) | De Commissie merkt tevens op dat de Franse autoriteiten in een toelichting bij deze notitie, en wel bij deel drie („Uit ervaring met het beroep op garantie en jurisprudentie van de Raad tekent zich een aantal schoolvoorbeelden af van impliciete garantie die in kaart dienen te worden gebracht”) aangeven dat „bepaalde juridische modaliteiten de aansprakelijkheid van hun aandeelhouders inhouden, in het bijzonder vennootschappen onder firma en economische samenwerkingsverbanden. In het geval van beide laatste vormen gaan externe partijen systematisch op zoek naar de staat als aandeelhouder. Dit geldt ook voor de oprichting van overheidsinstellingen en bepaalde deelnemingen in naamloze vennootschappen”. De Franse autoriteiten wijzen er dus zelf op dat de oprichting van een overheidsinstelling inhoudt dat er een impliciete staatsgarantie geldt voor schuldeisers van deze instelling. |
| --- | --- |

(147)

De Commissie merkt tevens op dat de Franse autoriteiten in een toelichting bij deze notitie, en wel bij deel drie („Uit ervaring met het beroep op garantie en jurisprudentie van de Raad tekent zich een aantal schoolvoorbeelden af van impliciete garantie die in kaart dienen te worden gebracht”) aangeven dat „bepaalde juridische modaliteiten de aansprakelijkheid van hun aandeelhouders inhouden, in het bijzonder vennootschappen onder firma en economische samenwerkingsverbanden. In het geval van beide laatste vormen gaan externe partijen systematisch op zoek naar de staat als aandeelhouder. Dit geldt ook voor de oprichting van overheidsinstellingen en bepaalde deelnemingen in naamloze vennootschappen”. De Franse autoriteiten wijzen er dus zelf op dat de oprichting van een overheidsinstelling inhoudt dat er een impliciete staatsgarantie geldt voor schuldeisers van deze instelling.

b)   Schuldeisers van La Poste hebben de garantie dat hun vorderingen worden voldaan

| (148) | De Commissie zal nu ingaan op de stappen die een schuldeiser van La Poste zou ondernemen ter voldoening van zijn vordering in het theoretische geval waarin La Poste zich in financiële problemen zou bevinden en haar schulden niet zou kunnen aflossen. De Commissie zal bepalen of de schuldeiser van La Poste zich na afloop van een procedure die op voorhand is gedefinieerd en openbaar is gemaakt, in een vergelijkbare situatie bevindt als die van een schuldeiser van een onderneming waarop het handelsrecht van toepassing is. |
| --- | --- |

(148)

De Commissie zal nu ingaan op de stappen die een schuldeiser van La Poste zou ondernemen ter voldoening van zijn vordering in het theoretische geval waarin La Poste zich in financiële problemen zou bevinden en haar schulden niet zou kunnen aflossen. De Commissie zal bepalen of de schuldeiser van La Poste zich na afloop van een procedure die op voorhand is gedefinieerd en openbaar is gemaakt, in een vergelijkbare situatie bevindt als die van een schuldeiser van een onderneming waarop het handelsrecht van toepassing is.

| (149) | Aan de hand hiervan zal het volgende worden aangetoond:






  — | de traditionele belemmeringen die de inlossing van een schuldvordering van een privaatrechtelijk organisme in de weg staan, doen zich niet voor in het geval van overheidsinstellingen (1); |
| --- | --- | --- |

(149)

Aan de hand hiervan zal het volgende worden aangetoond:

—

de traditionele belemmeringen die de inlossing van een schuldvordering van een privaatrechtelijk organisme in de weg staan, doen zich niet voor in het geval van overheidsinstellingen (1);

| — | de procedure voor de invordering van schulden van overheidsinstellingen die uit hoofde van de wet van 16 juli 1980 gerechtelijk zijn veroordeeld, leidt in geen enkel geval tot het wegvallen van de schuld (2); |
| --- | --- |

—

de procedure voor de invordering van schulden van overheidsinstellingen die uit hoofde van de wet van 16 juli 1980 gerechtelijk zijn veroordeeld, leidt in geen enkel geval tot het wegvallen van de schuld (2);

| — | de aansprakelijkheidsregeling van de staat bij de tenuitvoerlegging van de procedure voor de invordering van schulden van overheidsinstellingen vertoont alle kenmerken van een garantiemechanisme (3); |
| --- | --- |

—

de aansprakelijkheidsregeling van de staat bij de tenuitvoerlegging van de procedure voor de invordering van schulden van overheidsinstellingen vertoont alle kenmerken van een garantiemechanisme (3);

| — | zelfs wanneer de schuldeiser geen genoegdoening krijgt, kan hij rechtsgevolgen doen ontstaan naar aanleiding van een legitieme fout die hij heeft begaan bij de vorming van de schuldvordering, op grond van het feit dat deze altijd zou worden gehonoreerd (4). |
| --- | --- |

—

zelfs wanneer de schuldeiser geen genoegdoening krijgt, kan hij rechtsgevolgen doen ontstaan naar aanleiding van een legitieme fout die hij heeft begaan bij de vorming van de schuldvordering, op grond van het feit dat deze altijd zou worden gehonoreerd (4).

1)   De traditionele belemmeringen die de inlossing van een schuldvordering van een privaatrechtelijk organisme in de weg staan, doen zich niet voor in het geval van overheidsinstellingen

| (150) | Zoals in de beschrijving van de maatregel is aangegeven, is La Poste niet onderworpen is aan het gemene recht inzake gerechtelijke sanering en liquidatie van ondernemingen in moeilijkheden. Schuldeisers van La Poste lopen dus niet het risico hun schuldvordering te zien verdwijnen doordat er een gerechtelijke liquidatieprocedure in gang is gezet (76) of na afloop van de gemeenrechtelijke procedure voor sanering en liquidatie onder toezicht van de rechten slechts een gedeelte van hun aanvankelijke schuldvordering voldaan te zien. |
| --- | --- |

(150)

Zoals in de beschrijving van de maatregel is aangegeven, is La Poste niet onderworpen is aan het gemene recht inzake gerechtelijke sanering en liquidatie van ondernemingen in moeilijkheden. Schuldeisers van La Poste lopen dus niet het risico hun schuldvordering te zien verdwijnen doordat er een gerechtelijke liquidatieprocedure in gang is gezet (76) of na afloop van de gemeenrechtelijke procedure voor sanering en liquidatie onder toezicht van de rechten slechts een gedeelte van hun aanvankelijke schuldvordering voldaan te zien.

| (151) | Voorts vormt de rechtspersoonlijkheid van La Poste geen belemmering voor het bestaan van een garantie van de Franse staat, zoals de deskundige van de Commissie heeft benadrukt. Er bestaan weliswaar commerciële ondernemingen, zoals naamloze vennootschappen (SA) en besloten vennootschappen (SARL) waarbij vennoten niet verplicht zijn de schulden van de structuur waaraan zij deelnemen te voldoen, maar daartegenover staan talrijke categorieën vennootschappen of rechtspersonen met een commerciële activiteit waarvan de particuliere vennoten aansprakelijk zijn voor de schulden van de opgerichte vennootschap. Dit geldt voor vennootschappen onder firma, economische samenwerkingsverbanden en maatschappen. In het gemene recht is dus geen expliciet beginsel verankerd met betrekking tot de garantie van schulden door vennoten. Er kan dus niet worden gesteld dat bij gebreke van bepalingen het beginsel geldt dat er geen garantie bestaat met betrekking tot de schulden en verliezen. De onafhankelijkheid van een rechtspersoon, evenals het bestaan van een eigen vermogen, zijn in het Franse rechtsstelsel geen criterium op grond waarvan kan worden bepaald op welke wijze schulden worden gegarandeerd die zijn aangegaan door een rechtspersoon. Uit voorgaande overwegingen kan ook worden afgeleid dat niets de wetgever ervan weerhoudt te bepalen dat een overheidsinstelling kan worden opgericht door een publiekrechtelijke rechtspersoon die slechts zou instaan voor de verliezen in overeenstemming met het door hemzelf ingebrachte kapitaal of zijn beginkapitaal. |
| --- | --- |

(151)

Voorts vormt de rechtspersoonlijkheid van La Poste geen belemmering voor het bestaan van een garantie van de Franse staat, zoals de deskundige van de Commissie heeft benadrukt. Er bestaan weliswaar commerciële ondernemingen, zoals naamloze vennootschappen (SA) en besloten vennootschappen (SARL) waarbij vennoten niet verplicht zijn de schulden van de structuur waaraan zij deelnemen te voldoen, maar daartegenover staan talrijke categorieën vennootschappen of rechtspersonen met een commerciële activiteit waarvan de particuliere vennoten aansprakelijk zijn voor de schulden van de opgerichte vennootschap. Dit geldt voor vennootschappen onder firma, economische samenwerkingsverbanden en maatschappen. In het gemene recht is dus geen expliciet beginsel verankerd met betrekking tot de garantie van schulden door vennoten. Er kan dus niet worden gesteld dat bij gebreke van bepalingen het beginsel geldt dat er geen garantie bestaat met betrekking tot de schulden en verliezen. De onafhankelijkheid van een rechtspersoon, evenals het bestaan van een eigen vermogen, zijn in het Franse rechtsstelsel geen criterium op grond waarvan kan worden bepaald op welke wijze schulden worden gegarandeerd die zijn aangegaan door een rechtspersoon. Uit voorgaande overwegingen kan ook worden afgeleid dat niets de wetgever ervan weerhoudt te bepalen dat een overheidsinstelling kan worden opgericht door een publiekrechtelijke rechtspersoon die slechts zou instaan voor de verliezen in overeenstemming met het door hemzelf ingebrachte kapitaal of zijn beginkapitaal.

| (152) | De deskundige van de Commissie heeft de redenering aangevuld door te zoeken naar het bestaan van een (impliciet) beginsel in het gemene recht op het gebied van de garantie van schulden wanneer de vennoten of leden van een structuur niet voor een door de wetgever geboden kader hebben gekozen. De deskundige heeft het antwoord gevonden in de artikelen 1871 e.v. van het Franse Burgerlijk Wetboek. Deze artikelen hebben betrekking op vennoten die hun onderneming niet hebben geregistreerd. In artikel 1871-1 van het Franse Burgerlijk Wetboek is het volgende mechanisme vastgelegd: „tenzij er een andere organisatie is voorzien, gelden voor de verhoudingen tussen vennoten binnen de grenzen van de redelijkheid ofwel de bepalingen die van toepassing zijn op maatschappen, als het om een burgerlijke vennootschap gaat, ofwel de bepalingen voor vennootschappen onder firma, als deze van commerciële aard is”. Hierboven is echter gesteld dat maatschappen en vennootschappen onder firma deel uitmaken van rechtspersonen voor de schulden waarvan de leden onbeperkt aansprakelijk zijn. De deskundige leidt hieruit af dat hieruit zich eventueel het gemeenrechtelijke beginsel zou kunnen aftekenen van garantie van schulden van rechtspersonen die men opricht. |
| --- | --- |

(152)

De deskundige van de Commissie heeft de redenering aangevuld door te zoeken naar het bestaan van een (impliciet) beginsel in het gemene recht op het gebied van de garantie van schulden wanneer de vennoten of leden van een structuur niet voor een door de wetgever geboden kader hebben gekozen. De deskundige heeft het antwoord gevonden in de artikelen 1871 e.v. van het Franse Burgerlijk Wetboek. Deze artikelen hebben betrekking op vennoten die hun onderneming niet hebben geregistreerd. In artikel 1871-1 van het Franse Burgerlijk Wetboek is het volgende mechanisme vastgelegd: „tenzij er een andere organisatie is voorzien, gelden voor de verhoudingen tussen vennoten binnen de grenzen van de redelijkheid ofwel de bepalingen die van toepassing zijn op maatschappen, als het om een burgerlijke vennootschap gaat, ofwel de bepalingen voor vennootschappen onder firma, als deze van commerciële aard is”. Hierboven is echter gesteld dat maatschappen en vennootschappen onder firma deel uitmaken van rechtspersonen voor de schulden waarvan de leden onbeperkt aansprakelijk zijn. De deskundige leidt hieruit af dat hieruit zich eventueel het gemeenrechtelijke beginsel zou kunnen aftekenen van garantie van schulden van rechtspersonen die men opricht.

| (153) | In hun notitie van 27 oktober 2009 weerleggen de Franse autoriteiten deze conclusie. Zij zou op geen enkele tekst zijn gebaseerd, want de verwijzing naar artikel 1871-1 van het Franse Burgerlijk Wetboek heeft betrekking op „verhoudingen tussen vennoten” en niet die ten opzichte van derden. Er zou dus niets in teksten zijn vastgelegd waaruit een beginsel van garantie kan worden afgeleid, tenzij inbreuk wordt gemaakt op de rechten om verweer te voeren volgens het Franse en Europese recht. |
| --- | --- |

(153)

In hun notitie van 27 oktober 2009 weerleggen de Franse autoriteiten deze conclusie. Zij zou op geen enkele tekst zijn gebaseerd, want de verwijzing naar artikel 1871-1 van het Franse Burgerlijk Wetboek heeft betrekking op „verhoudingen tussen vennoten” en niet die ten opzichte van derden. Er zou dus niets in teksten zijn vastgelegd waaruit een beginsel van garantie kan worden afgeleid, tenzij inbreuk wordt gemaakt op de rechten om verweer te voeren volgens het Franse en Europese recht.

| (154) | De Commissie stelt niettemin dat in artikel 1872, lid 1 van het Franse Burgerlijk Wetboek is vastgelegd dat iedere vennoot van een vennootschap die niet is geregistreerd, op persoonlijke titel verbintenissen aangaat en ten opzichte van derden als enige gehouden is aan aangegane overeenkomsten. Iedere vennoot is dus onbeperkt aansprakelijk voor de door hem aangegane schulden. De Commissie wil natuurlijk niet enkel uit deze enige overweging afleiden dat de staat aansprakelijk is voor de schulden van La Poste, maar is van oordeel dat de argumentatie van haar deskundige dat het beginsel dat zich in het gemene recht aftekent een beginsel van garantie zou zijn, niet wordt ontkracht door de argumentatie van de Franse autoriteiten. De Commissie wijst er overigens op dat de Franse autoriteiten in de toelichting bij de notitie van de minister van Economische Zaken, Financiën en Industrie van 22 juli 2003 (77) zelf een parallel trekken tussen de aansprakelijkheid van de aandeelhouder voor SNC's en die van de staat voor de overheidsinstelling. |
| --- | --- |

(154)

De Commissie stelt niettemin dat in artikel 1872, lid 1 van het Franse Burgerlijk Wetboek is vastgelegd dat iedere vennoot van een vennootschap die niet is geregistreerd, op persoonlijke titel verbintenissen aangaat en ten opzichte van derden als enige gehouden is aan aangegane overeenkomsten. Iedere vennoot is dus onbeperkt aansprakelijk voor de door hem aangegane schulden. De Commissie wil natuurlijk niet enkel uit deze enige overweging afleiden dat de staat aansprakelijk is voor de schulden van La Poste, maar is van oordeel dat de argumentatie van haar deskundige dat het beginsel dat zich in het gemene recht aftekent een beginsel van garantie zou zijn, niet wordt ontkracht door de argumentatie van de Franse autoriteiten. De Commissie wijst er overigens op dat de Franse autoriteiten in de toelichting bij de notitie van de minister van Economische Zaken, Financiën en Industrie van 22 juli 2003 (77) zelf een parallel trekken tussen de aansprakelijkheid van de aandeelhouder voor SNC's en die van de staat voor de overheidsinstelling.

| (155) | Op grond van voorgaande elementen concludeert de Commissie het volgende:






  — | in tegenstelling tot schuldeisers van bedrijven die onder het handelsrecht vallen, lopen schuldeisers van La Poste (een onderneming die niet onderworpen is aan het gemene recht inzake gerechtelijke sanering en liquidatie van ondernemingen in moeilijkheden) niet het risico dat hun schuldvordering na afloop van een gerechtelijke liquidatieprocedure geheel of gedeeltelijk verdwijnt; |
| --- | --- | --- |

(155)

Op grond van voorgaande elementen concludeert de Commissie het volgende:

—

in tegenstelling tot schuldeisers van bedrijven die onder het handelsrecht vallen, lopen schuldeisers van La Poste (een onderneming die niet onderworpen is aan het gemene recht inzake gerechtelijke sanering en liquidatie van ondernemingen in moeilijkheden) niet het risico dat hun schuldvordering na afloop van een gerechtelijke liquidatieprocedure geheel of gedeeltelijk verdwijnt;

| — | de rechtspersoonlijkheid van La Poste vormt geen belemmering voor een staatsgarantie ten gunste van La Poste; |
| --- | --- |

—

de rechtspersoonlijkheid van La Poste vormt geen belemmering voor een staatsgarantie ten gunste van La Poste;

| — | bij gebreke van een expliciete beperking van de aansprakelijkheid van de staat ten aanzien van La Poste kunnen schuldeisers van La Poste een gegrond beroep doen op het beginsel dat de staat instaat voor de schulden van La Poste, hoewel La Poste rechtspersoonlijkheid heeft. |
| --- | --- |

—

bij gebreke van een expliciete beperking van de aansprakelijkheid van de staat ten aanzien van La Poste kunnen schuldeisers van La Poste een gegrond beroep doen op het beginsel dat de staat instaat voor de schulden van La Poste, hoewel La Poste rechtspersoonlijkheid heeft.

2)   De procedure voor de invordering van schulden van overheidsinstellingen die uit hoofde van de wet van 16 juli 1980 gerechtelijk zijn veroordeeld, leidt in geen enkel geval tot het wegvallen van de schuld

| (156) | De Commissie zal nu ingaan op de procedure voor de invordering van schulden van overheidsinstellingen die gerechtelijk zijn veroordeeld, om te onderzoeken of deze procedure kan leiden tot het tenietgaan van de vordering jegens La Poste met een resultaat voor de schuldeiser dat vergelijkbaar is met het resultaat na toepassing van gerechtelijke procedures, zoals de Franse autoriteiten stellen. Deze procedure is vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 en in diverse uitvoeringsdecreten (78), die worden genoemd in het deel van onderhavig decreet over de beschrijving van de maatregel. |
| --- | --- |

(156)

De Commissie zal nu ingaan op de procedure voor de invordering van schulden van overheidsinstellingen die gerechtelijk zijn veroordeeld, om te onderzoeken of deze procedure kan leiden tot het tenietgaan van de vordering jegens La Poste met een resultaat voor de schuldeiser dat vergelijkbaar is met het resultaat na toepassing van gerechtelijke procedures, zoals de Franse autoriteiten stellen. Deze procedure is vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 en in diverse uitvoeringsdecreten (78), die worden genoemd in het deel van onderhavig decreet over de beschrijving van de maatregel.

i)   De wet van 16 juli 1980 biedt de staat belangrijke bevoegdheden: ambtshalve betalingsopdracht en de vrijmaking van voldoende middelen

| (157) | Zoals gesteld in de beschrijving van de maatregel is in de wet van 16 juli 1980 het volgende bepaald: „indien het decreetvormend orgaan van de overheid of de instelling deze middelen niet heeft vrijgemaakt, voorziet [...] de toezichthoudende overheid hierin en gaat deze in voorkomend geval over tot ambtshalve betalingsopdracht”. Voorts is in het decreet van 12 mei 1981, dat op dit punt niet is gewijzigd door het decreet van 2008, vastgelegd dat de vertegenwoordiger van de staat of de toezichthoudende overheid „in voorkomend geval de noodzakelijke middelen vrijmaakt door de kredieten die voor andere uitgaven zijn bestemd en nog vrij kunnen worden ingezet te verlagen, of de middelen te verhogen”. |
| --- | --- |

(157)

Zoals gesteld in de beschrijving van de maatregel is in de wet van 16 juli 1980 het volgende bepaald: „indien het decreetvormend orgaan van de overheid of de instelling deze middelen niet heeft vrijgemaakt, voorziet [...] de toezichthoudende overheid hierin en gaat deze in voorkomend geval over tot ambtshalve betalingsopdracht”. Voorts is in het decreet van 12 mei 1981, dat op dit punt niet is gewijzigd door het decreet van 2008, vastgelegd dat de vertegenwoordiger van de staat of de toezichthoudende overheid „in voorkomend geval de noodzakelijke middelen vrijmaakt door de kredieten die voor andere uitgaven zijn bestemd en nog vrij kunnen worden ingezet te verlagen, of de middelen te verhogen”.

| (158) | In de wet van 16 juli 1980 en de uitvoeringsmaatregelen daarvan wordt de staat dus aangewezen als de voor de invordering van schulden van overheidsinstellingen bevoegde autoriteit. De staat heeft op grond hiervan vérgaande bevoegdheden: ambtshalve betalingsopdracht en de vrijmaking van voldoende middelen. |
| --- | --- |

(158)

In de wet van 16 juli 1980 en de uitvoeringsmaatregelen daarvan wordt de staat dus aangewezen als de voor de invordering van schulden van overheidsinstellingen bevoegde autoriteit. De staat heeft op grond hiervan vérgaande bevoegdheden: ambtshalve betalingsopdracht en de vrijmaking van voldoende middelen.

| (159) | De Franse autoriteiten weerleggen de aanname dat de bedoelde middelen staatsmiddelen zouden kunnen zijn. Zoals aangegeven in het deel over de opmerkingen van de lidstaat (79) stellen de Franse autoriteiten inderdaad dat de toezichthoudende overheid uit hoofde van de wet van 16 juli 1980 enkel over een bevoegdheid tot indeplaatstreding beschikt. In dit kader zou de toezichthoudende overheid enkel de bevoegdheden van deze uitvoerende macht mogen uitoefenen, en dit omvat niet de mogelijkheid om over de staatsbegroting te beschikken. Deze interpretatie wordt geschraagd door de voorbereidende werkzaamheden voor de wet van 16 juli 1980, rechtsgeleerde artikelen en de decreten van de Franse Raad van State met betrekking tot de zaak-Campoloro. De Franse autoriteiten erkennen niettemin dat het op grond van de wet van 1980 in beginsel niet verboden is dat de staat een financiële maatregel neemt ten behoeve van de desbetreffende publiekrechtelijke rechtspersoon. |
| --- | --- |

(159)

De Franse autoriteiten weerleggen de aanname dat de bedoelde middelen staatsmiddelen zouden kunnen zijn. Zoals aangegeven in het deel over de opmerkingen van de lidstaat (79) stellen de Franse autoriteiten inderdaad dat de toezichthoudende overheid uit hoofde van de wet van 16 juli 1980 enkel over een bevoegdheid tot indeplaatstreding beschikt. In dit kader zou de toezichthoudende overheid enkel de bevoegdheden van deze uitvoerende macht mogen uitoefenen, en dit omvat niet de mogelijkheid om over de staatsbegroting te beschikken. Deze interpretatie wordt geschraagd door de voorbereidende werkzaamheden voor de wet van 16 juli 1980, rechtsgeleerde artikelen en de decreten van de Franse Raad van State met betrekking tot de zaak-Campoloro. De Franse autoriteiten erkennen niettemin dat het op grond van de wet van 1980 in beginsel niet verboden is dat de staat een financiële maatregel neemt ten behoeve van de desbetreffende publiekrechtelijke rechtspersoon.

| (160) | De Commissie erkent dat in de teksten niet expliciet is vastgelegd dat de staat een buitengewone subsidie dient uit te keren aan een overheidsinstelling die zich in financiële moeilijkheden bevindt. Hiermee wordt het bewijs van het bestaan van een impliciete garantie geenszins ontkracht. |
| --- | --- |

(160)

De Commissie erkent dat in de teksten niet expliciet is vastgelegd dat de staat een buitengewone subsidie dient uit te keren aan een overheidsinstelling die zich in financiële moeilijkheden bevindt. Hiermee wordt het bewijs van het bestaan van een impliciete garantie geenszins ontkracht.

| (161) | De Commissie erkent eveneens dat de vrij te maken middelen allereerst eigen middelen van de instelling zijn. Niettemin kan worden vastgesteld dat de schulden van de overheidsinstelling alleen met staatsmiddelen kunnen worden afgelost wanneer de eigen middelen zijn uitgeput (80). Deze constatering strookt met het feit dat een garantiemechanisme subsidiair is: in eerste instantie wordt een beroep gedaan op de middelen van de schuldenaar, en pas daarna op die van de garantieverlener. |
| --- | --- |

(161)

De Commissie erkent eveneens dat de vrij te maken middelen allereerst eigen middelen van de instelling zijn. Niettemin kan worden vastgesteld dat de schulden van de overheidsinstelling alleen met staatsmiddelen kunnen worden afgelost wanneer de eigen middelen zijn uitgeput (80). Deze constatering strookt met het feit dat een garantiemechanisme subsidiair is: in eerste instantie wordt een beroep gedaan op de middelen van de schuldenaar, en pas daarna op die van de garantieverlener.

ii)   In de wet van 16 juli 1980 en de uitvoeringsmaatregelen daarvan is niet voorzien in een procedure voor liquidatie waarmee verplichtingen wegvallen; de situatie van een kastekort wordt gedekt of is slechts tijdelijk

| (162) | De Commissie zal nu ingaan op de interpretatie van de Franse autoriteiten dat sommige schuldeisers na afloop van de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 hun schuldvordering zouden kunnen zien verdwijnen zonder mogelijkheid van beroep (81) en dat hun situatie vergelijkbaar is met die van schuldeisers van bedrijven waarop gerechtelijke procedures van toepassing zijn. |
| --- | --- |

(162)

De Commissie zal nu ingaan op de interpretatie van de Franse autoriteiten dat sommige schuldeisers na afloop van de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 hun schuldvordering zouden kunnen zien verdwijnen zonder mogelijkheid van beroep (81) en dat hun situatie vergelijkbaar is met die van schuldeisers van bedrijven waarop gerechtelijke procedures van toepassing zijn.

| (163) | De deskundige van de Commissie (82) wijst erop dat uit de wet van 16 juli 1980 en het uitvoeringsdecreet daarvan naar voren lijkt te komen dat er slechts twee hypothesen mogelijk zijn indien de tegoeden ontoereikend zijn: ofwel maakt de toezichthoudende overheid de nodige middelen vrij, ofwel wordt de betaling uitgesteld. Op geen enkel moment wordt aangegeven dat de procedure bij een aanhoudend kastekort wordt beëindigd. |
| --- | --- |

(163)

De deskundige van de Commissie (82) wijst erop dat uit de wet van 16 juli 1980 en het uitvoeringsdecreet daarvan naar voren lijkt te komen dat er slechts twee hypothesen mogelijk zijn indien de tegoeden ontoereikend zijn: ofwel maakt de toezichthoudende overheid de nodige middelen vrij, ofwel wordt de betaling uitgesteld. Op geen enkel moment wordt aangegeven dat de procedure bij een aanhoudend kastekort wordt beëindigd.

| (164) | De situatie van ontoereikende tegoeden is weliswaar voorzien in de wet van 16 juli 1980 en zijn uitvoeringsmaatregelen, maar wordt slechts tijdelijk geacht in afwachting van de vrijmaking van aanvullende middelen, de enige oplossing die in de teksten is vastgelegd. Op geen enkel moment wordt het denkbaar geacht dat deze vrijmaking van aanvullende middelen onmogelijk is of op haar beurt ontoereikend. Na deze fase van vrijmaking van middelen wordt in de teksten gesteld dat de bevoegde autoriteit overgaat tot een betalingsopdracht ambtshalve. In de reeds genoemde circulaire uit 1989 wordt nog dieper ingegaan op ontoereikende tegoeden. Hierin wordt benadrukt dat het noodzakelijkerwijs om een tijdelijke situatie gaat, aangezien in dit geval aan de schuldeiser moet worden aangegeven wat het resterende bedrag is waarvoor op een later tijdstip een machtiging zal worden gegeven. Volgens de deskundige van de Commissie blijkt „uit lezing van de teksten dat schuldeisers de zekerheid kunnen verkrijgen dat hun vordering op een later tijdstip zal worden voldaan als dit niet onmiddellijk gebeurt”. |
| --- | --- |

(164)

De situatie van ontoereikende tegoeden is weliswaar voorzien in de wet van 16 juli 1980 en zijn uitvoeringsmaatregelen, maar wordt slechts tijdelijk geacht in afwachting van de vrijmaking van aanvullende middelen, de enige oplossing die in de teksten is vastgelegd. Op geen enkel moment wordt het denkbaar geacht dat deze vrijmaking van aanvullende middelen onmogelijk is of op haar beurt ontoereikend. Na deze fase van vrijmaking van middelen wordt in de teksten gesteld dat de bevoegde autoriteit overgaat tot een betalingsopdracht ambtshalve. In de reeds genoemde circulaire uit 1989 wordt nog dieper ingegaan op ontoereikende tegoeden. Hierin wordt benadrukt dat het noodzakelijkerwijs om een tijdelijke situatie gaat, aangezien in dit geval aan de schuldeiser moet worden aangegeven wat het resterende bedrag is waarvoor op een later tijdstip een machtiging zal worden gegeven. Volgens de deskundige van de Commissie blijkt „uit lezing van de teksten dat schuldeisers de zekerheid kunnen verkrijgen dat hun vordering op een later tijdstip zal worden voldaan als dit niet onmiddellijk gebeurt”.

| (165) | Bovendien merkt de deskundige van de Commissie terecht op dat de procedure zoals vastgelegd in het Franse recht enkel een procedure voor het voldoen van schuldvorderingen is, met uitsluiting van een liquidatieprocedure. Wanneer het om particulieren gaat, is de situatie van staking van de betalingen op grond van de teksten vergelijkbaar met die van liquidatie. Het risico van staking van de betalingen kan dan ook een vrijwaringsprocedure op gang brengen (83) en gerechtelijke liquidatie wordt uitdrukkelijk voorgesteld als het gevolg van een staking van de betalingen (84). Wat betreft publiekrechtelijke rechtspersonen in het algemeen en overheidsinstellingen in het bijzonder luidt de boodschap van de wetgever en de toezichthoudende overheden aan schuldeisers daarentegen dat hun schuldvorderingen onbeperkt worden voldaan, in voorkomend geval door een derde zoals de staat. De situatie van staking van de betalingen is niet aan de orde en wordt geenszins in verband gebracht met die van liquidatie. |
| --- | --- |

(165)

Bovendien merkt de deskundige van de Commissie terecht op dat de procedure zoals vastgelegd in het Franse recht enkel een procedure voor het voldoen van schuldvorderingen is, met uitsluiting van een liquidatieprocedure. Wanneer het om particulieren gaat, is de situatie van staking van de betalingen op grond van de teksten vergelijkbaar met die van liquidatie. Het risico van staking van de betalingen kan dan ook een vrijwaringsprocedure op gang brengen (83) en gerechtelijke liquidatie wordt uitdrukkelijk voorgesteld als het gevolg van een staking van de betalingen (84). Wat betreft publiekrechtelijke rechtspersonen in het algemeen en overheidsinstellingen in het bijzonder luidt de boodschap van de wetgever en de toezichthoudende overheden aan schuldeisers daarentegen dat hun schuldvorderingen onbeperkt worden voldaan, in voorkomend geval door een derde zoals de staat. De situatie van staking van de betalingen is niet aan de orde en wordt geenszins in verband gebracht met die van liquidatie.

| (166) | Tot slot merkt de deskundige van de Commissie op dat de Franse autoriteiten naar aanleiding van de hervorming van 2008, die is doorgevoerd na de goedkeuring van het besluit tot inleiding van de procedure, niet hebben verduidelijkt dat de vrij te maken middelen eigen middelen van de overheidsinstelling moeten zijn en dat er geen staatsmiddelen kunnen worden ingezet. Met een dergelijke verduidelijking had echter een sterk signaal kunnen worden afgegeven aan schuldeisers, op een moment waarop in de door de Commissie gestarte procedures uitdrukkelijk een verband werd gelegd tussen een staatsgarantie en de hiaten in de bewoording van de teksten. Het feit dat deze noodzakelijke verduidelijking niet is aangebracht, voedt de stelling dat de Franse staat niet wenst te ontkennen dat de staat mogelijk zelf de nodige middelen moet verstrekken. |
| --- | --- |

(166)

Tot slot merkt de deskundige van de Commissie op dat de Franse autoriteiten naar aanleiding van de hervorming van 2008, die is doorgevoerd na de goedkeuring van het besluit tot inleiding van de procedure, niet hebben verduidelijkt dat de vrij te maken middelen eigen middelen van de overheidsinstelling moeten zijn en dat er geen staatsmiddelen kunnen worden ingezet. Met een dergelijke verduidelijking had echter een sterk signaal kunnen worden afgegeven aan schuldeisers, op een moment waarop in de door de Commissie gestarte procedures uitdrukkelijk een verband werd gelegd tussen een staatsgarantie en de hiaten in de bewoording van de teksten. Het feit dat deze noodzakelijke verduidelijking niet is aangebracht, voedt de stelling dat de Franse staat niet wenst te ontkennen dat de staat mogelijk zelf de nodige middelen moet verstrekken.

| (167) | In hun notitie van 27 oktober 2009 stellen de Franse autoriteiten dat het oordeel van de deskundige van de Commissie dat „uit lezing van de teksten blijkt dat schuldeisers de zekerheid kunnen verkrijgen dat hun vordering op een later tijdstip zal worden voldaan als dit niet onmiddellijk gebeurt” voortkomt uit een onjuiste lezing van de teksten, waarmee geenszins wordt vastgesteld dat staatsmiddelen in de plaats worden gesteld van middelen van de instelling. Bovendien gaat het om teksten op een lager niveau (circulaires). Niets staat er aan in de wet dat overheidsinstellingen met schuldeisers die geen aflossing van hun vorderingen kunnen verkrijgen, worden stilgelegd. De Franse autoriteiten zijn voorts van oordeel dat de mogelijkheid bestaat dat overheidsinstellingen hun schuldvordering niet voldoen terwijl zij zich niet per se in de situatie van staking van de betalingen bevinden. |
| --- | --- |

(167)

In hun notitie van 27 oktober 2009 stellen de Franse autoriteiten dat het oordeel van de deskundige van de Commissie dat „uit lezing van de teksten blijkt dat schuldeisers de zekerheid kunnen verkrijgen dat hun vordering op een later tijdstip zal worden voldaan als dit niet onmiddellijk gebeurt” voortkomt uit een onjuiste lezing van de teksten, waarmee geenszins wordt vastgesteld dat staatsmiddelen in de plaats worden gesteld van middelen van de instelling. Bovendien gaat het om teksten op een lager niveau (circulaires). Niets staat er aan in de wet dat overheidsinstellingen met schuldeisers die geen aflossing van hun vorderingen kunnen verkrijgen, worden stilgelegd. De Franse autoriteiten zijn voorts van oordeel dat de mogelijkheid bestaat dat overheidsinstellingen hun schuldvordering niet voldoen terwijl zij zich niet per se in de situatie van staking van de betalingen bevinden.

| (168) | De Commissie zal nu onderzoeken of de wettige mogelijkheid bestaat dat een overheidsinstelling die door een in kracht van gewijsde gegane rechterlijke beslissing is veroordeeld tot het betalen van een geldbedrag, wordt stilgelegd en de schuldvordering nooit wordt voldaan, zoals de Franse autoriteiten beweren. De Franse staat is gebonden aan de bepalingen van de wet van 16 juli 1980 en de uitvoeringsbepalingen daarvan. In het voor de schuldeiser minst gunstige scenario dient de staat op grond van deze teksten aan de schuldeiser aan te geven voor welk resterend bedrag op een later moment een machtiging zal worden gegeven. Uitgaande van de hypothese dat er geen voldoening van de schulden volgt, heeft de schuldeiser altijd de mogelijkheid om de staat aansprakelijk te stellen (dit punt zal in deel 3 van onderhavig decreet verder worden behandeld). In deze context zou het theoretische geval van stillegging er in ieder geval niet toe leiden dat de schuld tenietgaat. De Franse autoriteiten hebben overigens geen enkel concreet voorbeeld gegeven waarbij deze situatie zich zou hebben voorgedaan. |
| --- | --- |

(168)

De Commissie zal nu onderzoeken of de wettige mogelijkheid bestaat dat een overheidsinstelling die door een in kracht van gewijsde gegane rechterlijke beslissing is veroordeeld tot het betalen van een geldbedrag, wordt stilgelegd en de schuldvordering nooit wordt voldaan, zoals de Franse autoriteiten beweren. De Franse staat is gebonden aan de bepalingen van de wet van 16 juli 1980 en de uitvoeringsbepalingen daarvan. In het voor de schuldeiser minst gunstige scenario dient de staat op grond van deze teksten aan de schuldeiser aan te geven voor welk resterend bedrag op een later moment een machtiging zal worden gegeven. Uitgaande van de hypothese dat er geen voldoening van de schulden volgt, heeft de schuldeiser altijd de mogelijkheid om de staat aansprakelijk te stellen (dit punt zal in deel 3 van onderhavig decreet verder worden behandeld). In deze context zou het theoretische geval van stillegging er in ieder geval niet toe leiden dat de schuld tenietgaat. De Franse autoriteiten hebben overigens geen enkel concreet voorbeeld gegeven waarbij deze situatie zich zou hebben voorgedaan.

| (169) | Op grond van deze elementen concludeert de Commissie het volgende:






  — | de specifieke procedure zoals gedefinieerd in de wet van 16 juli 1980 en de uitvoeringsbepalingen daarvan vormen enkel een procedure voor het voldoen van schuldvorderingen, met uitsluiting van een liquidatieprocedure; wanneer deze procedure is toegepast, verdwijnt de schuldvordering niet, terwijl na toepassing van de liquidatieprocedure met het slotvonnis wegens ontoereikende activa zonder sanctie schuldeisers het recht wordt ontzegd om verdere gerechtelijke stappen te ondernemen; |
| --- | --- | --- |

(169)

Op grond van deze elementen concludeert de Commissie het volgende:

—

de specifieke procedure zoals gedefinieerd in de wet van 16 juli 1980 en de uitvoeringsbepalingen daarvan vormen enkel een procedure voor het voldoen van schuldvorderingen, met uitsluiting van een liquidatieprocedure; wanneer deze procedure is toegepast, verdwijnt de schuldvordering niet, terwijl na toepassing van de liquidatieprocedure met het slotvonnis wegens ontoereikende activa zonder sanctie schuldeisers het recht wordt ontzegd om verdere gerechtelijke stappen te ondernemen;

| — | de wet van 16 juli 1980 en de uitvoeringsbepalingen daarvan doet schuldeisers veronderstellen dat altijd de noodzakelijke middelen bestaan of zullen bestaan voor het voldoen van de schuldvordering die zij hebben bij de publiekrechtelijke juridische entiteit, doordat de betalingsopdracht tot een later tijdstip kan worden uitgesteld en de situatie van staking van de betalingen op geen enkel moment een reële mogelijkheid is; |
| --- | --- |

—

de wet van 16 juli 1980 en de uitvoeringsbepalingen daarvan doet schuldeisers veronderstellen dat altijd de noodzakelijke middelen bestaan of zullen bestaan voor het voldoen van de schuldvordering die zij hebben bij de publiekrechtelijke juridische entiteit, doordat de betalingsopdracht tot een later tijdstip kan worden uitgesteld en de situatie van staking van de betalingen op geen enkel moment een reële mogelijkheid is;

| — | hieruit volgt dat de situatie van een kastekort in voorkomend geval door de staat wordt opgevangen of slechts tijdelijk is. Daarentegen is in geen enkele liquidatieprocedure, in de mogelijkheid voorzien dat een derde aansprakelijk kan worden gesteld voor de schulden van de insolvente persoon, behalve uiteraard wanneer het gaat om een garantie verschaffen of een vennootschap met onbeperkte aansprakelijkheid. |
| --- | --- |

—

hieruit volgt dat de situatie van een kastekort in voorkomend geval door de staat wordt opgevangen of slechts tijdelijk is. Daarentegen is in geen enkele liquidatieprocedure, in de mogelijkheid voorzien dat een derde aansprakelijk kan worden gesteld voor de schulden van de insolvente persoon, behalve uiteraard wanneer het gaat om een garantie verschaffen of een vennootschap met onbeperkte aansprakelijkheid.

iii)   In sommige teksten bestaat inderdaad de mogelijkheid van een buitengewone subsidie van de staat waarmee de overheidsinstelling aan haar verplichtingen kan voldoen, en wordt deze mogelijkheid ook daadwerkelijk benut

| (170) | In dit verband heeft de deskundige van de Commissie het volgende vastgesteld: |
| --- | --- |

(170)

In dit verband heeft de deskundige van de Commissie het volgende vastgesteld:

(α)   [...] (41)

| (171) | De Commissie stelt vast dat de eigen middelen die kunnen worden ingezet in geval van ontoereikende liquide middelen van La Poste beperkt zijn, hoewel de garantie die voortvloeit uit de rechtsvorm van La Poste ook zonder deze constatering kan worden aangemerkt als staatssteun. Zowel voor de overdracht van activa (85) als voor de verhoging van tarieven voor de verlening van de universele postdienst (86) gelden zeer strikte regels die door de Franse wetgever zijn opgesteld. Het is dermate moeilijk om eigen aanvullende middelen vrij te maken om schulden te kunnen voldoen, dat de staat in geval van kastekort moet interveniëren. Ten eerste is het door het mechanisme van communicerende vaten onmogelijk om middelen vrij te maken door de overdracht van activa, waardoor er vaak een beroep wordt gedaan op andere garantiemechanismen (zoals voorschotten en het aansprakelijk stellen van de staat). Ten tweede zou de uitvaardiging van een regeling ter bescherming van activa door de wetgever kunnen leiden tot geschillen over aansprakelijkheid buiten schuld van de staat als La Poste niet aan haar verplichtingen zou kunnen voldoen (87). |
| --- | --- |

(171)

De Commissie stelt vast dat de eigen middelen die kunnen worden ingezet in geval van ontoereikende liquide middelen van La Poste beperkt zijn, hoewel de garantie die voortvloeit uit de rechtsvorm van La Poste ook zonder deze constatering kan worden aangemerkt als staatssteun. Zowel voor de overdracht van activa (85) als voor de verhoging van tarieven voor de verlening van de universele postdienst (86) gelden zeer strikte regels die door de Franse wetgever zijn opgesteld. Het is dermate moeilijk om eigen aanvullende middelen vrij te maken om schulden te kunnen voldoen, dat de staat in geval van kastekort moet interveniëren. Ten eerste is het door het mechanisme van communicerende vaten onmogelijk om middelen vrij te maken door de overdracht van activa, waardoor er vaak een beroep wordt gedaan op andere garantiemechanismen (zoals voorschotten en het aansprakelijk stellen van de staat). Ten tweede zou de uitvaardiging van een regeling ter bescherming van activa door de wetgever kunnen leiden tot geschillen over aansprakelijkheid buiten schuld van de staat als La Poste niet aan haar verplichtingen zou kunnen voldoen (87).

| (172) | In hun notitie van 27 oktober 2009 spreken de Franse autoriteiten tegen dat het „onmogelijk” is om eigen middelen voor La Poste vrij te maken:






  — | Wat betreft de overdracht van activa mag de staat zelf bepalen of een actief al dan niet „onmisbaar” is voor de openbare dienstverlening; bovendien is het zo dat zelfs wanneer de staat bezwaar maakt tegen een dergelijke overdracht, dit geenszins inhoudt dat er middels garantiemechanismen compensatie moet worden geboden; tot slot heeft de staat zich in de praktijk nooit uitgesproken tegen een overdracht van activa op basis van artikel 23 van de wet van 2 juli 1990, die overigens in onbruik is geraakt omdat La Poste in 2005 vrijwel al haar vastgoed (inclusief de postkantoren) heeft ondergebracht bij een dochteronderneming waarop dit stelsel van voorafgaande toestemming niet van toepassing is; |
| --- | --- | --- |

(172)

In hun notitie van 27 oktober 2009 spreken de Franse autoriteiten tegen dat het „onmogelijk” is om eigen middelen voor La Poste vrij te maken:

—

Wat betreft de overdracht van activa mag de staat zelf bepalen of een actief al dan niet „onmisbaar” is voor de openbare dienstverlening; bovendien is het zo dat zelfs wanneer de staat bezwaar maakt tegen een dergelijke overdracht, dit geenszins inhoudt dat er middels garantiemechanismen compensatie moet worden geboden; tot slot heeft de staat zich in de praktijk nooit uitgesproken tegen een overdracht van activa op basis van artikel 23 van de wet van 2 juli 1990, die overigens in onbruik is geraakt omdat La Poste in 2005 vrijwel al haar vastgoed (inclusief de postkantoren) heeft ondergebracht bij een dochteronderneming waarop dit stelsel van voorafgaande toestemming niet van toepassing is;

| — | Wat betreft de verhoging van de tarieven voor de verlening van de universele postdienst stellen de Franse autoriteiten dat de toezichthouder ARCEP (Autorité de Régulation des Communications Electroniques et des Postes) de tarieven niet vaststelt, maar alleen voor de enige gereguleerde activiteiten van La Poste een bovengrens (price cap) vaststelt: daaronder mogen de tarieven van La Poste zich vrij ontwikkelen (met uitzondering van de prijs van postzegels, waarover de Franse minister bevoegd voor postzaken beslist met inachtneming van die bovengrens); voorts kan ervan worden uitgegaan dat de ARCEP moeilijk een tariefverhoging kan afwijzen die noodzakelijk is voor het voortbestaan van de entiteit en de overheidstaken waarmee zij is belast; tot slot heeft dit prijsplafond slechts betrekking op de gereguleerde activiteiten, die goed zijn voor minder dan de helft van de bedrijfsresultaten van La Poste. |
| --- | --- |

—

Wat betreft de verhoging van de tarieven voor de verlening van de universele postdienst stellen de Franse autoriteiten dat de toezichthouder ARCEP (Autorité de Régulation des Communications Electroniques et des Postes) de tarieven niet vaststelt, maar alleen voor de enige gereguleerde activiteiten van La Poste een bovengrens (price cap) vaststelt: daaronder mogen de tarieven van La Poste zich vrij ontwikkelen (met uitzondering van de prijs van postzegels, waarover de Franse minister bevoegd voor postzaken beslist met inachtneming van die bovengrens); voorts kan ervan worden uitgegaan dat de ARCEP moeilijk een tariefverhoging kan afwijzen die noodzakelijk is voor het voortbestaan van de entiteit en de overheidstaken waarmee zij is belast; tot slot heeft dit prijsplafond slechts betrekking op de gereguleerde activiteiten, die goed zijn voor minder dan de helft van de bedrijfsresultaten van La Poste.

| (173) | De Commissie neemt kennis van de toelichting van de Franse autoriteiten en heeft daarop twee opmerkingen:






  — | de Franse autoriteiten stellen dat wanneer de staat bezwaar maakt tegen een overdracht, dit geenszins een garantie inhoudt. Niettemin hebben zij erkend (ook al spreken zij tegen dat La Poste hierdoor een voordeel geniet) dat de vertegenwoordiger van de staat zich dient te houden aan de eis van continuïteit van de openbare dienstverlening bij de tenuitvoerlegging van de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 (88), waarmee de staat aansprakelijk kan worden gesteld buiten schuld wegens inbreuk op de gelijkheid voor overheidslasten zoals hierna aangetoond (89); |
| --- | --- | --- |

(173)

De Commissie neemt kennis van de toelichting van de Franse autoriteiten en heeft daarop twee opmerkingen:

—

de Franse autoriteiten stellen dat wanneer de staat bezwaar maakt tegen een overdracht, dit geenszins een garantie inhoudt. Niettemin hebben zij erkend (ook al spreken zij tegen dat La Poste hierdoor een voordeel geniet) dat de vertegenwoordiger van de staat zich dient te houden aan de eis van continuïteit van de openbare dienstverlening bij de tenuitvoerlegging van de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 (88), waarmee de staat aansprakelijk kan worden gesteld buiten schuld wegens inbreuk op de gelijkheid voor overheidslasten zoals hierna aangetoond (89);

| — | aangezien een schuldeiser van La Poste zich voor voldoening van zijn vordering niet kan wenden tot een andere onderneming uit de groep La Poste, dient te worden onderzocht welk aandeel de gereguleerde activiteiten en de gereserveerde activiteiten hebben in de omzet van La Poste, en niet in de omzet van de groep La Poste. Gezien de omvang van de regulering in Frankrijk (90) is duidelijk dat gereguleerde activiteiten het belangrijkste deel van de activiteiten van de overheidsinstelling La Poste uitmaken. Voor de tarieven van een groot deel van de activiteiten van La Poste geldt dus een bovengrens; voorts worden de tarieven voor gereserveerde diensten middels een ministerieel decreet vastgesteld. |
| --- | --- |

—

aangezien een schuldeiser van La Poste zich voor voldoening van zijn vordering niet kan wenden tot een andere onderneming uit de groep La Poste, dient te worden onderzocht welk aandeel de gereguleerde activiteiten en de gereserveerde activiteiten hebben in de omzet van La Poste, en niet in de omzet van de groep La Poste. Gezien de omvang van de regulering in Frankrijk (90) is duidelijk dat gereguleerde activiteiten het belangrijkste deel van de activiteiten van de overheidsinstelling La Poste uitmaken. Voor de tarieven van een groot deel van de activiteiten van La Poste geldt dus een bovengrens; voorts worden de tarieven voor gereserveerde diensten middels een ministerieel decreet vastgesteld.

(β)   Middelen voor bepaalde taken en programma's uit de staatsbegroting zouden kunnen worden ingezet voor steun aan een overheidsinstelling die haar schulden niet kan voldoen

| (174) | De deskundige van de Commissie heeft de volgende programma's vastgesteld:






  — | programma nr. 823, Voorschotten aan organismen die los staan van de staat en overheidsdiensten beheren: hiermee wordt beoogd „de staat in staat te stellen voorschotten te verlenen aan diverse organismen die los staan van de staat en overheidsdiensten beheren” (91). „Deze voorschotten zijn bedoeld voor noodsituaties, bijvoorbeeld het waarborgen van de continuïteit van overheidstaken of versnelde tenuitvoerlegging van een bepaalde maatregel. Hiermee kan ook een onverwacht kastekort tijdelijk worden opgevangen dat op een later moment met duurzame middelen moet worden aangevuld voor de lange termijn. Zo wordt financiering via de bank of de markt vermeden en wordt tegelijkertijd voorkomen dat de schuld van overheden nog verder gefragmenteerd raakt en hun rentelast toeneemt”. |
| --- | --- | --- |

(174)

De deskundige van de Commissie heeft de volgende programma's vastgesteld:

—

programma nr. 823, Voorschotten aan organismen die los staan van de staat en overheidsdiensten beheren: hiermee wordt beoogd „de staat in staat te stellen voorschotten te verlenen aan diverse organismen die los staan van de staat en overheidsdiensten beheren” (91). „Deze voorschotten zijn bedoeld voor noodsituaties, bijvoorbeeld het waarborgen van de continuïteit van overheidstaken of versnelde tenuitvoerlegging van een bepaalde maatregel. Hiermee kan ook een onverwacht kastekort tijdelijk worden opgevangen dat op een later moment met duurzame middelen moet worden aangevuld voor de lange termijn. Zo wordt financiering via de bank of de markt vermeden en wordt tegelijkertijd voorkomen dat de schuld van overheden nog verder gefragmenteerd raakt en hun rentelast toeneemt”.

| — | onder de taak „Financiële deelnemingen van de staat” vallen twee programma's, respectievelijk „Kapitaalverrichtingen die van belang zijn voor de financiële deelnemingen van de staat” (programma nr. 731) en „Vermindering van de schuldenlast van de staat en van overheidsinstellingen van de staat” (programma nr. 732). Binnen dit programma omvat actie nr. 1 de „kapitaalverhogingen, toelagen in eigen middelen, aandeelhoudervoorschotten en geassimileerde leningen”. |
| --- | --- |

—

onder de taak „Financiële deelnemingen van de staat” vallen twee programma's, respectievelijk „Kapitaalverrichtingen die van belang zijn voor de financiële deelnemingen van de staat” (programma nr. 731) en „Vermindering van de schuldenlast van de staat en van overheidsinstellingen van de staat” (programma nr. 732). Binnen dit programma omvat actie nr. 1 de „kapitaalverhogingen, toelagen in eigen middelen, aandeelhoudervoorschotten en geassimileerde leningen”.

| (175) | De middelen voor deze voorschotten zijn zeer hoog. In het kader van programma nr. 731 is uitdrukkelijk in een reserve van 85 miljoen EUR voorzien. De betalingskredieten voor actie nr. 1 van programma 732 bedragen 660 miljoen EUR. De betalingskredieten voor programma nr. 823 bedragen 50 miljoen EUR. |
| --- | --- |

(175)

De middelen voor deze voorschotten zijn zeer hoog. In het kader van programma nr. 731 is uitdrukkelijk in een reserve van 85 miljoen EUR voorzien. De betalingskredieten voor actie nr. 1 van programma 732 bedragen 660 miljoen EUR. De betalingskredieten voor programma nr. 823 bedragen 50 miljoen EUR.

| (176) | Als La Poste in financiële problemen zou geraken, zou de staat middelen uit deze programma's kunnen inzetten om La Poste financieel bij te staan. In geen enkele tekst worden de mogelijkheden beperkt voor het verlenen van voorschotten aan EPIC's met een economische activiteit die in de een voor concurrentie opengestelde sector opereren. |
| --- | --- |

(176)

Als La Poste in financiële problemen zou geraken, zou de staat middelen uit deze programma's kunnen inzetten om La Poste financieel bij te staan. In geen enkele tekst worden de mogelijkheden beperkt voor het verlenen van voorschotten aan EPIC's met een economische activiteit die in de een voor concurrentie opengestelde sector opereren.

| (177) | De Franse autoriteiten stellen in hun notitie van 27 oktober 2009 dat zij nooit hebben tegengesproken dat overheidsinstellingen voorschotten kunnen ontvangen van de staat, die overigens expliciet zijn vastgelegd, maar dat dit geenszins inhoudt dat overheidsinstellingen het recht hebben om middelen uit de staatsbegroting te putten; zoals aangegeven door de Commissiedeskundige kunnen alle financiële deelnemingen van de staat ongeacht hun rechtsvorm in aanmerking komen voor het systeem van aandeelhoudersvoorschotten, en daarom mogen er niet alleen conclusies worden getrokken voor EPIC's; bovendien voldoen deze voorschotten volledig aan de communautaire voorwaarden, aangezien zij een logica volgen waarbij beleggers met kennis van zaken beslissingen kunnen nemen, in tegenstelling tot wat de deskundige van de Commissie beweert. |
| --- | --- |

(177)

De Franse autoriteiten stellen in hun notitie van 27 oktober 2009 dat zij nooit hebben tegengesproken dat overheidsinstellingen voorschotten kunnen ontvangen van de staat, die overigens expliciet zijn vastgelegd, maar dat dit geenszins inhoudt dat overheidsinstellingen het recht hebben om middelen uit de staatsbegroting te putten; zoals aangegeven door de Commissiedeskundige kunnen alle financiële deelnemingen van de staat ongeacht hun rechtsvorm in aanmerking komen voor het systeem van aandeelhoudersvoorschotten, en daarom mogen er niet alleen conclusies worden getrokken voor EPIC's; bovendien voldoen deze voorschotten volledig aan de communautaire voorwaarden, aangezien zij een logica volgen waarbij beleggers met kennis van zaken beslissingen kunnen nemen, in tegenstelling tot wat de deskundige van de Commissie beweert.

| (178) | De Commissie concludeert het volgende:






  — | volgens Franse rechtsteksten is de staat gemachtigd en wordt hij zelfs aangespoord om toestemming te geven voor toelagen aan overheidsinstellingen wanneer deze kampen met een kastekort, en hieraan wordt de voorkeur verleend boven klassieke bankleningen; voor toegang tot deze middelen behoeft geenszins te worden voldaan aan de regelgeving inzake staatssteun; deze toelagen kunnen de „aanvullende middelen” vormen zoals bedoeld in de wet van 16 juli 1980; |
| --- | --- | --- |

(178)

De Commissie concludeert het volgende:

—

volgens Franse rechtsteksten is de staat gemachtigd en wordt hij zelfs aangespoord om toestemming te geven voor toelagen aan overheidsinstellingen wanneer deze kampen met een kastekort, en hieraan wordt de voorkeur verleend boven klassieke bankleningen; voor toegang tot deze middelen behoeft geenszins te worden voldaan aan de regelgeving inzake staatssteun; deze toelagen kunnen de „aanvullende middelen” vormen zoals bedoeld in de wet van 16 juli 1980;

| — | deze teksten zijn bij schuldeisers bekend, die dus met reden mogen aannemen dat de toezichthoudende overheid de nodige middelen zal kunnen vrijmaken om hun vordering te voldoen; |
| --- | --- |

—

deze teksten zijn bij schuldeisers bekend, die dus met reden mogen aannemen dat de toezichthoudende overheid de nodige middelen zal kunnen vrijmaken om hun vordering te voldoen;

| — | La Poste heeft niettemin niet het recht om uit deze middelen te putten. |
| --- | --- |

—

La Poste heeft niettemin niet het recht om uit deze middelen te putten.

| (179) | Overwegende hetgeen volgt:






  — | in de wet van 16 juli 1980 en de uitvoeringsmaatregelen daarvan is in geen procedure voor liquidatieontbinding voorzien waarbij de rechten en verplichtingen komen te vervallen; |
| --- | --- | --- |

(179)

Overwegende hetgeen volgt:

—

in de wet van 16 juli 1980 en de uitvoeringsmaatregelen daarvan is in geen procedure voor liquidatieontbinding voorzien waarbij de rechten en verplichtingen komen te vervallen;

| — | uit de wet van 16 juli 1980 en haar uitvoeringsmaatregelen valt op geen enkele wijze af te leiden dat de mogelijkheid bestaat dat er geen middelen kunnen worden vrijgemaakt; |
| --- | --- |

—

uit de wet van 16 juli 1980 en haar uitvoeringsmaatregelen valt op geen enkele wijze af te leiden dat de mogelijkheid bestaat dat er geen middelen kunnen worden vrijgemaakt;

| — | uit begrotingsdocumenten blijkt dat EPIC's buitengewone voorschotten kunnen ontvangen indien er een dringend kastekort is, |
| --- | --- |

—

uit begrotingsdocumenten blijkt dat EPIC's buitengewone voorschotten kunnen ontvangen indien er een dringend kastekort is,

is de Commissie van oordeel dat de hypothese dat de schuldeiser er met de toepassing van de procedures van de wet van 16 juli 1980 niet in zou slagen zijn vordering voldaan te zien, niet waarschijnlijk is.

| (180) | De Commissie heeft daarentegen niet vastgesteld dat overheidsinstellingen rechtstreeks toegang hebben tot schatkistrekeningen, indien onder „rechtstreekse toegang” wordt verstaan dat een EPIC de mogelijkheid heeft zelf te besluiten rechtstreeks middelen te putten uit staatsgelden die deze ter beschikking zijn gesteld en waarvoor geen tussenbeidekomst van de staat is vereist. |
| --- | --- |

(180)

De Commissie heeft daarentegen niet vastgesteld dat overheidsinstellingen rechtstreeks toegang hebben tot schatkistrekeningen, indien onder „rechtstreekse toegang” wordt verstaan dat een EPIC de mogelijkheid heeft zelf te besluiten rechtstreeks middelen te putten uit staatsgelden die deze ter beschikking zijn gesteld en waarvoor geen tussenbeidekomst van de staat is vereist.

iv)   Het voorstel van de Franse autoriteiten ter verduidelijking van het uitvoeringsdecreet van de wet van 16 juli 1980 is ontoereikend

| (181) | Ter inleiding benadrukt de Commissie dat de Franse autoriteiten de wet van 16 juli 1980, die in dit deel zal worden geanalyseerd, niet hebben gewijzigd. Als gevolg daarvan moet het onderzoek van de Commissie naar het bestaan van een garantie ten gunste van La Poste zijn gebaseerd op het vigerende recht, en niet op het al dan niet adequate karakter van de voorstellen van de Franse autoriteiten waarmee iedere garantie moet worden uitgesloten, maar die nooit zijn bekrachtigd. Hieruit volgt dat de analyse van de Commissie in dit deel met name tot doel heeft een volledige beschrijving te bieden van de procedure die bij de Commissie heeft plaatsgevonden. |
| --- | --- |

(181)

Ter inleiding benadrukt de Commissie dat de Franse autoriteiten de wet van 16 juli 1980, die in dit deel zal worden geanalyseerd, niet hebben gewijzigd. Als gevolg daarvan moet het onderzoek van de Commissie naar het bestaan van een garantie ten gunste van La Poste zijn gebaseerd op het vigerende recht, en niet op het al dan niet adequate karakter van de voorstellen van de Franse autoriteiten waarmee iedere garantie moet worden uitgesloten, maar die nooit zijn bekrachtigd. Hieruit volgt dat de analyse van de Commissie in dit deel met name tot doel heeft een volledige beschrijving te bieden van de procedure die bij de Commissie heeft plaatsgevonden.

| (182) | De Franse autoriteiten hebben voorgesteld het uitvoeringsdecreet van de wet van 16 juli 1980 als volgt te wijzigen om vast te leggen dat de middelen die door de toezichthoudende overheid worden vrijgemaakt, enkel afkomstig kunnen zijn uit de middelen van de lagere overheid of instelling: „Wanneer er na het aflopen van deze termijnen geen gevolg is gegeven aan de aanmaning, neemt de vertegenwoordiger van de staat of de toezichthoudende overheid de uitgave op in de begroting van de in gebreke blijvende lagere overheid of overheidsinstelling. In voorkomend geval worden de noodzakelijke middelen in de begroting van de betrokken overheid of instelling vrijgemaakt door de kredieten die voor andere uitgaven zijn bestemd en nog vrij kunnen worden ingezet te verlagen, of de middelen te verhogen.” (Wijzigingen zijn onderstreept.) |
| --- | --- |

(182)

De Franse autoriteiten hebben voorgesteld het uitvoeringsdecreet van de wet van 16 juli 1980 als volgt te wijzigen om vast te leggen dat de middelen die door de toezichthoudende overheid worden vrijgemaakt, enkel afkomstig kunnen zijn uit de middelen van de lagere overheid of instelling: „Wanneer er na het aflopen van deze termijnen geen gevolg is gegeven aan de aanmaning, neemt de vertegenwoordiger van de staat of de toezichthoudende overheid de uitgave op in de begroting van de in gebreke blijvende lagere overheid of overheidsinstelling. In voorkomend geval worden de noodzakelijke middelen in de begroting van de betrokken overheid of instelling vrijgemaakt door de kredieten die voor andere uitgaven zijn bestemd en nog vrij kunnen worden ingezet te verlagen, of de middelen te verhogen.” (Wijzigingen zijn onderstreept.)

| (183) | Niettemin wijst de Commissie er net als in overweging 58 van het decreet tot inleiding van de procedure op dat noch in de huidige versie, noch in de gewijzigde versie volgens het voorstel van de Franse autoriteiten van de teksten wordt uitgesloten dat de middelen kunnen worden vrijgemaakt door een verhoging van de middelen die vooraf mogelijk is gemaakt door een subsidie of een injectie van openbare middelen. |
| --- | --- |

(183)

Niettemin wijst de Commissie er net als in overweging 58 van het decreet tot inleiding van de procedure op dat noch in de huidige versie, noch in de gewijzigde versie volgens het voorstel van de Franse autoriteiten van de teksten wordt uitgesloten dat de middelen kunnen worden vrijgemaakt door een verhoging van de middelen die vooraf mogelijk is gemaakt door een subsidie of een injectie van openbare middelen.

| (184) | De Commissie zal nu onderzoeken over welke rechtsmiddelen de schuldeiser beschikt in het onwaarschijnlijke theoretische geval dat de schuldeiser zijn vordering niet voldaan krijgt volgens de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980. De Commissie zal met name de regeling voor aansprakelijkheid van de staat onderzoeken om te bepalen of deze de kenmerken van een garantiemechanisme vertoont. |
| --- | --- |

(184)

De Commissie zal nu onderzoeken over welke rechtsmiddelen de schuldeiser beschikt in het onwaarschijnlijke theoretische geval dat de schuldeiser zijn vordering niet voldaan krijgt volgens de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980. De Commissie zal met name de regeling voor aansprakelijkheid van de staat onderzoeken om te bepalen of deze de kenmerken van een garantiemechanisme vertoont.

3)   De aansprakelijkheidsregeling van de staat bij de tenuitvoerlegging van de procedure voor de invordering van schulden van overheidsinstellingen vertoont de kenmerken van een garantiemechanisme

| (185) | Volgens de Franse autoriteiten kan de staat in beginsel niet aansprakelijk worden gesteld, of de staat nu wel of geen schuld kan worden aangerekend (92). De Franse autoriteiten erkennen niettemin dat de rechter, in het theoretische geval waarin er een eis van continuïteit van de openbare dienstverlening bestaat en de vertegenwoordiger van de staat op grond van deze eis de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 ten uitvoer moet leggen, kan bepalen dat de schuldeiser schadeloos moet worden gesteld. In deze hypothese zou de schadeloosstelling echter enkel tot gevolg hebben dat de schuldeiser zich weer in de situatie bevindt waarin hij zich in het gemene recht zou hebben bevonden; de schuldeiser zou dus geen enkel voordeel genieten. |
| --- | --- |

(185)

Volgens de Franse autoriteiten kan de staat in beginsel niet aansprakelijk worden gesteld, of de staat nu wel of geen schuld kan worden aangerekend (92). De Franse autoriteiten erkennen niettemin dat de rechter, in het theoretische geval waarin er een eis van continuïteit van de openbare dienstverlening bestaat en de vertegenwoordiger van de staat op grond van deze eis de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 ten uitvoer moet leggen, kan bepalen dat de schuldeiser schadeloos moet worden gesteld. In deze hypothese zou de schadeloosstelling echter enkel tot gevolg hebben dat de schuldeiser zich weer in de situatie bevindt waarin hij zich in het gemene recht zou hebben bevonden; de schuldeiser zou dus geen enkel voordeel genieten.

| (186) | De Commissie stelt niettemin dat schuldeisers in het gemene recht, in ieder geval concurrente schuldeisers, in principe niet hun volledige vorderingen voldaan krijgen. Bovendien worden de schulden van een bedrijf in liquidatie niet door een derde betaald, wat hier wel het geval is. |
| --- | --- |

(186)

De Commissie stelt niettemin dat schuldeisers in het gemene recht, in ieder geval concurrente schuldeisers, in principe niet hun volledige vorderingen voldaan krijgen. Bovendien worden de schulden van een bedrijf in liquidatie niet door een derde betaald, wat hier wel het geval is.

| (187) | De Franse autoriteiten stellen tevens dat de mogelijkheden voor schadeloosstelling van schuldeisers door een beroep te doen op aansprakelijkheid in ieder geval niet kunnen worden beschouwd als een vorm van garantie. |
| --- | --- |

(187)

De Franse autoriteiten stellen tevens dat de mogelijkheden voor schadeloosstelling van schuldeisers door een beroep te doen op aansprakelijkheid in ieder geval niet kunnen worden beschouwd als een vorm van garantie.

| (188) | De Commissie is niettemin van oordeel en zal ook aantonen dat een beroep op de aansprakelijkheid van de staat (wegens schuld of buiten schuld) bij de tenuitvoerlegging van de procedure voor de invordering van schulden van publiekrechtelijke rechtspersonen zoals bedoeld in de wet van 16 juli 1980 in het Gemeenschapsrecht gelijkstaat aan een garantiemechanisme, aangezien daarmee voldoening van schuldvorderingen aan schuldeisers wordt gewaarborgd doordat de lidstaat verplicht is deze af te lossen als La Poste niet aan haar verplichtingen zou kunnen voldoen. Bovendien tekent zich uit jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) in de zaak-Campoloro een automatische garantie af. De Franse autoriteiten hebben deze aansprakelijkheids- of garantiemechanismen niet beperkt, hoewel zij dit wel hadden kunnen doen. |
| --- | --- |

(188)

De Commissie is niettemin van oordeel en zal ook aantonen dat een beroep op de aansprakelijkheid van de staat (wegens schuld of buiten schuld) bij de tenuitvoerlegging van de procedure voor de invordering van schulden van publiekrechtelijke rechtspersonen zoals bedoeld in de wet van 16 juli 1980 in het Gemeenschapsrecht gelijkstaat aan een garantiemechanisme, aangezien daarmee voldoening van schuldvorderingen aan schuldeisers wordt gewaarborgd doordat de lidstaat verplicht is deze af te lossen als La Poste niet aan haar verplichtingen zou kunnen voldoen. Bovendien tekent zich uit jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) in de zaak-Campoloro een automatische garantie af. De Franse autoriteiten hebben deze aansprakelijkheids- of garantiemechanismen niet beperkt, hoewel zij dit wel hadden kunnen doen.

i)   Eerdere jurisprudentie: blijk van het specifieke karakter van de regeling zoals ingesteld door de zaak-Campoloro

| (189) | Zoals aangegeven door de deskundige van de Commissie maakte de administratieve rechter vóór de zaak-Campoloro (die hieronder zal worden bestudeerd) onderscheid tussen twee vormen van schade wanneer een schuldeiser van een publiekrechtelijke rechtspersoon die is onderworpen aan de wet van 16 juli 1980 de staat aansprakelijk wilde stellen vanwege het gebruik van de bevoegdheden in dat instrument. Enerzijds leed de schuldeiser schade vanwege het feit dat zijn vordering niet werd voldaan, en deze schade vloeide enkel voort uit de insolventie van de schuldenaar. Anderzijds kon de schuldeiser schade lijden die los stond van tekortkomingen bij de tenuitvoerlegging van de bevoegdheden van de staat (vertraging, kwade wil, weigering om procedures te starten, gedeeltelijke tenuitvoerlegging van procedures en dergelijke). Deze tweede vorm van schade werd niet beoordeeld aan de hand van het schuldbedrag, maar op basis van een schatting van de kosten van eventuele vertraging of een weigering om gebruik te maken van de wettelijke bevoegdheden. Dat is de benadering die het Franse administratieve gerechtshof van Lyon heeft gevolgd in de zaak-Campoloro (93). |
| --- | --- |

(189)

Zoals aangegeven door de deskundige van de Commissie maakte de administratieve rechter vóór de zaak-Campoloro (die hieronder zal worden bestudeerd) onderscheid tussen twee vormen van schade wanneer een schuldeiser van een publiekrechtelijke rechtspersoon die is onderworpen aan de wet van 16 juli 1980 de staat aansprakelijk wilde stellen vanwege het gebruik van de bevoegdheden in dat instrument. Enerzijds leed de schuldeiser schade vanwege het feit dat zijn vordering niet werd voldaan, en deze schade vloeide enkel voort uit de insolventie van de schuldenaar. Anderzijds kon de schuldeiser schade lijden die los stond van tekortkomingen bij de tenuitvoerlegging van de bevoegdheden van de staat (vertraging, kwade wil, weigering om procedures te starten, gedeeltelijke tenuitvoerlegging van procedures en dergelijke). Deze tweede vorm van schade werd niet beoordeeld aan de hand van het schuldbedrag, maar op basis van een schatting van de kosten van eventuele vertraging of een weigering om gebruik te maken van de wettelijke bevoegdheden. Dat is de benadering die het Franse administratieve gerechtshof van Lyon heeft gevolgd in de zaak-Campoloro (93).

ii)   Het arrest van de Franse Raad van State uit 2005 in de zaak-Campoloro

| (190) | Volgens de deskundige van de Commissie vormt de uitspraak van de Franse Raad van State in de zaak-Campoloro een eerste kentering doordat een van de erin vervatte hypothesen strikt genomen niet meer een geval van aansprakelijkheid vormt, maar als een garantiemechanisme functioneert. |
| --- | --- |

(190)

Volgens de deskundige van de Commissie vormt de uitspraak van de Franse Raad van State in de zaak-Campoloro een eerste kentering doordat een van de erin vervatte hypothesen strikt genomen niet meer een geval van aansprakelijkheid vormt, maar als een garantiemechanisme functioneert.

| (191) | Er zij ten eerste gewezen op de principiële overweging in het arrest van de afdeling van de Franse Raad van State van 18 november 2005, Société fermière de Campoloro, nr. 271898:
  „Overwegende dat de wetgever met deze bepalingen de bedoeling heeft gehad de vertegenwoordiger van de staat, wanneer een decentrale overheid nalaat een door een in kracht van gewijsde gegane rechterlijke beslissing ten uitvoer te leggen, en na ingebrekestelling, de bevoegdheid te verlenen zich in de plaats te stellen van de organen van deze overheid om de middelen vrij te maken of te creëren waarmee deze gerechtelijke beslissing volledig ten uitvoer kan worden gelegd; dat het deze vertegenwoordiger toekomt hiertoe onder toezicht van de rechter, rekening houdend met de situatie van de betrokken overheid en met de eisen van algemeen belang, de nodige maatregelen te treffen; dat een van deze maatregelen erin kan bestaan om over te gaan tot de verkoop van activa die de overheid toebehoren wanneer deze niet noodzakelijk zijn voor het goed functioneren van de overheidsdiensten waarmee zij is belast; dat indien de prefect nalaat of verzuimt zijn wettelijke bevoegdheden in te zetten, de schuldeiser van de decentrale overheid het recht heeft een rechtszaak aan te spannen tegen de staat in geval van grove schuld die is ontstaan bij de uitoefening van de bevoegdheid tot toezicht; dat bovendien in het theoretische geval waarin met het oog op de situatie van de decentrale overheid, met name de ontoereikendheid van haar activa, of wegens eisen van algemeen belang, de prefect rechtmatig heeft kunnen weigeren bepaalde maatregelen te treffen teneinde te waarborgen dat de gerechtelijke beslissing volledig ten uitvoer wordt gelegd, de overheid aansprakelijk kan worden gesteld voor de schade die daaruit voortvloeit voor de schuldeiser van de decentrale overheid indien deze schade een buitengewoon en speciaal karakter heeft.” |
| --- | --- |

(191)

Er zij ten eerste gewezen op de principiële overweging in het arrest van de afdeling van de Franse Raad van State van 18 november 2005, Société fermière de Campoloro, nr. 271898:

„Overwegende dat de wetgever met deze bepalingen de bedoeling heeft gehad de vertegenwoordiger van de staat, wanneer een decentrale overheid nalaat een door een in kracht van gewijsde gegane rechterlijke beslissing ten uitvoer te leggen, en na ingebrekestelling, de bevoegdheid te verlenen zich in de plaats te stellen van de organen van deze overheid om de middelen vrij te maken of te creëren waarmee deze gerechtelijke beslissing volledig ten uitvoer kan worden gelegd; dat het deze vertegenwoordiger toekomt hiertoe onder toezicht van de rechter, rekening houdend met de situatie van de betrokken overheid en met de eisen van algemeen belang, de nodige maatregelen te treffen; dat een van deze maatregelen erin kan bestaan om over te gaan tot de verkoop van activa die de overheid toebehoren wanneer deze niet noodzakelijk zijn voor het goed functioneren van de overheidsdiensten waarmee zij is belast; dat indien de prefect nalaat of verzuimt zijn wettelijke bevoegdheden in te zetten, de schuldeiser van de decentrale overheid het recht heeft een rechtszaak aan te spannen tegen de staat in geval van grove schuld die is ontstaan bij de uitoefening van de bevoegdheid tot toezicht; dat bovendien in het theoretische geval waarin met het oog op de situatie van de decentrale overheid, met name de ontoereikendheid van haar activa, of wegens eisen van algemeen belang, de prefect rechtmatig heeft kunnen weigeren bepaalde maatregelen te treffen teneinde te waarborgen dat de gerechtelijke beslissing volledig ten uitvoer wordt gelegd, de overheid aansprakelijk kan worden gesteld voor de schade die daaruit voortvloeit voor de schuldeiser van de decentrale overheid indien deze schade een buitengewoon en speciaal karakter heeft.”

| (192) | De Franse Raad van State stelt hiermee een tweeledig mechanisme in. |
| --- | --- |

(192)

De Franse Raad van State stelt hiermee een tweeledig mechanisme in.

| (193) | Ten eerste wordt er een regeling voor aansprakelijkheid van de staat ingesteld die enkel is gebaseerd op een tekortkoming in het gebruik van de bevoegdheden uit hoofde van de wet van 16 juli 1980 en de uitvoeringsmaatregelen daarvan. Het gaat om een aansprakelijkheidsregeling wegens grove schuld. Er wordt gekozen voor grove schuld om niet te hoeven overgaan tot automatische overdracht van de schuld van de decentrale overheid naar de staat. Een deskundig commentator heeft gesteld (94): „Als de prefect maatregelen treft om aanvullende middelen vrij te maken, maar deze maatregelen ontoereikend blijken gezien de hoogte van de schuld van de gemeente, zal de rechter waarschijnlijk van oordeel zijn dat er geen grove fout is begaan.” Hier is de aansprakelijkheid wegens grove fout „klassiek” en werkt deze niet als een garantiemechanisme in geval van insolventie van het organisme dat een schuld heeft uitstaan, aangezien hiermee geen oplossing kan worden geboden voor enkel de situatie van insolventie. |
| --- | --- |

(193)

Ten eerste wordt er een regeling voor aansprakelijkheid van de staat ingesteld die enkel is gebaseerd op een tekortkoming in het gebruik van de bevoegdheden uit hoofde van de wet van 16 juli 1980 en de uitvoeringsmaatregelen daarvan. Het gaat om een aansprakelijkheidsregeling wegens grove schuld. Er wordt gekozen voor grove schuld om niet te hoeven overgaan tot automatische overdracht van de schuld van de decentrale overheid naar de staat. Een deskundig commentator heeft gesteld (94): „Als de prefect maatregelen treft om aanvullende middelen vrij te maken, maar deze maatregelen ontoereikend blijken gezien de hoogte van de schuld van de gemeente, zal de rechter waarschijnlijk van oordeel zijn dat er geen grove fout is begaan.” Hier is de aansprakelijkheid wegens grove fout „klassiek” en werkt deze niet als een garantiemechanisme in geval van insolventie van het organisme dat een schuld heeft uitstaan, aangezien hiermee geen oplossing kan worden geboden voor enkel de situatie van insolventie.

| (194) | Ten tweede is volgens het arrest een aansprakelijkheid buiten schuld in het geding in twee hypothesen. |
| --- | --- |

(194)

Ten tweede is volgens het arrest een aansprakelijkheid buiten schuld in het geding in twee hypothesen.

| (195) | Volgens de eerste hypothese „heeft de prefect omwille van eisen van algemeen belang rechtmatig kunnen weigeren bepaalde maatregelen te treffen teneinde de volledige tenuitvoerlegging van de gerechtelijke beslissing te waarborgen”. Hier gaat het om een klassiek geval waarin de overheid niet heeft gehandeld omwille van eisen van algemeen belang, en waarin haar aansprakelijkheid wegens inbreuk op de gelijkheid voor overheidslasten in het geding is. De schuldenaar is in theorie niet insolvent, maar de staat besluit om redenen van algemeen belang niet alle beschikbare middelen in te zetten. In deze situatie tekent zich geen garantiemechanisme af, want de schade voor de schuldeiser vloeit voort uit een decreet van de staat en niet uit de financiële solvabiliteitspositie van de schuldenaar. De gevolgen zijn echter identiek aan die van een garantiemechanisme. |
| --- | --- |

(195)

Volgens de eerste hypothese „heeft de prefect omwille van eisen van algemeen belang rechtmatig kunnen weigeren bepaalde maatregelen te treffen teneinde de volledige tenuitvoerlegging van de gerechtelijke beslissing te waarborgen”. Hier gaat het om een klassiek geval waarin de overheid niet heeft gehandeld omwille van eisen van algemeen belang, en waarin haar aansprakelijkheid wegens inbreuk op de gelijkheid voor overheidslasten in het geding is. De schuldenaar is in theorie niet insolvent, maar de staat besluit om redenen van algemeen belang niet alle beschikbare middelen in te zetten. In deze situatie tekent zich geen garantiemechanisme af, want de schade voor de schuldeiser vloeit voort uit een decreet van de staat en niet uit de financiële solvabiliteitspositie van de schuldenaar. De gevolgen zijn echter identiek aan die van een garantiemechanisme.

| (196) | De tweede hypothese van aansprakelijkheid buiten schuld daarentegen lijkt meer op een garantiemechanisme. De Franse Raad van State is van oordeel dat „in het theoretische geval waarin de prefect met het oog op de situatie van de decentrale overheid, met name de ontoereikendheid van haar activa, rechtmatig heeft kunnen weigeren bepaalde maatregelen te treffen teneinde te waarborgen dat de gerechtelijke beslissing volledig ten uitvoer wordt gelegd, de overheid aansprakelijk kan worden gesteld voor de schade die daaruit voortvloeit voor de schuldeiser van de decentrale overheid indien deze een buitengewoon en speciaal karakter heeft”. Er zij op gewezen dat alleen de financiële situatie van de lagere overheid die een schuld heeft uitstaan, leidt tot aansprakelijkheid. De keuze voor een regeling voor aansprakelijkheid buiten schuld verlicht de bewijslast voor de schuldeiser, aangezien laatstgenoemde enkel het feit hoeft aan te tonen dat leidt tot aansprakelijkheid, het causale verband en de schade. |
| --- | --- |

(196)

De tweede hypothese van aansprakelijkheid buiten schuld daarentegen lijkt meer op een garantiemechanisme. De Franse Raad van State is van oordeel dat „in het theoretische geval waarin de prefect met het oog op de situatie van de decentrale overheid, met name de ontoereikendheid van haar activa, rechtmatig heeft kunnen weigeren bepaalde maatregelen te treffen teneinde te waarborgen dat de gerechtelijke beslissing volledig ten uitvoer wordt gelegd, de overheid aansprakelijk kan worden gesteld voor de schade die daaruit voortvloeit voor de schuldeiser van de decentrale overheid indien deze een buitengewoon en speciaal karakter heeft”. Er zij op gewezen dat alleen de financiële situatie van de lagere overheid die een schuld heeft uitstaan, leidt tot aansprakelijkheid. De keuze voor een regeling voor aansprakelijkheid buiten schuld verlicht de bewijslast voor de schuldeiser, aangezien laatstgenoemde enkel het feit hoeft aan te tonen dat leidt tot aansprakelijkheid, het causale verband en de schade.

| (197) | Volgens de deskundige van de Commissie bestaan er twee overeenkomsten tussen deze aansprakelijkheidsregeling en een garantiestelsel. Ten eerste kan het feit waardoor aansprakelijkheid ontstaat, objectief gezien niet aan de staat worden toegerekend, aangezien het gaat om de situatie van het organisme dat een schuld heeft uitstaan: deze aansprakelijkheidsregeling stoelt op hetzelfde feit als het garantiemechanisme, te weten de insolventie van de schuldenaar. Ten tweede lijkt de schade waarnaar de Franse Raad van State bij gebreke van enige andere aanwijzing verwijst, het niet-inlossen van de schuld zelf, een feit dat eveneens de garantie in werking doet treden. |
| --- | --- |

(197)

Volgens de deskundige van de Commissie bestaan er twee overeenkomsten tussen deze aansprakelijkheidsregeling en een garantiestelsel. Ten eerste kan het feit waardoor aansprakelijkheid ontstaat, objectief gezien niet aan de staat worden toegerekend, aangezien het gaat om de situatie van het organisme dat een schuld heeft uitstaan: deze aansprakelijkheidsregeling stoelt op hetzelfde feit als het garantiemechanisme, te weten de insolventie van de schuldenaar. Ten tweede lijkt de schade waarnaar de Franse Raad van State bij gebreke van enige andere aanwijzing verwijst, het niet-inlossen van de schuld zelf, een feit dat eveneens de garantie in werking doet treden.

| (198) | Het is juist dat de Franse Raad van State de aansprakelijkheid van de staat beperkt tot buitengewone en speciale schade. Volgens de deskundige van de Commissie kan Wat betreft het buitengewone karakter door uitsluiting worden geredeneerd. Ofwel het gaat om een laag schuldenbedrag en er kan worden aangenomen dat een nationale overheidsinstelling (in het bijzonder La Poste) daardoor niet in een situatie van insolventie terechtkomt. Ofwel gaat het om een zeer hoog schuldenbedrag en vloeit het buitengewone karakter van de schade daaruit voort. Wat betreft het speciale karakter van de schade kan worden verondersteld dat schuldeisers van overheidsinstellingen met een hoge schuld niet talrijk zijn. De in het arrest van de Franse Raad van State vastgestelde restrictie vormt dan ook geen werkelijke restrictie, aangezien kan worden aangenomen dat het in werkelijkheid alleen zal gaan om de situatie van aanzienlijke schulden, en in deze situatie altijd sprake zal zijn van een abnormaal hoge schade. |
| --- | --- |

(198)

Het is juist dat de Franse Raad van State de aansprakelijkheid van de staat beperkt tot buitengewone en speciale schade. Volgens de deskundige van de Commissie kan Wat betreft het buitengewone karakter door uitsluiting worden geredeneerd. Ofwel het gaat om een laag schuldenbedrag en er kan worden aangenomen dat een nationale overheidsinstelling (in het bijzonder La Poste) daardoor niet in een situatie van insolventie terechtkomt. Ofwel gaat het om een zeer hoog schuldenbedrag en vloeit het buitengewone karakter van de schade daaruit voort. Wat betreft het speciale karakter van de schade kan worden verondersteld dat schuldeisers van overheidsinstellingen met een hoge schuld niet talrijk zijn. De in het arrest van de Franse Raad van State vastgestelde restrictie vormt dan ook geen werkelijke restrictie, aangezien kan worden aangenomen dat het in werkelijkheid alleen zal gaan om de situatie van aanzienlijke schulden, en in deze situatie altijd sprake zal zijn van een abnormaal hoge schade.

| (199) | Dat is overigens de interpretatie van eminente rechtsgeleerden. Zo stelt P. Bon (reeds genoemd): „In deze hypothese, die waarschijnlijk aansluit bij het onderhavige geval, gezien de duidelijke wanverhouding tussen het bedrag waartoe de rechter de gemeente heeft veroordeeld en de beperkte middelen van de gemeente, bevindt de prefect zich in zekere zin in een impasse: het valt immers te betwijfelen dat hij voldoende middelen kan vrijmaken waarmee de gemeente haar schuld volledig zal kunnen inlossen. Om redenen van billijkheid is het inderdaad van belang dat de twee verzoekende ondernemingen na zo veel jaren schadeloos worden gesteld. [...] De staat wordt zo de verplichte verzekeraar van de schadelijke gevolgen van de genoemde onbekwaamheid [van de gemeente].” Volgens de deskundige van de Commissie is de adequate term niet „verplichte verzekeraar” maar liever „verplichte garant te verlenen”. |
| --- | --- |

(199)

Dat is overigens de interpretatie van eminente rechtsgeleerden. Zo stelt P. Bon (reeds genoemd): „In deze hypothese, die waarschijnlijk aansluit bij het onderhavige geval, gezien de duidelijke wanverhouding tussen het bedrag waartoe de rechter de gemeente heeft veroordeeld en de beperkte middelen van de gemeente, bevindt de prefect zich in zekere zin in een impasse: het valt immers te betwijfelen dat hij voldoende middelen kan vrijmaken waarmee de gemeente haar schuld volledig zal kunnen inlossen. Om redenen van billijkheid is het inderdaad van belang dat de twee verzoekende ondernemingen na zo veel jaren schadeloos worden gesteld. [...] De staat wordt zo de verplichte verzekeraar van de schadelijke gevolgen van de genoemde onbekwaamheid [van de gemeente].” Volgens de deskundige van de Commissie is de adequate term niet „verplichte verzekeraar” maar liever „verplichte garant te verlenen”.

| (200) | In hun rubriek onder het arrest-„Société fermière de Campoloro” (95) benadrukken C. Landais en F. Lenica, die ten tijde van de uitspraak van het arrest verantwoordelijk waren voor de documentatiedienst van de Franse Raad van State, de eigenaardigheid van deze tweede hypothese. Zij wijzen de interpretatie van de hand volgens welke de schulden van decentrale overheden worden afgewenteld op de staat. De deskundige van de Commissie onderstreept echter dat, indien de interpretatie omstreden is, zij bij lezing van het arrest mee in rekening moet worden genomen. Het einde van het commentaar spreekt overigens boekdelen: de commentatoren nemen een lening of een buitengewone subsidie in overweging. Hieruit valt op te maken dat degenen die de gekozen regeling voor aansprakelijkheid niet willen beschouwen als een garantiemechanisme, uiteindelijk een beroep doen op andere elementen van het garantiemechanisme (subsidie). |
| --- | --- |

(200)

In hun rubriek onder het arrest-„Société fermière de Campoloro” (95) benadrukken C. Landais en F. Lenica, die ten tijde van de uitspraak van het arrest verantwoordelijk waren voor de documentatiedienst van de Franse Raad van State, de eigenaardigheid van deze tweede hypothese. Zij wijzen de interpretatie van de hand volgens welke de schulden van decentrale overheden worden afgewenteld op de staat. De deskundige van de Commissie onderstreept echter dat, indien de interpretatie omstreden is, zij bij lezing van het arrest mee in rekening moet worden genomen. Het einde van het commentaar spreekt overigens boekdelen: de commentatoren nemen een lening of een buitengewone subsidie in overweging. Hieruit valt op te maken dat degenen die de gekozen regeling voor aansprakelijkheid niet willen beschouwen als een garantiemechanisme, uiteindelijk een beroep doen op andere elementen van het garantiemechanisme (subsidie).

| (201) | De deskundige van de Commissie wijst tevens de beoordeling van de hand die de heer D. Labetoulle uiteenzet in zijn artikel over aansprakelijkheid buiten schuld in het bestuursrecht (96), dat door de Franse regering wordt genoemd in haar opmerkingen. Deze auteur merkt op dat de Franse Raad van State in de zaak-Campoloro van oordeel was dat op grond van de juridische beslissing van de prefect slechts „aansprakelijkheid van de staat in het geding kan komen”. Hij leidt hieruit af dat er absoluut geen sprake is van een automatisme. Volgens de deskundige van de Commissie kan niet met deze interpretatie worden ingestemd. Het oordeel van de Franse Raad van State houdt namelijk in dat de aansprakelijkheid van de staat op grond van de juridische beslissing van de prefect in het geding kan komen „indien [de schade] een buitengewoon en speciaal karakter heeft”. Er is geen onzekerheid over het beginsel van het bestaan van een aansprakelijkheid en het beroep hierop als deze constituerende elementen tezamen bestaan, maar wel over het bestaan van een schade die bepaalde kenmerken dient te hebben. Zoals reeds aangegeven is er echter niets wat aansprakelijkheid in de weg staat indien er sprake is van speciale en buitengewone schade. Er is dus wel degelijk sprake van een automatisme voor het beginsel van het aansprakelijk stellen, waarbij de aansprakelijkheid alle kenmerken van een garantie vertoont. |
| --- | --- |

(201)

De deskundige van de Commissie wijst tevens de beoordeling van de hand die de heer D. Labetoulle uiteenzet in zijn artikel over aansprakelijkheid buiten schuld in het bestuursrecht (96), dat door de Franse regering wordt genoemd in haar opmerkingen. Deze auteur merkt op dat de Franse Raad van State in de zaak-Campoloro van oordeel was dat op grond van de juridische beslissing van de prefect slechts „aansprakelijkheid van de staat in het geding kan komen”. Hij leidt hieruit af dat er absoluut geen sprake is van een automatisme. Volgens de deskundige van de Commissie kan niet met deze interpretatie worden ingestemd. Het oordeel van de Franse Raad van State houdt namelijk in dat de aansprakelijkheid van de staat op grond van de juridische beslissing van de prefect in het geding kan komen „indien [de schade] een buitengewoon en speciaal karakter heeft”. Er is geen onzekerheid over het beginsel van het bestaan van een aansprakelijkheid en het beroep hierop als deze constituerende elementen tezamen bestaan, maar wel over het bestaan van een schade die bepaalde kenmerken dient te hebben. Zoals reeds aangegeven is er echter niets wat aansprakelijkheid in de weg staat indien er sprake is van speciale en buitengewone schade. Er is dus wel degelijk sprake van een automatisme voor het beginsel van het aansprakelijk stellen, waarbij de aansprakelijkheid alle kenmerken van een garantie vertoont.

| (202) | Tot slot stelt de deskundige van de Commissie dat geen enkele commentator van de jurisprudentie betreffende de zaak-Campoloro ervan uitgaat dat de schuldvordering zou kunnen blijven openstaan. |
| --- | --- |

(202)

Tot slot stelt de deskundige van de Commissie dat geen enkele commentator van de jurisprudentie betreffende de zaak-Campoloro ervan uitgaat dat de schuldvordering zou kunnen blijven openstaan.

| (203) | De deskundige van de Commissie concludeert dat met het arrest van de Franse Raad van State in de zaak- Campoloro een aansprakelijkheidsregeling is gecreëerd die de kenmerken van een garantiemechanisme vertoont. |
| --- | --- |

(203)

De deskundige van de Commissie concludeert dat met het arrest van de Franse Raad van State in de zaak- Campoloro een aansprakelijkheidsregeling is gecreëerd die de kenmerken van een garantiemechanisme vertoont.

iii)   De uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) in de zaak-Campoloro

| (204) | Het EHRM heeft in zijn arrest van 6 december 2006, beheermaatschappij van de haven van Campoloro en „Société fermière de Campoloro” v. Frankrijk (97), in de zaak-Campoloro beslist dat de staat moest instaan voor de volledige schulden van de gemeente Santa-Maria- Poggio aan de verzoekende ondernemingen. Uit deze zaak komt naar voren dat de aansprakelijkheid van de Franse staat in dit geval werkt als een impliciete garantie voor de passiva van de overheden en aan geen enkele voorwaarde omtrent schade is gebonden. |
| --- | --- |

(204)

Het EHRM heeft in zijn arrest van 6 december 2006, beheermaatschappij van de haven van Campoloro en „Société fermière de Campoloro” v. Frankrijk (97), in de zaak-Campoloro beslist dat de staat moest instaan voor de volledige schulden van de gemeente Santa-Maria- Poggio aan de verzoekende ondernemingen. Uit deze zaak komt naar voren dat de aansprakelijkheid van de Franse staat in dit geval werkt als een impliciete garantie voor de passiva van de overheden en aan geen enkele voorwaarde omtrent schade is gebonden.

| (205) | Voor het Hof hebben de Franse autoriteiten getracht zich te baseren op enerzijds het ontbreken van een feit waardoor aansprakelijkheid ontstaat en dat aan de staat is toe te rekenen, en anderzijds het ontbreken van een staatsgarantie voor overheden met rechtspersoonlijkheid. De tekst luidt als volgt: „[de Franse regering] is van oordeel dat alleen objectieve redenen die uitsluitend betrekking hebben op het feit dat de gemeente in de materiële onmogelijkheid verkeert voldoende ontvangsten vrij te maken, de volledige tenuitvoerlegging van de vonnissen hebben vertraagd”; „De regering stelt dan ook dat de nationale overheden, de staat of de gemeenten niet bewust of met opzet hebben nagelaten de vonnissen ten uitvoer te leggen. Het ontbreken van tegoeden is geen voorwendsel, maar een realiteit die te wijten is aan de insolventie van de rechtspersoonlijkheid die schulden heeft openstaan”; „Het feit dat de schuld niet is ingelost, vloeit uitsluitend voort uit de financiële problemen van de gemeente en deze omstandigheden lijken niet dusdanig te zijn dat de lagere overheid daarmee aan haar verplichtingen ontkomt, noch dat de schuldenlast wordt afgewenteld op de staat (Franse Raad van State, gemeente Batz sur Mer, 25 september 1970). In het interne recht bestaat er geen enkele rechtsgrond voor een situatie waarbij de staat voor de betaling van schadevergoedingen in de plaats treedt van de gemeente. Deze indeplaatstreding zou evenmin kunnen zijn gestoeld op artikel 6, lid 1, van het Verdrag, aangezien een dergelijke oplossing niet in overeenstemming zou zijn met het begrip zelf van rechtspersoonlijkheid, waarvoor onafhankelijkheid en een afzonderlijk vermogen worden verondersteld.” De Franse regering heeft getracht juist de hierboven uiteengezette verschillen te benadrukken tussen de aansprakelijkheidsregeling en het garantiemechanisme, maar deze argumentatie wordt uiteindelijk niet door het Hof gevolgd. |
| --- | --- |

(205)

Voor het Hof hebben de Franse autoriteiten getracht zich te baseren op enerzijds het ontbreken van een feit waardoor aansprakelijkheid ontstaat en dat aan de staat is toe te rekenen, en anderzijds het ontbreken van een staatsgarantie voor overheden met rechtspersoonlijkheid. De tekst luidt als volgt: „[de Franse regering] is van oordeel dat alleen objectieve redenen die uitsluitend betrekking hebben op het feit dat de gemeente in de materiële onmogelijkheid verkeert voldoende ontvangsten vrij te maken, de volledige tenuitvoerlegging van de vonnissen hebben vertraagd”; „De regering stelt dan ook dat de nationale overheden, de staat of de gemeenten niet bewust of met opzet hebben nagelaten de vonnissen ten uitvoer te leggen. Het ontbreken van tegoeden is geen voorwendsel, maar een realiteit die te wijten is aan de insolventie van de rechtspersoonlijkheid die schulden heeft openstaan”; „Het feit dat de schuld niet is ingelost, vloeit uitsluitend voort uit de financiële problemen van de gemeente en deze omstandigheden lijken niet dusdanig te zijn dat de lagere overheid daarmee aan haar verplichtingen ontkomt, noch dat de schuldenlast wordt afgewenteld op de staat (Franse Raad van State, gemeente Batz sur Mer, 25 september 1970). In het interne recht bestaat er geen enkele rechtsgrond voor een situatie waarbij de staat voor de betaling van schadevergoedingen in de plaats treedt van de gemeente. Deze indeplaatstreding zou evenmin kunnen zijn gestoeld op artikel 6, lid 1, van het Verdrag, aangezien een dergelijke oplossing niet in overeenstemming zou zijn met het begrip zelf van rechtspersoonlijkheid, waarvoor onafhankelijkheid en een afzonderlijk vermogen worden verondersteld.” De Franse regering heeft getracht juist de hierboven uiteengezette verschillen te benadrukken tussen de aansprakelijkheidsregeling en het garantiemechanisme, maar deze argumentatie wordt uiteindelijk niet door het Hof gevolgd.

| (206) | Voor de volledigheid van dit betoog is het tevens van belang de argumenten van de eisers uiteen te zetten, die wel door het Hof zijn overgenomen:

  „Zo is er in het interne recht geen enkele maatregel voorzien waarmee een oplossing wordt geboden voor de situatie van staking van de betalingen van de gemeente”; „De staat kan de verplichting om gerechtelijke decreten ten uitvoer te leggen niet naast zich neerleggen met het argument dat er onvoldoende kredieten zijn of dat lokale overheden zelfstandig functioneren waarvoor de staat tot dusver geen garantie heeft kunnen bieden, aangezien de gemeente niet in staat is haar schulden af te lossen. De eisers maken daarom bezwaar tegen het onvermogen van de staat om positieve maatregelen te treffen waarmee de gemeente haar financiële verplichtingen had kunnen nakomen.”„De eisers stellen vast dat de Franse Raad van State in zijn uitspraak van 18 november 2005 heeft geoordeeld dat de wetgever de vertegenwoordiger van de staat de bevoegdheid heeft willen geven zich in de plaats te stellen van de organen van een decentrale overheid teneinde de middelen vrij te maken of te creëren waarmee een gerechtelijk decreet volledig ten uitvoer kan worden gelegd indien deze overheid nalaat de tenuitvoerlegging van het decreet te waarborgen. Op grond van deze tekortkomingen van de Franse staat verzoeken de eisers dat er een inbreuk op artikel 6, lid 1, en de daaruit voortvloeiende schadeloosstelling wordt vastgesteld, wat geenszins indruist tegen het begrip rechtspersoonlijkheid, en evenmin tegen de begrippen onafhankelijkheid en afzonderlijk vermogen.” |
| --- | --- |

(206)

Voor de volledigheid van dit betoog is het tevens van belang de argumenten van de eisers uiteen te zetten, die wel door het Hof zijn overgenomen:

„Zo is er in het interne recht geen enkele maatregel voorzien waarmee een oplossing wordt geboden voor de situatie van staking van de betalingen van de gemeente”; „De staat kan de verplichting om gerechtelijke decreten ten uitvoer te leggen niet naast zich neerleggen met het argument dat er onvoldoende kredieten zijn of dat lokale overheden zelfstandig functioneren waarvoor de staat tot dusver geen garantie heeft kunnen bieden, aangezien de gemeente niet in staat is haar schulden af te lossen. De eisers maken daarom bezwaar tegen het onvermogen van de staat om positieve maatregelen te treffen waarmee de gemeente haar financiële verplichtingen had kunnen nakomen.”„De eisers stellen vast dat de Franse Raad van State in zijn uitspraak van 18 november 2005 heeft geoordeeld dat de wetgever de vertegenwoordiger van de staat de bevoegdheid heeft willen geven zich in de plaats te stellen van de organen van een decentrale overheid teneinde de middelen vrij te maken of te creëren waarmee een gerechtelijk decreet volledig ten uitvoer kan worden gelegd indien deze overheid nalaat de tenuitvoerlegging van het decreet te waarborgen. Op grond van deze tekortkomingen van de Franse staat verzoeken de eisers dat er een inbreuk op artikel 6, lid 1, en de daaruit voortvloeiende schadeloosstelling wordt vastgesteld, wat geenszins indruist tegen het begrip rechtspersoonlijkheid, en evenmin tegen de begrippen onafhankelijkheid en afzonderlijk vermogen.”

| (207) | Het EHRM heeft uiteindelijk een schending van artikel 6, lid 1, van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens vastgesteld, waarvoor inzonderheid de volgende motivering is gegeven: „Deze vonnissen dienen dan ook ten uitvoer te worden gelegd en het Hof wijst erop dat een autoriteit van de staat geen gebrek aan middelen mag voorwenden om een schuld die voortvloeit uit een gerechtelijke beslissing, niet af te lossen (Bourdov, reeds aangehaald, par. 30)”. |
| --- | --- |

(207)

Het EHRM heeft uiteindelijk een schending van artikel 6, lid 1, van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens vastgesteld, waarvoor inzonderheid de volgende motivering is gegeven: „Deze vonnissen dienen dan ook ten uitvoer te worden gelegd en het Hof wijst erop dat een autoriteit van de staat geen gebrek aan middelen mag voorwenden om een schuld die voortvloeit uit een gerechtelijke beslissing, niet af te lossen (Bourdov, reeds aangehaald, par. 30)”.

| (208) | Het EHRM heeft tevens een schending van artikel 1 van protocol 1 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens vastgesteld: „De onmogelijkheid deze vonnissen ten uitvoer gelegd te zien, ontneemt de betrokkenen het recht op ongestoord genot van hun eigendom, wat aan de orde is in de eerste zin van de eerste alinea van artikel 1 van protocol 1. De regering heeft deze inmenging op geen enkele wijze onderbouwd en het Hof is van oordeel dat het gebrek aan middelen geen gegronde reden is voor een dergelijk verzuim (ibid).”„In het geheel bezien is het Hof van oordeel dat de eisende ondernemingen een speciale en buitensporige last hebben ondervonden en nog ondervinden doordat de bedragen die zij door de tenuitvoerlegging van voornoemde vonnissen van 10 juli 1992 hadden moeten ontvangen, niet zijn uitgekeerd. Dit is een schending van artikel 1 van protocol 1.” Het Hof heeft de schuld van de gemeenten in debiteurspositie volledig afgewenteld op de staat: „Gezien het voorgaande is het Hof van oordeel dat de staat de betaling dient te waarborgen aan de eisers, of in voorkomend geval aan hun rechthebbenden, van de schuldvorderingen waarop zij recht hebben sinds de vonnissen van de administratieve rechtbank van Bastia van 10 juli 1992 (ibidem), inclusief rente, tot op de dag waarop het onderhavige arrest is gewezen.” |
| --- | --- |

(208)

Het EHRM heeft tevens een schending van artikel 1 van protocol 1 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens vastgesteld: „De onmogelijkheid deze vonnissen ten uitvoer gelegd te zien, ontneemt de betrokkenen het recht op ongestoord genot van hun eigendom, wat aan de orde is in de eerste zin van de eerste alinea van artikel 1 van protocol 1. De regering heeft deze inmenging op geen enkele wijze onderbouwd en het Hof is van oordeel dat het gebrek aan middelen geen gegronde reden is voor een dergelijk verzuim (ibid).”„In het geheel bezien is het Hof van oordeel dat de eisende ondernemingen een speciale en buitensporige last hebben ondervonden en nog ondervinden doordat de bedragen die zij door de tenuitvoerlegging van voornoemde vonnissen van 10 juli 1992 hadden moeten ontvangen, niet zijn uitgekeerd. Dit is een schending van artikel 1 van protocol 1.” Het Hof heeft de schuld van de gemeenten in debiteurspositie volledig afgewenteld op de staat: „Gezien het voorgaande is het Hof van oordeel dat de staat de betaling dient te waarborgen aan de eisers, of in voorkomend geval aan hun rechthebbenden, van de schuldvorderingen waarop zij recht hebben sinds de vonnissen van de administratieve rechtbank van Bastia van 10 juli 1992 (ibidem), inclusief rente, tot op de dag waarop het onderhavige arrest is gewezen.”

| (209) | De deskundige van de Commissie leidt uit deze jurisprudentie af dat de staat moet instaan voor de schulden van overheden. |
| --- | --- |

(209)

De deskundige van de Commissie leidt uit deze jurisprudentie af dat de staat moet instaan voor de schulden van overheden.

| (210) | Volgens de Commissie komen hieruit drie belangrijke elementen naar voren:






  — | de aansprakelijkheid werkt als een impliciete garantie. Enerzijds wordt de Franse staat veroordeeld tot betaling van de volledige schuld en er heeft geen verdeling plaatsgevonden tussen de insolventie van de betrokken overheid in debiteurspositie en eventuele tekortkomingen die de staat kunnen worden verweten. Er zij gewezen op de woordkeuze, want het Hof heeft het niet over een eventuele aansprakelijkheid van de staat, maar is van oordeel dat de staat de betaling dient te „waarborgen”. Deze woordkeuze heeft meer betrekking op garantie dan op aansprakelijkheid. Bovendien zoekt het Hof op geen enkel moment naar een de staat toe te rekenen feit dat aansprakelijkheid doet ontstaan en beperkt het zich tot de insolventie van de schuldenaar. Tot slot is het Hof van mening dat de volledige schuld van de veroordeelde gemeenten moet worden overgedragen aan de staat. Deze verschillende elementen duiden erop dat deze aansprakelijkheidsregeling in werkelijkheid fungeert als een garantiemechanisme. Niettemin zij erop gewezen dat de schuldvordering van de eisers eerst in een gerechtelijk decreet moet zijn erkend. Voorts is dit een impliciete garantie omdat zij in geen enkele tekst is verankerd. Hieruit blijkt dat een juridisch mechanisme uit het interne recht kan worden geïnterpreteerd als een impliciete garantie; |
| --- | --- | --- |

(210)

Volgens de Commissie komen hieruit drie belangrijke elementen naar voren:

—

de aansprakelijkheid werkt als een impliciete garantie. Enerzijds wordt de Franse staat veroordeeld tot betaling van de volledige schuld en er heeft geen verdeling plaatsgevonden tussen de insolventie van de betrokken overheid in debiteurspositie en eventuele tekortkomingen die de staat kunnen worden verweten. Er zij gewezen op de woordkeuze, want het Hof heeft het niet over een eventuele aansprakelijkheid van de staat, maar is van oordeel dat de staat de betaling dient te „waarborgen”. Deze woordkeuze heeft meer betrekking op garantie dan op aansprakelijkheid. Bovendien zoekt het Hof op geen enkel moment naar een de staat toe te rekenen feit dat aansprakelijkheid doet ontstaan en beperkt het zich tot de insolventie van de schuldenaar. Tot slot is het Hof van mening dat de volledige schuld van de veroordeelde gemeenten moet worden overgedragen aan de staat. Deze verschillende elementen duiden erop dat deze aansprakelijkheidsregeling in werkelijkheid fungeert als een garantiemechanisme. Niettemin zij erop gewezen dat de schuldvordering van de eisers eerst in een gerechtelijk decreet moet zijn erkend. Voorts is dit een impliciete garantie omdat zij in geen enkele tekst is verankerd. Hieruit blijkt dat een juridisch mechanisme uit het interne recht kan worden geïnterpreteerd als een impliciete garantie;

| — | deze aansprakelijkheid dekt schulden van overheden die evenwel over rechtspersoonlijkheid beschikken. Het bestaan van een rechtspersoonlijkheid en een eigen vermogen is uitdrukkelijk door de Franse regering genoemd als bezwaar tegen een beroep op de aansprakelijkheid van de Franse staat. Dit argument is door het Hof afgewezen; |
| --- | --- |

—

deze aansprakelijkheid dekt schulden van overheden die evenwel over rechtspersoonlijkheid beschikken. Het bestaan van een rechtspersoonlijkheid en een eigen vermogen is uitdrukkelijk door de Franse regering genoemd als bezwaar tegen een beroep op de aansprakelijkheid van de Franse staat. Dit argument is door het Hof afgewezen;

| — | de werkingssfeer van de garantie van de staat geldt voor de overheden daaruit voortkomen. De garantie houdt dus nauw verband met de publiekrechtelijke status van de schuldenaar. |
| --- | --- |

—

de werkingssfeer van de garantie van de staat geldt voor de overheden daaruit voortkomen. De garantie houdt dus nauw verband met de publiekrechtelijke status van de schuldenaar.

| (211) | Er zij op gewezen dat het standpunt van het EHRM in de zaak-Campoloro niet op zich staat. Het ligt in de lijn van een zeer uitgesproken tendens in de jurisprudentie. In zijn arrest van 13 mei 1980, Artico/Italië (98), heeft het EHRM besloten dat wanneer een tekortkoming aan een andere persoon dan de staat kan worden toegerekend, deze staat, die schuldenaar is van de garantie zoals vastgelegd in artikel 6, lid 1, zodanig dient te handelen dat de eiser het effectieve recht geniet dat hem uit hoofde van dit artikel toekomt. In de zaak van 19 maart 1997, Bourdov/Rusland, nr. 59498/00, is het Hof eveneens van oordeel dat „een overheid het gebrek aan tegoeden niet als voorwendsel mag gebruiken om haar schuld niet in te lossen”. |
| --- | --- |

(211)

Er zij op gewezen dat het standpunt van het EHRM in de zaak-Campoloro niet op zich staat. Het ligt in de lijn van een zeer uitgesproken tendens in de jurisprudentie. In zijn arrest van 13 mei 1980, Artico/Italië (98), heeft het EHRM besloten dat wanneer een tekortkoming aan een andere persoon dan de staat kan worden toegerekend, deze staat, die schuldenaar is van de garantie zoals vastgelegd in artikel 6, lid 1, zodanig dient te handelen dat de eiser het effectieve recht geniet dat hem uit hoofde van dit artikel toekomt. In de zaak van 19 maart 1997, Bourdov/Rusland, nr. 59498/00, is het Hof eveneens van oordeel dat „een overheid het gebrek aan tegoeden niet als voorwendsel mag gebruiken om haar schuld niet in te lossen”.

iv)   Bestudering van de opmerkingen van de Franse autoriteiten

(α)   Opmerking met betrekking tot het verschil tussen decentrale overheden en overheidsinstellingen

| (212) | Volgens de Franse autoriteiten (99) is het betoog van de deskundige van de Commissie geenszins sluitend en worden hierin alleen diverse interpretaties van het arrest in de zaak-Campoloro tegenover elkaar gesteld; er wordt met name geen onderscheid gemaakt tussen overheidsinstellingen en lokale overheden, terwijl dit verschil van essentieel belang is voor het beantwoorden van de vraag of een schuldvordering al dan niet moet worden voldaan. De Franse autoriteiten scharen zich hier achter het oordeel van hun deskundige. De deskundige van de Franse autoriteiten maakt bezwaar tegen de gedachte achter de redeneringen van de Commissie op basis van de jurisprudentie in de zaak-Campoloro: de redenering van de Commissie is gebaseerd op de gelijkstelling van decentrale overheden en overheidsinstellingen, die als gemeenschappelijk kenmerk hebben dat het publiekrechtelijke rechtspersonen zijn die los staan van de staat. Deze beide typen entiteiten hebben evenwel niet dezelfde status in de grondwet. Het bestaan van lokale overheden is een grondwettelijke verplichting en de staat dient het voortbestaan ervan te waarborgen. EPIC's hebben geenszins dezelfde grondwettelijke status en kunnen verdwijnen. Jurisprudentie in de zaak-Campoloro over gevallen van verzuim van lokale overheden is daarom niet van toepassing op overheidsinstellingen. |
| --- | --- |

(212)

Volgens de Franse autoriteiten (99) is het betoog van de deskundige van de Commissie geenszins sluitend en worden hierin alleen diverse interpretaties van het arrest in de zaak-Campoloro tegenover elkaar gesteld; er wordt met name geen onderscheid gemaakt tussen overheidsinstellingen en lokale overheden, terwijl dit verschil van essentieel belang is voor het beantwoorden van de vraag of een schuldvordering al dan niet moet worden voldaan. De Franse autoriteiten scharen zich hier achter het oordeel van hun deskundige. De deskundige van de Franse autoriteiten maakt bezwaar tegen de gedachte achter de redeneringen van de Commissie op basis van de jurisprudentie in de zaak-Campoloro: de redenering van de Commissie is gebaseerd op de gelijkstelling van decentrale overheden en overheidsinstellingen, die als gemeenschappelijk kenmerk hebben dat het publiekrechtelijke rechtspersonen zijn die los staan van de staat. Deze beide typen entiteiten hebben evenwel niet dezelfde status in de grondwet. Het bestaan van lokale overheden is een grondwettelijke verplichting en de staat dient het voortbestaan ervan te waarborgen. EPIC's hebben geenszins dezelfde grondwettelijke status en kunnen verdwijnen. Jurisprudentie in de zaak-Campoloro over gevallen van verzuim van lokale overheden is daarom niet van toepassing op overheidsinstellingen.

| (213) | De Commissie zal nu onderzoeken of de conclusies van haar deskundige op grond van de arresten van het EHRM en de Franse Raad van State in de zaak-Campoloro kunnen worden weerlegd door het verschil in grondwettelijke status tussen decentrale overheden en overheidsinstellingen. |
| --- | --- |

(213)

De Commissie zal nu onderzoeken of de conclusies van haar deskundige op grond van de arresten van het EHRM en de Franse Raad van State in de zaak-Campoloro kunnen worden weerlegd door het verschil in grondwettelijke status tussen decentrale overheden en overheidsinstellingen.

| (214) | De Commissie stelt vast dat het arrest van het EHRM niet is gemotiveerd door de noodzaak om het voortbestaan van de desbetreffende decentrale overheid te waarborgen, maar door de noodzaak om de rechten van de schuldeiser te waarborgen, namelijk zijn recht op een eerlijk proces (artikel 6, lid 1, van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens) en de bescherming van zijn eigendom (artikel 1 van protocol 1): of de schuldenaar nu een overheidsinstelling is of een decentrale overheid, de rechten van de schuldeiser worden op dezelfde wijze geschonden. |
| --- | --- |

(214)

De Commissie stelt vast dat het arrest van het EHRM niet is gemotiveerd door de noodzaak om het voortbestaan van de desbetreffende decentrale overheid te waarborgen, maar door de noodzaak om de rechten van de schuldeiser te waarborgen, namelijk zijn recht op een eerlijk proces (artikel 6, lid 1, van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens) en de bescherming van zijn eigendom (artikel 1 van protocol 1): of de schuldenaar nu een overheidsinstelling is of een decentrale overheid, de rechten van de schuldeiser worden op dezelfde wijze geschonden.

| (215) | Wat betreft het decreet van de Franse Raad van State dient onderscheid te worden gemaakt tussen de verschillende aansprakelijkheidsregelingen:






  — | de aansprakelijkheidsregeling wegens grove schuld is gestoeld op een tekortkoming in het gebruik van de bevoegdheden uit hoofde van de wet van 16 juli 1980 door de staat: deze moet dus los worden gezien van de aard van de schuldenaar: decentrale overheid of overheidsinstelling. |
| --- | --- | --- |

(215)

Wat betreft het decreet van de Franse Raad van State dient onderscheid te worden gemaakt tussen de verschillende aansprakelijkheidsregelingen:

—

de aansprakelijkheidsregeling wegens grove schuld is gestoeld op een tekortkoming in het gebruik van de bevoegdheden uit hoofde van de wet van 16 juli 1980 door de staat: deze moet dus los worden gezien van de aard van de schuldenaar: decentrale overheid of overheidsinstelling.

| — | de aansprakelijkheidsregeling buiten schuld is gebaseerd op twee hypothesen:






  a) | In de eerste hypothese weigert de prefect omwille van eisen van algemeen belang bepaalde maatregelen te treffen: het kan gaan om de noodzaak om het voortbestaan van de decentrale overheid te waarborgen, maar ook om de continuïteit van de openbare dienstverlening te waarborgen. De deskundige van de Franse autoriteiten benadrukt dat de eis van continuïteit slechts geldt voor de dienstverlening, en niet voor de instelling die deze beheert. Dat neemt niet weg dat de prefect voor het waarborgen van de continuïteit van de openbare dienstverlening op korte termijn, vóór een eventuele overdracht van de openbare dienstverlening naar een instelling die deze taak op zich kan nemen, bepaalde maatregelen dient te treffen, bijvoorbeeld het behoud van de activa die noodzakelijk zijn voor de openbare dienstverlening of verhoging van de middelen voor voldoening van de schuldvordering. De Franse autoriteiten erkennen overigens dat de vertegenwoordiger van de staat zich bij de tenuitvoerlegging van de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 dient te houden aan de eis van continuïteit van de openbare dienstverlening. |
| --- | --- | --- |

—

de aansprakelijkheidsregeling buiten schuld is gebaseerd op twee hypothesen:

a)

In de eerste hypothese weigert de prefect omwille van eisen van algemeen belang bepaalde maatregelen te treffen: het kan gaan om de noodzaak om het voortbestaan van de decentrale overheid te waarborgen, maar ook om de continuïteit van de openbare dienstverlening te waarborgen. De deskundige van de Franse autoriteiten benadrukt dat de eis van continuïteit slechts geldt voor de dienstverlening, en niet voor de instelling die deze beheert. Dat neemt niet weg dat de prefect voor het waarborgen van de continuïteit van de openbare dienstverlening op korte termijn, vóór een eventuele overdracht van de openbare dienstverlening naar een instelling die deze taak op zich kan nemen, bepaalde maatregelen dient te treffen, bijvoorbeeld het behoud van de activa die noodzakelijk zijn voor de openbare dienstverlening of verhoging van de middelen voor voldoening van de schuldvordering. De Franse autoriteiten erkennen overigens dat de vertegenwoordiger van de staat zich bij de tenuitvoerlegging van de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 dient te houden aan de eis van continuïteit van de openbare dienstverlening.

| b) | In de tweede hypothese kan er een beroep worden gedaan op aansprakelijkheid buiten schuld: „in het theoretische geval waarin de prefect met het oog op de situatie van de centrale overheid, met name de ontoereikendheid van haar activa, ... rechtmatig heeft kunnen weigeren bepaalde maatregelen te treffen teneinde te waarborgen dat de gerechtelijke beslissing volledig ten uitvoer wordt gelegd, kan de overheid aansprakelijk worden gesteld voor de schade die daaruit voortvloeit voor de schuldeiser van de decentrale overheid indien deze een buitengewoon en speciaal karakter heeft”. Zoals hierboven reeds is aangegeven doet alleen de financiële situatie van de lagere overheid die een schuld heeft uitstaan, aansprakelijkheid ontstaan. Dit kan zowel een instelling als een decentrale overheid zijn. |
| --- | --- |

b)

In de tweede hypothese kan er een beroep worden gedaan op aansprakelijkheid buiten schuld: „in het theoretische geval waarin de prefect met het oog op de situatie van de centrale overheid, met name de ontoereikendheid van haar activa, ... rechtmatig heeft kunnen weigeren bepaalde maatregelen te treffen teneinde te waarborgen dat de gerechtelijke beslissing volledig ten uitvoer wordt gelegd, kan de overheid aansprakelijk worden gesteld voor de schade die daaruit voortvloeit voor de schuldeiser van de decentrale overheid indien deze een buitengewoon en speciaal karakter heeft”. Zoals hierboven reeds is aangegeven doet alleen de financiële situatie van de lagere overheid die een schuld heeft uitstaan, aansprakelijkheid ontstaan. Dit kan zowel een instelling als een decentrale overheid zijn.

| (216) | De Commissie concludeert hieruit dat de conclusies van de Commissiedeskundige uit de jurisprudentie betreffende de zaak-Campoloro niet worden ontkracht door het verschil in grondwettelijke status tussen decentrale overheden en overheidsinstellingen. Voorts stelt de Commissie dat de argumentatie van de Franse autoriteiten ertoe strekt de relevantie van de zaak-Campoloro in het onderhavige geval, dat geen betrekking heeft op een decentrale overheid, te weerleggen, terwijl de zaak-Campoloro in eerste instantie door de Franse autoriteiten zelf is genoemd ter onderbouwing van hun standpunt. |
| --- | --- |

(216)

De Commissie concludeert hieruit dat de conclusies van de Commissiedeskundige uit de jurisprudentie betreffende de zaak-Campoloro niet worden ontkracht door het verschil in grondwettelijke status tussen decentrale overheden en overheidsinstellingen. Voorts stelt de Commissie dat de argumentatie van de Franse autoriteiten ertoe strekt de relevantie van de zaak-Campoloro in het onderhavige geval, dat geen betrekking heeft op een decentrale overheid, te weerleggen, terwijl de zaak-Campoloro in eerste instantie door de Franse autoriteiten zelf is genoemd ter onderbouwing van hun standpunt.

(β)   Opmerking met betrekking tot de ongegrondheid voor aansprakelijkheid van de staat

| (217) | Voorts is er volgens de Franse autoriteiten geen grondslag voor aansprakelijkheid buiten schuld van de staat wanneer een overheidsinstelling in gebreke blijft, aangezien de staat in dit kader alleen aansprakelijk kan worden gesteld indien het feit (of het nalaten een bepaalde handeling te verrichten) dat hem wordt verweten de directe oorzaak is geweest van de geleden schade, waarvan in het onderhavige geval geen sprake zou zijn. |
| --- | --- |

(217)

Voorts is er volgens de Franse autoriteiten geen grondslag voor aansprakelijkheid buiten schuld van de staat wanneer een overheidsinstelling in gebreke blijft, aangezien de staat in dit kader alleen aansprakelijk kan worden gesteld indien het feit (of het nalaten een bepaalde handeling te verrichten) dat hem wordt verweten de directe oorzaak is geweest van de geleden schade, waarvan in het onderhavige geval geen sprake zou zijn.

| (218) | De Commissie stelt echter vast dat in de uitspraak van de Franse Raad van State en het arrest van het EHRM duidelijk wordt gesteld dat de staat buiten schuld aansprakelijk kan worden gesteld. |
| --- | --- |

(218)

De Commissie stelt echter vast dat in de uitspraak van de Franse Raad van State en het arrest van het EHRM duidelijk wordt gesteld dat de staat buiten schuld aansprakelijk kan worden gesteld.

(γ)   Opmerking met betrekking tot de afwezigheid van buitengewone en speciale schade

| (219) | De Franse autoriteiten zien niet in waarom een rechter de schade als „speciaal” zou beschouwen wanneer deze betrekking zou hebben op alle schuldeisers van de instelling, of als „buitengewoon” als schuldeisers ermee hebben ingestemd krediet te verlenen aan een entiteit in een onzekere financiële situatie. |
| --- | --- |

(219)

De Franse autoriteiten zien niet in waarom een rechter de schade als „speciaal” zou beschouwen wanneer deze betrekking zou hebben op alle schuldeisers van de instelling, of als „buitengewoon” als schuldeisers ermee hebben ingestemd krediet te verlenen aan een entiteit in een onzekere financiële situatie.

| (220) | De Commissie merkt op dat het bestaan van buitengewone en speciale schade volgens de jurisprudentie van de Franse Raad van State inderdaad een beperking van de aansprakelijkheid van de staat vormt. De Franse autoriteiten betwijfelen dat er sprake is van buitengewone schade wanneer schuldeisers hebben ingestemd met kredietverlening aan een entiteit in een onzekere financiële situatie. De Commissie stelt in dit verband dat dit argument alleen opgaat als er geen garantie bestaat (en als schuldeisers denken dat deze niet bestaat), terwijl uit bovenstaande analyse het tegendeel blijkt. Wanneer schuldeisers vertrouwen hebben in het bestaan van de garantie, is de financiële situatie van de instelling voor een schuldeiser veel minder doorslaggevend voor het decreet krediet te verlenen aan die instelling en bij de onderhandeling over de kredietvoorwaarden. Voorts dient in aanmerking te worden genomen dat de schuld kan zijn aangegaan toen de overheidsinstelling nog geen financiële problemen had of toen deze redelijkerwijs nog niet bij de schuldeiser bekend konden zijn. In ieder geval dient het begrip buitengewone schade te worden bezien los van de vraag of de instelling al dan niet financiële problemen had en zelfs los van de vraag of alle schuldeisers of slechts één schuldeiser schade hebben geleden. Volgens de jurisprudentie met betrekking tot administratieve aansprakelijkheid buiten schuld (100) wordt buitengewone en speciale schade beoordeeld in het licht van het algemene belang. Schade wordt als buitengewoon en speciaal aangemerkt als deze voor degene die de schade lijdt, niet in verhouding staat tot het beoogde algemene belang. De Commissie leidt hieruit af dat het buitengewone en speciale karakter van de schade ongetwijfeld een filter vormt waarmee schadeloosstelling voor een aantal schuldvorderingen kan worden verhinderd, maar dat dit filter minder frequent zal worden ingezet naarmate de schuld hoger is. Tot slot wijst de Commissie erop dat het bestaan van een buitengewone en speciale schade geen voorwaarde is die in de jurisprudentie van het EHRM is verankerd. In principe kan dan ook iedere schuldeiser middels een gerechtelijke procedure een schadeloosstelling van de staat verkrijgen voor zijn schuldvordering. |
| --- | --- |

(220)

De Commissie merkt op dat het bestaan van buitengewone en speciale schade volgens de jurisprudentie van de Franse Raad van State inderdaad een beperking van de aansprakelijkheid van de staat vormt. De Franse autoriteiten betwijfelen dat er sprake is van buitengewone schade wanneer schuldeisers hebben ingestemd met kredietverlening aan een entiteit in een onzekere financiële situatie. De Commissie stelt in dit verband dat dit argument alleen opgaat als er geen garantie bestaat (en als schuldeisers denken dat deze niet bestaat), terwijl uit bovenstaande analyse het tegendeel blijkt. Wanneer schuldeisers vertrouwen hebben in het bestaan van de garantie, is de financiële situatie van de instelling voor een schuldeiser veel minder doorslaggevend voor het decreet krediet te verlenen aan die instelling en bij de onderhandeling over de kredietvoorwaarden. Voorts dient in aanmerking te worden genomen dat de schuld kan zijn aangegaan toen de overheidsinstelling nog geen financiële problemen had of toen deze redelijkerwijs nog niet bij de schuldeiser bekend konden zijn. In ieder geval dient het begrip buitengewone schade te worden bezien los van de vraag of de instelling al dan niet financiële problemen had en zelfs los van de vraag of alle schuldeisers of slechts één schuldeiser schade hebben geleden. Volgens de jurisprudentie met betrekking tot administratieve aansprakelijkheid buiten schuld (100) wordt buitengewone en speciale schade beoordeeld in het licht van het algemene belang. Schade wordt als buitengewoon en speciaal aangemerkt als deze voor degene die de schade lijdt, niet in verhouding staat tot het beoogde algemene belang. De Commissie leidt hieruit af dat het buitengewone en speciale karakter van de schade ongetwijfeld een filter vormt waarmee schadeloosstelling voor een aantal schuldvorderingen kan worden verhinderd, maar dat dit filter minder frequent zal worden ingezet naarmate de schuld hoger is. Tot slot wijst de Commissie erop dat het bestaan van een buitengewone en speciale schade geen voorwaarde is die in de jurisprudentie van het EHRM is verankerd. In principe kan dan ook iedere schuldeiser middels een gerechtelijke procedure een schadeloosstelling van de staat verkrijgen voor zijn schuldvordering.

v)   Ontbreken van beperking van de aansprakelijkheid en/of garantie van de staat

| (221) | De Commissie benadrukt dat, zoals hierboven reeds gesteld, niets de wetgever ervan weerhoudt, zoals deze voor bepaalde ondernemingen doet, vast te leggen dat de staat slechts instaat voor de schulden van EPIC's ter hoogte van het oorspronkelijk door hem ingebrachte kapitaal of ter beschikking gestelde startkapitaal. Niets weerhoudt de wetgever er in het bijzonder van een beperkte aansprakelijkheid vast te leggen of eenvoudigweg aan te geven dat de staat als aandeelhouder slechts aansprakelijk kan worden gehouden voor een schuld van een EPIC in geval van schuld of een feit dat losstaat van de enkele insolventie van het bedrijf. Dit feit moet hem persoonlijk kunnen worden toegerekend en er moet een bepaalde schade uit voortvloeien. Het staat de wetgever dan ook vrij een staatsgarantie voor EPIC's te verhinderen en de aansprakelijkheid van de staat voor door schuldeisers geleden schade te beperken. De Franse autoriteiten hebben deze punten echter niet verduidelijkt. |
| --- | --- |

(221)

De Commissie benadrukt dat, zoals hierboven reeds gesteld, niets de wetgever ervan weerhoudt, zoals deze voor bepaalde ondernemingen doet, vast te leggen dat de staat slechts instaat voor de schulden van EPIC's ter hoogte van het oorspronkelijk door hem ingebrachte kapitaal of ter beschikking gestelde startkapitaal. Niets weerhoudt de wetgever er in het bijzonder van een beperkte aansprakelijkheid vast te leggen of eenvoudigweg aan te geven dat de staat als aandeelhouder slechts aansprakelijk kan worden gehouden voor een schuld van een EPIC in geval van schuld of een feit dat losstaat van de enkele insolventie van het bedrijf. Dit feit moet hem persoonlijk kunnen worden toegerekend en er moet een bepaalde schade uit voortvloeien. Het staat de wetgever dan ook vrij een staatsgarantie voor EPIC's te verhinderen en de aansprakelijkheid van de staat voor door schuldeisers geleden schade te beperken. De Franse autoriteiten hebben deze punten echter niet verduidelijkt.

vi)   Conclusie van de Commissie

| (222) | De Commissie concludeert uit de punten (i) tot (v) dat een schuldeiser wiens schuldvordering na de toepassing van de procedures van de wet van 16 juli 1980 niet is voldaan, volgens het huidige Franse recht de bedragen volledig kan terugkrijgen ter hoogte van de niet ingeloste schuldvordering, door de staat in laatste instantie aansprakelijk te stellen, in tegenstelling tot wat er gebeurt bij een liquidatieprocedure volgens het gemene recht, waarbij terugbetaling van de schuldeiser is beperkt tot de waarde van de beschikbare activa. De aansprakelijkheid van de staat wordt beschouwd als een garantie. In Franse rechtsteksten is hieromtrent geen enkele beperking vastgelegd. Deze garantie is onlosmakelijk verbonden met de publiekrechtelijke status van het organisme dat de schuld is aangegaan. |
| --- | --- |

(222)

De Commissie concludeert uit de punten (i) tot (v) dat een schuldeiser wiens schuldvordering na de toepassing van de procedures van de wet van 16 juli 1980 niet is voldaan, volgens het huidige Franse recht de bedragen volledig kan terugkrijgen ter hoogte van de niet ingeloste schuldvordering, door de staat in laatste instantie aansprakelijk te stellen, in tegenstelling tot wat er gebeurt bij een liquidatieprocedure volgens het gemene recht, waarbij terugbetaling van de schuldeiser is beperkt tot de waarde van de beschikbare activa. De aansprakelijkheid van de staat wordt beschouwd als een garantie. In Franse rechtsteksten is hieromtrent geen enkele beperking vastgelegd. Deze garantie is onlosmakelijk verbonden met de publiekrechtelijke status van het organisme dat de schuld is aangegaan.

vii)   Analyse van het Franse voorstel met betrekking tot de clausule in overeenkomsten

| (223) | De Franse autoriteiten zijn bereid hun voorstel betreffende de vermelding van de afwezigheid van garanties uit te breiden naar alle contracten die een schuldvordering met zich brengen als de Commissie een decreet vaststelt waarin wordt geconstateerd dat er geen sprake is van steun. Volgens de Franse autoriteiten kan met deze uitbreiding ieder risico van aansprakelijkheid buiten schuld van de staat enkel op grond van de insolventie van La Poste worden weggenomen. |
| --- | --- |

(223)

De Franse autoriteiten zijn bereid hun voorstel betreffende de vermelding van de afwezigheid van garanties uit te breiden naar alle contracten die een schuldvordering met zich brengen als de Commissie een decreet vaststelt waarin wordt geconstateerd dat er geen sprake is van steun. Volgens de Franse autoriteiten kan met deze uitbreiding ieder risico van aansprakelijkheid buiten schuld van de staat enkel op grond van de insolventie van La Poste worden weggenomen.

| (224) | Ter inleiding wijst de Commissie erop dat de opmerking in overweging 181 uiteraard van toepassing is op dit deel van het onderhavige decreet. Zoals de Commissie in haar decreet tot inleiding van de procedure heeft aangegeven, erkent zij dat schuldeisers die dergelijke contracten hebben gesloten, met deze maatregel waarschijnlijk minder mogelijkheden hebben om hun vordering middels een gerechtelijke procedure ingelost te zien. Zij blijft echter twijfelen aan de houdbaarheid op lange termijn van deze oplossing, aangezien de uitzondering van aanvaard risico een regel is die in de jurisprudentie is vastgelegd, die altijd aan ontwikkelingen onderhevig is (een kentering in de jurisprudentie is des te minder uitgesloten omdat hierin een tendens waarneembaar is van uitbreiding van de aansprakelijkheid buiten schuld van de staat). In reactie op de opmerkingen van de Franse autoriteiten benadrukt de Commissie dat zij niet ontkent dat het voorstel van de Franse autoriteiten effect zal sorteren, maar wil beklemtonen dat er een zwak juridisch kader uit zou voortvloeien. |
| --- | --- |

(224)

Ter inleiding wijst de Commissie erop dat de opmerking in overweging 181 uiteraard van toepassing is op dit deel van het onderhavige decreet. Zoals de Commissie in haar decreet tot inleiding van de procedure heeft aangegeven, erkent zij dat schuldeisers die dergelijke contracten hebben gesloten, met deze maatregel waarschijnlijk minder mogelijkheden hebben om hun vordering middels een gerechtelijke procedure ingelost te zien. Zij blijft echter twijfelen aan de houdbaarheid op lange termijn van deze oplossing, aangezien de uitzondering van aanvaard risico een regel is die in de jurisprudentie is vastgelegd, die altijd aan ontwikkelingen onderhevig is (een kentering in de jurisprudentie is des te minder uitgesloten omdat hierin een tendens waarneembaar is van uitbreiding van de aansprakelijkheid buiten schuld van de staat). In reactie op de opmerkingen van de Franse autoriteiten benadrukt de Commissie dat zij niet ontkent dat het voorstel van de Franse autoriteiten effect zal sorteren, maar wil beklemtonen dat er een zwak juridisch kader uit zou voortvloeien.

| (225) | Voorts acht de Commissie het voorstel van de Franse autoriteiten ontoereikend omdat de staatsgarantie zou kunnen gelden voor iedere vorm van aansprakelijkheid, met inbegrip van met name niet-contractuele aansprakelijkheid en strafrechtelijke aansprakelijkheid, die in dit opzicht dezelfde kenmerken vertonen: er kan niet op voorhand, contractueel, voor schuldenaren worden bepaald dat de staat niet instaat voor de schulden van La Poste. Algemeen gesteld kan La Poste op grond van verschillende juridische mechanismen schulden hebben openstaan bij derden, wat inhoudt dat er sprake is van een staatsgarantie wanneer deze niet kunnen worden ingelost. Als er bijvoorbeeld een andere structuur (een andere overheidsinstelling) in La Poste opgaat, zou zij daarmee de rechten en verplichtingen van deze structuur overnemen. Als zij vervolgens de schulden van deze structuur bij een externe partij zou moeten inlossen, zou in geen enkel contract of juridisch document zijn vastgelegd dat de staat niet verplicht is de schulden van La Poste bij schuldeisers van de opgenomen structuur terug te betalen, aangezien niemand dat kon voorzien. Zo kan La Poste door een mechanisme van omzetting (fusie, overname) van bepaalde structuren binnen de openbare sector schulden opbouwen bij externe partijen, terwijl het contractueel onmogelijk is om een beperking van de staatsgarantie vast te leggen. De invoeging van een dergelijke clausule in „contracten” met „schuldeisers” is dan ook ontoereikend, want hiermee wordt geen oplossing geboden voor alle mogelijke gevallen. Met een dergelijke formulering kunnen er nog schuldvorderingen overblijven van derden die in eerste instantie niet kunnen worden vastgesteld. Alleen een tekst met een algemene reikwijdte waarin wordt aangegeven dat de staat niet garant staat voor La Poste en die in iedere situatie en voor iedere derde alle soorten externe partijen geldt, is toereikend. |
| --- | --- |

(225)

Voorts acht de Commissie het voorstel van de Franse autoriteiten ontoereikend omdat de staatsgarantie zou kunnen gelden voor iedere vorm van aansprakelijkheid, met inbegrip van met name niet-contractuele aansprakelijkheid en strafrechtelijke aansprakelijkheid, die in dit opzicht dezelfde kenmerken vertonen: er kan niet op voorhand, contractueel, voor schuldenaren worden bepaald dat de staat niet instaat voor de schulden van La Poste. Algemeen gesteld kan La Poste op grond van verschillende juridische mechanismen schulden hebben openstaan bij derden, wat inhoudt dat er sprake is van een staatsgarantie wanneer deze niet kunnen worden ingelost. Als er bijvoorbeeld een andere structuur (een andere overheidsinstelling) in La Poste opgaat, zou zij daarmee de rechten en verplichtingen van deze structuur overnemen. Als zij vervolgens de schulden van deze structuur bij een externe partij zou moeten inlossen, zou in geen enkel contract of juridisch document zijn vastgelegd dat de staat niet verplicht is de schulden van La Poste bij schuldeisers van de opgenomen structuur terug te betalen, aangezien niemand dat kon voorzien. Zo kan La Poste door een mechanisme van omzetting (fusie, overname) van bepaalde structuren binnen de openbare sector schulden opbouwen bij externe partijen, terwijl het contractueel onmogelijk is om een beperking van de staatsgarantie vast te leggen. De invoeging van een dergelijke clausule in „contracten” met „schuldeisers” is dan ook ontoereikend, want hiermee wordt geen oplossing geboden voor alle mogelijke gevallen. Met een dergelijke formulering kunnen er nog schuldvorderingen overblijven van derden die in eerste instantie niet kunnen worden vastgesteld. Alleen een tekst met een algemene reikwijdte waarin wordt aangegeven dat de staat niet garant staat voor La Poste en die in iedere situatie en voor iedere derde alle soorten externe partijen geldt, is toereikend.

| (226) | Zelfs in de hypothese waarin de Franse voorstellen iedere mogelijkheid uitsluiten dat een schuldeiser van La Poste de staat aansprakelijk kan stellen voor voldoening van zijn vordering (een hypothese waarvan volgens de Commissie niet is gebleken), kan met deze voorstellen niet duidelijk worden vastgesteld wat er zou gebeuren indien La Poste haar betalingsverplichtingen niet zou kunnen nakomen. Een schuldeiser van La Poste die zijn schuldvordering na een verzoek tot voldoening van zijn individuele vordering niet terugbetaald ziet, zou altijd kunnen hopen op voldoening van zijn vordering in het kader van een volledige sanering van La Poste, die door de staat wordt gefinancierd, zoals later in het onderhavige decreet zal worden aangetoond. |
| --- | --- |

(226)

Zelfs in de hypothese waarin de Franse voorstellen iedere mogelijkheid uitsluiten dat een schuldeiser van La Poste de staat aansprakelijk kan stellen voor voldoening van zijn vordering (een hypothese waarvan volgens de Commissie niet is gebleken), kan met deze voorstellen niet duidelijk worden vastgesteld wat er zou gebeuren indien La Poste haar betalingsverplichtingen niet zou kunnen nakomen. Een schuldeiser van La Poste die zijn schuldvordering na een verzoek tot voldoening van zijn individuele vordering niet terugbetaald ziet, zou altijd kunnen hopen op voldoening van zijn vordering in het kader van een volledige sanering van La Poste, die door de staat wordt gefinancierd, zoals later in het onderhavige decreet zal worden aangetoond.

4)   Zelfs wanneer de schuldeiser geen genoegdoening krijgt, kan hij rechtsgevolgen doen ontstaan naar aanleiding van een oneigenlijke dwaling die hij heeft begaan bij de vorming van de schuldvordering, op grond van het feit dat deze altijd zou worden gehonoreerd

| (227) | Aan de hand van de theorie van de rechtsschijn (101) kan het betoog worden bevestigd. Zelfs wanneer de door de Commissie afgewezen redenering van de Franse autoriteiten wordt gevolgd dat er geen onbeperkte garantie ten gunste van La Poste bestaat vanwege haar rechtsvorm, brengen de hierboven geanalyseerde elementen schuldeisers er terecht toe te geloven dat een dergelijke garantie wel bestaat. De theorie van de rechtsschijn vergroot het effect dat reeds is ontstaan doordat een aantal elementen in dezelfde richting wijst. |
| --- | --- |

(227)

Aan de hand van de theorie van de rechtsschijn (101) kan het betoog worden bevestigd. Zelfs wanneer de door de Commissie afgewezen redenering van de Franse autoriteiten wordt gevolgd dat er geen onbeperkte garantie ten gunste van La Poste bestaat vanwege haar rechtsvorm, brengen de hierboven geanalyseerde elementen schuldeisers er terecht toe te geloven dat een dergelijke garantie wel bestaat. De theorie van de rechtsschijn vergroot het effect dat reeds is ontstaan doordat een aantal elementen in dezelfde richting wijst.

| (228) | De voornaamste relevante aanwijzingen in het licht van de theorie van de rechtsschijn zijn de volgende:






  — | Wat betreft de staatsgarantie ten gunste van EPIC's kunnen schuldeisers er op grond van verschillende teksten (de wet van 16 juli 1980 en zijn uitvoeringsmaatregelen) en officiële documenten (begrotingsdocumenten) van uitgaan dat de staat instaat voor de schulden van deze openbare bedrijven indien zij te maken krijgen met een kastekort, of aansprakelijk kan worden gesteld; |
| --- | --- | --- |

(228)

De voornaamste relevante aanwijzingen in het licht van de theorie van de rechtsschijn zijn de volgende:

—

Wat betreft de staatsgarantie ten gunste van EPIC's kunnen schuldeisers er op grond van verschillende teksten (de wet van 16 juli 1980 en zijn uitvoeringsmaatregelen) en officiële documenten (begrotingsdocumenten) van uitgaan dat de staat instaat voor de schulden van deze openbare bedrijven indien zij te maken krijgen met een kastekort, of aansprakelijk kan worden gesteld;

| — | het vertrouwen van schuldeisers in het bestaan van een dergelijke garantie wordt tevens versterkt doordat de rechtssituatie die is ontstaan na de uitspraken in de zaak-Campoloro en de eerste procedures die door de Commissie zijn ingesteld over de status van EPIC, niet zijn verduidelijkt; |
| --- | --- |

—

het vertrouwen van schuldeisers in het bestaan van een dergelijke garantie wordt tevens versterkt doordat de rechtssituatie die is ontstaan na de uitspraken in de zaak-Campoloro en de eerste procedures die door de Commissie zijn ingesteld over de status van EPIC, niet zijn verduidelijkt;

| — | het gebrek aan duidelijke aanwijzingen over de gevolgen van een situatie van staking van de betalingen van een EPIC wijst eveneens in deze richting; |
| --- | --- |

—

het gebrek aan duidelijke aanwijzingen over de gevolgen van een situatie van staking van de betalingen van een EPIC wijst eveneens in deze richting;

| — | de reactie van ratingbureaus strookt ook hiermee, doordat derden, of dat nu terecht of onterecht is, belang hechten aan de rechtsvorm van de schuldenaar bij de toekenning van een rating, die een essentiële rol speelt op het vlak van financiering (dit zal worden aangetoond in deel 4.1.2.a van het onderhavige decreet). |
| --- | --- |

—

de reactie van ratingbureaus strookt ook hiermee, doordat derden, of dat nu terecht of onterecht is, belang hechten aan de rechtsvorm van de schuldenaar bij de toekenning van een rating, die een essentiële rol speelt op het vlak van financiering (dit zal worden aangetoond in deel 4.1.2.a van het onderhavige decreet).

| (229) | In lijn met de conclusies van haar deskundige concludeert de Commissie dat zelfs wanneer een schuldeiser, in het hypothetische geval dat de Franse autoriteiten voorstaan, ten onrechte van oordeel is dat de staat verplicht is in te staan voor de schulden van overheidsinstellingen en van La Poste in het bijzonder, het een oneigenlijke dwaling betreft gezien de voornoemde elementen en het recht hieraan gevolgen zou kunnen verbinden. Indien de schuldeiser er uitzonderlijkerwijs niet in slaagt zijn vordering voldaan te krijgen, is niettemin gewaarborgd dat deze geenszins zal verdwijnen. |
| --- | --- |

(229)

In lijn met de conclusies van haar deskundige concludeert de Commissie dat zelfs wanneer een schuldeiser, in het hypothetische geval dat de Franse autoriteiten voorstaan, ten onrechte van oordeel is dat de staat verplicht is in te staan voor de schulden van overheidsinstellingen en van La Poste in het bijzonder, het een oneigenlijke dwaling betreft gezien de voornoemde elementen en het recht hieraan gevolgen zou kunnen verbinden. Indien de schuldeiser er uitzonderlijkerwijs niet in slaagt zijn vordering voldaan te krijgen, is niettemin gewaarborgd dat deze geenszins zal verdwijnen.

B.   
  Garantie voor het voortbestaan van La Poste en/of haar verplichtingen

| (230) | Aangetoond zal worden dat de vordering van een schuldeiser niet zal verdwijnen, ook al slaagt hij er binnen een redelijke termijn en na een beroep op de in het vorige deel beschreven procedures niet in om zijn vordering voldaan te zien. Wanneer een privaatrechtelijke onderneming verdwijnt, verdwijnen daarmee ook haar rechten en verplichtingen. De liquidatieprocedure voor ondernemingen biedt geen enkele waarborg dat vorderingen worden voldaan. De situatie van overheidsinstellingen is anders. Zoals hierboven aangetoond, bestaat er geen enkele procedure voor liquidatie met verdwijning van overheidsinstellingen die hun betalingen hebben gestaakt, waarbij hun schulden tenietgaan. Indien de overheid besluit dat de instelling moet verdwijnen, blijkt uit de praktijk en bepaalde fundamentele bestuursrechtelijke beginselen dat de rechten en verplichtingen van overheidsinstellingen die als zodanig verdwijnen, altijd worden overgenomen door een andere entiteit of indien dit niet mogelijk is, door de staat. Dit is overigens in geen enkele tekst uitdrukkelijk vastgelegd. Er bestaat geen liquidatie met verdwijning van de overheidsinstelling door toedoen van de overheid waarbij de rechten en verplichtingen van de instelling komen te vervallen. Iedere schuldeiser weet dan ook zeker dat hij het recht dat voortvloeit uit zijn vordering bij een ander organisme kan doen gelden, en dat zijn schuldvordering dus niet zal verdwijnen. |
| --- | --- |

(230)

Aangetoond zal worden dat de vordering van een schuldeiser niet zal verdwijnen, ook al slaagt hij er binnen een redelijke termijn en na een beroep op de in het vorige deel beschreven procedures niet in om zijn vordering voldaan te zien. Wanneer een privaatrechtelijke onderneming verdwijnt, verdwijnen daarmee ook haar rechten en verplichtingen. De liquidatieprocedure voor ondernemingen biedt geen enkele waarborg dat vorderingen worden voldaan. De situatie van overheidsinstellingen is anders. Zoals hierboven aangetoond, bestaat er geen enkele procedure voor liquidatie met verdwijning van overheidsinstellingen die hun betalingen hebben gestaakt, waarbij hun schulden tenietgaan. Indien de overheid besluit dat de instelling moet verdwijnen, blijkt uit de praktijk en bepaalde fundamentele bestuursrechtelijke beginselen dat de rechten en verplichtingen van overheidsinstellingen die als zodanig verdwijnen, altijd worden overgenomen door een andere entiteit of indien dit niet mogelijk is, door de staat. Dit is overigens in geen enkele tekst uitdrukkelijk vastgelegd. Er bestaat geen liquidatie met verdwijning van de overheidsinstelling door toedoen van de overheid waarbij de rechten en verplichtingen van de instelling komen te vervallen. Iedere schuldeiser weet dan ook zeker dat hij het recht dat voortvloeit uit zijn vordering bij een ander organisme kan doen gelden, en dat zijn schuldvordering dus niet zal verdwijnen.

| (231) | Dit betoog is gebaseerd op een praktijkonderzoek naar structurele veranderingen bij overheidsinstellingen. Uit dit onderzoek door de deskundige van de Commissie komt naar voren dat schulden van overheidsinstellingen altijd overgaan op een andere rechtspersoon die deze niet kan afwijzen. |
| --- | --- |

(231)

Dit betoog is gebaseerd op een praktijkonderzoek naar structurele veranderingen bij overheidsinstellingen. Uit dit onderzoek door de deskundige van de Commissie komt naar voren dat schulden van overheidsinstellingen altijd overgaan op een andere rechtspersoon die deze niet kan afwijzen.

| (232) | De deskundige van de Commissie heeft drie redenen vastgesteld waardoor overheidsinstellingen kunnen verdwijnen (102): de bestaansduur van de instelling loopt af (1), de taak komt te vervallen (2) en het geval dat zich het vaakst voordoet: de taak wordt overgedragen, met overdracht van de rechten en plichten (3). |
| --- | --- |

(232)

De deskundige van de Commissie heeft drie redenen vastgesteld waardoor overheidsinstellingen kunnen verdwijnen (102): de bestaansduur van de instelling loopt af (1), de taak komt te vervallen (2) en het geval dat zich het vaakst voordoet: de taak wordt overgedragen, met overdracht van de rechten en plichten (3).

a)   De bestaansduur van de overheidsinstelling loopt af

| (233) | Het geval waarin de bestaansduur van overheidsinstellingen afloopt, doet zich zelden voor. Uit het enige voorbeeld (103) dat de deskundige van de Commissie heeft kunnen vinden, blijkt dat de rechten en plichten van de overheidsinstelling, en haar schulden in het bijzonder (die uitdrukkelijk worden bedoeld), overgaan op andere publiekrechtelijke rechtspersonen. |
| --- | --- |

(233)

Het geval waarin de bestaansduur van overheidsinstellingen afloopt, doet zich zelden voor. Uit het enige voorbeeld (103) dat de deskundige van de Commissie heeft kunnen vinden, blijkt dat de rechten en plichten van de overheidsinstelling, en haar schulden in het bijzonder (die uitdrukkelijk worden bedoeld), overgaan op andere publiekrechtelijke rechtspersonen.

b)   Verdwijning van overheidsinstellingen doordat hun taak komt te vervallen

| (234) | Wanneer de taak van de overheidsinstelling komt te vervallen, houdt dit vrijwel altijd in dat eerst een taak van openbare dienstverlening is komen te vervallen. Dit betekent dat de overheden een bepaalde activiteit die zij op zich moeten nemen of moeten waarborgen niet meer als een taak van algemeen belang wensen te beschouwen. De tendens is evenwel dat er steeds meer activiteiten als openbare dienst worden beschouwd. Dit verklaart waarom dit verschijnsel zich niet vaak voordoet. |
| --- | --- |

(234)

Wanneer de taak van de overheidsinstelling komt te vervallen, houdt dit vrijwel altijd in dat eerst een taak van openbare dienstverlening is komen te vervallen. Dit betekent dat de overheden een bepaalde activiteit die zij op zich moeten nemen of moeten waarborgen niet meer als een taak van algemeen belang wensen te beschouwen. De tendens is evenwel dat er steeds meer activiteiten als openbare dienst worden beschouwd. Dit verklaart waarom dit verschijnsel zich niet vaak voordoet.

| (235) | Er dient echter een voorbehoud te worden gemaakt voor het geval van overheidsinstellingen die geen taak van openbare dienstverlening verrichten. Wanneer deze instellingen verdwijnen doordat deze taak komt te vervallen, houdt dit niet in dat er eerst een taak van openbare dienstverlening is weggevallen. La Poste valt niet onder deze laatste categorie. In ieder geval blijkt zelfs in onderhavig geval uit de praktijk dat de rechten en verplichtingen van deze instellingen systematisch worden overgenomen door een andere publiekrechtelijke rechtspersoon, meestal de staat zelf. Dit wordt door de deskundige van de Commissie aan de hand van een groot aantal teksten en voorbeelden aangetoond (104) op basis van het onderzoek van S. Carpi-Petit (105). |
| --- | --- |

(235)

Er dient echter een voorbehoud te worden gemaakt voor het geval van overheidsinstellingen die geen taak van openbare dienstverlening verrichten. Wanneer deze instellingen verdwijnen doordat deze taak komt te vervallen, houdt dit niet in dat er eerst een taak van openbare dienstverlening is weggevallen. La Poste valt niet onder deze laatste categorie. In ieder geval blijkt zelfs in onderhavig geval uit de praktijk dat de rechten en verplichtingen van deze instellingen systematisch worden overgenomen door een andere publiekrechtelijke rechtspersoon, meestal de staat zelf. Dit wordt door de deskundige van de Commissie aan de hand van een groot aantal teksten en voorbeelden aangetoond (104) op basis van het onderzoek van S. Carpi-Petit (105).

c)   De overdracht van de taak waarbij rechten en verplichtingen worden overgedragen

| (236) | De overdracht van de taak van een overheidsinstelling naar een andere entiteit waarbij de rechten en verplichtingen worden overgeheveld, komt het vaakst voor. Het beginsel van continuïteit van de openbare dienstverlening impliceert een overdracht van de voor de taak bestemde tegoeden en daarmee ook een overdracht van rechten en verplichtingen. |
| --- | --- |

(236)

De overdracht van de taak van een overheidsinstelling naar een andere entiteit waarbij de rechten en verplichtingen worden overgeheveld, komt het vaakst voor. Het beginsel van continuïteit van de openbare dienstverlening impliceert een overdracht van de voor de taak bestemde tegoeden en daarmee ook een overdracht van rechten en verplichtingen.

| (237) | Er komt een fundamenteel beginsel naar voren: wanneer de taak blijft bestaan, worden de schulden van de voormalige overheidsinstelling overgeheveld naar het organisme dat de taak overneemt. |
| --- | --- |

(237)

Er komt een fundamenteel beginsel naar voren: wanneer de taak blijft bestaan, worden de schulden van de voormalige overheidsinstelling overgeheveld naar het organisme dat de taak overneemt.

| (238) | Meestal (106) gaat de taak over naar één organisme. Het vermogen wordt niet gedeeld en volledig overgeheveld. Hetzelfde beginsel is van toepassing in gevallen waarin het vermogen overgaat op een particulier (107). |
| --- | --- |

(238)

Meestal (106) gaat de taak over naar één organisme. Het vermogen wordt niet gedeeld en volledig overgeheveld. Hetzelfde beginsel is van toepassing in gevallen waarin het vermogen overgaat op een particulier (107).

| (239) | Er bestaan ook gevallen waarin het vermogen wordt gedeeld, waaruit opnieuw continuïteit van de rechten en verplichtingen van overheidsinstellingen blijkt. |
| --- | --- |

(239)

Er bestaan ook gevallen waarin het vermogen wordt gedeeld, waaruit opnieuw continuïteit van de rechten en verplichtingen van overheidsinstellingen blijkt.

| (240) | In decreet nr. 74-947 van 14 november 1974 betreffende de overdracht van zaken, rechten en verplichtingen van de ORTF (de Franse radio- en televisiemaatschappij) naar het Audiovisueel Instituut is een standaardbeginsel vastgelegd voor aanwijzing van een organisme dat een ander organisme opvolgt: artikel 1 luidt namelijk: „de zaken, rechten en verplichtingen van de Franse radio- en televisiemaatschappij die niet zijn overgedragen [...] naar de openbare omroep of een van de maatschappijen die op grond van deze wet zijn opgericht, kunnen met ingang van 1 januari 1975 op besluit van de premier worden overgedragen naar het Audiovisueel Instituut.” |
| --- | --- |

(240)

In decreet nr. 74-947 van 14 november 1974 betreffende de overdracht van zaken, rechten en verplichtingen van de ORTF (de Franse radio- en televisiemaatschappij) naar het Audiovisueel Instituut is een standaardbeginsel vastgelegd voor aanwijzing van een organisme dat een ander organisme opvolgt: artikel 1 luidt namelijk: „de zaken, rechten en verplichtingen van de Franse radio- en televisiemaatschappij die niet zijn overgedragen [...] naar de openbare omroep of een van de maatschappijen die op grond van deze wet zijn opgericht, kunnen met ingang van 1 januari 1975 op besluit van de premier worden overgedragen naar het Audiovisueel Instituut.”

| (241) | De hypothesen waarin het vermogen in meerdere fasen wordt overgedragen, bevestigen de tendens die hierboven is uiteengezet (108). |
| --- | --- |

(241)

De hypothesen waarin het vermogen in meerdere fasen wordt overgedragen, bevestigen de tendens die hierboven is uiteengezet (108).

| (242) | De omzetting van een overheidsinstelling in een naamloze vennootschap kan op verschillende wijzen plaatsvinden:






  — | verdwijning door opheffing: het eenvoudigste geval is dat van verdwijning door opheffing, waarbij de overheidsinstelling wordt ontbonden. |
| --- | --- | --- |

(242)

De omzetting van een overheidsinstelling in een naamloze vennootschap kan op verschillende wijzen plaatsvinden:

—

verdwijning door opheffing: het eenvoudigste geval is dat van verdwijning door opheffing, waarbij de overheidsinstelling wordt ontbonden.

| — | verdwijning door vervanging: volgens B. Plessix (109) bestaat verdwijning door vervanging in „de opheffing van de overheidsinstelling die gepaard gaat met de oprichting van een nieuwe rechtspersoon, waaraan de statutaire taak wordt toevertrouwd waarmee de ontbonden instelling was belast. Met andere woorden: een nieuwe rechtspersoon neemt de plaats in van de ontbonden overheidsinstelling, met haar rechten en verplichtingen; een nieuwe rechtspersoon volgt de taken van de opgeheven instelling op”. |
| --- | --- |

—

verdwijning door vervanging: volgens B. Plessix (109) bestaat verdwijning door vervanging in „de opheffing van de overheidsinstelling die gepaard gaat met de oprichting van een nieuwe rechtspersoon, waaraan de statutaire taak wordt toevertrouwd waarmee de ontbonden instelling was belast. Met andere woorden: een nieuwe rechtspersoon neemt de plaats in van de ontbonden overheidsinstelling, met haar rechten en verplichtingen; een nieuwe rechtspersoon volgt de taken van de opgeheven instelling op”.

| — | omzetting zonder opheffing: omzetting zonder opheffing, of zonder verdwijning, is gebaseerd op de organisatie van de continuïteit van de omgezette rechtspersoon. |
| --- | --- |

—

omzetting zonder opheffing: omzetting zonder opheffing, of zonder verdwijning, is gebaseerd op de organisatie van de continuïteit van de omgezette rechtspersoon.

| (243) | De wetgever heeft de afgelopen jaren de richting gekozen van omzetting zonder verdwijning. Bij de eerste omzettingen en met name voor France Telecom wordt de EPIC door de wetgever opgeheven en worden al zijn zaken, rechten en verplichtingen overgeheveld naar een nieuwe rechtspersoon die de vorm aanneemt van een privaatrechtelijke maatschappij (110). Vervolgens wordt enkel de rechtsvorm door de wetgever gewijzigd, en wordt geen nieuwe rechtspersoonlijkheid gecreëerd. De zaken, rechten en verplichtingen van de EPIC worden dan niet ingebracht en de activiteiten worden niet stopgezet, maar de wetgever zorgt voor juridische continuïteit, zoals bijvoorbeeld blijkt uit de bepalingen van artikel 25 van wet nr. 2004-803 van 9 augustus 2004 betreffende de openbare dienst van elektriciteits- en gasvoorziening en elektriciteits- en gasbedrijven: „Bij de omzetting van Electricité de France en de Gaz de France in ondernemingen worden geen rechtspersonen gecreëerd en geen activiteiten stopgezet. Alle soorten zaken, rechten, verplichtingen, contracten en vergunningen van de ondernemingen Electricité de France en Gaz de France in Frankrijk en daarbuiten zijn die van iedere overheidsinstelling op het moment van de omzetting van hun rechtsvorm. Met deze omzetting blijven de zaken, rechten, verplichtingen, contracten en vergunningen volledig intact en zij heeft geen gevolgen voor de contracten die met derden zijn gesloten door Electricité de France, Gaz de France [...]. De verrichtingen die voortvloeien uit deze omzetting leiden niet tot rechten of de ontvangst van belastingen en heffingen van enigerlei aard” (111). |
| --- | --- |

(243)

De wetgever heeft de afgelopen jaren de richting gekozen van omzetting zonder verdwijning. Bij de eerste omzettingen en met name voor France Telecom wordt de EPIC door de wetgever opgeheven en worden al zijn zaken, rechten en verplichtingen overgeheveld naar een nieuwe rechtspersoon die de vorm aanneemt van een privaatrechtelijke maatschappij (110). Vervolgens wordt enkel de rechtsvorm door de wetgever gewijzigd, en wordt geen nieuwe rechtspersoonlijkheid gecreëerd. De zaken, rechten en verplichtingen van de EPIC worden dan niet ingebracht en de activiteiten worden niet stopgezet, maar de wetgever zorgt voor juridische continuïteit, zoals bijvoorbeeld blijkt uit de bepalingen van artikel 25 van wet nr. 2004-803 van 9 augustus 2004 betreffende de openbare dienst van elektriciteits- en gasvoorziening en elektriciteits- en gasbedrijven: „Bij de omzetting van Electricité de France en de Gaz de France in ondernemingen worden geen rechtspersonen gecreëerd en geen activiteiten stopgezet. Alle soorten zaken, rechten, verplichtingen, contracten en vergunningen van de ondernemingen Electricité de France en Gaz de France in Frankrijk en daarbuiten zijn die van iedere overheidsinstelling op het moment van de omzetting van hun rechtsvorm. Met deze omzetting blijven de zaken, rechten, verplichtingen, contracten en vergunningen volledig intact en zij heeft geen gevolgen voor de contracten die met derden zijn gesloten door Electricité de France, Gaz de France [...]. De verrichtingen die voortvloeien uit deze omzetting leiden niet tot rechten of de ontvangst van belastingen en heffingen van enigerlei aard” (111).

| (244) | De Commissie trekt in navolging van haar deskundige uit de analyse van de verschillende hypothesen waarin overheidsinstellingen komen te verdwijnen, de volgende conclusies:






  — | er bestaat weliswaar geen algemeen juridisch kader waarin de verdwijning van overheidsinstellingen is geregeld, maar uit de praktijk blijkt dat de rechten en verplichtingen van de te verdwijnen instelling op grond van de rechtstekst altijd overgaan op de staat of de entiteit die haar taak overneemt. Voor zover de Commissie weet, bestaat er geen enkele tekst waarin is vastgesteld dat schulden verdwijnen; |
| --- | --- | --- |

(244)

De Commissie trekt in navolging van haar deskundige uit de analyse van de verschillende hypothesen waarin overheidsinstellingen komen te verdwijnen, de volgende conclusies:

—

er bestaat weliswaar geen algemeen juridisch kader waarin de verdwijning van overheidsinstellingen is geregeld, maar uit de praktijk blijkt dat de rechten en verplichtingen van de te verdwijnen instelling op grond van de rechtstekst altijd overgaan op de staat of de entiteit die haar taak overneemt. Voor zover de Commissie weet, bestaat er geen enkele tekst waarin is vastgesteld dat schulden verdwijnen;

| — | de overdracht heeft betrekking op „rechten en verplichtingen”, en met de term verplichtingen worden in zekere zin schulden bedoeld. In bepaalde teksten wordt de vagere term „vermogen” gebruikt. Volgens het Franse juridische vocabulaire van Cornu (112) wordt onder vermogen het volgende verstaan: „een geheel van activa en verplichtingen van eenzelfde persoon (dat wil zeggen de rechten en lasten die in geld kunnen worden uitgedrukt).” Schulden vallen ook onder deze formulering. In het enige voorbeeld waarin een overheidsinstelling eenvoudigweg verdwijnt, wordt in ieder geval de overdracht van de „schulden” zelf beoogd; |
| --- | --- |

—

de overdracht heeft betrekking op „rechten en verplichtingen”, en met de term verplichtingen worden in zekere zin schulden bedoeld. In bepaalde teksten wordt de vagere term „vermogen” gebruikt. Volgens het Franse juridische vocabulaire van Cornu (112) wordt onder vermogen het volgende verstaan: „een geheel van activa en verplichtingen van eenzelfde persoon (dat wil zeggen de rechten en lasten die in geld kunnen worden uitgedrukt).” Schulden vallen ook onder deze formulering. In het enige voorbeeld waarin een overheidsinstelling eenvoudigweg verdwijnt, wordt in ieder geval de overdracht van de „schulden” zelf beoogd;

| — | zelfs wanneer de taak verdwijnt, worden de rechten en verplichtingen van de instelling in de praktijk door een ander organisme overgenomen; |
| --- | --- |

—

zelfs wanneer de taak verdwijnt, worden de rechten en verplichtingen van de instelling in de praktijk door een ander organisme overgenomen;

| — | de beschreven praktijk strookt met de Franse codificerende instructie nr. 02-060-M95 van 18 juli 2002 en de Franse leidraad inzake de financiële organisatie van oprichting, wijziging en opheffing van nationale overheidsinstellingen. Deze teksten hebben weliswaar enkel betrekking op instellingen met een rekenplichtige ambtenaar, wat niet het geval is voor La Poste, maar de praktijksituatie wordt er niettemin mee bevestigd, namelijk de overheveling van rechten en verplichtingen van een geliquideerde EPIC naar de staat of de rechtspersoon die de taak van de instelling overneemt. |
| --- | --- |

—

de beschreven praktijk strookt met de Franse codificerende instructie nr. 02-060-M95 van 18 juli 2002 en de Franse leidraad inzake de financiële organisatie van oprichting, wijziging en opheffing van nationale overheidsinstellingen. Deze teksten hebben weliswaar enkel betrekking op instellingen met een rekenplichtige ambtenaar, wat niet het geval is voor La Poste, maar de praktijksituatie wordt er niettemin mee bevestigd, namelijk de overheveling van rechten en verplichtingen van een geliquideerde EPIC naar de staat of de rechtspersoon die de taak van de instelling overneemt.

| (245) | Volgens de Commissie blijkt uit deze analyse dat de schuldeiser van een dergelijke overheidsinstelling er bijna zeker van kan uitgaan dat zijn vordering niet verloren zal gaan met de verdwijning van de instelling. |
| --- | --- |

(245)

Volgens de Commissie blijkt uit deze analyse dat de schuldeiser van een dergelijke overheidsinstelling er bijna zeker van kan uitgaan dat zijn vordering niet verloren zal gaan met de verdwijning van de instelling.

| (246) | Het betoog zou niet volledig zijn zonder de beantwoording van de vraag of de opvolger zoals in het privaatrechtelijke successierecht de opvolging kan weigeren, met name wanneer de schuldenlast te hoog is. Het lijkt dat er in het bestuursrecht slechts zeer beperkte mogelijkheden bestaan voor weigering van een opvolging. |
| --- | --- |

(246)

Het betoog zou niet volledig zijn zonder de beantwoording van de vraag of de opvolger zoals in het privaatrechtelijke successierecht de opvolging kan weigeren, met name wanneer de schuldenlast te hoog is. Het lijkt dat er in het bestuursrecht slechts zeer beperkte mogelijkheden bestaan voor weigering van een opvolging.

| (247) | S. Carpi-Petit stelt het volgende (113): „In het privaatrecht hebben alle mogelijke opvolgers een optierecht, maar dit is geen algemeen beginsel in het bestuursrechtelijke successierecht. Dit recht wordt slechts aan bepaalde mogelijke opvolgers geboden, afhankelijk van de aard van de verrichting. Zo zijn overdrachten die voortvloeien uit eenvoudige opheffing niet facultatief. Bij overdrachten door vervangingen is het facultatieve karakter afhankelijk van de vraag of er vooraf een nalatenschap bestond.” Voor eenvoudige opheffingen leidt S. Carpi-Petit uit haar uitgebreide onderzoek af dat „de afwezigheid van een optierecht voor de staat ook in het bestuursrecht van toepassing is. Voor het al dan niet bestaan van een optierecht is de meest eenvoudige hypothese hoogstwaarschijnlijk die van opheffing van een overheidsinstelling waarbij de taak niet wordt overgenomen. In dit geval is de staat namelijk altijd de rechtsopvolger. Als de staat de activa van de opgeheven overheidsinstelling weigert, hebben deze geen eigenaar, wat is uitgesloten. Voorts is het niet mogelijk de last van de successie bij een ander vermogen onder te brengen. Er is dus geen optierecht in het geval van een eenvoudige opheffing van een nationale overheidsinstelling.” |
| --- | --- |

(247)

S. Carpi-Petit stelt het volgende (113): „In het privaatrecht hebben alle mogelijke opvolgers een optierecht, maar dit is geen algemeen beginsel in het bestuursrechtelijke successierecht. Dit recht wordt slechts aan bepaalde mogelijke opvolgers geboden, afhankelijk van de aard van de verrichting. Zo zijn overdrachten die voortvloeien uit eenvoudige opheffing niet facultatief. Bij overdrachten door vervangingen is het facultatieve karakter afhankelijk van de vraag of er vooraf een nalatenschap bestond.” Voor eenvoudige opheffingen leidt S. Carpi-Petit uit haar uitgebreide onderzoek af dat „de afwezigheid van een optierecht voor de staat ook in het bestuursrecht van toepassing is. Voor het al dan niet bestaan van een optierecht is de meest eenvoudige hypothese hoogstwaarschijnlijk die van opheffing van een overheidsinstelling waarbij de taak niet wordt overgenomen. In dit geval is de staat namelijk altijd de rechtsopvolger. Als de staat de activa van de opgeheven overheidsinstelling weigert, hebben deze geen eigenaar, wat is uitgesloten. Voorts is het niet mogelijk de last van de successie bij een ander vermogen onder te brengen. Er is dus geen optierecht in het geval van een eenvoudige opheffing van een nationale overheidsinstelling.”

| (248) | Voor hypothesen waarin er vervanging is voor de taak „bestaan er twee soorten vervanging in het bestuursrechtelijke successierecht. In de eerste hypothese wordt de rechtspersoon die de natuurlijke persoon-decuius vervangt, voor deze functie gecreëerd. Deze vormt dus de universele rechtsopvolger. Het lijkt dan ook logisch dat deze geen optierecht wordt geboden”. |
| --- | --- |

(248)

Voor hypothesen waarin er vervanging is voor de taak „bestaan er twee soorten vervanging in het bestuursrechtelijke successierecht. In de eerste hypothese wordt de rechtspersoon die de natuurlijke persoon-decuius vervangt, voor deze functie gecreëerd. Deze vormt dus de universele rechtsopvolger. Het lijkt dan ook logisch dat deze geen optierecht wordt geboden”.

| (249) | De deskundige van de Commissie stelt dat voor eenvoudige opheffing van overheidsinstellingen door afschaffing van de taak tegen deze redenering kan worden ingebracht dat het feit dat de staat de activa niet kan weigeren, niet per definitie inhoudt dat schulden niet kunnen worden geweigerd. Het lijkt echter zo te zijn dat het feit dat publiekrechtelijke rechtspersonen geen opvolging kunnen weigeren voornamelijk is gebaseerd op de publiekrechtelijke status van overheidsinstellingen, en niet op het feit dat activa niet zonder eigenaar mogen worden gelaten. |
| --- | --- |

(249)

De deskundige van de Commissie stelt dat voor eenvoudige opheffing van overheidsinstellingen door afschaffing van de taak tegen deze redenering kan worden ingebracht dat het feit dat de staat de activa niet kan weigeren, niet per definitie inhoudt dat schulden niet kunnen worden geweigerd. Het lijkt echter zo te zijn dat het feit dat publiekrechtelijke rechtspersonen geen opvolging kunnen weigeren voornamelijk is gebaseerd op de publiekrechtelijke status van overheidsinstellingen, en niet op het feit dat activa niet zonder eigenaar mogen worden gelaten.

| (250) | De Commissie concludeert in navolging van haar deskundige dat de schulden van overheidsinstellingen in de praktijk altijd overgaan op een andere publiekrechtelijke rechtspersoon wanneer de overheidsinstelling die met de taak was belast, verdwijnt. Schuldeisers van deze overheidsinstellingen, waarvan La Poste deel uitmaakt, hebben dan ook de garantie dat hun uitstaande vorderingen niet teniet zullen gaan. |
| --- | --- |

(250)

De Commissie concludeert in navolging van haar deskundige dat de schulden van overheidsinstellingen in de praktijk altijd overgaan op een andere publiekrechtelijke rechtspersoon wanneer de overheidsinstelling die met de taak was belast, verdwijnt. Schuldeisers van deze overheidsinstellingen, waarvan La Poste deel uitmaakt, hebben dan ook de garantie dat hun uitstaande vorderingen niet teniet zullen gaan.

C.   
  Conclusie over het bestaan van een staatsgarantie ten gunste van La Poste

| (251) | Op grond van de elementen waarmee wordt beoogd aan te tonen dat er een garantie bestaat voor de voldoening van individuele schuldvorderingen en voor het voortbestaan van de verplichtingen van La Poste, concludeert de Commissie het volgende:






  — | schuldeisers van La Poste ondervinden niet de gebruikelijke privaat- en publiekrechtelijke belemmeringen die de voldoening van een schuldvordering in de weg kunnen staan; |
| --- | --- | --- |

(251)

Op grond van de elementen waarmee wordt beoogd aan te tonen dat er een garantie bestaat voor de voldoening van individuele schuldvorderingen en voor het voortbestaan van de verplichtingen van La Poste, concludeert de Commissie het volgende:

—

schuldeisers van La Poste ondervinden niet de gebruikelijke privaat- en publiekrechtelijke belemmeringen die de voldoening van een schuldvordering in de weg kunnen staan;

| — | schuldeisers van La Poste kunnen specifieke procedures inzetten voor invordering van hun schuldvorderingen op grond waarvan de staat het organisme dat een schuld heeft uitstaan ertoe kan verplichten de vordering te voldoen en waarmee de staat in voorkomend geval de middelen van La Poste kan verhogen voor voldoening van de vordering; |
| --- | --- |

—

schuldeisers van La Poste kunnen specifieke procedures inzetten voor invordering van hun schuldvorderingen op grond waarvan de staat het organisme dat een schuld heeft uitstaan ertoe kan verplichten de vordering te voldoen en waarmee de staat in voorkomend geval de middelen van La Poste kan verhogen voor voldoening van de vordering;

| — | nergens wordt in het Franse recht aan de schuldeisers van La Poste duidelijk gemaakt dat La Poste in een definitieve situatie van kastekort kan komen te verkeren; |
| --- | --- |

—

nergens wordt in het Franse recht aan de schuldeisers van La Poste duidelijk gemaakt dat La Poste in een definitieve situatie van kastekort kan komen te verkeren;

| — | in geval van kastekort blijkt uit begrotingsdocumenten dat de staat een buitengewone subsidie kan toekennen aan organismen in de openbare sector, waartoe La Poste behoort; |
| --- | --- |

—

in geval van kastekort blijkt uit begrotingsdocumenten dat de staat een buitengewone subsidie kan toekennen aan organismen in de openbare sector, waartoe La Poste behoort;

| — | indien de schuldeiser met voornoemde procedures geen genoegdoening krijgt, kan hij de staat aansprakelijk stellen om zijn vordering volledig voldaan te krijgen; |
| --- | --- |

—

indien de schuldeiser met voornoemde procedures geen genoegdoening krijgt, kan hij de staat aansprakelijk stellen om zijn vordering volledig voldaan te krijgen;

| — | indien voornoemde maatregelen veel tijd in beslag nemen, is de schuldeiser ervan verzekerd dat zijn vordering niet zal verdwijnen, ook indien de omstandigheden voor La Poste veranderen, zoals uit de praktijk blijkt. |
| --- | --- |

—

indien voornoemde maatregelen veel tijd in beslag nemen, is de schuldeiser ervan verzekerd dat zijn vordering niet zal verdwijnen, ook indien de omstandigheden voor La Poste veranderen, zoals uit de praktijk blijkt.

| (252) | Deze bijzonderheden zijn onlosmakelijk verbonden met de status van overheidsinstelling van La Poste. |
| --- | --- |

(252)

Deze bijzonderheden zijn onlosmakelijk verbonden met de status van overheidsinstelling van La Poste.

| (253) | De hierboven genoemde procedures houden in dat de staat in laatste instantie als garant optreedt. Er kan dan ook met recht worden geconcludeerd dat voor La Poste een onbeperkte garantie van de Franse staat geldt vanwege haar status als overheidsinstelling. |
| --- | --- |

(253)

De hierboven genoemde procedures houden in dat de staat in laatste instantie als garant optreedt. Er kan dan ook met recht worden geconcludeerd dat voor La Poste een onbeperkte garantie van de Franse staat geldt vanwege haar status als overheidsinstelling.

| (254) | De onbeperkte staatsgarantie ten gunste van La Poste leidt tot een overdracht van staatsmiddelen in de zin van punt 2.1 van de mededeling uit 2008 betreffende garanties (114). La Poste betaalt namelijk geen enkele premie voor deze garantie en de staat ziet derhalve af van de vergoeding waarmee garanties normaliter gepaard gaan. Anderzijds ontstaat door de garantie het risico dat in de toekomst mogelijk een beroep moet worden gedaan op middelen van de staat, doordat deze zou kunnen worden verplicht om de schulden van La Poste in te lossen (115). |
| --- | --- |

(254)

De onbeperkte staatsgarantie ten gunste van La Poste leidt tot een overdracht van staatsmiddelen in de zin van punt 2.1 van de mededeling uit 2008 betreffende garanties (114). La Poste betaalt namelijk geen enkele premie voor deze garantie en de staat ziet derhalve af van de vergoeding waarmee garanties normaliter gepaard gaan. Anderzijds ontstaat door de garantie het risico dat in de toekomst mogelijk een beroep moet worden gedaan op middelen van de staat, doordat deze zou kunnen worden verplicht om de schulden van La Poste in te lossen (115).

| (255) | Tot slot is de staat verantwoordelijk voor de onbeperkte staatsgarantie voor La Poste omdat zij voortvloeit uit de combinatie van de publiekrechtelijke status van La Poste, nationale rechtsbeginselen en twee specifieke wetten, te weten de wet van 25 januari 1985, die het Franse wetboek voor handelsrecht is geworden, en de wet van 16 juli 1980 en haar uitvoeringsmaatregelen. |
| --- | --- |

(255)

Tot slot is de staat verantwoordelijk voor de onbeperkte staatsgarantie voor La Poste omdat zij voortvloeit uit de combinatie van de publiekrechtelijke status van La Poste, nationale rechtsbeginselen en twee specifieke wetten, te weten de wet van 25 januari 1985, die het Franse wetboek voor handelsrecht is geworden, en de wet van 16 juli 1980 en haar uitvoeringsmaatregelen.

4.1.2.   BESTAAN VAN EEN SELECTIEF VOORDEEL

| (256) | De garantie vormt een essentieel onderdeel van de staatssteun. Hierdoor gelden gunstigere kredietvoorwaarden voor La Poste dan zij zou genieten als zij enkel op haar eigen verdiensten was beoordeeld (a). Gezien het onbeperkte karakter van de garantie kan het bedrag van de marktpremie die La Poste aan de staat zou moeten betalen, niet worden berekend. De door de Franse autoriteiten voorgestelde maatregelen voor retrocessie kunnen daarom niet worden toegepast (b). De gunstigere kredietvoorwaarden die vanwege de impliciete staatsgarantie voor La Poste gelden, vormen een selectief voordeel (c). |
| --- | --- |

(256)

De garantie vormt een essentieel onderdeel van de staatssteun. Hierdoor gelden gunstigere kredietvoorwaarden voor La Poste dan zij zou genieten als zij enkel op haar eigen verdiensten was beoordeeld (a). Gezien het onbeperkte karakter van de garantie kan het bedrag van de marktpremie die La Poste aan de staat zou moeten betalen, niet worden berekend. De door de Franse autoriteiten voorgestelde maatregelen voor retrocessie kunnen daarom niet worden toegepast (b). De gunstigere kredietvoorwaarden die vanwege de impliciete staatsgarantie voor La Poste gelden, vormen een selectief voordeel (c).

a)   De garantie vormt een essentieel onderdeel van de staatssteun. Hierdoor gelden gunstigere kredietvoorwaarden voor La Poste dan zij zou genieten als zij enkel op haar eigen verdiensten was beoordeeld.

1)   De kredietvoorwaarden worden in het bijzonder vastgesteld op basis van de financiële beoordeling

| (257) | De kredietvoorwaarden worden in het bijzonder vastgesteld op basis van de financiële beoordeling (116): wanneer een onderneming vanwege een hoger insolventierisico slechter wordt beoordeeld, vragen beleggers daarvoor een hogere vergoeding. Een onderneming met een zeer laag insolventierisico daarentegen kan tegen zeer gunstige voorwaarden geld lenen. |
| --- | --- |

(257)

De kredietvoorwaarden worden in het bijzonder vastgesteld op basis van de financiële beoordeling (116): wanneer een onderneming vanwege een hoger insolventierisico slechter wordt beoordeeld, vragen beleggers daarvoor een hogere vergoeding. Een onderneming met een zeer laag insolventierisico daarentegen kan tegen zeer gunstige voorwaarden geld lenen.

2)   Anders dan de Franse autoriteiten beweren, zijn ratingbureaus van oordeel dat de garantie een doorslaggevend onderdeel vormt van de staatssteun voor La Poste. Hierdoor krijgt het bedrijf een hogere rating dan wanneer het enkel op zijn eigen verdiensten was beoordeeld.

i)   De garantie is als essentieel onderdeel van de staatssteun aan La Poste van invloed op de financiële beoordeling van La Poste

(α)   Analyses van ratingbureaus (117) ten aanzien van het bestaan van een staatsgarantie voor La Poste

| (258) | In een onderzoek naar de invloed van staatssteun op beoordelingen van postbedrijven van 22 november 2004 stelt Standard & Poor's dat voor de verplichtingen van La Poste een ultieme statutaire garantie van de Franse Republiek geldt doordat de staatsgarantie in laatste instantie is gewaarborgd vanwege haar rechtsvorm (118). |
| --- | --- |

(258)

In een onderzoek naar de invloed van staatssteun op beoordelingen van postbedrijven van 22 november 2004 stelt Standard & Poor's dat voor de verplichtingen van La Poste een ultieme statutaire garantie van de Franse Republiek geldt doordat de staatsgarantie in laatste instantie is gewaarborgd vanwege haar rechtsvorm (118).

| (259) | Op 3 april 2007 heeft Standard & Poor's haar conclusie bevestigd dat La Poste op grond van haar status van overheidsinstelling een ultieme garantie van de Franse staat geniet, ook al is deze garantie niet onmiddellijk en expliciet, wat tot uitdrukking komt in de verschillende beoordeling van La Poste en de Franse Republiek (119). |
| --- | --- |

(259)

Op 3 april 2007 heeft Standard & Poor's haar conclusie bevestigd dat La Poste op grond van haar status van overheidsinstelling een ultieme garantie van de Franse staat geniet, ook al is deze garantie niet onmiddellijk en expliciet, wat tot uitdrukking komt in de verschillende beoordeling van La Poste en de Franse Republiek (119).

| (260) | Op 31 maart 2006 heeft Fitch, een andere gerenommeerde ratingbureau, de AAA-rating voor La Poste bevestigd en erop gewezen dat La Poste een openbare holding is waarvoor garantie van de Franse staat geldt. |
| --- | --- |

(260)

Op 31 maart 2006 heeft Fitch, een andere gerenommeerde ratingbureau, de AAA-rating voor La Poste bevestigd en erop gewezen dat La Poste een openbare holding is waarvoor garantie van de Franse staat geldt.

| (261) | Fitch heeft de beoordeling van La Poste op 17 april 2008 niettemin verlaagd naar AA met het argument dat „de beoordeling van La Poste niet meer automatisch wordt gelijkgesteld aan die van de staat vanwege haar status van openbare exploitant”. Hoewel Fitch aangeeft „geen bestaan van een impliciete staatsgarantie te vooronderstellen”, stelt de ratingbureau evenwel dat de „de staat statutair verplicht blijft om de verplichtingen van La Poste na te komen”. In dit verband wijst de Commissie erop dat het vanuit het oogpunt van het Gemeenschapsrecht niet van belang is of de staat de verplichtingen van La Poste dient na te komen op grond van een garantie volgens het nationale recht of op grond van een statutaire verplichting. In beide gevallen is sprake van een staatsgarantie volgens het Gemeenschapsrecht (cf. de mededeling uit 2008 betreffende garanties, waarin wordt uiteengezet dat openbare garanties verband kunnen houden met de rechtsvorm van het bedrijf zelf en kunnen inhouden dat de staat moet instaan voor verliezen) (120)). |
| --- | --- |

(261)

Fitch heeft de beoordeling van La Poste op 17 april 2008 niettemin verlaagd naar AA met het argument dat „de beoordeling van La Poste niet meer automatisch wordt gelijkgesteld aan die van de staat vanwege haar status van openbare exploitant”. Hoewel Fitch aangeeft „geen bestaan van een impliciete staatsgarantie te vooronderstellen”, stelt de ratingbureau evenwel dat de „de staat statutair verplicht blijft om de verplichtingen van La Poste na te komen”. In dit verband wijst de Commissie erop dat het vanuit het oogpunt van het Gemeenschapsrecht niet van belang is of de staat de verplichtingen van La Poste dient na te komen op grond van een garantie volgens het nationale recht of op grond van een statutaire verplichting. In beide gevallen is sprake van een staatsgarantie volgens het Gemeenschapsrecht (cf. de mededeling uit 2008 betreffende garanties, waarin wordt uiteengezet dat openbare garanties verband kunnen houden met de rechtsvorm van het bedrijf zelf en kunnen inhouden dat de staat moet instaan voor verliezen) (120)).

| (262) | Op 4 september 2009 stelt Fitch het volgende (121): „Zoals de ratingbureau had aangegeven bij de ratingverlaging van La Poste van AAA naar AA in 2008, erkent Fitch niet dat er een impliciete staatsgarantie voor La Poste bestaat Wat betreft de liquiditeit. Sinds 2006 kunnen de mechanismen voor staatssteun namelijk alleen in werking worden gesteld als de behoeften aan liquiditeit overeenkomen met de Europese mededingingsregels; hierdoor wordt de beoordeling van La Poste niet meer automatisch gelijkgesteld aan die van de staat vanwege haar status van openbare exploitant. De toegang tot de voorschotten van de schatkist is dus niet meer gewaarborgd indien er een tekort aan liquide middelen ontstaat, wat de staatssteun in voorkomend geval aanzienlijk kan vertragen.” Fitch is dus van oordeel dat de garantie voor liquiditeit sinds 2006 niet meer in werking kan worden gesteld omdat deze niet strookt met de Europese mededingingsregels. Dat bevestigt dat deze ratingbureau van oordeel is dat een dergelijke garantie vóór deze datum wel bestond en in werking kon worden gesteld. Voor Fitch is de brief van de Commissie van 26 februari 2006, waarin zij de Franse autoriteiten op de hoogte had gesteld van haar voorlopige conclusies met betrekking tot het bestaan van een onbeperkte staatsgarantie, van doorslaggevend belang (122). Fitch houdt echter geen rekening met het feit dat de Commissie de garantie in deze brief heeft aangemerkt als bestaande steun en dat de brief van 26 februari 2006 slechts een voorlopige en niet-bindende beoordeling bevat van het bestaan van deze garantie, waarmee de tenuitvoerlegging in voorkomend geval geenszins wordt belemmerd. Als er vóór 2006 dus een garantie bestond, komen het bestaan en de mogelijkheid van inwerkingstelling ervan niet te vervallen door de brief van de Commissie van 26 februari 2006. Dit zou slechts mogelijk zijn door afschaffing van de garantie zelf door Frankrijk of de Commissie op grond van een handeling met bindende rechtsgevolgen. Maar ook al is Fitch ten onrechte van oordeel dat de garantie door de brief van de Commissie komt te vervallen, dan nog houdt de ratingbureau vast aan de erkenning van „de uitzonderlijke omvang van de steun die La Poste van haar mandator kan ontvangen, en de hoge mate van waarschijnlijkheid dat deze steun in voorkomend geval daadwerkelijk zal worden verleend”. |
| --- | --- |

(262)

Op 4 september 2009 stelt Fitch het volgende (121): „Zoals de ratingbureau had aangegeven bij de ratingverlaging van La Poste van AAA naar AA in 2008, erkent Fitch niet dat er een impliciete staatsgarantie voor La Poste bestaat Wat betreft de liquiditeit. Sinds 2006 kunnen de mechanismen voor staatssteun namelijk alleen in werking worden gesteld als de behoeften aan liquiditeit overeenkomen met de Europese mededingingsregels; hierdoor wordt de beoordeling van La Poste niet meer automatisch gelijkgesteld aan die van de staat vanwege haar status van openbare exploitant. De toegang tot de voorschotten van de schatkist is dus niet meer gewaarborgd indien er een tekort aan liquide middelen ontstaat, wat de staatssteun in voorkomend geval aanzienlijk kan vertragen.” Fitch is dus van oordeel dat de garantie voor liquiditeit sinds 2006 niet meer in werking kan worden gesteld omdat deze niet strookt met de Europese mededingingsregels. Dat bevestigt dat deze ratingbureau van oordeel is dat een dergelijke garantie vóór deze datum wel bestond en in werking kon worden gesteld. Voor Fitch is de brief van de Commissie van 26 februari 2006, waarin zij de Franse autoriteiten op de hoogte had gesteld van haar voorlopige conclusies met betrekking tot het bestaan van een onbeperkte staatsgarantie, van doorslaggevend belang (122). Fitch houdt echter geen rekening met het feit dat de Commissie de garantie in deze brief heeft aangemerkt als bestaande steun en dat de brief van 26 februari 2006 slechts een voorlopige en niet-bindende beoordeling bevat van het bestaan van deze garantie, waarmee de tenuitvoerlegging in voorkomend geval geenszins wordt belemmerd. Als er vóór 2006 dus een garantie bestond, komen het bestaan en de mogelijkheid van inwerkingstelling ervan niet te vervallen door de brief van de Commissie van 26 februari 2006. Dit zou slechts mogelijk zijn door afschaffing van de garantie zelf door Frankrijk of de Commissie op grond van een handeling met bindende rechtsgevolgen. Maar ook al is Fitch ten onrechte van oordeel dat de garantie door de brief van de Commissie komt te vervallen, dan nog houdt de ratingbureau vast aan de erkenning van „de uitzonderlijke omvang van de steun die La Poste van haar mandator kan ontvangen, en de hoge mate van waarschijnlijkheid dat deze steun in voorkomend geval daadwerkelijk zal worden verleend”.

(β)   De garantie is als essentieel onderdeel van de staatssteun van invloed op de financiële beoordeling van La Poste

| (263) | Uit een bestudering van de analyses en methodologieën van Standard & Poor's en Fitch komt naar voren dat de garantie als doorslaggevend onderdeel van de staatssteun van invloed is op de financiële beoordeling. |
| --- | --- |

(263)

Uit een bestudering van de analyses en methodologieën van Standard & Poor's en Fitch komt naar voren dat de garantie als doorslaggevend onderdeel van de staatssteun van invloed is op de financiële beoordeling.

—   Standard & Poor's (S & P) Methodologie

| (264) | In bovengenoemd onderzoek naar de invloed van staatssteun op de beoordeling van postbedrijven legt S & P uit dat bij de keuze voor een methodologie ter beoordeling van een postbedrijf rekening wordt gehouden met de geschatte omvang van de staatssteun voor het bedrijf in kwestie. S & P maakt onderscheid tussen postbedrijven die staatssteun genieten (bijvoorbeeld de Franse en Italiaanse post) en postbedrijven die geen enkele staatssteun ontvangen (bijvoorbeeld Deutsche Post en TNT). Binnen de categorie postbedrijven die staatssteun genieten, onderscheidt S & P drie subcategorieën:






  — | de entiteiten met een beoordeling die gelijk is aan die van de staat die aandeelhouder is: onder deze categorie vallen de entiteiten die in hoge mate zijn geïntegreerd in de mechanismen van de regering en die waarschijnlijk niet zullen worden geprivatiseerd; geen enkel postbedrijf is in deze categorie ondergebracht; |
| --- | --- | --- |

(264)

In bovengenoemd onderzoek naar de invloed van staatssteun op de beoordeling van postbedrijven legt S & P uit dat bij de keuze voor een methodologie ter beoordeling van een postbedrijf rekening wordt gehouden met de geschatte omvang van de staatssteun voor het bedrijf in kwestie. S & P maakt onderscheid tussen postbedrijven die staatssteun genieten (bijvoorbeeld de Franse en Italiaanse post) en postbedrijven die geen enkele staatssteun ontvangen (bijvoorbeeld Deutsche Post en TNT). Binnen de categorie postbedrijven die staatssteun genieten, onderscheidt S & P drie subcategorieën:

—

de entiteiten met een beoordeling die gelijk is aan die van de staat die aandeelhouder is: onder deze categorie vallen de entiteiten die in hoge mate zijn geïntegreerd in de mechanismen van de regering en die waarschijnlijk niet zullen worden geprivatiseerd; geen enkel postbedrijf is in deze categorie ondergebracht;

| — | entiteiten waarvan de beoordeling door middel van ratingverlaging wordt afgeleid van die van de staat (tot maximaal twee categorieën, dat wil zeggen 6 notches): dit zijn entiteiten die weliswaar zelfstandig functioneren, maar steunen op overheidsbeleid en die aanzienlijke directe of indirecte financiële steun genieten, ook al bestaat er een hoge mate van onzekerheid over de hoogte en de snelheid van deze steun (123); La Poste bevond zich in ieder geval tot op het moment van publicatie van het onderzoek in deze categorie; |
| --- | --- |

—

entiteiten waarvan de beoordeling door middel van ratingverlaging wordt afgeleid van die van de staat (tot maximaal twee categorieën, dat wil zeggen 6 notches): dit zijn entiteiten die weliswaar zelfstandig functioneren, maar steunen op overheidsbeleid en die aanzienlijke directe of indirecte financiële steun genieten, ook al bestaat er een hoge mate van onzekerheid over de hoogte en de snelheid van deze steun (123); La Poste bevond zich in ieder geval tot op het moment van publicatie van het onderzoek in deze categorie;

| — | entiteiten met een beoordeling op basis van eigen verdiensten, met een verhoging van de beoordeling op basis van staatssteun. Postbedrijven worden in deze derde categorie ondergebracht als er staatssteun van toepassing is, zij het in de vorm van beleid, regulering of een mogelijke interventie in noodsituaties en niet in de vorm van reguliere rechtstreekse subsidies. |
| --- | --- |

—

entiteiten met een beoordeling op basis van eigen verdiensten, met een verhoging van de beoordeling op basis van staatssteun. Postbedrijven worden in deze derde categorie ondergebracht als er staatssteun van toepassing is, zij het in de vorm van beleid, regulering of een mogelijke interventie in noodsituaties en niet in de vorm van reguliere rechtstreekse subsidies.

| (265) | In ditzelfde onderzoek licht S & P toe dat staatssteun aan het postbedrijf wordt beoordeeld (dit betreft dus de toe te passen methodologie voor de beoordeling van het bedrijf en dus ook de uiteindelijke rating) aan de hand van vier factoren, die in de volgende volgorde worden genoemd: de status van de onderneming, de waarschijnlijkheid van privatisering, het bestuur en het stelsel voor regelgeving. Wat betreft de status noemt S & P precies het geval van La Poste en benadrukt de ratingbureau de „extreem sterke” steun van de staat, waaraan deze onmiddellijk toevoegt dat voor La Poste een ultieme statutaire garantie van de Franse Republiek geldt (124). |
| --- | --- |

(265)

In ditzelfde onderzoek licht S & P toe dat staatssteun aan het postbedrijf wordt beoordeeld (dit betreft dus de toe te passen methodologie voor de beoordeling van het bedrijf en dus ook de uiteindelijke rating) aan de hand van vier factoren, die in de volgende volgorde worden genoemd: de status van de onderneming, de waarschijnlijkheid van privatisering, het bestuur en het stelsel voor regelgeving. Wat betreft de status noemt S & P precies het geval van La Poste en benadrukt de ratingbureau de „extreem sterke” steun van de staat, waaraan deze onmiddellijk toevoegt dat voor La Poste een ultieme statutaire garantie van de Franse Republiek geldt (124).

| (266) | S & P illustreert de „extreem sterke” steun van de Franse staat voor La Poste dus aan de hand van het bestaan van een ultieme statutaire garantie. Uit deze extreem sterke steun leidt S & P af dat de beoordeling van La Poste kan worden bepaald op basis van die van de Franse Republiek met een ratingverlaging van maximaal drie categorieën, wat neerkomt op 6 notches. De rating van S & P voor La Poste is inderdaad geleidelijk aan verslechterd, maar is nooit 4 notches lager geweest dan die van de Franse Republiek (AAA) (125). |
| --- | --- |

(266)

S & P illustreert de „extreem sterke” steun van de Franse staat voor La Poste dus aan de hand van het bestaan van een ultieme statutaire garantie. Uit deze extreem sterke steun leidt S & P af dat de beoordeling van La Poste kan worden bepaald op basis van die van de Franse Republiek met een ratingverlaging van maximaal drie categorieën, wat neerkomt op 6 notches. De rating van S & P voor La Poste is inderdaad geleidelijk aan verslechterd, maar is nooit 4 notches lager geweest dan die van de Franse Republiek (AAA) (125).

| (267) | De Commissie leidt uit het voorgaande af dat de staatsgarantie voor La Poste een fundamenteel element is van het oordeel van S & P dat La Poste „extreem sterke steun” van de staat geniet. Vanwege deze „extreem sterke” steun past S & P een top-downmethodologie toe op La Poste. Als S & P een bottom-upmethodologie zou toepassen, of erger nog, de rating van La Poste helemaal niet zou verhogen vanwege de staatssteun zoals het geval is voor Deutsche Post en TNT, zou La Poste een lagere beoordeling dan nu hebben. In het onderzoek naar de invloed van staatssteun op de beoordelingen van postbedrijven is S & P van oordeel dat de commerciële en financiële prestaties van Deutsche Post en TNT beter zijn dan die van La Poste. De ratings van Deutsche Post en TNT, die in het onderzoek van S & P worden genoemd, zijn echter lager dan die van La Poste. Als La Poste op haar eigen verdiensten zou worden beoordeeld, zou zij een lagere rating hebben dan zij nu heeft vanwege de „extreem sterke” staatssteun, die S & P illustreert aan de hand van de ultieme statutaire garantie. |
| --- | --- |

(267)

De Commissie leidt uit het voorgaande af dat de staatsgarantie voor La Poste een fundamenteel element is van het oordeel van S & P dat La Poste „extreem sterke steun” van de staat geniet. Vanwege deze „extreem sterke” steun past S & P een top-downmethodologie toe op La Poste. Als S & P een bottom-upmethodologie zou toepassen, of erger nog, de rating van La Poste helemaal niet zou verhogen vanwege de staatssteun zoals het geval is voor Deutsche Post en TNT, zou La Poste een lagere beoordeling dan nu hebben. In het onderzoek naar de invloed van staatssteun op de beoordelingen van postbedrijven is S & P van oordeel dat de commerciële en financiële prestaties van Deutsche Post en TNT beter zijn dan die van La Poste. De ratings van Deutsche Post en TNT, die in het onderzoek van S & P worden genoemd, zijn echter lager dan die van La Poste. Als La Poste op haar eigen verdiensten zou worden beoordeeld, zou zij een lagere rating hebben dan zij nu heeft vanwege de „extreem sterke” staatssteun, die S & P illustreert aan de hand van de ultieme statutaire garantie.

—   Meest recente ratings

| (268) | S & P wijst in zijn beoordeling van La Poste van 3 april 2007 op de wijziging van de kapitaalstructuur, die een statuswijziging inhoudt en een verlies van garantie als element dat in de rating wordt meegenomen (126). S & P geeft aan de waarschijnlijke wijziging van deze drie elementen (kapitaalstructuur, rechtsvorm en garantie) op de lange termijn reeds mee te wegen. In afwachting van deze wijziging blijft S & P een top-downmethodologie toepassen. In de vorige overweging is echter aangetoond dat La Poste door deze methodologie een betere rating kan krijgen en krijgt dan zij op grond van haar eigen verdiensten zou hebben. |
| --- | --- |

(268)

S & P wijst in zijn beoordeling van La Poste van 3 april 2007 op de wijziging van de kapitaalstructuur, die een statuswijziging inhoudt en een verlies van garantie als element dat in de rating wordt meegenomen (126). S & P geeft aan de waarschijnlijke wijziging van deze drie elementen (kapitaalstructuur, rechtsvorm en garantie) op de lange termijn reeds mee te wegen. In afwachting van deze wijziging blijft S & P een top-downmethodologie toepassen. In de vorige overweging is echter aangetoond dat La Poste door deze methodologie een betere rating kan krijgen en krijgt dan zij op grond van haar eigen verdiensten zou hebben.

| (269) | De Commissie geeft niettemin toe dat S & P in dezelfde analyse van 3 april 2007 benadrukt dat de rating van La Poste niet is beïnvloed door de aanbeveling van de Commissie, want S & P is van oordeel dat een wijziging van de status van La Poste niet noodzakelijkerwijs een vermindering van de staatssteun inhoudt die ten grondslag ligt aan de beoordeling van La Poste en dat dit blijkt uit de recente regeringsdecreten (127). De Commissie stelt dat er behalve de garantie ook andere elementen bestaan die door S & P worden meegenomen en waardoor de ratingbureau concludeert dat La Poste een sterke staatssteun geniet die een top-downmethodologie rechtvaardigt. Deze elementen kunnen opwegen tegen de druk op de status van La Poste, de druk die S & P doet vooruitlopen op een wijziging van de rechtsvorm en een verdwijning van de garantie op de lange termijn. Feit blijft dat S & P de garantie als essentieel onderdeel van de staatssteun beschouwt, wat de rating beïnvloedt. |
| --- | --- |

(269)

De Commissie geeft niettemin toe dat S & P in dezelfde analyse van 3 april 2007 benadrukt dat de rating van La Poste niet is beïnvloed door de aanbeveling van de Commissie, want S & P is van oordeel dat een wijziging van de status van La Poste niet noodzakelijkerwijs een vermindering van de staatssteun inhoudt die ten grondslag ligt aan de beoordeling van La Poste en dat dit blijkt uit de recente regeringsdecreten (127). De Commissie stelt dat er behalve de garantie ook andere elementen bestaan die door S & P worden meegenomen en waardoor de ratingbureau concludeert dat La Poste een sterke staatssteun geniet die een top-downmethodologie rechtvaardigt. Deze elementen kunnen opwegen tegen de druk op de status van La Poste, de druk die S & P doet vooruitlopen op een wijziging van de rechtsvorm en een verdwijning van de garantie op de lange termijn. Feit blijft dat S & P de garantie als essentieel onderdeel van de staatssteun beschouwt, wat de rating beïnvloedt.

| (270) | In zijn beoordeling van 21 januari 2009, die volgde op de aankondiging van de Franse president op 18 december 2008 van een wetsontwerp waarmee La Poste moet worden omgezet in een naamloze vennootschap, heeft S & P zijn beoordeling van La Poste naar beneden bijgesteld: A + met een negatief perspectief. De argumentatie voor het negatieve perspectief was de waarschijnlijke wijziging van de rechtsvorm en de eigendomsstructuur van de onderneming in de komende twee jaar (128). Volgens S & P heeft de staat met deze initiatieven minder mogelijkheden om het bedrijf indien nodig buitengewone steun te verlenen. Opnieuw wordt de rechtsvorm, waarmee de garantie verbonden is, genoemd als teken van de sterke steun van de staat aan La Poste. |
| --- | --- |

(270)

In zijn beoordeling van 21 januari 2009, die volgde op de aankondiging van de Franse president op 18 december 2008 van een wetsontwerp waarmee La Poste moet worden omgezet in een naamloze vennootschap, heeft S & P zijn beoordeling van La Poste naar beneden bijgesteld: A + met een negatief perspectief. De argumentatie voor het negatieve perspectief was de waarschijnlijke wijziging van de rechtsvorm en de eigendomsstructuur van de onderneming in de komende twee jaar (128). Volgens S & P heeft de staat met deze initiatieven minder mogelijkheden om het bedrijf indien nodig buitengewone steun te verlenen. Opnieuw wordt de rechtsvorm, waarmee de garantie verbonden is, genoemd als teken van de sterke steun van de staat aan La Poste.

—   Ratings van Fitch

| (271) | Fitch heeft de rating AAA, die tot 17 april 2008 aan La Poste was toegekend, gebaseerd op het feit dat La Poste een openbare holding is die de steun geniet van de Franse staat. |
| --- | --- |

(271)

Fitch heeft de rating AAA, die tot 17 april 2008 aan La Poste was toegekend, gebaseerd op het feit dat La Poste een openbare holding is die de steun geniet van de Franse staat.

| (272) | Op 4 oktober 2006, de dag waarop de Commissie Frankrijk heeft aanbevolen de onbeperkte garantie voor La Poste als publiekrechtelijke rechtspersoon te beëindigen, heeft ratingbureau Fitch zijn rating naar beneden bijgesteld (van AAA stabiel naar AAA negatief), met als argument dat „de aanbeveling van de Commissie dient te worden geïnterpreteerd als eerste tastbare teken dat de rechtsvorm van La Poste en dus haar beoordelingen onder druk zijn komen te staan”. Deze ratingverlaging en de argumentatie van Fitch illustreert het verband tussen de status en de garantie aan La Poste enerzijds en de rating van Fitch anderzijds. |
| --- | --- |

(272)

Op 4 oktober 2006, de dag waarop de Commissie Frankrijk heeft aanbevolen de onbeperkte garantie voor La Poste als publiekrechtelijke rechtspersoon te beëindigen, heeft ratingbureau Fitch zijn rating naar beneden bijgesteld (van AAA stabiel naar AAA negatief), met als argument dat „de aanbeveling van de Commissie dient te worden geïnterpreteerd als eerste tastbare teken dat de rechtsvorm van La Poste en dus haar beoordelingen onder druk zijn komen te staan”. Deze ratingverlaging en de argumentatie van Fitch illustreert het verband tussen de status en de garantie aan La Poste enerzijds en de rating van Fitch anderzijds.

| (273) | Op 17 april 2008 heeft Fitch La Poste afgewaardeerd naar AA. De ratingbureau blijft echter een top-downmethodologie toepassen, met als argument dat La Poste deel uitmaakt van de openbare sector. Zoals hierboven aangegeven is het besluit van Fitch ingegeven door het feit dat „de beoordeling van La Poste niet meer automatisch wordt gelijkgesteld aan die van de staat vanwege haar status van openbare exploitant”. Fitch licht toe dat de ratings van La Poste voortaan zijn gebaseerd op de steunrelatie tussen de moedermaatschappij, in dit geval de staat, en de dochteronderneming, La Poste. Fitch past hier eveneens een top-downmethodologie toe: de beoordeling van La Poste is niet meer identiek aan die van de staat, maar gezien de sterke steun van de staat aan La Poste, waarvan de statutaire verplichting om de verplichtingen van La Poste na te komen een essentieel onderdeel vormt, wordt de rating van La Poste afgeleid uit die van de staat en niet alleen uit de economische situatie van de onderneming. Deze benadering en de rating zijn bevestigd in de beoordeling van 4 september 2009. |
| --- | --- |

(273)

Op 17 april 2008 heeft Fitch La Poste afgewaardeerd naar AA. De ratingbureau blijft echter een top-downmethodologie toepassen, met als argument dat La Poste deel uitmaakt van de openbare sector. Zoals hierboven aangegeven is het besluit van Fitch ingegeven door het feit dat „de beoordeling van La Poste niet meer automatisch wordt gelijkgesteld aan die van de staat vanwege haar status van openbare exploitant”. Fitch licht toe dat de ratings van La Poste voortaan zijn gebaseerd op de steunrelatie tussen de moedermaatschappij, in dit geval de staat, en de dochteronderneming, La Poste. Fitch past hier eveneens een top-downmethodologie toe: de beoordeling van La Poste is niet meer identiek aan die van de staat, maar gezien de sterke steun van de staat aan La Poste, waarvan de statutaire verplichting om de verplichtingen van La Poste na te komen een essentieel onderdeel vormt, wordt de rating van La Poste afgeleid uit die van de staat en niet alleen uit de economische situatie van de onderneming. Deze benadering en de rating zijn bevestigd in de beoordeling van 4 september 2009.

—   Conclusie

| (274) | Uit voorgaande analyses concludeert de Commissie dat de ultieme statutaire garantie van de staat ten gunste van La Poste door Fitch ten minste tot 2008 en door S & P wordt beschouwd als een essentieel onderdeel van de staatssteun aan La Poste. Door deze steun hebben de ratingbureaus gekozen voor een top-downmethodologie, die ertoe heeft geleid dat La Poste een betere rating heeft gekregen dan zij op grond van haar eigen verdiensten zou hebben gekregen. De Commissie is dan ook van oordeel dat de garantie een essentieel onderdeel van de rating voor La Poste vormt of heeft gevormd, ook al is dit niet het enige onderdeel. Aangezien Fitch en S & P twee belangrijke ratingbureaus zijn en hun ratings door de markt worden meegewogen in kredietverlening aan ondernemingen, kan een rating van Fitch en/of S & P die hoger is dan een beoordeling zonder garantieverlening een voordeel voor La Poste met zich brengen dat zij in normale marktomstandigheden niet zou hebben verkregen. |
| --- | --- |

(274)

Uit voorgaande analyses concludeert de Commissie dat de ultieme statutaire garantie van de staat ten gunste van La Poste door Fitch ten minste tot 2008 en door S & P wordt beschouwd als een essentieel onderdeel van de staatssteun aan La Poste. Door deze steun hebben de ratingbureaus gekozen voor een top-downmethodologie, die ertoe heeft geleid dat La Poste een betere rating heeft gekregen dan zij op grond van haar eigen verdiensten zou hebben gekregen. De Commissie is dan ook van oordeel dat de garantie een essentieel onderdeel van de rating voor La Poste vormt of heeft gevormd, ook al is dit niet het enige onderdeel. Aangezien Fitch en S & P twee belangrijke ratingbureaus zijn en hun ratings door de markt worden meegewogen in kredietverlening aan ondernemingen, kan een rating van Fitch en/of S & P die hoger is dan een beoordeling zonder garantieverlening een voordeel voor La Poste met zich brengen dat zij in normale marktomstandigheden niet zou hebben verkregen.

ii)   Weerlegging van de argumenten van de Franse autoriteiten

(α)   Het essentiële karakter van het bestaan van een impliciete garantie in de rating van entiteiten waarop de bepalingen van de wet van 1980 van toepassing zijn, wordt niet tegengesproken door de constatering dat hun rating lager kan zijn dan die van de staat

| (275) | De Franse autoriteiten bestrijden de stelling dat de bepalingen van de wet van 16 juli 1980 economische gevolgen met zich brengen met het argument dat decentrale overheden moeilijk de rating BBB + of AA- kunnen krijgen als ratingbureaus van oordeel zijn dat met deze bepalingen een mechanisme wordt ingesteld dat neerkomt op een staatsgarantie ten gunste van schuldeisers van de bedoelde rechtspersonen. Voorts is het voor de Franse autoriteiten moeilijk te verklaren waarom La Poste lager zou worden beoordeeld dan de staat als het bedrijf een staatsgarantie zou hebben (129). |
| --- | --- |

(275)

De Franse autoriteiten bestrijden de stelling dat de bepalingen van de wet van 16 juli 1980 economische gevolgen met zich brengen met het argument dat decentrale overheden moeilijk de rating BBB + of AA- kunnen krijgen als ratingbureaus van oordeel zijn dat met deze bepalingen een mechanisme wordt ingesteld dat neerkomt op een staatsgarantie ten gunste van schuldeisers van de bedoelde rechtspersonen. Voorts is het voor de Franse autoriteiten moeilijk te verklaren waarom La Poste lager zou worden beoordeeld dan de staat als het bedrijf een staatsgarantie zou hebben (129).

| (276) | In dit verband verwijst de Commissie naar de analyse van S & P van 22 november 2004 inzake de invloed van staatssteun op de rating van postbedrijven, naar de analyse van 14 juni 2006 inzake de rating van entiteiten die zijn verbonden aan de staat (130), en naar het onderzoek uit 2007 naar La Poste. Volgens deze analyses vloeit de rating van een bedrijf dat een sterke staatssteun geniet voort uit de rating die aan de staat is toegekend. Deze kan echter met twee categorieën (6 notches) worden afgewaardeerd doordat de financiële banden tussen het desbetreffende bedrijf en de staat op middellange of lange termijn aan veranderingen onderhevig kunnen zijn (131). Het verschil in de beoordeling van La Poste en de staat kan dus worden verklaard door het feit dat S & P ervan uitgaat dat de staatssteun de komende jaren zal afnemen, waaruit duidelijk blijkt dat de staatssteun, waarvan de garantie een essentieel onderdeel vormt, een betere rating voor La Poste oplevert dan wanneer deze steun ontbreekt. |
| --- | --- |

(276)

In dit verband verwijst de Commissie naar de analyse van S & P van 22 november 2004 inzake de invloed van staatssteun op de rating van postbedrijven, naar de analyse van 14 juni 2006 inzake de rating van entiteiten die zijn verbonden aan de staat (130), en naar het onderzoek uit 2007 naar La Poste. Volgens deze analyses vloeit de rating van een bedrijf dat een sterke staatssteun geniet voort uit de rating die aan de staat is toegekend. Deze kan echter met twee categorieën (6 notches) worden afgewaardeerd doordat de financiële banden tussen het desbetreffende bedrijf en de staat op middellange of lange termijn aan veranderingen onderhevig kunnen zijn (131). Het verschil in de beoordeling van La Poste en de staat kan dus worden verklaard door het feit dat S & P ervan uitgaat dat de staatssteun de komende jaren zal afnemen, waaruit duidelijk blijkt dat de staatssteun, waarvan de garantie een essentieel onderdeel vormt, een betere rating voor La Poste oplevert dan wanneer deze steun ontbreekt.

| (277) | S & P voegt hieraan toe dat La Poste in 1991 een onafhankelijke publiekrechtelijke entiteit is geworden met een status van overheidsinstelling, waardoor is gegarandeerd dat de staat in laatste instantie instaat voor de verplichtingen van La Poste, ook al is deze staatsgarantie niet onmiddellijk en expliciet, zoals blijkt uit het verschil in beoordeling tussen La Poste en de Franse Republiek (132). S & P beoordeelt La Poste dus lager dan de staat, maar is desalniettemin van oordeel dat voor La Poste een impliciete staatsgarantie geldt vanwege haar status als overheidsinstelling, hetgeen rechtstreeks van invloed is op de methode waarmee de rating wordt vastgesteld. |
| --- | --- |

(277)

S & P voegt hieraan toe dat La Poste in 1991 een onafhankelijke publiekrechtelijke entiteit is geworden met een status van overheidsinstelling, waardoor is gegarandeerd dat de staat in laatste instantie instaat voor de verplichtingen van La Poste, ook al is deze staatsgarantie niet onmiddellijk en expliciet, zoals blijkt uit het verschil in beoordeling tussen La Poste en de Franse Republiek (132). S & P beoordeelt La Poste dus lager dan de staat, maar is desalniettemin van oordeel dat voor La Poste een impliciete staatsgarantie geldt vanwege haar status als overheidsinstelling, hetgeen rechtstreeks van invloed is op de methode waarmee de rating wordt vastgesteld.

| (278) | Om bovengenoemde redenen heeft S & P besloten La Poste een andere rating toe te kennen dan de staat. De Commissie behoeft zich echter niet uit te spreken over de analyse van de redenen waardoor het verschil in de rating van de staat en decentrale overheden is ingegeven, want deze kwestie is in dit onderzoek niet aan de orde. |
| --- | --- |

(278)

Om bovengenoemde redenen heeft S & P besloten La Poste een andere rating toe te kennen dan de staat. De Commissie behoeft zich echter niet uit te spreken over de analyse van de redenen waardoor het verschil in de rating van de staat en decentrale overheden is ingegeven, want deze kwestie is in dit onderzoek niet aan de orde.

(β)   De Franse autoriteiten trekken verkeerde conclusies omdat er geen redenering is gevolgd waarbij de overige omstandigheden gelijk blijven (ceteris paribus)

| (279) | Volgens de Franse autoriteiten zijn de analyses van de ratingbureaus niet gebaseerd op een juridische analyse, maar op een subjectieve beoordeling van de staatssteun als La Poste in financiële problemen zou raken. Frankrijk schraagt deze stelling door te verwijzen naar de analyse van S & P van 3 april 2007. Zoals hierboven aangegeven stelt S & P in deze analyse dat de rating van La Poste na de aankondiging van de Commissie van haar brief waarin Frankrijk wordt aanbevolen de garantie stop te zetten, niet is gewijzigd. S & P is namelijk van oordeel dat een statuswijziging van La Poste niet per definitie een vermindering van de sterke staatssteun inhoudt die ten grondslag ligt aan de beoordeling van La Poste en die in de recente regeringsdecreten opnieuw is bevestigd (133). |
| --- | --- |

(279)

Volgens de Franse autoriteiten zijn de analyses van de ratingbureaus niet gebaseerd op een juridische analyse, maar op een subjectieve beoordeling van de staatssteun als La Poste in financiële problemen zou raken. Frankrijk schraagt deze stelling door te verwijzen naar de analyse van S & P van 3 april 2007. Zoals hierboven aangegeven stelt S & P in deze analyse dat de rating van La Poste na de aankondiging van de Commissie van haar brief waarin Frankrijk wordt aanbevolen de garantie stop te zetten, niet is gewijzigd. S & P is namelijk van oordeel dat een statuswijziging van La Poste niet per definitie een vermindering van de sterke staatssteun inhoudt die ten grondslag ligt aan de beoordeling van La Poste en die in de recente regeringsdecreten opnieuw is bevestigd (133).

| (280) | De Commissie erkent dat er behalve de garantie ook andere elementen bestaan die door S & P worden meegenomen en waardoor de ratingbureau concludeert dat La Poste een sterke staatssteun geniet die een top-downmethodologie rechtvaardigt. In het onderhavige geval hebben de recente regeringsdecreten, met name de aanpak van de financiering van de ambtenarenpensioenen, het behoud van diensten die voorbehouden zijn aan La Poste, de steun voor een speciale spaarrekening en de verhoging van de posttarieven (die overigens ook handelingen van overheidsgezag, zo niet volledige staatssteun vormen) tegenwicht kunnen bieden aan de gevolgen van de aanbevelingsbrief van de Commissie. Dit betekent niet dat de aanbevelingsbrief van de Commissie en meer in het algemeen de druk om de status van La Poste te wijzigen en dus de druk op de garantieverlening aan La Poste, niet worden meegenomen door de ratingbureaus. Natuurlijk wordt deze druk meegewogen en geanalyseerd als een afzwakking van de staatssteun aan La Poste: dit is dus wel degelijk van invloed op de rating. Precies om die reden heeft ratingbureau Fitch op 4 oktober 2006, de dag waarop de Commissie Frankrijk heeft verzocht de onbeperkte garantie voor La Poste als publiekrechtelijke rechtspersoon te beëindigen, zijn rating naar beneden bijgesteld (van AAA stabiel naar AAA negatief), met als argument dat „de aanbeveling van de Commissie dient te worden geïnterpreteerd als eerste tastbare teken dat de rechtsvorm van La Poste en dus haar beoordelingen onder druk zijn komen te staan”, wat bevestigt dat de rechtsvorm van doorslaggevend belang is. |
| --- | --- |

(280)

De Commissie erkent dat er behalve de garantie ook andere elementen bestaan die door S & P worden meegenomen en waardoor de ratingbureau concludeert dat La Poste een sterke staatssteun geniet die een top-downmethodologie rechtvaardigt. In het onderhavige geval hebben de recente regeringsdecreten, met name de aanpak van de financiering van de ambtenarenpensioenen, het behoud van diensten die voorbehouden zijn aan La Poste, de steun voor een speciale spaarrekening en de verhoging van de posttarieven (die overigens ook handelingen van overheidsgezag, zo niet volledige staatssteun vormen) tegenwicht kunnen bieden aan de gevolgen van de aanbevelingsbrief van de Commissie. Dit betekent niet dat de aanbevelingsbrief van de Commissie en meer in het algemeen de druk om de status van La Poste te wijzigen en dus de druk op de garantieverlening aan La Poste, niet worden meegenomen door de ratingbureaus. Natuurlijk wordt deze druk meegewogen en geanalyseerd als een afzwakking van de staatssteun aan La Poste: dit is dus wel degelijk van invloed op de rating. Precies om die reden heeft ratingbureau Fitch op 4 oktober 2006, de dag waarop de Commissie Frankrijk heeft verzocht de onbeperkte garantie voor La Poste als publiekrechtelijke rechtspersoon te beëindigen, zijn rating naar beneden bijgesteld (van AAA stabiel naar AAA negatief), met als argument dat „de aanbeveling van de Commissie dient te worden geïnterpreteerd als eerste tastbare teken dat de rechtsvorm van La Poste en dus haar beoordelingen onder druk zijn komen te staan”, wat bevestigt dat de rechtsvorm van doorslaggevend belang is.

| (281) | Ter illustratie van de noodzaak van een ceteris paribus-redenering wijst de Commissie erop dat S & P in hetzelfde verslag uit 2007 tevens heeft gesteld dat door een wijziging in de eigendomsstructuur van La Poste (en dus een verlies van de garantie) een andere methodologie zou worden toegepast voor de rating, maar dat de beoordeling van La Poste hierdoor niet noodzakelijkerwijs zou veranderen, gezien de verwachte verbetering van de intrinsieke situatie van La Poste in de komende jaren (134). Dit lijkt te bevestigen dat La Poste zonder deze status alleen dezelfde rating kan behouden als haar intrinsieke situatie verbetert. In de hypothese waarin de intrinsieke situatie van La Poste gelijk zou blijven, zou een afzwakking van de staatssteun aan La Poste leiden tot een lagere rating (135). |
| --- | --- |

(281)

Ter illustratie van de noodzaak van een ceteris paribus-redenering wijst de Commissie erop dat S & P in hetzelfde verslag uit 2007 tevens heeft gesteld dat door een wijziging in de eigendomsstructuur van La Poste (en dus een verlies van de garantie) een andere methodologie zou worden toegepast voor de rating, maar dat de beoordeling van La Poste hierdoor niet noodzakelijkerwijs zou veranderen, gezien de verwachte verbetering van de intrinsieke situatie van La Poste in de komende jaren (134). Dit lijkt te bevestigen dat La Poste zonder deze status alleen dezelfde rating kan behouden als haar intrinsieke situatie verbetert. In de hypothese waarin de intrinsieke situatie van La Poste gelijk zou blijven, zou een afzwakking van de staatssteun aan La Poste leiden tot een lagere rating (135).

(γ)   De argumenten van de Commissie worden geenszins ontkracht door de argumenten waarmee de Franse autoriteiten willen aantonen dat de status van La Poste en de daaruit voortvloeiende garantie niet de enige elementen zijn die door ratingbureaus worden meegenomen

| (282) | Met het merendeel van de opmerkingen waarmee de Franse autoriteiten willen laten zien dat de garantie niet van invloed is op de rating van La Poste (136), wordt enkel aangetoond dat de garantie niet het enige element is dat door ratingbureaus wordt meegewogen. De Commissie erkent dit punt: het doet echter niets af aan de constatering dat de garantie door ratingbureaus wordt meegenomen bij de vaststelling van de rating van postbedrijven. Voorts volgen de Franse autoriteiten geen ceteris paribus-redenering (waarbij alle overige omstandigheden gelijk blijven). |
| --- | --- |

(282)

Met het merendeel van de opmerkingen waarmee de Franse autoriteiten willen laten zien dat de garantie niet van invloed is op de rating van La Poste (136), wordt enkel aangetoond dat de garantie niet het enige element is dat door ratingbureaus wordt meegewogen. De Commissie erkent dit punt: het doet echter niets af aan de constatering dat de garantie door ratingbureaus wordt meegenomen bij de vaststelling van de rating van postbedrijven. Voorts volgen de Franse autoriteiten geen ceteris paribus-redenering (waarbij alle overige omstandigheden gelijk blijven).

—   Argumenten van de Franse autoriteiten op basis van de doctrine van ratingbureaus over de rating van postbedrijven

| (283) | De Franse autoriteiten bestuderen de methodologie van ratingbureaus op grond van het verslag van S & P over de invloed van staatssteun op de beoordeling van postbedrijven (137). Zij benadrukken dat voor categorie 1 in de door S & P beschreven classificatie ruime criteria worden gehanteerd, maar niet wordt verwezen naar de status van het beoordeelde bedrijf. De Franse autoriteiten concluderen hieruit dat ratingbureaus de status niet van groot belang achten voor hun analyse. |
| --- | --- |

(283)

De Franse autoriteiten bestuderen de methodologie van ratingbureaus op grond van het verslag van S & P over de invloed van staatssteun op de beoordeling van postbedrijven (137). Zij benadrukken dat voor categorie 1 in de door S & P beschreven classificatie ruime criteria worden gehanteerd, maar niet wordt verwezen naar de status van het beoordeelde bedrijf. De Franse autoriteiten concluderen hieruit dat ratingbureaus de status niet van groot belang achten voor hun analyse.

| (284) | De Commissie bestrijdt deze analyse en stelt dat S & P de status van postbedrijven duidelijk definieert als een van de centrale elementen ter beoordeling van de mate van staatssteun (cf. overwegingen 264-267 over de methodologie van S & P). |
| --- | --- |

(284)

De Commissie bestrijdt deze analyse en stelt dat S & P de status van postbedrijven duidelijk definieert als een van de centrale elementen ter beoordeling van de mate van staatssteun (cf. overwegingen 264-267 over de methodologie van S & P).

| (285) | Voorts benadrukken de Franse autoriteiten dat de Italiaanse post door S & P in dezelfde categorie is ingedeeld als La Poste, hoewel dit een bedrijf met een privaatrechtelijke status is dat op grond van zijn financiële prestaties geen indeling in deze categorie verdient (138). |
| --- | --- |

(285)

Voorts benadrukken de Franse autoriteiten dat de Italiaanse post door S & P in dezelfde categorie is ingedeeld als La Poste, hoewel dit een bedrijf met een privaatrechtelijke status is dat op grond van zijn financiële prestaties geen indeling in deze categorie verdient (138).

| (286) | De vaststelling dat een postbedrijf met een privaatrechtelijke status, in dit geval Poste Italiane, volgens een ratingbureau een sterke staatssteun kan genieten en in dezelfde categorie kan zijn ondergebracht als La Poste, ontkracht geenszins het betoog van de Commissie waarmee wordt vastgesteld dat ratingbureaus rekening houden met het bestaan van een garantie die voortvloeit uit de status van La Poste. De Commissie erkent namelijk dat postbedrijven, zoals Poste Italiane, in dezelfde categorie als La Poste kunnen vallen zonder garantieverlening wanneer uit andere elementen blijkt dat zij ook een sterke staatssteun genieten. Teneinde aan te tonen dat de garantie geenszins van invloed is op de rating, had moeten worden aangetoond dat Poste Italiane en La Poste zich in het licht van de verschillende elementen op basis waarvan ratingbureaus de mate van staatssteun beoordelen, in precies dezelfde situatie bevonden en dat een garantie voor La Poste het enige verschil tussen beide entiteiten was. Met andere woorden, de vergelijking zou pas steekhoudend zijn als vastgesteld zou zijn dat alle overige omstandigheden gelijk zijn, wat de Franse autoriteiten hebben nagelaten. |
| --- | --- |

(286)

De vaststelling dat een postbedrijf met een privaatrechtelijke status, in dit geval Poste Italiane, volgens een ratingbureau een sterke staatssteun kan genieten en in dezelfde categorie kan zijn ondergebracht als La Poste, ontkracht geenszins het betoog van de Commissie waarmee wordt vastgesteld dat ratingbureaus rekening houden met het bestaan van een garantie die voortvloeit uit de status van La Poste. De Commissie erkent namelijk dat postbedrijven, zoals Poste Italiane, in dezelfde categorie als La Poste kunnen vallen zonder garantieverlening wanneer uit andere elementen blijkt dat zij ook een sterke staatssteun genieten. Teneinde aan te tonen dat de garantie geenszins van invloed is op de rating, had moeten worden aangetoond dat Poste Italiane en La Poste zich in het licht van de verschillende elementen op basis waarvan ratingbureaus de mate van staatssteun beoordelen, in precies dezelfde situatie bevonden en dat een garantie voor La Poste het enige verschil tussen beide entiteiten was. Met andere woorden, de vergelijking zou pas steekhoudend zijn als vastgesteld zou zijn dat alle overige omstandigheden gelijk zijn, wat de Franse autoriteiten hebben nagelaten.

| (287) | Zelfs als de Franse autoriteiten hadden aangetoond dat de situaties van Poste Italiane en La Poste strikt vergelijkbaar zijn, met uitzondering van een garantieverlening aan La Poste (hetgeen niet is aangetoond), zij erop gewezen dat S & P de mate van steun van de Italiaanse en de Franse overheid aan hun respectieve postbedrijven in ieder geval verschillend beoordeelt. S & P is namelijk van oordeel dat de potentiële steun van de Italiaanse staat aan Poste Italiane „sterk” is, terwijl de steun van de Franse overheid aan La Poste wordt beschouwd als „extreem sterk” (139). De Commissie sluit niet uit dat het verschil in beoordeling is ingegeven door de garantie. S & P heeft in hetzelfde verslag direct na de stelling dat La Poste een extreem sterke steun geniet, op het bestaan van deze garantie gewezen (140). In ieder geval is het niet gepast conclusies te trekken over de redenen waarom Poste Italiane op een bepaald moment in dezelfde categorie is ondergebracht als La Poste. Enerzijds zijn deze redenen in de onderhavige procedure niet aan de orde. Anderzijds moeten ratingbureaus zo veel elementen meewegen in hun beoordeling dat er geen conclusie kan worden getrokken over het specifieke effect van de eventuele aanwezigheid van een ultieme statutaire garantie op de rating. |
| --- | --- |

(287)

Zelfs als de Franse autoriteiten hadden aangetoond dat de situaties van Poste Italiane en La Poste strikt vergelijkbaar zijn, met uitzondering van een garantieverlening aan La Poste (hetgeen niet is aangetoond), zij erop gewezen dat S & P de mate van steun van de Italiaanse en de Franse overheid aan hun respectieve postbedrijven in ieder geval verschillend beoordeelt. S & P is namelijk van oordeel dat de potentiële steun van de Italiaanse staat aan Poste Italiane „sterk” is, terwijl de steun van de Franse overheid aan La Poste wordt beschouwd als „extreem sterk” (139). De Commissie sluit niet uit dat het verschil in beoordeling is ingegeven door de garantie. S & P heeft in hetzelfde verslag direct na de stelling dat La Poste een extreem sterke steun geniet, op het bestaan van deze garantie gewezen (140). In ieder geval is het niet gepast conclusies te trekken over de redenen waarom Poste Italiane op een bepaald moment in dezelfde categorie is ondergebracht als La Poste. Enerzijds zijn deze redenen in de onderhavige procedure niet aan de orde. Anderzijds moeten ratingbureaus zo veel elementen meewegen in hun beoordeling dat er geen conclusie kan worden getrokken over het specifieke effect van de eventuele aanwezigheid van een ultieme statutaire garantie op de rating.

—   Argumenten van de Franse autoriteiten op basis van ratings uit de privésector

| (288) | De Franse autoriteiten wijzen erop dat er „in de privésector talloze gevallen bekend zijn waarin de beoordeling van een dochteronderneming verband houdt met die van de moederonderneming”. Zij concluderen dat deze benadering niet specifiek is voor overheidsinstellingen. |
| --- | --- |

(288)

De Franse autoriteiten wijzen erop dat er „in de privésector talloze gevallen bekend zijn waarin de beoordeling van een dochteronderneming verband houdt met die van de moederonderneming”. Zij concluderen dat deze benadering niet specifiek is voor overheidsinstellingen.

| (289) | De Commissie bestrijdt niet dat de rating van een dochteronderneming verband kan houden met die van de moederonderneming, inclusief in de privésector, en met name met de geschatte omvang van de steun die de moederonderneming bereid is te verlenen aan de dochteronderneming, die zich kan uiten in garantieverplichtingen van de moederonderneming. Dit argument is slechts een staving van de analyse van de Commissie. Het illustreert namelijk dat de status van overheidsinstelling en de daaruit voortvloeiende garantie een element vormt waaruit de staatssteun blijkt die door de ratingbureaus is meegewogen in de rating van La Poste. |
| --- | --- |

(289)

De Commissie bestrijdt niet dat de rating van een dochteronderneming verband kan houden met die van de moederonderneming, inclusief in de privésector, en met name met de geschatte omvang van de steun die de moederonderneming bereid is te verlenen aan de dochteronderneming, die zich kan uiten in garantieverplichtingen van de moederonderneming. Dit argument is slechts een staving van de analyse van de Commissie. Het illustreert namelijk dat de status van overheidsinstelling en de daaruit voortvloeiende garantie een element vormt waaruit de staatssteun blijkt die door de ratingbureaus is meegewogen in de rating van La Poste.

—   Argumenten van de Franse autoriteiten op basis van de rating van La Poste

| (290) | De Franse autoriteiten benadrukken ook dat de rating van La Poste in 2005 door S & P is afgewaardeerd naar AA- met een stabiel perspectief, terwijl de status intact was gebleven. De Franse autoriteiten concluderen dat de rating van La Poste niet slechts het gevolg is van haar status (141). De Franse autoriteiten stellen tevens dat S & P in zijn verslag van 3 april 2007 over La Poste twee elementen noemt ter onderbouwing van de rating, namelijk het economische belang van de openbare dienstverlening en de sterke steun van aandeelhouders, en niet de status (142). |
| --- | --- |

(290)

De Franse autoriteiten benadrukken ook dat de rating van La Poste in 2005 door S & P is afgewaardeerd naar AA- met een stabiel perspectief, terwijl de status intact was gebleven. De Franse autoriteiten concluderen dat de rating van La Poste niet slechts het gevolg is van haar status (141). De Franse autoriteiten stellen tevens dat S & P in zijn verslag van 3 april 2007 over La Poste twee elementen noemt ter onderbouwing van de rating, namelijk het economische belang van de openbare dienstverlening en de sterke steun van aandeelhouders, en niet de status (142).

| (291) | Zoals hierboven aangegeven erkent de Commissie dat het bestaan van een garantie niet het enige element is waarmee ratingbureaus rekening houden bij de beoordeling van de omvang van de steun die overheden bereid zijn te verlenen aan een onderneming die in de problemen is geraakt. Aan de hand van het onderzoek van S & P naar de invloed van staatssteun op de beoordeling van postbedrijven (143) heeft de Commissie echter aangetoond dat het bestaan van een garantie door ratingbureaus wordt meegewogen als essentieel onderdeel van de steunverlening door de staat aan La Poste. |
| --- | --- |

(291)

Zoals hierboven aangegeven erkent de Commissie dat het bestaan van een garantie niet het enige element is waarmee ratingbureaus rekening houden bij de beoordeling van de omvang van de steun die overheden bereid zijn te verlenen aan een onderneming die in de problemen is geraakt. Aan de hand van het onderzoek van S & P naar de invloed van staatssteun op de beoordeling van postbedrijven (143) heeft de Commissie echter aangetoond dat het bestaan van een garantie door ratingbureaus wordt meegewogen als essentieel onderdeel van de steunverlening door de staat aan La Poste.

| (292) | In dit verband bestrijdt de Commissie de analyse van de Franse autoriteiten dat de „sterke steun van aandeelhouders” die S & P in zijn verslag van 3 april 2007 noemt, los staat van de openbare status en de garantie. Uit het onderzoek naar de invloed van staatssteun op de beoordelingen van postbedrijven blijkt namelijk dat de status en de garantie wel degelijk essentiële onderdelen zijn ter beoordeling van de staatssteun aan La Poste. |
| --- | --- |

(292)

In dit verband bestrijdt de Commissie de analyse van de Franse autoriteiten dat de „sterke steun van aandeelhouders” die S & P in zijn verslag van 3 april 2007 noemt, los staat van de openbare status en de garantie. Uit het onderzoek naar de invloed van staatssteun op de beoordelingen van postbedrijven blijkt namelijk dat de status en de garantie wel degelijk essentiële onderdelen zijn ter beoordeling van de staatssteun aan La Poste.

| (293) | De Commissie bestrijdt tevens de interpretatie door de Franse autoriteiten van het verslag van april 2007 die inhoudt dat S & P enkel een top-downmethodologie heeft gekozen op grond van de hypothese dat La Poste op middellange termijn 100 procent aandeelhouder zou blijven van La Poste, en geenszins op grond van de publiekrechtelijke status van La Poste en de hieruit voortvloeiende garantie. De Commissie wijst erop dat S & P in zijn rating uitdrukkelijk rekening heeft gehouden met een „waarschijnlijke toekomstige wijziging in de kapitaalstructuur”, waardoor La Poste volgens S & P haar status van overheidsinstelling en de hieraan verbonden garantie zou verliezen (144). Het is dus duidelijk dat voor S & P niet alleen de wijziging in de kapitaalstructuur van belang is, maar ook de bijbehorende gevolgen (verlies van status van overheidsinstelling en de garantie). De wijziging in de kapitaalstructuur vormt de grootste stap in de richting van grotere zelfstandigheid van La Poste ten opzichte van de staat. |
| --- | --- |

(293)

De Commissie bestrijdt tevens de interpretatie door de Franse autoriteiten van het verslag van april 2007 die inhoudt dat S & P enkel een top-downmethodologie heeft gekozen op grond van de hypothese dat La Poste op middellange termijn 100 procent aandeelhouder zou blijven van La Poste, en geenszins op grond van de publiekrechtelijke status van La Poste en de hieruit voortvloeiende garantie. De Commissie wijst erop dat S & P in zijn rating uitdrukkelijk rekening heeft gehouden met een „waarschijnlijke toekomstige wijziging in de kapitaalstructuur”, waardoor La Poste volgens S & P haar status van overheidsinstelling en de hieraan verbonden garantie zou verliezen (144). Het is dus duidelijk dat voor S & P niet alleen de wijziging in de kapitaalstructuur van belang is, maar ook de bijbehorende gevolgen (verlies van status van overheidsinstelling en de garantie). De wijziging in de kapitaalstructuur vormt de grootste stap in de richting van grotere zelfstandigheid van La Poste ten opzichte van de staat.

3)   De kredietvoorwaarden die La Poste daadwerkelijk heeft verkregen

| (294) | De Franse autoriteiten betogen dat de aankondiging van de Commissie van het bestaan van de garantie en de daaruit voortvloeiende opheffing daarvan geen enkel effect hebben gehad op de financieringsvoorwaarden van La Poste. Bij de uitgifte van een obligatielening in oktober 2006, vlak na de aankondiging van de Commissie van haar aanbeveling van passende maatregelen, heeft La Poste namelijk een spread ten opzichte van mid swap (145) van 12 basispunten voor een termijn van 15 jaar en 4 basispunten voor een termijn van 7 jaar verkregen. De vorige uitgifte van obligaties van 2004, die betrekking had op een obligatie met een looptijd van 15 jaar, had geleid tot een spread van 8 basispunten ten opzichte van mid swap. De Franse autoriteiten concluderen dat de financieringsvoorwaarden van La Poste niet gebaseerd zijn op het bestaan van een juridische of feitelijke garantie. |
| --- | --- |

(294)

De Franse autoriteiten betogen dat de aankondiging van de Commissie van het bestaan van de garantie en de daaruit voortvloeiende opheffing daarvan geen enkel effect hebben gehad op de financieringsvoorwaarden van La Poste. Bij de uitgifte van een obligatielening in oktober 2006, vlak na de aankondiging van de Commissie van haar aanbeveling van passende maatregelen, heeft La Poste namelijk een spread ten opzichte van mid swap (145) van 12 basispunten voor een termijn van 15 jaar en 4 basispunten voor een termijn van 7 jaar verkregen. De vorige uitgifte van obligaties van 2004, die betrekking had op een obligatie met een looptijd van 15 jaar, had geleid tot een spread van 8 basispunten ten opzichte van mid swap. De Franse autoriteiten concluderen dat de financieringsvoorwaarden van La Poste niet gebaseerd zijn op het bestaan van een juridische of feitelijke garantie.

| (295) | De Commissie is van oordeel dat de Franse autoriteiten ten onrechte concluderen dat de aankondiging van de Commissie geen enkel effect heeft gehad op de financieringsvoorwaarden, want er is juist sprake van een verslechtering van de spread, die van 8 naar 12 punten gaat. |
| --- | --- |

(295)

De Commissie is van oordeel dat de Franse autoriteiten ten onrechte concluderen dat de aankondiging van de Commissie geen enkel effect heeft gehad op de financieringsvoorwaarden, want er is juist sprake van een verslechtering van de spread, die van 8 naar 12 punten gaat.

| (296) | Zelfs in de hypothese waarin de spread lager zou zijn geworden, wat niet het geval is, betwijfelt de Commissie of hier conclusies uit getrokken zouden kunnen worden over de invloed van de aankondiging van de Commissie op de financieringskosten van La Poste. Beleggers houden immers ook rekening met een groot aantal andere elementen, zoals de financiële structuur van La Poste, die tussen 2004 en 2006 kan zijn veranderd. |
| --- | --- |

(296)

Zelfs in de hypothese waarin de spread lager zou zijn geworden, wat niet het geval is, betwijfelt de Commissie of hier conclusies uit getrokken zouden kunnen worden over de invloed van de aankondiging van de Commissie op de financieringskosten van La Poste. Beleggers houden immers ook rekening met een groot aantal andere elementen, zoals de financiële structuur van La Poste, die tussen 2004 en 2006 kan zijn veranderd.

| (297) | Zelfs als de financieringsvoorwaarden zowel vóór als na de aankondiging van de Commissie identiek waren geweest of als het verschil niet significant was geweest, zou dit bovendien geenszins aantonen dat de garantie niet van invloed is op de kredietvoorwaarden. Op het moment van de uitgifte die door de Franse autoriteiten wordt genoemd, was de garantieverlening aan La Poste aangemerkt als bestaande steun. Zij bleef dus van kracht en gold voor de uitgiften. De garantie wordt in voorkomend geval pas illegale steun op de datum waarop deze op grond van het onderhavige decreet dient te worden opgeheven. |
| --- | --- |

(297)

Zelfs als de financieringsvoorwaarden zowel vóór als na de aankondiging van de Commissie identiek waren geweest of als het verschil niet significant was geweest, zou dit bovendien geenszins aantonen dat de garantie niet van invloed is op de kredietvoorwaarden. Op het moment van de uitgifte die door de Franse autoriteiten wordt genoemd, was de garantieverlening aan La Poste aangemerkt als bestaande steun. Zij bleef dus van kracht en gold voor de uitgiften. De garantie wordt in voorkomend geval pas illegale steun op de datum waarop deze op grond van het onderhavige decreet dient te worden opgeheven.

| (298) | Aangezien de Commissie heeft aangetoond dat de garantie die voortvloeit uit de status van La Poste vanwege de positieve invloed op haar rating een voordeel kan opleveren, is zij van oordeel dat zij de concrete effecten die deze garantie in het verleden heeft gehad, niet hoeft aan te tonen. Het is namelijk een constante binnen de staatssteunregeling dat de Commissie de reële effecten van steun niet behoeft aan te tonen, want in dit geval zouden lidstaten die steunmaatregelen niet melden, bevoordeeld worden ten opzichte van lidstaten die dat wel doen (146). Voor een lidstaat die een onbeperkte garantie meldt, zou deze maatregel namelijk alleen al vanwege zijn potentiële effecten worden verboden, terwijl een lidstaat die de garantie niet meldt, zich zou kunnen verweren door aan te tonen dat de garantie concreet geen voordeel heeft opgeleverd voor haar begunstigde. Voorts dient de Commissie net zoals voor nieuwe maatregelen de verenigbaarheid van de bestaande maatregelen met de verdragsregels te beoordelen voor de toekomst, en behoeft zij niet noodzakelijkerwijs aan te tonen dat de maatregel in het verleden effecten heeft gehad die onverenigbaar zijn met het Verdrag (147). Bovendien kan de Commissie niet opdragen dat de eventueel reeds verleende voordelen door bestaande steun moeten worden teruggevorderd. Dientengevolge is het evenmin verplicht de concrete effecten van de garantie op de kredietvoorwaarden aan te tonen. |
| --- | --- |

(298)

Aangezien de Commissie heeft aangetoond dat de garantie die voortvloeit uit de status van La Poste vanwege de positieve invloed op haar rating een voordeel kan opleveren, is zij van oordeel dat zij de concrete effecten die deze garantie in het verleden heeft gehad, niet hoeft aan te tonen. Het is namelijk een constante binnen de staatssteunregeling dat de Commissie de reële effecten van steun niet behoeft aan te tonen, want in dit geval zouden lidstaten die steunmaatregelen niet melden, bevoordeeld worden ten opzichte van lidstaten die dat wel doen (146). Voor een lidstaat die een onbeperkte garantie meldt, zou deze maatregel namelijk alleen al vanwege zijn potentiële effecten worden verboden, terwijl een lidstaat die de garantie niet meldt, zich zou kunnen verweren door aan te tonen dat de garantie concreet geen voordeel heeft opgeleverd voor haar begunstigde. Voorts dient de Commissie net zoals voor nieuwe maatregelen de verenigbaarheid van de bestaande maatregelen met de verdragsregels te beoordelen voor de toekomst, en behoeft zij niet noodzakelijkerwijs aan te tonen dat de maatregel in het verleden effecten heeft gehad die onverenigbaar zijn met het Verdrag (147). Bovendien kan de Commissie niet opdragen dat de eventueel reeds verleende voordelen door bestaande steun moeten worden teruggevorderd. Dientengevolge is het evenmin verplicht de concrete effecten van de garantie op de kredietvoorwaarden aan te tonen.

b)   Gezien het onbeperkte karakter van de garantie kan het bedrag van de marktpremie die La Poste aan de staat zou moeten betalen, niet worden berekend. De door de Franse autoriteiten voorgestelde maatregelen voor retrocessie kunnen daarom niet worden toegepast

| (299) | Op basis van het voorgaande concludeert de Commissie dat de garantie aan La Poste onbeperkt is Wat betreft de duur, het bedrag en de omvang, en dat hier geen vergoeding tegenover staat. Bovendien heeft zij betrekking op zowel de activiteiten van de universele postdienst als concurrentiële activiteiten. De Commissie is van oordeel dat het bedrag van de marktpremie die La Poste aan de staat zou moeten betalen voor de verlening van deze onbeperkte garantie, gezien het onbeperkte karakter van de staatsgarantie voor La Poste en overeenkomstig de beleidspraktijk van de Commissie (148), niet kan worden berekend. Bij iedere garantie wordt de steun namelijk toegekend op het moment dat de garantie wordt aangeboden. In het geval van een onbeperkte garantie, waarmee gedurende onbepaalde tijd potentieel kan worden ingestaan voor alle schulden van de onderneming, kan het steunbedrag dat wordt toegekend op het moment van de verlening echter niet op voorhand worden bepaald, en kan dus geen adequate marktpremie worden berekend (149). Hierdoor kunnen de door de Franse autoriteiten voorgestelde maatregelen voor retrocessie niet worden toegepast. |
| --- | --- |

(299)

Op basis van het voorgaande concludeert de Commissie dat de garantie aan La Poste onbeperkt is Wat betreft de duur, het bedrag en de omvang, en dat hier geen vergoeding tegenover staat. Bovendien heeft zij betrekking op zowel de activiteiten van de universele postdienst als concurrentiële activiteiten. De Commissie is van oordeel dat het bedrag van de marktpremie die La Poste aan de staat zou moeten betalen voor de verlening van deze onbeperkte garantie, gezien het onbeperkte karakter van de staatsgarantie voor La Poste en overeenkomstig de beleidspraktijk van de Commissie (148), niet kan worden berekend. Bij iedere garantie wordt de steun namelijk toegekend op het moment dat de garantie wordt aangeboden. In het geval van een onbeperkte garantie, waarmee gedurende onbepaalde tijd potentieel kan worden ingestaan voor alle schulden van de onderneming, kan het steunbedrag dat wordt toegekend op het moment van de verlening echter niet op voorhand worden bepaald, en kan dus geen adequate marktpremie worden berekend (149). Hierdoor kunnen de door de Franse autoriteiten voorgestelde maatregelen voor retrocessie niet worden toegepast.

c)   De gunstigere kredietvoorwaarden die vanwege de impliciete staatsgarantie voor La Poste gelden, vormen een selectief voordeel

| (300) | Het voordeel is selectief omdat het niet geldt voor concurrenten van La Poste: voor concurrenten van La Poste gelden namelijk procedures inzake sanering en gerechtelijke liquidatie; aan deze bedrijven wordt geen onbeperkte staatsgarantie verleend die verband houdt met de status van overheidsinstelling. |
| --- | --- |

(300)

Het voordeel is selectief omdat het niet geldt voor concurrenten van La Poste: voor concurrenten van La Poste gelden namelijk procedures inzake sanering en gerechtelijke liquidatie; aan deze bedrijven wordt geen onbeperkte staatsgarantie verleend die verband houdt met de status van overheidsinstelling.

4.1.3.   CONCURRENTIEVERVALSING EN ONGUNSTIGE BEÏNVLOEDING VAN HET HANDELSVERKEER

| (301) | De onderzochte maatregel kan tot gevolg hebben dat de functioneringskosten van La Poste lager zijn, waardoor La Poste zou worden begunstigd en dus de mededinging zou worden vervalst in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. Aangezien de sectoren waarin La Poste actief is, met name pakketdiensten, niet-geadresseerde zendingen en brieven waarvan de aflevering niet is voorbehouden aan La Poste, in ruime mate openstaan voor intracommunautair handelsverkeer, zouden dergelijke maatregelen ongunstige gevolgen kunnen hebben voor ondernemingen die in Frankrijk een soortgelijke economische activiteit verrichten of wensen te ontwikkelen. In dit verband zij erop gewezen dat alle postdiensten in Frankrijk uiterlijk op 1 januari 2011 moeten worden opengesteld voor concurrentie uit hoofde van Richtlijn 97/67/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 december 1997 betreffende gemeenschappelijke regels voor de ontwikkeling van de interne markt voor postdiensten in de Gemeenschap en de verbetering van de kwaliteit van de dienst, zoals gewijzigd bij Richtlijnen 2002/39/EG en 2008/6/EG (150) (hierna „de postrichtlijn” genoemd). In deze omstandigheden kan een onbeperkte staatsgarantie voor La Poste leiden tot vervalsing van de mededinging en het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloeden in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. |
| --- | --- |

(301)

De onderzochte maatregel kan tot gevolg hebben dat de functioneringskosten van La Poste lager zijn, waardoor La Poste zou worden begunstigd en dus de mededinging zou worden vervalst in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. Aangezien de sectoren waarin La Poste actief is, met name pakketdiensten, niet-geadresseerde zendingen en brieven waarvan de aflevering niet is voorbehouden aan La Poste, in ruime mate openstaan voor intracommunautair handelsverkeer, zouden dergelijke maatregelen ongunstige gevolgen kunnen hebben voor ondernemingen die in Frankrijk een soortgelijke economische activiteit verrichten of wensen te ontwikkelen. In dit verband zij erop gewezen dat alle postdiensten in Frankrijk uiterlijk op 1 januari 2011 moeten worden opengesteld voor concurrentie uit hoofde van Richtlijn 97/67/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 december 1997 betreffende gemeenschappelijke regels voor de ontwikkeling van de interne markt voor postdiensten in de Gemeenschap en de verbetering van de kwaliteit van de dienst, zoals gewijzigd bij Richtlijnen 2002/39/EG en 2008/6/EG (150) (hierna „de postrichtlijn” genoemd). In deze omstandigheden kan een onbeperkte staatsgarantie voor La Poste leiden tot vervalsing van de mededinging en het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloeden in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.

4.1.4.   CONCLUSIE MET BETREKKING TOT DE AARD VAN STEUN VAN DE MAATREGEL

| (302) | De staatsgarantie ten gunste van La Poste vanwege haar status als overheidsinstelling leidt dus tot een overdracht van staatsmiddelen ten laste van de staat en vervalst de mededinging en het handelsverkeer tussen de lidstaten of dreigt deze te vervalsen door begunstiging van La Poste. De Commissie concludeert dat deze garantie staatssteun vormt in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. |
| --- | --- |

(302)

De staatsgarantie ten gunste van La Poste vanwege haar status als overheidsinstelling leidt dus tot een overdracht van staatsmiddelen ten laste van de staat en vervalst de mededinging en het handelsverkeer tussen de lidstaten of dreigt deze te vervalsen door begunstiging van La Poste. De Commissie concludeert dat deze garantie staatssteun vormt in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.

4.2.   VERENIGBAARHEID

| (303) | Aangezien de onderzochte maatregel binnen de werkingssfeer van artikel 107, lid 1, VWEU valt, dient te worden onderzocht of deze maatregel door de Commissie verenigbaar kan worden verklaard op grond van de afwijkingen die worden genoemd in artikel 107, lid 2 en 3, en artikel 106, lid 2, VWEU. |
| --- | --- |

(303)

Aangezien de onderzochte maatregel binnen de werkingssfeer van artikel 107, lid 1, VWEU valt, dient te worden onderzocht of deze maatregel door de Commissie verenigbaar kan worden verklaard op grond van de afwijkingen die worden genoemd in artikel 107, lid 2 en 3, en artikel 106, lid 2, VWEU.

| (304) | Het lijkt erop dat de onbeperkte staatsgarantie voor La Poste aan geen enkele voorwaarde voldoet voor toepassing van de afwijkingen genoemd in artikel 107, lid 2, VWEU, aangezien met de onderzochte maatregel geen van de in de afwijkingen bedoelde doelstellingen wordt beoogd. |
| --- | --- |

(304)

Het lijkt erop dat de onbeperkte staatsgarantie voor La Poste aan geen enkele voorwaarde voldoet voor toepassing van de afwijkingen genoemd in artikel 107, lid 2, VWEU, aangezien met de onderzochte maatregel geen van de in de afwijkingen bedoelde doelstellingen wordt beoogd.

| (305) | Krachtens artikel 107, lid 3, punt a), VWEU, kan een steunmaatregel als verenigbaar met de interne markt worden beschouwd indien hiermee wordt beoogd de economische ontwikkeling van streken waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst, te bevorderen. Aangezien de onbeperkte staatsgarantie voor La Poste een individuele maatregel is die discretionair wordt verleend, daarmee geen enkele regionale doelstelling wordt beoogd, deze voor onbepaalde tijd geldt, geen verband houdt met enige investering en niet degressief is, is de afwijking zoals vastgelegd in artikel 107, lid 3, punt a), VWEU niet van toepassing. |
| --- | --- |

(305)

Krachtens artikel 107, lid 3, punt a), VWEU, kan een steunmaatregel als verenigbaar met de interne markt worden beschouwd indien hiermee wordt beoogd de economische ontwikkeling van streken waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst, te bevorderen. Aangezien de onbeperkte staatsgarantie voor La Poste een individuele maatregel is die discretionair wordt verleend, daarmee geen enkele regionale doelstelling wordt beoogd, deze voor onbepaalde tijd geldt, geen verband houdt met enige investering en niet degressief is, is de afwijking zoals vastgelegd in artikel 107, lid 3, punt a), VWEU niet van toepassing.

| (306) | Wat betreft de afwijkingen genoemd in artikel 107, lid 3, punt b) en d), VWEU wordt met de steunmaatregel geen verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang bevorderd en evenmin een ernstige verstoring in de Franse economie opgeheven. De onbeperkte staatsgarantie voor La Poste is ook niet bedoeld ter bevordering van de cultuur en de instandhouding van het culturele erfgoed. |
| --- | --- |

(306)

Wat betreft de afwijkingen genoemd in artikel 107, lid 3, punt b) en d), VWEU wordt met de steunmaatregel geen verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang bevorderd en evenmin een ernstige verstoring in de Franse economie opgeheven. De onbeperkte staatsgarantie voor La Poste is ook niet bedoeld ter bevordering van de cultuur en de instandhouding van het culturele erfgoed.

| (307) | In artikel 107, lid 3, punt c), VWEU is vastgelegd dat een steunmaatregel als verenigbaar kan worden beschouwd als hiermee de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën wordt vergemakkelijkt, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad. De onbeperkte staatsgarantie voor La Poste is geen investering en creëert geen werkgelegenheid en vormt daarom operationele en onvoorwaardelijke steun. Overeenkomstig haar beleidspraktijk is de Commissie niet van oordeel dat met een dergelijke steunmaatregel de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën wordt vergemakkelijkt. |
| --- | --- |

(307)

In artikel 107, lid 3, punt c), VWEU is vastgelegd dat een steunmaatregel als verenigbaar kan worden beschouwd als hiermee de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën wordt vergemakkelijkt, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad. De onbeperkte staatsgarantie voor La Poste is geen investering en creëert geen werkgelegenheid en vormt daarom operationele en onvoorwaardelijke steun. Overeenkomstig haar beleidspraktijk is de Commissie niet van oordeel dat met een dergelijke steunmaatregel de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën wordt vergemakkelijkt.

| (308) | Tot slot kan de onbeperkte staatsgarantie voor La Poste niet als verenigbaar worden beschouwd op grond van artikel 106, lid 2, VWEU. Deze afwijking houdt in dat ondernemingen belast met het beheer van diensten van algemeen economisch belang of die het karakter dragen van een fiscaal monopolie, vallen onder de regels van het Verdrag, met name onder de mededingingsregels, voor zover de toepassing daarvan de vervulling, in feite of in rechte, van de hun toevertrouwde bijzondere taak niet verhindert. De ontwikkeling van het handelsverkeer mag niet worden beïnvloed in een mate die strijdig is met het belang van de Unie. |
| --- | --- |

(308)

Tot slot kan de onbeperkte staatsgarantie voor La Poste niet als verenigbaar worden beschouwd op grond van artikel 106, lid 2, VWEU. Deze afwijking houdt in dat ondernemingen belast met het beheer van diensten van algemeen economisch belang of die het karakter dragen van een fiscaal monopolie, vallen onder de regels van het Verdrag, met name onder de mededingingsregels, voor zover de toepassing daarvan de vervulling, in feite of in rechte, van de hun toevertrouwde bijzondere taak niet verhindert. De ontwikkeling van het handelsverkeer mag niet worden beïnvloed in een mate die strijdig is met het belang van de Unie.

| (309) | Op grond van de Franse wetgeving zijn verplichtingen van openbare dienstverlening toevertrouwd aan La Poste. Op grond hiervan zou het postbedrijf in afwijking van bepaalde, algemeen toepasselijke rechtsregels een financiële vergoeding kunnen ontvangen of bepaalde bevoegdheden kunnen genieten. Dergelijke financiële bevoegdheden of maatregelen dienen echter tot het noodzakelijke te zijn beperkt ter compensatie van de aanvullende kosten die verplichtingen van openbare dienstverlening met zich brengen voor La Poste. |
| --- | --- |

(309)

Op grond van de Franse wetgeving zijn verplichtingen van openbare dienstverlening toevertrouwd aan La Poste. Op grond hiervan zou het postbedrijf in afwijking van bepaalde, algemeen toepasselijke rechtsregels een financiële vergoeding kunnen ontvangen of bepaalde bevoegdheden kunnen genieten. Dergelijke financiële bevoegdheden of maatregelen dienen echter tot het noodzakelijke te zijn beperkt ter compensatie van de aanvullende kosten die verplichtingen van openbare dienstverlening met zich brengen voor La Poste.

| (310) | In de communautaire kaderregeling inzake staatssteun in de vorm van compensaties voor de openbare dienst zijn de voorwaarden vastgelegd waaronder de Commissie van oordeel is dat een dergelijke compensatie verenigbaar is krachtens artikel 106, lid 2, VWEU. De uitgekeerde compensatie mag niet hoger zijn dan de kosten voor verlening van de openbare dienst, waarbij rekening wordt gehouden met de desbetreffende inkomsten en een redelijk voordeel in verband met het nakomen van deze verplichtingen. |
| --- | --- |

(310)

In de communautaire kaderregeling inzake staatssteun in de vorm van compensaties voor de openbare dienst zijn de voorwaarden vastgelegd waaronder de Commissie van oordeel is dat een dergelijke compensatie verenigbaar is krachtens artikel 106, lid 2, VWEU. De uitgekeerde compensatie mag niet hoger zijn dan de kosten voor verlening van de openbare dienst, waarbij rekening wordt gehouden met de desbetreffende inkomsten en een redelijk voordeel in verband met het nakomen van deze verplichtingen.

| (311) | Voor een dergelijke analyse zou een marktwaardering moeten bestaan van de onbeperkte staatsgarantie voor La Poste aan de hand waarvan kan worden vastgesteld of de waarde niet hoger is dan de nettokosten voor verlening van de universele postdienst. Aangezien deze garantie onbeperkt is, kan deze analyse echter niet worden verricht. De afwijking genoemd in artikel 106, lid 2, VWEU is dan ook niet van toepassing. |
| --- | --- |

(311)

Voor een dergelijke analyse zou een marktwaardering moeten bestaan van de onbeperkte staatsgarantie voor La Poste aan de hand waarvan kan worden vastgesteld of de waarde niet hoger is dan de nettokosten voor verlening van de universele postdienst. Aangezien deze garantie onbeperkt is, kan deze analyse echter niet worden verricht. De afwijking genoemd in artikel 106, lid 2, VWEU is dan ook niet van toepassing.

| (312) | Zelfs als een dergelijke waardering wel mogelijk zou zijn, zou deze bovendien alleen kunnen gelden voor de activiteiten die vallen onder de taak van de „universele postdienst”. De onbeperkte staatsgarantie geldt in haar huidige vorm echter voor alle activiteiten van La Poste, ook de activiteiten die niet onder de taak van de „universele postdienst” vallen. |
| --- | --- |

(312)

Zelfs als een dergelijke waardering wel mogelijk zou zijn, zou deze bovendien alleen kunnen gelden voor de activiteiten die vallen onder de taak van de „universele postdienst”. De onbeperkte staatsgarantie geldt in haar huidige vorm echter voor alle activiteiten van La Poste, ook de activiteiten die niet onder de taak van de „universele postdienst” vallen.

| (313) | De Commissie is van oordeel dat de ontwikkeling van het handelsverkeer daarom wordt beïnvloed in een mate die strijdig is met het belang van de Unie. |
| --- | --- |

(313)

De Commissie is van oordeel dat de ontwikkeling van het handelsverkeer daarom wordt beïnvloed in een mate die strijdig is met het belang van de Unie.

| (314) | Bovendien heeft Frankrijk geen elementen aangedragen waaruit blijkt dat de maatregel verenigbaar is met artikel 107, lid 2 of 3, of artikel 106, lid 2, VWEU, maar heeft de lidstaat zich ertoe beperkt het bestaan van de garantie te weerleggen. De Franse autoriteiten hebben dus niet aangetoond dat de steun verenigbaar is, terwijl zij volgens de geldende jurisprudentie de bewijslast dragen. |
| --- | --- |

(314)

Bovendien heeft Frankrijk geen elementen aangedragen waaruit blijkt dat de maatregel verenigbaar is met artikel 107, lid 2 of 3, of artikel 106, lid 2, VWEU, maar heeft de lidstaat zich ertoe beperkt het bestaan van de garantie te weerleggen. De Franse autoriteiten hebben dus niet aangetoond dat de steun verenigbaar is, terwijl zij volgens de geldende jurisprudentie de bewijslast dragen.

| (315) | De steunmaatregel vormt bestaande staatssteun in de zin van artikel 1, punt b), van Verordening (EG) nr. 659/1999, ook met de Franse voorstellen ter verduidelijking van het uitvoeringsdecreet van de wet van 16 juli 1980 en de vermelding van een beperkende clausule in overeenkomsten van La Poste die betrekking hebben op een schuldvordering. Overeenkomstig de beleidspraktijk van de Commissie inzake onbeperkte staatsgaranties voor bedrijven die economische activiteiten verrichten (151), voldoet deze steun aan geen enkele voorwaarde voor toepassing van de afwijkingen zoals vastgelegd in het VWEU. Bovengenoemde onbeperkte staatsgarantie is dan ook niet verenigbaar met de interne markt. |
| --- | --- |

(315)

De steunmaatregel vormt bestaande staatssteun in de zin van artikel 1, punt b), van Verordening (EG) nr. 659/1999, ook met de Franse voorstellen ter verduidelijking van het uitvoeringsdecreet van de wet van 16 juli 1980 en de vermelding van een beperkende clausule in overeenkomsten van La Poste die betrekking hebben op een schuldvordering. Overeenkomstig de beleidspraktijk van de Commissie inzake onbeperkte staatsgaranties voor bedrijven die economische activiteiten verrichten (151), voldoet deze steun aan geen enkele voorwaarde voor toepassing van de afwijkingen zoals vastgelegd in het VWEU. Bovengenoemde onbeperkte staatsgarantie is dan ook niet verenigbaar met de interne markt.

4.3.   NEUTRALITEIT WAT BETREFT DE EIGENDOMSSTRUCTUUR

| (316) | De Commissie maakt met deze conclusie geenszins bezwaar tegen het feit dat La Poste aan de staat toebehoort, en betwist evenmin de status van publiekrechtelijke rechtspersoon. Zij acht enkel de garantie voor La Poste, die deze status volgens het huidige Franse rechtssysteem met zich meebrengt, problematisch. |
| --- | --- |

(316)

De Commissie maakt met deze conclusie geenszins bezwaar tegen het feit dat La Poste aan de staat toebehoort, en betwist evenmin de status van publiekrechtelijke rechtspersoon. Zij acht enkel de garantie voor La Poste, die deze status volgens het huidige Franse rechtssysteem met zich meebrengt, problematisch.

| (317) | Krachtens artikel 345 VWEU is de Unie neutraal ten opzichte van de regeling van het eigendomsrecht in de lidstaten. In het Verdrag is nergens verboden dat de staat (volledig of gedeeltelijk) eigenaar is van ondernemingen. Wel gelden de mededingingsregels op dezelfde wijze voor ondernemingen in de privésector en voor overheidsbedrijven. Geen van beide soorten ondernemingen mag door de Verdragsregels worden bevoordeeld of benadeeld. In het onderhavige geval vloeit de garantie niet voort uit de eigendom, maar uit de juridische status van het bedrijf. De lidstaten mogen zelf de rechtsvorm van ondernemingen bepalen, maar moeten bij hun keuze de mededingingsregels uit het Verdrag in acht nemen. Ondanks het feit dat de staatsgarantie automatisch verband houdt met een bepaalde juridische status, kan deze garantie staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU als de toepasselijke omstandigheden verenigd zijn (152). Artikel 345 VWEU doet niets af aan deze conclusie. In een concurrentieel scenario zou ieder ongegrond voordeel ten gunste van overheidsbedrijven, waarmee hun concurrenten in de privésector worden benadeeld, op grond van het neutraliteitsbeginsel juist moeten worden opgeheven. De Commissie heeft een identieke benadering gevolgd in het geval van Duitse openbare kredietinstellingen (153) alsmede dat van het Franse energiebedrijf EDF (154). |
| --- | --- |

(317)

Krachtens artikel 345 VWEU is de Unie neutraal ten opzichte van de regeling van het eigendomsrecht in de lidstaten. In het Verdrag is nergens verboden dat de staat (volledig of gedeeltelijk) eigenaar is van ondernemingen. Wel gelden de mededingingsregels op dezelfde wijze voor ondernemingen in de privésector en voor overheidsbedrijven. Geen van beide soorten ondernemingen mag door de Verdragsregels worden bevoordeeld of benadeeld. In het onderhavige geval vloeit de garantie niet voort uit de eigendom, maar uit de juridische status van het bedrijf. De lidstaten mogen zelf de rechtsvorm van ondernemingen bepalen, maar moeten bij hun keuze de mededingingsregels uit het Verdrag in acht nemen. Ondanks het feit dat de staatsgarantie automatisch verband houdt met een bepaalde juridische status, kan deze garantie staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU als de toepasselijke omstandigheden verenigd zijn (152). Artikel 345 VWEU doet niets af aan deze conclusie. In een concurrentieel scenario zou ieder ongegrond voordeel ten gunste van overheidsbedrijven, waarmee hun concurrenten in de privésector worden benadeeld, op grond van het neutraliteitsbeginsel juist moeten worden opgeheven. De Commissie heeft een identieke benadering gevolgd in het geval van Duitse openbare kredietinstellingen (153) alsmede dat van het Franse energiebedrijf EDF (154).

4.4.   HET WETSONTWERP MET BETREKKING TOT LA POSTE EN POSTACTIVITEITEN

| (318) | In hun brief van 31 juli 2009 hebben de Franse autoriteiten de Commissie op de hoogte gebracht van het wetsontwerp over La Poste en postactiviteiten dat de Franse ministerraad op 29 juli 2009 had aangenomen. In dit ontwerp zou La Poste op 1 januari 2010 worden omgezet in een naamloze vennootschap. |
| --- | --- |

(318)

In hun brief van 31 juli 2009 hebben de Franse autoriteiten de Commissie op de hoogte gebracht van het wetsontwerp over La Poste en postactiviteiten dat de Franse ministerraad op 29 juli 2009 had aangenomen. In dit ontwerp zou La Poste op 1 januari 2010 worden omgezet in een naamloze vennootschap.

| (319) | Vervolgens is een wijziging van het wetsontwerp aangenomen, waarmee de datum van omzetting van La Poste in een naamloze vennootschap werd uitgesteld tot maart 2010. |
| --- | --- |

(319)

Vervolgens is een wijziging van het wetsontwerp aangenomen, waarmee de datum van omzetting van La Poste in een naamloze vennootschap werd uitgesteld tot maart 2010.

| (320) | Artikel 1, alinea 2 van het gewijzigde wetsontwerp tot wijziging van wet nr. 90-568 van 2 juli 1990 betreffende de organisatie van de overheidsdienst van La Poste en France Télécom, luidt als volgt: „De publiekrechtelijke rechtspersoon La Poste wordt op 1 maart 2010 omgezet in de naamloze vennootschap La Poste [...]”. |
| --- | --- |

(320)

Artikel 1, alinea 2 van het gewijzigde wetsontwerp tot wijziging van wet nr. 90-568 van 2 juli 1990 betreffende de organisatie van de overheidsdienst van La Poste en France Télécom, luidt als volgt: „De publiekrechtelijke rechtspersoon La Poste wordt op 1 maart 2010 omgezet in de naamloze vennootschap La Poste [...]”.

| (321) | De Franse autoriteiten hebben gesteld dat La Poste door de omzetting in een naamloze vennootschap komt te vallen onder het gemene recht inzake sanering en gerechtelijke liquidatie voor ondernemingen. |
| --- | --- |

(321)

De Franse autoriteiten hebben gesteld dat La Poste door de omzetting in een naamloze vennootschap komt te vallen onder het gemene recht inzake sanering en gerechtelijke liquidatie voor ondernemingen.

| (322) | De Commissie stelt vast dat de onbeperkte garantie voor La Poste met de effectieve omzetting van de onderneming in een naamloze vennootschap zoals voorzien in het wetsontwerp van de Franse autoriteiten, komt te vervallen. De Commissie is van oordeel dat deze omzetting een maatregel vormt waarmee de staatssteun die La Poste momenteel geniet, overeenkomstig het Gemeenschapsrecht kan worden opgeheven. |
| --- | --- |

(322)

De Commissie stelt vast dat de onbeperkte garantie voor La Poste met de effectieve omzetting van de onderneming in een naamloze vennootschap zoals voorzien in het wetsontwerp van de Franse autoriteiten, komt te vervallen. De Commissie is van oordeel dat deze omzetting een maatregel vormt waarmee de staatssteun die La Poste momenteel geniet, overeenkomstig het Gemeenschapsrecht kan worden opgeheven.

| (323) | In principe wordt het wetsontwerp in januari 2010 aangenomen door het Franse parlement. Op 4 oktober 2006 had de Commissie de Franse autoriteiten overeenkomstig artikel 18 van de procedureverordening verzocht om de onbeperkte garantie uiterlijk op 31 december 2008 op te heffen. Gezien de omstandigheden van het onderhavige geval, het feit dat de besprekingen met de Franse autoriteiten tot oktober 2009 hebben geduurd en het feit dat de goedkeuring van de juridische teksten waarmee deze garantie wordt beëindigd enige tijd in beslag neemt, acht de Commissie het redelijk de Franse autoriteiten te verzoeken de onbeperkte garantie uiterlijk op 31 maart 2010 daadwerkelijk op te heffen, |
| --- | --- |

(323)

In principe wordt het wetsontwerp in januari 2010 aangenomen door het Franse parlement. Op 4 oktober 2006 had de Commissie de Franse autoriteiten overeenkomstig artikel 18 van de procedureverordening verzocht om de onbeperkte garantie uiterlijk op 31 december 2008 op te heffen. Gezien de omstandigheden van het onderhavige geval, het feit dat de besprekingen met de Franse autoriteiten tot oktober 2009 hebben geduurd en het feit dat de goedkeuring van de juridische teksten waarmee deze garantie wordt beëindigd enige tijd in beslag neemt, acht de Commissie het redelijk de Franse autoriteiten te verzoeken de onbeperkte garantie uiterlijk op 31 maart 2010 daadwerkelijk op te heffen,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

De onbeperkte garantie van Frankrijk ten gunste van La Poste vormt staatssteun die onverenigbaar is met de interne markt. Frankrijk heft deze steun uiterlijk op 31 maart 2010 op.

Artikel 2

De Commissie is van oordeel dat de onbeperkte garantie met de effectieve omzetting van La Poste in naamloze vennootschap komt te vervallen. De daadwerkelijke opheffing van deze onbeperkte garantie op uiterlijk 31 maart 2010 vormt een maatregel waarmee de in artikel 1 bedoelde staatssteun overeenkomstig het recht van de Europese Unie komt te vervallen.

Artikel 3

Uiterlijk twee maanden na de kennisgeving van dit besluit deelt Frankrijk de Commissie een nadere beschrijving mee van reeds genomen of geplande maatregelen om aan dit besluit te voldoen.

Artikel 4

Dit besluit is gericht tot de Franse Republiek.

Gedaan te Brussel, 26 januari 2010.

Voor de Commissie

Neelie KROES

Lid van de Commissie

---

(1)  Met ingang van 1 december 2009 zijn de artikelen 87 en 88 VEG respectievelijk de artikelen 107 en 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie („VWEU”) geworden. In beide gevallen zijn de bepalingen inhoudelijk identiek gebleven. In dit decreet dienen verwijzingen naar de artikelen 107 en 108 VWEU in voorkomend geval te worden opgevat als verwijzingen naar respectievelijk de artikelen 87 en 88 VEG.

1

(2)  PB C 135 van 3.6.2008, blz. 7.

2

(3)  Steunmaatregel N 531/05 — Maatregelen in verband met het oprichten en functioneren van de Postbank (PB C 21 van 28.1.2006, blz. 2).

3

(4)  PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1.

4

(5)  Aangezien de kwalificatie als bestaande steun reeds is gemotiveerd in de overwegingen 93 tot 97 van het besluit tot inleiding van de formele onderzoekprocedure (zie voetnoot 2) en de Commissie ten aanzien van dit punt geen opmerkingen heeft ontvangen, gaat de Commissie hier verder niet meer op in en beperkt zij zich tot het bevestigen van de voorlopige beoordeling in dat decreet.

5

(6)  Journal officiel de la République française (hierna „JORF” genoemd) van 17.7.1980, blz. 1799.

6

Journal officiel de la République française

(7)  JORF van 14.5.1981.

7

(8)  Zie voetnoot 2.

8

(9)  JORF van 8.7.1990.

9

(10)  In Frankrijk bestaan er, naast overheden zoals de staat en lagere overheden, twee voorname categorieën publiekrechtelijke rechtspersonen: de overheidsinstellingen en de groepen van algemeen belang, die zijn ingesteld bij wet nr. 82-610 van 15 juli 1982. Binnen de overheidsinstellingen kan een principieel onderscheid worden gemaakt tussen [openbare administratieve instellingen] [„établissements publics à caractère administratif”, (EPA)], die zijn belast met traditionele administratieve taken, en [openbare bedrijven met een industrieel of commercieel karakter] [„établissements publics à caractère industriel et commercial” (EPIC)], die economische activiteiten uitoefenen.

10

(11)  Het Franse Hof van Cassatie heeft het beginsel bekrachtigd dat in een arrest van het Gerechtshof van Douai op 22 oktober 1998 was vastgesteld en waarin La Poste wordt beschouwd als openbaar bedrijf met een industrieel of commercieel karakter.

11

(12)  In een verslag aan de Franse Senaat uit 2003 benadrukt de commissie voor economische aangelegenheden het volgende: „Iedereen weet dat de moedermaatschappij La Poste sinds de hervorming van 1990 een status heeft die te vergelijken is met die van een openbaar bedrijf met een industrieel of commercieel karakter.”

12

(13)  Zie het arrest van het Franse Hof van Cassatie van 21.12.1987 (1e burgerlijke kamer).

13

(14)  JORF van 26.1.1985, blz. 1097.

14

(15)  Administratief Gerechtshof, Parijs, 15 februari 1991, JCP E 1991, pan. 742; Cour de Cassation, Soc. 6.11.1991, JCP E 1992, pan. 85, Bull. V nr. 476.

15

(16)  De termijnen zoals bepaald in de derde alinea van artikel 3-1 van genoemd decreet.

16

(17)  In artikel 10 van decreet nr. 2008-479 is bepaald dat „wanneer er na het aflopen van de termijn geen gevolg is gegeven aan de aanmaning, de vertegenwoordiger van de staat of de toezichthoudende overheid de uitgave opneemt in de begroting van de in gebreke blijvende lagere overheid of overheidsinstelling. In voorkomend geval maakt deze de noodzakelijke middelen vrij door de kredieten die voor andere uitgaven zijn bestemd en nog vrij kunnen worden ingezet te verlagen, of de middelen te verhogen. Indien de lagere overheid of de overheidsinstelling niet binnen een termijn van acht dagen na kennisgeving van de vastlegging van het krediet in de begroting is overgegaan tothet geven van een betalingsopdracht voor het verschuldigde bedrag, gaat de vertegenwoordiger van de staat of de toezichthoudende overheid hiertoe ambtshalve over, en wel binnen een termijn van een maand.”

17

wanneer er na het aflopen van de termijn geen gevolg is gegeven aan de aanmaning, de vertegenwoordiger van de staat of de toezichthoudende overheid de uitgave opneemt in de begroting van de in gebreke blijvende lagere overheid of overheidsinstelling. In voorkomend geval maakt deze de noodzakelijke middelen vrij door de kredieten die voor andere uitgaven zijn bestemd en nog vrij kunnen worden ingezet te verlagen, of de middelen te verhogen. Indien de lagere overheid of de overheidsinstelling niet binnen een termijn van acht dagen na kennisgeving van de vastlegging van het krediet in de begroting is overgegaan tothet geven van een betalingsopdracht voor het verschuldigde bedrag, gaat de vertegenwoordiger van de staat of de toezichthoudende overheid hiertoe ambtshalve over, en wel binnen een termijn van een maand.

(18)  JORF van 20.2.1990.

18

(19)  Bulletin Officiel de la Comptabilité publique, NOR: BUD R 02 00060 J.

19

Bulletin Officiel de la Comptabilité publique

(20)  Zie hoofdstuk 3 van de codificerende instructie (Instruction codificatrice) nr. 02-060-M95 van 18 juli 2002 betreffende de financiële en boekhoudkundige regelgeving voor nationale openbare bedrijven met een industrieel of commercieel karakter, Bulletin Officiel de la Comptabilité publique.

20

Instruction codificatrice

Bulletin Officiel de la Comptabilité publique

(21)  Zie deel IV, B: „Welke juridische maatregelen dienen te worden getroffen?”, blz. 21.

21

(22)  ERAP is in 1965 opgericht. Het is een EPIC dat als maatschappelijk doel heeft op verzoek van de staat deelnemingen te verwerven in ondernemingen in de sectoren energie, farmaceutische industrie en telecommunicatie.

22

(23)  Zie artikel „Fitch geeft de voorlopige waardering AAA aan het gegarandeerde EMTN-programma van EUR 10 miljard van ERAP”; te raadplegen op de website van ERAP: www.erap.fr/pdf/CP_Fitch_Ratings_fr.pdf

23

(24)  Zie artikel „Moody's geeft de voorlopige waardering AAA aan het EMTN-programma van ERAP van 10 miljard EUR”; te raadplegen op de website van ERAP: www.erap.fr/pdf/CP_Fitch_Ratings_fr.pdf

24

(25)  Uit hoofde van artikel 15 van wet nr. 90-568 van 2 juli 1990 dient de boekhouding van La Poste te voldoen aan de regels die voor commerciële ondernemingen gelden.

25

(26)  Zie artikel „Fitch geeft de voorlopige waardering AAA aan het gegarandeerde EMTN-programma van EUR 10 miljard van ERAP”.

26

(27)  Zie in het bijzonder de brieven van de Franse autoriteiten van 24.4.2006, 6.12.2006, 16.1.2007, 1.2.2007 en 19.3.2007.

27

(28)  Zie deel III van de brief van de Franse autoriteiten van 23.1.2008.

28

(29)  Franse Raad van State, 1 april 1938, Société de l'hôtel d'Albe, bundel, blz. 341. Zie overweging 33 van het besluit tot inleiding van de procedure.

29

Société de l'hôtel d'Albe

bundel

(30)  Franse Raad van State, 10 november 1999, beheermaatschappij van de haven van Campoloro, bundel, blz. 348; Franse Raad van State, 18 november 2005, beheermaatschappij van de haven van Campoloro, bundel, blz. 515. Zie overweging 34 van het besluit tot inleiding van de procedure.

30

(31)  JORF nr. 177 van 2.8.2001, blz. 12480.

31

(32)  Zie deel IIIB van de notitie van de Franse autoriteiten van 23.1.2008 en de opmerkingen van de Franse autoriteiten van 27.10.2009.

32

(33)  Zie notitie van de Franse autoriteiten die op 27.10.2009 is verstuurd.

33

(34)  D. Labetoulle, „De aansprakelijkheid van onafhankelijke administratieve autoriteiten met rechtspersoonlijkheid: korte metten met de idee van „staatsgarantie””; RJEP/CJEG nr. 635, oktober 2006.

34

(35)  Zie deel IV van de brief van de Franse autoriteiten van 23.1.2008.

35

(36)  Zie punt 78 van de brief van de Franse autoriteiten van 23.1.2008.

36

(37)  Le Préfet face à l'inexécution par une collectivité territoriale d'un jugement la condamnant pécuniairement; P. Bon, RFDA — maart/april 2006, blz. 341. Le pouvoir de substitution du préfet en cas d'inexécution de la chose jugée par les collectivités territoriales; C. Landais en F. Lenica, AJDA, 23 januari 2006, blz. 137.

37

(38)  Franse Raad van State, 10 november 1999, beheermaatschappij van de haven van Campoloro, zie hierboven.

38

(39)  Franse Raad van State, 18 november 2005, beheermaatschappij van de haven van Campoloro, zie hierboven.

39

(40)  Franse Raad van State, 30 november 1923, bundel, blz. 789.

40

(41)  Ter bescherming van vertrouwelijke informatie zijn er delen uit deze tekst weggelaten. Deze delen zijn aangegeven met gedachtepuntjes tussen rechte haken, gevolgd door twee asterisken.

41

(42)  Mededeling van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op staatssteun in de vorm van garanties, PB C 71 van 11.3.2000, blz. 14.

42

(43)  Volgens de Franse autoriteiten is de inachtneming van deze criteria toereikend, maar niet noodzakelijk om het bestaan van enig voordeel van de hand te wijzen. Het zou met name niet logisch zijn om aan te nemen dat de geuite twijfels over de toepasselijke procedure in geval van insolventie leidt tot betere financieringsvoorwaarden.

43

(44)  Artikel L. 643-11 van het Franse wetboek voor handelsrecht.

44

(45)  „— Category 1: equalization of ratings with those of the state owner. This first category includes those entities [...], generally loss making or with poor financial profiles, and extremely unlikely to be privatized [...] given the nature of their activity, as well as their home country's economic, social and political environment. None of the postal companies currently rated by Standard & Poor's falls into this category [...].”

45

— Category 1: equalization of ratings with those of the state owner. This first category includes those entities [...], generally loss making or with poor financial profiles, and extremely unlikely to be privatized [...] given the nature of their activity, as well as their home country's economic, social and political environment. None of the postal companies currently rated by Standard & Poor's falls into this category [...].

(46)  „— Category 2: notching down with respect to the state owner's rating. [...] La Poste and Poste Italiane currently fall within this category.”

46

— Category 2: notching down with respect to the state owner's rating. [...] La Poste and Poste Italiane currently fall within this category.

(47)  „— Category 3: notching up from the postal entity's stand-alone rating. [...] The entity's postal activities are still a key public service, but the clear aim of the entity is to achieve a high level of operational and financial independence, either through privatization or commercial autonomy (state ownership, but independent management) [...].”

47

— Category 3: notching up from the postal entity's stand-alone rating. [...] The entity's postal activities are still a key public service, but the clear aim of the entity is to achieve a high level of operational and financial independence, either through privatization or commercial autonomy (state ownership, but independent management) [...]

(48)  „Standard & Poor's Ratings Services lowered its counterparty credit [...] ratings on French issuer AGF [...] to „A” from „A+” [...], following a review of AGF's parent, the Munich-based Allianz group (AA-/Negative/A-1+). [...]The downgrade of AGF, the holding company, is not specific to any issues within the French franchise and generally reflects the Allianz group's financial leverage and fixed-charge coverage, which are increasingly aggressive relative to the group's ratings and are a result of the group's weakened consolidated capital base and reduced earnings.”

48

Standard & Poor's Ratings Services lowered its counterparty credit [...] ratings on French issuer AGF [...] to „A” from „A+” [...], following a review of AGF's parent, the Munich-based Allianz group (AA-/Negative/A-1+). [...]The downgrade of AGF, the holding company, is not specific to any issues within the French franchise and generally reflects the Allianz group's financial leverage and fixed-charge coverage, which are increasingly aggressive relative to the group's ratings and are a result of the group's weakened consolidated capital base and reduced earnings.

(49)  „the ratings also take into account the unchallenged status of both it and its parent, Germany-based Volkswagen Financial Services AG (VWFS), as core and captive finance entities to VW” et „the ratings on VW Bank could moderately diverge (generally not more than one notch) from the ratings on VW or VWFS; currently only its outlook differs.”

49

the ratings also take into account the unchallenged status of both it and its parent, Germany-based Volkswagen Financial Services AG (VWFS), as core and captive finance entities to VW” et „the ratings on VW Bank could moderately diverge (generally not more than one notch) from the ratings on VW or VWFS; currently only its outlook differs.

(50)  „the ratings on Germany-based Volkswagen Financial Services AG (VWFS) are based on its unchallenged status as a core subsidiary of German automaker Volkswagen AG (VW; A-/Negative/A-2) and reflect its strategic importance for and close operational integration into its parent.”

50

the ratings on Germany-based Volkswagen Financial Services AG (VWFS) are based on its unchallenged status as a core subsidiary of German automaker Volkswagen AG (VW; A-/Negative/A-2) and reflect its strategic importance for and close operational integration into its parent

(51)  „De rating van een bedrijf dat omvangrijke staatssteun geniet [...] kan met twee categorieën worden verlaagd doordat de financiële banden tussen het desbetreffende bedrijf en de staat op middellange of lange termijn aan veranderingen onderhevig kunnen zijn.”

51

(52)  Zo houdt de „sterke steun van de staat” die wordt genoemd in overweging 84 van het besluit tot inleiding van de procedure van de Commissie, volgens de Franse autoriteiten geen verband met de status van de onderneming of enig garantiemechanisme, maar wordt hiermee verwezen naar decreeten zoals de oprichting van La Banque Postale of de hervorming van de financiering van de pensioenen, waarmee wordt beoogd La Poste de middelen te verschaffen waarmee de onderneming zich op gelijke voet met zijn concurrenten en op arm's length van de staat kan ontwikkelen. Een aantal van deze maatregelen vormt zelf echter staatssteun van aanzienlijke omvang (zie de beschikking van de Commissie van 10 oktober 2007 betreffende de door Frankrijk toegekende staatssteun in verband met de hervorming van de financieringswijze van de pensioenen van de overheidsambtenaren ten laste van La Poste). Deze kunnen dan ook niet worden beschouwd als aanwijzing voor het belang van de staat bij de ontwikkeling van La Poste op arm's length.

52

arm's length

arm's length

(53)  „a change in the group's ownership structure would lead Standard & Poor's to shift to a bottom-up rating approach, focusing more on LP's stand-alone business and financial profiles. This rating approach may not necessarily translate into rating changes given the expected improvement in LP's stand-alone situation in the coming years.”

53

a change in the group's ownership structure would lead Standard & Poor's to shift to a bottom-up rating approach, focusing more on LP's stand-alone business and financial profiles. This rating approach may not necessarily translate into rating changes given the expected improvement in LP's stand-alone situation in the coming years

(54)  „The ratings could come under pressure if the group significantly underperforms its operational and financial trajectory at the dawn of full postal deregulation, or if an ownership changes occur sooner than we expect.”

54

The ratings could come under pressure if the group significantly underperforms its operational and financial trajectory at the dawn of full postal deregulation, or if an ownership changes occur sooner than we expect.

(55)  „The EC recently recommended that the French government end this guarantee by year-end 2008, which they believe provides LP with more favorable financing conditions than its competitors in a market in the process of being liberalized.”

55

The EC recently recommended that the French government end this guarantee by year-end 2008, which they believe provides LP with more favorable financing conditions than its competitors in a market in the process of being liberalized.

(56)  „The ratings on La Poste were unaffected by this recommendation since we consider that a change in La Poste's status would not necessarily reflect a decrease in the strong state support that underpins LP's ratings and that has been reaffirmed by recent government decisions.”

56

The ratings on La Poste were unaffected by this recommendation since we consider that a change in La Poste's status would not necessarily reflect a decrease in the strong state support that underpins LP's ratings and that has been reaffirmed by recent government decisions.

(57)  Volgens de Franse autoriteiten bedroeg de spread ten opzichte van mid swap 12 basispunten voor de uitgifte voor een termijn van 15 jaar (33 basispunten voor met schatkistpapier gelijkgestelde obligaties) en 4 basispunten voor de uitgifte op 7 jaar. Ter vergelijking geven de Franse autoriteiten aan dat de vorige uitgifte van obligaties van 2004 betrekking had op een obligatie met een looptijd van 15 jaar van 580 miljoen EUR en had geleid tot een spread van 8 basispunten boven mid swap. De mid-swaprente is het gemiddelde van de rente die op een bepaald moment door banken wordt aangeboden en gevraagd voor leningen tussen banken per looptijd, dat wil zeggen het vaste tarief waartegen een bank bereid is te verhandelen tegen een euribor van doorgaans 6 maanden. Dit tarief is met name voor de uitgifte van obligaties de marktreferentie.

57

spread

mid swap

mid-swaprente

(58)  Decreet nr. 81-501 — Op het moment waarop de Franse autoriteiten hun voorstel hebben ingediend, was het uitvoeringsdecreet decreet nr. 81-501 van 12 mei 1981 ter uitvoering van de wet van 16 juli 1980 betreffende opgelegde dwangsommen in bestuurszaken en de tenuitvoerlegging van vonnissen door publiekrechtelijke rechtspersonen en betreffende de „section du rapport et des etudes” van de Franse Raad van State.

58

(59)  Franse Raad van State, 16 november 1998, Sille: „In eerste instantie overwegende dat, zoals de eerste rechters hebben besloten, hoewel de aansprakelijkheid van de overheid in het gedrang zou kunnen komen, zelfs buiten schuld, op grond van het beginsel van gelijkheid van burgers voor overheidslasten, in het geval waarin een rechtmatige maatregel bijzondere schade van een zekere ernst tot gevolg heeft ten nadele van een natuurlijke of rechtspersoon, zulks in het onderhavige geval niet geldt, aangezien de heer Sille als makelaar had moeten weten welke problemen gepaard gaan met de verwezenlijking van een bouwproject zoals het project waarvoor in het onderhavige geval plannen bestonden en voor de verwezenlijking waarvan met name de bepalingen van het bestemmingsplan moesten worden gewijzigd en de instemming van de gemeenteraad was vereist, en de heer Sille er normaliter rekening mee moest houden dat de gemeenteraad het project zou kunnen afwijzen, gezien de negatieve resultaten van het openbare onderzoek en de vijandige reacties op het project; overwegende dat hij dit risico met kennis van zaken voor lief heeft genomen, en derhalve niet op geloofwaardige wijze staande kan houden dat hij abnormale schade heeft geleden en dat de gemeente de zware financiële gevolgen moet dragen die voor hem zijn ontstaan doordat van dit project is afgezien.”

59

In eerste instantie overwegende dat, zoals de eerste rechters hebben besloten, hoewel de aansprakelijkheid van de overheid in het gedrang zou kunnen komen, zelfs buiten schuld, op grond van het beginsel van gelijkheid van burgers voor overheidslasten, in het geval waarin een rechtmatige maatregel bijzondere schade van een zekere ernst tot gevolg heeft ten nadele van een natuurlijke of rechtspersoon, zulks in het onderhavige geval niet geldt, aangezien de heer Sille als makelaar had moeten weten welke problemen gepaard gaan met de verwezenlijking van een bouwproject zoals het project waarvoor in het onderhavige geval plannen bestonden en voor de verwezenlijking waarvan met name de bepalingen van het bestemmingsplan moesten worden gewijzigd en de instemming van de gemeenteraad was vereist, en de heer Sille er normaliter rekening mee moest houden dat de gemeenteraad het project zou kunnen afwijzen, gezien de negatieve resultaten van het openbare onderzoek en de vijandige reacties op het project; overwegende dat hij dit risico met kennis van zaken voor lief heeft genomen, en derhalve niet op geloofwaardige wijze staande kan houden dat hij abnormale schade heeft geleden en dat de gemeente de zware financiële gevolgen moet dragen die voor hem zijn ontstaan doordat van dit project is afgezien.

(60)  Franse Raad van State, 10 juli 1996, Meunier: „Oordelend dat de keuze om de winkel op een bepaalde plaats te vestigen en een brief van de burgemeester met betrekking tot de mogelijkheid van grondbewegingen ertoe leidden dat de betrokkene willens en wetens de risico's van instabiliteit had aanvaard waaraan zijn onderneming was blootgesteld, heeft het Franse administratieve gerechtshof zijn soevereine oordeel geveld. Met het oordeel dat de geleden schade die voortvloeide uit een situatie waaraan de betrokkene zich willens en wetens had blootgesteld, hem geen recht op schadeloosstelling bood, heeft het Hof de regels met betrekking tot de aansprakelijkheid van publiekrechtelijke rechtspersonen niet miskend.”

60

Oordelend dat de keuze om de winkel op een bepaalde plaats te vestigen en een brief van de burgemeester met betrekking tot de mogelijkheid van grondbewegingen ertoe leidden dat de betrokkene willens en wetens de risico's van instabiliteit had aanvaard waaraan zijn onderneming was blootgesteld, heeft het Franse administratieve gerechtshof zijn soevereine oordeel geveld. Met het oordeel dat de geleden schade die voortvloeide uit een situatie waaraan de betrokkene zich willens en wetens had blootgesteld, hem geen recht op schadeloosstelling bood, heeft het Hof de regels met betrekking tot de aansprakelijkheid van publiekrechtelijke rechtspersonen niet miskend.

(61)  Zie voor nadere bijzonderheden de overwegingen 11 tot 13 van het besluit tot inleiding van de procedure.

61

(62)  PB C 155 van 20.6.2008, blz. 10.

62

(63)  Zie deel 3.1.1.A van onderhavig decreet.

63

(64)  Zie voetnoot 29.

64

(65)  Franse Raad van State, 10 november 1999, beheermaatschappij van de haven van Campoloro, bundel, blz. 348; Franse Raad van State, 18 november 2005, beheermaatschappij van de haven van Campoloro, bundel, blz. 515. Zie voetnoot 30.

65

(66)  Zie overweging 110 van decreet nr. 2001-448 van 25 juli 2001 van de Franse Constitutionele Raad: „Overwegende dat, hoewel artikel 61 op grond van artikel 34 van de Franse Grondwet de verplichting heeft kunnen inhouden om middels begrotingswetgeving, binnen een termijn van drie jaar, toestemming te geven voor iedere staatsgarantie teneinde duidelijkheid over de financiële verplichtingen te waarborgen, de sanctie van een eventueel ontbreken van toestemming niet kan bestaan in de nietigheid van de desbetreffende garanties; dat met een dergelijk gevolg namelijk inbreuk kan worden gemaakt op de gelijkheid voor overheidslasten en in geval van bijzonder zware schade, op het eigendomsrecht; dat overigens uit parlementaire werkzaamheden blijkt dat met artikel 61 wordt beoogd de informatie van het Parlement over staatsgaranties te waarborgen en niet de garanties nietig te verklaren die in het verleden zijn verleend en waarvoor niet binnen de gestelde termijnen toestemming is verleend; dat artikel 61 tegen deze achtergrond niet onverenigbaar is met de Franse Grondwet.”

66

(67)  Overweging in voorgaande noot aangehaald.

67

(68)  Arrest van 26 juni 2008, zaak T-442/03, SIC/Commissie, Jurispr. 2008 blz. II-1161, punten 124 tot 127). Zie ook de mededeling betreffende garanties.

68

(69)  Zie punt 62 tot 68 van de notitie van de Franse autoriteiten van 23 januari 2008.

69

(70)  Zie voetnoot 34.

70

(71)  Deel 4.1.1.A.b) 3) van onderhavig decreet.

71

(72)  Zie voetnoot 39 van het besluit tot inleiding van de procedure. De notitie is niet openbaar, maar wordt vermeld in het verslag voor 1995.

72

(73)  Dit deel van de notitie is openbaar gemaakt door de auteurs van het verslag voor 1995 (blz. 219).

73

(74)  Notitie die de Franse autoriteiten de Commissie op 9.9.2008 hebben gezonden.

74

(75)  Zie punt 5 van de bijlage bij deze notitie, waarin de verschillende handelingen worden vermeld, waaronder „de ministeriële brief of iedere andere basis”.

75

de ministeriële brief of iedere andere basis

(76)  Er zij op gewezen dat na toepassing van een gerechtelijke liquidatieprocedure met het slotvonnis wegens ontoereikende activa zonder sanctie schuldeisers het recht wordt ontzegd om verdere gerechtelijke stappen te ondernemen: hun vorderingen gaan dan ook definitief verloren.

76

(77)  Zie overweging 147 van onderhavig decreet.

77

(78)  In het deel van onderhavig decreet over de beschrijving van de maatregel wordt gewezen op de bepalingen van de toepasselijke teksten: de wet van 16 juli 1980, het decreet van 20 mei 2008 ter vervanging van het decreet van 12 mei 1981 en de circulaire van 16 oktober 1989.

78

(79)  Zie deel 3.1.1 B) a) 1) van onderhavig decreet, waarin dan weer wordt verwezen naar deel IV, A, 1, blz. 19-20 van de brief van de Franse autoriteiten van 23.1.2008

79

(80)  Zoals de deskundige van de Commissie benadrukt, beschikt de toezichthoudende overheid slechts over beperkte mogelijkheden om in te grijpen in een situatie waarin de middelen van de overheidsinstelling ontoereikend zijn. De benodigde middelen kunnen allereerst afkomstig zijn uit bestaande middelen die aan andere uitgaven zijn toegewezen en waarvan de bestemming wordt gewijzigd om de schuld in te lossen. Vervolgens kunnen zij afkomstig zijn uit de overdracht van zaken of uit verhoging van de tarieven als deze procedures in principe in aanmerking komen. De overheidsinstelling kan ook een lening aangaan. Indien deze mogelijkheden uitgesloten zijn, rest echter enkel de oplossing dat de staat als aandeelhouder middelen ter beschikking stelt.

80

(81)  In de hypothese waarin er geen eis van continuïteit van de openbare dienstverlening geldt

81

(82)  Verslag van de deskundige, deel I.2.A.2), blz. 18.

82

(83)  Artikel L. 620-1 van het Franse wetboek voor handelsrecht.

83

(84)  Artikel L. 640-1 van het Franse wetboek voor handelsrecht luidt als volgt: „Er wordt een procedure voor gerechtelijke liquidatie ingesteld die openstaat voor iedere schuldenaar als bedoeld in artikel L. 640-2, die de betalingen heeft gestaakt en waarvoor sanering klaarblijkelijk onmogelijk is.”

84

Er wordt een procedure voor gerechtelijke liquidatie ingesteld die openstaat voor iedere schuldenaar als bedoeld in artikel L. 640-2, die de betalingen heeft gestaakt en waarvoor sanering klaarblijkelijk onmogelijk is.

(85)  De bescherming van de activa van La Poste is opgeheven met de wet van 11 december 2001 (de zogeheten wet-MURCEF). In deze wet is niettemin het volgende bepaald: „Wanneer de goede tenuitvoerlegging door La Poste van haar wettelijke en reglementaire verplichtingen of contractuele afspraken in het gedrang komt door de voorwaarden voor de overdracht of de inbreng van een actief [...], verzet de staat zich tegen de overdracht of de inbreng of stelt de staat voor tenuitvoerlegging hiervan de voorwaarde dat deze geen afbreuk doen aan de goede tenuitvoerlegging van genoemde verplichtingen.”

85

(86)  De tarieven voor de verlening van gereserveerde diensten worden goedgekeurd door de Franse postautoriteit ARCEP. De tarieven voor de verlening van diensten in de universele sector worden geregeld door diezelfde postautoriteit.

86

(87)  Zie deel 4.1.1.A.b.3 van onderhavig decreet.

87

(88)  Zie § 112 en 113 van de notitie van de Franse autoriteiten van 23.1.2008.

88

(89)  Zie deel 4.1.1.A.b) 3) van onderhavig decreet.

89

(90)  Volgens de Franse toezichthouder (de ARCEP) betreft het toezicht postdiensten, welke bestaan in het ophalen, sorteren, vervoeren en bestellen van postzendingen in het kader van regelmatige bestelrondes. De volgende diensten vallen hier niet onder: de bestelling van direct mail, stadskoeriersdiensten en expreszendingen.

90

(91)  Zie strategische presentatie van het jaarlijkse prestatieplan.

91

(92)  Zie deel 3.1.1.B.a) 2) van onderhavig decreet voor nadere informatie over het standpunt van de Franse autoriteiten.

92

(93)  Administratief gerechtshof, Lyon, 6 juni 1996, „Société fermière de Campoloro”, nr. 95LY00935

93

(94)  P. Bon, aangehaald in voetnoot 37.

94

(95)  Zie voetnoot 37.

95

(96)  Zie voetnoot 34.

96

(97)  nr. 57516/00.

97

(98)  Serie A nr. 37.

98

(99)  Zie notitie van 27.10.2009.

99

(100)  Franse Raad van State, 29 december 2004, „Société d'aménagement des coteaux de Saint-Blaine”, nr. 257804: schadeloosstelling voor erfdienstbaarheid voor algemeen nut is mogelijk wanneer de eigenaar een bijzondere en buitensporige last ondervindt die niet in verhouding staat tot het beoogde algemene belang.

100

Administratief Gerechtshof, Bordeaux, 14 oktober 2003, dhr. en mevr. Claude X., nr. 99BX01530: onderbreking van het wegverkeer op gemeentewegen die ten gevolge van een grondverschuiving zijn beschadigd, kan leiden tot buitengewone en speciale schade voor de omsloten eigenaar. De administratieve rechter is met name van oordeel dat de schade (het verkeer is gedurende 7 maanden, de tijd die de werkzaamheden in beslag hebben genomen, onderbroken geweest) vanwege de duur ervan als buitengewoon en speciaal kan worden aangemerkt, doordat deze hoger is dan de lasten die de twee weggebruikers normaliter moeten dragen, en zij hiervoor dientengevolge schadeloos dienen te worden gesteld.

Administratieve rechtbank, Montpellier, 23 juni 1999, dhr. Van der Velden, nr. 97-03716: de definitieve sluiting van een camping vanwege een groot overstromingsrisico heeft geresulteerd in buitengewone en speciale schade op grond waarvan de eigenaar recht heeft op schadeloosstelling, aangezien deze sluiting heeft geleid tot stopzetting van de enige beroepsactiviteit van de betrokkene en volledig verlies van zijn handelszaak.

(101)  Het begrip oneigenlijke dwaling die rechtsgevolgen kan doen ontstaan houdt verband met de theorie van de rechtsschijn. Volgens het Franse juridische woordenboek van Cornu wordt onder rechtsschijn het volgende verstaan: „de indruk die — al dan niet bedoeld — ontstaat uit de vereniging van uiterlijke kenmerken waaruit gewoonlijk een toestand of een functie naar voren komt (hoedanigheid van gevolmachtigde, erfgenaam, eigenaar ...), en die doen geloven dat de persoon die deze kenmerken vertoont, deze toestand of functie ook daadwerkelijk heeft.” De theorie van de rechtsschijn is „een pretorische theorie op grond waarvan rechtsschijn voldoet om gevolgen te doen ontstaan jegens derden, die de werkelijkheid ten gevolge van een legitieme fout hebben miskend”. De theorie van de rechtsschijn wordt in de jurisprudentie toegepast en heeft zelfs tot beroemde oplossingen geleid (EHRM, 7 juni 2001, Kress). De theorie wordt in het privaatrecht toegepast wanneer men rechtsgevolgen moet doen ontstaan voor een contract waarbij een van de partijen legitiem enkel op de rechtsschijn heeft vertrouwd. Er zij in dit verband ook gewezen op het voorbeeld van het schijnbare verblijfsadres of in het publiekrecht het voorbeeld van de ambtenaar-de-facto wiens decreeten als rechtmatig kunnen worden aangemerkt. Voordeel van deze theorie is dat hiermee gemakkelijker het bestaan van een juridisch attribuut of een rechtsgevolg kan worden aangetoond indien dit in geen enkele tekst uitdrukkelijk is vastgelegd.

101

de indruk die — al dan niet bedoeld — ontstaat uit de vereniging van uiterlijke kenmerken waaruit gewoonlijk een toestand of een functie naar voren komt (hoedanigheid van gevolmachtigde, erfgenaam, eigenaar ...), en die doen geloven dat de persoon die deze kenmerken vertoont, deze toestand of functie ook daadwerkelijk heeft.

een pretorische theorie op grond waarvan rechtsschijn voldoet om gevolgen te doen ontstaan jegens derden, die de werkelijkheid ten gevolge van een legitieme fout hebben miskend

(102)  Onderscheid gemaakt aan de hand van het proefschrift van S. Carpi-Petit, „Les successions en droit administratif”, PUR, 2006.

102

(103)  Dit blijkt uit het Franse decreet van 15 juli 2002 (JORF van 23.7.2002) tot vaststelling van de modaliteiten voor de vereffening van de Université thématique d'Agen, waarvan in artikel 1 is bepaald dat de vereffenaar tot taak heeft „de minister van Hoger Onderwijs een voorstel te doen over de verdeling tussen de Université Bordeaux I en de Université Bordeaux IV van de goederen, schuldvorderingen, schulden en het resterende saldo na afloop van de vereffening.”

103

de minister van Hoger Onderwijs een voorstel te doen over de verdeling tussen de Université Bordeaux I en de Université Bordeaux IV van de goederen, schuldvorderingen, schulden en het resterende saldo na afloop van de vereffening.

(104)

104

| — | Frans decreet nr. 53-404 van 11 mei 1953 houdende de vereffening van de „Caisse de compensation pour la décentralisation de l'industrie aéronautique”, Frans Staatsblad van 12 mei 1953, artikel 3: „Overeenkomstig artikel 7 van voornoemd decreet van 24 mei 1938 worden de installaties en voorzieningen van de Caisse, alsmede de saldi die resteren na aanzuivering van de passiva, eigendom van de staat” (het is duidelijk dat het hier om een batig saldo gaat). |
| --- | --- |

—

Frans decreet nr. 53-404 van 11 mei 1953 houdende de vereffening van de „Caisse de compensation pour la décentralisation de l'industrie aéronautique”, Frans Staatsblad van 12 mei 1953, artikel 3: „Overeenkomstig artikel 7 van voornoemd decreet van 24 mei 1938 worden de installaties en voorzieningen van de Caisse, alsmede de saldi die resteren na aanzuivering van de passiva, eigendom van de staat” (het is duidelijk dat het hier om een batig saldo gaat).

Overeenkomstig artikel 7 van voornoemd decreet van 24 mei 1938 worden de installaties en voorzieningen van de Caisse, alsmede de saldi die resteren na aanzuivering van de passiva, eigendom van de staat

| — | Frans decreet nr. 75-926 van 6 oktober 1975 tot afschaffing van de „Bourse d'échanges de logements”, artikel 2: Transacties voor de voldoening van schulden ter zake van het innen van schuldvorderingen en de vereffening van de zaken van de „Bourse d'échanges de logements”, alsmede eventuele rechtsvorderingen waarbij de Bourse als eiser of verweerder optreedt, zullen onder de bevoegdheid van de minister van Economische Zaken en Financiën vallen. De bedragen zullen worden geboekt op een speciale rekening van het Franse ministerie van Financiën 904.14 getiteld „Vereffening van openbare staatsinstellingen, semioverheidsinstellingen of beroepsorganisaties en diverse vereffeningen”. |
| --- | --- |

—

Frans decreet nr. 75-926 van 6 oktober 1975 tot afschaffing van de „Bourse d'échanges de logements”, artikel 2: Transacties voor de voldoening van schulden ter zake van het innen van schuldvorderingen en de vereffening van de zaken van de „Bourse d'échanges de logements”, alsmede eventuele rechtsvorderingen waarbij de Bourse als eiser of verweerder optreedt, zullen onder de bevoegdheid van de minister van Economische Zaken en Financiën vallen. De bedragen zullen worden geboekt op een speciale rekening van het Franse ministerie van Financiën 904.14 getiteld „Vereffening van openbare staatsinstellingen, semioverheidsinstellingen of beroepsorganisaties en diverse vereffeningen”.

Transacties voor de voldoening van schulden ter zake van het innen van schuldvorderingen en de vereffening van de zaken van de „Bourse d'échanges de logements”, alsmede eventuele rechtsvorderingen waarbij de Bourse als eiser of verweerder optreedt, zullen onder de bevoegdheid van de minister van Economische Zaken en Financiën vallen. De bedragen zullen worden geboekt op een speciale rekening van het Franse ministerie van Financiën 904.14 getiteld „Vereffening van openbare staatsinstellingen, semioverheidsinstellingen of beroepsorganisaties en diverse vereffeningen”

| — | Frans decreet nr. 81-1009 van 12 november 1981 tot opheffing van het „Institut Auguste Comte pour l’étude des sciences de l’action”: het eventuele batige saldo van de vereffening valt toe aan de staat. |
| --- | --- |

—

Frans decreet nr. 81-1009 van 12 november 1981 tot opheffing van het „Institut Auguste Comte pour l’étude des sciences de l’action”: het eventuele batige saldo van de vereffening valt toe aan de staat.

| — | Frans decreet nr. 83-1185 van 27 december 1983 tot ontbinding van de „Etablissement public chargé de l'aménagement de la ville nouvelle de Lille-Est”: „de activa en passiva van de „Etablissement public chargé de l'aménagement de la ville nouvelle de Lille-Est” zullen op deze datum worden overgedragen aan de stedelijke gemeenschap Lille onder de voorwaarden zoals vastgesteld bij voornoemde overeenkomst van 5 december 1983, met uitzondering van de zaken die zijn opgenomen in de bijlage bij dit decreet en die aan het „Institut de recherche des transports” worden overgedragen”. |
| --- | --- |

—

Frans decreet nr. 83-1185 van 27 december 1983 tot ontbinding van de „Etablissement public chargé de l'aménagement de la ville nouvelle de Lille-Est”: „de activa en passiva van de „Etablissement public chargé de l'aménagement de la ville nouvelle de Lille-Est” zullen op deze datum worden overgedragen aan de stedelijke gemeenschap Lille onder de voorwaarden zoals vastgesteld bij voornoemde overeenkomst van 5 december 1983, met uitzondering van de zaken die zijn opgenomen in de bijlage bij dit decreet en die aan het „Institut de recherche des transports” worden overgedragen”.

de activa en passiva van de „Etablissement public chargé de l'aménagement de la ville nouvelle de Lille-Est” zullen op deze datum worden overgedragen aan de stedelijke gemeenschap Lille onder de voorwaarden zoals vastgesteld bij voornoemde overeenkomst van 5 december 1983, met uitzondering van de zaken die zijn opgenomen in de bijlage bij dit decreet en die aan het „Institut de recherche des transports” worden overgedragen

| — | Frans decreet nr. 83-1263 van 30 december 1983 tot opheffing van de „Service national d'examen du permis de conduire”: de transacties zijn overgenomen op de speciale rekening van het Franse ministerie van Financiën: „Vereffening van overheidsinstellingen”. |
| --- | --- |

—

Frans decreet nr. 83-1263 van 30 december 1983 tot opheffing van de „Service national d'examen du permis de conduire”: de transacties zijn overgenomen op de speciale rekening van het Franse ministerie van Financiën: „Vereffening van overheidsinstellingen”.

| — | Frans decreet nr. 87-590 van 30 juni 1987 tot vaststelling van de voorwaarden voor de vereffening van het „Centre mondial informatiques et ressources humaines”, artikel 1: „Met ingang van 1 juli 1987, datum van de opheffing van het „Centre mondial informatique et ressources humaines” (CMIRH), vallen de roerende zaken alsmede de rechten en plichten van deze instelling toe aan de staat”. |
| --- | --- |

—

Frans decreet nr. 87-590 van 30 juni 1987 tot vaststelling van de voorwaarden voor de vereffening van het „Centre mondial informatiques et ressources humaines”, artikel 1: „Met ingang van 1 juli 1987, datum van de opheffing van het „Centre mondial informatique et ressources humaines” (CMIRH), vallen de roerende zaken alsmede de rechten en plichten van deze instelling toe aan de staat”.

Met ingang van 1 juli 1987, datum van de opheffing van het „Centre mondial informatique et ressources humaines” (CMIRH), vallen de roerende zaken alsmede de rechten en plichten van deze instelling toe aan de staat

| — | Frans decreet van 17 november 1987 tot opheffing van het „Centre d’étude des systèmes et des technologies avancées” (Frans Staatsblad van 18 november 1987) en Frans decreet nr. 87-1167 van 31 december 1987 tot vaststelling van de voorwaarden van de vereffening, artikel 1: „Met ingang van 1 januari 1988, datum van de opheffing van het „Centre d’études des systèmes et technologies avancées” (CESTA), vallen de zaken, rechten en plichten van deze instelling toe aan de staat.” |
| --- | --- |

—

Frans decreet van 17 november 1987 tot opheffing van het „Centre d’étude des systèmes et des technologies avancées” (Frans Staatsblad van 18 november 1987) en Frans decreet nr. 87-1167 van 31 december 1987 tot vaststelling van de voorwaarden van de vereffening, artikel 1: „Met ingang van 1 januari 1988, datum van de opheffing van het „Centre d’études des systèmes et technologies avancées” (CESTA), vallen de zaken, rechten en plichten van deze instelling toe aan de staat.”

Met ingang van 1 januari 1988, datum van de opheffing van het „Centre d’études des systèmes et technologies avancées” (CESTA), vallen de zaken, rechten en plichten van deze instelling toe aan de staat.

| — | Frans decreet van 28 september 1988 tot vaststelling van de voorwaarden voor de afwikkeling van de vereffening van het „Agence de l'informatique” (Frans Staatsblad van 23 december 1988): de vereffeningstransacties worden verricht door de minister van Industrie en Ruimtelijke Ordening. |
| --- | --- |

—

Frans decreet van 28 september 1988 tot vaststelling van de voorwaarden voor de afwikkeling van de vereffening van het „Agence de l'informatique” (Frans Staatsblad van 23 december 1988): de vereffeningstransacties worden verricht door de minister van Industrie en Ruimtelijke Ordening.

| — | Frans decreet nr. 93-775 van 26 maart 1993 tot opheffing van de overheidsinstelling „Musée de la Poste” (Frans Staatsblad van 30 maart 1993): overdracht van de rechten en plichten aan La Poste. |
| --- | --- |

—

Frans decreet nr. 93-775 van 26 maart 1993 tot opheffing van de overheidsinstelling „Musée de la Poste” (Frans Staatsblad van 30 maart 1993): overdracht van de rechten en plichten aan La Poste.

| — | Frans decreet van 26 december 1996 tot opheffing van de overheidsinstelling „Caisse française des matières premières” (Frans Staatsblad van 29 december 2006): „De zaken, rechten en plichten van deze instelling worden overgedragen aan de staat.” |
| --- | --- |

—

Frans decreet van 26 december 1996 tot opheffing van de overheidsinstelling „Caisse française des matières premières” (Frans Staatsblad van 29 december 2006): „De zaken, rechten en plichten van deze instelling worden overgedragen aan de staat.”

De zaken, rechten en plichten van deze instelling worden overgedragen aan de staat.

| — | Frans decreet nr. 97-882 van 26 september 1997 tot opheffing van de overheidsinstelling „Centre de conférences international de Paris”: het saldo van de vereffening valt toe aan de staat. |
| --- | --- |

—

Frans decreet nr. 97-882 van 26 september 1997 tot opheffing van de overheidsinstelling „Centre de conférences international de Paris”: het saldo van de vereffening valt toe aan de staat.

| — | Frans decreet nr. 99-1151 van 29 december 1999 tot opheffing van de overheidsinstelling „Musée national de la Légion d'honneur”, artikel 2: „De taken, alsmede de zaken, rechten en plichten van deze overheidsinstelling worden met ingang van dezelfde datum overgedragen aan de „Ordre national de la légion d'honneur”.” |
| --- | --- |

—

Frans decreet nr. 99-1151 van 29 december 1999 tot opheffing van de overheidsinstelling „Musée national de la Légion d'honneur”, artikel 2: „De taken, alsmede de zaken, rechten en plichten van deze overheidsinstelling worden met ingang van dezelfde datum overgedragen aan de „Ordre national de la légion d'honneur”.”

De taken, alsmede de zaken, rechten en plichten van deze overheidsinstelling worden met ingang van dezelfde datum overgedragen aan de „Ordre national de la légion d'honneur”.

| — | Frans decreet nr. 2000-1126 van 22 november 2000 houdende de overdracht van het saldo van de vereffening van de „Etablissement public d'aménagement de la ville nouvelle du Vaudreuil”: het saldo wordt overgeboekt naar de staat en in artikel 2 is bepaald dat „de rechten en plichten die uit de activiteiten van de instelling of tijdens de vereffeningsperiode zijn ontstaan en onbekend zijn na afloop van de vereffeningsperiode, aan de staat worden overgedragen”. |
| --- | --- |

—

Frans decreet nr. 2000-1126 van 22 november 2000 houdende de overdracht van het saldo van de vereffening van de „Etablissement public d'aménagement de la ville nouvelle du Vaudreuil”: het saldo wordt overgeboekt naar de staat en in artikel 2 is bepaald dat „de rechten en plichten die uit de activiteiten van de instelling of tijdens de vereffeningsperiode zijn ontstaan en onbekend zijn na afloop van de vereffeningsperiode, aan de staat worden overgedragen”.

de rechten en plichten die uit de activiteiten van de instelling of tijdens de vereffeningsperiode zijn ontstaan en onbekend zijn na afloop van de vereffeningsperiode, aan de staat worden overgedragen

| — | Frans decreet nr. 2001-1383 van 31 december 2001 tot opheffing van de „Etablissement public chargé de l'aménagement des rives de l'Etang de Berre”: in artikel 6 is bepaald dat bij decreet zal worden vastgesteld dat de activa en passiva na afwikkeling van de vereffening, alsmede de rechten en plichten die uit de activiteiten of tijdens de vereffeningsperiode zijn ontstaan en onbekend zijn na afloop hiervan aan de staat worden overgedragen. In Frans decreet nr. 2004-234 van 17 maart 2004 houdende diverse bepalingen met betrekking tot de vereffening van de „Etablissement public chargé de l'aménagement des rives de l'Etang de Berre” is bepaald dat „geschillen die uit de activiteiten zijn ontstaan” aan de staat worden overgedragen. |
| --- | --- |

—

Frans decreet nr. 2001-1383 van 31 december 2001 tot opheffing van de „Etablissement public chargé de l'aménagement des rives de l'Etang de Berre”: in artikel 6 is bepaald dat bij decreet zal worden vastgesteld dat de activa en passiva na afwikkeling van de vereffening, alsmede de rechten en plichten die uit de activiteiten of tijdens de vereffeningsperiode zijn ontstaan en onbekend zijn na afloop hiervan aan de staat worden overgedragen. In Frans decreet nr. 2004-234 van 17 maart 2004 houdende diverse bepalingen met betrekking tot de vereffening van de „Etablissement public chargé de l'aménagement des rives de l'Etang de Berre” is bepaald dat „geschillen die uit de activiteiten zijn ontstaan” aan de staat worden overgedragen.

| — | Frans decreet van 29 april 2004 houdende de opheffing van het „Syndicat mixte pour le développement de la zone industrielle et portuaire Eure-Calvados” (Frans Staatsblad van 6 mei 2004), artikel 4: „De lasten die op de datum van de vereffening van het „Syndicat mixte” bestaan, zullen overeenkomstig de statuten over de leden worden verdeeld.” |
| --- | --- |

—

Frans decreet van 29 april 2004 houdende de opheffing van het „Syndicat mixte pour le développement de la zone industrielle et portuaire Eure-Calvados” (Frans Staatsblad van 6 mei 2004), artikel 4: „De lasten die op de datum van de vereffening van het „Syndicat mixte” bestaan, zullen overeenkomstig de statuten over de leden worden verdeeld.”

De lasten die op de datum van de vereffening van het „Syndicat mixte” bestaan, zullen overeenkomstig de statuten over de leden worden verdeeld.

(105)  Les successions en droit administratif, S. Carpi-Petit, PUR, 2006.

105

(106)

106

| — | Frans decreet van 24 februari 2004 tot opheffing van „Les houillères de bassin du centre et du Midi” (Frans Staatsblad van 28 februari 2004): overdracht van de activiteiten, zaken, rechten en plichten aan „Charbonnages de France”. |
| --- | --- |

—

Frans decreet van 24 februari 2004 tot opheffing van „Les houillères de bassin du centre et du Midi” (Frans Staatsblad van 28 februari 2004): overdracht van de activiteiten, zaken, rechten en plichten aan „Charbonnages de France”.

Charbonnages de France

| — | Franse beschikking nr. 59-80 van 7 januari 1959 houdende reorganisatie van de fiscale monopolies op tabak en lucifers: oprichting van de overheidsinstelling „Service d'exploitation industrielle des tabacs et allumettes” (SEITA) met krediettoewijzing. |
| --- | --- |

—

Franse beschikking nr. 59-80 van 7 januari 1959 houdende reorganisatie van de fiscale monopolies op tabak en lucifers: oprichting van de overheidsinstelling „Service d'exploitation industrielle des tabacs et allumettes” (SEITA) met krediettoewijzing.

| — | Frans decreet nr. 65-116 van 17 december 1965 met betrekking tot het samenwerkingsverband van de „Régie autonome des pétroles” en het „Bureau de recherches du pétrole”: „alle zaken, rechten en plichten van de „Régie autonome des pétroles” en het „Bureau de recherches du pétrole” gaan van rechtswege over op de „Entreprise de recherches et d'activités pétrolières”.” |
| --- | --- |

—

Frans decreet nr. 65-116 van 17 december 1965 met betrekking tot het samenwerkingsverband van de „Régie autonome des pétroles” en het „Bureau de recherches du pétrole”: „alle zaken, rechten en plichten van de „Régie autonome des pétroles” en het „Bureau de recherches du pétrole” gaan van rechtswege over op de „Entreprise de recherches et d'activités pétrolières”.”

alle zaken, rechten en plichten van de „Régie autonome des pétroles” en het „Bureau de recherches du pétrole” gaan van rechtswege over op de „Entreprise de recherches et d'activités pétrolières”

| — | Frans decreet nr. 67-796 met betrekking tot het samenwerkingsverband van de „Mines domaniales de potasse d'Alsace” en het „Office national industriel de l'azote”, artikel 2: „Alle zaken, rechten en plichten van de „Mines domaniales de potasse d'Alsace” en het „Office national industriel de l'azote” gaan van rechtswege over op de „Entreprise minière et chimique”.” |
| --- | --- |

—

Frans decreet nr. 67-796 met betrekking tot het samenwerkingsverband van de „Mines domaniales de potasse d'Alsace” en het „Office national industriel de l'azote”, artikel 2: „Alle zaken, rechten en plichten van de „Mines domaniales de potasse d'Alsace” en het „Office national industriel de l'azote” gaan van rechtswege over op de „Entreprise minière et chimique”.”

| — | Frans decreet nr. 68-369 van 16 april 1968 houdende fusie van de „Houillères de bassin du centre et du midi”: „Alle zaken, rechten en plichten van de aldus opgeheven houillères de bassin gaan van rechtswege over op de „Houillères de bassin du centre et du midi”.” |
| --- | --- |

—

Frans decreet nr. 68-369 van 16 april 1968 houdende fusie van de „Houillères de bassin du centre et du midi”: „Alle zaken, rechten en plichten van de aldus opgeheven houillères de bassin gaan van rechtswege over op de „Houillères de bassin du centre et du midi”.”

Alle zaken, rechten en plichten van de aldus opgeheven houillères de bassin gaan van rechtswege over op de „Houillères de bassin du centre et du midi”

| — | Frans decreet nr. 69-69 van 24 januari 1969 ter zake van de overdracht van het „Office de radiodiffusion-télévision française” (ORTF): „Met ingang van 1 januari 1969 worden de roerende en onroerende zaken, rechten en plichten van het „Office de coopération radiophonique” overgedragen aan het ORTF.” |
| --- | --- |

—

Frans decreet nr. 69-69 van 24 januari 1969 ter zake van de overdracht van het „Office de radiodiffusion-télévision française” (ORTF): „Met ingang van 1 januari 1969 worden de roerende en onroerende zaken, rechten en plichten van het „Office de coopération radiophonique” overgedragen aan het ORTF.”

Met ingang van 1 januari 1969 worden de roerende en onroerende zaken, rechten en plichten van het „Office de coopération radiophonique” overgedragen aan het ORTF.

| — | Frans decreet nr. 93-1176 van 13 oktober 1993 tot opheffing van de „Etablissement public de l'Opéra de la Bastille”, artikel 2: „De zaken, rechten en plichten van de „Etablissement public de l'Opéra de la Bastille” worden overgedragen aan de „Etablissement public du parc de La Villette”.” |
| --- | --- |

—

Frans decreet nr. 93-1176 van 13 oktober 1993 tot opheffing van de „Etablissement public de l'Opéra de la Bastille”, artikel 2: „De zaken, rechten en plichten van de „Etablissement public de l'Opéra de la Bastille” worden overgedragen aan de „Etablissement public du parc de La Villette”.”

De zaken, rechten en plichten van de „Etablissement public de l'Opéra de la Bastille” worden overgedragen aan de „Etablissement public du parc de La Villette”

| — | Frans decreet nr. 2000-1294 van 26 december 2000 tot opheffing van de „Etablissement public chargé de l'aménagement de la ville nouvelle d'Evry” en overdracht van diens rechten en plichten aan het „Agence foncière et technique de la région parisienne”, artikel 2: De activa en passiva van de „Etablissement public chargé de l'aménagement de la ville nouvelle d'Evry” worden op deze datum overgedragen aan het „Agence foncière et technique de la région parisienne” [...]„ dit bureau neemt alle rechten en plichten over die verbonden zijn aan de door de overheidsinstelling uitgeoefende activiteiten”. |
| --- | --- |

—

Frans decreet nr. 2000-1294 van 26 december 2000 tot opheffing van de „Etablissement public chargé de l'aménagement de la ville nouvelle d'Evry” en overdracht van diens rechten en plichten aan het „Agence foncière et technique de la région parisienne”, artikel 2: De activa en passiva van de „Etablissement public chargé de l'aménagement de la ville nouvelle d'Evry” worden op deze datum overgedragen aan het „Agence foncière et technique de la région parisienne” [...]„ dit bureau neemt alle rechten en plichten over die verbonden zijn aan de door de overheidsinstelling uitgeoefende activiteiten”.

| — | Frans decreet nr. 2004-103 van 30 januari 2004 inzake Ubifrance, Frans bureau voor de internationale ontwikkeling van ondernemingen: „overdracht aan Ubifrance [...] van de rechten, plichten, roerende en onroerende zaken van het Centre français du commerce extérieur.” |
| --- | --- |

—

Frans decreet nr. 2004-103 van 30 januari 2004 inzake Ubifrance, Frans bureau voor de internationale ontwikkeling van ondernemingen: „overdracht aan Ubifrance [...] van de rechten, plichten, roerende en onroerende zaken van het Centre français du commerce extérieur.”

overdracht aan Ubifrance [...] van de rechten, plichten, roerende en onroerende zaken van het Centre français du commerce extérieur

| — | Franse wet nr. 2004-105 van 3 februari 2004 tot oprichting van het „Agence nationale pour la garantie des droits des mineurs”, artikel 6: „Onder voorbehoud van ontbinding van de vereniging „Association nationale de gestion des retraités des Charbonnages de France et des Houillères de bassin ainsi que de leurs ayants droit” na een decreet hiertoe van haar algemene vergadering, worden de zaken, rechten en plichten van deze vereniging overgedragen aan het „Agence nationale pour la garantie des droits des mineurs”.” |
| --- | --- |

—

Franse wet nr. 2004-105 van 3 februari 2004 tot oprichting van het „Agence nationale pour la garantie des droits des mineurs”, artikel 6: „Onder voorbehoud van ontbinding van de vereniging „Association nationale de gestion des retraités des Charbonnages de France et des Houillères de bassin ainsi que de leurs ayants droit” na een decreet hiertoe van haar algemene vergadering, worden de zaken, rechten en plichten van deze vereniging overgedragen aan het „Agence nationale pour la garantie des droits des mineurs”.”

Onder voorbehoud van ontbinding van de vereniging „Association nationale de gestion des retraités des Charbonnages de France et des Houillères de bassin ainsi que de leurs ayants droit” na een decreet hiertoe van haar algemene vergadering, worden de zaken, rechten en plichten van deze vereniging overgedragen aan het „Agence nationale pour la garantie des droits des mineurs”

| — | Frans decreet nr. 2004-186 van 26 februari 2004 tot oprichting van de „Université en sciences des organisations et de la décision de Paris-Dauphine”: „De zaken, rechten en plichten van de Université Paris IX worden overgedragen aan de Université Paris-Dauphine.” |
| --- | --- |

—

Frans decreet nr. 2004-186 van 26 februari 2004 tot oprichting van de „Université en sciences des organisations et de la décision de Paris-Dauphine”: „De zaken, rechten en plichten van de Université Paris IX worden overgedragen aan de Université Paris-Dauphine.”

De zaken, rechten en plichten van de Université Paris IX worden overgedragen aan de Université Paris-Dauphine

(107)

107

| — | Franse wet nr. 80-495 van 2 juli 1980 houdende wijziging van de status van de „Service d'exploitation industrielle des tabacs et allumettes”, artikel 2: „Het vermogen van het openbaar bedrijf met een industrieel of commercieel karakter genaamd „Service d'exploitation industrielle des tabacs et allumettes” wordt overgedragen aan de bij deze wet opgerichte vennootschap volgens de door de bevoegde autoriteit vastgestelde modaliteiten.” |
| --- | --- |

—

Franse wet nr. 80-495 van 2 juli 1980 houdende wijziging van de status van de „Service d'exploitation industrielle des tabacs et allumettes”, artikel 2: „Het vermogen van het openbaar bedrijf met een industrieel of commercieel karakter genaamd „Service d'exploitation industrielle des tabacs et allumettes” wordt overgedragen aan de bij deze wet opgerichte vennootschap volgens de door de bevoegde autoriteit vastgestelde modaliteiten.”

Het vermogen van het openbaar bedrijf met een industrieel of commercieel karakter genaamd „Service d'exploitation industrielle des tabacs et allumettes” wordt overgedragen aan de bij deze wet opgerichte vennootschap volgens de door de bevoegde autoriteit vastgestelde modaliteiten.

| — | Zie Frans decreet nr. 80-1025 van 19 december 1980 houdende de inbreng van de zaken, rechten en plichten van de „Caisse nationale des marchés de l'Etat, des collectivités et établissements publics” in de „Crédit d’Équipement des Petites et Moyennes Entreprises” (CEPME). |
| --- | --- |

—

Zie Frans decreet nr. 80-1025 van 19 december 1980 houdende de inbreng van de zaken, rechten en plichten van de „Caisse nationale des marchés de l'Etat, des collectivités et établissements publics” in de „Crédit d’Équipement des Petites et Moyennes Entreprises” (CEPME).

| — | Franse wet nr. 88-50 van 18 januari 1988 inzake de onderlinge verdeling van de „Caisse nationale de crédit agricole”, artikel 1: „Het vermogen van de „Caisse nationale de crédit agricole” en dat van het „Fonds commun de garantie” vallen toe aan de in de alinea hierboven genoemde vennootschap, houder van alle rechten en plichten van de „Caisse nationale” en het „Fonds commun de garantie”, met alle hieraan verbonden waarborgen en zekerheden.” |
| --- | --- |

—

Franse wet nr. 88-50 van 18 januari 1988 inzake de onderlinge verdeling van de „Caisse nationale de crédit agricole”, artikel 1: „Het vermogen van de „Caisse nationale de crédit agricole” en dat van het „Fonds commun de garantie” vallen toe aan de in de alinea hierboven genoemde vennootschap, houder van alle rechten en plichten van de „Caisse nationale” en het „Fonds commun de garantie”, met alle hieraan verbonden waarborgen en zekerheden.”

Het vermogen van de „Caisse nationale de crédit agricole” en dat van het „Fonds commun de garantie” vallen toe aan de in de alinea hierboven genoemde vennootschap, houder van alle rechten en plichten van de „Caisse nationale” en het „Fonds commun de garantie”, met alle hieraan verbonden waarborgen en zekerheden.

| — | Frans decreet van 19 april 1989 tot het verlenen van toestemming aan het „Centre d’études des systèmes d'information des administrations” om alle zaken, rechten en plichten in te brengen in de naamloze vennootschap Cesia en tot opheffing van deze instelling. |
| --- | --- |

—

Frans decreet van 19 april 1989 tot het verlenen van toestemming aan het „Centre d’études des systèmes d'information des administrations” om alle zaken, rechten en plichten in te brengen in de naamloze vennootschap Cesia en tot opheffing van deze instelling.

| — | Franse wet nr. 92-665 van 16 juli 1992 houdende aanpassing aan de Europese interne markt van de toepasselijke wetgeving op het gebied van verzekeringen en kredietverstrekking: inbreng in een naamloze vennootschap van alle zaken, rechten en plichten van de „Caisse nationale de prévoyance”, een EPIC. |
| --- | --- |

—

Franse wet nr. 92-665 van 16 juli 1992 houdende aanpassing aan de Europese interne markt van de toepasselijke wetgeving op het gebied van verzekeringen en kredietverstrekking: inbreng in een naamloze vennootschap van alle zaken, rechten en plichten van de „Caisse nationale de prévoyance”, een EPIC.

| — | Frans decreet nr. 2001-1213 van 19 december 2001 tot het verlenen van toestemming aan de overheidsinstelling „Agence pour la diffusion de l'information technologique” om haar vermogen in te brengen in een naamloze vennootschap met dezelfde naam, houdende opheffing van deze overheidsinstelling en toestemming voor de overdracht aan de particuliere sector. |
| --- | --- |

—

Frans decreet nr. 2001-1213 van 19 december 2001 tot het verlenen van toestemming aan de overheidsinstelling „Agence pour la diffusion de l'information technologique” om haar vermogen in te brengen in een naamloze vennootschap met dezelfde naam, houdende opheffing van deze overheidsinstelling en toestemming voor de overdracht aan de particuliere sector.

(108)  Er zij bijvoorbeeld verwezen naar de opheffing van de „Caisse nationale des marchés de l'Etat, des collectivités et établissements publics”: in Frans decreet nr. 80-1025 van 19 december 1980 is bepaald dat de zaken, rechten en plichten van de overheidsinstelling worden ingebracht in een naamloze vennootschap (CEPME) en dat de overheidsinstelling in ruil aandelen ontvangt. Vervolgens wordt de overheidsinstelling bij Frans decreet nr. 80-1076 van 23 december 1980 opgeheven en haar vermogen overgedragen aan de staat. Dezelfde procedure wordt gevolgd voor de opheffing van het „Agence pour la diffusion de l'information technologique” (Frans decreet nr. 2001-1213 van 19 december 2001).

108

(109)  „Etablissements publics”, J-cl. admi. fasc. 135, 2007.

109

(110)  Bijvoorbeeld Franse wet nr. 80-495 van 2 juli 1980 met betrekking tot de omzetting van de „Service d'exploitation des tabacs et allumettes” in een nationaal bedrijf; Franse wet nr. 96-660 van 26 juli 1996 inzake de nationale onderneming France Télécom, artikel 1: „De in artikel 1 genoemde publiekrechtelijke rechtspersoon France Télécom wordt met ingang van 31 december 1996 omgezet in een nationale onderneming genaamd France Télécom, waarin de staat een direct aandeel heeft van meer dan de helft van het maatschappelijke kapitaal”; „De zaken, rechten en plichten van de publiekrechtelijke rechtspersoon France Télécom gaan per 31 december 1996 van rechtswege over op de nationale onderneming France Télécom”. Deze procedure is uiteraard de enige mogelijkheid indien het gaat om een overheidsdienst met een bijzondere begroting die wordt „omgezet” in een particuliere onderneming. Franse wet nr. 93-1419 van 31 december 1993 inzake de „Imprimerie nationale”, artikel 1: „Alle zaken, rechten en plichten van de staat in verband met taken van diensten die onder de bijzondere begroting van de „Imprimerie nationale” vallen, worden in de nationale onderneming „Imprimerie nationale” ingebracht”; meer recentelijk artikel 78 van de Franse wet tot wijziging van de financiën voor 2001, nr. 2001-1276 van 28 december 2001, tot omzetting van de dienst met nationale bevoegdheid DCN in een naamloze vennootschap en tot inbreng van de rechten, zaken en plichten van de staat met betrekking tot de dienst.

110

„De in artikel 1 genoemde publiekrechtelijke rechtspersoon France Télécom wordt met ingang van 31 december 1996 omgezet in een nationale onderneming genaamd France Télécom, waarin de staat een direct aandeel heeft van meer dan de helft van het maatschappelijke kapitaal”; „De zaken, rechten en plichten van de publiekrechtelijke rechtspersoon France Télécom gaan per 31 december 1996 van rechtswege over op de nationale onderneming France Télécom”

Alle zaken, rechten en plichten van de staat in verband met taken van diensten die onder de bijzondere begroting van de „Imprimerie nationale” vallen, worden in de nationale onderneming „Imprimerie nationale” ingebracht

(111)  Er wordt op dezelfde wijze te werk gegaan voor ADP, met de Franse wet nr. 2005-357 van 20 april 2005 betreffende luchthavens, waarvan artikel 1 als volgt luidt: „De overheidsinstelling Aéroports de Paris wordt omgezet in een naamloze vennootschap. Bij deze omzetting worden geen nieuwe rechtspersonen gecreëerd en zij heeft geen gevolgen voor het juridische stelsel waaronder het personeel valt.”

111

De overheidsinstelling Aéroports de Paris wordt omgezet in een naamloze vennootschap. Bij deze omzetting worden geen nieuwe rechtspersonen gecreëerd en zij heeft geen gevolgen voor het juridische stelsel waaronder het personeel valt.

(112)  G. Cornu, Vocabulaire juridique, PUF.

112

Vocabulaire juridique,

(113)  Zie S. Carpi-Petit Les successions en droit administratif, hierboven aangehaald, blz. 207.

113

(114)  Zie voetnoot 61.

114

(115)  Arrest van het Gerecht van eerste aanleg, EPAC/Commissie, gevoegde zaken T-204/97 en T-270/97, Jurispr. 2000, blz. II-2267, punten 80 en 81).

115

EPAC/Commissie

(116)  Financiële beoordeling is noodzakelijk voor de financiering van ondernemingen op de kapitaalmarkten; bovendien dient deze steeds vaker als referentie voor bankleningen. Zie voetnoot 46 van het besluit tot inleiding van de procedure van de procedure.

116

(117)  Het gaat om Standard & Poor's en Fitch, twee van de grootste ratingbureaus ter wereld.

117

(118)  Fragment uit „International Postal Entities: Influence of government support on ratings”, Standard & Poor's, 22 november 2004: „La Poste's legal status, which ensures a last-recourse sovereign guarantee, confers the ultimate statutory guarantee of the Republic of France on its obligations”.

118

„International Postal Entities: Influence of government support on ratings”, Standard & Poor's, 22 november 2004: „La Poste's legal status, which ensures a last-recourse sovereign guarantee, confers the ultimate statutory guarantee of the Republic of France on its obligations”

(119)  Fragment uit „Ratings direct” over La Poste, S & P, 3 april 2007: „In 1991, LP — previously part of the government bureaucracy — became an independent publicly owned entity with EP status, which ensures LP an ultimate state guarantee on its obligations, but not a timely and explicit guarantee as reflected by the rating differentiation between LP and the Republic of France.”

119

In 1991, LP — previously part of the government bureaucracy — became an independent publicly owned entity with EP status, which ensures LP an ultimate state guarantee on its obligations, but not a timely and explicit guarantee as reflected by the rating differentiation between LP and the Republic of France

(120)  Zie punt 1.2, tweede en vierde streepje, van de mededeling betreffende garanties.

120

(121)  Zie artikel „Fitch bevestigt de rating „AA” aan La Poste”, Fitch Ratings, Parijs/Londen, 4 september 2009.

121

Fitch bevestigt de rating „AA” aan La Poste

(122)  Zie overweging 2 van onderhavig decreet.

122

(123)  Fragment uit „International Postal Entities: Influence of government support on ratings”. Standard & Poor's, 22 november 2004: „Category 2: notching down with respect to the state owner's ratings. The second category includes those entities that, while autonomous in their operations, are largely public-policy-based institutions, still in receipt of substantial direct or indirect financial backing from the State. There is, however, a high level of uncertainty surrounding the level and/or timeliness of this state support. A top-down approach that assumes notching down from the sovereign rating by up to two categories (six notches) applies to such postal entities. La Poste and Poste Italiane currently fall within this category.”

123

Category 2: notching down with respect to the state owner's ratings. The second category includes those entities that, while autonomous in their operations, are largely public-policy-based institutions, still in receipt of substantial direct or indirect financial backing from the State. There is, however, a high level of uncertainty surrounding the level and/or timeliness of this state support. A top-down approach that assumes notching down from the sovereign rating by up to two categories (six notches) applies to such postal entities. La Poste and Poste Italiane currently fall within this category

(124)  Fragment uit „International Postal Entities: Influence of government support on ratings”. Standard & Poor's. 22 november 2004: „Unlike the credit quality of companies that operate in a commercial manner at arm's length from the government, like SingPost, Deutsche Post or TPG, a major factor underpinning La Poste's robust credit quality is its extremely strong State support. La Poste's legal status confers the ultimate statutory guarantee of the Republic of France (AAAA/Stable/A-1+) on its obligations”.

124

Unlike the credit quality of companies that operate in a commercial manner at arm's length from the government, like SingPost, Deutsche Post or TPG, a major factor underpinning La Poste's robust credit quality is its extremely strong State support. La Poste's legal status confers the ultimate statutory guarantee of the Republic of France (AAAA/Stable/A-1+) on its obligations

(125)  De laatste ratingverlaging van La Poste vond plaats op 21 januari 2009, kort nadat de Franse president had aangekondigd dat La Poste in een naamloze vennootschap zou worden omgezet: de rating van La Poste werd afgewaardeerd tot A+, hetgeen wederom bevestigt dat de status van overheidsinstelling van La Poste ceteris paribus van grote invloed op de rating is.

125

(126)  Fragment uit „Ratings direct” over La Poste, S & P, 3 april 2007: „S & P continues to follow a top-down rating methodology for La Poste — which allows for a governement supported entity to be rated by up to two categories below the sovereign — as we expect the French state to remain La Poste's 100 % shareholder in the medium term. The ratings nevertheless already factor in the long-term likelihood of a change in the group's capital structure, which would require a change in its current „établissement public” legal status and result in the loss of the state's ultimate guarantee on LP's financial obligations, the elimination of which was recently recommended by the European Commission”.

126

S & P continues to follow a top-down rating methodology for La Poste — which allows for a governement supported entity to be rated by up to two categories below the sovereign — as we expect the French state to remain La Poste's 100 % shareholder in the medium term. The ratings nevertheless already factor in the long-term likelihood of a change in the group's capital structure, which would require a change in its current „établissement public” legal status and result in the loss of the state's ultimate guarantee on LP's financial obligations, the elimination of which was recently recommended by the European Commission

(127)  Fragment uit „Ratings direct” over La Poste, S & P, 3 april 2007: „The EC recently recommended that the French government end this guarantee by year-end 2008, which they believe provides La Poste with more favorable financing conditions than its competitors in a market in the process of being liberalized. The ratings on La Poste were unaffected by this recommendation since we consider that a change in La Poste's status would not necessarily reflect a decrease in the strong state support that underpins La Poste's ratings and that has been reaffirmed by recent government decisions”.

127

The EC recently recommended that the French government end this guarantee by year-end 2008, which they believe provides La Poste with more favorable financing conditions than its competitors in a market in the process of being liberalized. The ratings on La Poste were unaffected by this recommendation since we consider that a change in La Poste's status would not necessarily reflect a decrease in the strong state support that underpins La Poste's ratings and that has been reaffirmed by recent government decisions

(128)  Fragment uit „ADP news” van 21 januari 2009: „S & P lowers ratings on La Poste with negative outlook”... „The announced legal status and ownership change will give the company a greater autonomy from the government”, which is why its rating has a four-notch differential with the rating on the Republic of France, rated AAA/A-1 + with a „stable'outlook. S & P's „negative” outlook reflects concerns that the changes in the company's legal status and ownership, likely to take place in the next two years as part of a capital hike, could pressure the ratings. These initiatives could limit the government's ability to provide the postal operator with exceptional support without improving its standalone profile in the short term, as the capital hike should not decrease La Poste's debt relative to its cash generation”.

128

S & P lowers ratings on La Poste with negative outlook

(129)  Zie punt 197 van de opmerkingen van de Franse autoriteiten van 23 januari 2008.

129

(130)  „Rating Government-Related Entities: A Primer”. Standard & Poor's. 14 juni 2006.

130

Rating Government-Related Entities: A Primer

(131)  Zie „Ratings direct” over La Poste, S & P, 3 april 2007: „The entities’ credit standing is linked to that of the government, but ratings can be notched down from those on the State by up to two categories as the financial links between these companies and the state may be increasingly subject to change in the medium or long term” [...].

131

The entities’ credit standing is linked to that of the government, but ratings can be notched down from those on the State by up to two categories as the financial links between these companies and the state may be increasingly subject to change in the medium or long term

(132)  Fragment uit „Ratings direct” over La Poste, S & P, 3 april 2007: „In 1991, La Poste became an independent publicly owned entity with Etablissement Public status, which ensures La Poste an ultimate State guarantee on its obligations, but not a timely and explicit guarantee as reflected by the rating differentiation between La Poste and the Republic of France”.

132

In 1991, La Poste became an independent publicly owned entity with Etablissement Public status, which ensures La Poste an ultimate State guarantee on its obligations, but not a timely and explicit guarantee as reflected by the rating differentiation between La Poste and the Republic of France

(133)  Fragment uit „Ratings direct” over La Poste, S & P, 3 april 2007: „The EC recently recommended that the French government end this guarantee by year-end 2008, which they believe provides La Poste with more favorable financing conditions than its competitors in a market in the process of being liberalized. The ratings on La Poste were unaffected by this recommendation since we consider that a change in La Poste's status would not necessarily reflect a decrease in the strong state support that underpins La Poste's ratings and that has been reaffirmed by recent government decisions”.

133

The EC recently recommended that the French government end this guarantee by year-end 2008, which they believe provides La Poste with more favorable financing conditions than its competitors in a market in the process of being liberalized. The ratings on La Poste were unaffected by this recommendation since we consider that a change in La Poste's status would not necessarily reflect a decrease in the strong state support that underpins La Poste's ratings and that has been reaffirmed by recent government decisions

(134)  Fragment uit „Ratings direct” over La Poste, S & P, 3 april 2007: „A change in the group's ownership structure would lead Standard and Poor's to shift to a bottom-up rating approach, focusing more on La Poste's stand-alone business and financial profiles. This rating approach may not necessarily translate into rating changes given the expected improvement in La Poste's stand-alone situation in the coming years”.

134

A change in the group's ownership structure would lead Standard and Poor's to shift to a bottom-up rating approach, focusing more on La Poste's stand-alone business and financial profiles. This rating approach may not necessarily translate into rating changes given the expected improvement in La Poste's stand-alone situation in the coming years

(135)  Fragment uit „Ratings direct” over La Poste, S & P, 3 april 2007: „The ratings on La Poste could be downgraded, however, if state backing for the company were to weaken”.

135

The ratings on La Poste could be downgraded, however, if state backing for the company were to weaken

(136)  Zie deel 3.2.1.D van onderhavig decreet en deel V.4 van de opmerkingen die de Franse autoriteiten op 23 januari 2008 hebben ingediend.

136

(137)  Deel V 4 a) van de opmerkingen van de Franse autoriteiten van 23 januari 2008.

137

(138)  Zie punt 186 van de opmerkingen van de Franse autoriteiten van 23 januari 2003.

138

(139)  Zie tabel 1 uit „Ratings direct” over La Poste, S & P, 3 april 2007.

139

Ratings direct

(140)  Fragment uit „International Postal Entities: Influence of government support on ratings”, Standard & Poor's, 22 november 2004: „Unlike the credit quality of companies that operate in a commercial manner at arm's length from the government, like SingPost, Deutsche Post or TPG, a major factor underpinning La Poste's robust credit quality is its extremely strong State support. La Poste's legal status confers the ultimate statutory guarantee of the Republic of France (AAAA/Stable/A-1+) on its obligations”.

140

Unlike the credit quality of companies that operate in a commercial manner at arm's length from the government, like SingPost, Deutsche Post or TPG, a major factor underpinning La Poste's robust credit quality is its extremely strong State support. La Poste's legal status confers the ultimate statutory guarantee of the Republic of France (AAAA/Stable/A-1+) on its obligations

(141)  Zie punt 196 van de opmerkingen van de Franse autoriteiten van 23 januari 2008.

141

(142)  Zie punt 198 tot 200 van de opmerkingen van de Franse autoriteiten van 23 januari 2008.

142

(143)  „International Postal Entities: Influence of government support on ratings”, Standard & Poor's, 22 november 2004.

143

International Postal Entities: Influence of government support on ratings

(144)  Fragment uit „Ratings direct” over La Poste, S & P, 3 april 2007: „The ratings nevertheless already factor in the long-term likelihood of a change in the group's capital structure, which would require a change in its current „établissement public” legal status and result in the loss of the state's ultimate guarantee on LP's financial obligations, the elimination of which was recently recommended by the European Commission”. Als zwak punt van La Poste wordt ook gesteld: „Likely capital structure change at company or bank level in the long term”.

144

The ratings nevertheless already factor in the long-term likelihood of a change in the group's capital structure, which would require a change in its current „établissement public” legal status and result in the loss of the state's ultimate guarantee on LP's financial obligations, the elimination of which was recently recommended by the European Commission

Likely capital structure change at company or bank level in the long term

(145)  De mid-swaprente is het gemiddelde van de rente die op een bepaald moment door banken wordt aangeboden en gevraagd voor leningen tussen banken per looptijd, dat wil zeggen het vaste tarief dat een bank bereid is te verhandelen tegen een euribor van doorgaans 6 maanden. Dit tarief is met name voor de uitgifte van obligaties de marktreferentie.

145

mid-swaprente

(146)  Arrest van het Hof van 14 februari 1990, Frankrijk/Commissie, „Boussac”, C-301/87, Jurispr. blz. I-307, punt 33.

146

(147)  Arrest van het Gerecht van eerste aanleg van 11 maart 2009, TF1/Commissie, T354/05, Jurispr. blz. II-113, punten 166 en 167.

147

(148)  In het bijzonder stelt de Commissie in haar beschikking betreffende EDF (overweging 57 van Beschikking 2005/145/EG van de Commissie van 16 december 2003 betreffende de door Frankrijk ten uitvoer gelegde staatssteun aan EDF en aan de elektriciteits- en gassector, PB L 49 van 22 februari 2005, blz. 9 e.v.) het volgende: „De Commissie stelt het feit dat EFD niet kan worden onderworpen aan een sanerings- of faillissementswetgeving en derhalve niet failliet kan gaan, gelijk aan een algemene garantie die geldt voor alle verplichtingen van het bedrijf. Volgens de regels van de markt mag een dergelijke garantie niet zijn gekoppeld aan enige vergoeding. Deze garantie, die in tijd en geld een onbeperkte dekking inhoudt, is een vorm van staatssteun.”

148

De Commissie stelt het feit dat EFD niet kan worden onderworpen aan een sanerings- of faillissementswetgeving en derhalve niet failliet kan gaan, gelijk aan een algemene garantie die geldt voor alle verplichtingen van het bedrijf. Volgens de regels van de markt mag een dergelijke garantie niet zijn gekoppeld aan enige vergoeding. Deze garantie, die in tijd en geld een onbeperkte dekking inhoudt, is een vorm van staatssteun.

(149)  Zie de mededeling betreffende garanties, punt 2.1, derde alinea.

149

(150)  PB L 15 van 21.1.1998, blz. 14-25.

150

(151)  Zie bijvoorbeeld Beschikking 2005/145/EG.

151

(152)  Zie met name punt 1.5 van de mededeling betreffende garanties, waarin het neutraliteitsbeginsel wordt bevestigd, alsmede punt 1.2, waarin wordt toegelicht dat staatsgarantie alleen al uit de rechtsvorm kan voortvloeien (tweede en vierde streepje van dit punt).

152

(153)  Zaak E 10/2000, „Anstaltslast und Gewährträgerhaftung”, punt 5 van het voorstel voor dienstige maatregelen van 8 mei 2001. De Duitse versie kan worden geraadpleegd op de website van de Commissie: http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/comp-2000/e010-00-1.pdf

153

Anstaltslast und Gewährträgerhaftung

http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/comp-2000/e010-00-1.pdf

(154)  Zie Beschikking 2005/145/EG.

154

---

| 19.10.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | L 274/54 |
| --- | --- | --- | --- |

19.10.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

L 274/54

---

BESLUIT VAN DE COMMISSIE

van 26 februari 2010

betreffende steunmaatregel C 9/09 (ex NN 45/08, NN 49/08 en NN 50/08) door het Koninkrijk België, de Franse Republiek en het Groothertogdom Luxemburg ten uitvoer gelegd ten faveure van Dexia NV

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2010) 1180)

(Slechts de tekst in de Franse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2010/606/EU)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 108, lid 2, eerste alinea,

Gezien de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken (1),

Overwegende hetgeen volgt:

I.   DE PROCEDURE

1.1.   NOODMAATREGELEN TEN FAVEURE VAN DEXIA

| (1) | Op 30 september 2008 hebben de Belgische, Franse en Luxemburgse autoriteiten (hierna „de betrokken lidstaten” genoemd) publiek de tenuitvoerlegging aangekondigd van de in punt 3.1 van dit besluit beschreven kapitaalverhoging (hierna „de kapitaalverhoging” genoemd). Op 9 oktober 2008 hebben de betrokken lidstaten aangekondigd dat de in punt 3.2 beschreven waarborg (hierna „de garantie” genoemd) van toepassing werd. |
| --- | --- |

(1)

Op 30 september 2008 hebben de Belgische, Franse en Luxemburgse autoriteiten (hierna „de betrokken lidstaten” genoemd) publiek de tenuitvoerlegging aangekondigd van de in punt 3.1 van dit besluit beschreven kapitaalverhoging (hierna „de kapitaalverhoging” genoemd). Op 9 oktober 2008 hebben de betrokken lidstaten aangekondigd dat de in punt 3.2 beschreven waarborg (hierna „de garantie” genoemd) van toepassing werd.

| (2) | Bij brieven van 1 en 2 oktober 2008, die diezelfde dag nog door de Commissie zijn geregistreerd, hebben de autoriteiten van de betrokken lidstaten de Commissie in kennis gesteld van de maatregelen die zij in het kader van de kapitaalverhoging hadden genomen. De Commissie heeft nadien met redenen omklede brieven ontvangen waarin de urgentie werd verdedigd van de maatregelen die de betrokken lidstaten in het kader van de kapitaalverhoging hadden genomen:






  — | een brief van de Nationale Bank van België, ingekomen op 1 oktober 2008; |
| --- | --- | --- |

(2)

Bij brieven van 1 en 2 oktober 2008, die diezelfde dag nog door de Commissie zijn geregistreerd, hebben de autoriteiten van de betrokken lidstaten de Commissie in kennis gesteld van de maatregelen die zij in het kader van de kapitaalverhoging hadden genomen. De Commissie heeft nadien met redenen omklede brieven ontvangen waarin de urgentie werd verdedigd van de maatregelen die de betrokken lidstaten in het kader van de kapitaalverhoging hadden genomen:

—

een brief van de Nationale Bank van België, ingekomen op 1 oktober 2008;

| — | een brief van de Banque de France, ingekomen op 2 oktober 2008, en |
| --- | --- |

—

een brief van de Banque de France, ingekomen op 2 oktober 2008, en

| — | een brief van de Commission luxembourgeoise de surveillance des services financiers (hierna „de CSSF” genoemd), ingekomen op 10 oktober 2008. |
| --- | --- |

—

een brief van de Commission luxembourgeoise de surveillance des services financiers (hierna „de CSSF” genoemd), ingekomen op 10 oktober 2008.

| (3) | Bij brieven van 9, 13 en 17 oktober 2008 hebben de betrokken lidstaten de Commissie in kennis gesteld van de tenuitvoerlegging van de garantie. |
| --- | --- |

(3)

Bij brieven van 9, 13 en 17 oktober 2008 hebben de betrokken lidstaten de Commissie in kennis gesteld van de tenuitvoerlegging van de garantie.

| (4) | Bij brieven van 2, 13 en 14 oktober 2008 hebben de betrokken lidstaten toegezegd om, binnen een termijn van zes maanden te rekenen vanaf 3 oktober 2008, bij de Commissie een herstructureringsplan in te dienen voor Dexia, waarin met de maatregelen die op 3 en 9 oktober 2008 waren genomen, rekening zou worden gehouden. |
| --- | --- |

(4)

Bij brieven van 2, 13 en 14 oktober 2008 hebben de betrokken lidstaten toegezegd om, binnen een termijn van zes maanden te rekenen vanaf 3 oktober 2008, bij de Commissie een herstructureringsplan in te dienen voor Dexia, waarin met de maatregelen die op 3 en 9 oktober 2008 waren genomen, rekening zou worden gehouden.

| (5) | Bij brieven van 8 en 13 oktober 2008 heeft de Nationale Bank van België, mede met het oog op transparantie, de Commissie in kennis gesteld van een operatie liquiditeitssteun (Liquidity Assistance) die de Nationale Bank van België, in samenwerking met de Banque de France, had opgezet wegens de tijdelijke liquiditeitsproblemen van Dexia (hierna „de operatie liquiditeitssteun” genoemd). Zij heeft de Commissie op de hoogte gehouden van de in het kader van deze operatie opgenomen bedragen. |
| --- | --- |

(5)

Bij brieven van 8 en 13 oktober 2008 heeft de Nationale Bank van België, mede met het oog op transparantie, de Commissie in kennis gesteld van een operatie liquiditeitssteun (Liquidity Assistance) die de Nationale Bank van België, in samenwerking met de Banque de France, had opgezet wegens de tijdelijke liquiditeitsproblemen van Dexia (hierna „de operatie liquiditeitssteun” genoemd). Zij heeft de Commissie op de hoogte gehouden van de in het kader van deze operatie opgenomen bedragen.

| (6) | Op 14 november 2008 hebben de Belgische en Franse staat publiek aangekondigd dat een garantie ten behoeve van de financiële producten van een dochteronderneming van Dexia, Financial Security Assurance (FSA) (hierna „de FSA-maatregel” genoemd) werd ingesteld. |
| --- | --- |

(6)

Op 14 november 2008 hebben de Belgische en Franse staat publiek aangekondigd dat een garantie ten behoeve van de financiële producten van een dochteronderneming van Dexia, Financial Security Assurance (FSA) (hierna „de FSA-maatregel” genoemd) werd ingesteld.

1.2.   EERSTE BESLUIT VAN DE COMMISSIE: GEEN BEZWAAR TEGEN DE NOODMAATREGELEN

| (7) | Bij besluit van 19 november 2008 (2) heeft de Commissie besloten geen bezwaar te maken ten aanzien van de operatie liquiditeitssteun en de garantie die de betrokken lidstaten voor bepaalde aspecten van de verplichtingen van Dexia hadden afgegeven. De Commissie was namelijk van oordeel dat deze maatregelen als reddingssteun met de interne markt verenigbaar waren uit hoofde van artikel 107, lid 3, onder b), van het VWEU (3); zij heeft deze maatregelen dan ook goedgekeurd voor een periode van zes maanden te rekenen vanaf 3 oktober 2008, met evenwel de precisering dat na afloop van deze periode de Commissie de steun opnieuw als structurele maatregel diende te beoordelen. |
| --- | --- |

(7)

Bij besluit van 19 november 2008 (2) heeft de Commissie besloten geen bezwaar te maken ten aanzien van de operatie liquiditeitssteun en de garantie die de betrokken lidstaten voor bepaalde aspecten van de verplichtingen van Dexia hadden afgegeven. De Commissie was namelijk van oordeel dat deze maatregelen als reddingssteun met de interne markt verenigbaar waren uit hoofde van artikel 107, lid 3, onder b), van het VWEU (3); zij heeft deze maatregelen dan ook goedgekeurd voor een periode van zes maanden te rekenen vanaf 3 oktober 2008, met evenwel de precisering dat na afloop van deze periode de Commissie de steun opnieuw als structurele maatregel diende te beoordelen.

| (8) | In het besluit van 19 november 2008 was ook uitdrukkelijk bepaald dat de overige steunmaatregelen afzonderlijk zouden worden onderzocht in het kader van een later te nemen besluit. |
| --- | --- |

(8)

In het besluit van 19 november 2008 was ook uitdrukkelijk bepaald dat de overige steunmaatregelen afzonderlijk zouden worden onderzocht in het kader van een later te nemen besluit.

1.3.   KLACHT VAN EEN DERDE TEN AANZIEN VAN DE STAATSSTEUN DIE DEXIA ZOU HEBBEN ONTVANGEN

| (9) | Bij schrijven van 6 november 2008 is bij de Commissie klacht ingediend tegen de beweerdelijk onrechtmatige staatssteun ten faveure van Dexia. Deze klacht werd ingediend door een concurrent van Dexia Bank België en betrof meer bepaald de kapitaalverhoging van 3 miljard EUR, waarop de betrokken autoriteiten en de Belgische aandeelhouders van Dexia hadden ingeschreven, alsmede de garantie die de Belgische staat ten behoeve van interbancaire en gelijkgestelde kredieten voor Dexia had afgegeven. |
| --- | --- |

(9)

Bij schrijven van 6 november 2008 is bij de Commissie klacht ingediend tegen de beweerdelijk onrechtmatige staatssteun ten faveure van Dexia. Deze klacht werd ingediend door een concurrent van Dexia Bank België en betrof meer bepaald de kapitaalverhoging van 3 miljard EUR, waarop de betrokken autoriteiten en de Belgische aandeelhouders van Dexia hadden ingeschreven, alsmede de garantie die de Belgische staat ten behoeve van interbancaire en gelijkgestelde kredieten voor Dexia had afgegeven.

| (10) | Bij schrijven van 13 november 2008 heeft de Commissie de Belgische autoriteiten een niet-vertrouwelijke versie van het klachtenformulier en van de daarbij gevoegde stukken gezonden. Bij schrijven van 19 november 2008 hebben de Belgische autoriteiten de Commissie hun opmerkingen over deze klacht meegedeeld. |
| --- | --- |

(10)

Bij schrijven van 13 november 2008 heeft de Commissie de Belgische autoriteiten een niet-vertrouwelijke versie van het klachtenformulier en van de daarbij gevoegde stukken gezonden. Bij schrijven van 19 november 2008 hebben de Belgische autoriteiten de Commissie hun opmerkingen over deze klacht meegedeeld.

1.4.   VERLENGING VAN DE MAATREGELEN EN VAN HET HERSTRUCTURERINGSPLAN VAN DEXIA

| (11) | De autoriteiten van de betrokken lidstaten hebben, overeenkomstig de toezeggingen die zij hadden gedaan, bij de Commissie op, onderscheidenlijk, 16, 17 en 18 november 2009 een herstructureringsplan voor Dexia aangemeld (hierna „het initiële herstructureringsplan” genoemd). Op 27 februari 2009 en 3, 5, 6, 7, 8 en 9 maart 2009 zijn over dit initiële herstructureringsplan aanvullende inlichtingen verschaft. |
| --- | --- |

(11)

De autoriteiten van de betrokken lidstaten hebben, overeenkomstig de toezeggingen die zij hadden gedaan, bij de Commissie op, onderscheidenlijk, 16, 17 en 18 november 2009 een herstructureringsplan voor Dexia aangemeld (hierna „het initiële herstructureringsplan” genoemd). Op 27 februari 2009 en 3, 5, 6, 7, 8 en 9 maart 2009 zijn over dit initiële herstructureringsplan aanvullende inlichtingen verschaft.

| (12) | Overigens kreeg de Commissie, in het kader van het initiële herstructureringsplan, van de autoriteiten van de betrokken lidstaten het verzoek om het garantiemechanisme te mogen verlengen tot de voorziene einddatum van de garantieovereenkomst (31 oktober 2009) en om voor de verplichtingen op minder dan één maand het preferente vergoedingspercentage van 25 basispunten van die garantie te mogen handhaven. Daarnaast kreeg de Commissie het verzoek te bevestigen dat, ingeval de garantie tot na oktober 2009 zou worden verlengd (tot in oktober 2010), deze verlenging verenigbaar zou zijn met de gemeenschappelijke markt. |
| --- | --- |

(12)

Overigens kreeg de Commissie, in het kader van het initiële herstructureringsplan, van de autoriteiten van de betrokken lidstaten het verzoek om het garantiemechanisme te mogen verlengen tot de voorziene einddatum van de garantieovereenkomst (31 oktober 2009) en om voor de verplichtingen op minder dan één maand het preferente vergoedingspercentage van 25 basispunten van die garantie te mogen handhaven. Daarnaast kreeg de Commissie het verzoek te bevestigen dat, ingeval de garantie tot na oktober 2009 zou worden verlengd (tot in oktober 2010), deze verlenging verenigbaar zou zijn met de gemeenschappelijke markt.

| (13) | Voorts heeft de Belgische overheid, uit voorzorg, verzocht om een verlenging tot 31 oktober 2009 van de mogelijkheid voor Dexia om een beroep te blijven doen op operaties liquiditeitssteun bij de Nationale Bank van België. |
| --- | --- |

(13)

Voorts heeft de Belgische overheid, uit voorzorg, verzocht om een verlenging tot 31 oktober 2009 van de mogelijkheid voor Dexia om een beroep te blijven doen op operaties liquiditeitssteun bij de Nationale Bank van België.

| (14) | Ten slotte hebben de Belgische en de Franse overheid bij de Commissie aanmelding gedaan van het feit dat de FSA-maatregel, die op 14 november 2008 publiek was aangekondigd, in werking was getreden. |
| --- | --- |

(14)

Ten slotte hebben de Belgische en de Franse overheid bij de Commissie aanmelding gedaan van het feit dat de FSA-maatregel, die op 14 november 2008 publiek was aangekondigd, in werking was getreden.

1.5.   TWEEDE BESLUIT VAN DE COMMISSIE: INLEIDING VAN DE FORMELE ONDERZOEKPROCEDURE

| (15) | Bij schrijven van 13 maart 2009 heeft de Commissie de Belgische, de Franse en de Luxemburgse autoriteiten in kennis gesteld van haar besluit de procedure van artikel 108, lid 2, van het VWEU in te leiden ten aanzien van het gehele pakket steunmaatregelen ten behoeve van Dexia (4). In die brief was echter aangegeven dat de Commissie, om de snelle verkoop van Financial Security Assurance (hierna „FSA” genoemd) mogelijk te maken, geen bezwaar maakte tegen bepaalde aspecten van de FSA-maatregel die, uit hoofde van artikel 107, lid 3, onder b), van het VWEU, als verenigbaar met de interne markt werden aangemerkt. In die brief is ten slotte aangegeven dat de garantie van de betrokken lidstaten ten faveure van Dexia, die tot 30 oktober 2009 geldt, als verenigbaar met de interne markt kon worden aangemerkt, uit hoofde van artikel 107, lid 3, onder b), van het VWEU, en dit totdat er een definitief besluit van de Commissie komt waarmee de formele procedure kan worden afgesloten. |
| --- | --- |

(15)

Bij schrijven van 13 maart 2009 heeft de Commissie de Belgische, de Franse en de Luxemburgse autoriteiten in kennis gesteld van haar besluit de procedure van artikel 108, lid 2, van het VWEU in te leiden ten aanzien van het gehele pakket steunmaatregelen ten behoeve van Dexia (4). In die brief was echter aangegeven dat de Commissie, om de snelle verkoop van Financial Security Assurance (hierna „FSA” genoemd) mogelijk te maken, geen bezwaar maakte tegen bepaalde aspecten van de FSA-maatregel die, uit hoofde van artikel 107, lid 3, onder b), van het VWEU, als verenigbaar met de interne markt werden aangemerkt. In die brief is ten slotte aangegeven dat de garantie van de betrokken lidstaten ten faveure van Dexia, die tot 30 oktober 2009 geldt, als verenigbaar met de interne markt kon worden aangemerkt, uit hoofde van artikel 107, lid 3, onder b), van het VWEU, en dit totdat er een definitief besluit van de Commissie komt waarmee de formele procedure kan worden afgesloten.

| (16) | Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure is in het Publicatieblad van de Europese Unie bekendgemaakt. De Commissie heeft de belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen over de betrokken steunmaatregelen te maken (5). |
| --- | --- |

(16)

Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure is in het Publicatieblad van de Europese Unie bekendgemaakt. De Commissie heeft de belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen over de betrokken steunmaatregelen te maken (5).

| (17) | De Commissie heeft van belanghebbenden geen opmerkingen ter zake ontvangen. |
| --- | --- |

(17)

De Commissie heeft van belanghebbenden geen opmerkingen ter zake ontvangen.

| (18) | Wat betreft de kwesties die verband houden met de FSA-maatregel (waardering van de activa die onder de maatregel vallen en vergoeding van de maatregel) heeft de Commissie voor de technische beoordeling een beroep gedaan op externe deskundigen die in opdracht van de Commissie werken (het consultantbureau Oliver Wyman). |
| --- | --- |

(18)

Wat betreft de kwesties die verband houden met de FSA-maatregel (waardering van de activa die onder de maatregel vallen en vergoeding van de maatregel) heeft de Commissie voor de technische beoordeling een beroep gedaan op externe deskundigen die in opdracht van de Commissie werken (het consultantbureau Oliver Wyman).

1.6.   DERDE BESLUIT VAN DE COMMISSIE: VERLENGING VAN DE GARANTIE

| (19) | Omdat de garantieovereenkomst tussen Dexia en de betrokken lidstaten op 31 oktober 2009 afliep, hebben de betrokken lidstaten op 27 oktober 2009 bij de Commissie aanmelding gedaan van de verlenging van de garantieovereenkomst tot en met 28 februari 2010, zij het met een aantal aanpassingen. De gegevens over deze aanpassingen aan de garantieovereenkomst zijn de Commissie op 10 september, 8 en 27 oktober 2009 meegedeeld. |
| --- | --- |

(19)

Omdat de garantieovereenkomst tussen Dexia en de betrokken lidstaten op 31 oktober 2009 afliep, hebben de betrokken lidstaten op 27 oktober 2009 bij de Commissie aanmelding gedaan van de verlenging van de garantieovereenkomst tot en met 28 februari 2010, zij het met een aantal aanpassingen. De gegevens over deze aanpassingen aan de garantieovereenkomst zijn de Commissie op 10 september, 8 en 27 oktober 2009 meegedeeld.

| (20) | De Commissie heeft, bij besluit van 30 oktober 2009 (6), de verlenging van de garantie toegestaan tot en met 28 februari 2010, of tot het tijdstip van het besluit waarin de Commissie zich uitspreekt over de verenigbaarheid van de steunmaatregelen en het herstructureringsplan van Dexia, mocht dat besluit er vóór 28 februari 2010 komen. In dat besluit heeft de Commissie ook aangegeven dat op basis van de maatregelen uit het initiële herstructureringsplan, in dat stadium, geen uitspraak kon worden gedaan over de verenigbaarheid van de steunmaatregelen. |
| --- | --- |

(20)

De Commissie heeft, bij besluit van 30 oktober 2009 (6), de verlenging van de garantie toegestaan tot en met 28 februari 2010, of tot het tijdstip van het besluit waarin de Commissie zich uitspreekt over de verenigbaarheid van de steunmaatregelen en het herstructureringsplan van Dexia, mocht dat besluit er vóór 28 februari 2010 komen. In dat besluit heeft de Commissie ook aangegeven dat op basis van de maatregelen uit het initiële herstructureringsplan, in dat stadium, geen uitspraak kon worden gedaan over de verenigbaarheid van de steunmaatregelen.

1.7.   MAATREGELEN IN AANVULLING OP HET HERSTRUCTURERINGSPLAN VAN DEXIA

| (21) | Bij brief van 9 februari 2010 hebben de betrokken lidstaten de Commissie gegevens gezonden over de additionele maatregelen die werden overwogen, om het in februari 2009 aangemelde initiële herstructureringsplan aan te vullen. Het volledige pakket herstructureringsmaatregelen zoals dat tussen februari 2009 en februari 2010 is aangemeld, vormt tezamen het herstructureringsplan van Dexia (hierna „het herstructureringsplan” genoemd). |
| --- | --- |

(21)

Bij brief van 9 februari 2010 hebben de betrokken lidstaten de Commissie gegevens gezonden over de additionele maatregelen die werden overwogen, om het in februari 2009 aangemelde initiële herstructureringsplan aan te vullen. Het volledige pakket herstructureringsmaatregelen zoals dat tussen februari 2009 en februari 2010 is aangemeld, vormt tezamen het herstructureringsplan van Dexia (hierna „het herstructureringsplan” genoemd).

| (22) | Bij brief van 10 februari 2010 hebben de Belgische autoriteiten de Commissie meegedeeld dat zij, met het oog op een spoedige vaststelling van het onderhavige besluit, ermee instemden dat dit besluit in het Frans werd vastgesteld. |
| --- | --- |

(22)

Bij brief van 10 februari 2010 hebben de Belgische autoriteiten de Commissie meegedeeld dat zij, met het oog op een spoedige vaststelling van het onderhavige besluit, ermee instemden dat dit besluit in het Frans werd vastgesteld.

II.   BESCHRIJVING VAN DE BEGUNSTIGDE ONDERNEMING

| (23) | Dexia is een financiële groep die actief is in de bank- en verzekeringssector. De moedermaatschappij is Dexia NV, een naamloze vennootschap naar Belgisch recht, die aan Euronext Parijs en Euronext Brussel is genoteerd. Op 31 december 2008 bedroeg haar beurskapitalisatie 5,64 miljard EUR. Dexia is in 1996 ontstaan uit de fusie van Crédit Local de France en het Gemeentekrediet van België. Zij is gespecialiseerd in de kredietverschaffing aan lokale overheden, maar heeft ook 5,5 miljoen particuliere cliënten, in hoofdzaak in België en (via haar lokale dochteronderneming DenizBank) in Turkije. |
| --- | --- |

(23)

Dexia is een financiële groep die actief is in de bank- en verzekeringssector. De moedermaatschappij is Dexia NV, een naamloze vennootschap naar Belgisch recht, die aan Euronext Parijs en Euronext Brussel is genoteerd. Op 31 december 2008 bedroeg haar beurskapitalisatie 5,64 miljard EUR. Dexia is in 1996 ontstaan uit de fusie van Crédit Local de France en het Gemeentekrediet van België. Zij is gespecialiseerd in de kredietverschaffing aan lokale overheden, maar heeft ook 5,5 miljoen particuliere cliënten, in hoofdzaak in België en (via haar lokale dochteronderneming DenizBank) in Turkije.

| (24) | Nadat de kapitaalverhoging op 3 oktober 2008 was doorgevoerd, is het belang van de belangrijkste aandeelhouders in Dexia NV als volgt:








  Intekenaar | Belang vóór de transactie (in %) | Bedrag waarvoor wordt ingetekend (x miljoen EUR) | Belang op 31.12.2008 (in %) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Belgische federale overheid | — | 1 000 | 5,73 % |
| Vlaams Gewest | — | 500 | 2,87 % |
| Waals Gewest | — | 350 | 2,01 % |
| Brussels Hoofdstedelijk Gewest | — | 150 | 0,86 % |
| Gemeentelijke Holding NV | 17 % | 500 | 14,34 % |
| Arcofin CV | 18,08 % | 350 | 13,92 % |
| Ethias | 6,37 % | 150 | 5,04 % |
| Franse overheid | — | 1 000 | 5,73 % |
| CDC | 11,89 % | 1 710 | 17,61 % |
| CNP Assurances | 2 % | 288 | 2,97 % |
| Werknemers | 3,92 % | | 2,57 % |
| Free float | 40,74 % | — | 26,86 % |

(24)

Nadat de kapitaalverhoging op 3 oktober 2008 was doorgevoerd, is het belang van de belangrijkste aandeelhouders in Dexia NV als volgt:

Intekenaar

Belang vóór de transactie (in %)

Bedrag waarvoor wordt ingetekend (x miljoen EUR)

Belang op 31.12.2008 (in %)

Belgische federale overheid

—

1 000

5,73 %

Vlaams Gewest

—

500

2,87 %

Waals Gewest

—

350

2,01 %

Brussels Hoofdstedelijk Gewest

—

150

0,86 %

Gemeentelijke Holding NV

17 %

500

14,34 %

Arcofin CV

18,08 %

350

13,92 %

Ethias

6,37 %

150

5,04 %

Franse overheid

—

1 000

5,73 %

CDC

11,89 %

1 710

17,61 %

CNP Assurances

2 %

288

2,97 %

Werknemers

3,92 %

2,57 %

Free float

40,74 %

—

26,86 %

| (25) | Dexia is georganiseerd rond één moederholding (Dexia NV) en drie operationele entiteiten, in Frankrijk (Dexia Crédit Local — hierna „DCL” genoemd), in België (Dexia Bank België) en in Luxemburg (Dexia Banque Internationale à Luxembourg — hierna „Dexia BIL” genoemd). Bedroeg per 31 december 2008 het balanstotaal van de groep 651 miljard EUR, dan beliep dat van de drie operationele entiteiten:






  — | 414 miljard EUR voor DCL; |
| --- | --- | --- |

(25)

Dexia is georganiseerd rond één moederholding (Dexia NV) en drie operationele entiteiten, in Frankrijk (Dexia Crédit Local — hierna „DCL” genoemd), in België (Dexia Bank België) en in Luxemburg (Dexia Banque Internationale à Luxembourg — hierna „Dexia BIL” genoemd). Bedroeg per 31 december 2008 het balanstotaal van de groep 651 miljard EUR, dan beliep dat van de drie operationele entiteiten:

—

414 miljard EUR voor DCL;

| — | 263 miljard EUR voor Dexia Bank België, en |
| --- | --- |

—

263 miljard EUR voor Dexia Bank België, en

| — | 67 miljard EUR voor Dexia BIL. |
| --- | --- |

—

67 miljard EUR voor Dexia BIL.

| (26) | Sinds Dexia is opgericht, zijn haar activiteiten vooral verdeeld over deze vier businesslines („metiers”):






  — | financiële diensten voor de overheid en semi-overheid (Public and Wholesale Banking — hierna „PWB” genoemd): deze businessline omvat kredietverlening aan lokale overheden, projectfinanciering, de kredietverbeteringsactiviteiten van de DCL-dochter FSA (die in juli 2009 aan Assured Guaranty is verkocht) en het aanhouden en actief beheren van een portefeuille obligaties en Asset-Backed Securities (ABS). Een aanzienlijk deel van deze activiteiten wordt aangestuurd door DCL en haar internationale dochterondernemingen, met uitzondering van de PWB-activiteiten in België, die onder Dexia Bank België vallen; |
| --- | --- | --- |

(26)

Sinds Dexia is opgericht, zijn haar activiteiten vooral verdeeld over deze vier businesslines („metiers”):

—

financiële diensten voor de overheid en semi-overheid (Public and Wholesale Banking — hierna „PWB” genoemd): deze businessline omvat kredietverlening aan lokale overheden, projectfinanciering, de kredietverbeteringsactiviteiten van de DCL-dochter FSA (die in juli 2009 aan Assured Guaranty is verkocht) en het aanhouden en actief beheren van een portefeuille obligaties en Asset-Backed Securities (ABS). Een aanzienlijk deel van deze activiteiten wordt aangestuurd door DCL en haar internationale dochterondernemingen, met uitzondering van de PWB-activiteiten in België, die onder Dexia Bank België vallen;

| — | financiële diensten voor particulieren (Retail and Commercial Banking — hierna „RCB” genoemd): deze businessline omvat het aantrekken van deposito’s bij en de kredietverschaffing aan particulieren en bedrijven in België, Turkije, Slowakije en Luxemburg, alsmede private banking in Luxemburg en België. Deze activiteiten worden aangestuurd door Dexia Bank België en Dexia BIL en, wat de activiteiten in Turkije betreft, door DenizBank, een rechtstreekse dochteronderneming van Dexia NV; |
| --- | --- |

—

financiële diensten voor particulieren (Retail and Commercial Banking — hierna „RCB” genoemd): deze businessline omvat het aantrekken van deposito’s bij en de kredietverschaffing aan particulieren en bedrijven in België, Turkije, Slowakije en Luxemburg, alsmede private banking in Luxemburg en België. Deze activiteiten worden aangestuurd door Dexia Bank België en Dexia BIL en, wat de activiteiten in Turkije betreft, door DenizBank, een rechtstreekse dochteronderneming van Dexia NV;

| — | Treasury, Funding and Markets (hierna „TFM” genoemd): omvat alle thesauriediensten, asset-liability management (ALM) en trading voor eigen rekening van Dexia; |
| --- | --- |

—

Treasury, Funding and Markets (hierna „TFM” genoemd): omvat alle thesauriediensten, asset-liability management (ALM) en trading voor eigen rekening van Dexia;

| — | de overige activiteiten omvatten asset-management (samengebracht in Dexia Asset Management (Dexia AM)), dienstverlening aan beleggers (aangeboden door de gemeenschappelijke dochteronderneming van Dexia en Royal Bank of Canada, RBC Dexia Investor Services (RBC Dexia IS)), en de verzekeringsactiviteiten van de groep, die in België, Frankrijk (Dexia Épargne Pension — hierna „DEP” genoemd), Turkije en Ierland plaatsvinden. |
| --- | --- |

—

de overige activiteiten omvatten asset-management (samengebracht in Dexia Asset Management (Dexia AM)), dienstverlening aan beleggers (aangeboden door de gemeenschappelijke dochteronderneming van Dexia en Royal Bank of Canada, RBC Dexia Investor Services (RBC Dexia IS)), en de verzekeringsactiviteiten van de groep, die in België, Frankrijk (Dexia Épargne Pension — hierna „DEP” genoemd), Turkije en Ierland plaatsvinden.

| (27) | Van bij haar oprichting tot en met de crisis van het najaar 2008 onderscheidden de activiteiten van Dexia zich van die van andere Europese commerciële banken door de volgende kenmerken:






  — | een kernclientèle (lokale overheden) gekenmerkt door lage marges op kredieten en betrekkelijk lange looptijden; |
| --- | --- | --- |

(27)

Van bij haar oprichting tot en met de crisis van het najaar 2008 onderscheidden de activiteiten van Dexia zich van die van andere Europese commerciële banken door de volgende kenmerken:

—

een kernclientèle (lokale overheden) gekenmerkt door lage marges op kredieten en betrekkelijk lange looptijden;

| — | het merendeel van de korte funding dat op de interbankenmarkt en de geldmarkten wordt aangetrokken voor langetermijnactiva (kredieten aan lokale overheden, projectfinanciering, obligatieportefeuille); |
| --- | --- |

—

het merendeel van de korte funding dat op de interbankenmarkt en de geldmarkten wordt aangetrokken voor langetermijnactiva (kredieten aan lokale overheden, projectfinanciering, obligatieportefeuille);

| — | sterke afhankelijkheid voor haar financiering van minder stabiele bronnen zoals de interbankenmarkt of het aantrekken van funding bij institutionele beleggers; |
| --- | --- |

—

sterke afhankelijkheid voor haar financiering van minder stabiele bronnen zoals de interbankenmarkt of het aantrekken van funding bij institutionele beleggers;

| — | de zoektocht naar marges buiten de traditionele activiteiten van de groep (financiering van lokale overheden, bedrijven en particulieren), met name via:






  i) | kredietverbeteringsactiviteiten via haar monolineverzekeringsdochter FSA; |
| --- | --- | --- |

—

de zoektocht naar marges buiten de traditionele activiteiten van de groep (financiering van lokale overheden, bedrijven en particulieren), met name via:

i)

kredietverbeteringsactiviteiten via haar monolineverzekeringsdochter FSA;

| ii) | trading voor eigen rekening; |
| --- | --- |

ii)

trading voor eigen rekening;

| iii) | beleggingen voor eigen rekening in een in hoofdzaak uit obligaties bestaande portefeuille waarvan de waarde per 31 december 2008 op 233 miljard EUR werd geraamd (of 36 % van het balanstotaal van Dexia op dat tijdstip); |
| --- | --- |

iii)

beleggingen voor eigen rekening in een in hoofdzaak uit obligaties bestaande portefeuille waarvan de waarde per 31 december 2008 op 233 miljard EUR werd geraamd (of 36 % van het balanstotaal van Dexia op dat tijdstip);

| iv) | de verkoop van derivaten en gestructureerde producten. |
| --- | --- |

iv)

de verkoop van derivaten en gestructureerde producten.

| (28) | Door de specifieke kenmerken van de groep vertoont ook zijn herfinancieringsprofiel bijzondere kenmerken, aangezien een belangrijk deel van de groep (in hoofdzaak DCL) een structurele fundingbehoefte heeft en deze behoefte met name vervult dankzij funding afkomstig van andere onderdelen van de groep (in hoofdzaak Dexia Bank België en Dexia BIL) en via de geldmarkten, de obligatiemarkten en de markten voor hypothecaire obligaties. |
| --- | --- |

(28)

Door de specifieke kenmerken van de groep vertoont ook zijn herfinancieringsprofiel bijzondere kenmerken, aangezien een belangrijk deel van de groep (in hoofdzaak DCL) een structurele fundingbehoefte heeft en deze behoefte met name vervult dankzij funding afkomstig van andere onderdelen van de groep (in hoofdzaak Dexia Bank België en Dexia BIL) en via de geldmarkten, de obligatiemarkten en de markten voor hypothecaire obligaties.

| (29) | Zo komt het dat Dexia, toen in september 2008 na het omvallen van de bank Lehman Brothers de interbankenmarkt en de markt voor hypotheekobligaties waren opgedroogd, in een situatie was terechtgekomen waarbij de op korte termijn te dekken dynamische fundingbehoefte [200-300] (7) miljard EUR bedroeg ([31-46] % van het balanstotaal van de groep per 31 december 2009). In september en oktober 2008 verslechterde de toestand van de bank nog door haar aanzienlijke blootstelling aan bancaire en overheidsgebonden tegenpartijen in moeilijkheden (Amerikaanse, Ierse en IJslandse banken), de waardeverminderingen op de activa die rechtstreeks door Dexia werden aangehouden of door haar dochter FSA waren verbeterd, en de vrije val van de aandelen in het bezit van de groep. In totaal liepen de verliezen en de waardeverminderingen van activa voor de groep op tot 6,5 miljard EUR op 30 september 2009 (waarvan 5,9 miljard EUR op 31 december 2008). |
| --- | --- |

(29)

Zo komt het dat Dexia, toen in september 2008 na het omvallen van de bank Lehman Brothers de interbankenmarkt en de markt voor hypotheekobligaties waren opgedroogd, in een situatie was terechtgekomen waarbij de op korte termijn te dekken dynamische fundingbehoefte [200-300] (7) miljard EUR bedroeg ([31-46] % van het balanstotaal van de groep per 31 december 2009). In september en oktober 2008 verslechterde de toestand van de bank nog door haar aanzienlijke blootstelling aan bancaire en overheidsgebonden tegenpartijen in moeilijkheden (Amerikaanse, Ierse en IJslandse banken), de waardeverminderingen op de activa die rechtstreeks door Dexia werden aangehouden of door haar dochter FSA waren verbeterd, en de vrije val van de aandelen in het bezit van de groep. In totaal liepen de verliezen en de waardeverminderingen van activa voor de groep op tot 6,5 miljard EUR op 30 september 2009 (waarvan 5,9 miljard EUR op 31 december 2008).

| (30) | Voor nadere gegevens over de gebeurtenissen die aan de oorsprong liggen van de moeilijkheden van Dexia, verwijst de Commissie naar haar besluiten van 19 november 2008, 13 maart 2009 en 30 september 2009. |
| --- | --- |

(30)

Voor nadere gegevens over de gebeurtenissen die aan de oorsprong liggen van de moeilijkheden van Dexia, verwijst de Commissie naar haar besluiten van 19 november 2008, 13 maart 2009 en 30 september 2009.

| (31) | Als reactie op die moeilijkheden heeft de nieuwe directie van de groep, die op 7 oktober 2008 is aangesteld, een reorganisatieplan uitgewerkt waarmee de groep zich weer op haar kernactiviteiten (de PWB- en RCB-activiteiten) moet gaan terugplooien, haar risicoprofiel moet verminderen en haar behoeften aan korte funding moet terugbrengen. Dit reorganisatieplan leverde de volgende, voornaamste maatregelen op:






  — | verkoop van de kredietverbeteringsactiviteiten van FSA aan Assured Guarantee, waarbij de portefeuille Financial Products-beleggingen van FSA binnen Dexia blijft (8); |
| --- | --- | --- |

(31)

Als reactie op die moeilijkheden heeft de nieuwe directie van de groep, die op 7 oktober 2008 is aangesteld, een reorganisatieplan uitgewerkt waarmee de groep zich weer op haar kernactiviteiten (de PWB- en RCB-activiteiten) moet gaan terugplooien, haar risicoprofiel moet verminderen en haar behoeften aan korte funding moet terugbrengen. Dit reorganisatieplan leverde de volgende, voornaamste maatregelen op:

—

verkoop van de kredietverbeteringsactiviteiten van FSA aan Assured Guarantee, waarbij de portefeuille Financial Products-beleggingen van FSA binnen Dexia blijft (8);

| — | inkrimping van de omvang van de internationale PWB-activiteiten (nl. de PWB-activiteiten van DCL buiten Frankrijk, Italië en Spanje); |
| --- | --- |

—

inkrimping van de omvang van de internationale PWB-activiteiten (nl. de PWB-activiteiten van DCL buiten Frankrijk, Italië en Spanje);

| — | afbouw van een belangrijk deel van de obligatieportefeuille (158 miljard EUR per 31 december 2008); |
| --- | --- |

—

afbouw van een belangrijk deel van de obligatieportefeuille (158 miljard EUR per 31 december 2008);

| — | stopzetting van de tradingactiviteiten voor eigen rekening van TFM en fusie van de ALM-beheersactiviteiten en thesaurieactiviteiten tot een nieuwe businessline „Group Center”; |
| --- | --- |

—

stopzetting van de tradingactiviteiten voor eigen rekening van TFM en fusie van de ALM-beheersactiviteiten en thesaurieactiviteiten tot een nieuwe businessline „Group Center”;

| — | een programma om in de kosten te snijden. |
| --- | --- |

—

een programma om in de kosten te snijden.

| (32) | Na de tenuitvoerlegging van het reorganisatieplan begin 2009 is de situatie van Dexia verbeterd, waardoor zij voor de drie eerste kwartalen van 2009 een positief nettoresultaat van 808 miljoen EUR kon boeken. |
| --- | --- |

(32)

Na de tenuitvoerlegging van het reorganisatieplan begin 2009 is de situatie van Dexia verbeterd, waardoor zij voor de drie eerste kwartalen van 2009 een positief nettoresultaat van 808 miljoen EUR kon boeken.

III.   BESCHRIJVING VAN DE STEUNMAATREGELEN

3.1.   DE KAPITAALVERHOGING

| (33) | De Commissie verwijst hier naar haar besluit van 19 november 2008. De kapitaalverhoging van 6 miljard EUR door de Belgische en Franse aandeelhouders, waarbij wordt ingetekend op gewone aandelen van Dexia NV, is per 3 oktober 2008 definitief geworden. De intekening op deze voorbehouden kapitaalverhoging is als volgt verdeeld:






  a) | België:






  — | de Belgische staat investeert 1 miljard EUR in Dexia NV; |
| --- | --- | --- | --- |

(33)

De Commissie verwijst hier naar haar besluit van 19 november 2008. De kapitaalverhoging van 6 miljard EUR door de Belgische en Franse aandeelhouders, waarbij wordt ingetekend op gewone aandelen van Dexia NV, is per 3 oktober 2008 definitief geworden. De intekening op deze voorbehouden kapitaalverhoging is als volgt verdeeld:

a)

België:

—

de Belgische staat investeert 1 miljard EUR in Dexia NV;

| — | het Vlaams Gewest investeert 500 miljoen EUR in Dexia NV; |
| --- | --- |

—

het Vlaams Gewest investeert 500 miljoen EUR in Dexia NV;

| — | het Waals Gewest investeert 350 miljoen EUR in Dexia NV; |
| --- | --- |

—

het Waals Gewest investeert 350 miljoen EUR in Dexia NV;

| — | het Brussels Hoofdstedelijk Gewest investeert 150 miljoen EUR in Dexia NV; |
| --- | --- |

—

het Brussels Hoofdstedelijk Gewest investeert 150 miljoen EUR in Dexia NV;

| — | de Gemeentelijke Holding NV investeert 500 miljoen EUR in Dexia NV; |
| --- | --- |

—

de Gemeentelijke Holding NV investeert 500 miljoen EUR in Dexia NV;

| — | Arcofin CV investeert 350 miljoen EUR in Dexia NV; |
| --- | --- |

—

Arcofin CV investeert 350 miljoen EUR in Dexia NV;

| — | Ethias investeert 150 miljoen EUR in Dexia NV; |
| --- | --- |

—

Ethias investeert 150 miljoen EUR in Dexia NV;

| b) | Frankrijk:






  — | de Franse staat investeert 1 miljard EUR in Dexia nv Het beheer van deze participatie wordt toevertrouwd aan de Agence des participations de l’État; |
| --- | --- | --- |

b)

Frankrijk:

—

de Franse staat investeert 1 miljard EUR in Dexia nv Het beheer van deze participatie wordt toevertrouwd aan de Agence des participations de l’État;

| — | de groep Caisse des dépôts et consignations (hierna „CDC” genoemd) heeft 1,71 miljard EUR in Dexia NV geïnvesteerd; |
| --- | --- |

—

de groep Caisse des dépôts et consignations (hierna „CDC” genoemd) heeft 1,71 miljard EUR in Dexia NV geïnvesteerd;

| — | CNP Assurances heeft 288 miljoen EUR in Dexia NV geïnvesteerd. |
| --- | --- |

—

CNP Assurances heeft 288 miljoen EUR in Dexia NV geïnvesteerd.

| (34) | Wat de Luxemburgse staat betreft, deze heeft zich in september 2008 ertoe verbonden 376 miljoen EUR te investeren in Dexia BIL in de vorm van converteerbare obligaties met een looptijd van drie jaar, tegen een rente van 10 % per jaar en een omzetting in gewone aandelen, op nader overeen te komen voorwaarden. Dexia heeft in het in februari 2010 aangemelde herstructureringsplan aangegeven, vanaf de datum van het onderhavige besluit, onmiddellijk en definitief af te zien van het voordeel van de converteerbare obligatie van Dexia BIL. |
| --- | --- |

(34)

Wat de Luxemburgse staat betreft, deze heeft zich in september 2008 ertoe verbonden 376 miljoen EUR te investeren in Dexia BIL in de vorm van converteerbare obligaties met een looptijd van drie jaar, tegen een rente van 10 % per jaar en een omzetting in gewone aandelen, op nader overeen te komen voorwaarden. Dexia heeft in het in februari 2010 aangemelde herstructureringsplan aangegeven, vanaf de datum van het onderhavige besluit, onmiddellijk en definitief af te zien van het voordeel van de converteerbare obligatie van Dexia BIL.

3.2.   DE GARANTIE OP VERPLICHTINGEN AAN DE PASSIEFZIJDE

| (35) | De garantie die betrokken lidstaten op 9 oktober 2008 hebben afgegeven voor verplichtingen van Dexia aan de passiefzijde, is reeds behandeld in het besluit van 19 november 2008. De drie betrokken lidstaten hebben zich, middels een garantieovereenkomst, gezamenlijk ertoe verbonden om van 9 oktober 2008 tot en met 31 oktober 2009 de nieuwe interbancaire en institutionele funding te dekken, alsmede de nieuwe funding via obligaties, met een maximumlooptijd van drie jaar, aangetrokken door Dexia NV, Dexia BIL, DCL en Dexia Bank België. Deze garantie zag aanvankelijk op een maximumbedrag aan verplichtingen aan de passiefzijde van 150 miljard EUR en was als volgt verdeeld: 60,5 % voor België, 36,5 % voor Frankrijk en 3 % voor Luxemburg. |
| --- | --- |

(35)

De garantie die betrokken lidstaten op 9 oktober 2008 hebben afgegeven voor verplichtingen van Dexia aan de passiefzijde, is reeds behandeld in het besluit van 19 november 2008. De drie betrokken lidstaten hebben zich, middels een garantieovereenkomst, gezamenlijk ertoe verbonden om van 9 oktober 2008 tot en met 31 oktober 2009 de nieuwe interbancaire en institutionele funding te dekken, alsmede de nieuwe funding via obligaties, met een maximumlooptijd van drie jaar, aangetrokken door Dexia NV, Dexia BIL, DCL en Dexia Bank België. Deze garantie zag aanvankelijk op een maximumbedrag aan verplichtingen aan de passiefzijde van 150 miljard EUR en was als volgt verdeeld: 60,5 % voor België, 36,5 % voor Frankrijk en 3 % voor Luxemburg.

| (36) | In het reeds genoemde besluit van 19 november 2008 had de Commissie de garantie goedgekeurd als een urgente reddingsmaatregel, voor een termijn van zes maanden te rekenen vanaf de datum van de tenuitvoerlegging ervan. Volgens dat besluit is deze periode, overeenkomstig de door de drie betrokken lidstaten gedane toezeggingen, na de indiening van een herstructureringsplan voor de begunstigde onderneming automatisch verlengd totdat de Commissie een besluit over dat herstructureringsplan heeft vastgesteld. |
| --- | --- |

(36)

In het reeds genoemde besluit van 19 november 2008 had de Commissie de garantie goedgekeurd als een urgente reddingsmaatregel, voor een termijn van zes maanden te rekenen vanaf de datum van de tenuitvoerlegging ervan. Volgens dat besluit is deze periode, overeenkomstig de door de drie betrokken lidstaten gedane toezeggingen, na de indiening van een herstructureringsplan voor de begunstigde onderneming automatisch verlengd totdat de Commissie een besluit over dat herstructureringsplan heeft vastgesteld.

| (37) | Omdat de garantieovereenkomst tussen Dexia en de betrokken lidstaten op 31 oktober 2009 echter afliep, hebben de betrokken lidstaten op 27 oktober 2009 bij de Commissie aanmelding gedaan van de verlenging van de garantieovereenkomst tot en met 28 februari 2010, zij het met een aantal aanpassingen. |
| --- | --- |

(37)

Omdat de garantieovereenkomst tussen Dexia en de betrokken lidstaten op 31 oktober 2009 echter afliep, hebben de betrokken lidstaten op 27 oktober 2009 bij de Commissie aanmelding gedaan van de verlenging van de garantieovereenkomst tot en met 28 februari 2010, zij het met een aantal aanpassingen.

| (38) | Ten opzichte van de initiële garantie zoals die op 9 oktober 2008 tussen de betrokken lidstaten en Dexia is overeengekomen, zijn de garantievoorwaarden als volgt aangepast:






  a) | het maximumbedrag aan verplichtingen van Dexia dat door de betrokken lidstaten wordt gegarandeerd, is verlaagd van 150 miljard EUR tot 100 miljard EUR. In een addendum bij de overeenkomst heeft Dexia zich ertoe verbonden naar beste vermogen ervoor te zorgen dat vanaf 1 november 2009 de totale verplichtingen van de betrokken lidstaten uit hoofde van de garantie niet hoger liggen dan 80 miljard EUR; |
| --- | --- | --- |

(38)

Ten opzichte van de initiële garantie zoals die op 9 oktober 2008 tussen de betrokken lidstaten en Dexia is overeengekomen, zijn de garantievoorwaarden als volgt aangepast:

a)

het maximumbedrag aan verplichtingen van Dexia dat door de betrokken lidstaten wordt gegarandeerd, is verlaagd van 150 miljard EUR tot 100 miljard EUR. In een addendum bij de overeenkomst heeft Dexia zich ertoe verbonden naar beste vermogen ervoor te zorgen dat vanaf 1 november 2009 de totale verplichtingen van de betrokken lidstaten uit hoofde van de garantie niet hoger liggen dan 80 miljard EUR;

| b) | de maximale looptijd van de door de garantie gedekte verplichtingen is verlengd van 31 oktober 2011 tot 31 oktober 2014 (9); |
| --- | --- |

b)

de maximale looptijd van de door de garantie gedekte verplichtingen is verlengd van 31 oktober 2011 tot 31 oktober 2014 (9);

| c) | vanaf 16 oktober 2009 dekt de garantie niet langer de contracten met een looptijd van minder dan één maand, evenmin als de zichtdeposito’s, die in het garantiemechanisme worden gelijkgesteld met contracten met een looptijd van minder dan één maand. |
| --- | --- |

c)

vanaf 16 oktober 2009 dekt de garantie niet langer de contracten met een looptijd van minder dan één maand, evenmin als de zichtdeposito’s, die in het garantiemechanisme worden gelijkgesteld met contracten met een looptijd van minder dan één maand.

| (39) | Alle overige voorwaarden van de oorspronkelijke garantie van 9 oktober 2008 blijven ongewijzigd, met name de vergoedingsvoorwaarden, namelijk:






  a) | de garantievergoeding bestaat uit een premie die Dexia maandelijks moet betalen over de uitstaande bedragen pro rata temporis, gelijk aan 50 basispunten op jaarbasis voor alle gegarandeerde verplichtingen met een looptijd tot 12 maanden, of met een onbepaalde looptijd; |
| --- | --- | --- |

(39)

Alle overige voorwaarden van de oorspronkelijke garantie van 9 oktober 2008 blijven ongewijzigd, met name de vergoedingsvoorwaarden, namelijk:

a)

de garantievergoeding bestaat uit een premie die Dexia maandelijks moet betalen over de uitstaande bedragen pro rata temporis, gelijk aan 50 basispunten op jaarbasis voor alle gegarandeerde verplichtingen met een looptijd tot 12 maanden, of met een onbepaalde looptijd;

| b) | voor alle gegarandeerde verplichtingen met een looptijd van meer dan één jaar bedraagt de garantievergoeding 50 basispunten op jaarbasis, te verhogen met de laagste van de twee volgende waarden, toe te passen op elke gegarandeerde verplichting: i) de vijfjaars CDS-spread van Dexia berekend op basis van de mediaan over de periode van 1 januari 2007 tot 31 augustus 2008 (mits deze spreads representatief zijn), of ii) de mediaan van de vijfjaars CDS-spreads gebaseerd op een vergelijking met de kredietinstellingen die over dezelfde periode een met Dexia vergelijkbare langetermijnrating hebben. |
| --- | --- |

b)

voor alle gegarandeerde verplichtingen met een looptijd van meer dan één jaar bedraagt de garantievergoeding 50 basispunten op jaarbasis, te verhogen met de laagste van de twee volgende waarden, toe te passen op elke gegarandeerde verplichting: i) de vijfjaars CDS-spread van Dexia berekend op basis van de mediaan over de periode van 1 januari 2007 tot 31 augustus 2008 (mits deze spreads representatief zijn), of ii) de mediaan van de vijfjaars CDS-spreads gebaseerd op een vergelijking met de kredietinstellingen die over dezelfde periode een met Dexia vergelijkbare langetermijnrating hebben.

| (40) | Hoe dan ook wordt de premie berekend op het gemiddelde bedrag van de uitstaande, gegarandeerde verplichtingen met de desbetreffende looptijd en die de garantie genieten in de loop van de laatste maandperiode. |
| --- | --- |

(40)

Hoe dan ook wordt de premie berekend op het gemiddelde bedrag van de uitstaande, gegarandeerde verplichtingen met de desbetreffende looptijd en die de garantie genieten in de loop van de laatste maandperiode.

| (41) | Het maximumbedrag aan verplichtingen aan de passiefzijde van Dexia dat door de garantie is gedekt, lag op 27 mei 2009 bij 95,9 miljard EUR (10). Figuur 1 geeft de ontwikkeling van het door de garantie gedekte bedrag aan verplichtingen van Dexia in de periode van 9 oktober 2008 tot en met 11 februari 2010.

  Figuur 1


  Ontwikkeling van het bedrag door de garantie gedekte verplichtingen van Dexia |
| --- | --- |

(41)

Het maximumbedrag aan verplichtingen aan de passiefzijde van Dexia dat door de garantie is gedekt, lag op 27 mei 2009 bij 95,9 miljard EUR (10). Figuur 1 geeft de ontwikkeling van het door de garantie gedekte bedrag aan verplichtingen van Dexia in de periode van 9 oktober 2008 tot en met 11 februari 2010.

Figuur 1

Ontwikkeling van het bedrag door de garantie gedekte verplichtingen van Dexia

Image

| (42) | In haar besluit van 30 oktober 2009 heeft de Commissie er geen bezwaar tegen gemaakt dat de door de betrokken lidstaten voor Dexia afgegeven garantie tot 28 februari 2010 werd verlengd, aangezien de garantie een urgente reddingsmaatregel is die, op grond van artikel 107, lid 3, onder b), van het VWEU, met de interne markt verenigbaar is. |
| --- | --- |

(42)

In haar besluit van 30 oktober 2009 heeft de Commissie er geen bezwaar tegen gemaakt dat de door de betrokken lidstaten voor Dexia afgegeven garantie tot 28 februari 2010 werd verlengd, aangezien de garantie een urgente reddingsmaatregel is die, op grond van artikel 107, lid 3, onder b), van het VWEU, met de interne markt verenigbaar is.

3.3.   DE OPERATIE LIQUIDITEITSSTEUN

| (43) | De operatie liquiditeitssteun van de Nationale Bank van België, in samenwerking met de Banque de France, is reeds beoordeeld in het besluit van de Commissie van 19 november 2008. [...] |
| --- | --- |

(43)

De operatie liquiditeitssteun van de Nationale Bank van België, in samenwerking met de Banque de France, is reeds beoordeeld in het besluit van de Commissie van 19 november 2008. [...]

| (44) | Krachtens de wet van 15 oktober 2008 houdende maatregelen ter bevordering van de financiële stabiliteit en inzonderheid tot instelling van een staatsgarantie voor verstrekte kredieten en andere verrichtingen in het kader van de financiële stabiliteit (11) genoten de door de Nationale Bank van België aan Dexia verleende kredieten automatisch en met terugwerkende kracht de garantie van de Belgische staat. Deze garantie ziet niet op het deel van de operatie liquiditeitssteun dat voor rekening van de Banque de France kwam. |
| --- | --- |

(44)

Krachtens de wet van 15 oktober 2008 houdende maatregelen ter bevordering van de financiële stabiliteit en inzonderheid tot instelling van een staatsgarantie voor verstrekte kredieten en andere verrichtingen in het kader van de financiële stabiliteit (11) genoten de door de Nationale Bank van België aan Dexia verleende kredieten automatisch en met terugwerkende kracht de garantie van de Belgische staat. Deze garantie ziet niet op het deel van de operatie liquiditeitssteun dat voor rekening van de Banque de France kwam.

| (45) | Volgens de gegevens die de Nationale Bank van België aan de Commissie heeft meegedeeld, is deze operatie liquiditeitssteun door de Raad van bestuur van de Europese Centrale Bank (hierna „de ECB” genoemd) goedgekeurd voor een bedrag van maximaal [...] miljard EUR. Dexia heeft in hoofdzaak tussen oktober en november 2008 van deze faciliteit gebruikgemaakt. |
| --- | --- |

(45)

Volgens de gegevens die de Nationale Bank van België aan de Commissie heeft meegedeeld, is deze operatie liquiditeitssteun door de Raad van bestuur van de Europese Centrale Bank (hierna „de ECB” genoemd) goedgekeurd voor een bedrag van maximaal [...] miljard EUR. Dexia heeft in hoofdzaak tussen oktober en november 2008 van deze faciliteit gebruikgemaakt.

| (46) | In het reeds genoemde besluit van 19 november 2008 had de Commissie deze operatie liquiditeitssteun goedgekeurd als urgente reddingsmaatregel, voor een termijn van zes maanden te rekenen vanaf de tenuitvoerlegging ervan. Niettemin heeft de Belgische overheid, in de aanmelding bij de Commissie van het herstructureringsplan van Dexia op 17 februari 2009, uit voorzorg ook verzocht om een verlenging tot en met 31 oktober 2009 van de mogelijkheid voor Dexia om verder op de operatie liquiditeitssteun van de Nationale Bank van België een beroep te kunnen blijven doen ingeval de Commissie zou oordelen dat deze maatregel staatssteunelementen bevat. |
| --- | --- |

(46)

In het reeds genoemde besluit van 19 november 2008 had de Commissie deze operatie liquiditeitssteun goedgekeurd als urgente reddingsmaatregel, voor een termijn van zes maanden te rekenen vanaf de tenuitvoerlegging ervan. Niettemin heeft de Belgische overheid, in de aanmelding bij de Commissie van het herstructureringsplan van Dexia op 17 februari 2009, uit voorzorg ook verzocht om een verlenging tot en met 31 oktober 2009 van de mogelijkheid voor Dexia om verder op de operatie liquiditeitssteun van de Nationale Bank van België een beroep te kunnen blijven doen ingeval de Commissie zou oordelen dat deze maatregel staatssteunelementen bevat.

3.4.   DE FSA-MAATREGEL

| (47) | De FSA-maatregel werd getoetst in het besluit van de Commissie van 13 maart 2009. Op basis van deze maatregel verlenen de Belgische en de Franse overheid een garantie zodat Dexia een contract voor een verkoopoptie (hierna „de put-optie” genoemd) kan honoreren waardoor FSA Asset Management (hierna „FSAM” genoemd), de vroegere dochteronderneming van FSA die niet aan Assured Guaranty is overgedragen, de mogelijkheid krijgt om bepaalde activa in de FSAM-portefeuille aan Dexia NV en/of DCL te verkopen indien bepaalde triggering events zich voordoen (zie de overwegingen 50 tot en met 59). |
| --- | --- |

(47)

De FSA-maatregel werd getoetst in het besluit van de Commissie van 13 maart 2009. Op basis van deze maatregel verlenen de Belgische en de Franse overheid een garantie zodat Dexia een contract voor een verkoopoptie (hierna „de put-optie” genoemd) kan honoreren waardoor FSA Asset Management (hierna „FSAM” genoemd), de vroegere dochteronderneming van FSA die niet aan Assured Guaranty is overgedragen, de mogelijkheid krijgt om bepaalde activa in de FSAM-portefeuille aan Dexia NV en/of DCL te verkopen indien bepaalde triggering events zich voordoen (zie de overwegingen 50 tot en met 59).

3.4.1.   CONTEXT

| (48) | Ter herinnering: de Financial Products (FP) activiteit maakt geen deel uit van het geheel van de activiteiten van FSA die aan Assured Guaranty zijn overgedragen. De Financial Products-activiteit bestaat hoofdzakelijk uit: i) het aantrekken van deposito’s bij derden ten aanzien van wie FSA zich ertoe verbindt de deposito’s tegen een bepaald bedrag te vergoeden, op basis van gegarandeerde deposito-overeenkomsten (hierna „Guaranteed Investment Contracts” of „GIC’s” genoemd), en ii) de herbelegging van deze deposito’s in effecten met een hoger rendement dan de kosten van de door GIC’s gegarandeerde deposito’s, hetgeen in beginsel dus een positieve netto rentemarge oplevert. Technisch gezien zijn deze GIC’s afgesloten door dochterondernemingen van FSA (GIC-ondernemingen) die, op hun beurt, de opbrengst van deze deposito’s uitlenen aan een andere vennootschap binnen de groep, FSAM, die zorgt voor het samenstellen en beheren van de portefeuille activa die moet dienen om de passiva en terugbetalingsverplichtingen tegenover de contractpartners bij de GIC’s te voldoen. FSAM en de GIC-ondernemingen zijn, omdat ze tot de Financial Products-activiteit behoren, dus uitgesloten van de reeks activiteiten die aan Assured Guaranty zijn overgedragen en zijn dus bij Dexia gebleven. |
| --- | --- |

(48)

Ter herinnering: de Financial Products (FP) activiteit maakt geen deel uit van het geheel van de activiteiten van FSA die aan Assured Guaranty zijn overgedragen. De Financial Products-activiteit bestaat hoofdzakelijk uit: i) het aantrekken van deposito’s bij derden ten aanzien van wie FSA zich ertoe verbindt de deposito’s tegen een bepaald bedrag te vergoeden, op basis van gegarandeerde deposito-overeenkomsten (hierna „Guaranteed Investment Contracts” of „GIC’s” genoemd), en ii) de herbelegging van deze deposito’s in effecten met een hoger rendement dan de kosten van de door GIC’s gegarandeerde deposito’s, hetgeen in beginsel dus een positieve netto rentemarge oplevert. Technisch gezien zijn deze GIC’s afgesloten door dochterondernemingen van FSA (GIC-ondernemingen) die, op hun beurt, de opbrengst van deze deposito’s uitlenen aan een andere vennootschap binnen de groep, FSAM, die zorgt voor het samenstellen en beheren van de portefeuille activa die moet dienen om de passiva en terugbetalingsverplichtingen tegenover de contractpartners bij de GIC’s te voldoen. FSAM en de GIC-ondernemingen zijn, omdat ze tot de Financial Products-activiteit behoren, dus uitgesloten van de reeks activiteiten die aan Assured Guaranty zijn overgedragen en zijn dus bij Dexia gebleven.

| (49) | De portefeuille activa van FSAM omvat in hoofdzaak aan de Amerikaanse vastgoedsector gekoppelde effecten, waarvan de marktwaarde en/of de ratings sterk zijn verslechterd als gevolg van de subprimecrisis en de financiële crisis. Nu FSA alleen garant staat voor de activa en passiva van de Financial Products-activiteit, brengt het feit dat deze laatste activiteit van de overdracht is uitgesloten, noodzakelijkerwijs mee dat Dexia garant staat voor de Financial Products-activiteit, zodat geen beroep behoeft te worden gedaan op de door FSA afgegeven garanties. Gelet op de moeilijke financiële situatie van Dexia en de omvang van de bedragen die in het kader van GIC’s theoretisch in het geding kunnen zijn, was het, uit oogpunt van de verkrijger van FSA (Assured Guaranty), noodzakelijk dat Dexia op haar beurt een tegengarantie van de Belgische en de Franse staat ontving. |
| --- | --- |

(49)

De portefeuille activa van FSAM omvat in hoofdzaak aan de Amerikaanse vastgoedsector gekoppelde effecten, waarvan de marktwaarde en/of de ratings sterk zijn verslechterd als gevolg van de subprimecrisis en de financiële crisis. Nu FSA alleen garant staat voor de activa en passiva van de Financial Products-activiteit, brengt het feit dat deze laatste activiteit van de overdracht is uitgesloten, noodzakelijkerwijs mee dat Dexia garant staat voor de Financial Products-activiteit, zodat geen beroep behoeft te worden gedaan op de door FSA afgegeven garanties. Gelet op de moeilijke financiële situatie van Dexia en de omvang van de bedragen die in het kader van GIC’s theoretisch in het geding kunnen zijn, was het, uit oogpunt van de verkrijger van FSA (Assured Guaranty), noodzakelijk dat Dexia op haar beurt een tegengarantie van de Belgische en de Franse staat ontving.

3.4.2.   BELANGRIJKSTE CONCRETE VOORWAARDEN

| (50) | De put-optie is een contract waardoor FSAM het recht krijgt om aan Dexia NV en/of DCL bepaalde activa te verkopen die zich per 30 september 2008 in de portefeuille van FSAM bevonden (voor een totale restwaarde van 16,98 miljard USD a pari), indien zich bepaalde van de volgende triggering events voordoen:






  — | ingeval van default met betrekking tot activa, d.w.z. indien de hoofdsom of de over een actiefbestanddeel in de portefeuille verschuldigde rente niet op de vervaldag wordt betaald. In dat geval ziet de verkoopoptie op de betrokken activa, die aan Dexia zullen worden verkocht tegen hun restwaarde a pari, vermeerderd met de verschuldigde rente; |
| --- | --- | --- |

(50)

De put-optie is een contract waardoor FSAM het recht krijgt om aan Dexia NV en/of DCL bepaalde activa te verkopen die zich per 30 september 2008 in de portefeuille van FSAM bevonden (voor een totale restwaarde van 16,98 miljard USD a pari), indien zich bepaalde van de volgende triggering events voordoen:

—

ingeval van default met betrekking tot activa, d.w.z. indien de hoofdsom of de over een actiefbestanddeel in de portefeuille verschuldigde rente niet op de vervaldag wordt betaald. In dat geval ziet de verkoopoptie op de betrokken activa, die aan Dexia zullen worden verkocht tegen hun restwaarde a pari, vermeerderd met de verschuldigde rente;

| — | ingeval van insolventie van Dexia: in dat geval ziet de verkoopoptie op alle activa in de FSAM-portefeuille die onder de verkoopoptie vallen of op een aantal activa waarvan de restwaarde a pari gelijk is aan de totale waarde van de passiva uit hoofde van de GIC’s, indien dit tweede bedrag lager is dan het eerste. De betrokken activa worden overgedragen tegen hun restwaarde a pari, vermeerderd met de verschuldigde rente; |
| --- | --- |

—

ingeval van insolventie van Dexia: in dat geval ziet de verkoopoptie op alle activa in de FSAM-portefeuille die onder de verkoopoptie vallen of op een aantal activa waarvan de restwaarde a pari gelijk is aan de totale waarde van de passiva uit hoofde van de GIC’s, indien dit tweede bedrag lager is dan het eerste. De betrokken activa worden overgedragen tegen hun restwaarde a pari, vermeerderd met de verschuldigde rente;

| — | in geval van default met betrekking tot liquiditeit, d.w.z. wanneer Dexia in gebreke blijft met betrekking tot haar verplichtingen uit hoofde van de liquiditeitsovereenkomsten die zijn gesloten of zullen worden gesloten ten voordele van FSAM. In dat geval slaat de verkoopoptie op het aantal activa waarvan de restwaarde a pari gelijk is aan het bedrag van de default met betrekking tot liquiditeit, en die aan Dexia zullen worden verkocht tegen hun restwaarde a pari, vermeerderd met de verschuldigde rente; |
| --- | --- |

—

in geval van default met betrekking tot liquiditeit, d.w.z. wanneer Dexia in gebreke blijft met betrekking tot haar verplichtingen uit hoofde van de liquiditeitsovereenkomsten die zijn gesloten of zullen worden gesloten ten voordele van FSAM. In dat geval slaat de verkoopoptie op het aantal activa waarvan de restwaarde a pari gelijk is aan het bedrag van de default met betrekking tot liquiditeit, en die aan Dexia zullen worden verkocht tegen hun restwaarde a pari, vermeerderd met de verschuldigde rente;

| — | in het geval van default met betrekking tot zekerheden (collateral), d.w.z. indien Dexia aan FSAM niet de zekerheden verschaft ten belope van het verschil tussen de waarde van de passiva uit hoofde van de GIC’s en de marktwaarde van de activa van FSAM, na aftrek van een marge (haircut) op deze activa. In dat geval ziet de verkoopoptie op het aantal activa waarvan de restwaarde a pari gelijk is aan het bedrag van de default met betrekking tot zekerheden, en die aan Dexia zullen worden verkocht tegen hun restwaarde a pari, vermeerderd met de verschuldigde rente. |
| --- | --- |

—

in het geval van default met betrekking tot zekerheden (collateral), d.w.z. indien Dexia aan FSAM niet de zekerheden verschaft ten belope van het verschil tussen de waarde van de passiva uit hoofde van de GIC’s en de marktwaarde van de activa van FSAM, na aftrek van een marge (haircut) op deze activa. In dat geval ziet de verkoopoptie op het aantal activa waarvan de restwaarde a pari gelijk is aan het bedrag van de default met betrekking tot zekerheden, en die aan Dexia zullen worden verkocht tegen hun restwaarde a pari, vermeerderd met de verschuldigde rente.

| (51) | In het kader van de garantieovereenkomst van de overheden verbinden de Belgische staat (voor 62,4 %) en de Franse staat (voor 37,6 %) zich ertoe om elk, zonder hoofdelijkheid tussen hen, de verplichtingen van Dexia uit hoofde van genoemde put-overeenkomst te dekken, doch na aftrek van de uitgesloten activa (hierna „de uitgesloten activa” genoemd) ten belope van ongeveer 4,5 miljard USD, zodat het bedrag a pari van de in de door de gegarandeerde put gedekte portefeuille (hierna „de gedekte activa” genoemd) uitkomt op 12,48 miljard USD. De staatsgarantie is een onherroepelijke en onvoorwaardelijke autonome garantie op eerste verzoek. De garantie is begrensd tot een totaalbedrag van 16,98 miljard USD (nl. terugbetaling van de restwaarde a pari voor maximaal 12,48 miljard USD en 4,5 miljard USD rente), dat geleidelijk aan zal afnemen naarmate de portefeuille wordt afgeschreven. |
| --- | --- |

(51)

In het kader van de garantieovereenkomst van de overheden verbinden de Belgische staat (voor 62,4 %) en de Franse staat (voor 37,6 %) zich ertoe om elk, zonder hoofdelijkheid tussen hen, de verplichtingen van Dexia uit hoofde van genoemde put-overeenkomst te dekken, doch na aftrek van de uitgesloten activa (hierna „de uitgesloten activa” genoemd) ten belope van ongeveer 4,5 miljard USD, zodat het bedrag a pari van de in de door de gegarandeerde put gedekte portefeuille (hierna „de gedekte activa” genoemd) uitkomt op 12,48 miljard USD. De staatsgarantie is een onherroepelijke en onvoorwaardelijke autonome garantie op eerste verzoek. De garantie is begrensd tot een totaalbedrag van 16,98 miljard USD (nl. terugbetaling van de restwaarde a pari voor maximaal 12,48 miljard USD en 4,5 miljard USD rente), dat geleidelijk aan zal afnemen naarmate de portefeuille wordt afgeschreven.

| (52) | Wanneer zich een van deze triggering events voordoet, zal FSAM via haar vertegenwoordiger Dexia eerst verzoeken haar verplichtingen uit hoofde van het put-contract na te komen, en zal zij, in het geval van wanbetaling door of een faillissement van Dexia, na het verstrijken van bepaalde termijnen, dat verzoek aan de betrokken lidstaten richten. |
| --- | --- |

(52)

Wanneer zich een van deze triggering events voordoet, zal FSAM via haar vertegenwoordiger Dexia eerst verzoeken haar verplichtingen uit hoofde van het put-contract na te komen, en zal zij, in het geval van wanbetaling door of een faillissement van Dexia, na het verstrijken van bepaalde termijnen, dat verzoek aan de betrokken lidstaten richten.

| (53) | De betrokken lidstaten worden door Dexia vergoed wanneer uit hoofde van de garantie op hen een beroep is gedaan: i) in contanten zolang de totale betalingen ten hoogste 4,5 miljard USD belopen, en ii) in aandelen en, in voorkomend geval in winstbewijzen, wanneer dat bedrag wordt overschreden. Ook al zijn de reeds genoemde uitgesloten activa niet gedekt door de staatsgarantie, toch zal een beroep op deze garantie ten behoeve van de uitgesloten activa in mindering worden gebracht op het bedrag van de first loss-tranche van 4,5 miljard USD waarvoor de betrokken lidstaten over een rechtstreeks regresrecht tegenover Dexia beschikken. |
| --- | --- |

(53)

De betrokken lidstaten worden door Dexia vergoed wanneer uit hoofde van de garantie op hen een beroep is gedaan: i) in contanten zolang de totale betalingen ten hoogste 4,5 miljard USD belopen, en ii) in aandelen en, in voorkomend geval in winstbewijzen, wanneer dat bedrag wordt overschreden. Ook al zijn de reeds genoemde uitgesloten activa niet gedekt door de staatsgarantie, toch zal een beroep op deze garantie ten behoeve van de uitgesloten activa in mindering worden gebracht op het bedrag van de first loss-tranche van 4,5 miljard USD waarvoor de betrokken lidstaten over een rechtstreeks regresrecht tegenover Dexia beschikken.

| (54) | Voor deze garantie dient Dexia de Belgische en de Franse staat jaarlijks een vergoeding van 113 basispunten te betalen ten behoeve van de dekking van het defaultrisico op de gegarandeerde put-optie, te vermeerderen met 32 basispunten ten behoeve van de dekking van het defaultrisico van Dexia om haar liquiditeitstoezeggingen tegenover FSAM na te komen. |
| --- | --- |

(54)

Voor deze garantie dient Dexia de Belgische en de Franse staat jaarlijks een vergoeding van 113 basispunten te betalen ten behoeve van de dekking van het defaultrisico op de gegarandeerde put-optie, te vermeerderen met 32 basispunten ten behoeve van de dekking van het defaultrisico van Dexia om haar liquiditeitstoezeggingen tegenover FSAM na te komen.

| (55) | De verkoop van FSA (zonder de Financial Products-activiteiten) vond op 1 juli 2009 plaats en de FSA-maatregel werd op hetzelfde tijdstip van kracht. De laatste studie van de waardering van de FSAM-portefeuille is de Commissie op 18 maart 2009 meegedeeld. Deze is uitgevoerd door Société Générale („de consultant”), de door de Belgische staat aangestelde onafhankelijke deskundige, aan de hand van gegevens die op 31 januari 2009 zijn afgesloten. |
| --- | --- |

(55)

De verkoop van FSA (zonder de Financial Products-activiteiten) vond op 1 juli 2009 plaats en de FSA-maatregel werd op hetzelfde tijdstip van kracht. De laatste studie van de waardering van de FSAM-portefeuille is de Commissie op 18 maart 2009 meegedeeld. Deze is uitgevoerd door Société Générale („de consultant”), de door de Belgische staat aangestelde onafhankelijke deskundige, aan de hand van gegevens die op 31 januari 2009 zijn afgesloten.

| (56) | De belangrijkste gegevens over de FSAM-portefeuille worden hier in tabel 1 gegeven.

  Tabel 1


  Belangrijkste gegevens FSAM-porteuille (totaal)














  Asset classes | Nominale waarde | Martkwaarde | Verwacht verlies (basis) | Verwacht verlies (stress) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| x mln USD | % totaal | x mln USD | % totaal | x mln USD | % totaal | x mln USD | % totaal |
| RMBS standard
  (zonder „wrap”) | 10 582 | 63,8 % | [4 000-5 000] | [...] | [1 500-2 500] | [...] | [...] | [...] |
| Subprime | 7 317 | 44,1 % | [3 000-4 000] | [...] | [1 000-1 500] | [...] | [...] | [...] |
| Alt-A | 2 424 | 14,6 % | [500-1 000] | [...] | [0-1 000] | [...] | [...] | [...] |
| Option ARMs | 694 | 4,2 % | [0-500] | [...] | [0-500] | [...] | [...] | [...] |
| Prime | 147 | 0,9 % | [0-100] | [...] | [0-10] | [...] | [...] | [...] |
| CES/HELOCs/Wrapped RMBS (12) | 817 | 4,9 % | [0-500] | [...] | [0-500] | [...] | [...] | [...] |
| NIM's | 277 | 1,7 % | [0-200] | [...] | [0-30] | [...] | [...] | [...] |
| ABS CDO | 36 | 0,2 % | [0-20] | [...] | [0-40] | [...] | [...] | [...] |
| CLO's | 413 | 2,5 % | [0-400] | [...] | [0-100] | [...] | [...] | [...] |
| US Agency RMBS | 1 338 | 8,1 % | [1 000-1 500] | [...] | [0-100] | [...] | [...] | [...] |
| Overige | 3 119 | 18,8 % | [1 000-2 000] | [...] | [0-400] | [...] | [...] | [...] |
| Totaal | 16 582 | 100,0 % | [7 000-9 000] | [...] | [2 000-3 000] | [...] | [3 500-4 500] | [...] |

(56)

De belangrijkste gegevens over de FSAM-portefeuille worden hier in tabel 1 gegeven.

Tabel 1

Belangrijkste gegevens FSAM-porteuille (totaal)

Asset classes

Nominale waarde

Martkwaarde

Verwacht verlies (basis)

Verwacht verlies (stress)

x mln USD

% totaal

x mln USD

% totaal

x mln USD

% totaal

x mln USD

% totaal

RMBS standard

(zonder „wrap”)

10 582

63,8 %

[4 000-5 000]

[...]

[1 500-2 500]

[...]

[...]

[...]

Subprime

7 317

44,1 %

[3 000-4 000]

[...]

[1 000-1 500]

[...]

[...]

[...]

Alt-A

2 424

14,6 %

[500-1 000]

[...]

[0-1 000]

[...]

[...]

[...]

Option ARMs

694

4,2 %

[0-500]

[...]

[0-500]

[...]

[...]

[...]

Prime

147

0,9 %

[0-100]

[...]

[0-10]

[...]

[...]

[...]

CES/HELOCs/Wrapped RMBS (12)

817

4,9 %

[0-500]

[...]

[0-500]

[...]

[...]

[...]

NIM's

277

1,7 %

[0-200]

[...]

[0-30]

[...]

[...]

[...]

ABS CDO

36

0,2 %

[0-20]

[...]

[0-40]

[...]

[...]

[...]

CLO's

413

2,5 %

[0-400]

[...]

[0-100]

[...]

[...]

[...]

US Agency RMBS

1 338

8,1 %

[1 000-1 500]

[...]

[0-100]

[...]

[...]

[...]

Overige

3 119

18,8 %

[1 000-2 000]

[...]

[0-400]

[...]

[...]

[...]

Totaal

16 582

100,0 %

[7 000-9 000]

[...]

[2 000-3 000]

[...]

[3 500-4 500]

[...]

| (57) | De portefeuille bestaat in hoofdzaak uit Verenigde Staten RMBS-standard effecten (64 %), en meer bepaald uit subprime-effecten (44 % van de portefeuille) en Alt-A-effecten (15 % van de portefeuille). Daarnaast is de portefeuille, in mindere mate, blootgesteld aan Verenigde Staten Agency RMBS-effecten (8 % van de portefeuille) en aan door monolineverzekeraars verbeterde producten. Per 31 januari 2009 bedroeg de nominale waarde van de portefeuille 16,6 miljard USD, en bedroeg de gemiddelde marktwaarde [42,2-54,3] % van de nominale waarde, of [7-9] miljard USD. De verwachte verliezen bedroegen in een basisscenario [2-3] miljard USD, terwijl zij in een stressscenario naar raming [3,5-4,5] miljard USD zouden belopen. Per 31 januari 2009 bedroeg de reële waarde in het economisch verkeer [13,6-14,6] miljard USD in een basisscenario en [12-13] miljard USD in een stressscenario. |
| --- | --- |

(57)

De portefeuille bestaat in hoofdzaak uit Verenigde Staten RMBS-standard effecten (64 %), en meer bepaald uit subprime-effecten (44 % van de portefeuille) en Alt-A-effecten (15 % van de portefeuille). Daarnaast is de portefeuille, in mindere mate, blootgesteld aan Verenigde Staten Agency RMBS-effecten (8 % van de portefeuille) en aan door monolineverzekeraars verbeterde producten. Per 31 januari 2009 bedroeg de nominale waarde van de portefeuille 16,6 miljard USD, en bedroeg de gemiddelde marktwaarde [42,2-54,3] % van de nominale waarde, of [7-9] miljard USD. De verwachte verliezen bedroegen in een basisscenario [2-3] miljard USD, terwijl zij in een stressscenario naar raming [3,5-4,5] miljard USD zouden belopen. Per 31 januari 2009 bedroeg de reële waarde in het economisch verkeer [13,6-14,6] miljard USD in een basisscenario en [12-13] miljard USD in een stressscenario.

| (58) | De belangrijkste gegevens over de FSAM-portefeuille, de uitgesloten activa niet meegerekend, worden hier in tabel 2 gegeven.

  Tabel 2


  Belangrijkste gegevens FSAM-porteuille (uitgesloten activa niet meegerekend)














  Asset classes | Nominale waarde | Martkwaarde | Verwacht verlies (basis) | Verwacht verlies (stress) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| x mln USD | % totaal | x mln USD | % totaal | x mln USD | % totaal | x mln USD | % totaal |
| RMBS standard
  (zonder „wrap”) | 9 755 | 79,9 | [3 500-4 000] | [...] | [1 500-2 500] | [...] | [...] | [...] |
| Subprime | 6 544 | 53,6 | [2 500-3 000] | [...] | [1 000-1 500] | [...] | [...] | [...] |
| Alt-A | 2 371 | 19,4 | [500-1 000] | [...] | [0-1 000] | [...] | [...] | [...] |
| Option ARMs | 693 | 5,7 | [0-500] | [...] | [0-500] | [...] | [...] | [...] |
| Prime | 147 | 1,2 | [0-100] | [...] | [0-10] | [...] | [...] | [...] |
| CES/HELOCs/Wrapped RMBS (13) | 817 | 6,7 | [0-500] | [...] | [0-500] | [...] | [...] | [...] |
| NIM's | 276 | 2,3 | [0-200] | [...] | [0-30] | [...] | [...] | [...] |
| ABS CDO | 36 | 0,3 | [0-20] | [...] | [0-40] | [...] | [...] | [...] |
| CLO's | 413 | 3,4 | [0-400] | [...] | [0-100] | [...] | [...] | [...] |
| Overige | 909 | 7,4 | [200-600] | [...] | [0-400] | [...] | [...] | [...] |
| Totaal | 12 205 | 100,0 | [4 500-5 500] | [...] | [2 000-3 000] | [...] | [3 500-4 500] | [...] |

(58)

De belangrijkste gegevens over de FSAM-portefeuille, de uitgesloten activa niet meegerekend, worden hier in tabel 2 gegeven.

Tabel 2

Belangrijkste gegevens FSAM-porteuille (uitgesloten activa niet meegerekend)

Asset classes

Nominale waarde

Martkwaarde

Verwacht verlies (basis)

Verwacht verlies (stress)

x mln USD

% totaal

x mln USD

% totaal

x mln USD

% totaal

x mln USD

% totaal

RMBS standard

(zonder „wrap”)

9 755

79,9

[3 500-4 000]

[...]

[1 500-2 500]

[...]

[...]

[...]

Subprime

6 544

53,6

[2 500-3 000]

[...]

[1 000-1 500]

[...]

[...]

[...]

Alt-A

2 371

19,4

[500-1 000]

[...]

[0-1 000]

[...]

[...]

[...]

Option ARMs

693

5,7

[0-500]

[...]

[0-500]

[...]

[...]

[...]

Prime

147

1,2

[0-100]

[...]

[0-10]

[...]

[...]

[...]

CES/HELOCs/Wrapped RMBS (13)

817

6,7

[0-500]

[...]

[0-500]

[...]

[...]

[...]

NIM's

276

2,3

[0-200]

[...]

[0-30]

[...]

[...]

[...]

ABS CDO

36

0,3

[0-20]

[...]

[0-40]

[...]

[...]

[...]

CLO's

413

3,4

[0-400]

[...]

[0-100]

[...]

[...]

[...]

Overige

909

7,4

[200-600]

[...]

[0-400]

[...]

[...]

[...]

Totaal

12 205

100,0

[4 500-5 500]

[...]

[2 000-3 000]

[...]

[3 500-4 500]

[...]

| (59) | Per 31 januari 2009 bedroeg de nominale waarde van de portefeuille, de uitgesloten activa niet meegerekend, 12,2 miljard USD en de gemiddelde marktwaarde [36,9-45,1] % van de nominale waarde, of [4,5-5,5] miljard USD. De verwachte verliezen bedroegen in een basisscenario [2-3] miljard USD, terwijl zij in een stressscenario naar raming [3,5-4,5] miljard USD zouden belopen. Per 31 januari 2009 bedroeg de reële waarde in het economisch verkeer [9,2-10,2] miljard USD in een basisscenario en [7,7-8,7] miljard USD in een stressscenario. |
| --- | --- |

(59)

Per 31 januari 2009 bedroeg de nominale waarde van de portefeuille, de uitgesloten activa niet meegerekend, 12,2 miljard USD en de gemiddelde marktwaarde [36,9-45,1] % van de nominale waarde, of [4,5-5,5] miljard USD. De verwachte verliezen bedroegen in een basisscenario [2-3] miljard USD, terwijl zij in een stressscenario naar raming [3,5-4,5] miljard USD zouden belopen. Per 31 januari 2009 bedroeg de reële waarde in het economisch verkeer [9,2-10,2] miljard USD in een basisscenario en [7,7-8,7] miljard USD in een stressscenario.

IV.   HET HERSTRUCTURERINGSPLAN

| (60) | Doel van het herstructureringsplan is dat Dexia haar activiteiten terugplooit op haar kern-„metiers” en kernmarkten (haar RCB- en PWB-activiteiten in Frankrijk, België en Luxemburg), haar risicoprofiel verlaagt, de omvang van haar hefboom vermindert en haar liquiditeitsprofiel opnieuw in evenwicht brengt. Een en ander houdt met name de afbouw, inkrimping en afstoting van bepaalde activiteiten in, alsmede het opzetten van twee gescheiden interne rapportagelijnen: een voor de traditionele bancaire activiteiten (hierna „de Core Division” genoemd) (die in hoofdzaak de PWB- en RCB-activiteiten omvat en samen goed is voor 72 % van het balanstotaal van Dexia eind 2009), en een tweede met betrekking tot activiteiten die worden afgebouwd, de Legacy Portfolio Management Division (hierna „LPMD” genoemd), in hoofdzaak bestaande uit de obligatieportefeuille en in veel beperktere mate de internationale PWB-activiteiten, samen goed voor 28 % van het balanstotaal van Dexia eind 2009. Het liquiditeitsprofiel wordt verbeterd door de funding via de markt en de korte funding in te krimpen, door de funding op de middellange termijn uit te breiden en door een beroep te doen op stabielere vormen van funding (retaildeposito’s en zakelijke deposito’s, hypothecaire obligaties). |
| --- | --- |

(60)

Doel van het herstructureringsplan is dat Dexia haar activiteiten terugplooit op haar kern-„metiers” en kernmarkten (haar RCB- en PWB-activiteiten in Frankrijk, België en Luxemburg), haar risicoprofiel verlaagt, de omvang van haar hefboom vermindert en haar liquiditeitsprofiel opnieuw in evenwicht brengt. Een en ander houdt met name de afbouw, inkrimping en afstoting van bepaalde activiteiten in, alsmede het opzetten van twee gescheiden interne rapportagelijnen: een voor de traditionele bancaire activiteiten (hierna „de Core Division” genoemd) (die in hoofdzaak de PWB- en RCB-activiteiten omvat en samen goed is voor 72 % van het balanstotaal van Dexia eind 2009), en een tweede met betrekking tot activiteiten die worden afgebouwd, de Legacy Portfolio Management Division (hierna „LPMD” genoemd), in hoofdzaak bestaande uit de obligatieportefeuille en in veel beperktere mate de internationale PWB-activiteiten, samen goed voor 28 % van het balanstotaal van Dexia eind 2009. Het liquiditeitsprofiel wordt verbeterd door de funding via de markt en de korte funding in te krimpen, door de funding op de middellange termijn uit te breiden en door een beroep te doen op stabielere vormen van funding (retaildeposito’s en zakelijke deposito’s, hypothecaire obligaties).

| (61) | Het herstructureringsplan bestaat uit een reeks maatregelen die Dexia al heeft genomen en uit gedrags- en structurele maatregelen die Dexia ten uitvoer moet leggen tijdens de herstructureringsperiode, onder toezicht van de betrokken lidstaten die zich ertoe hebben verbonden de inachtneming ervan te garanderen. |
| --- | --- |

(61)

Het herstructureringsplan bestaat uit een reeks maatregelen die Dexia al heeft genomen en uit gedrags- en structurele maatregelen die Dexia ten uitvoer moet leggen tijdens de herstructureringsperiode, onder toezicht van de betrokken lidstaten die zich ertoe hebben verbonden de inachtneming ervan te garanderen.

| (62) | Dankzij al deze maatregelen kan het balanstotaal van Dexia tegen 31 december 2014 worden ingekrompen met 35 %, ten opzichte van 31 december 2008, gelet op de nieuwe productie. |
| --- | --- |

(62)

Dankzij al deze maatregelen kan het balanstotaal van Dexia tegen 31 december 2014 worden ingekrompen met 35 %, ten opzichte van 31 december 2008, gelet op de nieuwe productie.

4.1.   HET HERSTEL VAN DE LEVENSVATBAARHEID OP LANGE TERMIJN IN NORMALE OMSTANDIGHEDEN EN IN STRESSOMSTANDIGHEDEN

| (63) | De betrokken lidstaten hebben de Commissie nadere informatie verschaft over het businessmodel van de bank. In de verstrekte gegevens wordt met name nadere informatie verstrekt over:






  — | het businessplan van groep voor de periode 2009-2011 en prognoses voor bepaalde gegevens uit de balans en de resultatenrekening tegen 2014 en 2017; |
| --- | --- | --- |

(63)

De betrokken lidstaten hebben de Commissie nadere informatie verschaft over het businessmodel van de bank. In de verstrekte gegevens wordt met name nadere informatie verstrekt over:

—

het businessplan van groep voor de periode 2009-2011 en prognoses voor bepaalde gegevens uit de balans en de resultatenrekening tegen 2014 en 2017;

| — | volumes voor en marges op de uitstaande bedragen en de nieuwe productie voor de belangrijke bussinesslines (PWB, RCB en andere) en per geografische zone in de periode 2009-2011; |
| --- | --- |

—

volumes voor en marges op de uitstaande bedragen en de nieuwe productie voor de belangrijke bussinesslines (PWB, RCB en andere) en per geografische zone in de periode 2009-2011;

| — | volumes en gemiddelde fundingkosten van de groep per financieringsbron (repo’s, gegarandeerde en niet-gegarandeerde verplichtingen, hypothecaire obligaties, deposito’s en overige). |
| --- | --- |

—

volumes en gemiddelde fundingkosten van de groep per financieringsbron (repo’s, gegarandeerde en niet-gegarandeerde verplichtingen, hypothecaire obligaties, deposito’s en overige).

| (64) | Op basis van deze gegevens verwacht Dexia positieve resultaten voor de volledige duur van de herstructurering (2009-2014) en een core Tier 1-ratio tussen 11 % en 15 %. Onderstaande tabel 3 geeft voor de periode 2009-2014 de prognoses voor de resultaten en voor de core Tier 1-ratio van Dexia.

  Tabel 3


  Prognoses resultaten en core Tier 1-ratio Dexia in de herstructureringsperiode












  x miljoen EUR en in % |
| --- | --- |
| | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 |
| Core Division |
| Nettoresultaten vóór belasting | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] |
| LPMD |
| Nettoresultaten vóór belasting | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] |
| Dexia-groep — Totaal |
| Nettoresultaten vóór belasting | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] |
| Core Tier 1-ratio | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] |

(64)

Op basis van deze gegevens verwacht Dexia positieve resultaten voor de volledige duur van de herstructurering (2009-2014) en een core Tier 1-ratio tussen 11 % en 15 %. Onderstaande tabel 3 geeft voor de periode 2009-2014 de prognoses voor de resultaten en voor de core Tier 1-ratio van Dexia.

Tabel 3

Prognoses resultaten en core Tier 1-ratio Dexia in de herstructureringsperiode

x miljoen EUR en in %

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Core Division

Nettoresultaten vóór belasting

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

LPMD

Nettoresultaten vóór belasting

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

Dexia-groep — Totaal

Nettoresultaten vóór belasting

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

Core Tier 1-ratio

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| (65) | De betrokken lidstaten hebben ook drie soorten stresssimulaties verstrekt, om te bepalen in hoeverre de groep tegen externe schokken bestand is. |
| --- | --- |

(65)

De betrokken lidstaten hebben ook drie soorten stresssimulaties verstrekt, om te bepalen in hoeverre de groep tegen externe schokken bestand is.

| (66) | Met de eerste stresstest die Dexia heeft uitgevoerd, werd nagegaan in welke mate de groep — tot in 2011 — bestand is tegen ontwikkelingen van de volgende variabelen: i) groeipercentages van het bbp in verschillende landen; ii) de hoogte van de interbankenrente op 3 maanden en op 5 jaar, en iii) de wisselkoersfluctuaties voor bepaalde buitenlandse valuta’s. Wat betreft het groeipercentage, zijn hypotheses geformuleerd voor een basisscenario en een stressscenario die aansluiten bij de aannames zoals die bij andere recente vergelijkbare exercities in Europa werden gehanteerd. De uitkomsten van de stresstest, zoals Dexia die heeft uitgevoerd, lijken er op te wijzen dat de groep in 2010 en 2011 winstgevend zou blijven, zelfs in een stressscenario. De winst vóór belasting zou in 2010 uitkomen op [...] miljoen EUR en in 2011 op [...] miljoen EUR. |
| --- | --- |

(66)

Met de eerste stresstest die Dexia heeft uitgevoerd, werd nagegaan in welke mate de groep — tot in 2011 — bestand is tegen ontwikkelingen van de volgende variabelen: i) groeipercentages van het bbp in verschillende landen; ii) de hoogte van de interbankenrente op 3 maanden en op 5 jaar, en iii) de wisselkoersfluctuaties voor bepaalde buitenlandse valuta’s. Wat betreft het groeipercentage, zijn hypotheses geformuleerd voor een basisscenario en een stressscenario die aansluiten bij de aannames zoals die bij andere recente vergelijkbare exercities in Europa werden gehanteerd. De uitkomsten van de stresstest, zoals Dexia die heeft uitgevoerd, lijken er op te wijzen dat de groep in 2010 en 2011 winstgevend zou blijven, zelfs in een stressscenario. De winst vóór belasting zou in 2010 uitkomen op [...] miljoen EUR en in 2011 op [...] miljoen EUR.

| (67) | Het tweede soort stresstest dat Dexia heeft uitgevoerd, beoogde na te gaan in hoeverre de groep bestand was tegen een stijging van de kosten van de funding via de markten, gedurende één jaar met: i) 100 basispunten, en ii) 200 basispunten. De uitkomst van deze stresstest, zoals die door Dexia is uitgevoerd, geeft aan dat de impact op de groepsresultaten kan worden geraamd op [...] miljoen EUR bij een stijging van de fundingkosten met 100 basispunten en met [...] miljoen EUR bij een stijging van de fundingkosten met 200 basispunten. |
| --- | --- |

(67)

Het tweede soort stresstest dat Dexia heeft uitgevoerd, beoogde na te gaan in hoeverre de groep bestand was tegen een stijging van de kosten van de funding via de markten, gedurende één jaar met: i) 100 basispunten, en ii) 200 basispunten. De uitkomst van deze stresstest, zoals die door Dexia is uitgevoerd, geeft aan dat de impact op de groepsresultaten kan worden geraamd op [...] miljoen EUR bij een stijging van de fundingkosten met 100 basispunten en met [...] miljoen EUR bij een stijging van de fundingkosten met 200 basispunten.

| (68) | Het derde soort stresstest dat Dexia heeft uitgevoerd, wilde de liquiditeit van de groep nagaan, en met name de liquiditeitspositie van de groep in uitzonderlijke omstandigheden, door de potentieel vereiste liquiditeit af te zetten tegen de in die omstandigheden potentieel beschikbare liquiditeit. De stresstest werd uitgevoerd voor een periode van één maand. In het gehanteerde scenario wordt de impact van een zogenaamde „idiosyncratische” schok bij Dexia gecombineerd met de gevolgen van een algemene liquiditeitscrisis. Deze stresstest van de liquiditeit werd uitgevoerd door zowel Dexia als door de betrokken toezichthouder, de Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen (hierna „de CBFA” genoemd). [...] (14) [...]. |
| --- | --- |

(68)

Het derde soort stresstest dat Dexia heeft uitgevoerd, wilde de liquiditeit van de groep nagaan, en met name de liquiditeitspositie van de groep in uitzonderlijke omstandigheden, door de potentieel vereiste liquiditeit af te zetten tegen de in die omstandigheden potentieel beschikbare liquiditeit. De stresstest werd uitgevoerd voor een periode van één maand. In het gehanteerde scenario wordt de impact van een zogenaamde „idiosyncratische” schok bij Dexia gecombineerd met de gevolgen van een algemene liquiditeitscrisis. Deze stresstest van de liquiditeit werd uitgevoerd door zowel Dexia als door de betrokken toezichthouder, de Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen (hierna „de CBFA” genoemd). [...] (14) [...].

4.2.   TOEZEGGINGEN MET BETREKKING TOT GEDRAGINGEN

| (69) | Het herstructureringsplan, zoals dat op 9 februari 2010 is aangemeld, omvat in de eerste plaats een inkrimping van de korte funding, een verhoging van de looptijd van de lange funding en een uitbreiding van de stabiele fundingbronnen van de groep. In dat verband hebben de betrokken lidstaten zich ertoe verbonden dat Dexia drie kwantitatieve fundingratio’s in acht neemt:






  — | Dexia beperkt de ratio korte funding (15)/totale balansomvang tot 30 % per 31 december 2009, tot maximaal 23 % per 31 december 2010, tot maximaal 20 % per 31 december 2011, tot maximaal 14 % per 31 december 2012, tot maximaal 13 % per 31 december 2013 en tot maximaal 11 % per 31 december 2014; |
| --- | --- | --- |

(69)

Het herstructureringsplan, zoals dat op 9 februari 2010 is aangemeld, omvat in de eerste plaats een inkrimping van de korte funding, een verhoging van de looptijd van de lange funding en een uitbreiding van de stabiele fundingbronnen van de groep. In dat verband hebben de betrokken lidstaten zich ertoe verbonden dat Dexia drie kwantitatieve fundingratio’s in acht neemt:

—

Dexia beperkt de ratio korte funding (15)/totale balansomvang tot 30 % per 31 december 2009, tot maximaal 23 % per 31 december 2010, tot maximaal 20 % per 31 december 2011, tot maximaal 14 % per 31 december 2012, tot maximaal 13 % per 31 december 2013 en tot maximaal 11 % per 31 december 2014;

| — | Dexia verhoogt de looptijd van haar funding door de gemiddelde looptijd van de passiva van de groep (16) te handhaven op een niveau dat ten minste even hoog is als de niveaus uit onderstaande tabel 4:

  Tabel 4


  Ontwikkeling van de gemiddelde looptijd van de passiva van Dexia (in jaren)











  31.12.2009 | 31.12.2010 | 31.12.2011 | 31.12.2012 | 31.12.2013 | 31.12.2014 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] |

—

Dexia verhoogt de looptijd van haar funding door de gemiddelde looptijd van de passiva van de groep (16) te handhaven op een niveau dat ten minste even hoog is als de niveaus uit onderstaande tabel 4:

Tabel 4

Ontwikkeling van de gemiddelde looptijd van de passiva van Dexia (in jaren)

31.12.2009

31.12.2010

31.12.2011

31.12.2012

31.12.2013

31.12.2014

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| — | Dexia breidt haar stabiele fundingbronnen uit, waarbij wordt gerekend met een ratio, waarvan de teller gelijk is aan de som van de funding via hypothecaire obligaties en funding in de vorm van commerciële RCB- en PWB-deposito’s, en waarvan de noemer gelijk is aan de som van alle activa van Dexia. Deze ratio die 36 % bedroeg per 31 december 2009, dient ten minste 40 % te bedragen per 31 december 2010, ten minste 45 % per 31 december 2011, ten minste 53 % per 31 december 2012, ten minste 55 % per 31 december 2013 en ten minste 58 % per 31 december 2014; |
| --- | --- |

—

Dexia breidt haar stabiele fundingbronnen uit, waarbij wordt gerekend met een ratio, waarvan de teller gelijk is aan de som van de funding via hypothecaire obligaties en funding in de vorm van commerciële RCB- en PWB-deposito’s, en waarvan de noemer gelijk is aan de som van alle activa van Dexia. Deze ratio die 36 % bedroeg per 31 december 2009, dient ten minste 40 % te bedragen per 31 december 2010, ten minste 45 % per 31 december 2011, ten minste 53 % per 31 december 2012, ten minste 55 % per 31 december 2013 en ten minste 58 % per 31 december 2014;

| — | een onafhankelijk deskundige gaat om de zes maanden na of deze drie fundingratio’s in acht zijn genomen. |
| --- | --- |

—

een onafhankelijk deskundige gaat om de zes maanden na of deze drie fundingratio’s in acht zijn genomen.

| (70) | Bij het verstrekken van kredieten aan haar PWB-cliënten neemt Dexia een risk-adjusted return on capital (hierna „RAROC” genoemd) van ten minste 10 % in acht. De berekening van de RAROC betreft de nettomarge nà belastingen op het economische kapitaal (17):






  — | de brutomarge is het verschil tussen de aan de cliënt berekende marge (in basispunten bovenop het IBOR-referentiepercentage) en de fundingkosten van Dexia (in basispunten bovenop het IBOR-referentiepercentage), uitgedrukt door de interne overdrachtprijs; |
| --- | --- | --- |

(70)

Bij het verstrekken van kredieten aan haar PWB-cliënten neemt Dexia een risk-adjusted return on capital (hierna „RAROC” genoemd) van ten minste 10 % in acht. De berekening van de RAROC betreft de nettomarge nà belastingen op het economische kapitaal (17):

—

de brutomarge is het verschil tussen de aan de cliënt berekende marge (in basispunten bovenop het IBOR-referentiepercentage) en de fundingkosten van Dexia (in basispunten bovenop het IBOR-referentiepercentage), uitgedrukt door de interne overdrachtprijs;

| — | de interne overdrachtprijs geeft de geraamde kostprijs weer van nieuwe funding voor Dexia, rekening houdende met de kenmerken van kredieten aan PWB-cliënten (looptijd, of deze al dan niet in aanmerking komen voor herfinanciering door hypothecaire obligaties enz.); |
| --- | --- |

—

de interne overdrachtprijs geeft de geraamde kostprijs weer van nieuwe funding voor Dexia, rekening houdende met de kenmerken van kredieten aan PWB-cliënten (looptijd, of deze al dan niet in aanmerking komen voor herfinanciering door hypothecaire obligaties enz.);

| — | de nettomarge is gelijk aan de brutomarge minus: i) de kosten van alle aard (algemene kosten, salariskosten, operationele kosten, afschrijvingen enz.) geraamd op basis van de kosten die voor kredietverlening aan PWB-cliënten zijn vastgesteld; ii) de kosten van het gemiddelde risico berekend voor elke transactie met inachtneming van de Basel-II-methodiek (kosten van het gemiddelde risico op lange termijn), en iii) lasten uit hoofde van belastingen; |
| --- | --- |

—

de nettomarge is gelijk aan de brutomarge minus: i) de kosten van alle aard (algemene kosten, salariskosten, operationele kosten, afschrijvingen enz.) geraamd op basis van de kosten die voor kredietverlening aan PWB-cliënten zijn vastgesteld; ii) de kosten van het gemiddelde risico berekend voor elke transactie met inachtneming van de Basel-II-methodiek (kosten van het gemiddelde risico op lange termijn), en iii) lasten uit hoofde van belastingen;

| — | een onafhankelijk deskundige gaat om de zes maanden na: of de RAROC de kosten weergeeft van de PWB-disivie, of de bovengenoemde toezegging wordt nageleefd om op de PWB-activiteiten een minimum RAROC van 10 % in acht te nemen, en of de methodiek en de berekening van de RAROC en de bestanddelen ervan correct zijn. |
| --- | --- |

—

een onafhankelijk deskundige gaat om de zes maanden na: of de RAROC de kosten weergeeft van de PWB-disivie, of de bovengenoemde toezegging wordt nageleefd om op de PWB-activiteiten een minimum RAROC van 10 % in acht te nemen, en of de methodiek en de berekening van de RAROC en de bestanddelen ervan correct zijn.

| (71) | Dexia zet het bedrag van de funding die momenteel ter beschikking staat van haar Turkse dochteronderneming DenizBank uiterlijk per 30 juni 2011 op nul en verleent haar geen nieuwe intragroepsfunding meer tot en met 31 december 2014. |
| --- | --- |

(71)

Dexia zet het bedrag van de funding die momenteel ter beschikking staat van haar Turkse dochteronderneming DenizBank uiterlijk per 30 juni 2011 op nul en verleent haar geen nieuwe intragroepsfunding meer tot en met 31 december 2014.

| (72) | Tegen 30 juni 2010 zet Dexia een LPMD-rapportagelijn op. De aan deze bussinessline toegewezen activa worden afgebouwd of afgestoten. Het gaat om de volgende activa:






  — | de Credit Spread Portfolio (hierna „CSP” genoemd) en Public Sector Portfolio (hierna „PSP” genoemd) (voor een geraamd bedrag van ongeveer 134 miljard EUR per 31 december 2009); |
| --- | --- | --- |

(72)

Tegen 30 juni 2010 zet Dexia een LPMD-rapportagelijn op. De aan deze bussinessline toegewezen activa worden afgebouwd of afgestoten. Het gaat om de volgende activa:

—

de Credit Spread Portfolio (hierna „CSP” genoemd) en Public Sector Portfolio (hierna „PSP” genoemd) (voor een geraamd bedrag van ongeveer 134 miljard EUR per 31 december 2009);

| — | de portefeuille Financial Products-activa van FSAM die bij Dexia zijn gebleven (voor een geraamd bedrag van ongeveer 10,7 miljard EUR per 31 december 2009), en |
| --- | --- |

—

de portefeuille Financial Products-activa van FSAM die bij Dexia zijn gebleven (voor een geraamd bedrag van ongeveer 10,7 miljard EUR per 31 december 2009), en

| — | de portefeuille non-core PWB loans (voor een geraamd bedrag van ongeveer 17 miljard EUR per 31 december 2009). |
| --- | --- |

—

de portefeuille non-core PWB loans (voor een geraamd bedrag van ongeveer 17 miljard EUR per 31 december 2009).

De funding die Dexia aantrekt en die de fundinggarantie geniet, wordt volledig aan deze businessline toegewezen.

| (73) | Dexia beperkt haar jaarlijkse nieuwe PWB-productie tot 12 miljard EUR voor 2009, tot 15 miljard EUR voor 2010 en tot telkens 18 miljard EUR voor de periode 2011-2014. |
| --- | --- |

(73)

Dexia beperkt haar jaarlijkse nieuwe PWB-productie tot 12 miljard EUR voor 2009, tot 15 miljard EUR voor 2010 en tot telkens 18 miljard EUR voor de periode 2011-2014.

| (74) | Dexia verlaagt vóór 31 december 2012 haar exploitatiekosten met 15 %. |
| --- | --- |

(74)

Dexia verlaagt vóór 31 december 2012 haar exploitatiekosten met 15 %.

| (75) | Dexia krimpt haar tradingactiviteiten in (met 44 % van de gemiddelde jaarlijkse Value at Risk, die 126 miljard EUR bedroeg in 2008) en zet haar tradingactiviteiten voor eigen rekening stop vanaf de dag van het onderhavige besluit van de Commissie. |
| --- | --- |

(75)

Dexia krimpt haar tradingactiviteiten in (met 44 % van de gemiddelde jaarlijkse Value at Risk, die 126 miljard EUR bedroeg in 2008) en zet haar tradingactiviteiten voor eigen rekening stop vanaf de dag van het onderhavige besluit van de Commissie.

| (76) | Dexia ziet, vanaf de dag van het besluit van de Commissie, onmiddellijk en definitief af van het voordeel van de converteerbare Dexia BIL-obligatie van 376 miljoen EUR waarop Luxemburg in september 2008 had toegezegd te zullen intekenen. |
| --- | --- |

(76)

Dexia ziet, vanaf de dag van het besluit van de Commissie, onmiddellijk en definitief af van het voordeel van de converteerbare Dexia BIL-obligatie van 376 miljoen EUR waarop Luxemburg in september 2008 had toegezegd te zullen intekenen.

| (77) | Het gebruik dat Dexia van de door de betrokken lidstaten afgegeven fundinggarantie kan maken, wordt beperkt, op de volgende voorwaarden:






  — | stopzetting van de garantie voor alle depositocontracten die vanaf 31 maart 2010 worden afgesloten; |
| --- | --- | --- |

(77)

Het gebruik dat Dexia van de door de betrokken lidstaten afgegeven fundinggarantie kan maken, wordt beperkt, op de volgende voorwaarden:

—

stopzetting van de garantie voor alle depositocontracten die vanaf 31 maart 2010 worden afgesloten;

| — | stopzetting van de fundinggarantie voor alle kortetermijnuitgiften (minder dan één jaar) die vanaf 31 mei 2010 plaatsvinden; |
| --- | --- |

—

stopzetting van de fundinggarantie voor alle kortetermijnuitgiften (minder dan één jaar) die vanaf 31 mei 2010 plaatsvinden;

| — | stopzetting van de fundinggarantie voor alle uitgiften (ook voor lange termijn) die plaatsvinden of contracten die worden afgesloten vanaf 30 juni 2010; |
| --- | --- |

—

stopzetting van de fundinggarantie voor alle uitgiften (ook voor lange termijn) die plaatsvinden of contracten die worden afgesloten vanaf 30 juni 2010;

| — | het totale bedrag aan uitstaande gegarandeerde bedragen bedraagt nimmer meer dan 100 miljard EUR; |
| --- | --- |

—

het totale bedrag aan uitstaande gegarandeerde bedragen bedraagt nimmer meer dan 100 miljard EUR;

| — | tijdens de looptijd van de garantie betaalt Dexia de betrokken lidstaten een aanvullende vergoeding op het bedrag waarmee de onderstaande drempels voor uitstaande gegarandeerde bedragen worden overschreden: |
| --- | --- |

—

tijdens de looptijd van de garantie betaalt Dexia de betrokken lidstaten een aanvullende vergoeding op het bedrag waarmee de onderstaande drempels voor uitstaande gegarandeerde bedragen worden overschreden:

Tabel 5

Verschuldigde aanvullende vergoeding bij overschrijding van het bedrag aan gegarandeerde verplichtingen aan de passiefzijde

| Drempel/tranche (gegarandeerde uitstaande bedragen × miljard EUR) | [60-70] | [70-80] | [80-100] |
| --- | --- | --- | --- |
| Aanvullende vergoeding bij overschrijding van deze drempel (in basispunten) | + 50 | + 65 | + 80 |

Drempel/tranche (gegarandeerde uitstaande bedragen × miljard EUR)

[60-70]

[70-80]

[80-100]

Aanvullende vergoeding bij overschrijding van deze drempel (in basispunten)

+ 50

+ 65

+ 80

| (78) | Tot en met 31 oktober 2014 maakt Dexia in haar commerciële reclame geen gebruik van haar status van bank die een garantie van de betrokken lidstaten geniet, noch doet zij voor zuivere arbitragetransacties een beroep op de garantie. |
| --- | --- |

(78)

Tot en met 31 oktober 2014 maakt Dexia in haar commerciële reclame geen gebruik van haar status van bank die een garantie van de betrokken lidstaten geniet, noch doet zij voor zuivere arbitragetransacties een beroep op de garantie.

| (79) | Tot en met 31 december 2011 verwerven Dexia NV en de dochterondernemingen die onder haar uitsluitende of gezamenlijke zeggenschap staan, geen belang van meer dan 5 % in het maatschappelijke kapitaal van andere kredietinstellingen, beleggingsondernemingen of verzekeringsmaatschappijen, tenzij met toestemming van de Commissie. Deze toezegging staat er niet aan in de weg dat, na voorafgaande toestemming van de Commissie, Dexia een belang verwerft in ruil voor een inbreng van deelnemingen of activiteiten die plaatsvindt in het kader van een verkooptransactie voor of de samenvoeging (door fusie of inbreng) van activa of activiteiten, voor zover Dexia in dat geval met dat belang geen uitsluitende of gezamenlijke zeggenschap verwerft over de entiteit waarin het belang wordt ingebracht of die uit de fusie ontstaat. Dexia stelt de Commissie vooraf in kennis van ieder voornemen tot acquisitie, daaronder begrepen alle voornemens van ondernemingen die onder de gezamenlijke zeggenschap van Dexia staan. |
| --- | --- |

(79)

Tot en met 31 december 2011 verwerven Dexia NV en de dochterondernemingen die onder haar uitsluitende of gezamenlijke zeggenschap staan, geen belang van meer dan 5 % in het maatschappelijke kapitaal van andere kredietinstellingen, beleggingsondernemingen of verzekeringsmaatschappijen, tenzij met toestemming van de Commissie. Deze toezegging staat er niet aan in de weg dat, na voorafgaande toestemming van de Commissie, Dexia een belang verwerft in ruil voor een inbreng van deelnemingen of activiteiten die plaatsvindt in het kader van een verkooptransactie voor of de samenvoeging (door fusie of inbreng) van activa of activiteiten, voor zover Dexia in dat geval met dat belang geen uitsluitende of gezamenlijke zeggenschap verwerft over de entiteit waarin het belang wordt ingebracht of die uit de fusie ontstaat. Dexia stelt de Commissie vooraf in kennis van ieder voornemen tot acquisitie, daaronder begrepen alle voornemens van ondernemingen die onder de gezamenlijke zeggenschap van Dexia staan.

| (80) | Tot en met 31 december 2014 beperkt Dexia het bedrag van:






  — | iedere vorm van dividend dat Dexia NV uitkeert uit hoofde van haar gewone aandelen, en |
| --- | --- | --- |

(80)

Tot en met 31 december 2014 beperkt Dexia het bedrag van:

—

iedere vorm van dividend dat Dexia NV uitkeert uit hoofde van haar gewone aandelen, en

| — | iedere discretionaire vervroegde terugbetaling of couponbetaling op hybride Tier 1-instrumenten of Tier-2 instrumenten i) die zijn uitgegeven door entiteiten die onder de uitsluitende zeggenschap staan van Dexia; ii) die worden gehouden door personen of entiteiten niet zijnde Dexia NV en haar dochterondernemingen, en iii) ten aanzien van de betaling of de uitoefening waarvan discretionaire marge bestaat uit hoofde van de contractuele bepalingen betreffende deze instrumenten, zodat, na de voorgenomen uitkering of betaling (en rekening houdende met eventuele betalingen die moeten plaatsvinden als gevolg van een dividenduitkering uit hoofde van gewone aandelen), de core Tier 1 van Dexia-groep (berekend op basis van de laatste, volgens de IFRS-normen opgestelde, geconsolideerde jaarrekening), ten minste op het onderstaande niveau uitkomt, en










  31.12.2009 | 31.12.2010 | 31.12.2011 | 31.12.2012 | 31.12.2013 | 31.12.2014 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 10,7 % | 10,6 % | [...] | [...] | [...] | [...] |

—

iedere discretionaire vervroegde terugbetaling of couponbetaling op hybride Tier 1-instrumenten of Tier-2 instrumenten i) die zijn uitgegeven door entiteiten die onder de uitsluitende zeggenschap staan van Dexia; ii) die worden gehouden door personen of entiteiten niet zijnde Dexia NV en haar dochterondernemingen, en iii) ten aanzien van de betaling of de uitoefening waarvan discretionaire marge bestaat uit hoofde van de contractuele bepalingen betreffende deze instrumenten, zodat, na de voorgenomen uitkering of betaling (en rekening houdende met eventuele betalingen die moeten plaatsvinden als gevolg van een dividenduitkering uit hoofde van gewone aandelen), de core Tier 1 van Dexia-groep (berekend op basis van de laatste, volgens de IFRS-normen opgestelde, geconsolideerde jaarrekening), ten minste op het onderstaande niveau uitkomt, en

31.12.2009

31.12.2010

31.12.2011

31.12.2012

31.12.2013

31.12.2014

10,7 %

10,6 %

[...]

[...]

[...]

[...]

| — | ten minste gelijk is aan de som van i) 12,5 % van de risicogewogen activa van de Legacy Portfolio Management Division en ii) 9,5 % van risicogewogen activa van de overige activiteiten van de groep (de Core Division). |
| --- | --- |

—

ten minste gelijk is aan de som van i) 12,5 % van de risicogewogen activa van de Legacy Portfolio Management Division en ii) 9,5 % van risicogewogen activa van de overige activiteiten van de groep (de Core Division).

| (81) | De in overweging 80 bedoelde toezegging:






  — | laat de voorwaarden inzake uitkeerbare winsten (in de zin van artikel 617 van het Belgische wetboek van vennootschappen) op het niveau van Dexia onverlet; |
| --- | --- | --- |

(81)

De in overweging 80 bedoelde toezegging:

—

laat de voorwaarden inzake uitkeerbare winsten (in de zin van artikel 617 van het Belgische wetboek van vennootschappen) op het niveau van Dexia onverlet;

| — | laat de transacties onverlet die Dexia wettelijk verplicht is uit te voeren ten aanzien van hybride Tier 1- of Tier 2-instrumenten of van transacties welke Dexia voor die instrumenten moet uitvoeren uit hoofde van vóór 1 februari 2010 afgesloten contracten, en |
| --- | --- |

—

laat de transacties onverlet die Dexia wettelijk verplicht is uit te voeren ten aanzien van hybride Tier 1- of Tier 2-instrumenten of van transacties welke Dexia voor die instrumenten moet uitvoeren uit hoofde van vóór 1 februari 2010 afgesloten contracten, en

| — | kan worden herzien in het geval van aanzienlijke veranderingen in de definitie van het toetsingsvermogen en de voor Dexia geldende boekhoudnormen. |
| --- | --- |

—

kan worden herzien in het geval van aanzienlijke veranderingen in de definitie van het toetsingsvermogen en de voor Dexia geldende boekhoudnormen.

| (82) | Bovendien ziet Dexia, onverminderd de transacties die zij wettelijk verplicht is uit te voeren ten aanzien van hybride Tier 1- of Tier 2-instrumenten of de transacties welke zij voor die instrumenten moet uitvoeren uit hoofde van vóór 1 februari 2010 afgesloten contracten, tot en met 31 december 2011 af van:






  — | het doen van couponbetalingen op hybride Tier 1-instrumenten of Tier 2-instrumenten die worden gehouden door personen of entiteiten niet zijnde Dexia NV en haar dochterondernemingen en ten aanzien waarvan, uit hoofde van de contractuele bepalingen voor die instrumenten, een discretionaire marge geldt; |
| --- | --- | --- |

(82)

Bovendien ziet Dexia, onverminderd de transacties die zij wettelijk verplicht is uit te voeren ten aanzien van hybride Tier 1- of Tier 2-instrumenten of de transacties welke zij voor die instrumenten moet uitvoeren uit hoofde van vóór 1 februari 2010 afgesloten contracten, tot en met 31 december 2011 af van:

—

het doen van couponbetalingen op hybride Tier 1-instrumenten of Tier 2-instrumenten die worden gehouden door personen of entiteiten niet zijnde Dexia NV en haar dochterondernemingen en ten aanzien waarvan, uit hoofde van de contractuele bepalingen voor die instrumenten, een discretionaire marge geldt;

| — | het goedkeuren of het via stemming doen goedkeuren van iedere vorm van dividenduitkering door een van de entiteiten waarover Dexia NV al dan niet middellijk uitsluitende zeggenschap heeft (daaronder begrepen entiteiten die zij voor 100 % in handen heeft) wanneer een dergelijke dividenduitkering een verplichting met zich brengt tot couponbetaling op hybride Tier 1-instrumenten of Tier 2-instrumenten die door personen niet zijnde Dexia NV en haar dochterondernemingen worden gehouden, en |
| --- | --- |

—

het goedkeuren of het via stemming doen goedkeuren van iedere vorm van dividenduitkering door een van de entiteiten waarover Dexia NV al dan niet middellijk uitsluitende zeggenschap heeft (daaronder begrepen entiteiten die zij voor 100 % in handen heeft) wanneer een dergelijke dividenduitkering een verplichting met zich brengt tot couponbetaling op hybride Tier 1-instrumenten of Tier 2-instrumenten die door personen niet zijnde Dexia NV en haar dochterondernemingen worden gehouden, en

| — | het uitoefenen van een discretionaire optie tot vervroegde terugbetaling voor de onder het eerste streepje bedoelde hybride Tier 1-instrumenten of Tier 2-instrumenten. |
| --- | --- |

—

het uitoefenen van een discretionaire optie tot vervroegde terugbetaling voor de onder het eerste streepje bedoelde hybride Tier 1-instrumenten of Tier 2-instrumenten.

| (83) | Dexia NV ziet tot en met 31 december 2011 af van de uitkering van dividend voor haar gewone aandelen. Dit verbod geldt niet voor de uitkering van dividend die volledig via de toewijzing van nieuwe aandelen plaatsvindt, mits het aldus uitgekeerde bedrag: i) in overeenstemming is met overweging 80, en ii) maximaal 40 % bedraagt van het nettoresultaat van Dexia NV over het boekjaar 2009 wat betreft de dividenduitkeringen die in 2010 plaatsvinden, en maximaal 40 % van het nettoresultaat van Dexia NV over het boekjaar 2010 wat betreft de dividenduitkeringen in 2011 (18). |
| --- | --- |

(83)

Dexia NV ziet tot en met 31 december 2011 af van de uitkering van dividend voor haar gewone aandelen. Dit verbod geldt niet voor de uitkering van dividend die volledig via de toewijzing van nieuwe aandelen plaatsvindt, mits het aldus uitgekeerde bedrag: i) in overeenstemming is met overweging 80, en ii) maximaal 40 % bedraagt van het nettoresultaat van Dexia NV over het boekjaar 2009 wat betreft de dividenduitkeringen die in 2010 plaatsvinden, en maximaal 40 % van het nettoresultaat van Dexia NV over het boekjaar 2010 wat betreft de dividenduitkeringen in 2011 (18).

| (84) | In dat verband dient te worden herhaald dat Dexia, uit hoofde van de toezeggingen die de betrokken lidstaten hebben gedaan in het kader van het besluit van de Commissie van 30 oktober 2009 waarmee de garantie is verlengd, sinds de dag van dat besluit en tot op de dag van het onderhavige besluit dient af te zien van:






  i) | het bekendmaken van enig interimdividend ten faveure van de aandeelhouders van Dexia NV of het aan de algemene aandeelhoudersvergadering van Dexia voorstellen van de uitkering van enige vorm van dividend; |
| --- | --- | --- |

(84)

In dat verband dient te worden herhaald dat Dexia, uit hoofde van de toezeggingen die de betrokken lidstaten hebben gedaan in het kader van het besluit van de Commissie van 30 oktober 2009 waarmee de garantie is verlengd, sinds de dag van dat besluit en tot op de dag van het onderhavige besluit dient af te zien van:

i)

het bekendmaken van enig interimdividend ten faveure van de aandeelhouders van Dexia NV of het aan de algemene aandeelhoudersvergadering van Dexia voorstellen van de uitkering van enige vorm van dividend;

| ii) | het goedkeuren of via stemming doen goedkeuren van enige vorm van dividenduitkering door entiteiten waarover Dexia NV al dan niet middellijk uitsluitende zeggenschap heeft maar die zij (al dan niet middellijk) niet voor 100 % in handen heeft; |
| --- | --- |

ii)

het goedkeuren of via stemming doen goedkeuren van enige vorm van dividenduitkering door entiteiten waarover Dexia NV al dan niet middellijk uitsluitende zeggenschap heeft maar die zij (al dan niet middellijk) niet voor 100 % in handen heeft;

| iii) | het goedkeuren of het via stemming doen goedkeuren van iedere vorm van dividenduitkering door een van de entiteiten waarover Dexia NV al dan niet middellijk uitsluitende zeggenschap heeft (daaronder begrepen entiteiten die zij voor 100 % in handen heeft) wanneer een dergelijke dividenduitkering een verplichting met zich brengt tot couponbetaling op hybride Tier 1-instrumenten of perpetuele Upper Tier 2-instrumenten die door personen niet zijnde Dexia NV en haar dochterondernemingen worden gehouden; |
| --- | --- |

iii)

het goedkeuren of het via stemming doen goedkeuren van iedere vorm van dividenduitkering door een van de entiteiten waarover Dexia NV al dan niet middellijk uitsluitende zeggenschap heeft (daaronder begrepen entiteiten die zij voor 100 % in handen heeft) wanneer een dergelijke dividenduitkering een verplichting met zich brengt tot couponbetaling op hybride Tier 1-instrumenten of perpetuele Upper Tier 2-instrumenten die door personen niet zijnde Dexia NV en haar dochterondernemingen worden gehouden;

| iv) | het doen van couponbetalingen op hybride Tier 1-instrumenten of perpetuele Upper Tier 2-instrumenten die worden gehouden door personen of entiteiten niet zijnde Dexia NV en haar dochterondernemingen en ten aanzien waarvan, uit hoofde van de contractuele bepalingen voor die instrumenten, een discretionaire marge geldt. Indien deze niet-betaling evenwel tot de opschorting van de dividenduitkering door Dexia NV uit hoofde van de resultaten over 2009 zou leiden, kan dit verbod eventueel niet worden toegepast mits Dexia de Commissie daarvan vooraf in kennis heeft gesteld en de Commissie op ad-hocbasis de betrokken couponbetaling heeft goedgekeurd, of |
| --- | --- |

iv)

het doen van couponbetalingen op hybride Tier 1-instrumenten of perpetuele Upper Tier 2-instrumenten die worden gehouden door personen of entiteiten niet zijnde Dexia NV en haar dochterondernemingen en ten aanzien waarvan, uit hoofde van de contractuele bepalingen voor die instrumenten, een discretionaire marge geldt. Indien deze niet-betaling evenwel tot de opschorting van de dividenduitkering door Dexia NV uit hoofde van de resultaten over 2009 zou leiden, kan dit verbod eventueel niet worden toegepast mits Dexia de Commissie daarvan vooraf in kennis heeft gesteld en de Commissie op ad-hocbasis de betrokken couponbetaling heeft goedgekeurd, of

| v) | het uitoefenen van een discretionaire optie tot vervroegde terugbetaling van de in de punten iii) en iv) van de onderhavige overweging bedoelde hybride instrumenten. |
| --- | --- |

v)

het uitoefenen van een discretionaire optie tot vervroegde terugbetaling van de in de punten iii) en iv) van de onderhavige overweging bedoelde hybride instrumenten.

| (85) | Om de concurrentie en transparantie bij transacties voor bankkredieten aan lokale overheden verder te versterken, zegt Frankrijk toe er op toe te zien dat de lokale overheden hun praktijken om bij hun operaties om middelen of kapitaal aan te trekken de concurrentie te laten spelen, verder uitbouwen. De staat zal vóór eind 2010 uitdrukkelijke aanbevelingen in die zin aan de lokale overheden doen, wat betreft zowel de bancaire financiering als het gebruik van complexe financiële producten. In deze aanbevelingen zal het inherente economische belang worden beklemtoond van het feit dat in deze sector maatregelen worden genomen om de concurrentie te laten spelen en zal worden aangegeven hoe dit soort maatregelen in de praktijk ten uitvoer kan worden gelegd. In deze aanbevelingen met goede praktijken zal worden aangegeven dat voor leningen met de grootste bedragen de concurrentie in alle openheid moet kunnen spelen. Meer bepaald zullen de diensten die lokale overheden moeten bijstaan en adviseren, voor deze aanbevelingen worden gesensibiliseerd. Mochten deze aanbevelingen onvoldoende blijken om ervoor te zorgen dat tegen 2013 lokale overheden een transparant en niet-discriminerend tendersysteem veralgemenen voor bancaire financieringen veralgemenen, zegt Frankrijk toe om voorstellen voor wet- of regelgeving in die zin in te dienen. |
| --- | --- |

(85)

Om de concurrentie en transparantie bij transacties voor bankkredieten aan lokale overheden verder te versterken, zegt Frankrijk toe er op toe te zien dat de lokale overheden hun praktijken om bij hun operaties om middelen of kapitaal aan te trekken de concurrentie te laten spelen, verder uitbouwen. De staat zal vóór eind 2010 uitdrukkelijke aanbevelingen in die zin aan de lokale overheden doen, wat betreft zowel de bancaire financiering als het gebruik van complexe financiële producten. In deze aanbevelingen zal het inherente economische belang worden beklemtoond van het feit dat in deze sector maatregelen worden genomen om de concurrentie te laten spelen en zal worden aangegeven hoe dit soort maatregelen in de praktijk ten uitvoer kan worden gelegd. In deze aanbevelingen met goede praktijken zal worden aangegeven dat voor leningen met de grootste bedragen de concurrentie in alle openheid moet kunnen spelen. Meer bepaald zullen de diensten die lokale overheden moeten bijstaan en adviseren, voor deze aanbevelingen worden gesensibiliseerd. Mochten deze aanbevelingen onvoldoende blijken om ervoor te zorgen dat tegen 2013 lokale overheden een transparant en niet-discriminerend tendersysteem veralgemenen voor bancaire financieringen veralgemenen, zegt Frankrijk toe om voorstellen voor wet- of regelgeving in die zin in te dienen.

| (86) | Om de concurrentie en transparantie voor bancaire leningtransacties van lokale overheden verder te versterken, zegt de Belgische regering toe om, in samenspraak met de Gewesten, toe te zien op de bekendmaking door de aanbestedende diensten van de uitnodigingen tot inschrijving met betrekking tot de financiering van lokale overheden. |
| --- | --- |

(86)

Om de concurrentie en transparantie voor bancaire leningtransacties van lokale overheden verder te versterken, zegt de Belgische regering toe om, in samenspraak met de Gewesten, toe te zien op de bekendmaking door de aanbestedende diensten van de uitnodigingen tot inschrijving met betrekking tot de financiering van lokale overheden.

4.3.   AFSTOTINGEN EN AF TE BOUWEN ACTIVITEITEN

| (87) | Dexia stoot de in de onderhavige overweging genoemde activa af:






  a) | afstoting of beursintroductie van het 70 %-belang van de groep in zijn Italiaanse dochteronderneming Crediop tegen 31 oktober 2012 (19); |
| --- | --- | --- |

(87)

Dexia stoot de in de onderhavige overweging genoemde activa af:

a)

afstoting of beursintroductie van het 70 %-belang van de groep in zijn Italiaanse dochteronderneming Crediop tegen 31 oktober 2012 (19);

| b) | afstoting tegen 30 juni 2010 van DEP, de Franse dochteronderneming van Dexia Insurance Belgium (hierna „DIB” genoemd) die actief is op het gebied van levensverzekeringen en social engineering. De ondertekening van de overdrachtsovereenkomst heeft op 9 december 2009 plaatsgevonden en de verkoop zou in de loop van het eerste halfjaar 2010 voltooid moeten zijn; |
| --- | --- |

b)

afstoting tegen 30 juni 2010 van DEP, de Franse dochteronderneming van Dexia Insurance Belgium (hierna „DIB” genoemd) die actief is op het gebied van levensverzekeringen en social engineering. De ondertekening van de overdrachtsovereenkomst heeft op 9 december 2009 plaatsgevonden en de verkoop zou in de loop van het eerste halfjaar 2010 voltooid moeten zijn;

| c) | afstoting of beursintroductie tegen 31 december 2010 van het 51 %-belang van Dexia in AdInfo, de dochteronderneming die lokale overheden in België informaticadiensten verleent; |
| --- | --- |

c)

afstoting of beursintroductie tegen 31 december 2010 van het 51 %-belang van Dexia in AdInfo, de dochteronderneming die lokale overheden in België informaticadiensten verleent;

| d) | afstoting van het belang van Dexia in SPE, een Belgische stroomproducent, vóór 31 december 2010; |
| --- | --- |

d)

afstoting van het belang van Dexia in SPE, een Belgische stroomproducent, vóór 31 december 2010;

| e) | afstoting van het 20 %-belang van Dexia in Crédit du Nord (deze afstoting heeft op 11 december 2009 plaatsgevonden); |
| --- | --- |

e)

afstoting van het 20 %-belang van Dexia in Crédit du Nord (deze afstoting heeft op 11 december 2009 plaatsgevonden);

| f) | sluiting tegen eind 2010 van ongeveer 80 bankkantoren in België in het kader van het nieuwe distributiemodel van de groep; |
| --- | --- |

f)

sluiting tegen eind 2010 van ongeveer 80 bankkantoren in België in het kader van het nieuwe distributiemodel van de groep;

| g) | stopzetting van de volgende activiteiten van RCB International:






  i) | in de loop van 2009 en begin 2010 hebben plaatsgevonden: de afstoting van Experta Jersey, de stopzetting van Dexia Private Bank Jersey, de stopzetting van de privatebankingactiviteiten in Montevideo, de stopzetting van de plannen om private banking in Singapore te ontwikkelen, de stopzetting van het project voor Consumer Finance in Rusland, de stopzetting van de activiteiten van Dexia Asset Management (Dexia AM) in Centraal- en Oost-Europa, en de afstoting van de trustactiviteiten van Experta in Zwitserland; |
| --- | --- | --- |

g)

stopzetting van de volgende activiteiten van RCB International:

i)

in de loop van 2009 en begin 2010 hebben plaatsgevonden: de afstoting van Experta Jersey, de stopzetting van Dexia Private Bank Jersey, de stopzetting van de privatebankingactiviteiten in Montevideo, de stopzetting van de plannen om private banking in Singapore te ontwikkelen, de stopzetting van het project voor Consumer Finance in Rusland, de stopzetting van de activiteiten van Dexia Asset Management (Dexia AM) in Centraal- en Oost-Europa, en de afstoting van de trustactiviteiten van Experta in Zwitserland;

| ii) | de afstoting van de trustactiviteiten van Experta op de Bahama’s en de afstoting van de Deense dochteronderneming van Dexia BIL tegen 31 december 2011; |
| --- | --- |

ii)

de afstoting van de trustactiviteiten van Experta op de Bahama’s en de afstoting van de Deense dochteronderneming van Dexia BIL tegen 31 december 2011;

| h) | afstoting of beursintroductie tegen 31 oktober 2012 van het belang van Dexia in haar Slovaakse dochteronderneming Dexia Banka Slovensko (DBS) (20); |
| --- | --- |

h)

afstoting of beursintroductie tegen 31 oktober 2012 van het belang van Dexia in haar Slovaakse dochteronderneming Dexia Banka Slovensko (DBS) (20);

| i) | stopzetting en afbouw van de volgende internationale PWB-activiteiten:






  i) | India: afstoting van deze entiteit heeft in 2009 plaatsgevonden; |
| --- | --- | --- |

i)

stopzetting en afbouw van de volgende internationale PWB-activiteiten:

i)

India: afstoting van deze entiteit heeft in 2009 plaatsgevonden;

| ii) | Zwitserland (Dexia Public Finance Switzerland) en Zweden (Dexia Norden): sluiting en liquidatie tegen 31 december 2010; |
| --- | --- |

ii)

Zwitserland (Dexia Public Finance Switzerland) en Zweden (Dexia Norden): sluiting en liquidatie tegen 31 december 2010;

| iii) | Mexico, Australië en Japan: afbouw van de balans; |
| --- | --- |

iii)

Mexico, Australië en Japan: afbouw van de balans;

| j) | afstoting van FSA (voltooid op 1 juli 2009), waarna afstoting van de belangen van Dexia in Assured Guaranty tegen 31 december 2011; |
| --- | --- |

j)

afstoting van FSA (voltooid op 1 juli 2009), waarna afstoting van de belangen van Dexia in Assured Guaranty tegen 31 december 2011;

| k) | afstoting van het 49 %-belang van de groep in Kommunalkredit Austria (KA): uitgevoerd in het vierde kwartaal 2008; |
| --- | --- |

k)

afstoting van het 49 %-belang van de groep in Kommunalkredit Austria (KA): uitgevoerd in het vierde kwartaal 2008;

| l) | afstoting of beursintroductie van Deniz Emeklilik, de verzekeringsdochter van DenizBank, tegen 31 oktober 2012; |
| --- | --- |

l)

afstoting of beursintroductie van Deniz Emeklilik, de verzekeringsdochter van DenizBank, tegen 31 oktober 2012;

| m) | afstoting van het 60 %-belang van de groep in Dexia Sabadell tegen 31 december 2013; |
| --- | --- |

m)

afstoting van het 60 %-belang van de groep in Dexia Sabadell tegen 31 december 2013;

| n) | versnelde overdracht van de obligatieportefeuille met telkens [10-20] miljard EUR per jaar in 2010 en 2011, met [5-15] tot [10-20] miljard EUR in 2012, en met telkens [0-10] tot [5-15] miljard EUR in 2013 en 2014; |
| --- | --- |

n)

versnelde overdracht van de obligatieportefeuille met telkens [10-20] miljard EUR per jaar in 2010 en 2011, met [5-15] tot [10-20] miljard EUR in 2012, en met telkens [0-10] tot [5-15] miljard EUR in 2013 en 2014;

| o) | afbouw van de activiteiten inzake Standby Bond Purchase Agreements (SBPA) en Tender Option Bonds (TOB) (Verenigde Staten/Canada). |
| --- | --- |

o)

afbouw van de activiteiten inzake Standby Bond Purchase Agreements (SBPA) en Tender Option Bonds (TOB) (Verenigde Staten/Canada).

| (88) | Met het herstructureringsplan wordt de totale balansomvang van Dexia tegen 31 december 2014 met 35 % ingekrompen ten opzichte van de omvang per 31 december 2008. De betrokken lidstaten verbinden zich er toe dat Dexia de in onderstaande tabel 6 opgenomen inkrimpingen van de balansomvang zal doorvoeren.

  Tabel 6


  Inkrimping van de balansomvang van de groep, de Core Division en de LPMD













  (x miljard EUR) |
| --- | --- |
| | 31.12.2008 | 31.12.2009 | 31.12.2010 | 31.12.2011 | 31.12.2012 | 31.12.2013 | 31.12.2014 |
| Balanstotaal groep | 651 | 580 | [510-550] | [485-545] | [425-490] | [405-465] | 427 |
| Totaal LPMD | | 162 | [120-140] | [100-120] | [80-110] | [70-100] | 79 |
| Totaal Core Division | | 419 | [390-410] | [385-415] | [345-380] | [335-365] | 353 |

(88)

Met het herstructureringsplan wordt de totale balansomvang van Dexia tegen 31 december 2014 met 35 % ingekrompen ten opzichte van de omvang per 31 december 2008. De betrokken lidstaten verbinden zich er toe dat Dexia de in onderstaande tabel 6 opgenomen inkrimpingen van de balansomvang zal doorvoeren.

Tabel 6

Inkrimping van de balansomvang van de groep, de Core Division en de LPMD

(x miljard EUR)

31.12.2008

31.12.2009

31.12.2010

31.12.2011

31.12.2012

31.12.2013

31.12.2014

Balanstotaal groep

651

580

[510-550]

[485-545]

[425-490]

[405-465]

427

Totaal LPMD

162

[120-140]

[100-120]

[80-110]

[70-100]

79

Totaal Core Division

419

[390-410]

[385-415]

[345-380]

[335-365]

353

4.4.   TENUITVOERLEGGING VAN DE TOEZEGGINGEN

| (89) | Een onafhankelijk deskundige dient bij de Commissie om de zes maanden een verslag in over de tenuitvoerlegging van de toezeggingen uit het herstructureringsplan. Dit verslag omvat met name een gedetailleerd onderzoek van: i) de inachtneming van de in overweging 88 genoemde inkrimping van de balansomvang; ii) de inachtneming van de drie in overweging 69 genoemde liquiditeits- en fundingratio’s, en iii) de inachtneming van de in overweging 70 genoemde toezegging met betrekking tot de RAROC (21). Bovendien:






  — | wordt dit verslag ingediend uiterlijk één maand na de presentatie van de halfjaarrekeningen en de goedkeuring van de jaarrekening, en hoe dan ook vóór 1 oktober en 30 april van elk jaar; |
| --- | --- | --- |

(89)

Een onafhankelijk deskundige dient bij de Commissie om de zes maanden een verslag in over de tenuitvoerlegging van de toezeggingen uit het herstructureringsplan. Dit verslag omvat met name een gedetailleerd onderzoek van: i) de inachtneming van de in overweging 88 genoemde inkrimping van de balansomvang; ii) de inachtneming van de drie in overweging 69 genoemde liquiditeits- en fundingratio’s, en iii) de inachtneming van de in overweging 70 genoemde toezegging met betrekking tot de RAROC (21). Bovendien:

—

wordt dit verslag ingediend uiterlijk één maand na de presentatie van de halfjaarrekeningen en de goedkeuring van de jaarrekening, en hoe dan ook vóór 1 oktober en 30 april van elk jaar;

| — | mocht de onafhankelijke deskundige in zijn vóór 1 oktober van elk jaar in te dienen verslag risico’s vaststellen dat de in het herstructureringsplan aangegeven jaardoelstellingen niet vóór het eind van het lopende jaar worden gehaald, dan leggen de betrokken lidstaten de Commissie binnen de maand na de indiening van dit verslag de maatregelen voor die zij, samen met Dexia, voornemens zijn te nemen om deze doelstellingen met de passende middelen te bereiken vóór het eind van het lopende jaar; |
| --- | --- |

—

mocht de onafhankelijke deskundige in zijn vóór 1 oktober van elk jaar in te dienen verslag risico’s vaststellen dat de in het herstructureringsplan aangegeven jaardoelstellingen niet vóór het eind van het lopende jaar worden gehaald, dan leggen de betrokken lidstaten de Commissie binnen de maand na de indiening van dit verslag de maatregelen voor die zij, samen met Dexia, voornemens zijn te nemen om deze doelstellingen met de passende middelen te bereiken vóór het eind van het lopende jaar;

| — | mocht de onafhankelijke deskundige in zijn vóór 30 april van elk jaar in te dienen verslag constateren dat de in het herstructureringsplan aangegeven jaardoelstellingen niet zijn gehaald, dan leggen de betrokken lidstaten de Commissie binnen de maand na de indiening van dit verslag de maatregelen voor die zij, samen met Dexia, voornemens zijn te nemen om deze doelstellingen met de passende middelen te bereiken vóór 30 juni van het lopende jaar; |
| --- | --- |

—

mocht de onafhankelijke deskundige in zijn vóór 30 april van elk jaar in te dienen verslag constateren dat de in het herstructureringsplan aangegeven jaardoelstellingen niet zijn gehaald, dan leggen de betrokken lidstaten de Commissie binnen de maand na de indiening van dit verslag de maatregelen voor die zij, samen met Dexia, voornemens zijn te nemen om deze doelstellingen met de passende middelen te bereiken vóór 30 juni van het lopende jaar;

| — | worden binnen de gestelde termijn geen voorgenomen maatregelen voorgelegd of worden de doelstellingen niet vóór 30 juni behaald (wat betreft de ingediende maatregelen in voorkomend geval na het vóór 30 april in te dienen verslag), kan de Commissie, op grond van Verordening (EG) nr. 659/1999 (22), de formele onderzoekprocedure opnieuw openen. [...]. |
| --- | --- |

—

worden binnen de gestelde termijn geen voorgenomen maatregelen voorgelegd of worden de doelstellingen niet vóór 30 juni behaald (wat betreft de ingediende maatregelen in voorkomend geval na het vóór 30 april in te dienen verslag), kan de Commissie, op grond van Verordening (EG) nr. 659/1999 (22), de formele onderzoekprocedure opnieuw openen. [...].

| (90) | De Belgische, Franse en Luxemburgse autoriteiten leggen de Commissie vooraf, en uiterlijk één maand na het onderhavige besluit, een lijst ter goedkeuring voor van één tot drie personen die, in samenspraak met Dexia, zijn gekozen met het oog op de aanstelling als onafhankelijk deskundige. De onafhankelijke deskundige moet over de vereiste competenties beschikken en mag bij de uitoefening van zijn opdracht niet met een belangenconflict worden geconfronteerd. De Commissie kan de voorgestelde onafhankelijke deskundige of deskundigen goedkeuren, of deze afwijzen. Indien de Commissie de voorgestelde onafhankelijke deskundige of deskundigen afwijst, stellen Dexia en de Belgische, Franse en Luxemburgse autoriteiten binnen een termijn van één maand na de kennisgeving van deze afwijzing, één tot drie nieuwe kandidaten voor, die de Commissie eveneens kan goedkeuren of afwijzen. Indien alle voorgestelde kandidaten uiteindelijk door de Commissie worden afgewezen, stelt de Commissie een onafhankelijke deskundige aan. De kosten van de prestaties van de onafhankelijke deskundige komen ten laste van Dexia. |
| --- | --- |

(90)

De Belgische, Franse en Luxemburgse autoriteiten leggen de Commissie vooraf, en uiterlijk één maand na het onderhavige besluit, een lijst ter goedkeuring voor van één tot drie personen die, in samenspraak met Dexia, zijn gekozen met het oog op de aanstelling als onafhankelijk deskundige. De onafhankelijke deskundige moet over de vereiste competenties beschikken en mag bij de uitoefening van zijn opdracht niet met een belangenconflict worden geconfronteerd. De Commissie kan de voorgestelde onafhankelijke deskundige of deskundigen goedkeuren, of deze afwijzen. Indien de Commissie de voorgestelde onafhankelijke deskundige of deskundigen afwijst, stellen Dexia en de Belgische, Franse en Luxemburgse autoriteiten binnen een termijn van één maand na de kennisgeving van deze afwijzing, één tot drie nieuwe kandidaten voor, die de Commissie eveneens kan goedkeuren of afwijzen. Indien alle voorgestelde kandidaten uiteindelijk door de Commissie worden afgewezen, stelt de Commissie een onafhankelijke deskundige aan. De kosten van de prestaties van de onafhankelijke deskundige komen ten laste van Dexia.

| (91) | Ingeval één van de toezeggingen tot afstoting van de in de punten a), c), d), h), l) of m) van overweging 87 bedoelde activa niet binnen de gestelde termijn is voltooid en, zonder goedkeuring door de Commissie van een alternatieve toezegging, leggen de Franse, Belgische en Luxemburgse autoriteiten vooraf, en uiterlijk één maand na de voor afstoting vastgestelde termijn, de Commissie een lijst ter goedkeuring voor van één tot drie personen die, in samenspraak met Dexia, zijn gekozen met het oog op de aanstelling tot met de tenuitvoerlegging van die afstotingen belaste trustee. De met de afstoting belaste trustee moet onafhankelijk zijn, over de vereiste competenties beschikken en mag bij de uitoefening van zijn opdracht niet met een belangenconflict worden geconfronteerd. De Commissie kan de voorgestelde trustee of trustees goedkeuren, of deze afwijzen. Indien de Commissie de voorgestelde met de afstoting belaste trustee of trustees afwijst, stellen Dexia en de Franse, Belgische en Luxemburgse autoriteiten binnen een termijn van één maand na de kennisgeving van deze afwijzing, één tot drie nieuwe kandidaten voor, die de Commissie eveneens kan goedkeuren of afwijzen. Indien alle voorgestelde kandidaten uiteindelijk door de Commissie worden afgewezen, stelt deze een trustee aan, die Dexia zal aanstellen of doen aanstellen, op basis van een door de Commissie goedgekeurd mandaat. |
| --- | --- |

(91)

Ingeval één van de toezeggingen tot afstoting van de in de punten a), c), d), h), l) of m) van overweging 87 bedoelde activa niet binnen de gestelde termijn is voltooid en, zonder goedkeuring door de Commissie van een alternatieve toezegging, leggen de Franse, Belgische en Luxemburgse autoriteiten vooraf, en uiterlijk één maand na de voor afstoting vastgestelde termijn, de Commissie een lijst ter goedkeuring voor van één tot drie personen die, in samenspraak met Dexia, zijn gekozen met het oog op de aanstelling tot met de tenuitvoerlegging van die afstotingen belaste trustee. De met de afstoting belaste trustee moet onafhankelijk zijn, over de vereiste competenties beschikken en mag bij de uitoefening van zijn opdracht niet met een belangenconflict worden geconfronteerd. De Commissie kan de voorgestelde trustee of trustees goedkeuren, of deze afwijzen. Indien de Commissie de voorgestelde met de afstoting belaste trustee of trustees afwijst, stellen Dexia en de Franse, Belgische en Luxemburgse autoriteiten binnen een termijn van één maand na de kennisgeving van deze afwijzing, één tot drie nieuwe kandidaten voor, die de Commissie eveneens kan goedkeuren of afwijzen. Indien alle voorgestelde kandidaten uiteindelijk door de Commissie worden afgewezen, stelt deze een trustee aan, die Dexia zal aanstellen of doen aanstellen, op basis van een door de Commissie goedgekeurd mandaat.

| (92) | De Franse, Belgische en Luxemburgse autoriteiten verbinden zich er toe dat Dexia de met de afstoting belaste trustee de nodige en passende vertegenwoordigingsbevoegdheden verleent om i) de afstoting van de in overweging 91 bedoelde activa ten uitvoer te leggen (daaronder begrepen alle bevoegdheden die nodig zijn om de correcte tenuitvoerlegging te garanderen van de documenten die voor de tenuitvoerlegging van deze afstoting vereist zijn), en ii) om iedere maatregel te nemen of verklaring te doen die nodig of passend is om de afstoting ten uitvoer te leggen, daaronder begrepen de aanstelling van raadslieden die het afstotingsproces moeten begeleiden. De met de afstoting belaste trustee neemt in de aan- en verkoopovereenkomst of -overeenkomsten alle gebruikelijke en redelijke voorwaarden op die hij passend acht om de verkoop binnen het jaar na zijn aanstelling tot trustee te kunnen afronden. De met de afstoting belaste trustee organiseert het verkoopproces zodanig dat een afstoting is gegarandeerd [...]. De kosten van de prestaties van de met de afstoting belaste trustee komen ten laste van Dexia. |
| --- | --- |

(92)

De Franse, Belgische en Luxemburgse autoriteiten verbinden zich er toe dat Dexia de met de afstoting belaste trustee de nodige en passende vertegenwoordigingsbevoegdheden verleent om i) de afstoting van de in overweging 91 bedoelde activa ten uitvoer te leggen (daaronder begrepen alle bevoegdheden die nodig zijn om de correcte tenuitvoerlegging te garanderen van de documenten die voor de tenuitvoerlegging van deze afstoting vereist zijn), en ii) om iedere maatregel te nemen of verklaring te doen die nodig of passend is om de afstoting ten uitvoer te leggen, daaronder begrepen de aanstelling van raadslieden die het afstotingsproces moeten begeleiden. De met de afstoting belaste trustee neemt in de aan- en verkoopovereenkomst of -overeenkomsten alle gebruikelijke en redelijke voorwaarden op die hij passend acht om de verkoop binnen het jaar na zijn aanstelling tot trustee te kunnen afronden. De met de afstoting belaste trustee organiseert het verkoopproces zodanig dat een afstoting is gegarandeerd [...]. De kosten van de prestaties van de met de afstoting belaste trustee komen ten laste van Dexia.

V.   REDENEN DIE DE INLEIDING VAN DE FORMELE ONDERZOEKPROCEDURE RECHTVAARDIGEN

| (93) | De Commissie herhaalt hier dat de formele onderzoekprocedure die zij met haar besluit van 13 maart 2009 heeft ingeleid, betrekking heeft op zowel het initiële herstructureringsplan van Dexia dat de betrokken lidstaten in februari 2009 bij de Commissie hebben aangemeld, als op de FSA-maatregel. |
| --- | --- |

(93)

De Commissie herhaalt hier dat de formele onderzoekprocedure die zij met haar besluit van 13 maart 2009 heeft ingeleid, betrekking heeft op zowel het initiële herstructureringsplan van Dexia dat de betrokken lidstaten in februari 2009 bij de Commissie hebben aangemeld, als op de FSA-maatregel.

| (94) | In de eerste plaats had de Commissie, gezien de moeilijkheden die Dexia ondervond tijdens de financiële crisis en gezien het zeer hoge steunbedrag dat zij heeft ontvangen, twijfel over:






  — | de mogelijkheden om met het initiële herstructureringsplan de levensvatbaarheid van de groep op lange termijn te herstellen, zonder staatssteun en binnen de kortst mogelijke termijn; |
| --- | --- | --- |

(94)

In de eerste plaats had de Commissie, gezien de moeilijkheden die Dexia ondervond tijdens de financiële crisis en gezien het zeer hoge steunbedrag dat zij heeft ontvangen, twijfel over:

—

de mogelijkheden om met het initiële herstructureringsplan de levensvatbaarheid van de groep op lange termijn te herstellen, zonder staatssteun en binnen de kortst mogelijke termijn;

| — | de aard van de voorgestelde herstructureringsmaatregelen, die niet voldeden aan de eisen van de mededeling van de Commissie betreffende het herstel van de levensvatbaarheid en de beoordeling van de herstructureringsmaatregelen in de financiële sector in de huidige crisis met inachtneming van de staatssteunregels (23) (hierna „de herstructureringsmededeling” genoemd); |
| --- | --- |

—

de aard van de voorgestelde herstructureringsmaatregelen, die niet voldeden aan de eisen van de mededeling van de Commissie betreffende het herstel van de levensvatbaarheid en de beoordeling van de herstructureringsmaatregelen in de financiële sector in de huidige crisis met inachtneming van de staatssteunregels (23) (hierna „de herstructureringsmededeling” genoemd);

| — | de mogelijkheid dat met de voorgestelde maatregel wordt verzekerd dat de concurrentieverstoringen beperkt blijven en dat een oplossing wordt geboden voor de kwestie van de moral hazard door de steun tot het noodzakelijke minimum beperkt te houden en de lasten op passende wijze tussen de begunstigden van de steun en de betrokken lidstaten te verdelen. |
| --- | --- |

—

de mogelijkheid dat met de voorgestelde maatregel wordt verzekerd dat de concurrentieverstoringen beperkt blijven en dat een oplossing wordt geboden voor de kwestie van de moral hazard door de steun tot het noodzakelijke minimum beperkt te houden en de lasten op passende wijze tussen de begunstigden van de steun en de betrokken lidstaten te verdelen.

| (95) | Wat vervolgens de FSA-maatregel betreft, was de Commissie in haar besluit van 13 maart 2009 van oordeel dat de garantie zelf en ook de daarmee gedekte activa en de kostenverdeling tussen Dexia en de betrokken lidstaten met de interne markt verenigbaar waren. Niettemin dienden de waardering van de activa en de vergoeding voor de garantie, alsmede die van de effecten die Dexia uitgeeft boven de first loss-tranche van 4,5 miljard USD waarvoor op de put-overeenkomst een beroep wordt gedaan, nog dienden te worden onderzocht. Ook had de Commissie besloten om deze aspecten van de FSA-maatregel in de formele onderzoekprocedure op te nemen die ten aanzien van het herstructureringsplan van Dexia werd ingeleid. Voorts heeft de Commissie in datzelfde besluit aangegeven dat de garantie zelf, de portefeuille gedekte activa en de omvang van de first loss-tranche ten laste van Dexia dus niet binnen het toepassingsbereik van de procedure vallen die bij dat besluit werd ingeleid. |
| --- | --- |

(95)

Wat vervolgens de FSA-maatregel betreft, was de Commissie in haar besluit van 13 maart 2009 van oordeel dat de garantie zelf en ook de daarmee gedekte activa en de kostenverdeling tussen Dexia en de betrokken lidstaten met de interne markt verenigbaar waren. Niettemin dienden de waardering van de activa en de vergoeding voor de garantie, alsmede die van de effecten die Dexia uitgeeft boven de first loss-tranche van 4,5 miljard USD waarvoor op de put-overeenkomst een beroep wordt gedaan, nog dienden te worden onderzocht. Ook had de Commissie besloten om deze aspecten van de FSA-maatregel in de formele onderzoekprocedure op te nemen die ten aanzien van het herstructureringsplan van Dexia werd ingeleid. Voorts heeft de Commissie in datzelfde besluit aangegeven dat de garantie zelf, de portefeuille gedekte activa en de omvang van de first loss-tranche ten laste van Dexia dus niet binnen het toepassingsbereik van de procedure vallen die bij dat besluit werd ingeleid.

VI.   OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN

| (96) | De Commissie heeft van belanghebbenden geen enkele opmerking ontvangen in het kader van de formele onderzoekprocedure die zij ten aanzien van de steunmaatregelen ten behoeve van Dexia had ingeleid. |
| --- | --- |

(96)

De Commissie heeft van belanghebbenden geen enkele opmerking ontvangen in het kader van de formele onderzoekprocedure die zij ten aanzien van de steunmaatregelen ten behoeve van Dexia had ingeleid.

| (97) | Wel heeft een concurrent van Dexia Bank België, vóór de inleiding van de procedure, bij de diensten van de Commissie een formele klacht ingediend ten aanzien van de kapitaalverhoging van 3 miljard EUR waarop de Belgische overheid en de Belgische aandeelhouders van Dexia hadden ingetekend, alsmede tegen de garantie die de Belgische staat had afgegeven voor de interbancaire en daarmee gelijk te stellen leningen aan Dexia. De klacht was ingegeven door het feit dat:






  — | de steun niet als evenredig kan worden aangemerkt, met name omdat de prijs voor de intekening op de gewone, door Dexia in het kader van de herkapitalisatiemaatregel uit te geven aandelen (9,9 EUR), die is gebaseerd op het gemiddelde van de koers tijdens de dertig dagen vóór de transactie, hoger ligt dan de prijs die een particuliere investeerder handelend in een markteconomie had betaald gelet op de sterk verslechterde omstandigheden voor financiële waarden op het tijdstip van de uitgifte; |
| --- | --- | --- |

(97)

Wel heeft een concurrent van Dexia Bank België, vóór de inleiding van de procedure, bij de diensten van de Commissie een formele klacht ingediend ten aanzien van de kapitaalverhoging van 3 miljard EUR waarop de Belgische overheid en de Belgische aandeelhouders van Dexia hadden ingetekend, alsmede tegen de garantie die de Belgische staat had afgegeven voor de interbancaire en daarmee gelijk te stellen leningen aan Dexia. De klacht was ingegeven door het feit dat:

—

de steun niet als evenredig kan worden aangemerkt, met name omdat de prijs voor de intekening op de gewone, door Dexia in het kader van de herkapitalisatiemaatregel uit te geven aandelen (9,9 EUR), die is gebaseerd op het gemiddelde van de koers tijdens de dertig dagen vóór de transactie, hoger ligt dan de prijs die een particuliere investeerder handelend in een markteconomie had betaald gelet op de sterk verslechterde omstandigheden voor financiële waarden op het tijdstip van de uitgifte;

| — | de steun niet kan worden aangemerkt als zijnde beperkt tot het noodzakelijke minimum, aangezien met het bedrag van de herkapitalisatie de core Tier 1-ratio van Dexia kon worden versterkt van 11 % tot 14 %, waardoor zij een van de best gekapitaliseerde Europese banken is geworden; |
| --- | --- |

—

de steun niet kan worden aangemerkt als zijnde beperkt tot het noodzakelijke minimum, aangezien met het bedrag van de herkapitalisatie de core Tier 1-ratio van Dexia kon worden versterkt van 11 % tot 14 %, waardoor zij een van de best gekapitaliseerde Europese banken is geworden;

| — | de steun aanzienlijke concurrentieverstoringen zou opleveren omdat Dexia daarmee voor cliëntendeposito’s een tarifering kon hanteren die hoger ligt dan het gemiddelde dat banken die traditioneel op de Belgische markt actief zijn, hanteren. |
| --- | --- |

—

de steun aanzienlijke concurrentieverstoringen zou opleveren omdat Dexia daarmee voor cliëntendeposito’s een tarifering kon hanteren die hoger ligt dan het gemiddelde dat banken die traditioneel op de Belgische markt actief zijn, hanteren.

VII.   OPMERKINGEN VAN DE LIDSTATEN

7.1.   OPMERKINGEN VAN DE BELGISCHE REGERING OVER DE KLACHT BIJ DE COMMISSIE

| (98) | Op basis van de niet-vertrouwelijke versie van het klachtenformulier dat bij de diensten van de Commissie is ingediend, hebben de Belgische autoriteiten de volgende opmerkingen geformuleerd over de elementen waarmee de klacht werd gemotiveerd. |
| --- | --- |

(98)

Op basis van de niet-vertrouwelijke versie van het klachtenformulier dat bij de diensten van de Commissie is ingediend, hebben de Belgische autoriteiten de volgende opmerkingen geformuleerd over de elementen waarmee de klacht werd gemotiveerd.

| (99) | Wat betreft de intekenkoers voor de aandelen die Dexia in het kader van de herkapitalisatieoperatie heeft uitgegeven, beklemtonen de Belgische autoriteiten dat de koers van 9,9 EUR per aandeel, die overeenstemt met de gemiddelde koers gedurende dertig dagen vóór de transactie, is vastgesteld overeenkomstig artikel 598 van het Belgische wetboek van vennootschappen. Daarin is namelijk bepaald dat, bij kapitaalverhogingen bij wijze van inbreng in geld ten gunste van een of meer bepaalde personen, de uitgifteprijs niet minder mag bedragen dan het gemiddelde van de koersen gedurende de dertig dagen, voorafgaande aan de dag waarop de uitgifte een aanvang nam. De koers van de aandelen die in het kader van de herkapitalisatieoperatie van Dexia zijn uitgegeven, is dus vastgesteld op basis van de wettelijke verplichtingen die voor de betrokken partijen golden. |
| --- | --- |

(99)

Wat betreft de intekenkoers voor de aandelen die Dexia in het kader van de herkapitalisatieoperatie heeft uitgegeven, beklemtonen de Belgische autoriteiten dat de koers van 9,9 EUR per aandeel, die overeenstemt met de gemiddelde koers gedurende dertig dagen vóór de transactie, is vastgesteld overeenkomstig artikel 598 van het Belgische wetboek van vennootschappen. Daarin is namelijk bepaald dat, bij kapitaalverhogingen bij wijze van inbreng in geld ten gunste van een of meer bepaalde personen, de uitgifteprijs niet minder mag bedragen dan het gemiddelde van de koersen gedurende de dertig dagen, voorafgaande aan de dag waarop de uitgifte een aanvang nam. De koers van de aandelen die in het kader van de herkapitalisatieoperatie van Dexia zijn uitgegeven, is dus vastgesteld op basis van de wettelijke verplichtingen die voor de betrokken partijen golden.

| (100) | Voorts beklemtonen de Belgische autoriteiten dat de klager de noodzaak van de herkapitalisatie betwist omdat Dexia een liquiditeitscrisis doormaakte — en geen solvabiliteitscrisis — en dat de herkapitalisatie dus het core Tier 1-kapitaal van Dexia dus alleen maar heeft versterkt tot een niveau dat boven dat van vergelijkbare Europese banken ligt. Volgens de Belgische autoriteiten wordt in deze stellingen geen rekening gehouden met de solvabiliteitsbehoeften van Dexia, die eind september 2008 waren ontstaan door de toename van de risico’s en de over het derde en vierde kwartaal 2008 te verwachten verliezen als gevolg van de blootstelling van de groep aan diverse instellingen die in een faillissement verwikkeld waren of in moeilijkheden verkeerden (Lehman Brothers, Depfa, Bradford & Bingley, Ierse en IJslandse banken), door de als gevolg van de blootstellingen van FSA te verwachten verliezen en door talrijke waardeverminderingen van activa in verband met de ratingverlagingen voor diverse kredietverbeteringsinstellingen die de door Dexia gehouden effecten garandeerden. |
| --- | --- |

(100)

Voorts beklemtonen de Belgische autoriteiten dat de klager de noodzaak van de herkapitalisatie betwist omdat Dexia een liquiditeitscrisis doormaakte — en geen solvabiliteitscrisis — en dat de herkapitalisatie dus het core Tier 1-kapitaal van Dexia dus alleen maar heeft versterkt tot een niveau dat boven dat van vergelijkbare Europese banken ligt. Volgens de Belgische autoriteiten wordt in deze stellingen geen rekening gehouden met de solvabiliteitsbehoeften van Dexia, die eind september 2008 waren ontstaan door de toename van de risico’s en de over het derde en vierde kwartaal 2008 te verwachten verliezen als gevolg van de blootstelling van de groep aan diverse instellingen die in een faillissement verwikkeld waren of in moeilijkheden verkeerden (Lehman Brothers, Depfa, Bradford & Bingley, Ierse en IJslandse banken), door de als gevolg van de blootstellingen van FSA te verwachten verliezen en door talrijke waardeverminderingen van activa in verband met de ratingverlagingen voor diverse kredietverbeteringsinstellingen die de door Dexia gehouden effecten garandeerden.

| (101) | Ten slotte beklemtonen de Belgische autoriteiten dat, wat betreft de door de steunmaatregelen ten faveure van Dexia veroorzaakte concurrentiedistorsies, de ad-hocmaatregelen van de Belgische staat ten behoeve van Dexia gerechtvaardigd waren omdat die dienden om een systeemcrisis te voorkomen, en deze niet verschilden van maatregelen van andere lidstaten die de Commissie op grond van artikel 107, lid 3, onder b), van het VWEU heeft goedgekeurd. Overigens hebben de Belgische autoriteiten, ten aanzien van de tarieven die Dexia hanteert voor deposito’s van haar cliënten, een notitie van Dexia verschaft waarin voor hetzelfde soort diensten op de Belgische markt de tarieven van Dexia worden vergeleken met die van haar concurrenten (ING, Deutsche Bank, Fortis, Axa, Citibank, Rabobank en KBC). Daaruit blijkt dat de tarieven van Dexia in lijn zijn met die van haar concurrenten. In diezelfde notitie beklemtoont Dexia ook dat deze tarieven, waarop de klacht ziet, uitsluitend gelden voor via internet aangetrokken deposito’s en dat deze deposito’s slechts een gering aandeel vertegenwoordigen ([10-15] %) van alle bij cliënten aangetrokken deposito’s. |
| --- | --- |

(101)

Ten slotte beklemtonen de Belgische autoriteiten dat, wat betreft de door de steunmaatregelen ten faveure van Dexia veroorzaakte concurrentiedistorsies, de ad-hocmaatregelen van de Belgische staat ten behoeve van Dexia gerechtvaardigd waren omdat die dienden om een systeemcrisis te voorkomen, en deze niet verschilden van maatregelen van andere lidstaten die de Commissie op grond van artikel 107, lid 3, onder b), van het VWEU heeft goedgekeurd. Overigens hebben de Belgische autoriteiten, ten aanzien van de tarieven die Dexia hanteert voor deposito’s van haar cliënten, een notitie van Dexia verschaft waarin voor hetzelfde soort diensten op de Belgische markt de tarieven van Dexia worden vergeleken met die van haar concurrenten (ING, Deutsche Bank, Fortis, Axa, Citibank, Rabobank en KBC). Daaruit blijkt dat de tarieven van Dexia in lijn zijn met die van haar concurrenten. In diezelfde notitie beklemtoont Dexia ook dat deze tarieven, waarop de klacht ziet, uitsluitend gelden voor via internet aangetrokken deposito’s en dat deze deposito’s slechts een gering aandeel vertegenwoordigen ([10-15] %) van alle bij cliënten aangetrokken deposito’s.

| (102) | De Belgische autoriteiten zijn dan ook van oordeel dat, anders dan in de klacht wordt aangevoerd, de steunmaatregelen ten faveure van Dexia met de interne markt verenigbaar zijn op grond van artikel 107, lid 3, onder b), van het VWEU. |
| --- | --- |

(102)

De Belgische autoriteiten zijn dan ook van oordeel dat, anders dan in de klacht wordt aangevoerd, de steunmaatregelen ten faveure van Dexia met de interne markt verenigbaar zijn op grond van artikel 107, lid 3, onder b), van het VWEU.

7.2.   OPMERKINGEN VAN DE LIDSTATEN TEN AANZIEN VAN DE INLEIDING VAN DE PROCEDURE

| (103) | De betrokken lidstaten hebben de Commissie hun gezamenlijke opmerkingen meegedeeld over de formele onderzoekprocedure die bij besluit van 13 maart 2009 is ingeleid. Deze opmerkingen van de betrokken lidstaten betreffen zowel de kwalificatie van de aangemelde maatregelen als steun, als de verenigbaarheid ervan met de interne markt. |
| --- | --- |

(103)

De betrokken lidstaten hebben de Commissie hun gezamenlijke opmerkingen meegedeeld over de formele onderzoekprocedure die bij besluit van 13 maart 2009 is ingeleid. Deze opmerkingen van de betrokken lidstaten betreffen zowel de kwalificatie van de aangemelde maatregelen als steun, als de verenigbaarheid ervan met de interne markt.

7.2.1.   DE AANGEMELDE MAATREGELEN AANGEMERKT ALS STAATSSTEUN

7.2.1.1.   
  De kapitaalverhoging

| (104) | In hun opmerkingen zijn de betrokken lidstaten in de eerste plaats van oordeel dat de aandelen-Dexia waarop de historische aandeelhouders (Caisse des Dépôts et Consignations (hierna „CDC” genoemd), CNP Assurances, de Gemeentelijke Holding, Ethias en Arcofin) in het kader van de herkapitalisatieoperatie hebben ingetekend, geen enkel element bevat om van staatssteun te kunnen spreken. De betrokken lidstaten herhalen namelijk dat deze ondernemingen zich samen in Dexia hebben geëngageerd via een in een privaatrechtelijke overeenkomst van 28 augustus 2007 gesloten aandeelhouderspact. Ook was het, met het oog op het veiligstellen van de belangen van deze groep aandeelhouders, noodzakelijk dat elk van hen aan deze kapitaalverhoging deelnam. Bovendien was het, gezien de spoedeisendheid van de herkapitalisatieoperatie, logisch dat Dexia zich daarvoor bij voorrang tot haar referentieaandeelhouders zou wenden. De betrokken lidstaten hebben beklemtoond dat het besluit van CDC, CNP Assurances, de Gemeentelijke Holding, Ethias en Arcofin om aan de kapitaalverhoging deel te nemen, hun niet viel toe te rekenen en dat, wat Arcofin en Ethias betreft, deze bovendien niet uit staatsmiddelen was gefinancierd. |
| --- | --- |

(104)

In hun opmerkingen zijn de betrokken lidstaten in de eerste plaats van oordeel dat de aandelen-Dexia waarop de historische aandeelhouders (Caisse des Dépôts et Consignations (hierna „CDC” genoemd), CNP Assurances, de Gemeentelijke Holding, Ethias en Arcofin) in het kader van de herkapitalisatieoperatie hebben ingetekend, geen enkel element bevat om van staatssteun te kunnen spreken. De betrokken lidstaten herhalen namelijk dat deze ondernemingen zich samen in Dexia hebben geëngageerd via een in een privaatrechtelijke overeenkomst van 28 augustus 2007 gesloten aandeelhouderspact. Ook was het, met het oog op het veiligstellen van de belangen van deze groep aandeelhouders, noodzakelijk dat elk van hen aan deze kapitaalverhoging deelnam. Bovendien was het, gezien de spoedeisendheid van de herkapitalisatieoperatie, logisch dat Dexia zich daarvoor bij voorrang tot haar referentieaandeelhouders zou wenden. De betrokken lidstaten hebben beklemtoond dat het besluit van CDC, CNP Assurances, de Gemeentelijke Holding, Ethias en Arcofin om aan de kapitaalverhoging deel te nemen, hun niet viel toe te rekenen en dat, wat Arcofin en Ethias betreft, deze bovendien niet uit staatsmiddelen was gefinancierd.

7.2.1.2.   
  De operatie liquiditeitssteun

| (105) | De Belgische autoriteiten zijn voorts van oordeel dat de operatie liquiditeitssteun die Dexia van de Nationale Bank van België, in samenwerking met de Banque de France, heeft gekregen, geen staatssteun vormt in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU omdat dit soort operaties binnen de normale opdrachten van de centrale banken van de lidstaten vallen en, meer bepaald, hun opdracht bij te dragen aan de stabiliteit van het financiële bestel in hun hoedanigheid van lender of last ressort in het geval van tijdelijke liquiditeitsproblemen van een anders solvabele bank. Het is namelijk zo dat:






  — | toen operatie liquiditeitssteun werd opgezet, de financiële autoriteiten hebben bevestigd geen enkele reden te hebben om te denken dat Dexia insolvabel was; |
| --- | --- | --- |

(105)

De Belgische autoriteiten zijn voorts van oordeel dat de operatie liquiditeitssteun die Dexia van de Nationale Bank van België, in samenwerking met de Banque de France, heeft gekregen, geen staatssteun vormt in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU omdat dit soort operaties binnen de normale opdrachten van de centrale banken van de lidstaten vallen en, meer bepaald, hun opdracht bij te dragen aan de stabiliteit van het financiële bestel in hun hoedanigheid van lender of last ressort in het geval van tijdelijke liquiditeitsproblemen van een anders solvabele bank. Het is namelijk zo dat:

—

toen operatie liquiditeitssteun werd opgezet, de financiële autoriteiten hebben bevestigd geen enkele reden te hebben om te denken dat Dexia insolvabel was;

| — | de toekenning van de liquiditeitssteun werd gegarandeerd door voldoende door Dexia gestelde zekerheden, waarop de Nationale Bank van België en de Banque de France aanzienlijke veiligheidsmarges (haircuts) hebben toegepast, en afhankelijk van de kwaliteit van deze zekerheden; |
| --- | --- |

—

de toekenning van de liquiditeitssteun werd gegarandeerd door voldoende door Dexia gestelde zekerheden, waarop de Nationale Bank van België en de Banque de France aanzienlijke veiligheidsmarges (haircuts) hebben toegepast, en afhankelijk van de kwaliteit van deze zekerheden;

| — | de liquiditeitssteun is toegekend tegen bijzonder hoge of zelfs prohibitieve rentepercentages; |
| --- | --- |

—

de liquiditeitssteun is toegekend tegen bijzonder hoge of zelfs prohibitieve rentepercentages;

| — | de Nationale Bank van België en de Banque de France, steeds in volledige autonomie en op volledig discretionaire basis, hebben beslist over de operatie liquiditeitssteun, de verlenging ervan en de in het kader daarvan uitgeleende bedragen; |
| --- | --- |

—

de Nationale Bank van België en de Banque de France, steeds in volledige autonomie en op volledig discretionaire basis, hebben beslist over de operatie liquiditeitssteun, de verlenging ervan en de in het kader daarvan uitgeleende bedragen;

| — | de toekenning van een operatie liquiditeitssteun is een tijdelijke maatregel: de in het kader van dergelijke operatie toegekende kredieten worden voor één dag (overnight) toegekend, die verlengd kunnen worden op basis van een besluit van de kredietverschaffende centrale bank. |
| --- | --- |

—

de toekenning van een operatie liquiditeitssteun is een tijdelijke maatregel: de in het kader van dergelijke operatie toegekende kredieten worden voor één dag (overnight) toegekend, die verlengd kunnen worden op basis van een besluit van de kredietverschaffende centrale bank.

| (106) | Voorts beklemtonen de Belgische autoriteiten dat de operatie liquiditeitssteun ten faveure van Dexia door de Raad van bestuur van de ECB is goedgekeurd (voor een bedrag van maximaal [...] miljard EUR). De operatie liquiditeitssteun als staatssteun aanmerken zou deze onverenigbaar maken met het in artikel 123 van het VWEU vastgelegde principiële verbod op monetaire financiering. Op grond van dit beginsel is het juridisch onmogelijk om een lidstaat handelingen toe te rekenen die een nationale centrale bank bij de uitoefening van haar taken heeft gesteld aangezien die centrale bank de voorwaarden in acht neemt welke voor de vervulling van die opdracht door de ECB zijn gesteld. De operatie liquiditeitssteun voor Dexia vervult dus alle voorwaarden die de ECB oplegt. Zij voldoet met name aan de voorwaarde dat een operatie liquiditeitssteun in volledige onafhankelijkheid en op discretionaire basis door de betrokken nationale centrale bank of banken dient plaats te vinden. |
| --- | --- |

(106)

Voorts beklemtonen de Belgische autoriteiten dat de operatie liquiditeitssteun ten faveure van Dexia door de Raad van bestuur van de ECB is goedgekeurd (voor een bedrag van maximaal [...] miljard EUR). De operatie liquiditeitssteun als staatssteun aanmerken zou deze onverenigbaar maken met het in artikel 123 van het VWEU vastgelegde principiële verbod op monetaire financiering. Op grond van dit beginsel is het juridisch onmogelijk om een lidstaat handelingen toe te rekenen die een nationale centrale bank bij de uitoefening van haar taken heeft gesteld aangezien die centrale bank de voorwaarden in acht neemt welke voor de vervulling van die opdracht door de ECB zijn gesteld. De operatie liquiditeitssteun voor Dexia vervult dus alle voorwaarden die de ECB oplegt. Zij voldoet met name aan de voorwaarde dat een operatie liquiditeitssteun in volledige onafhankelijkheid en op discretionaire basis door de betrokken nationale centrale bank of banken dient plaats te vinden.

| (107) | Volgens de Belgische autoriteiten doet het enkele feit dat alle door de Nationale Bank van België verleende liquiditeitssteun automatisch een garantie van de Belgische staat geniet, niets af aan deze conclusie. Ten eerste bestond de garantie voor Dexia niet toen het Directiecomité van de Nationale Bank van België in volledige onafhankelijkheid heeft besloten de operatie liquiditeitssteun aan Dexia te verlenen. Deze garantie kon dus niet meespelen bij het nemen van het bewuste besluit. Vooral het feit dat de Belgische wetgever voor dit soort operaties heeft moeten voorzien in een uitdrukkelijke garantie van de Belgische staat — zonder dat er enig verband werd gelegd met het dossier-Dexia — terwijl dat niet altijd het geval is in andere lidstaten, vloeit voort uit de specifieke aandeelhoudersstructuur van de Nationale Bank van België die een beursgenoteerde vennootschap is met particuliere aandeelhouders, terwijl de overige nationale centrale banken doorgaans geen particuliere aandeelhouders hebben. Deze garantie maakt dus integrerend deel uit van het organieke statuut van de Nationale Bank van België en is bedoeld om de Nationale Bank van België in staat te stellen haar taak als lender of last ressort uit te oefenen. Een dergelijke uitdrukkelijke garantie is evenwel niet noodzakelijk in het geval van andere centrale banken die voor 100 % in handen van hun respectieve staat zijn. Het automatische karakter van de staatsgarantie is uitdrukkelijk vastgelegd om ervoor te zorgen dat de operaties liquiditeitssteun van de Nationale Bank van België wel degelijk in overeenstemming zijn met het verbod op monetaire financiering en dus voldoen aan de criteria van de beschikkingspraktijk van de Commissie zoals die met name in haar besluit in de zaak-Northern Rock zijn geformuleerd (24). |
| --- | --- |

(107)

Volgens de Belgische autoriteiten doet het enkele feit dat alle door de Nationale Bank van België verleende liquiditeitssteun automatisch een garantie van de Belgische staat geniet, niets af aan deze conclusie. Ten eerste bestond de garantie voor Dexia niet toen het Directiecomité van de Nationale Bank van België in volledige onafhankelijkheid heeft besloten de operatie liquiditeitssteun aan Dexia te verlenen. Deze garantie kon dus niet meespelen bij het nemen van het bewuste besluit. Vooral het feit dat de Belgische wetgever voor dit soort operaties heeft moeten voorzien in een uitdrukkelijke garantie van de Belgische staat — zonder dat er enig verband werd gelegd met het dossier-Dexia — terwijl dat niet altijd het geval is in andere lidstaten, vloeit voort uit de specifieke aandeelhoudersstructuur van de Nationale Bank van België die een beursgenoteerde vennootschap is met particuliere aandeelhouders, terwijl de overige nationale centrale banken doorgaans geen particuliere aandeelhouders hebben. Deze garantie maakt dus integrerend deel uit van het organieke statuut van de Nationale Bank van België en is bedoeld om de Nationale Bank van België in staat te stellen haar taak als lender of last ressort uit te oefenen. Een dergelijke uitdrukkelijke garantie is evenwel niet noodzakelijk in het geval van andere centrale banken die voor 100 % in handen van hun respectieve staat zijn. Het automatische karakter van de staatsgarantie is uitdrukkelijk vastgelegd om ervoor te zorgen dat de operaties liquiditeitssteun van de Nationale Bank van België wel degelijk in overeenstemming zijn met het verbod op monetaire financiering en dus voldoen aan de criteria van de beschikkingspraktijk van de Commissie zoals die met name in haar besluit in de zaak-Northern Rock zijn geformuleerd (24).

| (108) | De Belgische autoriteiten beklemtonen ten slotte dat, mocht de Commissie de operatie liquiditeitssteun toch als staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU aanmerken, het steunbedrag dient te worden berekend op basis van het verschil tussen de bij deze operatie gehanteerde rente en het referentiepercentage uit de mededeling van de Commissie over de herziening van de methode waarmee de referentie- en disconteringspercentages worden vastgesteld (25) (hierna „de mededeling referentiepercentages” genoemd). Bovendien zou het steunbedrag hoe dan ook beperkt moeten blijven tot de helft van het totale bedrag aan liquiditeitssteun, dat overeenstemt met het bedrag dat de Nationale Bank van België daadwerkelijk aan Dexia heeft verleend; de andere helft van het bedrag is namelijk verleend voor rekening en voor risico van de Banque de France. De Banque de France geniet geen uitdrukkelijke garantie van de Franse staat en de garantie van de Belgische staat kan vanzelfsprekend niet gelden voor een operatie die voor rekening en voor risico van een buitenlandse centrale bank plaatsvindt. |
| --- | --- |

(108)

De Belgische autoriteiten beklemtonen ten slotte dat, mocht de Commissie de operatie liquiditeitssteun toch als staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU aanmerken, het steunbedrag dient te worden berekend op basis van het verschil tussen de bij deze operatie gehanteerde rente en het referentiepercentage uit de mededeling van de Commissie over de herziening van de methode waarmee de referentie- en disconteringspercentages worden vastgesteld (25) (hierna „de mededeling referentiepercentages” genoemd). Bovendien zou het steunbedrag hoe dan ook beperkt moeten blijven tot de helft van het totale bedrag aan liquiditeitssteun, dat overeenstemt met het bedrag dat de Nationale Bank van België daadwerkelijk aan Dexia heeft verleend; de andere helft van het bedrag is namelijk verleend voor rekening en voor risico van de Banque de France. De Banque de France geniet geen uitdrukkelijke garantie van de Franse staat en de garantie van de Belgische staat kan vanzelfsprekend niet gelden voor een operatie die voor rekening en voor risico van een buitenlandse centrale bank plaatsvindt.

7.2.1.3.   
  De FSA-maatregel

| (109) | De betrokken lidstaten zijn van oordeel dat de kans dat ook daadwerkelijk een beroep zal moeten worden gedaan op de garantie die de Belgische en Franse staat voor de activa van FSAM hebben afgegeven, gering is: de drempel van 4,5 miljard USD, die het plafond is van de blootstelling in de first loss-tranche die voor rekening van Dexia komt, ligt namelijk boven de meest pessimistische scenario’s voor de financiële verliezen op deze portefeuille. Bijgevolg dient het eventuele bedrag van de eventuele steun door de betrokken lidstaten, zelfs in een pessimistisch scenario, als nul te worden beschouwd. |
| --- | --- |

(109)

De betrokken lidstaten zijn van oordeel dat de kans dat ook daadwerkelijk een beroep zal moeten worden gedaan op de garantie die de Belgische en Franse staat voor de activa van FSAM hebben afgegeven, gering is: de drempel van 4,5 miljard USD, die het plafond is van de blootstelling in de first loss-tranche die voor rekening van Dexia komt, ligt namelijk boven de meest pessimistische scenario’s voor de financiële verliezen op deze portefeuille. Bijgevolg dient het eventuele bedrag van de eventuele steun door de betrokken lidstaten, zelfs in een pessimistisch scenario, als nul te worden beschouwd.

7.2.2.   DE VERENIGBAARHEID VAN DE AANGEMELDE MAATREGELEN

7.2.2.1.   
  De FSA-maatregel

| (110) | In de eerste plaats doen de betrokken lidstaten opmerken dat de FSA-maatregel volgens hen niet onder de toepassing valt van de mededeling van de Commissie betreffende de behandeling van aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa in de communautaire banksector (26) (hierna „de mededeling besmette activa” genoemd), omdat:






  — | de FSA-maatregel strikt genomen geen garantie voor activa is, maar een garantie voor verplichtingen van Dexia tegenover FSAM uit hoofde van haar eigen garantie (via de put-optie): pas wanneer Dexia bij de uitoefening van de put-optie haar verplichtingen om de betrokken activa van FSAM over te nemen niet honoreert, zal een beroep worden gedaan op de garantie van de Belgische en Franse staat. Bijgevolg houdt de FSA-maatregel geen enkele overdracht of automatische verkoop van activa in; |
| --- | --- | --- |

(110)

In de eerste plaats doen de betrokken lidstaten opmerken dat de FSA-maatregel volgens hen niet onder de toepassing valt van de mededeling van de Commissie betreffende de behandeling van aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa in de communautaire banksector (26) (hierna „de mededeling besmette activa” genoemd), omdat:

—

de FSA-maatregel strikt genomen geen garantie voor activa is, maar een garantie voor verplichtingen van Dexia tegenover FSAM uit hoofde van haar eigen garantie (via de put-optie): pas wanneer Dexia bij de uitoefening van de put-optie haar verplichtingen om de betrokken activa van FSAM over te nemen niet honoreert, zal een beroep worden gedaan op de garantie van de Belgische en Franse staat. Bijgevolg houdt de FSA-maatregel geen enkele overdracht of automatische verkoop van activa in;

| — | de maatregel is niet bedoeld om ten behoeve van Dexia de FSAM-portefeuille te garanderen, maar moet een verkooptransactie mogelijk maken die spoedeisend moest plaatsvinden en noodzakelijk was voor de herstructurering van Dexia; |
| --- | --- |

—

de maatregel is niet bedoeld om ten behoeve van Dexia de FSAM-portefeuille te garanderen, maar moet een verkooptransactie mogelijk maken die spoedeisend moest plaatsvinden en noodzakelijk was voor de herstructurering van Dexia;

| — | deze verkooptransactie heeft plaatsgevonden na een open en transparante procedure, die, naar analogie met privatiseringen, tot de conclusie diende te leiden dat daarmee geen enkel element is gemoeid om van staatssteun te kunnen spreken; |
| --- | --- |

—

deze verkooptransactie heeft plaatsgevonden na een open en transparante procedure, die, naar analogie met privatiseringen, tot de conclusie diende te leiden dat daarmee geen enkel element is gemoeid om van staatssteun te kunnen spreken;

| — | de maatregel, die was aangemeld vóór de goedkeuring van de mededeling besmette activa (25 februari 2009), reeds verenigbaar was verklaard met punt 16 van de communautaire richtsnoeren inzake reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden (27). Bijgevolg kan niet worden geëist dat deze ook verenigbaar is met de mededeling besmette activa. |
| --- | --- |

—

de maatregel, die was aangemeld vóór de goedkeuring van de mededeling besmette activa (25 februari 2009), reeds verenigbaar was verklaard met punt 16 van de communautaire richtsnoeren inzake reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden (27). Bijgevolg kan niet worden geëist dat deze ook verenigbaar is met de mededeling besmette activa.

| (111) | Bovendien beklemtonen de betrokken lidstaten dat, zelfs indien de FSA-maatregel aan de mededeling besmette activa wordt getoetst, de Commissie over alle elementen beschikt om te kunnen vaststellen dat de betrokken maatregel verenigbaar is met de interne markt, met name omdat:






  — | de verdeling van de kosten in overeenstemming is met de mededeling besmette activa, met name omdat het bedrag van het voor rekening van Dexia komende first loss meer dan 36 % vertegenwoordigt van het nominale bedrag van de portefeuille gedekte activa; deze drempel ligt dus veel hoger dan het minimum van 10 % dat in de mededeling besmette activa is vastgesteld. Bovendien zouden de Belgische en de Franse staat, ingeval bij overschrijding van de drempel van de first loss-tranche een beroep wordt gedaan op de door hen afgegeven garantie, door Dexia worden vergoed in de vorm van effecten die eigen vermogen vertegenwoordigen en waarvan de uitgifte een verwaterend effect zal hebben voor de overige aandeelhouders van de groep; |
| --- | --- | --- |

(111)

Bovendien beklemtonen de betrokken lidstaten dat, zelfs indien de FSA-maatregel aan de mededeling besmette activa wordt getoetst, de Commissie over alle elementen beschikt om te kunnen vaststellen dat de betrokken maatregel verenigbaar is met de interne markt, met name omdat:

—

de verdeling van de kosten in overeenstemming is met de mededeling besmette activa, met name omdat het bedrag van het voor rekening van Dexia komende first loss meer dan 36 % vertegenwoordigt van het nominale bedrag van de portefeuille gedekte activa; deze drempel ligt dus veel hoger dan het minimum van 10 % dat in de mededeling besmette activa is vastgesteld. Bovendien zouden de Belgische en de Franse staat, ingeval bij overschrijding van de drempel van de first loss-tranche een beroep wordt gedaan op de door hen afgegeven garantie, door Dexia worden vergoed in de vorm van effecten die eigen vermogen vertegenwoordigen en waarvan de uitgifte een verwaterend effect zal hebben voor de overige aandeelhouders van de groep;

| — | voor de maatregel een marktconforme vergoeding wordt betaald die gelijk is aan de mediaan van de vijfjaars cds-spread voor Dexia (voor de periode van 1 januari 2007 tot en met 31 augustus 2008), verhoogd met 70 basispunten, of in totaal 113 basispunten. De betrokken lidstaten beklemtonen in dit verband dat het premiepercentage met 21 basispunten is verhoogd ten opzichte van het initieel bij de Commissie aangemelde percentage; |
| --- | --- |

—

voor de maatregel een marktconforme vergoeding wordt betaald die gelijk is aan de mediaan van de vijfjaars cds-spread voor Dexia (voor de periode van 1 januari 2007 tot en met 31 augustus 2008), verhoogd met 70 basispunten, of in totaal 113 basispunten. De betrokken lidstaten beklemtonen in dit verband dat het premiepercentage met 21 basispunten is verhoogd ten opzichte van het initieel bij de Commissie aangemelde percentage;

| — | het economische verlies op de door de maatregel gedekte activa, zoals dat door onafhankelijke partijen is geraamd, volgens een door de nationale toezichthouders gevalideerde methodiek, volledig voor rekening komt van Dexia omdat, zoals reeds is opgemerkt, het maximale verlies lager blijft dan het voor rekening van Dexia komende first loss. |
| --- | --- |

—

het economische verlies op de door de maatregel gedekte activa, zoals dat door onafhankelijke partijen is geraamd, volgens een door de nationale toezichthouders gevalideerde methodiek, volledig voor rekening komt van Dexia omdat, zoals reeds is opgemerkt, het maximale verlies lager blijft dan het voor rekening van Dexia komende first loss.

| (112) | Bijgevolg zijn de betrokken lidstaten van oordeel dat de FSA-maatregel verenigbaar is met de interne markt en dat het in de maatregel vervatte steunbedrag nul is. |
| --- | --- |

(112)

Bijgevolg zijn de betrokken lidstaten van oordeel dat de FSA-maatregel verenigbaar is met de interne markt en dat het in de maatregel vervatte steunbedrag nul is.

7.2.2.2.   
  Het initiële herstructureringsplan

| (113) | De betrokken lidstaten kunnen de twijfel niet delen die de Commissie formuleerde over de vraag of met het oorspronkelijk in februari 2009 bij de Commissie aangemelde initiële herstructureringsplan de levensvatbaarheid van de bank op lange termijn kan worden hersteld, de vraag of daarmee buitensporige concurrentieverstoringen kunnen worden voorkomen en of dat plan de garantie biedt dat de kosten van de herstructurering op passende wijze worden verdeeld. |
| --- | --- |

(113)

De betrokken lidstaten kunnen de twijfel niet delen die de Commissie formuleerde over de vraag of met het oorspronkelijk in februari 2009 bij de Commissie aangemelde initiële herstructureringsplan de levensvatbaarheid van de bank op lange termijn kan worden hersteld, de vraag of daarmee buitensporige concurrentieverstoringen kunnen worden voorkomen en of dat plan de garantie biedt dat de kosten van de herstructurering op passende wijze worden verdeeld.

| (114) | In hun opmerkingen zijn de betrokken lidstaten namelijk van oordeel dat met de bij de Commissie aangemelde maatregel de levensvatbaarheid van Dexia op lange termijn kan worden gegarandeerd, aangezien:






  — | de geplande inkrimping van de obligatieportefeuille van Dexia [15-30] miljard EUR bedraagt voor 2010 (waarvan voor [...] miljard EUR verkopen), met voor 2011 eenzelfde bedrag, hetgeen geloofwaardig lijkt en zelfs vrij voorzichtig in het licht van de recente ervaringen van Dexia; |
| --- | --- | --- |

(114)

In hun opmerkingen zijn de betrokken lidstaten namelijk van oordeel dat met de bij de Commissie aangemelde maatregel de levensvatbaarheid van Dexia op lange termijn kan worden gegarandeerd, aangezien:

—

de geplande inkrimping van de obligatieportefeuille van Dexia [15-30] miljard EUR bedraagt voor 2010 (waarvan voor [...] miljard EUR verkopen), met voor 2011 eenzelfde bedrag, hetgeen geloofwaardig lijkt en zelfs vrij voorzichtig in het licht van de recente ervaringen van Dexia;

| — | het scenario voor het herstel van de liquiditeit, dat met name inzet op het inkrimpen met 100 miljard EUR van de behoeften aan korte funding van Dexia tegen eind 2010, realistisch is, met name in het licht van het herstel van de voorwaarden voor funding op de obligatiemarkt en op de markt voor hypothecaire obligaties; |
| --- | --- |

—

het scenario voor het herstel van de liquiditeit, dat met name inzet op het inkrimpen met 100 miljard EUR van de behoeften aan korte funding van Dexia tegen eind 2010, realistisch is, met name in het licht van het herstel van de voorwaarden voor funding op de obligatiemarkt en op de markt voor hypothecaire obligaties;

| — | de macro-economische hypothesen die aan het herstructureringsplan van Dexia ten grondslag liggen, zeer voorzichtig zijn; |
| --- | --- |

—

de macro-economische hypothesen die aan het herstructureringsplan van Dexia ten grondslag liggen, zeer voorzichtig zijn;

| — | de punten van onzekerheid die de Commissie vermeldt ten aanzien van de toekomstige ontwikkeling van de markt voor de financiering van lokale overheden, slechts een beperkte impact hebben gehad op de activiteiten van Dexia, aangezien deze markt weinig gevoelig is voor macro-economische voorwaarden en een inkrimping van de nieuwe productie van kredieten voor lokale overheden trouwens een marginale impact op de inkomsten van Dexia heeft gehad. |
| --- | --- |

—

de punten van onzekerheid die de Commissie vermeldt ten aanzien van de toekomstige ontwikkeling van de markt voor de financiering van lokale overheden, slechts een beperkte impact hebben gehad op de activiteiten van Dexia, aangezien deze markt weinig gevoelig is voor macro-economische voorwaarden en een inkrimping van de nieuwe productie van kredieten voor lokale overheden trouwens een marginale impact op de inkomsten van Dexia heeft gehad.

| (115) | Bovendien beklemtonen de betrokken lidstaten dat het volledige pakket herstructureringsmaatregelen dat in februari 2009 is aangemeld, rendabele activiteiten betreft, of het nu gaat om de PWB-activiteiten of de inkrimping van de „perimeter” van de RCB-activiteiten. Bijgevolg dienen alle voorgestelde maatregelen in aanmerking te worden genomen bij de beoordeling van de maatregelen die buitensporige concurrentiedistorsies moeten beperken. |
| --- | --- |

(115)

Bovendien beklemtonen de betrokken lidstaten dat het volledige pakket herstructureringsmaatregelen dat in februari 2009 is aangemeld, rendabele activiteiten betreft, of het nu gaat om de PWB-activiteiten of de inkrimping van de „perimeter” van de RCB-activiteiten. Bijgevolg dienen alle voorgestelde maatregelen in aanmerking te worden genomen bij de beoordeling van de maatregelen die buitensporige concurrentiedistorsies moeten beperken.

| (116) | Ten slotte zijn de betrokken lidstaten van oordeel dat de beoordeling van het steunbedrag die de Commissie in haar besluit van 13 maart 2009 heeft gemaakt, niet correct is omdat daarin onjuiste bedragen van uiteenlopende aard worden samengeteld, om uit te komen op een totaal steunbedrag van zo’n [170-210] miljard EUR. Dit bedrag waartegen de verdeling van de herstructureringskosten tussen Dexia en de betrokken lidstaten moet worden afgezet, zou dus overschat zijn. Het aandeel van Dexia in de kosten van de herstructurering is, volgens de betrokken lidstaten, dan weer onderschat omdat het geen rekening houdt met de inkrimping van de nieuwe productie kredieten waarin Dexia en de betrokken lidstaten in het herstructureringsplan voorzien, hetgeen als een eigen bijdrage van Dexia in de kosten van de herstructurering moet worden beschouwd. |
| --- | --- |

(116)

Ten slotte zijn de betrokken lidstaten van oordeel dat de beoordeling van het steunbedrag die de Commissie in haar besluit van 13 maart 2009 heeft gemaakt, niet correct is omdat daarin onjuiste bedragen van uiteenlopende aard worden samengeteld, om uit te komen op een totaal steunbedrag van zo’n [170-210] miljard EUR. Dit bedrag waartegen de verdeling van de herstructureringskosten tussen Dexia en de betrokken lidstaten moet worden afgezet, zou dus overschat zijn. Het aandeel van Dexia in de kosten van de herstructurering is, volgens de betrokken lidstaten, dan weer onderschat omdat het geen rekening houdt met de inkrimping van de nieuwe productie kredieten waarin Dexia en de betrokken lidstaten in het herstructureringsplan voorzien, hetgeen als een eigen bijdrage van Dexia in de kosten van de herstructurering moet worden beschouwd.

| (117) | Geconcludeerd dient te worden dat de betrokken lidstaten het besluit van de Commissie ondersteunen om de FSA-maatregel definitief goed te keuren, zodat daarmee de verkoop van FSA aan Assured Guaranty mogelijk wordt, hetgeen van essentieel belang is voor het herstel van de levensvatbaarheid en de beperking van het risicoprofiel van de groep. Daarentegen is de twijfel die Commissie over de andere maatregelen heeft geformuleerd, niet gefundeerd. |
| --- | --- |

(117)

Geconcludeerd dient te worden dat de betrokken lidstaten het besluit van de Commissie ondersteunen om de FSA-maatregel definitief goed te keuren, zodat daarmee de verkoop van FSA aan Assured Guaranty mogelijk wordt, hetgeen van essentieel belang is voor het herstel van de levensvatbaarheid en de beperking van het risicoprofiel van de groep. Daarentegen is de twijfel die Commissie over de andere maatregelen heeft geformuleerd, niet gefundeerd.

7.3.   OPMERKINGEN VAN DE LIDSTATEN OVER HET HERSTRUCTURERINGSPLAN

| (118) | Naast de bovenstaande opmerkingen, die werden geformuleerd op basis van het initiële herstructureringsplan dat in februari 2009 bij de Commissie is aangemeld, hebben de betrokken lidstaten de Commissie hun opmerkingen meegedeeld over de aanvullende herstructureringsmaatregelen waarvan de Commissie op 9 februari 2010 kennis is gegeven. |
| --- | --- |

(118)

Naast de bovenstaande opmerkingen, die werden geformuleerd op basis van het initiële herstructureringsplan dat in februari 2009 bij de Commissie is aangemeld, hebben de betrokken lidstaten de Commissie hun opmerkingen meegedeeld over de aanvullende herstructureringsmaatregelen waarvan de Commissie op 9 februari 2010 kennis is gegeven.

| (119) | In dat verband zijn de betrokken lidstaten van oordeel dat het herstructureringsplan het mogelijk moet maken om de levensvatbaarheid van de groep op lange termijn te versterken, zodat Dexia versneld uit het garantiemechanisme voor de herfinanciering kan stappen, en om alle overige punten van zorg weg te nemen die de Commissie in haar besluiten van 13 maart 2009 en 30 oktober 2009 heeft geformuleerd. Alle herstructureringsmaatregelen die tussen februari 2009 en februari 2010 zijn aangemeld, zouden, alles samengenomen, een herstructureringsproject vormen en zouden de eventuele concurrentiedistorsies compenseren in overeenstemming met de eisen die de Commissie heeft geformuleerd in haar besluiten en tijdens bijeenkomsten met de vertegenwoordigers van de betrokken lidstaten en van Dexia. |
| --- | --- |

(119)

In dat verband zijn de betrokken lidstaten van oordeel dat het herstructureringsplan het mogelijk moet maken om de levensvatbaarheid van de groep op lange termijn te versterken, zodat Dexia versneld uit het garantiemechanisme voor de herfinanciering kan stappen, en om alle overige punten van zorg weg te nemen die de Commissie in haar besluiten van 13 maart 2009 en 30 oktober 2009 heeft geformuleerd. Alle herstructureringsmaatregelen die tussen februari 2009 en februari 2010 zijn aangemeld, zouden, alles samengenomen, een herstructureringsproject vormen en zouden de eventuele concurrentiedistorsies compenseren in overeenstemming met de eisen die de Commissie heeft geformuleerd in haar besluiten en tijdens bijeenkomsten met de vertegenwoordigers van de betrokken lidstaten en van Dexia.

| (120) | De betrokken lidstaten beklemtonen voorts dat de Commissie bij haar beoordeling van het herstructureringsplan rekening dient te houden met objectieve verschillen tussen de situatie van Dexia en die van andere bankinstellingen waarvan de Commissie de voorbije maanden het herstructureringsplan heeft goedgekeurd. Met name is het zo dat, in tegenstelling tot die andere instellingen:






  — | Dexia nu al opnieuw winstgevend is, met een positief nettoresultaat vanaf het eerste kwartaal 2009 en in alle volgende kwartalen; |
| --- | --- | --- |

(120)

De betrokken lidstaten beklemtonen voorts dat de Commissie bij haar beoordeling van het herstructureringsplan rekening dient te houden met objectieve verschillen tussen de situatie van Dexia en die van andere bankinstellingen waarvan de Commissie de voorbije maanden het herstructureringsplan heeft goedgekeurd. Met name is het zo dat, in tegenstelling tot die andere instellingen:

—

Dexia nu al opnieuw winstgevend is, met een positief nettoresultaat vanaf het eerste kwartaal 2009 en in alle volgende kwartalen;

| — | al grote vooruitgang is geboekt bij de tenuitvoerlegging van het plan dat Dexia op lange termijn opnieuw levensvatbaar moet maken, met name door de verkoop van FSA en de vermindering van de korte fundingbehoeften met 100 miljard EUR, een doelstelling die in het derde kwartaal 2009 al voor 75 % is bereikt; |
| --- | --- |

—

al grote vooruitgang is geboekt bij de tenuitvoerlegging van het plan dat Dexia op lange termijn opnieuw levensvatbaar moet maken, met name door de verkoop van FSA en de vermindering van de korte fundingbehoeften met 100 miljard EUR, een doelstelling die in het derde kwartaal 2009 al voor 75 % is bereikt;

| — | de kernactiviteiten van Dexia (PWB en RCB) vertonen een intrinsiek lager risicoprofiel. De vergoeding die een investeerder handelend in een markteconomie verwacht, houdt rekening met deze differentiëringsfactor en maak een Return on Equity (RoE) mogelijk die lager ligt dan die van andere instellingen die aan grotere risico’s zijn blootgesteld; |
| --- | --- |

—

de kernactiviteiten van Dexia (PWB en RCB) vertonen een intrinsiek lager risicoprofiel. De vergoeding die een investeerder handelend in een markteconomie verwacht, houdt rekening met deze differentiëringsfactor en maak een Return on Equity (RoE) mogelijk die lager ligt dan die van andere instellingen die aan grotere risico’s zijn blootgesteld;

| — | Dexia heeft de betrokken lidstaten een aanzienlijke vergoeding betaald en zal dat blijven doen; deze vergoeding ligt in bepaalde gevallen (met name bij de garantie voor de Financial Products-portefeuille van FSA) hoger dan het percentage dat de Commissie in haar richtsnoeren eist. |
| --- | --- |

—

Dexia heeft de betrokken lidstaten een aanzienlijke vergoeding betaald en zal dat blijven doen; deze vergoeding ligt in bepaalde gevallen (met name bij de garantie voor de Financial Products-portefeuille van FSA) hoger dan het percentage dat de Commissie in haar richtsnoeren eist.

VIII.   BEOORDELING VAN DE STEUN

8.1.   DE VRAAG OF ER SPRAKE IS VAN STEUN

| (121) | De Commissie dient na te gaan of de betrokken maatregelen staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU. In dat artikel is namelijk bepaald dat „behoudens de afwijkingen waarin de Verdragen voorzien, steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar [zijn] met de interne markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt”. De Commissie dient dus voor elk van deze maatregelen na te gaan of aan elk van de criteria van artikel 107, lid 1, van het VWEU is voldaan. |
| --- | --- |

(121)

De Commissie dient na te gaan of de betrokken maatregelen staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU. In dat artikel is namelijk bepaald dat „behoudens de afwijkingen waarin de Verdragen voorzien, steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar [zijn] met de interne markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt”. De Commissie dient dus voor elk van deze maatregelen na te gaan of aan elk van de criteria van artikel 107, lid 1, van het VWEU is voldaan.

8.1.1.   DE KAPITAALVERHOGING

| (122) | Wat betreft de vraag of er bij de kapitaalverhoging sprake is van staatssteun, verwijst de Commissie naar haar besluit van 13 maart 2009 waarin zij tot de vaststelling is gekomen dat de maatregelen van de Belgische staat en de Belgische Gewesten en van de Franse en de Luxemburgse staat staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU. De Commissie is trouwens van mening dat, in de specifieke omstandigheden van deze zaak, de gedragingen van CDC en van de Gemeentelijke Holding eveneens aan de staat vallen toe te rekenen. |
| --- | --- |

(122)

Wat betreft de vraag of er bij de kapitaalverhoging sprake is van staatssteun, verwijst de Commissie naar haar besluit van 13 maart 2009 waarin zij tot de vaststelling is gekomen dat de maatregelen van de Belgische staat en de Belgische Gewesten en van de Franse en de Luxemburgse staat staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU. De Commissie is trouwens van mening dat, in de specifieke omstandigheden van deze zaak, de gedragingen van CDC en van de Gemeentelijke Holding eveneens aan de staat vallen toe te rekenen.

| (123) | Volgens rechtspraak volstaat het enkele feit dat een bedrijf onder staatscontrole staat, op zich niet om maatregelen van dit bedrijf aan de staat toe te rekenen (28). Uit de rechtspraak van het Hof blijkt echter ook dat — ook al is het voor de Commissie bijzonder moeilijk om, gelet op de bevoorrechte relaties die er tussen CDC en de Gemeentelijke Holding, enerzijds, en de betrokken staat, anderzijds, bestaan, aan te tonen dat in deze zaak de besluiten tot een kapitaalinjectie in Dexia daadwerkelijk in opdracht van overheden zijn genomen — de toerekenbaarheid van deze maatregelen aan de staat kan worden afgeleid uit een reeks aanwijzingen die specifiek verband houden met de omstandigheden waarin deze maatregelen hebben plaatsgevonden (29). |
| --- | --- |

(123)

Volgens rechtspraak volstaat het enkele feit dat een bedrijf onder staatscontrole staat, op zich niet om maatregelen van dit bedrijf aan de staat toe te rekenen (28). Uit de rechtspraak van het Hof blijkt echter ook dat — ook al is het voor de Commissie bijzonder moeilijk om, gelet op de bevoorrechte relaties die er tussen CDC en de Gemeentelijke Holding, enerzijds, en de betrokken staat, anderzijds, bestaan, aan te tonen dat in deze zaak de besluiten tot een kapitaalinjectie in Dexia daadwerkelijk in opdracht van overheden zijn genomen — de toerekenbaarheid van deze maatregelen aan de staat kan worden afgeleid uit een reeks aanwijzingen die specifiek verband houden met de omstandigheden waarin deze maatregelen hebben plaatsgevonden (29).

| (124) | Ook aanwijzingen zoals „het feit dat het bedrijf deel uitmaakt van de structuur van de openbare administratie, de aard van zijn activiteiten en het feit dat het bedrijf bij het verrichten van deze activiteiten op de markt normaal concurreert met particuliere marktdeelnemers, het juridische statuut van het bedrijf — of het publiek recht van toepassing is dan wel het algemene vennootschapsrecht —, de mate waarin de overheid toezicht op het beheer van het bedrijf uitoefent, of elke andere aanwijzing waaruit in het concrete geval blijkt dat de overheid bij de vaststelling van een maatregel is betrokken of dat het onwaarschijnlijk is dat zij hierbij niet betrokken is, mede gelet op de omvang van deze maatregel, op de inhoud ervan of op de eraan verbonden voorwaarden” kunnen relevant zijn om een door een overheidbedrijf genomen steunmaatregel aan de staat te kunnen toerekenen (30). |
| --- | --- |

(124)

Ook aanwijzingen zoals „het feit dat het bedrijf deel uitmaakt van de structuur van de openbare administratie, de aard van zijn activiteiten en het feit dat het bedrijf bij het verrichten van deze activiteiten op de markt normaal concurreert met particuliere marktdeelnemers, het juridische statuut van het bedrijf — of het publiek recht van toepassing is dan wel het algemene vennootschapsrecht —, de mate waarin de overheid toezicht op het beheer van het bedrijf uitoefent, of elke andere aanwijzing waaruit in het concrete geval blijkt dat de overheid bij de vaststelling van een maatregel is betrokken of dat het onwaarschijnlijk is dat zij hierbij niet betrokken is, mede gelet op de omvang van deze maatregel, op de inhoud ervan of op de eraan verbonden voorwaarden” kunnen relevant zijn om een door een overheidbedrijf genomen steunmaatregel aan de staat te kunnen toerekenen (30).

| (125) | In dit geval dient in de eerste plaats te worden geconstateerd dat:






  — | CDC een overheidinstelling is die door de France Financiewet van 28 april 1816 is opgericht en onder het toezicht en de garantie van de wetgever is geplaatst en die taken van algemeen belang (met name de financiering van met een openbare dienst belaste instanties) vervult. Voor haar gelden wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen en haar directeur-generaal en de belangrijkste directieleden worden door de president van de Franse Republiek en de Franse regering aangesteld (31). CDC was op het tijdstip van de feiten, en in afwijking van het gemene recht, niet onderworpen aan het toezicht door de Commission bancaire of de Agence des participations de l’État, noch aan het vennootschapsbelastingsrecht, in ruil voor een „vrijwillige bijdrage” aan de Schatkist; |
| --- | --- | --- |

(125)

In dit geval dient in de eerste plaats te worden geconstateerd dat:

—

CDC een overheidinstelling is die door de France Financiewet van 28 april 1816 is opgericht en onder het toezicht en de garantie van de wetgever is geplaatst en die taken van algemeen belang (met name de financiering van met een openbare dienst belaste instanties) vervult. Voor haar gelden wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen en haar directeur-generaal en de belangrijkste directieleden worden door de president van de Franse Republiek en de Franse regering aangesteld (31). CDC was op het tijdstip van de feiten, en in afwijking van het gemene recht, niet onderworpen aan het toezicht door de Commission bancaire of de Agence des participations de l’État, noch aan het vennootschapsbelastingsrecht, in ruil voor een „vrijwillige bijdrage” aan de Schatkist;

| — | de Gemeentelijke Holding als aandeelhouders 599 Belgische steden en gemeenten en de Belgische provincies heeft en een onmisbaar financieringsvehikel voor de lokale overheden is. Alle leden van haar raad van bestuur zijn gemeenteraadsleden, burgemeesters of schepenen. In de statuten van de Gemeentelijke Holding is bepaald dat de vennootschap is onderworpen aan het toezicht van de minister van Financiën en van de minister van Binnenlandse Zaken, volgens de door de wet vastgestelde uitvoeringsbepalingen. In dat verband dient te worden vermeld dat de beide regeringscommissarissen (die, onderscheidenlijk, de minister van Financiën en de minister van Binnenlandse Zaken vertegenwoordigen) de bevoegdheid hebben om zich te verzetten tegen een besluit van de raad van bestuur van de Gemeentelijke Holding. Volgens rechtspraak (32) vormt het bestaan van een vetorecht of een goedkeuringsbevoegdheid voor de staat een aanwijzing dat de gedragingen van een rechtspersoon aan de staat zijn te toe rekenen, hetgeen in dit geval geldt voor de Gemeentelijke Holding. |
| --- | --- |

—

de Gemeentelijke Holding als aandeelhouders 599 Belgische steden en gemeenten en de Belgische provincies heeft en een onmisbaar financieringsvehikel voor de lokale overheden is. Alle leden van haar raad van bestuur zijn gemeenteraadsleden, burgemeesters of schepenen. In de statuten van de Gemeentelijke Holding is bepaald dat de vennootschap is onderworpen aan het toezicht van de minister van Financiën en van de minister van Binnenlandse Zaken, volgens de door de wet vastgestelde uitvoeringsbepalingen. In dat verband dient te worden vermeld dat de beide regeringscommissarissen (die, onderscheidenlijk, de minister van Financiën en de minister van Binnenlandse Zaken vertegenwoordigen) de bevoegdheid hebben om zich te verzetten tegen een besluit van de raad van bestuur van de Gemeentelijke Holding. Volgens rechtspraak (32) vormt het bestaan van een vetorecht of een goedkeuringsbevoegdheid voor de staat een aanwijzing dat de gedragingen van een rechtspersoon aan de staat zijn te toe rekenen, hetgeen in dit geval geldt voor de Gemeentelijke Holding.

Daartegenover staat dat vastgesteld moet worden dat in deze zaak de kapitaalinjectie van CDC en de Gemeentelijke Holding gelijktijdig heeft plaatsgevonden met de andere door de Staten genomen maatregelen (directe kapitaalinjectie door de Staten en de Gewesten, staatsgaranties, de FSA-maatregel, de door de Belgische staat gegarandeerde operatie liquiditeitssteun). Deze injecties maken, samen met de overige maatregelen, deel uit van één omvattend pakket maatregelen dat Dexia eind september 2008 moest redden.

Het feit deze maatregelen gelijktijdig met de hier genoemde elementen hebben plaatsgevonden, maakt het weinig waarschijnlijk dat de overheid niet betrokken was bij de besluiten van CDC en de Gemeentelijke Holding om aan de kapitaalverhoging van Dexia deel te nemen. Bijgevolg dienen de door CDC en de Gemeentelijke Holding toegestane kapitaalinjecties te worden beschouwd als aan de respectieve lidstaten toerekenbaar.

| (126) | De Commissie is van oordeel dat de herkapitalisatie die de zogenaamde „historische” aandeelhouders hebben doorgevoerd, niet voldoet aan het in de rechtspraak ontwikkelde criterium van de particuliere investeerder handelend in een markteconomie. Het feit namelijk dat aan de herkapitalisatie van Dexia aandeelhouders hebben deelgenomen van wie de gedragingen niet aan de staat vallen toe te rekenen — zij het beperkt tot 12,4 % van de totale kapitaalverhoging — volstaat op zich niet om te concluderen dat de historische aandeelhouders hebben gehandeld als particuliere investeerders handelend in een markteconomie. Het beginsel van een particuliere investeerder handelend in een markteconomie geldt alleen in met normale marktvoorwaarden overeenkomende omstandigheden (33). De historische aandeelhouders hebben ingegrepen om Dexia te redden op het dieptepunt van de financiële crisis, in marktomstandigheden die volledig abnormaal zijn. Bovendien maakte deze interventie van de „historische” aandeelhouders deel uit van een pakket maatregelen met het oog op de redding van Dexia, een onderneming die in zware moeilijkheden verkeerde en die systeemrelevant was voor de economie van de drie betrokken lidstaten. Hier dient te worden aangetekend dat de overwegingen van openbaar, economisch of sociaal beleid buiten beschouwing dienen te worden gelaten bij het toepassen van het criterium van de particuliere investeerder handelend in een markteconomie (34). Vervolgens dient, wil het criterium van de particuliere investeerder handelend in een markteconomie vervuld zijn, de geloofwaardigheid van de investering te worden bevestigd door een vooraf opgesteld businessplan, dat bij voorkeur is gevalideerd door onafhankelijke accountants en door middel van crisisscenario’s (stresstests) (35). |
| --- | --- |

(126)

De Commissie is van oordeel dat de herkapitalisatie die de zogenaamde „historische” aandeelhouders hebben doorgevoerd, niet voldoet aan het in de rechtspraak ontwikkelde criterium van de particuliere investeerder handelend in een markteconomie. Het feit namelijk dat aan de herkapitalisatie van Dexia aandeelhouders hebben deelgenomen van wie de gedragingen niet aan de staat vallen toe te rekenen — zij het beperkt tot 12,4 % van de totale kapitaalverhoging — volstaat op zich niet om te concluderen dat de historische aandeelhouders hebben gehandeld als particuliere investeerders handelend in een markteconomie. Het beginsel van een particuliere investeerder handelend in een markteconomie geldt alleen in met normale marktvoorwaarden overeenkomende omstandigheden (33). De historische aandeelhouders hebben ingegrepen om Dexia te redden op het dieptepunt van de financiële crisis, in marktomstandigheden die volledig abnormaal zijn. Bovendien maakte deze interventie van de „historische” aandeelhouders deel uit van een pakket maatregelen met het oog op de redding van Dexia, een onderneming die in zware moeilijkheden verkeerde en die systeemrelevant was voor de economie van de drie betrokken lidstaten. Hier dient te worden aangetekend dat de overwegingen van openbaar, economisch of sociaal beleid buiten beschouwing dienen te worden gelaten bij het toepassen van het criterium van de particuliere investeerder handelend in een markteconomie (34). Vervolgens dient, wil het criterium van de particuliere investeerder handelend in een markteconomie vervuld zijn, de geloofwaardigheid van de investering te worden bevestigd door een vooraf opgesteld businessplan, dat bij voorkeur is gevalideerd door onafhankelijke accountants en door middel van crisisscenario’s (stresstests) (35).

| (127) | Ten slotte dient, zelfs indien de publieke investeerder de hoedanigheid van eigenaar heeft (hetgeen het geval is van de „historische” aandeelhouders van wie de gedragingen aan de staat vallen toe te rekenen, nl. CDC en de Gemeentelijke Holding), bij de vergelijking met het optreden van een particuliere investeerder handelend in een markteconomie te worden nagegaan of de investeerder zich gedraagt als een verstandige particuliere investeerder die niet meer risico’s wil lopen dan een particuliere investeerder handelend in een markteconomie (36). Dat het om een historische investeerder gaat, kan dus niet rechtvaardigen dat het beginsel van de particuliere investeerder handelend in een markteconomie „soepeler” wordt toegepast. |
| --- | --- |

(127)

Ten slotte dient, zelfs indien de publieke investeerder de hoedanigheid van eigenaar heeft (hetgeen het geval is van de „historische” aandeelhouders van wie de gedragingen aan de staat vallen toe te rekenen, nl. CDC en de Gemeentelijke Holding), bij de vergelijking met het optreden van een particuliere investeerder handelend in een markteconomie te worden nagegaan of de investeerder zich gedraagt als een verstandige particuliere investeerder die niet meer risico’s wil lopen dan een particuliere investeerder handelend in een markteconomie (36). Dat het om een historische investeerder gaat, kan dus niet rechtvaardigen dat het beginsel van de particuliere investeerder handelend in een markteconomie „soepeler” wordt toegepast.

| (128) | Bovendien is de Commissie van oordeel dat de aan de betrokken lidstaten toe te rekenen kapitaalverhoging selectief is, aangezien deze slechts één onderneming (de Dexia-groep) betreft. Gezien de omvang van Dexia en haar belang voor de Belgische, Franse en Luxemburgse markten en gezien het feit dat de groep, zonder de maatregelen, in een positie van insolvabiliteit had kunnen terechtkomen — hetgeen de structuur van de bankenmarkt in deze drie landen aanzienlijk had veranderd — is de Commissie van oordeel dat de betrokken maatregelen het handelsverkeer tussen lidstaten ongunstig beïnvloeden. |
| --- | --- |

(128)

Bovendien is de Commissie van oordeel dat de aan de betrokken lidstaten toe te rekenen kapitaalverhoging selectief is, aangezien deze slechts één onderneming (de Dexia-groep) betreft. Gezien de omvang van Dexia en haar belang voor de Belgische, Franse en Luxemburgse markten en gezien het feit dat de groep, zonder de maatregelen, in een positie van insolvabiliteit had kunnen terechtkomen — hetgeen de structuur van de bankenmarkt in deze drie landen aanzienlijk had veranderd — is de Commissie van oordeel dat de betrokken maatregelen het handelsverkeer tussen lidstaten ongunstig beïnvloeden.

| (129) | Geconcludeerd dient te worden dat de Commissie van oordeel is dat de kapitaalinjectie door CDC en de Gemeentelijke Holding dus een element van steun voor Dexia inhouden, in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU. |
| --- | --- |

(129)

Geconcludeerd dient te worden dat de Commissie van oordeel is dat de kapitaalinjectie door CDC en de Gemeentelijke Holding dus een element van steun voor Dexia inhouden, in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU.

| (130) | Daarentegen is de Commissie van mening dat de middelen die Dexia ter beschikking zijn gesteld wegens het handelen van Ethias (die bij de kapitaalverhoging niet werd genationaliseerd), van Arcofin (waarvan de meerderheid van het kapitaal in handen is van particuliere aandeelhouders) en van CNP Assurances (waarvan de meerderheid van het kapitaal in handen is van particuliere aandeelhouders, namelijk de groep Banque Populaire Caisses d’Épargne en de bezitters van de free float), geen staatsmiddelen zijn. |
| --- | --- |

(130)

Daarentegen is de Commissie van mening dat de middelen die Dexia ter beschikking zijn gesteld wegens het handelen van Ethias (die bij de kapitaalverhoging niet werd genationaliseerd), van Arcofin (waarvan de meerderheid van het kapitaal in handen is van particuliere aandeelhouders) en van CNP Assurances (waarvan de meerderheid van het kapitaal in handen is van particuliere aandeelhouders, namelijk de groep Banque Populaire Caisses d’Épargne en de bezitters van de free float), geen staatsmiddelen zijn.

8.1.2.   DE GARANTIE VAN DE STATEN

| (131) | De Commissie heeft in haar besluiten van 19 november 2008 (de punten 24 tot en met 27) en van 30 oktober 2009 (het punt 13) kunnen vaststellen dat het bij deze garantie om staatssteun ging. In dit verband is de Commissie van oordeel dat de redenering welke zij in die besluiten heeft ontwikkeld, blijft gelden en dat de maatregel staatssteun vormt in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU. |
| --- | --- |

(131)

De Commissie heeft in haar besluiten van 19 november 2008 (de punten 24 tot en met 27) en van 30 oktober 2009 (het punt 13) kunnen vaststellen dat het bij deze garantie om staatssteun ging. In dit verband is de Commissie van oordeel dat de redenering welke zij in die besluiten heeft ontwikkeld, blijft gelden en dat de maatregel staatssteun vormt in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU.

8.1.3.   DE OPERATIE LIQUIDITEITSSTEUN

| (132) | Wat betreft de vraag of met de operatie liquiditeitssteun steun is gemoeid, neemt de Commissie nota van de opmerkingen van de Belgische autoriteiten met betrekking tot de operatie liquiditeitssteun die de Nationale Bank van België ten faveure van Dexia heeft opgezet. De Commissie is niettemin van mening dat deze opmerkingen niets afdoen aan haar conclusies ten aanzien van het aan die operatie liquiditeitssteun verbonden steunelement, zoals die in haar besluit van 19 november 2008 te vinden zijn. |
| --- | --- |

(132)

Wat betreft de vraag of met de operatie liquiditeitssteun steun is gemoeid, neemt de Commissie nota van de opmerkingen van de Belgische autoriteiten met betrekking tot de operatie liquiditeitssteun die de Nationale Bank van België ten faveure van Dexia heeft opgezet. De Commissie is niettemin van mening dat deze opmerkingen niets afdoen aan haar conclusies ten aanzien van het aan die operatie liquiditeitssteun verbonden steunelement, zoals die in haar besluit van 19 november 2008 te vinden zijn.

| (133) | In punt 51 van haar mededeling betreffende de toepassing van de staatssteunregels op maatregelen in het kader van de huidige wereldwijde financiële crisis genomen met betrekking tot financiële instellingen (37) (hierna „de bankenmededeling” genoemd) heeft de Commissie aangegeven dat de verschaffing van middelen door een centrale bank aan de financiële instelling geen steun blijkt te zijn wanneer aan een aantal voorwaarden is voldaan (38). |
| --- | --- |

(133)

In punt 51 van haar mededeling betreffende de toepassing van de staatssteunregels op maatregelen in het kader van de huidige wereldwijde financiële crisis genomen met betrekking tot financiële instellingen (37) (hierna „de bankenmededeling” genoemd) heeft de Commissie aangegeven dat de verschaffing van middelen door een centrale bank aan de financiële instelling geen steun blijkt te zijn wanneer aan een aantal voorwaarden is voldaan (38).

| (134) | Een van deze voorwaarden waarin er volgens de bankenmededeling geen sprake is van steun, is wanneer „de maatregel niet door enige tegengarantie van de staat [...] afgedekt”. In deze zaak heeft de Commissie vastgesteld dat de kredieten die de Nationale Bank van België heeft toegekend, (met terugwerkende kracht) een garantie van de Belgische staat genieten uit hoofde van de wet van 15 oktober 2008 houdende maatregelen ter bevordering van de financiële stabiliteit en inzonderheid tot instelling van een staatsgarantie voor verstrekte kredieten en andere verrichtingen in het kader van de financiële stabiliteit. Daar de door de Nationale Bank van België verleende operatie liquiditeitssteun een garantie van de Belgische staat geniet, is niet aan deze voorwaarde uit de bankenmededeling voldaan. |
| --- | --- |

(134)

Een van deze voorwaarden waarin er volgens de bankenmededeling geen sprake is van steun, is wanneer „de maatregel niet door enige tegengarantie van de staat [...] afgedekt”. In deze zaak heeft de Commissie vastgesteld dat de kredieten die de Nationale Bank van België heeft toegekend, (met terugwerkende kracht) een garantie van de Belgische staat genieten uit hoofde van de wet van 15 oktober 2008 houdende maatregelen ter bevordering van de financiële stabiliteit en inzonderheid tot instelling van een staatsgarantie voor verstrekte kredieten en andere verrichtingen in het kader van de financiële stabiliteit. Daar de door de Nationale Bank van België verleende operatie liquiditeitssteun een garantie van de Belgische staat geniet, is niet aan deze voorwaarde uit de bankenmededeling voldaan.

| (135) | Bijgevolg is dus niet voldaan aan àlle voorwaarden die in de bankenmededeling zijn vastgesteld om de aanwezigheid van steun uit te sluiten. Daarom dient te worden nagegaan of de voorwaarden om van staatssteun te kunnen spreken, daadwerkelijk zijn vervuld. Aangezien de Nationale Bank van België een instantie van de Belgische staat is, vormen haar middelen publieke middelen. Dit geldt in deze zaak des te meer omdat de tegengarantie ten gevolge heeft dat elk verlies rechtstreeks door de Belgische staat wordt gedragen. Bovendien is de operatie liquiditeitssteun een maatregel die selectief is verleend — aan Dexia. Ten slotte begunstigt de maatregel Dexia selectief omdat deze daarmee financiering krijgt die de bank op de markt niet had kunnen krijgen. Aangezien Dexia actief is in meerdere lidstaten en zij, voor een belangrijk deel van haar activiteiten, concurreert met andere financiële instellingen, van wie het merendeel geen vergelijkbare steun heeft ontvangen, vervalst dit voordeel de mededinging en beïnvloedt het het handelsverkeer tussen lidstaten ongunstig. |
| --- | --- |

(135)

Bijgevolg is dus niet voldaan aan àlle voorwaarden die in de bankenmededeling zijn vastgesteld om de aanwezigheid van steun uit te sluiten. Daarom dient te worden nagegaan of de voorwaarden om van staatssteun te kunnen spreken, daadwerkelijk zijn vervuld. Aangezien de Nationale Bank van België een instantie van de Belgische staat is, vormen haar middelen publieke middelen. Dit geldt in deze zaak des te meer omdat de tegengarantie ten gevolge heeft dat elk verlies rechtstreeks door de Belgische staat wordt gedragen. Bovendien is de operatie liquiditeitssteun een maatregel die selectief is verleend — aan Dexia. Ten slotte begunstigt de maatregel Dexia selectief omdat deze daarmee financiering krijgt die de bank op de markt niet had kunnen krijgen. Aangezien Dexia actief is in meerdere lidstaten en zij, voor een belangrijk deel van haar activiteiten, concurreert met andere financiële instellingen, van wie het merendeel geen vergelijkbare steun heeft ontvangen, vervalst dit voordeel de mededinging en beïnvloedt het het handelsverkeer tussen lidstaten ongunstig.

| (136) | De Commissie komt daarom tot de conclusie dat de operatie liquiditeitssteun die de Nationale Bank van België voor eigen rekening heeft opgezet, wel degelijk steun vormt in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU. |
| --- | --- |

(136)

De Commissie komt daarom tot de conclusie dat de operatie liquiditeitssteun die de Nationale Bank van België voor eigen rekening heeft opgezet, wel degelijk steun vormt in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU.

8.1.4.   DE FSA-MAATREGEL

| (137) | In haar besluit van 13 maart 2009 (de overwegingen 53 tot en met 56) heeft de Commissie aangetoond dat de FSA-maatregel steun vormt en volgens haar doen de opmerkingen van de betrokken lidstaten geen twijfel rijzen over haar conclusies. |
| --- | --- |

(137)

In haar besluit van 13 maart 2009 (de overwegingen 53 tot en met 56) heeft de Commissie aangetoond dat de FSA-maatregel steun vormt en volgens haar doen de opmerkingen van de betrokken lidstaten geen twijfel rijzen over haar conclusies.

| (138) | De Commissie concludeert dan ook dat de FSA-maatregel staatssteun vormt in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU. |
| --- | --- |

(138)

De Commissie concludeert dan ook dat de FSA-maatregel staatssteun vormt in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU.

8.2.   KWANTIFICERING VAN DE STEUN

| (139) | In haar besluiten van 19 november 2008 en 13 maart 2009 heeft de Commissie reeds een eerste beoordeling gemaakt van het aan de betrokken maatregelen verbonden steunbedrag. Op basis van die eerste beoordeling en van de verdere elementen die haar sinds 13 maart 2009 door de betrokken lidstaten zijn meegedeeld, komt de Commissie uit op een steunbedrag dat uit de volgende elementen bestaat. |
| --- | --- |

(139)

In haar besluiten van 19 november 2008 en 13 maart 2009 heeft de Commissie reeds een eerste beoordeling gemaakt van het aan de betrokken maatregelen verbonden steunbedrag. Op basis van die eerste beoordeling en van de verdere elementen die haar sinds 13 maart 2009 door de betrokken lidstaten zijn meegedeeld, komt de Commissie uit op een steunbedrag dat uit de volgende elementen bestaat.

8.2.1.   DE KAPITAALVERHOGING

| (140) | Het totale bedrag van de op 30 september 2008 aangekondigde kapitaalinjectie bedraagt 6,4 miljard EUR; daarop moeten, om de hierboven uiteengezette redenen, de kapitaalinjecties door Ethias (150 miljoen EUR), Arcofin (350 miljoen EUR) en CNP Assurances (288 miljoen EUR) in mindering worden gebracht. |
| --- | --- |

(140)

Het totale bedrag van de op 30 september 2008 aangekondigde kapitaalinjectie bedraagt 6,4 miljard EUR; daarop moeten, om de hierboven uiteengezette redenen, de kapitaalinjecties door Ethias (150 miljoen EUR), Arcofin (350 miljoen EUR) en CNP Assurances (288 miljoen EUR) in mindering worden gebracht.

| (141) | De Commissie tekent ook aan dat Dexia in het kader van haar herstructureringsplan heeft afgezien van het voordeel van 376 miljoen EUR converteerbare effecten van Dexia BIL, waarop de Luxemburgse staat had moeten inschrijven, hetgeen echter nooit is gebeurd. Bijgevolg dient ook dit laatste bedrag in mindering te komen op het bedrag dat bij de met de kapitaalverhoging gemoeide steunelementen in aanmerking moet worden genomen. |
| --- | --- |

(141)

De Commissie tekent ook aan dat Dexia in het kader van haar herstructureringsplan heeft afgezien van het voordeel van 376 miljoen EUR converteerbare effecten van Dexia BIL, waarop de Luxemburgse staat had moeten inschrijven, hetgeen echter nooit is gebeurd. Bijgevolg dient ook dit laatste bedrag in mindering te komen op het bedrag dat bij de met de kapitaalverhoging gemoeide steunelementen in aanmerking moet worden genomen.

| (142) | Geconcludeerd dient te worden dat het totale met de kapitaalverhoging gemoeide bedrag 5,2 miljard EUR beloopt (39). |
| --- | --- |

(142)

Geconcludeerd dient te worden dat het totale met de kapitaalverhoging gemoeide bedrag 5,2 miljard EUR beloopt (39).

8.2.2.   DE GARANTIE VAN DE STATEN

| (143) | Overeenkomstig de garantieovereenkomst die Dexia en de betrokken lidstaten op 9 oktober 2008 hebben gesloten, betreft de garantie van de betrokken lidstaten een bedrag van maximaal 150 miljard EUR. Dit bedrag is met de garantieovereenkomst die per 1 november 2009 van kracht is geworden, teruggebracht tot 100 miljard EUR. |
| --- | --- |

(143)

Overeenkomstig de garantieovereenkomst die Dexia en de betrokken lidstaten op 9 oktober 2008 hebben gesloten, betreft de garantie van de betrokken lidstaten een bedrag van maximaal 150 miljard EUR. Dit bedrag is met de garantieovereenkomst die per 1 november 2009 van kracht is geworden, teruggebracht tot 100 miljard EUR.

| (144) | In hun opmerkingen betreffende het besluit tot inleiding van de procedure hebben de betrokken lidstaten aangevoerd dat het met de garantie gemoeide steunbedrag dient te worden berekend overeenkomstig de mededeling van de Commissie over de herziening van de methode waarmee de referentie- en disconteringspercentages (40) (hierna „de mededeling referentiepercentages” genoemd). Volgens die mededeling zou het met de garantie gemoeide steunbestanddeel gelijk zijn aan het verschil tussen het percentage van de garantiepremie en het referentiepercentage dat is bepaald als het referentiepercentage op de interbankenmarkt (IBOR) met een opslag van 75 basispunten. |
| --- | --- |

(144)

In hun opmerkingen betreffende het besluit tot inleiding van de procedure hebben de betrokken lidstaten aangevoerd dat het met de garantie gemoeide steunbedrag dient te worden berekend overeenkomstig de mededeling van de Commissie over de herziening van de methode waarmee de referentie- en disconteringspercentages (40) (hierna „de mededeling referentiepercentages” genoemd). Volgens die mededeling zou het met de garantie gemoeide steunbestanddeel gelijk zijn aan het verschil tussen het percentage van de garantiepremie en het referentiepercentage dat is bepaald als het referentiepercentage op de interbankenmarkt (IBOR) met een opslag van 75 basispunten.

| (145) | In antwoord op die opmerkingen tekent de Commissie aan dat in het geval van ondernemingen in moeilijkheden de toepassing van een op marktpercentages gebaseerd referentiepercentage niet relevant is omdat Dexia, zonder garantie, geen funding op de markt zou kunnen aantrekken. Daarom is de Commissie dan ook, in lijn met haar vaste beschikkingspraktijk in herstructureringszaken die zij te beoordelen krijgt, van mening dat het bij de garantie in aanmerking te nemen steunelement kan oplopen tot de daadwerkelijk door de garantie gedekte bedrag (100 miljard EUR), hetgeen overeenstemt met het maximumbedrag van de passiva van Dexia die daadwerkelijk door de garantie kunnen worden gedekt, en dit sinds 1 september 2009 (41). |
| --- | --- |

(145)

In antwoord op die opmerkingen tekent de Commissie aan dat in het geval van ondernemingen in moeilijkheden de toepassing van een op marktpercentages gebaseerd referentiepercentage niet relevant is omdat Dexia, zonder garantie, geen funding op de markt zou kunnen aantrekken. Daarom is de Commissie dan ook, in lijn met haar vaste beschikkingspraktijk in herstructureringszaken die zij te beoordelen krijgt, van mening dat het bij de garantie in aanmerking te nemen steunelement kan oplopen tot de daadwerkelijk door de garantie gedekte bedrag (100 miljard EUR), hetgeen overeenstemt met het maximumbedrag van de passiva van Dexia die daadwerkelijk door de garantie kunnen worden gedekt, en dit sinds 1 september 2009 (41).

8.2.3.   DE OPERATIE LIQUIDITEITSSTEUN

| (146) | Naar analogie met de redenering die voor de garantie werd ontwikkeld, is de Commissie van oordeel dat het steunbestanddeel in de garantie van de Belgische staat voor de operatie liquiditeitssteun die de Nationale Bank van België heeft opgezet, kan oplopen tot de daadwerkelijk door de garantie gedekte bedragen, of [...] miljard EUR, hetgeen overeenstemt met het gedeelte van het maximumbedrag van de liquiditeitssteun, zoals die door de Raad van bestuur van de ECB is goedgekeurd, ten laste van de Nationale Bank van België en gegarandeerd door de Belgische staat. |
| --- | --- |

(146)

Naar analogie met de redenering die voor de garantie werd ontwikkeld, is de Commissie van oordeel dat het steunbestanddeel in de garantie van de Belgische staat voor de operatie liquiditeitssteun die de Nationale Bank van België heeft opgezet, kan oplopen tot de daadwerkelijk door de garantie gedekte bedragen, of [...] miljard EUR, hetgeen overeenstemt met het gedeelte van het maximumbedrag van de liquiditeitssteun, zoals die door de Raad van bestuur van de ECB is goedgekeurd, ten laste van de Nationale Bank van België en gegarandeerd door de Belgische staat.

8.2.4.   DE FSA-MAATREGEL

| (147) | In lijn met de mededeling besmette activa (42) is de Commissie van oordeel dat het bedrag dat bij de beoordeling van het met een maatregel ten behoeve van aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa gemoeide steunbedrag in aanmerking moet worden genomen, het verschil is tussen de prijs waartegen deze zijn overgedragen en de marktprijs van de betrokken portefeuille. Volgens de beschikkingspraktijk van de Commissie (43) kan de prijs bij overdracht worden omschreven als de restwaarde a pari, verminderd met het bedrag van de first loss-tranche die volledig voor rekening komt van de door de maatregel begunstigde bank. |
| --- | --- |

(147)

In lijn met de mededeling besmette activa (42) is de Commissie van oordeel dat het bedrag dat bij de beoordeling van het met een maatregel ten behoeve van aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa gemoeide steunbedrag in aanmerking moet worden genomen, het verschil is tussen de prijs waartegen deze zijn overgedragen en de marktprijs van de betrokken portefeuille. Volgens de beschikkingspraktijk van de Commissie (43) kan de prijs bij overdracht worden omschreven als de restwaarde a pari, verminderd met het bedrag van de first loss-tranche die volledig voor rekening komt van de door de maatregel begunstigde bank.

| (148) | De FSA-maatregel vertoont bepaalde specifieke kenmerken ten opzichte van andere maatregelen ten behoeve van aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa waarover de Commissie zich heeft moeten uitspreken:






  — | de FSAM-portefeuille (16,98 miljard EUR restwaarde a pari per 30 september 2008) bestaat uit twee subportefeuilles: i) de uitgesloten activa (4,5 miljard USD restwaarde a pari), waarvoor een niet-gegarandeerde put-overeenkomst is gesloten, en ii) de gedekte activa (12,48 miljard USD restwaarde a pari), waarvoor een gegarandeerde put-overeenkomst is gesloten, in die zin dat in een garantieovereenkomst is bepaald dat de Belgische en de Franse staat zich ertoe verbinden de verplichtingen van Dexia die uit hoofde van de put-overeenkomst voor de betreffende activa gelden, te garanderen. Niettemin doet de Commissie opmerken dat alle gevallen waarin op de put-overeenkomst een beroep wordt gedaan (voor zowel de gedekte als de uitgesloten activa), in aanmerking worden genomen voor de afschrijving op de first loss-tranche van 4,5 miljard USD die bij Dexia blijft. Deze first loss-tranche van 4,5 miljard USD dekt dus niet alleen de portefeuille activa die door de maatregel worden gedekt, maar de volledige FSAM-portefeuille; |
| --- | --- | --- |

(148)

De FSA-maatregel vertoont bepaalde specifieke kenmerken ten opzichte van andere maatregelen ten behoeve van aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa waarover de Commissie zich heeft moeten uitspreken:

—

de FSAM-portefeuille (16,98 miljard EUR restwaarde a pari per 30 september 2008) bestaat uit twee subportefeuilles: i) de uitgesloten activa (4,5 miljard USD restwaarde a pari), waarvoor een niet-gegarandeerde put-overeenkomst is gesloten, en ii) de gedekte activa (12,48 miljard USD restwaarde a pari), waarvoor een gegarandeerde put-overeenkomst is gesloten, in die zin dat in een garantieovereenkomst is bepaald dat de Belgische en de Franse staat zich ertoe verbinden de verplichtingen van Dexia die uit hoofde van de put-overeenkomst voor de betreffende activa gelden, te garanderen. Niettemin doet de Commissie opmerken dat alle gevallen waarin op de put-overeenkomst een beroep wordt gedaan (voor zowel de gedekte als de uitgesloten activa), in aanmerking worden genomen voor de afschrijving op de first loss-tranche van 4,5 miljard USD die bij Dexia blijft. Deze first loss-tranche van 4,5 miljard USD dekt dus niet alleen de portefeuille activa die door de maatregel worden gedekt, maar de volledige FSAM-portefeuille;

| — | bovendien is in de maatregel bepaald dat, indien nodig, de Belgische en de Franse staat op eerste verzoek in die zin interveniëren, zelfs voor de first loss-tranche van 4,5 miljard USD, waarna de Belgische en de Franse staat een regresrecht tegenover Dexia kunnen uitoefenen, die deze interventie dan in contanten moet terugbetalen. Dit mechanisme stelt de Belgische en Franse staat dus bloot aan een risico van verliezen op de gedekte activa en aan defaultrisico op Dexia en dit reeds in het kader van de first loss-tranche van 4,5 miljard USD. Dit specifieke punt komt doorgaans niet voor bij maatregelen ten behoeve van aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa. |
| --- | --- |

—

bovendien is in de maatregel bepaald dat, indien nodig, de Belgische en de Franse staat op eerste verzoek in die zin interveniëren, zelfs voor de first loss-tranche van 4,5 miljard USD, waarna de Belgische en de Franse staat een regresrecht tegenover Dexia kunnen uitoefenen, die deze interventie dan in contanten moet terugbetalen. Dit mechanisme stelt de Belgische en Franse staat dus bloot aan een risico van verliezen op de gedekte activa en aan defaultrisico op Dexia en dit reeds in het kader van de first loss-tranche van 4,5 miljard USD. Dit specifieke punt komt doorgaans niet voor bij maatregelen ten behoeve van aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa.

| (149) | Gezien deze specifieke kenmerken is de betrokken portefeuille waarvan de prijs bij overdracht wordt berekend, de volledige FSAM-portefeuille en niet uitsluitend de portefeuille gedekte activa. Per 31 januari 2009 bedroeg de restwaarde a pari 16,6 miljard USD. De prijs bij overdracht bedroeg dus 12,1 miljard USD (namelijk het verschil tussen 16,6 miljard USD en 4,5 miljard USD). De marktprijs bedroeg [7-9] miljard USD, zodat het steunbedrag uitkomt op [3,1-5,1] miljard USD of [2,4-4,0] miljard EUR (44). |
| --- | --- |

(149)

Gezien deze specifieke kenmerken is de betrokken portefeuille waarvan de prijs bij overdracht wordt berekend, de volledige FSAM-portefeuille en niet uitsluitend de portefeuille gedekte activa. Per 31 januari 2009 bedroeg de restwaarde a pari 16,6 miljard USD. De prijs bij overdracht bedroeg dus 12,1 miljard USD (namelijk het verschil tussen 16,6 miljard USD en 4,5 miljard USD). De marktprijs bedroeg [7-9] miljard USD, zodat het steunbedrag uitkomt op [3,1-5,1] miljard USD of [2,4-4,0] miljard EUR (44).

8.2.5.   HET TOTALE BEDRAG VAN DE VERSCHILLENDE STEUNMAATREGELEN

| (150) | Zoals de betrokken lidstaten hebben beklemtoond in hun opmerkingen bij het besluit tot inleiding van de procedure, erkent de Commissie dat het weinig relevant is om de steunbedragen voor de herkapitalisaties op te tellen bij de garanties voor de passiva, omdat beide soorten maatregelen niet dezelfde mededingingsverstorende effecten hebben. Daarom doet de Commissie opmerken dat de steun die Dexia in de vorm van kapitaalverhogingen heeft ontvangen, en de steun ten behoeve van de aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa (de FSA-maatregel) samen uitkomen op in totaal 8,4 miljard EUR en dat de steun in de vorm van garanties en van de operatie liquiditeitssteun tot [95-135] miljard EUR kan oplopen. |
| --- | --- |

(150)

Zoals de betrokken lidstaten hebben beklemtoond in hun opmerkingen bij het besluit tot inleiding van de procedure, erkent de Commissie dat het weinig relevant is om de steunbedragen voor de herkapitalisaties op te tellen bij de garanties voor de passiva, omdat beide soorten maatregelen niet dezelfde mededingingsverstorende effecten hebben. Daarom doet de Commissie opmerken dat de steun die Dexia in de vorm van kapitaalverhogingen heeft ontvangen, en de steun ten behoeve van de aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa (de FSA-maatregel) samen uitkomen op in totaal 8,4 miljard EUR en dat de steun in de vorm van garanties en van de operatie liquiditeitssteun tot [95-135] miljard EUR kan oplopen.

8.3.   DE STEUN OP ZIJN VERENIGBAARHEID ONDERZOCHT

8.3.1.   DE RECHTSGRONDSLAG

| (151) | Krachtens artikel 107, lid 3, onder b), van het VWEU „kunnen als verenigbaar met de interne markt [...] worden beschouwd steunmaatregelen om [...] een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat op te heffen”. Gezien de situatie op de financiële markten sinds de betrokken maatregelen zijn toegekend, is de Commissie van oordeel dat de betrokken maatregelen kunnen worden getoetst aan artikel 107, lid 3, onder b), van het VWEU. Wat de Belgische, de Franse en de Luxemburgse economie betreft, is een en ander bevestigd door de verschillende besluiten en beschikkingen waarmee de Commissie de maatregelen heeft goedgekeurd die deze lidstaten hebben genomen om de financiële crisis te bestrijden (45). Bijgevolg blijft, evenals in de besluiten van 19 november 2008, 13 maart 2009 en 30 oktober 2009 in de zaak-Dexia, de rechtsgrondslag om de steunmaatregelen te beoordelen artikel 107, lid 3, onder b), van het VWEU. |
| --- | --- |

(151)

Krachtens artikel 107, lid 3, onder b), van het VWEU „kunnen als verenigbaar met de interne markt [...] worden beschouwd steunmaatregelen om [...] een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat op te heffen”. Gezien de situatie op de financiële markten sinds de betrokken maatregelen zijn toegekend, is de Commissie van oordeel dat de betrokken maatregelen kunnen worden getoetst aan artikel 107, lid 3, onder b), van het VWEU. Wat de Belgische, de Franse en de Luxemburgse economie betreft, is een en ander bevestigd door de verschillende besluiten en beschikkingen waarmee de Commissie de maatregelen heeft goedgekeurd die deze lidstaten hebben genomen om de financiële crisis te bestrijden (45). Bijgevolg blijft, evenals in de besluiten van 19 november 2008, 13 maart 2009 en 30 oktober 2009 in de zaak-Dexia, de rechtsgrondslag om de steunmaatregelen te beoordelen artikel 107, lid 3, onder b), van het VWEU.

| (152) | De Commissie heeft nader aangegeven welke voorwaarden, in het kader van de huidige crisis, gelden voor steun ten behoeve van aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa en herstructureringssteun ten behoeve van instellingen in moeilijkheden. Deze beginselen zijn uiteengezet in de mededeling besmette activa en in de herstructureringsmededeling. |
| --- | --- |

(152)

De Commissie heeft nader aangegeven welke voorwaarden, in het kader van de huidige crisis, gelden voor steun ten behoeve van aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa en herstructureringssteun ten behoeve van instellingen in moeilijkheden. Deze beginselen zijn uiteengezet in de mededeling besmette activa en in de herstructureringsmededeling.

8.3.2.   DE VERENIGBAARHEID VAN DE FSA-MAATREGEL

| (153) | Zoals in het besluit van 13 maart 2009 is aangegeven, valt de FSA-maatregel onder de toepassing van de mededeling besmette activa, zelfs indien de eerste doelstelling daarvan erin bestond de verkooptransactie van FSA mogelijk te maken. Deze maatregel dient dus te worden beoordeeld op basis van de voorwaarden die in de mededeling besmette activa zijn vastgesteld. In dat verband is de Commissie in haar besluit van 13 maart 2009 tot de conclusie gekomen dat de garantie zelf en ook de daarmee gedekte activa en de kostenverdeling tussen Dexia en de Belgische en de Franse staat met de interne markt verenigbaar waren. De waardering van de betrokken activa, de vergoeding voor de maatregel en de vergoeding voor de door Dexia uit te geven effecten wanneer de first loss-tranche van 4,5 miljard USD wordt overschreden, dienden nog te worden onderzocht. |
| --- | --- |

(153)

Zoals in het besluit van 13 maart 2009 is aangegeven, valt de FSA-maatregel onder de toepassing van de mededeling besmette activa, zelfs indien de eerste doelstelling daarvan erin bestond de verkooptransactie van FSA mogelijk te maken. Deze maatregel dient dus te worden beoordeeld op basis van de voorwaarden die in de mededeling besmette activa zijn vastgesteld. In dat verband is de Commissie in haar besluit van 13 maart 2009 tot de conclusie gekomen dat de garantie zelf en ook de daarmee gedekte activa en de kostenverdeling tussen Dexia en de Belgische en de Franse staat met de interne markt verenigbaar waren. De waardering van de betrokken activa, de vergoeding voor de maatregel en de vergoeding voor de door Dexia uit te geven effecten wanneer de first loss-tranche van 4,5 miljard USD wordt overschreden, dienden nog te worden onderzocht.

8.3.2.1.   
  De waardering van de activa

| (154) | De Commissie heeft onderzocht of voor het bepalen van de reële waarde in het economisch verkeer de gehanteerde methode voldoet aan de eisen die in de mededeling besmette activa zijn bepaald, en met name of: i) deze methode zo veel mogelijk op waarneembare gegevens was gebaseerd; ii) deze realistische en voorzichtige aannames over toekomstige kasstromen hanteerde, en iii) deze op voorzichtige crisisscenario’s was gebaseerd op het tijdstip dat de waardering werd uitgevoerd. |
| --- | --- |

(154)

De Commissie heeft onderzocht of voor het bepalen van de reële waarde in het economisch verkeer de gehanteerde methode voldoet aan de eisen die in de mededeling besmette activa zijn bepaald, en met name of: i) deze methode zo veel mogelijk op waarneembare gegevens was gebaseerd; ii) deze realistische en voorzichtige aannames over toekomstige kasstromen hanteerde, en iii) deze op voorzichtige crisisscenario’s was gebaseerd op het tijdstip dat de waardering werd uitgevoerd.

| (155) | De analyse van de voor de waardering van activa gehanteerde methodes is uitgevoerd met technische ondersteuning van door de Commissie ingehuurde deskundigen. Voor elk van de belangrijkste asset classes in de te onderzoeken FSAM-portefeuille is een waardering uitgevoerd in een basisscenario en in stressscenario. Het onderzoek van de methodiek en de aannames die bij het bepalen van de reële waarde in het economisch verkeer werden gehanteerd, heeft de Commissie deze positief doen beoordelen. Zo wijst de Commissie er op dat de gehanteerde aannames over het algemeen voorzichtig zijn:






  — | bij de prognoses werden voorzichtige defaultpercentages gehanteerd, gebruikmakend van de recentste trends inzake de prestaties van die activa, op niveaus die als voorzichtig gelden; |
| --- | --- | --- |

(155)

De analyse van de voor de waardering van activa gehanteerde methodes is uitgevoerd met technische ondersteuning van door de Commissie ingehuurde deskundigen. Voor elk van de belangrijkste asset classes in de te onderzoeken FSAM-portefeuille is een waardering uitgevoerd in een basisscenario en in stressscenario. Het onderzoek van de methodiek en de aannames die bij het bepalen van de reële waarde in het economisch verkeer werden gehanteerd, heeft de Commissie deze positief doen beoordelen. Zo wijst de Commissie er op dat de gehanteerde aannames over het algemeen voorzichtig zijn:

—

bij de prognoses werden voorzichtige defaultpercentages gehanteerd, gebruikmakend van de recentste trends inzake de prestaties van die activa, op niveaus die als voorzichtig gelden;

| — | bij de prognoses werden voorzichtige recovery rates (daaronder begrepen de kosten voor liquidatie en recovery) gehanteerd, die de meest recente trends weergeven en die voor de komende jaren geen verbetering te zien geven; |
| --- | --- |

—

bij de prognoses werden voorzichtige recovery rates (daaronder begrepen de kosten voor liquidatie en recovery) gehanteerd, die de meest recente trends weergeven en die voor de komende jaren geen verbetering te zien geven;

| — | de aannames betreffende vervroegde aflossing zijn eveneens voorzichtig en sluiten aan bij de trends die recent zijn waargenomen. |
| --- | --- |

—

de aannames betreffende vervroegde aflossing zijn eveneens voorzichtig en sluiten aan bij de trends die recent zijn waargenomen.

| (156) | [...]. |
| --- | --- |

(156)

[...].

| (157) | De first loss-tranche van 4,5 miljard USD, die Dexia in contanten moet terugbetalen, ligt hoger dan het bedrag van de verwachte verliezen, die voorzichtig zijn geraamd en in lijn zijn met de mededeling besmette activa, zowel in een basisscenario als in een stresscenario, en zowel voor de hele FSAM-portefeuille als voor de FSAM-portefeuille na aftrek van de uitgesloten activa. De prijs bij overdracht die op 12,1 miljard USD is bepaald, ligt lager dan de reële waarde in het economisch verkeer, zowel in het basisscenario ([13,6-14,6] miljard USD als in het stresscenario ([12-13] miljard USD). |
| --- | --- |

(157)

De first loss-tranche van 4,5 miljard USD, die Dexia in contanten moet terugbetalen, ligt hoger dan het bedrag van de verwachte verliezen, die voorzichtig zijn geraamd en in lijn zijn met de mededeling besmette activa, zowel in een basisscenario als in een stresscenario, en zowel voor de hele FSAM-portefeuille als voor de FSAM-portefeuille na aftrek van de uitgesloten activa. De prijs bij overdracht die op 12,1 miljard USD is bepaald, ligt lager dan de reële waarde in het economisch verkeer, zowel in het basisscenario ([13,6-14,6] miljard USD als in het stresscenario ([12-13] miljard USD).

8.3.2.2.   
  De vergoeding van de FSA-maatregel

| (158) | Voor de FSA-maatregel dient Dexia de Belgische en de Franse staat jaarlijks een vergoeding van 113 basispunten te betalen ten behoeve van de dekking van het defaultrisico op de gegarandeerde put-optie, te vermeerderen met 32 basispunten ten behoeve van de dekking van het defaultrisico van Dexia om haar liquiditeitstoezeggingen tegenover FSAM na te komen. |
| --- | --- |

(158)

Voor de FSA-maatregel dient Dexia de Belgische en de Franse staat jaarlijks een vergoeding van 113 basispunten te betalen ten behoeve van de dekking van het defaultrisico op de gegarandeerde put-optie, te vermeerderen met 32 basispunten ten behoeve van de dekking van het defaultrisico van Dexia om haar liquiditeitstoezeggingen tegenover FSAM na te komen.

| (159) | De Commissie vindt het een positief punt dat de first loss-tranche van 4,5 miljard USD, die Dexia in contanten moet terugbetalen, hoger ligt dan de omvang van de per 31 januari 2009 verwachte verliezen, zowel in het basisscenario als in het stressscenario, omdat daardoor het door de Belgische en de Franse staat gedragen risico daalt. Meer bepaald beoordeelt de Commissie de hoogte van de aan de Belgische en de Franse staat voor de FSA-maatregel betaalde vergoeding positief, gelet op de omvang van het resterende risico dat voor rekening komt van de Belgische en de Franse staat. Volgens de mededeling besmette activa kan, met het oog op de beoordeling van de vergoeding voor de FSA-maatregel, gekeken worden naar het dankzij de maatregel vrijkomende toetsingsvermogen. Gelet op de aanzienlijke omvang van de first loss-tranche en het feit dat op deze laatste een weging van 1 250 % is toegepast om het met deze first loss-tranche verbonden toetsingsvermogen te berekenen, is door de Belgische en de Franse staat aangetoond dat met de FSA-maatregel geen toetsingsvermogen vrijkomt. Zoals aangegeven in punt 21 (voetnoot 1 daarbij) van de mededeling besmette activa dienen reddingsmaatregelen ten behoeve van activa op een vergelijkbare wijze te worden vergoed als een kapitaalinjectie. Het kapitaalbedrag dat met de FSA-maatregel vergelijkbaar zou zijn, is hier nul, omdat er geen toetsingsvermogen vrijkomt. Daarentegen bestrijkt de FSA-maatregel een ruimer aantal triggering events dan alleen verliezen op gedekte activa. Bijgevolg acht de Commissie de jaarlijkse vergoeding voor de FSA-maatregel passend. |
| --- | --- |

(159)

De Commissie vindt het een positief punt dat de first loss-tranche van 4,5 miljard USD, die Dexia in contanten moet terugbetalen, hoger ligt dan de omvang van de per 31 januari 2009 verwachte verliezen, zowel in het basisscenario als in het stressscenario, omdat daardoor het door de Belgische en de Franse staat gedragen risico daalt. Meer bepaald beoordeelt de Commissie de hoogte van de aan de Belgische en de Franse staat voor de FSA-maatregel betaalde vergoeding positief, gelet op de omvang van het resterende risico dat voor rekening komt van de Belgische en de Franse staat. Volgens de mededeling besmette activa kan, met het oog op de beoordeling van de vergoeding voor de FSA-maatregel, gekeken worden naar het dankzij de maatregel vrijkomende toetsingsvermogen. Gelet op de aanzienlijke omvang van de first loss-tranche en het feit dat op deze laatste een weging van 1 250 % is toegepast om het met deze first loss-tranche verbonden toetsingsvermogen te berekenen, is door de Belgische en de Franse staat aangetoond dat met de FSA-maatregel geen toetsingsvermogen vrijkomt. Zoals aangegeven in punt 21 (voetnoot 1 daarbij) van de mededeling besmette activa dienen reddingsmaatregelen ten behoeve van activa op een vergelijkbare wijze te worden vergoed als een kapitaalinjectie. Het kapitaalbedrag dat met de FSA-maatregel vergelijkbaar zou zijn, is hier nul, omdat er geen toetsingsvermogen vrijkomt. Daarentegen bestrijkt de FSA-maatregel een ruimer aantal triggering events dan alleen verliezen op gedekte activa. Bijgevolg acht de Commissie de jaarlijkse vergoeding voor de FSA-maatregel passend.

8.3.2.3.   
  Vergoeding van de uit te geven effecten

| (160) | De Commissie tekent aan dat de vergoeding die de Belgische en de Franse staat ontvangen ingeval op de garantie een beroep wordt gedaan voor een bedrag dat de first loss-tranche van 4,5 miljard USD overschrijdt, hoger ligt dan hetgeen volgens de mededeling besmette activa vereist is. |
| --- | --- |

(160)

De Commissie tekent aan dat de vergoeding die de Belgische en de Franse staat ontvangen ingeval op de garantie een beroep wordt gedaan voor een bedrag dat de first loss-tranche van 4,5 miljard USD overschrijdt, hoger ligt dan hetgeen volgens de mededeling besmette activa vereist is.

8.3.2.4.   
  Conclusie ten aanzien van de verenigbaarheid van de FSA-maatregel met de mededeling besmette activa

| (161) | De Commissie komt tot de conclusie dat de FSA-maatregel verenigbaar is met de beginselen van de mededeling besmette activa. |
| --- | --- |

(161)

De Commissie komt tot de conclusie dat de FSA-maatregel verenigbaar is met de beginselen van de mededeling besmette activa.

8.3.3.   DE VERENIGBAARHEID VAN HET HERSTRUCTURERINGSPLAN

8.3.3.1.   
  De omvang van de vereiste herstructurering

| (162) | Zoals reeds is aangegeven, bedraagt het met de kapitaalverhoging en de FSA-maatregel gemoeide kapitaalbedrag 8,4 miljard EUR. Volgens punt 4 van de herstructureringsmededeling dient dit bedrag in aanmerking te worden genomen bij de beoordeling van de verplichting om een herstructureringsplan in te dienen. De steunelementen die met de garantie en de door de Nationale Bank van België opgezette operatie liquiditeitssteun gemoeid zijn, dienen dan weer in aanmerking te worden genomen wanneer het herstructureringsplan op zijn verenigbaarheid met de interne markt wordt beoordeeld (46). |
| --- | --- |

(162)

Zoals reeds is aangegeven, bedraagt het met de kapitaalverhoging en de FSA-maatregel gemoeide kapitaalbedrag 8,4 miljard EUR. Volgens punt 4 van de herstructureringsmededeling dient dit bedrag in aanmerking te worden genomen bij de beoordeling van de verplichting om een herstructureringsplan in te dienen. De steunelementen die met de garantie en de door de Nationale Bank van België opgezette operatie liquiditeitssteun gemoeid zijn, dienen dan weer in aanmerking te worden genomen wanneer het herstructureringsplan op zijn verenigbaarheid met de interne markt wordt beoordeeld (46).

| (163) | Zoals is aangegeven in punt 4 (voetnoot 4) van de herstructureringsmededeling, gaat het bij de criteria en bijzondere omstandigheden die de verplichtingen tot het indienen van een herstructureringsplan meebrengen, met name, doch niet uitsluitend om situaties waarin een in ademnood geraakte bank door de staat is geherkapitaliseerd, of waarin een bank van de staat reeds activaondersteuning heeft gekregen, ongeacht in welke vorm, die verliezen helpt te dekken of te voorkomen en die, alles samen genomen, in totaal meer dan 2 % van de totale risicogewogen activa van de bank vertegenwoordigen. De Commissie heeft in haar besluiten van 19 november 2008, 13 maart 2009 en 30 oktober 2009 al aangetoond dat Dexia een onderneming in moeilijkheden was op het tijdstip dat de steunmaatregelen zijn opgezet. |
| --- | --- |

(163)

Zoals is aangegeven in punt 4 (voetnoot 4) van de herstructureringsmededeling, gaat het bij de criteria en bijzondere omstandigheden die de verplichtingen tot het indienen van een herstructureringsplan meebrengen, met name, doch niet uitsluitend om situaties waarin een in ademnood geraakte bank door de staat is geherkapitaliseerd, of waarin een bank van de staat reeds activaondersteuning heeft gekregen, ongeacht in welke vorm, die verliezen helpt te dekken of te voorkomen en die, alles samen genomen, in totaal meer dan 2 % van de totale risicogewogen activa van de bank vertegenwoordigen. De Commissie heeft in haar besluiten van 19 november 2008, 13 maart 2009 en 30 oktober 2009 al aangetoond dat Dexia een onderneming in moeilijkheden was op het tijdstip dat de steunmaatregelen zijn opgezet.

| (164) | De met de kapitaalverhoging en de FSA-maatregel gemoeide steunelementen vertegenwoordigen 5,5 % van de risicogewogen activa van de groep (berekend per 31 december 2008), of een percentage dat veel hoger ligt dan de 2 % van de risicogewogen activa en dat bestemd is om de door Dexia gelopen risico’s te dekken. Krachtens deze beginselen dient Dexia dus een herstructureringsplan in te dienen. |
| --- | --- |

(164)

De met de kapitaalverhoging en de FSA-maatregel gemoeide steunelementen vertegenwoordigen 5,5 % van de risicogewogen activa van de groep (berekend per 31 december 2008), of een percentage dat veel hoger ligt dan de 2 % van de risicogewogen activa en dat bestemd is om de door Dexia gelopen risico’s te dekken. Krachtens deze beginselen dient Dexia dus een herstructureringsplan in te dienen.

| (165) | De omvang van de vereiste herstructurering hangt af van de ernst van de problemen waarmee een bank te maken heeft en van het steunbedrag dat zij heeft ontvangen. In dat verband is de in aanmerking te nemen steun de totale steun zoals die resulteert uit de maatregelen ten behoeve van de herkapitalisatie en van de aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa, alsmede dat van de verkregen garanties. De verenigbaarheid van het herstructureringsplan dient te worden getoetst aan de voorwaarden van de herstructureringsmededeling. Deze voorwaarden zijn:






  — | met het herstructureringsplan moet de levensvatbaarheid op lange termijn van de instelling kunnen worden hersteld; |
| --- | --- | --- |

(165)

De omvang van de vereiste herstructurering hangt af van de ernst van de problemen waarmee een bank te maken heeft en van het steunbedrag dat zij heeft ontvangen. In dat verband is de in aanmerking te nemen steun de totale steun zoals die resulteert uit de maatregelen ten behoeve van de herkapitalisatie en van de aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa, alsmede dat van de verkregen garanties. De verenigbaarheid van het herstructureringsplan dient te worden getoetst aan de voorwaarden van de herstructureringsmededeling. Deze voorwaarden zijn:

—

met het herstructureringsplan moet de levensvatbaarheid op lange termijn van de instelling kunnen worden hersteld;

| — | het herstructureringsplan moet een billijke verdeling van de kosten van de herstructurering tussen de Staten en de bank garanderen, en |
| --- | --- |

—

het herstructureringsplan moet een billijke verdeling van de kosten van de herstructurering tussen de Staten en de bank garanderen, en

| — | het herstructureringsplan moet de door de steun veroorzaakte buitensporige concurrentiedistorsies kunnen compenseren. |
| --- | --- |

—

het herstructureringsplan moet de door de steun veroorzaakte buitensporige concurrentiedistorsies kunnen compenseren.

8.3.3.2.   
  Herstel van de levensvatbaarheid van de instelling op lange termijn

| (166) | Overeenkomstig hoofdstuk 2 van de herstructureringsmededeling moet het herstructureringsplan het mogelijk maken de levensvatbaarheid van de instelling op lange termijn te herstellen, dit wil zeggen dat het herstructureringsplan omvattend, gedetailleerd en op een samenhangend concept gebaseerd moet zijn, zodat uit dat plan kan blijken hoe de bank zo snel mogelijk opnieuw op lange termijn levensvatbaar zal worden, zonder staatssteun en binnen de kortst mogelijke termijn (maximaal vijf jaar). Het herstructureringsplan moet met name een vergelijking omvatten met alternatieve scenario’s (zoals opsplitsing van de bank of overname door een andere bank), het moet vermelden wat de oorzaken van problemen van de bank zijn, informatie geven over het businessmodel, voorzien in de terugtrekking uit activiteiten die structureel verliesgevend blijven, voorzien in een passend rendement op vermogen (zowel in een basisscenario als in een crisisscenario) en het moet aangeven op welke concrete voorwaarden de staatssteun wordt terugbetaald. |
| --- | --- |

(166)

Overeenkomstig hoofdstuk 2 van de herstructureringsmededeling moet het herstructureringsplan het mogelijk maken de levensvatbaarheid van de instelling op lange termijn te herstellen, dit wil zeggen dat het herstructureringsplan omvattend, gedetailleerd en op een samenhangend concept gebaseerd moet zijn, zodat uit dat plan kan blijken hoe de bank zo snel mogelijk opnieuw op lange termijn levensvatbaar zal worden, zonder staatssteun en binnen de kortst mogelijke termijn (maximaal vijf jaar). Het herstructureringsplan moet met name een vergelijking omvatten met alternatieve scenario’s (zoals opsplitsing van de bank of overname door een andere bank), het moet vermelden wat de oorzaken van problemen van de bank zijn, informatie geven over het businessmodel, voorzien in de terugtrekking uit activiteiten die structureel verliesgevend blijven, voorzien in een passend rendement op vermogen (zowel in een basisscenario als in een crisisscenario) en het moet aangeven op welke concrete voorwaarden de staatssteun wordt terugbetaald.

a)   Beoordeling van het businessmodel van Dexia

| (167) | In de eerste plaats staat de Commissie positief tegenover het feit dat Dexia over de eerste drie kwartalen van 2009 al positieve resultaten kan voorleggen. Ondanks deze resultaten wijst de Commissie toch ook op de volgende punten:






  — | tijdens 2009 zijn de operationele prestaties, relatief gezien, ook verslechterd, een daling namelijk met 44 % tussen het eerste en het derde kwartaal 2009; |
| --- | --- | --- |

(167)

In de eerste plaats staat de Commissie positief tegenover het feit dat Dexia over de eerste drie kwartalen van 2009 al positieve resultaten kan voorleggen. Ondanks deze resultaten wijst de Commissie toch ook op de volgende punten:

—

tijdens 2009 zijn de operationele prestaties, relatief gezien, ook verslechterd, een daling namelijk met 44 % tussen het eerste en het derde kwartaal 2009;

| — | een aanzienlijk deel van de groepsresultaten, door Dexia op zo’n [300-500] miljoen EUR in 2009 geraamd, is afkomstig van thesaurieresultaten, en meer bepaald van transformatieactiviteiten, die mogelijk werden dankzij de steile curve voor looptijden van minder dan één jaar; |
| --- | --- |

—

een aanzienlijk deel van de groepsresultaten, door Dexia op zo’n [300-500] miljoen EUR in 2009 geraamd, is afkomstig van thesaurieresultaten, en meer bepaald van transformatieactiviteiten, die mogelijk werden dankzij de steile curve voor looptijden van minder dan één jaar;

| — | Dexia had waarschijnlijk geen winst gemaakt indien zij niet over een zo ruim pakket door de betrokken lidstaten gegarandeerde funding had beschikt (dit pakket behoort, qua omvang, tot de grootste in Europa). |
| --- | --- |

—

Dexia had waarschijnlijk geen winst gemaakt indien zij niet over een zo ruim pakket door de betrokken lidstaten gegarandeerde funding had beschikt (dit pakket behoort, qua omvang, tot de grootste in Europa).

| (168) | Op basis van de nadere inlichtingen die de Commissie van Dexia en de betrokken lidstaten heeft ontvangen, heeft zij voor Dexia twee hoofdbronnen voor winst onderscheiden: de recurrente winst die verband houdt met de traditionele bankactiviteiten van Dexia, en de minder robuuste winsten. Bij het eerste soort winst gaat het in hoofdzaak om inkomsten uit kredieten en de obligatieportefeuille, provisie-inkomsten, herfinancieringskosten, risicokosten en operationele kosten. Bij het tweede soort winst gaat om activiteiten voor transformatieactiviteiten op korte termijn, tradingactiviteiten voor eigen rekening en buitengewone inkomsten uit bijvoorbeeld de verkoop van activa, terugnames van voorzieningen of openstaande posities in afgeleide instrumenten. |
| --- | --- |

(168)

Op basis van de nadere inlichtingen die de Commissie van Dexia en de betrokken lidstaten heeft ontvangen, heeft zij voor Dexia twee hoofdbronnen voor winst onderscheiden: de recurrente winst die verband houdt met de traditionele bankactiviteiten van Dexia, en de minder robuuste winsten. Bij het eerste soort winst gaat het in hoofdzaak om inkomsten uit kredieten en de obligatieportefeuille, provisie-inkomsten, herfinancieringskosten, risicokosten en operationele kosten. Bij het tweede soort winst gaat om activiteiten voor transformatieactiviteiten op korte termijn, tradingactiviteiten voor eigen rekening en buitengewone inkomsten uit bijvoorbeeld de verkoop van activa, terugnames van voorzieningen of openstaande posities in afgeleide instrumenten.

| (169) | Volgens de informatie die de Commissie van de betrokken lidstaten heeft ontvangen, [...], zodat de beoordeling van de voornaamste winstbronnen van de groep kan plaatsvinden aan de hand van marges ten opzichte van de interbancaire referentiepercentages. Deze beoordeling die over 2009 is uitgevoerd, heeft de Commissie doen besluiten dat de traditionele bankactiviteiten van Dexia een geringe tot zelfs negatieve rentabiliteit opleveren. Deze analyse wordt niet weersproken door het onderzoek van de positieve resultaten die over de eerste drie kwartalen van 2009 werden geboekt en waarvan de oorsprong, zoals reeds werd aangegeven, verband houdt met de bijzondere omstandigheden. |
| --- | --- |

(169)

Volgens de informatie die de Commissie van de betrokken lidstaten heeft ontvangen, [...], zodat de beoordeling van de voornaamste winstbronnen van de groep kan plaatsvinden aan de hand van marges ten opzichte van de interbancaire referentiepercentages. Deze beoordeling die over 2009 is uitgevoerd, heeft de Commissie doen besluiten dat de traditionele bankactiviteiten van Dexia een geringe tot zelfs negatieve rentabiliteit opleveren. Deze analyse wordt niet weersproken door het onderzoek van de positieve resultaten die over de eerste drie kwartalen van 2009 werden geboekt en waarvan de oorsprong, zoals reeds werd aangegeven, verband houdt met de bijzondere omstandigheden.

| (170) | Bovendien kan op basis van de prognoses die redelijkerwijze kunnen worden gemaakt met betrekking tot de toekomstige ontwikkeling van de voornaamste winstbronnen van de groep, niet worden geconcludeerd dat, in de huidige situatie, een mogelijke verbetering van de resultaten van de traditionele bankactiviteiten van Dexia zal plaatsvinden. Het is namelijk zo dat:






  — | de gemiddelde marge op de PWB-kredietverlening en de obligatieportefeuille duurzaam laag zou blijven gelet op: i) het geringe volume inkomsten dat met deze activiteiten wordt gegenereerd (tussen [...] basispunten volgens de gegevens uit het herstructureringsplan); ii) het betrekkelijk langzame afschrijvingsprofiel van deze activa, gelet op de middellange (tot lange) looptijd van de PBW-kredieten en de obligatieactiva, en iii) de moeilijkheden welke Dexia ondervond om deze activa vóór de vervaldag door nieuwe kredieten te vervangen die hogere inkomsten opleveren. In verband met dit laatste tekent de Commissie aan dat Dexia zich voor 2009 voor de nieuwe productie in de PBW-activiteit [...] miljard EUR tot doel had gesteld, waarvan [...] van het voorziene volume is gerealiseerd ([...] miljard EUR) over de eerste elf maanden van 2009, en dit wegens de toegenomen concurrentie voor deze activiteiten op de traditionele markten van Dexia en een neerwaartse druk op de marges; |
| --- | --- | --- |

(170)

Bovendien kan op basis van de prognoses die redelijkerwijze kunnen worden gemaakt met betrekking tot de toekomstige ontwikkeling van de voornaamste winstbronnen van de groep, niet worden geconcludeerd dat, in de huidige situatie, een mogelijke verbetering van de resultaten van de traditionele bankactiviteiten van Dexia zal plaatsvinden. Het is namelijk zo dat:

—

de gemiddelde marge op de PWB-kredietverlening en de obligatieportefeuille duurzaam laag zou blijven gelet op: i) het geringe volume inkomsten dat met deze activiteiten wordt gegenereerd (tussen [...] basispunten volgens de gegevens uit het herstructureringsplan); ii) het betrekkelijk langzame afschrijvingsprofiel van deze activa, gelet op de middellange (tot lange) looptijd van de PBW-kredieten en de obligatieactiva, en iii) de moeilijkheden welke Dexia ondervond om deze activa vóór de vervaldag door nieuwe kredieten te vervangen die hogere inkomsten opleveren. In verband met dit laatste tekent de Commissie aan dat Dexia zich voor 2009 voor de nieuwe productie in de PBW-activiteit [...] miljard EUR tot doel had gesteld, waarvan [...] van het voorziene volume is gerealiseerd ([...] miljard EUR) over de eerste elf maanden van 2009, en dit wegens de toegenomen concurrentie voor deze activiteiten op de traditionele markten van Dexia en een neerwaartse druk op de marges;

| — | de provisie-inkomsten, waarbij de verkoop van gestructureerde producten in het kader van de financiële dienstverlening van Dexia aan lokale overheden in het verleden een belangrijke bron was, in de toekomst dreigen af te nemen doordat te verwachten valt dat deze bron opdroogt (daling van de commercialisering van de gestructureerde producten door de dalende nieuwe PWB-productie en de geringe belangstelling van lokale overheden voor dit soort producten in de toekomst) en een toegenomen concurrentie voor de activiteiten die provisies genereren; |
| --- | --- |

—

de provisie-inkomsten, waarbij de verkoop van gestructureerde producten in het kader van de financiële dienstverlening van Dexia aan lokale overheden in het verleden een belangrijke bron was, in de toekomst dreigen af te nemen doordat te verwachten valt dat deze bron opdroogt (daling van de commercialisering van de gestructureerde producten door de dalende nieuwe PWB-productie en de geringe belangstelling van lokale overheden voor dit soort producten in de toekomst) en een toegenomen concurrentie voor de activiteiten die provisies genereren;

| — | de fundingkosten zouden stijgen doordat Dexia korte funding en/of funding via centrale banken zal moeten vervangen door funding op langere termijn die zij aantrekt: i) hetzij op de internationale obligatiemarkt, tegen kosten die hoger liggen dan die welke vóór de financiële crisis werden waargenomen; ii) hetzij op de markt voor hypothecaire obligaties, eveneens tegen hogere kosten dan vóór de crisis en binnen het absorptievermogen van die markt, dat in de toekomst dreigt te verkleinen door de te verwachten verstrenging van de voorwaarden voor bij de ECB beleenbaar onderpand; iii) hetzij via deposito’s van zakelijke en institutionele cliënten, maar in een meer concurrerende context; |
| --- | --- |

—

de fundingkosten zouden stijgen doordat Dexia korte funding en/of funding via centrale banken zal moeten vervangen door funding op langere termijn die zij aantrekt: i) hetzij op de internationale obligatiemarkt, tegen kosten die hoger liggen dan die welke vóór de financiële crisis werden waargenomen; ii) hetzij op de markt voor hypothecaire obligaties, eveneens tegen hogere kosten dan vóór de crisis en binnen het absorptievermogen van die markt, dat in de toekomst dreigt te verkleinen door de te verwachten verstrenging van de voorwaarden voor bij de ECB beleenbaar onderpand; iii) hetzij via deposito’s van zakelijke en institutionele cliënten, maar in een meer concurrerende context;

| — | de operationele en structurele kosten (uitgedrukt in basispunten ten opzichte van de balansomvang) op het huidige niveau gehandhaafd dreigen te blijven of zelfs dreigen te stijgen, en dit ondanks het plan om de kosten tegen 31 december 2012 met 15 % te verminderen, omdat deze verlaging moet worden teruggebracht tot de inkrimping van de balansomvang van de groep over dezelfde periode, die zelf groter is dan 15 %; |
| --- | --- |

—

de operationele en structurele kosten (uitgedrukt in basispunten ten opzichte van de balansomvang) op het huidige niveau gehandhaafd dreigen te blijven of zelfs dreigen te stijgen, en dit ondanks het plan om de kosten tegen 31 december 2012 met 15 % te verminderen, omdat deze verlaging moet worden teruggebracht tot de inkrimping van de balansomvang van de groep over dezelfde periode, die zelf groter is dan 15 %;

| — | ten slotte is de kostprijs van het risico een element dat zich in de komende jaren gunstig zou kunnen ontwikkelen, zoals blijkt uit de terugname van voorzieningen die Dexia in 2009 heeft uitgevoerd. Toch zal de verlaging van de kostprijs van het risico beperkt blijven, omdat de kredietkwaliteit van bepaalde entiteiten uit de publieke sector waaraan Dexia is blootgesteld, is verslechterd. |
| --- | --- |

—

ten slotte is de kostprijs van het risico een element dat zich in de komende jaren gunstig zou kunnen ontwikkelen, zoals blijkt uit de terugname van voorzieningen die Dexia in 2009 heeft uitgevoerd. Toch zal de verlaging van de kostprijs van het risico beperkt blijven, omdat de kredietkwaliteit van bepaalde entiteiten uit de publieke sector waaraan Dexia is blootgesteld, is verslechterd.

| (171) | Na deze analyse is de Commissie dan ook van oordeel dat het herstructureringsplan: i) de omvang van de hefboom van Dexia moet beperken om de groep met name in staat te stellen de hogere fundingkosten en de lagere marges op activa op te vangen; ii) de kwaliteit en de samenstelling van de fundingbronnen moet verbeteren, en iii) de basis van de vaste kosten moet inkrimpen. |
| --- | --- |

(171)

Na deze analyse is de Commissie dan ook van oordeel dat het herstructureringsplan: i) de omvang van de hefboom van Dexia moet beperken om de groep met name in staat te stellen de hogere fundingkosten en de lagere marges op activa op te vangen; ii) de kwaliteit en de samenstelling van de fundingbronnen moet verbeteren, en iii) de basis van de vaste kosten moet inkrimpen.

| (172) | In dat verband is de Commissie van oordeel dat, wanneer het op 9 februari 2010 aangemelde herstructureringsplan volgens de door de betrokken lidstaten gedane toezeggingen ten uitvoer wordt gelegd, afdoende antwoorden worden geboden voor de kwestie van de levensvatbaarheid van de groep op lange termijn. |
| --- | --- |

(172)

In dat verband is de Commissie van oordeel dat, wanneer het op 9 februari 2010 aangemelde herstructureringsplan volgens de door de betrokken lidstaten gedane toezeggingen ten uitvoer wordt gelegd, afdoende antwoorden worden geboden voor de kwestie van de levensvatbaarheid van de groep op lange termijn.

| (173) | In de eerste plaats kan met het herstructureringsplan de balansomvang van Dexia tegen 2014 met 35 % worden ingekrompen (ten opzichte van 31 december 2008), terwijl de groep zich voor zijn activiteiten terugplooit op zijn traditionele bankactiviteiten:






  — | de verkoop van FSA aan Assured Guaranty, die per 1 juli 2009 heeft plaatsgevonden, heeft het risicoprofiel van Dexia aanzienlijk verbeterd doordat haar blootstelling aan de publieke sector en de Amerikaanse gestructureerde producten is verminderd. De Assured Guaranty-effecten die Dexia in het kader van de verkoop van FSA heeft ontvangen, worden eveneens verkocht, zodat de blootstelling van Dexia aan monolineverzekeraars evenredig afneemt; |
| --- | --- | --- |

(173)

In de eerste plaats kan met het herstructureringsplan de balansomvang van Dexia tegen 2014 met 35 % worden ingekrompen (ten opzichte van 31 december 2008), terwijl de groep zich voor zijn activiteiten terugplooit op zijn traditionele bankactiviteiten:

—

de verkoop van FSA aan Assured Guaranty, die per 1 juli 2009 heeft plaatsgevonden, heeft het risicoprofiel van Dexia aanzienlijk verbeterd doordat haar blootstelling aan de publieke sector en de Amerikaanse gestructureerde producten is verminderd. De Assured Guaranty-effecten die Dexia in het kader van de verkoop van FSA heeft ontvangen, worden eveneens verkocht, zodat de blootstelling van Dexia aan monolineverzekeraars evenredig afneemt;

| — | een aanzienlijk deel van het beheer van de obligatieportefeuille en van bepaalde PWB-activiteiten op markten die voor Dexia geen traditionele markten zijn (met name in Australië, Japan, Mexico, Zweden en Zwitserland) worden van de traditionele bankactiviteiten van de groep afgezonderd en afgebouwd. Al deze activiteiten die in LPMD zijn ondergebracht, zijn samen goed voor 161,7 miljard EUR per 31 december 2009 of 27,9 % van het balanstotaal van Dexia op dat tijdstip. De betrokken lidstaten voorzien een geleidelijke afschrijving van LPMD zoals in tabel 4 aangegeven. De Commissie tekent aan dat, hoewel de obligatieportefeuille volgens het herstructureringsplan versneld wordt afgeschreven, de afschrijving van LPMD-activiteiten traag verloopt door de lange looptijden van de betrokken activa (LPMD is goed voor 17,9 % van het balanstotaal van Dexia in de periode tot 2014). Deze activiteiten zullen dus ook in de komende jaren op de winstgevendheid van de groep blijven wegen. Toch vindt de Commissie het een positief element dat door de toepassing van voorzichtige kapitalisatieregels voor LPMD (inachtneming van een core Tier 1-ratio van [10-15] %) de uitkeringscapaciteit van de groep wordt ingeperkt, hetgeen dus bijdraagt tot de kapitalisatie van de resultaten. Daarnaast moet ook de inachtneming van strikte fundingregels (toewijzing van stabiele middelen aan LPMD: uitgiften van al dan niet gegarandeerde obligaties, hypothecaire obligaties en deposito’s) het mogelijk maken de aan LPMD verbonden liquiditeits- en transformatierisico’s in toom te houden. Ten slotte zullen de LPMD-activiteiten, doordat zij van de overige activiteiten van de groep zijn afgeschermd, beter door de marktwaarnemers kunnen worden gevolgd; |
| --- | --- |

—

een aanzienlijk deel van het beheer van de obligatieportefeuille en van bepaalde PWB-activiteiten op markten die voor Dexia geen traditionele markten zijn (met name in Australië, Japan, Mexico, Zweden en Zwitserland) worden van de traditionele bankactiviteiten van de groep afgezonderd en afgebouwd. Al deze activiteiten die in LPMD zijn ondergebracht, zijn samen goed voor 161,7 miljard EUR per 31 december 2009 of 27,9 % van het balanstotaal van Dexia op dat tijdstip. De betrokken lidstaten voorzien een geleidelijke afschrijving van LPMD zoals in tabel 4 aangegeven. De Commissie tekent aan dat, hoewel de obligatieportefeuille volgens het herstructureringsplan versneld wordt afgeschreven, de afschrijving van LPMD-activiteiten traag verloopt door de lange looptijden van de betrokken activa (LPMD is goed voor 17,9 % van het balanstotaal van Dexia in de periode tot 2014). Deze activiteiten zullen dus ook in de komende jaren op de winstgevendheid van de groep blijven wegen. Toch vindt de Commissie het een positief element dat door de toepassing van voorzichtige kapitalisatieregels voor LPMD (inachtneming van een core Tier 1-ratio van [10-15] %) de uitkeringscapaciteit van de groep wordt ingeperkt, hetgeen dus bijdraagt tot de kapitalisatie van de resultaten. Daarnaast moet ook de inachtneming van strikte fundingregels (toewijzing van stabiele middelen aan LPMD: uitgiften van al dan niet gegarandeerde obligaties, hypothecaire obligaties en deposito’s) het mogelijk maken de aan LPMD verbonden liquiditeits- en transformatierisico’s in toom te houden. Ten slotte zullen de LPMD-activiteiten, doordat zij van de overige activiteiten van de groep zijn afgeschermd, beter door de marktwaarnemers kunnen worden gevolgd;

| — | de PWB-activiteiten van Dexia buiten haar traditionele markten (Frankrijk, België en Luxemburg) worden ook aanzienlijk ingekrompen: de Italiaanse dochteronderneming (Dexia Crediop, met een balans van 61,2 miljard EUR per 30 juni 2009) zal vóór 31 december 2012 worden verkocht, en de Spaanse dochteronderneming (Dexia Sabadell met een balanstotaal van 15,6 miljard EUR per 31 december 2008) vóór 31 december 2013, zoals in 2008 al gebeurde bij de verkoop van het belang van Dexia in Kommunalkredit Austria en in 2009 met de Indiase PWB-entiteit. De stopzetting van de PWB-activiteiten buiten de traditionele markten van Dexia zou de druk op de marges van de PWB-activiteiten van Dexia moeten helpen te verlichten; |
| --- | --- |

—

de PWB-activiteiten van Dexia buiten haar traditionele markten (Frankrijk, België en Luxemburg) worden ook aanzienlijk ingekrompen: de Italiaanse dochteronderneming (Dexia Crediop, met een balans van 61,2 miljard EUR per 30 juni 2009) zal vóór 31 december 2012 worden verkocht, en de Spaanse dochteronderneming (Dexia Sabadell met een balanstotaal van 15,6 miljard EUR per 31 december 2008) vóór 31 december 2013, zoals in 2008 al gebeurde bij de verkoop van het belang van Dexia in Kommunalkredit Austria en in 2009 met de Indiase PWB-entiteit. De stopzetting van de PWB-activiteiten buiten de traditionele markten van Dexia zou de druk op de marges van de PWB-activiteiten van Dexia moeten helpen te verlichten;

| — | ten slotte zullen de tradingactiviteiten voor eigen rekening worden stopgezet, vanaf de dag van het onderhavige besluit, en zullen de tradingactiviteiten fors worden ingekrompen waardoor de blootstelling van Dexia aan marktrisico’s en tegenpartijrisico’s voor buitenbalansoperaties wordt verminderd: de SBPO- en TOB-activiteiten zullen worden afgebouwd en de limieten op Value at Risk van Dexia zullen ten opzichte van 2008 met 44 % worden verlaagd. De volledige stopzetting van de trading voor eigen rekening betekent dat Dexia de tradingactiviteiten nog uitsluitend zal behouden om aan- en verkooporders van haar cliënten te ontvangen, door te geven en uit te voeren. In geen geval behoudt Dexia open posities voor eigen rekening, tenzij dergelijke posities het gevolg zijn van de onmogelijkheid van Dexia om bepaalde orders van haar cliënten uit te voeren, en dit binnen welbepaalde limieten, zodat daarmee de solvabiliteits- en/of liquiditeitspositie van de groep niet in het gedrang komt. |
| --- | --- |

—

ten slotte zullen de tradingactiviteiten voor eigen rekening worden stopgezet, vanaf de dag van het onderhavige besluit, en zullen de tradingactiviteiten fors worden ingekrompen waardoor de blootstelling van Dexia aan marktrisico’s en tegenpartijrisico’s voor buitenbalansoperaties wordt verminderd: de SBPO- en TOB-activiteiten zullen worden afgebouwd en de limieten op Value at Risk van Dexia zullen ten opzichte van 2008 met 44 % worden verlaagd. De volledige stopzetting van de trading voor eigen rekening betekent dat Dexia de tradingactiviteiten nog uitsluitend zal behouden om aan- en verkooporders van haar cliënten te ontvangen, door te geven en uit te voeren. In geen geval behoudt Dexia open posities voor eigen rekening, tenzij dergelijke posities het gevolg zijn van de onmogelijkheid van Dexia om bepaalde orders van haar cliënten uit te voeren, en dit binnen welbepaalde limieten, zodat daarmee de solvabiliteits- en/of liquiditeitspositie van de groep niet in het gedrang komt.

| (174) | Nu het hefboomeffect van Dexia wordt verminderd en de groep zich bij zijn activiteiten terugplooit op de traditionele bankactiviteiten kan hij zijn balans geleidelijk opnieuw in evenwicht brengen door het aandeel van de activiteiten die lage marges opleveren (met name de uitstaande PWB-producten en de obligatieportefeuille) in te krimpen en door het aandeel van de meer winstgevende activiteiten op te drijven (met name nieuwe PWB- en RCB-productie en projectfinanciering). In dat verband vindt de Commissie het een positief element dat een terugplooien van Dexia op haar traditionele activiteiten vergezeld gaat van een strikte controle op de winstgevendheid van deze activiteiten, met name de PWB-activiteiten. Aangezien Dexia namelijk ervan afziet om, met ingang van de dag van dit besluit, haar PWB-cliënten kredieten te verstrekken tegen een RAROC van minder dan 10 %, kan tot en met 31 december 2014 voor de PWB-activiteiten een minimum rentabiliteitsniveau op het economische kapitaal verzekerd worden. De resultaatprognoses van Dexia voor de periode 2009-2014 die de betrokken lidstaten de Commissie hebben meegedeeld (47), bevestigen dat de algemene winstgevendheid van de activiteiten van de groep over deze periode verzekerd kan worden en dat de op de activiteiten in afbouw (LPMD) te verwachten verliezen kunnen worden gecompenseerd door de winsten van de Core Division. |
| --- | --- |

(174)

Nu het hefboomeffect van Dexia wordt verminderd en de groep zich bij zijn activiteiten terugplooit op de traditionele bankactiviteiten kan hij zijn balans geleidelijk opnieuw in evenwicht brengen door het aandeel van de activiteiten die lage marges opleveren (met name de uitstaande PWB-producten en de obligatieportefeuille) in te krimpen en door het aandeel van de meer winstgevende activiteiten op te drijven (met name nieuwe PWB- en RCB-productie en projectfinanciering). In dat verband vindt de Commissie het een positief element dat een terugplooien van Dexia op haar traditionele activiteiten vergezeld gaat van een strikte controle op de winstgevendheid van deze activiteiten, met name de PWB-activiteiten. Aangezien Dexia namelijk ervan afziet om, met ingang van de dag van dit besluit, haar PWB-cliënten kredieten te verstrekken tegen een RAROC van minder dan 10 %, kan tot en met 31 december 2014 voor de PWB-activiteiten een minimum rentabiliteitsniveau op het economische kapitaal verzekerd worden. De resultaatprognoses van Dexia voor de periode 2009-2014 die de betrokken lidstaten de Commissie hebben meegedeeld (47), bevestigen dat de algemene winstgevendheid van de activiteiten van de groep over deze periode verzekerd kan worden en dat de op de activiteiten in afbouw (LPMD) te verwachten verliezen kunnen worden gecompenseerd door de winsten van de Core Division.

| (175) | Ten slotte gaat het feit dat Dexia zich terugplooit op haar traditionele activiteiten en markten, vergezeld van een geleidelijke verbetering van het liquiditeitsprofiel van de groep, doordat de looptijden van haar funding beter afgestemd worden op de looptijd van haar activa. Deze verbetering van het liquiditeitsprofiel is het gevolg van in hoofdzaak drie maatregelen:






  — | de verlenging van de gemiddelde looptijd van de lange funding en de toename van de stabiele fundingbronnen van de groep. In dat verband staat de Commissie positief tegenover de in het herstructureringsplan bepaalde streefratio’s voor de korte funding ten opzichte van de balansomvang, de gemiddelde looptijd van de passiva van de groep en de stabiele fundingbronnen ten opzichte van de totale activa van de groep. De Commissie is van oordeel dat, onder de strikte voorwaarde dat deze ratio’s op de vastgestelde vervaldagen in acht worden genomen, de verlaging van de blootstelling van Dexia aan liquiditeits- en transformatierisico’s een gunstige bijdrage leveren aan het herstel van de levensvatbaarheid van de groep op lange termijn. Deze ontwikkeling gaat trouwens in de richting van de nieuwe internationale normen voor het meten van en toezicht op de liquiditeit, waarover thans binnen het Bazelse Comité voor bankentoezicht wordt overlegd; |
| --- | --- | --- |

(175)

Ten slotte gaat het feit dat Dexia zich terugplooit op haar traditionele activiteiten en markten, vergezeld van een geleidelijke verbetering van het liquiditeitsprofiel van de groep, doordat de looptijden van haar funding beter afgestemd worden op de looptijd van haar activa. Deze verbetering van het liquiditeitsprofiel is het gevolg van in hoofdzaak drie maatregelen:

—

de verlenging van de gemiddelde looptijd van de lange funding en de toename van de stabiele fundingbronnen van de groep. In dat verband staat de Commissie positief tegenover de in het herstructureringsplan bepaalde streefratio’s voor de korte funding ten opzichte van de balansomvang, de gemiddelde looptijd van de passiva van de groep en de stabiele fundingbronnen ten opzichte van de totale activa van de groep. De Commissie is van oordeel dat, onder de strikte voorwaarde dat deze ratio’s op de vastgestelde vervaldagen in acht worden genomen, de verlaging van de blootstelling van Dexia aan liquiditeits- en transformatierisico’s een gunstige bijdrage leveren aan het herstel van de levensvatbaarheid van de groep op lange termijn. Deze ontwikkeling gaat trouwens in de richting van de nieuwe internationale normen voor het meten van en toezicht op de liquiditeit, waarover thans binnen het Bazelse Comité voor bankentoezicht wordt overlegd;

| — | de geleidelijke en vervroegde uitstap uit het garantiemechanisme voor de verplichtingen van Dexia aan de passiefzijde tegen 30 juni 2010. De Commissie staat positief tegenover een dergelijke vervroegde uitstap uit de garantie in het kader van het herstel van de levensvatbaarheid van Dexia op lange termijn, zonder staatssteun; |
| --- | --- |

—

de geleidelijke en vervroegde uitstap uit het garantiemechanisme voor de verplichtingen van Dexia aan de passiefzijde tegen 30 juni 2010. De Commissie staat positief tegenover een dergelijke vervroegde uitstap uit de garantie in het kader van het herstel van de levensvatbaarheid van Dexia op lange termijn, zonder staatssteun;

| — | de funding die Dexia aan haar dochteronderneming DenizBank ter beschikking stelt, wordt tot nul teruggebracht. Deze maatregel biedt namelijk de mogelijkheid ervoor te zorgen dat de ontwikkeling van RCB-activiteiten van DenizBank wordt gefinancierd uit de eigen middelen van deze laatste — en niet langer drukt op de fundingbehoeften van de hele groep. |
| --- | --- |

—

de funding die Dexia aan haar dochteronderneming DenizBank ter beschikking stelt, wordt tot nul teruggebracht. Deze maatregel biedt namelijk de mogelijkheid ervoor te zorgen dat de ontwikkeling van RCB-activiteiten van DenizBank wordt gefinancierd uit de eigen middelen van deze laatste — en niet langer drukt op de fundingbehoeften van de hele groep.

b)   In het kader van het herstructureringsplan meegedeelde stressscenario’s

| (176) | Overeenkomstig punt 13 van de herstructureringsmededeling heeft de Commissie de betrokken lidstaten verzocht een aantal stresstests uit te voeren om na te gaan in hoeverre Dexia bestand is tegen een aantal schokken die zich de komende jaren zouden kunnen voordoen, en om conclusies te kunnen trekken ten aanzien van de levensvatbaarheid van de groep op lange termijn. |
| --- | --- |

(176)

Overeenkomstig punt 13 van de herstructureringsmededeling heeft de Commissie de betrokken lidstaten verzocht een aantal stresstests uit te voeren om na te gaan in hoeverre Dexia bestand is tegen een aantal schokken die zich de komende jaren zouden kunnen voordoen, en om conclusies te kunnen trekken ten aanzien van de levensvatbaarheid van de groep op lange termijn.

| (177) | Het is van belang te beklemtonen dat Commissie haar beoordeling heeft gebaseerd op de uitkomsten van de tests die de betrokken lidstaten haar hebben meegedeeld. [...]. |
| --- | --- |

(177)

Het is van belang te beklemtonen dat Commissie haar beoordeling heeft gebaseerd op de uitkomsten van de tests die de betrokken lidstaten haar hebben meegedeeld. [...].

i)   De eerste stresstest

| (178) | Ten aanzien van de eerste stresstest die moest nagaan in hoeverre Dexia bestand is tegen veranderingen in de belangrijkste macro-economische variabelen (bbp, rente en wisselkoersen), maakt de Commissie de volgende opmerkingen:






  — | ten eerste lijkt het winstverschil van Dexia a priori betrekkelijk weinig elastisch voor de verschillende intensiteiten stress die op de groeivoeten zijn toegepast. Ondanks het feit namelijk dat in het licht van de historische waarnemingen bijzonder gestreste groeivoeten worden gesimuleerd, zou Dexia haar winst toch zeker zien dalen, door de stijgende risicokosten, maar zou zij toch grotendeels winstgevend blijven. Dit zou kunnen worden verklaard door: i) het betrekkelijk grote aandeel en de goede kredietkwaliteit van de Public Finance-portefeuille en van de obligatieportefeuille in afbouw (48), en ii) het feit dat Dexia de terechte keuze heeft gemaakt om de groepsinkomsten niet echt aan te passen in het geval van stress binnen haar model; |
| --- | --- | --- |

(178)

Ten aanzien van de eerste stresstest die moest nagaan in hoeverre Dexia bestand is tegen veranderingen in de belangrijkste macro-economische variabelen (bbp, rente en wisselkoersen), maakt de Commissie de volgende opmerkingen:

—

ten eerste lijkt het winstverschil van Dexia a priori betrekkelijk weinig elastisch voor de verschillende intensiteiten stress die op de groeivoeten zijn toegepast. Ondanks het feit namelijk dat in het licht van de historische waarnemingen bijzonder gestreste groeivoeten worden gesimuleerd, zou Dexia haar winst toch zeker zien dalen, door de stijgende risicokosten, maar zou zij toch grotendeels winstgevend blijven. Dit zou kunnen worden verklaard door: i) het betrekkelijk grote aandeel en de goede kredietkwaliteit van de Public Finance-portefeuille en van de obligatieportefeuille in afbouw (48), en ii) het feit dat Dexia de terechte keuze heeft gemaakt om de groepsinkomsten niet echt aan te passen in het geval van stress binnen haar model;

| — | ten tweede blijkt in het door Dexia voor de stresstest gehanteerde model geen enkel duidelijk verband te worden gelegd tussen de groeivoet en de fundingkosten van Dexia en, meer algemeen, zijn de variabele fundingkosten (namelijk de marge boven de interbankenrente die Dexia voor nieuwe funding zou moeten betalen) niet onder stress gezet. Dit zou de geringe elasticiteit van de winst van Dexia in stressituaties kunnen helpen te verklaren. Het is des te meer relevant om met dit punt rekening te houden, daar Dexia voor een aanzienlijk deel afhankelijk is van funding via de markten en korte funding, waardoor Dexia zowel qua omvang als qua snelheid sterker de impact van een dergelijke toename van de fundingkosten zou voelen. Om dit punt te onderzoeken, heeft de Commissie gevraagd een tweede soort stresstest afzonderlijk uit te voeren; |
| --- | --- |

—

ten tweede blijkt in het door Dexia voor de stresstest gehanteerde model geen enkel duidelijk verband te worden gelegd tussen de groeivoet en de fundingkosten van Dexia en, meer algemeen, zijn de variabele fundingkosten (namelijk de marge boven de interbankenrente die Dexia voor nieuwe funding zou moeten betalen) niet onder stress gezet. Dit zou de geringe elasticiteit van de winst van Dexia in stressituaties kunnen helpen te verklaren. Het is des te meer relevant om met dit punt rekening te houden, daar Dexia voor een aanzienlijk deel afhankelijk is van funding via de markten en korte funding, waardoor Dexia zowel qua omvang als qua snelheid sterker de impact van een dergelijke toename van de fundingkosten zou voelen. Om dit punt te onderzoeken, heeft de Commissie gevraagd een tweede soort stresstest afzonderlijk uit te voeren;

| — | ten derde liepen voor de twee overige variabelen de aannames in het stressscenario betrekkelijk gelijk met die welke in het basisscenario werden gebruikt. Zo werden, wat de rente betreft, zowel in het basisscenario als in het stresscenario, voor de 3 maands EURIBOR een prognose van [...] % gehanteerd en voor de vijfjaars swap prognoses van, onderscheidenlijk, [...] % en [...] %, die een verwaarloosbare afvlakking van de curve suggereerden. De wisselkoersen waren dan weer identiek in de beide scenario’s. Daarom heeft de Commissie gevraagd een afzonderlijke gevoeligheidsanalyse uit te voeren (zie de overwegingen 186 tot en met 195). |
| --- | --- |

—

ten derde liepen voor de twee overige variabelen de aannames in het stressscenario betrekkelijk gelijk met die welke in het basisscenario werden gebruikt. Zo werden, wat de rente betreft, zowel in het basisscenario als in het stresscenario, voor de 3 maands EURIBOR een prognose van [...] % gehanteerd en voor de vijfjaars swap prognoses van, onderscheidenlijk, [...] % en [...] %, die een verwaarloosbare afvlakking van de curve suggereerden. De wisselkoersen waren dan weer identiek in de beide scenario’s. Daarom heeft de Commissie gevraagd een afzonderlijke gevoeligheidsanalyse uit te voeren (zie de overwegingen 186 tot en met 195).

| (179) | Derhalve concludeert de Commissie ten aanzien van deze eerste stresstest dat Dexia, gezien het betrekkelijk grote aandeel en de goede kredietkwaliteit van de Public Finance-portefeuille en de obligatieportefeuille die wordt afgebouwd, in staat is het hoofd te bieden aan een aanzienlijke toename van de risicokosten ingeval de macro-economische omgeving sterk zou verslechteren — en zij dus voor deze stresstest slaagt. |
| --- | --- |

(179)

Derhalve concludeert de Commissie ten aanzien van deze eerste stresstest dat Dexia, gezien het betrekkelijk grote aandeel en de goede kredietkwaliteit van de Public Finance-portefeuille en de obligatieportefeuille die wordt afgebouwd, in staat is het hoofd te bieden aan een aanzienlijke toename van de risicokosten ingeval de macro-economische omgeving sterk zou verslechteren — en zij dus voor deze stresstest slaagt.

ii)   De tweede stresstest

| (180) | Wat betreft de tweede stresstest die moest nagaan in hoeverre Dexia bestand is tegen een stijging van de kosten van funding via de markten, blijkt dat een verdere stijging van de fundingkosten met 100 basispunten en 200 basispunten gedurende een periode van drie maanden de winst vóór belasting zou doen dalen met, onderscheidenlijk, [...] miljoen EUR en [...] miljoen EUR. De impact zou waarschijnlijk nog veel aanzienlijker zijn indien Dexia de door de Commissie voorgeschreven aannames in haar stresstest had gebruikt, [...]. De door Dexia aangepaste aannames zijn als volgt:






  — | de stijging van de fundingkosten werd gesimuleerd over een periode die met [...] is verkort. In dat verband tekent de Commissie aan dat bepaalde elementen, zoals de cds van Dexia of de kosten van senior unsecured lange funding met [...] basispunten zijn gestegen en gedurende een periode meer dan [...] bedroegen. Wat betreft de kosten van de korte funding, deze zouden ook fors zijn gestegen waren er niet de interventies zonder voorgaande van de betrokken lidstaten en de centrale banken geweest, die op termijn zullen verdwijnen; |
| --- | --- | --- |

(180)

Wat betreft de tweede stresstest die moest nagaan in hoeverre Dexia bestand is tegen een stijging van de kosten van funding via de markten, blijkt dat een verdere stijging van de fundingkosten met 100 basispunten en 200 basispunten gedurende een periode van drie maanden de winst vóór belasting zou doen dalen met, onderscheidenlijk, [...] miljoen EUR en [...] miljoen EUR. De impact zou waarschijnlijk nog veel aanzienlijker zijn indien Dexia de door de Commissie voorgeschreven aannames in haar stresstest had gebruikt, [...]. De door Dexia aangepaste aannames zijn als volgt:

—

de stijging van de fundingkosten werd gesimuleerd over een periode die met [...] is verkort. In dat verband tekent de Commissie aan dat bepaalde elementen, zoals de cds van Dexia of de kosten van senior unsecured lange funding met [...] basispunten zijn gestegen en gedurende een periode meer dan [...] bedroegen. Wat betreft de kosten van de korte funding, deze zouden ook fors zijn gestegen waren er niet de interventies zonder voorgaande van de betrokken lidstaten en de centrale banken geweest, die op termijn zullen verdwijnen;

| — | Dexia heeft haar fundingmix aangepast en voor de periode waarin de fundingkosten gestrest zijn, hanteert zij de aanname dat alleen korte funding plaatsvindt. In dat verband tekent de Commissie aan dat dergelijke aannames in tegenspraak zijn met de recente ervaringen van Dexia, aangezien de groep, ondanks de aanhoudende stijging van zijn fundingkosten, het aandeel lange funding heeft opgevoerd; |
| --- | --- |

—

Dexia heeft haar fundingmix aangepast en voor de periode waarin de fundingkosten gestrest zijn, hanteert zij de aanname dat alleen korte funding plaatsvindt. In dat verband tekent de Commissie aan dat dergelijke aannames in tegenspraak zijn met de recente ervaringen van Dexia, aangezien de groep, ondanks de aanhoudende stijging van zijn fundingkosten, het aandeel lange funding heeft opgevoerd;

| — | bij het stressscenario heeft Dexia geen aannames gehanteerd die aansluiten bij de aannames zoals die bij andere recente vergelijkbare exercities in Europa werden gehanteerd. |
| --- | --- |

—

bij het stressscenario heeft Dexia geen aannames gehanteerd die aansluiten bij de aannames zoals die bij andere recente vergelijkbare exercities in Europa werden gehanteerd.

| (181) | De Commissie concludeert hieruit dat [...]. De Commissie tekent ook aan dat deze parameter niet echt in aanmerking wordt genomen bij de overige stresstests die Dexia heeft uitgevoerd, namelijk de stresstest die in het kader van andere recente vergelijkbare exercities in Europa is uitgevoerd en de stresstest voor liquiditeit. |
| --- | --- |

(181)

De Commissie concludeert hieruit dat [...]. De Commissie tekent ook aan dat deze parameter niet echt in aanmerking wordt genomen bij de overige stresstests die Dexia heeft uitgevoerd, namelijk de stresstest die in het kader van andere recente vergelijkbare exercities in Europa is uitgevoerd en de stresstest voor liquiditeit.

| (182) | Dexia voert aan i) dat de in haar businessplan gehanteerde aannames, vóór simulering van een stijging met [...] of [...] basispunten, op zich al gestrest waren, omdat zij de fundingvoorwaarden van juli 2009 weergeven, die duidelijk beter waren dan die van eind 2008 of begin 2009, maar die niet de positieve ontwikkeling in de tweede helft van 2009 weergegeven, en ii) dat een aanname waarbij de fundingmix niet wordt aangepast, niet zou weergeven hoe een particuliere investeerder in een markteconomie onder dergelijke omstandigheden zou handelen. De Commissie bevestigt dat de aannames voor de prognoses van de fundingkosten, vooraleer de stresssituatie wordt gesimuleerd, voorzichtig zijn, bezien in het licht van de ervaringen van Dexia in 2009. Niettemin is de Commissie, gezien de uitzonderlijke maatregelen in de banksector in 2009 en de onzekerheid over de toekomstige context, niet bij machte zich uit te spreken over de toekomstige ontwikkeling van de fundingkosten van Dexia. De stresstest voor dit laatste element is nuttig, omdat op basis daarvan kan worden geconcludeerd dat het van belang is dat het herstructureringsplan: i) Dexia’s afhankelijkheid van funding via de markten vermindert, en ii) de middellange looptijd van haar funding verruimt, om Dexia zo minder gevoelig te maken voor een stijging van haar fundingkosten. Dit is precies een van de elementen waarmee de directie van Dexia in de periode van 30 september 2008 tot 30 september 2009 rekening heeft gehouden en waar het herstructureringsplan op inzet. Bedroeg de dynamische korte fundingbehoefte eind 2008 nog [200-300] miljoen EUR, dan is deze behoefte gekrompen tot [150-200] miljoen EUR per 30 september 2009, en volgens het herstructureringsplan moet de ratio „korte funding/totale balansomvang” gedaald zijn van 30 % per 31 december 2009 tot 11 % per 31 december 2014. Een dergelijk percentage korte funding is volledig bevredigend voor de Commissie, omdat Dexia daarmee aanzienlijk minder gevoelig wordt voor aanhoudende, schoksgewijze stijgingen van de fundingkosten. |
| --- | --- |

(182)

Dexia voert aan i) dat de in haar businessplan gehanteerde aannames, vóór simulering van een stijging met [...] of [...] basispunten, op zich al gestrest waren, omdat zij de fundingvoorwaarden van juli 2009 weergeven, die duidelijk beter waren dan die van eind 2008 of begin 2009, maar die niet de positieve ontwikkeling in de tweede helft van 2009 weergegeven, en ii) dat een aanname waarbij de fundingmix niet wordt aangepast, niet zou weergeven hoe een particuliere investeerder in een markteconomie onder dergelijke omstandigheden zou handelen. De Commissie bevestigt dat de aannames voor de prognoses van de fundingkosten, vooraleer de stresssituatie wordt gesimuleerd, voorzichtig zijn, bezien in het licht van de ervaringen van Dexia in 2009. Niettemin is de Commissie, gezien de uitzonderlijke maatregelen in de banksector in 2009 en de onzekerheid over de toekomstige context, niet bij machte zich uit te spreken over de toekomstige ontwikkeling van de fundingkosten van Dexia. De stresstest voor dit laatste element is nuttig, omdat op basis daarvan kan worden geconcludeerd dat het van belang is dat het herstructureringsplan: i) Dexia’s afhankelijkheid van funding via de markten vermindert, en ii) de middellange looptijd van haar funding verruimt, om Dexia zo minder gevoelig te maken voor een stijging van haar fundingkosten. Dit is precies een van de elementen waarmee de directie van Dexia in de periode van 30 september 2008 tot 30 september 2009 rekening heeft gehouden en waar het herstructureringsplan op inzet. Bedroeg de dynamische korte fundingbehoefte eind 2008 nog [200-300] miljoen EUR, dan is deze behoefte gekrompen tot [150-200] miljoen EUR per 30 september 2009, en volgens het herstructureringsplan moet de ratio „korte funding/totale balansomvang” gedaald zijn van 30 % per 31 december 2009 tot 11 % per 31 december 2014. Een dergelijk percentage korte funding is volledig bevredigend voor de Commissie, omdat Dexia daarmee aanzienlijk minder gevoelig wordt voor aanhoudende, schoksgewijze stijgingen van de fundingkosten.

| (183) | Bijgevolg concludeert de Commissie ten aanzien van deze tweede stresstest dat het herstructureringsplan, ook al maakt de huidige fundingstructuur Dexia kwetsbaar voor extreme schokken in haar fundingkosten, een geleidelijke en afdoende oplossing biedt voor de gevoeligheid van Dexia voor een stijging van haar fundingkosten. Voorts vindt de Commissie het positief dat Dexia beschikt over een aanzienlijke hoeveelheid activa (daaronder begrepen de activa van de LPMD-divisie) van goede kwaliteit en die beleenbaar zijn om tegen een marginaal lagere kostprijs funding op de interbancaire repomarkt aan te trekken en, mocht dat nodig zijn, bij de centrale banken. |
| --- | --- |

(183)

Bijgevolg concludeert de Commissie ten aanzien van deze tweede stresstest dat het herstructureringsplan, ook al maakt de huidige fundingstructuur Dexia kwetsbaar voor extreme schokken in haar fundingkosten, een geleidelijke en afdoende oplossing biedt voor de gevoeligheid van Dexia voor een stijging van haar fundingkosten. Voorts vindt de Commissie het positief dat Dexia beschikt over een aanzienlijke hoeveelheid activa (daaronder begrepen de activa van de LPMD-divisie) van goede kwaliteit en die beleenbaar zijn om tegen een marginaal lagere kostprijs funding op de interbancaire repomarkt aan te trekken en, mocht dat nodig zijn, bij de centrale banken.

iii)   De derde stresstest

| (184) | Wat betreft de derde stresstest die het liquiditeitsprofiel van de groep wilde nagaan, tekent de Commissie aan dat zowel de door Dexia uitgevoerde stresstest als de door de CBFA uitgevoerde stresstest er op wijzen dat de groep voor een periode van één maand voldoet aan de eisen van stresstest. De Commissie tekent daarbij het volgende aan:






  — | de modellen voor de stresstest voor liquiditeit die Dexia en de toezichthouder hebben uitgewerkt, lijken geen aannames te formuleren over de kostprijs van deze liquiditeit in uitzonderlijke omstandigheden en zonder dat staatssteun beschikbaar is. In dat verband heeft de Commissie de groep gevraagd een afzonderlijke stresstest uit te voeren die voor de variabele „fundingkosten” een simulatie moet maken (zie de overwegingen 180 tot 183); |
| --- | --- | --- |

(184)

Wat betreft de derde stresstest die het liquiditeitsprofiel van de groep wilde nagaan, tekent de Commissie aan dat zowel de door Dexia uitgevoerde stresstest als de door de CBFA uitgevoerde stresstest er op wijzen dat de groep voor een periode van één maand voldoet aan de eisen van stresstest. De Commissie tekent daarbij het volgende aan:

—

de modellen voor de stresstest voor liquiditeit die Dexia en de toezichthouder hebben uitgewerkt, lijken geen aannames te formuleren over de kostprijs van deze liquiditeit in uitzonderlijke omstandigheden en zonder dat staatssteun beschikbaar is. In dat verband heeft de Commissie de groep gevraagd een afzonderlijke stresstest uit te voeren die voor de variabele „fundingkosten” een simulatie moet maken (zie de overwegingen 180 tot 183);

| — | de aannames van de stresstest van de CBFA, zoals die in haar circulaire van 8 mei 2009 zijn geformuleerd, zijn voorzichtig en houden rekening met de recente bij de crisis opgedane ervaring. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om de volgende aannames: i) de instelling kan zich niet langer unsecured financieren op de geld- of kapitaalmarkten; ii) voor de repo-financiering worden voorzichtige haircuts toegepast; iii) niet-wholesale klanten trekken 5 % van hun zicht- en spaardeposito’s terug binnen één week en 20 % binnen één maand; iv) wholesale klanten trekken 100 % van hun onmiddellijk opvraagbare (en niet door liquide financiële activa gegarandeerde) deposito’s en deposito’s met onbepaalde maturiteit terug binnen één week; v) alle termijndeposito’s van de instelling worden niet verlengd op hun eerstvolgende vervaldag; |
| --- | --- |

—

de aannames van de stresstest van de CBFA, zoals die in haar circulaire van 8 mei 2009 zijn geformuleerd, zijn voorzichtig en houden rekening met de recente bij de crisis opgedane ervaring. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om de volgende aannames: i) de instelling kan zich niet langer unsecured financieren op de geld- of kapitaalmarkten; ii) voor de repo-financiering worden voorzichtige haircuts toegepast; iii) niet-wholesale klanten trekken 5 % van hun zicht- en spaardeposito’s terug binnen één week en 20 % binnen één maand; iv) wholesale klanten trekken 100 % van hun onmiddellijk opvraagbare (en niet door liquide financiële activa gegarandeerde) deposito’s en deposito’s met onbepaalde maturiteit terug binnen één week; v) alle termijndeposito’s van de instelling worden niet verlengd op hun eerstvolgende vervaldag;

| — | de positieve uitkomsten van de stresstest voor liquiditeit weerspiegelen i) de verbeteringen die de directie van Dexia in 2009 heeft doorgevoerd om de dynamische korte fundingbehoeften te verminderen, en ii) een over het algemeen gunstige situatie op de financiële markt. Het feit dat een instelling op een bepaald tijdstip slaagt voor een stresstest voor liquiditeit, biedt echter geen garantie dat zij dat ook in de toekomst zal doen. Het is dus van belang de komende maanden en jaren een zekere discipline (in het fundingbeleid) aan te houden om zo steeds voor deze stresstest te kunnen blijven slagen. In dat verband gaan de toezeggingen die in het herstructureringsplan zijn opgenomen, niet alleen in de richting van een verbetering van de liquiditeitspositie van de groep, maar bieden zij ook de mogelijkheid de inachtneming daarvan op geregelde tijdstippen te controleren. |
| --- | --- |

—

de positieve uitkomsten van de stresstest voor liquiditeit weerspiegelen i) de verbeteringen die de directie van Dexia in 2009 heeft doorgevoerd om de dynamische korte fundingbehoeften te verminderen, en ii) een over het algemeen gunstige situatie op de financiële markt. Het feit dat een instelling op een bepaald tijdstip slaagt voor een stresstest voor liquiditeit, biedt echter geen garantie dat zij dat ook in de toekomst zal doen. Het is dus van belang de komende maanden en jaren een zekere discipline (in het fundingbeleid) aan te houden om zo steeds voor deze stresstest te kunnen blijven slagen. In dat verband gaan de toezeggingen die in het herstructureringsplan zijn opgenomen, niet alleen in de richting van een verbetering van de liquiditeitspositie van de groep, maar bieden zij ook de mogelijkheid de inachtneming daarvan op geregelde tijdstippen te controleren.

| (185) | Bijgevolg concludeert de Commissie dat Dexia voor deze derde stresstest slaagt. |
| --- | --- |

(185)

Bijgevolg concludeert de Commissie dat Dexia voor deze derde stresstest slaagt.

iv)   Andere overwegingen met betrekking tot de stresstests

| (186) | Ten eerste blijkt bij onderzoek van bepaalde in de modellen van Dexia gehanteerde aannames dat:






  — | voor bepaalde sectoren of tegenpartijen de aannames inzake Probability of Default (PD) en/of Loss Given Default (LGD) niet bijzonder prudent zijn wanneer deze worden vergeleken met bepaalde publiek beschikbare gegevens; |
| --- | --- | --- |

(186)

Ten eerste blijkt bij onderzoek van bepaalde in de modellen van Dexia gehanteerde aannames dat:

—

voor bepaalde sectoren of tegenpartijen de aannames inzake Probability of Default (PD) en/of Loss Given Default (LGD) niet bijzonder prudent zijn wanneer deze worden vergeleken met bepaalde publiek beschikbare gegevens;

| — | voor de portefeuille kredieten aan lokale overheden geen enkele aanname wordt geformuleerd inzake rating migration, die een vertaling is van een toekomstige verslechtering van de overheidsfinanciën. |
| --- | --- |

—

voor de portefeuille kredieten aan lokale overheden geen enkele aanname wordt geformuleerd inzake rating migration, die een vertaling is van een toekomstige verslechtering van de overheidsfinanciën.

| (187) | Toch dient te worden beklemtoond dat een vergelijking met de publiek beschikbare gegevens moeilijk is, omdat de omvang van de blootstelling van Dexia niet te vergelijken valt met die van de publieke beschikbare gegevens. De methode die Dexia hanteert om de verwachte verliezen te berekenen, is gebaseerd op interne ratings (waarin gemiddelde PD- en LGD-parameters zijn verwerkt) voor de lange termijn, die voorzichtig zijn en through-the-cycle en aangepast om rekening te houden met de onzekerheid en de volatiliteit van bepaalde gegevens. Die parameters zijn onderzocht en gevalideerd door de CBFA, de Franse Commission Bancaire en de Luxemburgse CSSF. Volgens de betrokken lidstaten zijn de door Dexia gehanteerde parameters 10 tot 30 % voorzichtiger dan de minimumeisen in het kader van de toezichtsnormen van Bazel II. |
| --- | --- |

(187)

Toch dient te worden beklemtoond dat een vergelijking met de publiek beschikbare gegevens moeilijk is, omdat de omvang van de blootstelling van Dexia niet te vergelijken valt met die van de publieke beschikbare gegevens. De methode die Dexia hanteert om de verwachte verliezen te berekenen, is gebaseerd op interne ratings (waarin gemiddelde PD- en LGD-parameters zijn verwerkt) voor de lange termijn, die voorzichtig zijn en through-the-cycle en aangepast om rekening te houden met de onzekerheid en de volatiliteit van bepaalde gegevens. Die parameters zijn onderzocht en gevalideerd door de CBFA, de Franse Commission Bancaire en de Luxemburgse CSSF. Volgens de betrokken lidstaten zijn de door Dexia gehanteerde parameters 10 tot 30 % voorzichtiger dan de minimumeisen in het kader van de toezichtsnormen van Bazel II.

| (188) | Ten tweede wijst de Commissie op de zeer grote blootstelling, zowel in absolute als in relatieve bedragen, aan de schulden van bepaalde landen en bepaalde financiële instellingen. Met name wijst de Commissie, wat de blootstelling aan sovereign risks betreft, op de blootstelling, eind 2008, aan [...]. [...]. |
| --- | --- |

(188)

Ten tweede wijst de Commissie op de zeer grote blootstelling, zowel in absolute als in relatieve bedragen, aan de schulden van bepaalde landen en bepaalde financiële instellingen. Met name wijst de Commissie, wat de blootstelling aan sovereign risks betreft, op de blootstelling, eind 2008, aan [...]. [...].

| (189) | Toch dient te worden beklemtoond dat:






  — | dergelijke blootstelling niet a priori een substantiële impact op het resultaat van de groep moeten hebben, met name omdat de groep niet voornemens is deze activa te verkopen vóór het eind van hun contractuele looptijd (zij zouden de volatiliteit van de reserves voor activa beschikbaar voor verkoop (hierna „AFS-reserves” genoemd), die in de groepsbalans zijn opgenomen, kunnen doen toenemen); |
| --- | --- | --- |

(189)

Toch dient te worden beklemtoond dat:

—

dergelijke blootstelling niet a priori een substantiële impact op het resultaat van de groep moeten hebben, met name omdat de groep niet voornemens is deze activa te verkopen vóór het eind van hun contractuele looptijd (zij zouden de volatiliteit van de reserves voor activa beschikbaar voor verkoop (hierna „AFS-reserves” genoemd), die in de groepsbalans zijn opgenomen, kunnen doen toenemen);

| — | in het kader van het herstructureringsplan van Dexia zouden deze blootstellingen moeten gaan dalen, omdat is voorzien in een aanzienlijke inkrimping van de obligatieportefeuille. |
| --- | --- |

—

in het kader van het herstructureringsplan van Dexia zouden deze blootstellingen moeten gaan dalen, omdat is voorzien in een aanzienlijke inkrimping van de obligatieportefeuille.

| (190) | Ten derde staat de Commissie positief tegenover de ontwikkeling van de korte fundingbehoefte van de groep. Toch beklemtoont de Commissie dat de groep in hoofdzaak haar fundingbehoefte tussen 0 en één maand heeft verlaagd. Zoals uit onderstaande tabel 7 blijkt, is de funding op een termijn tussen 0 en één maand, uitgedrukt in percentage van de totale funding, gedaald van [...] % op 31 december 2008 tot [...] % op 30 september 2009. Het aandeel van de funding op een termijn tussen 1 en 3 maanden is echter gestegen van [...] % tot [...] % en dat op een termijn tussen 6 en 12 maanden is gestegen van [...] % tot [...] %. De funding op een termijn tussen 1 en 5 jaar is gestegen van [...] % tot [...] %. Desondanks situeert het grootste deel van de funding in deze periode zich op een termijn tussen 1 en 2 jaar. [...].

  Tabel 7


  Aandeel van de verschillende fundingbronnen in de totale funding van Dexia

  [...] |
| --- | --- |

(190)

Ten derde staat de Commissie positief tegenover de ontwikkeling van de korte fundingbehoefte van de groep. Toch beklemtoont de Commissie dat de groep in hoofdzaak haar fundingbehoefte tussen 0 en één maand heeft verlaagd. Zoals uit onderstaande tabel 7 blijkt, is de funding op een termijn tussen 0 en één maand, uitgedrukt in percentage van de totale funding, gedaald van [...] % op 31 december 2008 tot [...] % op 30 september 2009. Het aandeel van de funding op een termijn tussen 1 en 3 maanden is echter gestegen van [...] % tot [...] % en dat op een termijn tussen 6 en 12 maanden is gestegen van [...] % tot [...] %. De funding op een termijn tussen 1 en 5 jaar is gestegen van [...] % tot [...] %. Desondanks situeert het grootste deel van de funding in deze periode zich op een termijn tussen 1 en 2 jaar. [...].

Tabel 7

Aandeel van de verschillende fundingbronnen in de totale funding van Dexia

[...]

| (191) | In dat verband is in het bij de Commissie aangemelde herstructureringsplan voorzien in: i) een inkrimping van de obligatieportefeuille van de LPMD-divisie met 83 miljard EUR; ii) een verhoging van het aandeel stabielere fundingbronnen (zoals commerciële deposito’s en hypothecaire obligaties) van 36 % tot 58 %, en iii) een geleidelijke verlenging van de gemiddelde looptijd van de passiva. Deze elementen zouden de risico’s op herfinancieringsproblemen voor Dexia moeten doen dalen. Het is trouwens van belang te benadrukken dat de oplopende stijging van de fundingkosten die met dit gewijzigde fundingbeleid verband houdt, is verwerkt in de prognoses voor de resultatenrekening van de groep, hetgeen bevestigt dat Dexia tijdens de hele herstructureringsperiode winstgevend blijft. |
| --- | --- |

(191)

In dat verband is in het bij de Commissie aangemelde herstructureringsplan voorzien in: i) een inkrimping van de obligatieportefeuille van de LPMD-divisie met 83 miljard EUR; ii) een verhoging van het aandeel stabielere fundingbronnen (zoals commerciële deposito’s en hypothecaire obligaties) van 36 % tot 58 %, en iii) een geleidelijke verlenging van de gemiddelde looptijd van de passiva. Deze elementen zouden de risico’s op herfinancieringsproblemen voor Dexia moeten doen dalen. Het is trouwens van belang te benadrukken dat de oplopende stijging van de fundingkosten die met dit gewijzigde fundingbeleid verband houdt, is verwerkt in de prognoses voor de resultatenrekening van de groep, hetgeen bevestigt dat Dexia tijdens de hele herstructureringsperiode winstgevend blijft.

| (192) | Ten vierde blijven, ondanks de verbetering van de marktsituatie, de fundingkosten van Dexia betrekkelijk hoog in vergelijking met die van andere banken. Het niveau van de vijfjaars cds behoort tot de hoogste in Europa en blijft rond 180 basispunten liggen; de secundaire cds voor niet-gegarandeerde uitgiften en benchmark-uitgiften van Dexia blijven hoog en liggen rond 140 tot 150 basispunten voor looptijden van 4 tot 5 jaar; ook de fundingkosten voor gedekte obligaties blijven hoog en liggen tussen 50 à 60 basispunten voor looptijden die betrekkelijk gelijklopen met die van de gefinancierde activa. |
| --- | --- |

(192)

Ten vierde blijven, ondanks de verbetering van de marktsituatie, de fundingkosten van Dexia betrekkelijk hoog in vergelijking met die van andere banken. Het niveau van de vijfjaars cds behoort tot de hoogste in Europa en blijft rond 180 basispunten liggen; de secundaire cds voor niet-gegarandeerde uitgiften en benchmark-uitgiften van Dexia blijven hoog en liggen rond 140 tot 150 basispunten voor looptijden van 4 tot 5 jaar; ook de fundingkosten voor gedekte obligaties blijven hoog en liggen tussen 50 à 60 basispunten voor looptijden die betrekkelijk gelijklopen met die van de gefinancierde activa.

| (193) | Ten vijfde heeft Dexia, om de gevoeligheid van Dexia voor renteschommelingen te kunnen meten, een tabel meegedeeld waarin voor elke looptijd de gevoeligheid wordt aangegeven voor een renteschok van 1 %. Daaruit blijkt dat Dexia, bij een uniforme stijging van de rentecurve, maximaal [...] miljoen EUR denkt te verliezen (49). Deze mate van gevoeligheid lijkt heel redelijk en valt ten dele te verklaren door het beleid van Dexia om [...], hetgeen de gevoeligheid voor renteschommelingen vermindert. Niettemin doet de Commissie opmerken dat bij deze exercitie om de gevoeligheid te berekenen, [...] miljard EUR korte funding van de groep niet is meegerekend, hetgeen er op lijkt te wijzen dat Dexia betrekkelijk gevoelig is voor bewegingen in de rentecurve voor looptijden van minder dan één jaar. Een en ander is door Dexia bevestigd, omdat de groep raamt in 2009 ongeveer [...] miljoen EUR winst te hebben gemaakt door het enkele effect van de steile curve van de interbankenrente voor looptijden van minder dan één jaar. Het effect van een aanzienlijke daling van de transformatieopbrengsten is echter wel verrekend in de prognoses van Dexia en laat zien dat de groep in de komende jaren winstgevend blijft. |
| --- | --- |

(193)

Ten vijfde heeft Dexia, om de gevoeligheid van Dexia voor renteschommelingen te kunnen meten, een tabel meegedeeld waarin voor elke looptijd de gevoeligheid wordt aangegeven voor een renteschok van 1 %. Daaruit blijkt dat Dexia, bij een uniforme stijging van de rentecurve, maximaal [...] miljoen EUR denkt te verliezen (49). Deze mate van gevoeligheid lijkt heel redelijk en valt ten dele te verklaren door het beleid van Dexia om [...], hetgeen de gevoeligheid voor renteschommelingen vermindert. Niettemin doet de Commissie opmerken dat bij deze exercitie om de gevoeligheid te berekenen, [...] miljard EUR korte funding van de groep niet is meegerekend, hetgeen er op lijkt te wijzen dat Dexia betrekkelijk gevoelig is voor bewegingen in de rentecurve voor looptijden van minder dan één jaar. Een en ander is door Dexia bevestigd, omdat de groep raamt in 2009 ongeveer [...] miljoen EUR winst te hebben gemaakt door het enkele effect van de steile curve van de interbankenrente voor looptijden van minder dan één jaar. Het effect van een aanzienlijke daling van de transformatieopbrengsten is echter wel verrekend in de prognoses van Dexia en laat zien dat de groep in de komende jaren winstgevend blijft.

| (194) | Ten zesde blijft zowel het absolute als het relatieve volume van de negatieve AFS-reserve van Dexia zeer aanzienlijk, ondanks de verbetering die in 2009 viel waar te nemen. De negatieve AFS-reserve is gedaald van 12,7 miljard EUR per 31 maart 2009 tot 7,2 miljard EUR per 30 september 2009. Gezien i) de omvang van het kapitaal van Dexia (17,1 miljard EUR Tier 1-kapitaal en 19,6 miljard EUR totaal toetsingsvermogen per 30 september 2009), en ii) het feit dat de AFS-reserve momenteel niet in het toetsingsvermogen is meegerekend, vreest de Commissie dat, wanneer deze AFS-reserve, naar aanleiding van de huidige discussies binnen het Bazelse Comité, in de ratio’s voor het toetsingsvermogen wordt opgenomen, Dexia daaronder zal gaan lijden. In dat verband doet de Commissie het volgende opmerken:






  — | zelfs indien de negatieve AFS-reserve volledig wordt meegeteld bij de berekening van het toetsingsvermogen, zou Dexia per 30 september 2009 nog steeds voldoen aan de eisen inzake toetsingsvermogen. De Tier 1-kapitaalratio zou uitkomen op [...] en de totale vermogensratio op [...]; |
| --- | --- | --- |

(194)

Ten zesde blijft zowel het absolute als het relatieve volume van de negatieve AFS-reserve van Dexia zeer aanzienlijk, ondanks de verbetering die in 2009 viel waar te nemen. De negatieve AFS-reserve is gedaald van 12,7 miljard EUR per 31 maart 2009 tot 7,2 miljard EUR per 30 september 2009. Gezien i) de omvang van het kapitaal van Dexia (17,1 miljard EUR Tier 1-kapitaal en 19,6 miljard EUR totaal toetsingsvermogen per 30 september 2009), en ii) het feit dat de AFS-reserve momenteel niet in het toetsingsvermogen is meegerekend, vreest de Commissie dat, wanneer deze AFS-reserve, naar aanleiding van de huidige discussies binnen het Bazelse Comité, in de ratio’s voor het toetsingsvermogen wordt opgenomen, Dexia daaronder zal gaan lijden. In dat verband doet de Commissie het volgende opmerken:

—

zelfs indien de negatieve AFS-reserve volledig wordt meegeteld bij de berekening van het toetsingsvermogen, zou Dexia per 30 september 2009 nog steeds voldoen aan de eisen inzake toetsingsvermogen. De Tier 1-kapitaalratio zou uitkomen op [...] en de totale vermogensratio op [...];

| — | een dergelijke verandering binnen het toezicht zou effecten hebben voor vele andere banken, en |
| --- | --- |

—

een dergelijke verandering binnen het toezicht zou effecten hebben voor vele andere banken, en

| — | een dergelijke verandering binnen het toezicht zou, volgens de betrokken lidstaten niet vóór 2012 gelden. In afwachting wordt in het herstructureringsplan de portefeuille van de LPMD-divisie (die in hoofdzaak verantwoordelijk is voor het ontstaan van deze negatieve AFS-reserve) met 30 % tot 40 % ingekrompen, hetgeen, in voorts ongewijzigde omstandigheden, het bedrag van de negatieve AFS-reserve zou moeten doen dalen. |
| --- | --- |

—

een dergelijke verandering binnen het toezicht zou, volgens de betrokken lidstaten niet vóór 2012 gelden. In afwachting wordt in het herstructureringsplan de portefeuille van de LPMD-divisie (die in hoofdzaak verantwoordelijk is voor het ontstaan van deze negatieve AFS-reserve) met 30 % tot 40 % ingekrompen, hetgeen, in voorts ongewijzigde omstandigheden, het bedrag van de negatieve AFS-reserve zou moeten doen dalen.

| (195) | Ten zevende blijft Dexia zitten met vrij aanzienlijke buiten-balans-verplichtingen, ook al zijn die in de loop van 2009 afgenomen. Deze verplichtingen zijn volgens Dexia echter in de stresstests meegenomen. |
| --- | --- |

(195)

Ten zevende blijft Dexia zitten met vrij aanzienlijke buiten-balans-verplichtingen, ook al zijn die in de loop van 2009 afgenomen. Deze verplichtingen zijn volgens Dexia echter in de stresstests meegenomen.

c)   Activiteiten met afgeleide instrumenten

| (196) | Analyse van de balans van Dexia per ultimo 2008 leert dat de mark-to-market-waarde van activaposities voor afgeleide producten 55 miljard EUR bedraagt en die van passiefposities op de balans 75 miljard EUR, hetgeen een uitgesproken negatief saldo van 20 miljard EUR oplevert, dat in hoofdzaak aan rentederivaten is toe te schrijven. De Commissie heeft dit verschil vergeleken met dat bij andere financiële instellingen. Uitgedrukt als percentage van de balansomvang en als percentage van het eigen vermogen, is dit saldo niet alleen negatief, maar is het, ten opzichte van deze andere instellingen, ook bijzonder hoog voor Dexia. |
| --- | --- |

(196)

Analyse van de balans van Dexia per ultimo 2008 leert dat de mark-to-market-waarde van activaposities voor afgeleide producten 55 miljard EUR bedraagt en die van passiefposities op de balans 75 miljard EUR, hetgeen een uitgesproken negatief saldo van 20 miljard EUR oplevert, dat in hoofdzaak aan rentederivaten is toe te schrijven. De Commissie heeft dit verschil vergeleken met dat bij andere financiële instellingen. Uitgedrukt als percentage van de balansomvang en als percentage van het eigen vermogen, is dit saldo niet alleen negatief, maar is het, ten opzichte van deze andere instellingen, ook bijzonder hoog voor Dexia.

| (197) | Dexia verantwoordt een en ander door i) het vrijwel stelselmatige beleid van [...], ii) de daling van de rente, iii) het hoge verschil tussen de gemiddelde looptijd van activa en die van de passiva, en iv) [...]. De Commissie is het met deze verklaringen eens, maar doet niettemin opmerken dat i) de omvang van dit negatieve saldo echt heel aanzienlijk is, en ii) dit verschil waarschijnlijk aanzienlijke behoeften aan collateral voor Dexia vereist, hetgeen ertoe kan leiden dat haar basis van ten behoeve van funding door centrale banken of via de interbancaire repomarkt beleenbaar onderpand afneemt. Niettemin zijn deze behoeften, wat dit laatste punt betreft, bij de stresstests in rekening genomen. |
| --- | --- |

(197)

Dexia verantwoordt een en ander door i) het vrijwel stelselmatige beleid van [...], ii) de daling van de rente, iii) het hoge verschil tussen de gemiddelde looptijd van activa en die van de passiva, en iv) [...]. De Commissie is het met deze verklaringen eens, maar doet niettemin opmerken dat i) de omvang van dit negatieve saldo echt heel aanzienlijk is, en ii) dit verschil waarschijnlijk aanzienlijke behoeften aan collateral voor Dexia vereist, hetgeen ertoe kan leiden dat haar basis van ten behoeve van funding door centrale banken of via de interbancaire repomarkt beleenbaar onderpand afneemt. Niettemin zijn deze behoeften, wat dit laatste punt betreft, bij de stresstests in rekening genomen.

d)   Conclusie ten aanzien van de levensvatbaarheid

| (198) | Uit de analyse die hier is gemaakt, leidt de Commissie af dat met het herstructureringsplan de levensvatbaarheid van Dexia op lange termijn zal kunnen worden hersteld. In dat verband doet de Commissie ook opmerken dat Dexia dankzij het herstructureringsplan het hoofd zal kunnen bieden aan de te verwachten aanscherping van de toezichtseisen. De verlaging van het hefboomeffect die uit de herstructurering resulteert, is in lijn met de eventuele introductie van een maximum leverage ratio. Bovendien is de versterking en de diversificatie van de fundingbronnen van Dexia in overeenstemming met het opleggen van nieuwe normen voor het meten van en het toezicht op het liquiditeitsrisico van kredietinstellingen (50). |
| --- | --- |

(198)

Uit de analyse die hier is gemaakt, leidt de Commissie af dat met het herstructureringsplan de levensvatbaarheid van Dexia op lange termijn zal kunnen worden hersteld. In dat verband doet de Commissie ook opmerken dat Dexia dankzij het herstructureringsplan het hoofd zal kunnen bieden aan de te verwachten aanscherping van de toezichtseisen. De verlaging van het hefboomeffect die uit de herstructurering resulteert, is in lijn met de eventuele introductie van een maximum leverage ratio. Bovendien is de versterking en de diversificatie van de fundingbronnen van Dexia in overeenstemming met het opleggen van nieuwe normen voor het meten van en het toezicht op het liquiditeitsrisico van kredietinstellingen (50).

8.3.3.3.   
  Eigen bijdrage van de instelling

| (199) | Volgens deel 3 van de herstructureringsmededeling dient het herstructureringsplan te zorgen voor een billijke verdeling van de herstructureringskosten tussen de bank en de betrokken lidstaten; het herstructureringsplan moet dus garanderen dat de bank en haar aandeelhouders een zo hoog mogelijke bijdrage uit eigen middelen leveren. Dit is immers nodig om ervoor te zorgen dat de banken ten behoeve waarvan reddingsmaatregelen worden genomen, voldoende verantwoordelijkheid dragen voor de gevolgen van hun optreden in het verleden, en om passende prikkels te creëren voor hun optreden in de toekomst. |
| --- | --- |

(199)

Volgens deel 3 van de herstructureringsmededeling dient het herstructureringsplan te zorgen voor een billijke verdeling van de herstructureringskosten tussen de bank en de betrokken lidstaten; het herstructureringsplan moet dus garanderen dat de bank en haar aandeelhouders een zo hoog mogelijke bijdrage uit eigen middelen leveren. Dit is immers nodig om ervoor te zorgen dat de banken ten behoeve waarvan reddingsmaatregelen worden genomen, voldoende verantwoordelijkheid dragen voor de gevolgen van hun optreden in het verleden, en om passende prikkels te creëren voor hun optreden in de toekomst.

| (200) | Dexia, haar aandeelhouders en de betrokken lidstaten hebben al een eigen bijdrage tot de herstructureringsinspanningen geleverd, met name door de verwatering van het deel van het maatschappelijke kapitaal dat de bestaande aandeelhouders in handen hadden vóór de kapitaalverhoging van de bank (de Belgische en de Franse autoriteiten hebben rechtstreeks voor 3 miljard EUR ingetekend op de 6,4 miljard EUR kapitaalverhoging die in september 2008 werd aangekondigd). |
| --- | --- |

(200)

Dexia, haar aandeelhouders en de betrokken lidstaten hebben al een eigen bijdrage tot de herstructureringsinspanningen geleverd, met name door de verwatering van het deel van het maatschappelijke kapitaal dat de bestaande aandeelhouders in handen hadden vóór de kapitaalverhoging van de bank (de Belgische en de Franse autoriteiten hebben rechtstreeks voor 3 miljard EUR ingetekend op de 6,4 miljard EUR kapitaalverhoging die in september 2008 werd aangekondigd).

| (201) | De Commissie tekent overigens aan dat de in het herstructureringsplan voorziene opschorting van dividenduitkeringen vergezeld gaat van een aantal ongunstige elementen:






  — | de dochterondernemingen die tot 50 % in handen zijn van Dexia, vallen niet onder deze opschorting van dividenduitkeringen, omdat deze maatregel alleen geldt voor entiteiten die, al dan niet middellijk, onder de uitsluitende zeggenschap van Dexia NV staan (51), en |
| --- | --- | --- |

(201)

De Commissie tekent overigens aan dat de in het herstructureringsplan voorziene opschorting van dividenduitkeringen vergezeld gaat van een aantal ongunstige elementen:

—

de dochterondernemingen die tot 50 % in handen zijn van Dexia, vallen niet onder deze opschorting van dividenduitkeringen, omdat deze maatregel alleen geldt voor entiteiten die, al dan niet middellijk, onder de uitsluitende zeggenschap van Dexia NV staan (51), en

| — | volgens het herstructureringsplan laat de opschorting (tot en met eind 2011) van dividenduitkeringen op hybride Tier 1- of Tier 2-instrumenten de transacties onverlet die Dexia moet uitvoeren op grond van contracten die vóór 1 februari 2010 zijn gesloten. |
| --- | --- |

—

volgens het herstructureringsplan laat de opschorting (tot en met eind 2011) van dividenduitkeringen op hybride Tier 1- of Tier 2-instrumenten de transacties onverlet die Dexia moet uitvoeren op grond van contracten die vóór 1 februari 2010 zijn gesloten.

| (202) | De Commissie wijst er voorts op dat de opschorting van dividenduitkeringen of couponbetalingen op hybride Tier 1- of Tier 2-instrumenten geldt voor contracten die vóór 1 februari 2010 zijn gesloten, aangezien Dexia, krachtens het besluit van 30 december 2009 (52), verplicht was gedurende vier maanden geen couponbetalingen te doen en geen opties tot vervroegde terugbetaling uit te oefenen op haar hybride eigenvermogensinstrumenten (Tier 1 en Upper Tier 2). In dat verband tekent de Commissie aan dat op 31 december 2008 het volume hybride instrumenten van Dexia 1,4 miljard EUR beliep. |
| --- | --- |

(202)

De Commissie wijst er voorts op dat de opschorting van dividenduitkeringen of couponbetalingen op hybride Tier 1- of Tier 2-instrumenten geldt voor contracten die vóór 1 februari 2010 zijn gesloten, aangezien Dexia, krachtens het besluit van 30 december 2009 (52), verplicht was gedurende vier maanden geen couponbetalingen te doen en geen opties tot vervroegde terugbetaling uit te oefenen op haar hybride eigenvermogensinstrumenten (Tier 1 en Upper Tier 2). In dat verband tekent de Commissie aan dat op 31 december 2008 het volume hybride instrumenten van Dexia 1,4 miljard EUR beliep.

| (203) | Om voorts te garanderen dat geen enkele couponbetaling op hybride instrumenten van Dexia (Tier 1 en Upper Tier 2) plaatsvindt, hetgeen met de beginselen van de herstructureringsmededeling in strijd zou zijn, verbindt de Commissie aan het onderhavige besluit de voorwaarde dat Dexia in de periode tot en met 31 december 2011, vooraleer enige couponbetaling plaatsvindt op vóór 1 februari 2010 uitgegeven hybride Tier 1- of Upper Tier 2-instrumenten, en uiterlijk twee weken vóór de aanvang van de termijn voor kennisgeving aan de beleggers van de couponbetaling, de Commissie kennis geeft van haar voornemen tot betaling van die coupon en daarbij aantoont dat deze betaling: i) verplicht is; ii) niet mag worden uitgesteld; iii) niet discretionair is, en iv) niet het automatische gevolg is van een dividenduitkering, ongeacht de vorm daarvan, door Dexia NV of een van haar dochterondernemingen, met uitzondering van de Tier 1-uitgifte door Dexia Funding Luxembourg SA (hierna „DFL” genoemd). De Commissie behoudt zich voor een dergelijke betaling niet toe te staan indien niet aan elk van deze vier voorwaarden is voldaan. |
| --- | --- |

(203)

Om voorts te garanderen dat geen enkele couponbetaling op hybride instrumenten van Dexia (Tier 1 en Upper Tier 2) plaatsvindt, hetgeen met de beginselen van de herstructureringsmededeling in strijd zou zijn, verbindt de Commissie aan het onderhavige besluit de voorwaarde dat Dexia in de periode tot en met 31 december 2011, vooraleer enige couponbetaling plaatsvindt op vóór 1 februari 2010 uitgegeven hybride Tier 1- of Upper Tier 2-instrumenten, en uiterlijk twee weken vóór de aanvang van de termijn voor kennisgeving aan de beleggers van de couponbetaling, de Commissie kennis geeft van haar voornemen tot betaling van die coupon en daarbij aantoont dat deze betaling: i) verplicht is; ii) niet mag worden uitgesteld; iii) niet discretionair is, en iv) niet het automatische gevolg is van een dividenduitkering, ongeacht de vorm daarvan, door Dexia NV of een van haar dochterondernemingen, met uitzondering van de Tier 1-uitgifte door Dexia Funding Luxembourg SA (hierna „DFL” genoemd). De Commissie behoudt zich voor een dergelijke betaling niet toe te staan indien niet aan elk van deze vier voorwaarden is voldaan.

| (204) | De Commissie merkt overigens ook op dat de opschorting van dividenduitkeringen niet geldt voor dividenduitkeringen die volledig door toewijzing van nieuwe aandelen plaatsvinden. Niettemin dient te worden aangetekend dat een dividenduitkering door de toewijzing van nieuwe aandelen, die mogelijk is gemaakt door het behalen van voor uitdeling beschikbare winst, niet in strijd is met de herstructureringsmededeling aangezien een dergelijke dividenduitkering in de boekhouding van Dexia zou worden vertaald in de incorporatie van reserves in het kapitaal en een dividenduitkering op de winst over het laatste afgesloten boekjaar en zou worden opgebracht door de aandeelhouders in het kapitaal van Dexia. De toewijzing van aandelen zou dus geen impact hebben op het eigen vermogen van Dexia. |
| --- | --- |

(204)

De Commissie merkt overigens ook op dat de opschorting van dividenduitkeringen niet geldt voor dividenduitkeringen die volledig door toewijzing van nieuwe aandelen plaatsvinden. Niettemin dient te worden aangetekend dat een dividenduitkering door de toewijzing van nieuwe aandelen, die mogelijk is gemaakt door het behalen van voor uitdeling beschikbare winst, niet in strijd is met de herstructureringsmededeling aangezien een dergelijke dividenduitkering in de boekhouding van Dexia zou worden vertaald in de incorporatie van reserves in het kapitaal en een dividenduitkering op de winst over het laatste afgesloten boekjaar en zou worden opgebracht door de aandeelhouders in het kapitaal van Dexia. De toewijzing van aandelen zou dus geen impact hebben op het eigen vermogen van Dexia.

| (205) | De Commissie wijst er voorts op dat een dividenduitkering in aandelen-Dexia geen couponbetaling op hybride (Tier 1 of Tier 2) instrumenten van Dexia met zich brengt, met als enige uitzondering de uitgifte van DFL die in 2006 heeft plaatsgevonden. Hierbij dient te worden gepreciseerd dat deze uitzondering is goedgekeurd in het kader van het algemene herstructureringsplan. Ten algemene verzet de Commissie zich, zoals in overweging 204 werd aangegeven, niet tegen een dividenduitkering die uitsluitend in de vorm van aandelen plaatsvindt, aangezien zulks geen verplichting met zich brengt om dividend uit te keren of couponbetalingen te doen op andere categorieën effecten die als eigen vermogen kwalificeren. In de onderhavige zaak doet de verplichting voor Dexia om een couponbetaling te doen op de DFL-uitgifte niets af aan de benadering van de Commissie, aangezien deze uitzondering deel uitmaakt van het herstructureringsplan, betrekking heeft op één uitgifte die een beperkte couponbetaling met zich brengt en Dexia tijdens de herstructureringsperiode winst denkt te gaan maken. |
| --- | --- |

(205)

De Commissie wijst er voorts op dat een dividenduitkering in aandelen-Dexia geen couponbetaling op hybride (Tier 1 of Tier 2) instrumenten van Dexia met zich brengt, met als enige uitzondering de uitgifte van DFL die in 2006 heeft plaatsgevonden. Hierbij dient te worden gepreciseerd dat deze uitzondering is goedgekeurd in het kader van het algemene herstructureringsplan. Ten algemene verzet de Commissie zich, zoals in overweging 204 werd aangegeven, niet tegen een dividenduitkering die uitsluitend in de vorm van aandelen plaatsvindt, aangezien zulks geen verplichting met zich brengt om dividend uit te keren of couponbetalingen te doen op andere categorieën effecten die als eigen vermogen kwalificeren. In de onderhavige zaak doet de verplichting voor Dexia om een couponbetaling te doen op de DFL-uitgifte niets af aan de benadering van de Commissie, aangezien deze uitzondering deel uitmaakt van het herstructureringsplan, betrekking heeft op één uitgifte die een beperkte couponbetaling met zich brengt en Dexia tijdens de herstructureringsperiode winst denkt te gaan maken.

| (206) | Ten slotte doet de Commissie opmerken dat de steun tot het noodzakelijke minimum beperkt blijft dankzij:






  a) | de verkoop van activa en dochterondernemingen, met onder meer vrij rendabele dochterondernemingen zoals Dexia Sabadell, Dexia Banka Slovensko (DBS) en Deniz Emeklilik (de verzekeringsdochter van DenizBank die in hoofdzaak op de Turkse RCB-markt actief is), en |
| --- | --- | --- |

(206)

Ten slotte doet de Commissie opmerken dat de steun tot het noodzakelijke minimum beperkt blijft dankzij:

a)

de verkoop van activa en dochterondernemingen, met onder meer vrij rendabele dochterondernemingen zoals Dexia Sabadell, Dexia Banka Slovensko (DBS) en Deniz Emeklilik (de verzekeringsdochter van DenizBank die in hoofdzaak op de Turkse RCB-markt actief is), en

| b) | een passende vergoeding voor de steun die is verleend in de vorm van de garantie van de betrokken lidstaten voor de passiva van Dexia en voor haar aan een waardevermindering onderhevige activa (zie de overwegingen 158 en 159). |
| --- | --- |

b)

een passende vergoeding voor de steun die is verleend in de vorm van de garantie van de betrokken lidstaten voor de passiva van Dexia en voor haar aan een waardevermindering onderhevige activa (zie de overwegingen 158 en 159).

| (207) | De bovenstaande elementen compenseren dus ruimschoots de — door Commissie als negatief aangemerkte — talrijke voorwaarden en punten van voorbehoud, die met de opschorting van de dividenduitkering uit het herstructureringsplan gepaard gaan. De Commissie is derhalve van oordeel dat Dexia en haar aandeelhouders een afdoende bijdrage uit eigen middelen leveren aan de herstructurering. |
| --- | --- |

(207)

De bovenstaande elementen compenseren dus ruimschoots de — door Commissie als negatief aangemerkte — talrijke voorwaarden en punten van voorbehoud, die met de opschorting van de dividenduitkering uit het herstructureringsplan gepaard gaan. De Commissie is derhalve van oordeel dat Dexia en haar aandeelhouders een afdoende bijdrage uit eigen middelen leveren aan de herstructurering.

8.3.3.4.   
  Maatregelen om de concurrentievervalsing te beperken

| (208) | Volgens deel 4 van de herstructureringsmededeling moet het herstructureringsplan de door de steun veroorzaakte buitensporige concurrentiedistorsies kunnen compenseren; het herstructureringsplan moet dus structurele maatregelen (afstoting en/of inkrimping van activiteiten) en de nodige garanties op gedragsgebied bevatten. Passende maatregelen moeten worden uitgewerkt om de concurrentiedistorsies tot een minimum te beperken en om te voorkomen dat met de staatssteun voor Dexia de concurrentieverstoringen uit het verleden als gevolg van het nemen van buitensporige risico’s en onhoudbare bedrijfsmodellen, blijven voortbestaan. |
| --- | --- |

(208)

Volgens deel 4 van de herstructureringsmededeling moet het herstructureringsplan de door de steun veroorzaakte buitensporige concurrentiedistorsies kunnen compenseren; het herstructureringsplan moet dus structurele maatregelen (afstoting en/of inkrimping van activiteiten) en de nodige garanties op gedragsgebied bevatten. Passende maatregelen moeten worden uitgewerkt om de concurrentiedistorsies tot een minimum te beperken en om te voorkomen dat met de staatssteun voor Dexia de concurrentieverstoringen uit het verleden als gevolg van het nemen van buitensporige risico’s en onhoudbare bedrijfsmodellen, blijven voortbestaan.

| (209) | Volgens punt 30 van diezelfde mededeling hangt de aard en de vorm van dergelijke maatregelen af van twee criteria: i) het steunbedrag en de voorwaarden waarop en de omstandigheden waarin die steun is toegekend, en ii) de kenmerken van de markt of markten waarop de begunstigde bank actief zal zijn. |
| --- | --- |

(209)

Volgens punt 30 van diezelfde mededeling hangt de aard en de vorm van dergelijke maatregelen af van twee criteria: i) het steunbedrag en de voorwaarden waarop en de omstandigheden waarin die steun is toegekend, en ii) de kenmerken van de markt of markten waarop de begunstigde bank actief zal zijn.

| (210) | Ten aanzien van dit laatste criterium doet de Commissie opmerken dat Dexia een belangrijke speler is op de markt voor de financiering van lokale overheden („PWB”), met name in Frankrijk, België en Italië, en ook sterk aanwezig is in Spanje. De PWB-markt is sterk geconcentreerd in België (53), Frankrijk (54) en in Italië (55) en de toetredingsdrempels zijn er hoog (56). |
| --- | --- |

(210)

Ten aanzien van dit laatste criterium doet de Commissie opmerken dat Dexia een belangrijke speler is op de markt voor de financiering van lokale overheden („PWB”), met name in Frankrijk, België en Italië, en ook sterk aanwezig is in Spanje. De PWB-markt is sterk geconcentreerd in België (53), Frankrijk (54) en in Italië (55) en de toetredingsdrempels zijn er hoog (56).

| (211) | De Commissie merkt overigens op dat het herstructureringsplan de garantie biedt dat Dexia de nodige maatregelen neemt om de markt voor de financiering van lokale overheden open te stellen en om de daar door de steunverlening ontstane concurrentiedistorsies te beperken:






  — | in de eerste plaats zal dankzij de inkrimping van de PWB-activiteiten tot de kernmarkten van Dexia — via de beperking of de stopzetting van de productie van de PWB International-activiteit — de concurrentie op bepaalde markten kunnen toenemen. In dat verband heeft Dexia zich er toe verbonden om Crediop, een belangrijke speler voor de financiering van lokale overheden in Italië, en Dexia Sabadell, dat op de Spaanse markt actief is, te verkopen; |
| --- | --- | --- |

(211)

De Commissie merkt overigens op dat het herstructureringsplan de garantie biedt dat Dexia de nodige maatregelen neemt om de markt voor de financiering van lokale overheden open te stellen en om de daar door de steunverlening ontstane concurrentiedistorsies te beperken:

—

in de eerste plaats zal dankzij de inkrimping van de PWB-activiteiten tot de kernmarkten van Dexia — via de beperking of de stopzetting van de productie van de PWB International-activiteit — de concurrentie op bepaalde markten kunnen toenemen. In dat verband heeft Dexia zich er toe verbonden om Crediop, een belangrijke speler voor de financiering van lokale overheden in Italië, en Dexia Sabadell, dat op de Spaanse markt actief is, te verkopen;

| — | vervolgens zal op de kernmarkten waar Dexia actief blijft, door de inkrimping van het volume van de nieuwe productie de toetreding van nieuwe spelers mogelijk worden en zal de concurrentie op die markten daarbij baat vinden (Dexia beperkt de nieuwe PWB-jaarproductie tot 12 miljard EUR in 2009, tot 15 miljard EUR in 2010 en tot telkens 18 miljard EUR in de periode 2011-2014, hetgeen een belangrijke inkrimping is ten opzichte van het niveau van 34 miljard EUR dat in 2008 werd behaald); |
| --- | --- |

—

vervolgens zal op de kernmarkten waar Dexia actief blijft, door de inkrimping van het volume van de nieuwe productie de toetreding van nieuwe spelers mogelijk worden en zal de concurrentie op die markten daarbij baat vinden (Dexia beperkt de nieuwe PWB-jaarproductie tot 12 miljard EUR in 2009, tot 15 miljard EUR in 2010 en tot telkens 18 miljard EUR in de periode 2011-2014, hetgeen een belangrijke inkrimping is ten opzichte van het niveau van 34 miljard EUR dat in 2008 werd behaald);

| — | ten slotte heeft Dexia toegezegd om haar meerderheidsbelang in AdInfo, de dochteronderneming die informaticadiensten aan lokale overheden in België verleent, op te geven. Met deze dochteronderneming krijgt Dexia toegang tot talrijke cliënten uit de publieke sector overal in België, hetgeen haar in staat stelde haar positie als huisbankier van de lokale spelers in België te versterken en technologische oplossingen uit te werken die compatibel zijn met de financiële diensten die zij lokale overheden verleent. Op dat punt is de Commissie van oordeel dat de verkoop van deze dochteronderneming de concurrentie op de Belgische PWB-markt zal helpen te versterken. |
| --- | --- |

—

ten slotte heeft Dexia toegezegd om haar meerderheidsbelang in AdInfo, de dochteronderneming die informaticadiensten aan lokale overheden in België verleent, op te geven. Met deze dochteronderneming krijgt Dexia toegang tot talrijke cliënten uit de publieke sector overal in België, hetgeen haar in staat stelde haar positie als huisbankier van de lokale spelers in België te versterken en technologische oplossingen uit te werken die compatibel zijn met de financiële diensten die zij lokale overheden verleent. Op dat punt is de Commissie van oordeel dat de verkoop van deze dochteronderneming de concurrentie op de Belgische PWB-markt zal helpen te versterken.

| (212) | Bovendien heeft Dexia toegezegd dat de RAROC van ieder aan PWB-cliënten verleend krediet hoger dan 10 % blijft liggen, hetgeen ervoor kan zorgen dat de tarieven die Dexia dit soort cliënten berekent, aansluiten bij de markttarieven en hetgeen in de toekomst helpt te voorkomen dat Dexia op deze markt een speler met een overheersende positie is die tarieven berekent die lager liggen dan de marktpraktijken. |
| --- | --- |

(212)

Bovendien heeft Dexia toegezegd dat de RAROC van ieder aan PWB-cliënten verleend krediet hoger dan 10 % blijft liggen, hetgeen ervoor kan zorgen dat de tarieven die Dexia dit soort cliënten berekent, aansluiten bij de markttarieven en hetgeen in de toekomst helpt te voorkomen dat Dexia op deze markt een speler met een overheersende positie is die tarieven berekent die lager liggen dan de marktpraktijken.

| (213) | Op de markt voor retailbanking is Dexia niet zo sterk aanwezig als op die voor de financiering van lokale overheden. De retailbanking activiteiten van Dexia verlopen via haar dochterondernemingen in vooral de volgende vier landen: in België via Dexia Bank België, in Luxemburg via Dexia BIL, in Slowakije via Dexia Banka Slovensko (DBS) en in Turkije via DenizBank. Gerekend naar deposito’s heeft Dexia een marktaandeel van ongeveer [10-15] % in België, van [10-15] % in Luxemburg, van [0-5] % in Slowakije en van [0-5] % in Turkije. |
| --- | --- |

(213)

Op de markt voor retailbanking is Dexia niet zo sterk aanwezig als op die voor de financiering van lokale overheden. De retailbanking activiteiten van Dexia verlopen via haar dochterondernemingen in vooral de volgende vier landen: in België via Dexia Bank België, in Luxemburg via Dexia BIL, in Slowakije via Dexia Banka Slovensko (DBS) en in Turkije via DenizBank. Gerekend naar deposito’s heeft Dexia een marktaandeel van ongeveer [10-15] % in België, van [10-15] % in Luxemburg, van [0-5] % in Slowakije en van [0-5] % in Turkije.

| (214) | Aangezien de markt voor retailbanking niet zo sterk geconcentreerd is als die voor de financiering van lokale overheden in Frankrijk, België, Italië en Spanje, is de noodzaak ook minder groot om daar maatregelen te nemen die de concurrentiedistorsies moeten beperken. Meer bepaald in België heeft Dexia het grootste marktaandeel, maar neemt zij toch slechts de derde plaats in. |
| --- | --- |

(214)

Aangezien de markt voor retailbanking niet zo sterk geconcentreerd is als die voor de financiering van lokale overheden in Frankrijk, België, Italië en Spanje, is de noodzaak ook minder groot om daar maatregelen te nemen die de concurrentiedistorsies moeten beperken. Meer bepaald in België heeft Dexia het grootste marktaandeel, maar neemt zij toch slechts de derde plaats in.

| (215) | Hoe dan ook staat de Commissie positief tegenover de volgende maatregelen die Dexia toegezegd heeft te zullen nemen op het gebied van retailbanking:






  — | de verkoop van Dexia Banka Slovensko; |
| --- | --- | --- |

(215)

Hoe dan ook staat de Commissie positief tegenover de volgende maatregelen die Dexia toegezegd heeft te zullen nemen op het gebied van retailbanking:

—

de verkoop van Dexia Banka Slovensko;

| — | de stopzetting van intragroepsfinanciering voor DenizBank tot eind 2014; |
| --- | --- |

—

de stopzetting van intragroepsfinanciering voor DenizBank tot eind 2014;

| — | de verkoop van Dexia Épargne Pension, die in Frankrijk actief is op het gebied van social engineering en levensverzekeringen; |
| --- | --- |

—

de verkoop van Dexia Épargne Pension, die in Frankrijk actief is op het gebied van social engineering en levensverzekeringen;

| — | de verkoop van het belang in Crédit du Nord, dat in Frankrijk op de retailmarkt actief is, en |
| --- | --- |

—

de verkoop van het belang in Crédit du Nord, dat in Frankrijk op de retailmarkt actief is, en

| — | de verkoop van de verzekeringsactiviteiten in Turkije. |
| --- | --- |

—

de verkoop van de verzekeringsactiviteiten in Turkije.

| (216) | Het herstructureringsplan levert in 2014 een inkrimping op van het balanstotaal van Dexia met 35 % tegenover 2008. Deze inkrimping van de balansomvang vloeit ook voort uit de afbouw van de bij LPMD ondergebrachte activiteiten, uit het feit dat Dexia zich bij haar activiteiten op haar historische markten zal terugplooien, uit de verkoop van activiteiten en uit de beperking van haar nieuwe PWB-productie. |
| --- | --- |

(216)

Het herstructureringsplan levert in 2014 een inkrimping op van het balanstotaal van Dexia met 35 % tegenover 2008. Deze inkrimping van de balansomvang vloeit ook voort uit de afbouw van de bij LPMD ondergebrachte activiteiten, uit het feit dat Dexia zich bij haar activiteiten op haar historische markten zal terugplooien, uit de verkoop van activiteiten en uit de beperking van haar nieuwe PWB-productie.

| (217) | Ten aanzien van Dexia gelden bepaalde beschermingsmaatregelen op gedragsgebied, zoals het feit dat zij (tot en met 30 december 2011) niet meer dan 5 % van het maatschappelijke kapitaal van andere kredietinstellingen of beleggingsondernemingen mag verwerven (57). Dergelijke beschermingsmaatregel kan verzekeren dat Dexia in beginsel geen andere kredietinstelling of beleggingsonderneming verwerft met het oog op de uitoefening van zeggenschap in de zin van de concentratieverordening. Dit beginsel is met name met punt 40 van de herstructureringsmededeling in overeenstemming. |
| --- | --- |

(217)

Ten aanzien van Dexia gelden bepaalde beschermingsmaatregelen op gedragsgebied, zoals het feit dat zij (tot en met 30 december 2011) niet meer dan 5 % van het maatschappelijke kapitaal van andere kredietinstellingen of beleggingsondernemingen mag verwerven (57). Dergelijke beschermingsmaatregel kan verzekeren dat Dexia in beginsel geen andere kredietinstelling of beleggingsonderneming verwerft met het oog op de uitoefening van zeggenschap in de zin van de concentratieverordening. Dit beginsel is met name met punt 40 van de herstructureringsmededeling in overeenstemming.

| (218) | Gezien de eigen bijdrage van Dexia en gezien de maatregelen op haar kernmarkten concludeert de Commissie dat het volledige pakket structurele maatregelen uit het herstructureringsplan voldoende is om de buitensporige concurrentieverstoringen die de betrokken steunmaatregelen met zich brengen, te beperken. |
| --- | --- |

(218)

Gezien de eigen bijdrage van Dexia en gezien de maatregelen op haar kernmarkten concludeert de Commissie dat het volledige pakket structurele maatregelen uit het herstructureringsplan voldoende is om de buitensporige concurrentieverstoringen die de betrokken steunmaatregelen met zich brengen, te beperken.

| (219) | Ten slotte zal Dexia ten aanzien van de beloning van directiecomité en executief comité van Dexia zelf en van haar belangrijkste operationele entiteiten de beloningsbeginselen in acht nemen die in het kader van de G-20 en door de betrokken nationale instanties zijn uitgewerkt. |
| --- | --- |

(219)

Ten slotte zal Dexia ten aanzien van de beloning van directiecomité en executief comité van Dexia zelf en van haar belangrijkste operationele entiteiten de beloningsbeginselen in acht nemen die in het kader van de G-20 en door de betrokken nationale instanties zijn uitgewerkt.

8.3.4.   FOLLOW-UP VAN DE MAATREGELEN

| (220) | De Commissie tekent aan dat in de herstructureringsmededeling wordt aanbevolen (in punt 46) dat de betrokken lidstaten de Commissie regelmatig een gedetailleerd rapport doen toekomen, zodat de Commissie zich ervan kan vergewissen dat het herstructureringsplan wordt toegepast in overeenstemming met de toezeggingen waarvan kennis is gegeven. Wat dat punt betreft, zal de Commissie telkens vóór 1 oktober en vóór 30 april een halfjaarlijks verslag ontvangen van de met de follow-up van het herstructureringsplan belaste onafhankelijke deskundige. |
| --- | --- |

(220)

De Commissie tekent aan dat in de herstructureringsmededeling wordt aanbevolen (in punt 46) dat de betrokken lidstaten de Commissie regelmatig een gedetailleerd rapport doen toekomen, zodat de Commissie zich ervan kan vergewissen dat het herstructureringsplan wordt toegepast in overeenstemming met de toezeggingen waarvan kennis is gegeven. Wat dat punt betreft, zal de Commissie telkens vóór 1 oktober en vóór 30 april een halfjaarlijks verslag ontvangen van de met de follow-up van het herstructureringsplan belaste onafhankelijke deskundige.

IX.   CONCLUSIES

| (221) | De Commissie constateert dat België, Frankrijk en Luxemburg, in strijd met artikel 108, lid 3, van het VWEU, onrechtmatig steun in de vorm van een kapitaalverhoging, een garantie en gegarandeerde operaties liquiditeitssteun ten uitvoer hebben gelegd. |
| --- | --- |

(221)

De Commissie constateert dat België, Frankrijk en Luxemburg, in strijd met artikel 108, lid 3, van het VWEU, onrechtmatig steun in de vorm van een kapitaalverhoging, een garantie en gegarandeerde operaties liquiditeitssteun ten uitvoer hebben gelegd.

| (222) | Op basis van de gegevens en de toezeggingen die de betrokken lidstaten de Commissie hebben meegedeeld, keurt de Commissie het herstructureringsplan van Dexia en de omzetting van de noodsteun in herstructureringssteun goed op de in artikel 2 van dit besluit genoemde voorwaarden. Voorts is de Commissie van oordeel dat het herstructureringsplan tegemoetkomt aan de bezwaren uit de klacht die zij heeft ontvangen, met dien verstande dat een en ander de mogelijkheden voor de klager onverlet laat om zijn rechten te doen gelden voor de periode dat de betrokken steun niet was goedgekeurd, |
| --- | --- |

(222)

Op basis van de gegevens en de toezeggingen die de betrokken lidstaten de Commissie hebben meegedeeld, keurt de Commissie het herstructureringsplan van Dexia en de omzetting van de noodsteun in herstructureringssteun goed op de in artikel 2 van dit besluit genoemde voorwaarden. Voorts is de Commissie van oordeel dat het herstructureringsplan tegemoetkomt aan de bezwaren uit de klacht die zij heeft ontvangen, met dien verstande dat een en ander de mogelijkheden voor de klager onverlet laat om zijn rechten te doen gelden voor de periode dat de betrokken steun niet was goedgekeurd,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

1.   De door België, Frankrijk en Luxemburg ten uitvoer gelegde maatregelen ten gunste van Dexia, ten bedrage van 8,4 miljard EUR in de vorm van een kapitaalverhoging en steun ten behoeve van aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa en ten bedrage van [95-135] miljard EUR in de vorm van een garantie en een gegarandeerde operatie voor liquiditeitsondersteuning (Liquidity Assistance), vormen staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU.

2.   Deze steun is verenigbaar met de interne markt op de in artikel 2 genoemde voorwaarden.

Artikel 2

1.   België, Frankrijk en Luxemburg nemen alle in bijlage I bij dit besluit bedoelde toezeggingen en voorwaarden in acht binnen de gestelde termijnen.

2.   Gedurende de periode tot en met 31 december 2011 stelt Dexia, vooraleer enige couponbetaling op vóór 1 februari 2010 uitgegeven hybride Tier 1- of Upper Tier 2-instrumenten plaatsvindt, en uiterlijk twee weken vóór de aanvang van de termijn voor kennisgeving aan de beleggers van de couponbetaling, de Commissie in kennis van haar voornemen tot betaling van die coupon en toont zij daarbij aan dat deze betaling:

| i) | verplicht is; |
| --- | --- |

i)

verplicht is;

| ii) | niet kan worden uitgesteld; |
| --- | --- |

ii)

niet kan worden uitgesteld;

| iii) | niet discretionair is, en |
| --- | --- |

iii)

niet discretionair is, en

| iv) | niet het automatische gevolg is van een dividenduitkering, ongeacht de vorm daarvan, door Dexia NV of een van haar dochterondernemingen, met uitzondering van de Tier 1-uitgifte door Dexia Funding Luxembourg SA (ISIN-code XS0273230572). |
| --- | --- |

iv)

niet het automatische gevolg is van een dividenduitkering, ongeacht de vorm daarvan, door Dexia NV of een van haar dochterondernemingen, met uitzondering van de Tier 1-uitgifte door Dexia Funding Luxembourg SA (ISIN-code XS0273230572).

De Commissie behoudt zich het recht voor een dergelijke betaling niet toe te staan indien niet aan elk van deze vier voorwaarden is voldaan.

Artikel 3

België, Frankrijk en Luxemburg delen de Commissie binnen twee maanden vanaf de kennisgeving van dit besluit mee welke maatregelen zij hebben genomen om hieraan te voldoen.

België, Frankrijk en Luxemburg delen de Commissie, gedurende de volledige looptijd van het herstructureringsplan en op halfjaarbasis, een gedetailleerd verslag mee over de tenuitvoerlegging van de herstructureringsmaatregelen die zijn opgenomen in de lijst met toezeggingen waarvan de Commissie op 9 februari 2010 kennis is gegeven (en die als bijlage I aan het onderhavige besluit is gehecht). Het eerste verslag wordt meegedeeld binnen zes maanden te rekenen vanaf de datum van het onderhavige besluit.

Artikel 4

Dit besluit is gericht tot het Koninkrijk België, de Franse Republiek en het Groothertogdom Luxemburg.

Gedaan te Brussel, 26 februari 2010.

Voor de Commissie

Joaquín ALMUNIA

Vicevoorzitter

---

(1)  PB C 181 van 4.8.2009, blz. 42.

1

(2)  Zie voetnoot 1.

2

(3)  PB C 115 van 9.5.2008, blz. 91.

3

(4)  Zie voetnoot 1.

4

(5)  Zie voetnoot 1.

5

(6)  PB C 305 van 16.12.2009, blz. 3.

6

(7)  In de openbare versie van dit besluit zijn delen van de tekst vervangen of weggelaten om redenen van vertrouwelijkheid. Vervangen of weggelaten delen zijn met vierkante haken [...] aangegeven. In het geval van getallen of percentages kan de vervanging hebben plaatsgevonden in de vorm van vermelding van bandbreedtes.

7

(8)  De Commissie verwijst, voor meer informatie over de activiteiten en de verkoop van FSA, naar haar besluit van 13 maart 2009.

8

(9)  Deze vermindering van de maximumlooptijd geldt alleen voor verplichtingen aangegaan vanaf de vaststelling van het besluit van de Commissie van 30 oktober 2009.

9

(10)  Zie: http://www.nbb.be/DOC/DQ/warandia/index.htm

10

(11)  Belgisch Staatsblad van 17 oktober 2008, 2e editie, blz. 55634 e.v.

11

e

(12)  CES = Closed-end second mortgages / HELOC = Home equity line of credit

12

(13)  CES = Closed-end second mortgages / HELOC = Home equity line of credit

13

(14)  [...]

14

(15)  De korte funding omvat: repo-transacties (pensions livrées) van allerlei aard (met centrale banken, bilaterale of trilaterale transacties), depositocertificaten en commercieel papier, interbancaire deposito’s, deposito’s van fiduciairen, deposito’s van centrale banken en andere wholesale funding.

15

pensions livrées

(16)  De passiva van de groep waarop deze ratio ziet, omvatten i) de long-term stock van alle hypothecaire obligaties die de groep heeft uitgegeven en van uitgiften in de vorm van EMTN’s (Euro Medium Term Notes) (met garantie, zonder garantie en geplaatst op de interbankenmarkt of via het retailnetwerk van de bank) en ii) de short-term stock van alle korte funding op de balans van de groep.

16

long-term stock

short-term stock

(17)  Het economische kapitaal wordt berekend volgens de methodiek van het Bazelse Comité voor bankentoezicht; zie International Convergence of Capital Measurement and Capital Standards: a Revised Framework (juni 2006).

17

International Convergence of Capital Measurement and Capital Standards: a Revised Framework

(18)  De betrokken lidstaten hebben de Commissie een brief van Dexia van 12.2.2010 meegedeeld waarin wordt bevestigd dat er, afgezien van de uitgifte door Dexia Funding Luxembourg SA in 2006 ten belope van 500 miljoen EUR (ISIN-code: XS0273230572), geen enkele andere door de entiteiten van de groep uitgegeven hybride en achtergestelde schuldinstrumenten zijn en waarbij in de voorwaarden daarvan in een verplichte couponbetaling (coupon pusher) is voorzien ingeval Dexia NV dividend in de vorm van aandelen zou uitkeren.

18

(coupon pusher

(19)  Dexia behoeft haar belang in Crediop niet tegen een overdreven gedrukte prijs (minder dan [...]-maal de boekwaarde in 2010 en 2011 en [...]-maal de boekwaarde in 2012) te verkopen.

19

(20)  Dexia behoeft haar belang in DBS niet tegen een overdreven gedrukte prijs (minder dan [...]-maal de boekwaarde in 2010 en [...]-maal de boekwaarde in 2011) te verkopen.

20

(21)  De RAROC geeft de kosten weer van de PWB-divisie en de methodiek en berekening van de RAROC en de bestanddelen ervan zijn correct.

21

(22)  PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1.

22

(23)  PB C 195 van 19.8.2009, blz. 9.

23

(24)  Besluit van de Commissie van 5 december betreffende steunmaatregel NN 70/07 — Northern Rock (PB C 43 van 16.2.2008, blz. 1) en persbericht IP/08/1557 van 16 februari 2008.

24

(25)  PB C 14 van 19.1.2008, blz. 6.

25

(26)  PB C 72 van 26.3.2009, blz. 1.

26

(27)  PB C 244 van 1.10.2004, blz. 2.

27

(28)  Zie in die zin het arrest van 16 mei 2002, zaak C-482/99, Frankrijk/Commissie („Stardust”), Jurispr. 2002, blz. I-4397, de punten 52 en 58.

28

(29)  Zie arrest-Stardust, reeds aangehaald, de punten 52, 55 en 56.

29

(30)  Arrest-Stardust, reeds aangehaald, de punten 56 en 57:

30

| „(56) | Ook andere aanwijzingen kunnen in voorkomend geval relevant zijn om een door een openbaar bedrijf genomen steunmaatregel aan de staat te kunnen toerekenen, zoals met name het feit dat het bedrijf deel uitmaakt van de structuur van de openbare administratie, de aard van zijn activiteiten en het feit dat het bedrijf bij het verrichten van deze activiteiten op de markt normaal concurreert met particuliere marktdeelnemers, het juridische statuut van het bedrijf - of het publiek recht van toepassing is dan wel het algemene vennootschapsrecht -, de mate waarin de overheid toezicht op het beheer van het bedrijf uitoefent, of elke andere aanwijzing waaruit in het concrete geval blijkt dat de overheid bij de vaststelling van een maatregel is betrokken of dat het onwaarschijnlijk is dat zij hierbij niet betrokken is, mede gelet op de omvang van deze maatregel, op de inhoud ervan of op de eraan verbonden voorwaarden. |
| --- | --- |

„(56)

Ook andere aanwijzingen kunnen in voorkomend geval relevant zijn om een door een openbaar bedrijf genomen steunmaatregel aan de staat te kunnen toerekenen, zoals met name het feit dat het bedrijf deel uitmaakt van de structuur van de openbare administratie, de aard van zijn activiteiten en het feit dat het bedrijf bij het verrichten van deze activiteiten op de markt normaal concurreert met particuliere marktdeelnemers, het juridische statuut van het bedrijf - of het publiek recht van toepassing is dan wel het algemene vennootschapsrecht -, de mate waarin de overheid toezicht op het beheer van het bedrijf uitoefent, of elke andere aanwijzing waaruit in het concrete geval blijkt dat de overheid bij de vaststelling van een maatregel is betrokken of dat het onwaarschijnlijk is dat zij hierbij niet betrokken is, mede gelet op de omvang van deze maatregel, op de inhoud ervan of op de eraan verbonden voorwaarden.

| (57) | De omstandigheid dat een openbaar bedrijf in de vorm van een gemeenrechtelijke kapitaalvennootschap is opgericht kan, gelet op de autonomie die het aan deze rechtsvorm kan ontlenen, [...] nog geen reden zijn om uit te sluiten dat een steunmaatregel van een dergelijke vennootschap aan de staat kan worden toegerekend (zie in die zin arrest van 21 maart 1991, Italië/Commissie, C-305/89, reeds aangehaald, punt 13). Gelet op de bestaande controle en de daarmee verband houdende reële mogelijkheid om een dominerende invloed uit te oefenen, kan namelijk niet zonder meer worden uitgesloten dat een door een dergelijke vennootschap genomen maatregel aan de staat kan worden toegerekend, en dus evenmin dat de verdragsregels inzake staatssteun worden ontdoken, wat niet wegneemt dat de rechtsvorm van het openbare bedrijf als zodanig, naast andere elementen, een relevante aanwijzing vormt op basis waarvan in een concreet geval kan worden vastgesteld dat de staat bij de steunmaatregel is betrokken.” |
| --- | --- |

(57)

De omstandigheid dat een openbaar bedrijf in de vorm van een gemeenrechtelijke kapitaalvennootschap is opgericht kan, gelet op de autonomie die het aan deze rechtsvorm kan ontlenen, [...] nog geen reden zijn om uit te sluiten dat een steunmaatregel van een dergelijke vennootschap aan de staat kan worden toegerekend (zie in die zin arrest van 21 maart 1991, Italië/Commissie, C-305/89, reeds aangehaald, punt 13). Gelet op de bestaande controle en de daarmee verband houdende reële mogelijkheid om een dominerende invloed uit te oefenen, kan namelijk niet zonder meer worden uitgesloten dat een door een dergelijke vennootschap genomen maatregel aan de staat kan worden toegerekend, en dus evenmin dat de verdragsregels inzake staatssteun worden ontdoken, wat niet wegneemt dat de rechtsvorm van het openbare bedrijf als zodanig, naast andere elementen, een relevante aanwijzing vormt op basis waarvan in een concreet geval kan worden vastgesteld dat de staat bij de steunmaatregel is betrokken.”

(31)  In het arrest-Air France waren deze elementen voldoende om CDC aan te merken als een instelling van de openbare sector waarvan de handelwijze aan de Franse staat is toe te rekenen (zie met name de punten 58 tot en met 61 van het arrest van 12 december 1996, zaak T-358/94, Compagnie nationale Air France/Commissie, Jurispr. 1996, blz. II-2109).

31

(32)  Zie met name het arrest van 2 februari 1988, gevoegde zaken 67, 68 en 70/85, Kwekerij Gebroeders van der Kooy BV e.a./Commissie, Jurispr. 1988, blz. 219, punt 36.

32

(33)  De Commissie heeft sinds haar brief aan de lidstaten van 17 september 1984 (SG(84) D/11853) betreffende de toepassing van de artikelen 92 en 93 van het EEG-Verdrag op deelnemingen van overheidsinstanties in het kapitaal van ondernemingen, aangegeven dat het beginsel van de particuliere investeerder handelend in een markteconomie alleen geldt in normale marktomstandigheden. Het Hof heeft dit punt bevestigd in zijn arrest van 6 maart 2003, gevoegde zaken T-228/99 en T-233/99, Westdeutsche Landesbank Girozentrale en Land Nordrhein-Westfalen/Commissie, Jurispr. 2003, blz. II-435, punt 267.

33

(34)  Zie het arrest van 10 juli 1986, zaak 234/84, België/Commissie, Jurispr. 1986, blz. 2263, punt 14.

34

(35)  Zie de besluiten van de Commissie van 2005 betreffende de herkapitalisatie van Duitse Landesbanken, zoals de besluiten betreffende steunmaatregel NN 71/2005 — HSH Nordbank (PB C 241 van 6.10.2006, blz. 12) en steunmaatregel NN 72/05 — Bayern LB (PB C 242 van 7.10.2006, blz. 19). Zie ook Beschikking 2006/226/EG van de Commissie van 7 december 2005 betreffende investeringen van Shetland Leasing and Property Developments Ltd op de Shetlandeilanden (PB L 81 van 18.3.2006, blz. 36), waarin de Commissie twee rapporten heeft verworpen die de overheid van de Shetlandeilanden met het oog op investeringen had opgesteld; deze rapporten bevatten voor de jaren 2000, 2001 en 2002 een voorlopige resultatenrekening, een voorlopige balans en een geraamd kasstroomoverzicht. Het Verenigd Koninkrijk deed opmerken dat het om studies vooraf ging en dat de gehanteerde hypothesen „als bedachtzaam en voorzichtig” moesten worden beschouwd; de Commissie concludeerde evenwel dat deze, ondanks de betrekkelijk geringe bedragen die in het geding waren, door een particuliere investeerder handelend in een markteconomie als ontoereikend zouden zijn beschouwd.

35

(36)  Arrest-WestLB, reeds aangehaald, punt 255.

36

(37)  PB C 270 van 25.10.2008, blz. 8.

37

(38)  Zie ook het besluit betreffende Northern Rock en persbericht IP/08/1557.

38

(39)  6,376 – (0,150 + 0,350 + 0,288 + 0,376) = 5,212 miljard EUR.

39

(40)  PB C 14 van 19.1.2008, blz. 6.

40

(41)  Het door de garantie gedekte maximumbedrag van de passiva van Dexia heeft nooit meer dan 100 miljard EUR bedragen, zelfs in de periode van 9.10.2008 tot 1.11.2009, toen het maximumbedrag uit hoofde van de garantieovereenkomst 150 miljard EUR bedroeg. Het maximale garantiebedrag waarop Dexia een beroep heeft gedaan, bedroeg 95,6 miljard EUR, een bedrag dat op 27 mei 2009 is geregistreerd.

41

(42)  Zie punt 20 van de mededeling.

42

(43)  Zie met name het Besluit 2010/395/EU van de Commissie van 15 december 2009 betreffende steunmaatregel C 17/09 (ex N 265/09) van Duitsland voor de herstructurering van de Landesbank Baden-Württemberg, PB L 188 van 21.7.2010, blz. 1, en persbericht IP/09/1927 van 15 december 2009.

43

(44)  Tegen een wisselkoers van 1 EUR = 1,2816 USD zoals die per 30 januari 2009 van toepassing was.

44

(45)  Zie met name de besluiten van de Commissie betreffende de volgende steunmaatregelen: N 574/08 — State guarantee in favour of Fortis Bank (PB C 38 van 17.2.2009, blz. 2); NN 42/08 — Herstructureringssteun ten behoeve van Fortis Bank en Fortis Banque Luxembourg (PB C 80 van 3.4.2009, blz. 7); NN 57/09 — Rescue Aid in favour of Ethias (PB C 176 van 29.7.2009, blz. 1); C 18/09 — Herkapitalisatie en asset relief voor KBC (PB C 216 van 10.9.2009, blz. 10); Beschikking 2010/396/EG van de Commissie van 18 november 2009 betreffende steunmaatregel C 18/09 (ex N 360/09) die België ten uitvoer heeft gelegd ten behoeve van KBC (PB L 188 van 21.7.2010, blz. 24); steunmaatregelen N 548/08 — Mesures de refinancement en faveur des institutions financières — France (PB C 123 van 3.6.2009, blz. 1); N 251/09 — Prolongation du dispositif de refinancement en faveur des institutions financières — France (PB C 174 van 28.7.2009, blz. 2); N 613/08 — Dispositif de renforcement des fonds propres — France (PB C 106 van 8.5.2009, blz. 15); N 29/09 — Modification du régime de renforcement des fonds propres — France (PB C 116 van 21.5.2009, blz. 5); C 123/2009 — Modification du dispositif de renforcement des fonds propres — France (PB C 123 van 3.6.2009, blz. 3); N 23/09 — Régime temporaire relatif aux aides sous forme de garanties — France (PB C 62 du 17.3.2009, blz. 11), en N 128/09 — Régime temporaire de garantie en vue du redressement économique — Luxembourg (PB C 106 van 8.5.2009, blz. 9).

45

(46)  Zie met name punt 31 van de herstructureringsmededeling.

46

(47)  Zie overweging 64.

47

(48)  Zo heeft van de 161,7 miljard EUR activa die per 31.12.2010 de LPMD-divisie vormden, 97 % een rating „investeringswaardig” (32 % een rating AAA, 28 % AA, 25 % A, en 12 % BBB).

48

(49)  Stand per 30 september 2009.

49

(50)  Zie met name Bazels Comité voor bankentoezicht, International framework for liquidity risk measurement, standards and monitoring (Consultative Document), december 2009.

50

International framework for liquidity risk measurement, standards and monitoring (Consultative Document)

(51)  Zie punt 9 van bijlage I bij het onderhavige besluit.

51

(52)  Zie MEMO/09/441 van 8.10.20009, State aid: Commission recalls rules concerning Tier 1 and Tier 2 capital transactions for banks subject to a restructuring aid investigation, beschikbaar op de website van de Commissie onder: http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=MEMO/09/441&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en

52

State aid: Commission recalls rules concerning Tier 1 and Tier 2 capital transactions for banks subject to a restructuring aid investigation

(53)  Zie met name de beschikking van de Commissie betreffende concentratiezaak COMP/M.2400-Dexia/Artesia. In die beschikking wijst de Commissie er op dat Dexia een bijzonder dominante speler is op de Belgische markt, met een marktaandeel van 80 tot 85 % van de nationale markt voor de financiering van „lokale overheden” en 65 tot 70 % indien ook de bovenlokale overheden zoals de Gewesten en de Gemeenschappen mee in rekening worden genomen.

53

(54)  In Frankrijk heeft Dexia Crédit Local, volgens de gegevens waarover de Commissie beschikt, het overgrote deel, of [40-45] % van de uitstaande langlopende kredieten aan lokale overheden, en heeft zij als voornaamste concurrenten de Caisses d’épargne (met ongeveer 20 %), Crédit Agricole (met 15 %) en Société Générale en bnp Paribas.

54

(55)  In Italië verdelen, volgens de gegevens waarover de Commissie beschikt, vier bankgroepen 80 % van de markt onder elkaar, waarbij Dexia (met ongeveer [20-30] % de tweede plaats inneemt, nà Cassa Depositi e Prestiti (CDP). De twee andere grote spelers zijn Intesa SanPaolo (met 14 %) en BNL (met 10 %).

55

(56)  Een aantal elementen lijkt er onder meer op te wijzen dat oproepen tot inschrijving niet altijd open en transparant georganiseerd zijn en dat de overdrachtkosten voor lokale overheden vrij hoog zijn (met name doordat de traditionele spelers in de banksector hun publieke klanten een heel scala diensten leveren, zoals thesauriediensten, waarvan financiering slechts een onderdeel is).

56

(57)  Zie punt 2 van bijlage I bij het onderhavige besluit.

57

---

BIJLAGE I

TOEZEGGINGEN VAN DE BETROKKEN LIDSTATEN WAARVAN DE COMMISSIE OP 9 FEBRUARI 2010 KENNIS IS GEGEVEN

Toezeggingen op gedragsgebied

| 1. | Tenzij anders bepaald gelden de onderstaande toezeggingen, met uitsluiting van de toezegging in punt 7, voor de periode tot en met 31 december 2014. |
| --- | --- |

1.

Tenzij anders bepaald gelden de onderstaande toezeggingen, met uitsluiting van de toezegging in punt 7, voor de periode tot en met 31 december 2014.

| 2. | Tot en met 31 december 2011 verwerven Dexia NV en de dochterondernemingen die onder haar uitsluitende of gezamenlijke zeggenschap staan (hierna tezamen „Dexia” genoemd), geen belang van meer dan 5 % in het maatschappelijke kapitaal van andere kredietinstellingen of beleggingsondernemingen (in de zin van Richtlijn 2004/39/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2004 betreffende markten voor financiële instrumenten) of verzekeringsmaatschappijen, tenzij met toestemming van de Commissie.
  De bovenstaande toezegging staat niet in de weg dat, na voorafgaande toestemming van de Commissie, Dexia een belang verwerft in ruil voor een inbreng van deelnemingen of activiteiten die plaatsvindt in het kader van een verkooptransactie voor of de samenvoeging (door fusie of inbreng) van activa of activiteiten, voor zover Dexia in dat geval met dat belang geen uitsluitende of gezamenlijke zeggenschap verwerft over de entiteit waarin het belang wordt ingebracht of die uit de fusie ontstaat.
  Dexia stelt de Commissie vooraf in kennis van ieder voornemen tot acquisitie, daaronder begrepen alle voornemens van ondernemingen die onder de gezamenlijke zeggenschap van Dexia staan. |
| --- | --- |

2.

Tot en met 31 december 2011 verwerven Dexia NV en de dochterondernemingen die onder haar uitsluitende of gezamenlijke zeggenschap staan (hierna tezamen „Dexia” genoemd), geen belang van meer dan 5 % in het maatschappelijke kapitaal van andere kredietinstellingen of beleggingsondernemingen (in de zin van Richtlijn 2004/39/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2004 betreffende markten voor financiële instrumenten) of verzekeringsmaatschappijen, tenzij met toestemming van de Commissie.

De bovenstaande toezegging staat niet in de weg dat, na voorafgaande toestemming van de Commissie, Dexia een belang verwerft in ruil voor een inbreng van deelnemingen of activiteiten die plaatsvindt in het kader van een verkooptransactie voor of de samenvoeging (door fusie of inbreng) van activa of activiteiten, voor zover Dexia in dat geval met dat belang geen uitsluitende of gezamenlijke zeggenschap verwerft over de entiteit waarin het belang wordt ingebracht of die uit de fusie ontstaat.

Dexia stelt de Commissie vooraf in kennis van ieder voornemen tot acquisitie, daaronder begrepen alle voornemens van ondernemingen die onder de gezamenlijke zeggenschap van Dexia staan.

| 3. | a) | Bij het verstrekken van kredieten aan haar PWB-cliënten neemt Dexia een risk-adjusted return on capital (hierna „RAROC” genoemd) van ten minste 10 % in acht. De berekening van de RAROC betreft de nettomarge nà belastingen op het economische kapitaal. Voor de toepassing van deze lijst met toezeggingen wordt begrepen onder:






  i. | „brutomarge”: het verschil tussen de aan de cliënt berekende marge (in basispunten boven het IBOR-referentiepercentage) en de fundingkosten van Dexia (in basispunten boven het IBOR-referentiepercentage), uitgedrukt door de interne overdrachtprijs; |
| --- | --- | --- | --- |

3.

a)

Bij het verstrekken van kredieten aan haar PWB-cliënten neemt Dexia een risk-adjusted return on capital (hierna „RAROC” genoemd) van ten minste 10 % in acht. De berekening van de RAROC betreft de nettomarge nà belastingen op het economische kapitaal. Voor de toepassing van deze lijst met toezeggingen wordt begrepen onder:

i.

„brutomarge”: het verschil tussen de aan de cliënt berekende marge (in basispunten boven het IBOR-referentiepercentage) en de fundingkosten van Dexia (in basispunten boven het IBOR-referentiepercentage), uitgedrukt door de interne overdrachtprijs;

| ii. | „interne overdrachtprijs”: deze geeft de geraamde kostprijs weer van nieuwe funding voor Dexia, rekening houdende met de kenmerken van kredieten aan PWB-cliënten (looptijd, of deze al dan niet in aanmerking komen voor herfinanciering door gedekte obligaties enz.); |
| --- | --- |

ii.

„interne overdrachtprijs”: deze geeft de geraamde kostprijs weer van nieuwe funding voor Dexia, rekening houdende met de kenmerken van kredieten aan PWB-cliënten (looptijd, of deze al dan niet in aanmerking komen voor herfinanciering door gedekte obligaties enz.);

| iii. | „nettomarge”: gelijk aan de brutomarge minus: i) de kosten van alle aard (algemene kosten, salariskosten, operationele kosten, afschrijvingen enz.) geraamd op basis van de kosten die voor kredieten aan PWB-cliënten zijn vastgesteld; ii) de kosten van het risico voor elke transactie met inachtneming van de Basel-II-methodiek berekende gemiddelde (kosten van het gemiddelde risico op lange termijn), en iii) lasten uit hoofde van belastingen. Het economische kapitaal wordt berekend volgens de Bazel II-methodiek; |
| --- | --- |

iii.

„nettomarge”: gelijk aan de brutomarge minus: i) de kosten van alle aard (algemene kosten, salariskosten, operationele kosten, afschrijvingen enz.) geraamd op basis van de kosten die voor kredieten aan PWB-cliënten zijn vastgesteld; ii) de kosten van het risico voor elke transactie met inachtneming van de Basel-II-methodiek berekende gemiddelde (kosten van het gemiddelde risico op lange termijn), en iii) lasten uit hoofde van belastingen. Het economische kapitaal wordt berekend volgens de Bazel II-methodiek;

| b) | een onafhankelijke deskundige krijgt, op de in punt 17 vermelde concrete voorwaarden, als opdracht om zes maanden na te gaan of:






  i. | de RAROC (in de zin van de onderhavige lijst met toezeggingen) en onderdelen daarvan (kosten nieuwe funding, algemene kosten, salariskosten, operationele kosten, afschrijvingen, risicokosten, lasten uit hoofde van belastingen enz.) de bijdrage van de kredietverlening aan PWB-cliënten aan de rentabiliteit van de groep weergeeft; |
| --- | --- | --- |

b)

een onafhankelijke deskundige krijgt, op de in punt 17 vermelde concrete voorwaarden, als opdracht om zes maanden na te gaan of:

i.

de RAROC (in de zin van de onderhavige lijst met toezeggingen) en onderdelen daarvan (kosten nieuwe funding, algemene kosten, salariskosten, operationele kosten, afschrijvingen, risicokosten, lasten uit hoofde van belastingen enz.) de bijdrage van de kredietverlening aan PWB-cliënten aan de rentabiliteit van de groep weergeeft;

| ii. | de berekening van de RAROC correct is, en |
| --- | --- |

ii.

de berekening van de RAROC correct is, en

| iii. | de methodiek in acht wordt genomen; |
| --- | --- |

iii.

de methodiek in acht wordt genomen;

| c) | de onafhankelijke deskundige gaat om de zes maanden na of de in punt 3.a gedane toezegging in acht wordt genomen; |
| --- | --- |

c)

de onafhankelijke deskundige gaat om de zes maanden na of de in punt 3.a gedane toezegging in acht wordt genomen;

| d) | de onafhankelijke deskundige krijgt toegang tot de interne procedureregels van Dexia waarin het gebruik van de RAROC (in de zin van de onderhavige lijst met toezeggingen) is uitgewerkt en waarmee het gebruik van die ratio wordt veralgemeend, alsmede tot het overzicht en de voorwaarden van alle kredieten van Dexia voor haar PWB-cliënten. |
| --- | --- |

d)

de onafhankelijke deskundige krijgt toegang tot de interne procedureregels van Dexia waarin het gebruik van de RAROC (in de zin van de onderhavige lijst met toezeggingen) is uitgewerkt en waarmee het gebruik van die ratio wordt veralgemeend, alsmede tot het overzicht en de voorwaarden van alle kredieten van Dexia voor haar PWB-cliënten.

| 4. | Dexia zet het bedrag van de funding die momenteel ter beschikking staat van haar Turkse dochteronderneming DenizBank, uiterlijk per 30 juni 2011 op nul en zegt toe haar tot en met 31 december 2014 geen nieuwe intragroepsfunding meer te verlenen. |
| --- | --- |

4.

Dexia zet het bedrag van de funding die momenteel ter beschikking staat van haar Turkse dochteronderneming DenizBank, uiterlijk per 30 juni 2011 op nul en zegt toe haar tot en met 31 december 2014 geen nieuwe intragroepsfunding meer te verlenen.

| 5. | Dexia vermindert het aandeel korte funding in haar balans en verlengt de gemiddelde looptijd van haar lange funding. De inachtneming van deze toezegging wordt globaal beoordeeld aan de hand van drie kwantitatieve indicatoren. In dat verband:






  a) | handhaaft Dexia de ratio korte funding/totale balansomvang, zoals omschreven in bijlage II bij het onderhavige besluit, op 30 % per 31 december 2009, op maximaal 23 % per 31 december 2010, op maximaal 20 % per 31 december 2011, op maximaal 14 % per 31 december 2012, op maximaal 13 % per 31 december 2013 en op maximaal 11 % per 31 december 2014. Voor de toepassing van deze toezegging wordt deze ratio gedurende de hele referentieperiode gevolgd op basis van het jaargemiddelde; |
| --- | --- | --- |

5.

Dexia vermindert het aandeel korte funding in haar balans en verlengt de gemiddelde looptijd van haar lange funding. De inachtneming van deze toezegging wordt globaal beoordeeld aan de hand van drie kwantitatieve indicatoren. In dat verband:

a)

handhaaft Dexia de ratio korte funding/totale balansomvang, zoals omschreven in bijlage II bij het onderhavige besluit, op 30 % per 31 december 2009, op maximaal 23 % per 31 december 2010, op maximaal 20 % per 31 december 2011, op maximaal 14 % per 31 december 2012, op maximaal 13 % per 31 december 2013 en op maximaal 11 % per 31 december 2014. Voor de toepassing van deze toezegging wordt deze ratio gedurende de hele referentieperiode gevolgd op basis van het jaargemiddelde;

| b) | Dexia trekt de looptijd van haar funding op en verkleint haar looptijdverschil door de gemiddelde looptijd van de passiva van de groep (in de zin van bijlage II bij het onderhavige besluit) te handhaven op een niveau dat ten minste op de volgende niveaus ligt:










  (jaren) |
| --- | --- |
| 31.12.2009 | 31.12.2010 | 31.12.2011 | 31.12.2012 | 31.12.2013 | 31.12.2014 |
| [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] |

b)

Dexia trekt de looptijd van haar funding op en verkleint haar looptijdverschil door de gemiddelde looptijd van de passiva van de groep (in de zin van bijlage II bij het onderhavige besluit) te handhaven op een niveau dat ten minste op de volgende niveaus ligt:

(jaren)

31.12.2009

31.12.2010

31.12.2011

31.12.2012

31.12.2013

31.12.2014

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| c) | Dexia verruimt haar stabiele fundingbronnen. Daarvoor wordt een ratio berekend, waarvan de teller gelijk is aan de som van de funding via gedekte obligaties, funding in de vorm van commerciële RCB- en PWB-deposito’s en waarvan de noemer gelijk is aan de som van alle activa van de Dexia-groep. Deze ratio die 36 % bedroeg per 31 december 2009, dient ten minste 40 % te bedragen per 31 december 2010, ten minste 45 % per 31 december 2011, ten minste 53 % per 31 december 2012, ten minste 55 % per 31 december 2013 en ten minste 58 % per 31 december 2014. |
| --- | --- |

c)

Dexia verruimt haar stabiele fundingbronnen. Daarvoor wordt een ratio berekend, waarvan de teller gelijk is aan de som van de funding via gedekte obligaties, funding in de vorm van commerciële RCB- en PWB-deposito’s en waarvan de noemer gelijk is aan de som van alle activa van de Dexia-groep. Deze ratio die 36 % bedroeg per 31 december 2009, dient ten minste 40 % te bedragen per 31 december 2010, ten minste 45 % per 31 december 2011, ten minste 53 % per 31 december 2012, ten minste 55 % per 31 december 2013 en ten minste 58 % per 31 december 2014.

| 6. | Tot en met 31 oktober 2014:






  i) | maakt Dexia voor commerciële reclame tegenover derden niet zijnde de derden-begunstigden geen gebruik van haar status van bank die ten behoeve van bepaalde van haar verplichtingen een staatsgarantie verleend kreeg, en |
| --- | --- | --- |

6.

Tot en met 31 oktober 2014:

i)

maakt Dexia voor commerciële reclame tegenover derden niet zijnde de derden-begunstigden geen gebruik van haar status van bank die ten behoeve van bepaalde van haar verplichtingen een staatsgarantie verleend kreeg, en

| ii) | gebruikt Dexia de garantie niet voor zuivere arbitrageoperaties. |
| --- | --- |

ii)

gebruikt Dexia de garantie niet voor zuivere arbitrageoperaties.

| 7. | Tegen 30 juni 2010 zet Dexia een rapportagelijn Legacy Portfolio Management Division op. De aan deze businessline toegewezen activa worden afgebouwd of afgestoten in het kader van de in punt 13.n bedoelde toezegging. Daarbij gaat het om de volgende activa: i) de CSP/PSP-portefeuilles (voor een geraamd bedrag van ongeveer 134 miljard EUR per 31 december 2009); ii) de Financial Products-portfeuille (voor een geraamd bedrag van ongeveer 10,7 miljard EUR per 31 december 2009), en iii) de portefeuille non-core PWB loans (voor een geraamd bedrag van ongeveer 17 miljard EUR per 31 december 2009). De funding die Dexia aantrekt en die de fundinggarantie geniet, wordt volledig aan deze businessline toegewezen. |
| --- | --- |

7.

Tegen 30 juni 2010 zet Dexia een rapportagelijn Legacy Portfolio Management Division op. De aan deze businessline toegewezen activa worden afgebouwd of afgestoten in het kader van de in punt 13.n bedoelde toezegging. Daarbij gaat het om de volgende activa: i) de CSP/PSP-portefeuilles (voor een geraamd bedrag van ongeveer 134 miljard EUR per 31 december 2009); ii) de Financial Products-portfeuille (voor een geraamd bedrag van ongeveer 10,7 miljard EUR per 31 december 2009), en iii) de portefeuille non-core PWB loans (voor een geraamd bedrag van ongeveer 17 miljard EUR per 31 december 2009). De funding die Dexia aantrekt en die de fundinggarantie geniet, wordt volledig aan deze businessline toegewezen.

| 8. | Dexia beperkt het bedrag van:






  a) | iedere vorm van dividend dat Dexia NV uitkeert uit hoofde van haar gewone aandelen, en |
| --- | --- | --- |

8.

Dexia beperkt het bedrag van:

a)

iedere vorm van dividend dat Dexia NV uitkeert uit hoofde van haar gewone aandelen, en

| b) | iedere discretionaire vervroegde terugbetaling of couponbetaling op hybride Tier 1-instrumenten of Tier-2 instrumenten i) die zijn uitgegeven door entiteiten die onder de uitsluitende zeggenschap staan van Dexia; ii) die worden gehouden door personen of entiteiten niet zijnde Dexia NV en haar dochterondernemingen, en iii) ten aanzien van de betaling of de uitoefening waarvan discretionaire marge bestaat uit hoofde van de contractuele bepalingen betreffende deze instrumenten,
  zodat, na de voorgenomen uitkering of betaling (en rekening houdende met eventuele betalingen die moeten plaatsvinden als gevolg van een dividenduitkering uit hoofde van gewone aandelen), de core Tier 1 van Dexia-groep (berekend op basis van de laatste, volgens de IFRS-normen opgestelde, geconsolideerde jaarrekening),






  i. | ten minste op het onderstaande niveau uitkomt, en










  31.12.2009 | 31.12.2010 | 31.12.2011 | 31.12.2012 | 31.12.2013 | 31.12.2014 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 10,7 % | 10,6 % | [...] % | [...] % | [...] % | [...] % |

b)

iedere discretionaire vervroegde terugbetaling of couponbetaling op hybride Tier 1-instrumenten of Tier-2 instrumenten i) die zijn uitgegeven door entiteiten die onder de uitsluitende zeggenschap staan van Dexia; ii) die worden gehouden door personen of entiteiten niet zijnde Dexia NV en haar dochterondernemingen, en iii) ten aanzien van de betaling of de uitoefening waarvan discretionaire marge bestaat uit hoofde van de contractuele bepalingen betreffende deze instrumenten,

zodat, na de voorgenomen uitkering of betaling (en rekening houdende met eventuele betalingen die moeten plaatsvinden als gevolg van een dividenduitkering uit hoofde van gewone aandelen), de core Tier 1 van Dexia-groep (berekend op basis van de laatste, volgens de IFRS-normen opgestelde, geconsolideerde jaarrekening),

i.

ten minste op het onderstaande niveau uitkomt, en

31.12.2009

31.12.2010

31.12.2011

31.12.2012

31.12.2013

31.12.2014

10,7 %

10,6 %

[...] %

[...] %

[...] %

[...] %

| ii. | ten minste gelijk is aan de som van:






  i) | 12,5 % van de risicogewogen activa van de Legacy Portfolio Management Division in de zin van punt 7, en |
| --- | --- | --- |

ii.

ten minste gelijk is aan de som van:

i)

12,5 % van de risicogewogen activa van de Legacy Portfolio Management Division in de zin van punt 7, en

| ii) | 9,5 % van risicogewogen activa van de overige activiteiten van de groep (de Core Division). |
| --- | --- |

ii)

9,5 % van risicogewogen activa van de overige activiteiten van de groep (de Core Division).

De bovenstaande toezegging:

| i) | laat de voorwaarden inzake uitkeerbare winsten (in de zin van artikel 617 van het Belgische wetboek van vennootschappen) op het niveau van Dexia onverlet; |
| --- | --- |

i)

laat de voorwaarden inzake uitkeerbare winsten (in de zin van artikel 617 van het Belgische wetboek van vennootschappen) op het niveau van Dexia onverlet;

| ii) | laat de transacties onverlet die Dexia wettelijk verplicht is uit te voeren ten aanzien van hybride Tier 1- of Tier 2-instrumenten of van transacties welke Dexia voor die instrumenten moet uitvoeren uit hoofde van vóór 1 februari 2010 afgesloten contracten; |
| --- | --- |

ii)

laat de transacties onverlet die Dexia wettelijk verplicht is uit te voeren ten aanzien van hybride Tier 1- of Tier 2-instrumenten of van transacties welke Dexia voor die instrumenten moet uitvoeren uit hoofde van vóór 1 februari 2010 afgesloten contracten;

| ii) | wordt herzien in het geval van aanzienlijke veranderingen in de definitie van het toetsingsvermogen en de voor Dexia geldende boekhoudnormen, en |
| --- | --- |

ii)

wordt herzien in het geval van aanzienlijke veranderingen in de definitie van het toetsingsvermogen en de voor Dexia geldende boekhoudnormen, en

| iv) | geldt voor iedere uitkering die plaatsvindt in de periode tot en met 31 december 2014. |
| --- | --- |

iv)

geldt voor iedere uitkering die plaatsvindt in de periode tot en met 31 december 2014.

| 9. | Bovendien ziet Dexia, onverminderd de transacties die zij wettelijk verplicht is uit te voeren ten aanzien van hybride Tier 1- of Tier 2-instrumenten of de transacties welke zij voor die instrumenten moet uitvoeren uit hoofde van vóór 1 februari 2010 afgesloten contracten, tot en met 31 december 2011 af van:






  a) | het doen van couponbetalingen op hybride Tier 1-instrumenten of Tier 2-instrumenten die worden gehouden door personen of entiteiten niet zijnde Dexia NV en haar dochterondernemingen en ten aanzien waarvan, uit hoofde van de contractuele bepalingen voor die instrumenten, een discretionaire marge geldt; |
| --- | --- | --- |

9.

Bovendien ziet Dexia, onverminderd de transacties die zij wettelijk verplicht is uit te voeren ten aanzien van hybride Tier 1- of Tier 2-instrumenten of de transacties welke zij voor die instrumenten moet uitvoeren uit hoofde van vóór 1 februari 2010 afgesloten contracten, tot en met 31 december 2011 af van:

a)

het doen van couponbetalingen op hybride Tier 1-instrumenten of Tier 2-instrumenten die worden gehouden door personen of entiteiten niet zijnde Dexia NV en haar dochterondernemingen en ten aanzien waarvan, uit hoofde van de contractuele bepalingen voor die instrumenten, een discretionaire marge geldt;

| b) | het goedkeuren of het via stemming doen goedkeuren van iedere vorm van dividenduitkering door een van de entiteiten waarover Dexia NV al dan niet middellijk uitsluitende zeggenschap heeft (daaronder begrepen entiteiten die zij voor 100 % in handen heeft) wanneer een dergelijke dividenduitkering een verplichting met zich brengt tot couponbetaling op hybride Tier 1-instrumenten of Tier 2-instrumenten die door personen niet zijnde Dexia NV en haar dochterondernemingen worden gehouden, en |
| --- | --- |

b)

het goedkeuren of het via stemming doen goedkeuren van iedere vorm van dividenduitkering door een van de entiteiten waarover Dexia NV al dan niet middellijk uitsluitende zeggenschap heeft (daaronder begrepen entiteiten die zij voor 100 % in handen heeft) wanneer een dergelijke dividenduitkering een verplichting met zich brengt tot couponbetaling op hybride Tier 1-instrumenten of Tier 2-instrumenten die door personen niet zijnde Dexia NV en haar dochterondernemingen worden gehouden, en

| c) | een discretionaire optie tot vervroegde terugbetaling uit te oefenen voor de hier in punt a) bedoelde hybride Tier 1-instrumenten of Tier 2-instrumenten. |
| --- | --- |

c)

een discretionaire optie tot vervroegde terugbetaling uit te oefenen voor de hier in punt a) bedoelde hybride Tier 1-instrumenten of Tier 2-instrumenten.

Dexia NV ziet tot en met 31 december 2011 af van de uitkering van dividend voor haar gewone aandelen. Dit verbod geldt niet voor de uitkering van dividend die volledig via de toewijzing van nieuwe aandelen plaatsvindt, mits het aldus uitgekeerde bedrag: i) in overeenstemming is met punt 8, en ii) maximaal 40 % bedraagt van het nettoresultaat van Dexia NV over het boekjaar 2009 wat betreft de dividenduitkeringen die in 2010 plaatsvinden, en maximaal 40 % van het nettoresultaat van Dexia NV over het boekjaar 2010 wat betreft de dividenduitkeringen in 2011.

| 10. | Dexia blijft ten aanzien van de beloning van het directiecomité en het executief comité van Dexia en de belangrijkste operationele entiteiten van de Dexia-groep de beloningsbeginselen toepassen die in het kader van de G-20 en door de betrokken nationale instanties zijn uitgewerkt. |
| --- | --- |

10.

Dexia blijft ten aanzien van de beloning van het directiecomité en het executief comité van Dexia en de belangrijkste operationele entiteiten van de Dexia-groep de beloningsbeginselen toepassen die in het kader van de G-20 en door de betrokken nationale instanties zijn uitgewerkt.

| 11. | Overeenkomstig het op 17 december 2009 ingediende herstructureringsplan:






  a) | brengt Dexia, in het kader van haar beleid ten aanzien van nieuwe productie, de nieuwe PWB-productie terug tot 12 miljard EUR in 2009, tot 15 miljard EUR in 2010 en tot telkens 18 miljard EUR in de periode 2011-2014; |
| --- | --- | --- |

11.

Overeenkomstig het op 17 december 2009 ingediende herstructureringsplan:

a)

brengt Dexia, in het kader van haar beleid ten aanzien van nieuwe productie, de nieuwe PWB-productie terug tot 12 miljard EUR in 2009, tot 15 miljard EUR in 2010 en tot telkens 18 miljard EUR in de periode 2011-2014;

| b) | verlaagt Dexia vóór 31 december 2012 haar exploitatiekosten met 15 %; |
| --- | --- |

b)

verlaagt Dexia vóór 31 december 2012 haar exploitatiekosten met 15 %;

| c) | ziet Dexia er op toe dat zij bij haar tradingactiviteiten geen risico’s voor eigen rekening neemt die niet in overeenstemming zijn met de doelstelling van het herstel van de levensvatbaarheid op basis van een voorzichtig beheer. Daarom krimpt Dexia haar tradingactiviteiten in (met 44 % van de jaarlijkse gemiddelde Value at Risk, die 126 miljard EUR bedroeg in 2008) en zet zij haar tradingactiviteiten voor eigen rekening stop vanaf de dag van het onderhavige besluit van de Commissie; |
| --- | --- |

c)

ziet Dexia er op toe dat zij bij haar tradingactiviteiten geen risico’s voor eigen rekening neemt die niet in overeenstemming zijn met de doelstelling van het herstel van de levensvatbaarheid op basis van een voorzichtig beheer. Daarom krimpt Dexia haar tradingactiviteiten in (met 44 % van de jaarlijkse gemiddelde Value at Risk, die 126 miljard EUR bedroeg in 2008) en zet zij haar tradingactiviteiten voor eigen rekening stop vanaf de dag van het onderhavige besluit van de Commissie;

| d) | ziet Dexia, vanaf de dag van het besluit van de Commissie, onmiddellijk en definitief af van het voordeel van de converteerbare Dexia BIL-obligatie van 376 miljoen EUR waarop Luxemburg in september 2008 had toegezegd te zullen intekenen. |
| --- | --- |

d)

ziet Dexia, vanaf de dag van het besluit van de Commissie, onmiddellijk en definitief af van het voordeel van de converteerbare Dexia BIL-obligatie van 376 miljoen EUR waarop Luxemburg in september 2008 had toegezegd te zullen intekenen.

De fundinggarantie

| 12. | Het gebruik dat Dexia van de fundinggarantie zoals die met het addendum van 14 oktober 2009 is verlengd (hierna „de garantie” genoemd), kan maken wordt beperkt, op de volgende voorwaarden:






  a) | de mogelijkheid voor Dexia om de garantie te genieten voor alle depositocontracten die zij sluit, wordt stopgezet vanaf 31 maart 2010; |
| --- | --- | --- |

12.

Het gebruik dat Dexia van de fundinggarantie zoals die met het addendum van 14 oktober 2009 is verlengd (hierna „de garantie” genoemd), kan maken wordt beperkt, op de volgende voorwaarden:

a)

de mogelijkheid voor Dexia om de garantie te genieten voor alle depositocontracten die zij sluit, wordt stopgezet vanaf 31 maart 2010;

| b) | de mogelijkheid voor Dexia om de fundinggarantie te genieten voor alle kortetermijnuitgiften (minder dan één jaar) die vanaf 31 mei 2010 plaatsvinden, wordt stopgezet; |
| --- | --- |

b)

de mogelijkheid voor Dexia om de fundinggarantie te genieten voor alle kortetermijnuitgiften (minder dan één jaar) die vanaf 31 mei 2010 plaatsvinden, wordt stopgezet;

| c) | de mogelijkheid voor Dexia om de fundinggarantie te genieten voor alle uitgiften of contracten die tot stand zijn gekomen of gesloten, wordt stopgezet vanaf 30 juni 2010; |
| --- | --- |

c)

de mogelijkheid voor Dexia om de fundinggarantie te genieten voor alle uitgiften of contracten die tot stand zijn gekomen of gesloten, wordt stopgezet vanaf 30 juni 2010;

| d) | het totale garandeerde uitstaande bedrag bedraagt nooit meer dan 100 miljard EUR; |
| --- | --- |

d)

het totale garandeerde uitstaande bedrag bedraagt nooit meer dan 100 miljard EUR;

| e) | tijdens de looptijd van de garantie betaalt Dexia de betrokken lidstaten een aanvullende vergoeding op het bedrag waarmee de onderstaande drempels voor uitstaande gegarandeerde bedragen worden overschreden:








  Drempel/tranche (gegarandeerde uitstaande bedragen x miljard EUR) | [60-70] | [70-80] | [80-100] |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Aanvullende vergoeding bij overschrijding van deze drempel (in basispunten) | + 50 | + 65 | + 80 |

e)

tijdens de looptijd van de garantie betaalt Dexia de betrokken lidstaten een aanvullende vergoeding op het bedrag waarmee de onderstaande drempels voor uitstaande gegarandeerde bedragen worden overschreden:

Drempel/tranche (gegarandeerde uitstaande bedragen x miljard EUR)

[60-70]

[70-80]

[80-100]

Aanvullende vergoeding bij overschrijding van deze drempel (in basispunten)

+ 50

+ 65

+ 80

Afstotingen en af te bouwen activiteiten

| 13. | Dexia stoot de hierna opgesomde activa af volgens het onderstaande tijdschema:






  a) | afstoting of beursintroductie van het 70 %-belang van de groep in zijn Italiaanse dochteronderneming Crediop tegen 31 oktober 2012. Op grond van punt 15 van de mededeling betreffende herstructureringsmaatregelen in de financiële sector behoeft Dexia haar belang in Crediop niet tegen een overdreven gedrukte prijs (minder dan [...]-maal de boekwaarde in 2010 en 2011 en [...]-maal de boekwaarde in 2012) te verkopen; |
| --- | --- | --- |

13.

Dexia stoot de hierna opgesomde activa af volgens het onderstaande tijdschema:

a)

afstoting of beursintroductie van het 70 %-belang van de groep in zijn Italiaanse dochteronderneming Crediop tegen 31 oktober 2012. Op grond van punt 15 van de mededeling betreffende herstructureringsmaatregelen in de financiële sector behoeft Dexia haar belang in Crediop niet tegen een overdreven gedrukte prijs (minder dan [...]-maal de boekwaarde in 2010 en 2011 en [...]-maal de boekwaarde in 2012) te verkopen;

| b) | afstoting tegen 30 juni 2010 van DEP, de Franse dochteronderneming van Dexia Insurance Belgium (DIB) die actief is op het gebied van levensverzekeringen en social engineering. De ondertekening van de overdrachtsovereenkomst heeft op 9 december 2009 plaatsgevonden en de verkoop zou in de loop van het eerste halfjaar 2010 voltooid moeten zijn; |
| --- | --- |

b)

afstoting tegen 30 juni 2010 van DEP, de Franse dochteronderneming van Dexia Insurance Belgium (DIB) die actief is op het gebied van levensverzekeringen en social engineering. De ondertekening van de overdrachtsovereenkomst heeft op 9 december 2009 plaatsgevonden en de verkoop zou in de loop van het eerste halfjaar 2010 voltooid moeten zijn;

| c) | afstoting of beursintroductie tegen 31 december 2010 van het 51 %-belang van Dexia in AdInfo, de dochteronderneming die lokale overheden in België informaticadiensten verleent; |
| --- | --- |

c)

afstoting of beursintroductie tegen 31 december 2010 van het 51 %-belang van Dexia in AdInfo, de dochteronderneming die lokale overheden in België informaticadiensten verleent;

| d) | afstoting van het belang van Dexia in SPE vóór 31 december 2010; |
| --- | --- |

d)

afstoting van het belang van Dexia in SPE vóór 31 december 2010;

| e) | afstoting van het 20 %-belang van Dexia in Crédit du Nord. Deze afstoting heeft op 11 december 2009 plaatsgevonden (daadwerkelijke overdracht van de effecten en contanten); |
| --- | --- |

e)

afstoting van het 20 %-belang van Dexia in Crédit du Nord. Deze afstoting heeft op 11 december 2009 plaatsgevonden (daadwerkelijke overdracht van de effecten en contanten);

| f) | sluiting tegen eind 2010 van ongeveer 80 bankkantoren in België in het kader van het nieuwe distributiemodel van de groep; |
| --- | --- |

f)

sluiting tegen eind 2010 van ongeveer 80 bankkantoren in België in het kader van het nieuwe distributiemodel van de groep;

| g) | stopzetting van de volgende activiteiten van RCB International:






  i. | in de loop van 2009 en begin 2010 hebben plaatsgevonden: de afstoting van Experta Jersey, de stopzetting van Dexia Private Bank Jersey, de stopzetting van de privatebankingactiviteiten in Montevideo, de stopzetting van de plannen om private banking in Singapore te ontwikkelen, de stopzetting van het project voor consumer finance in Rusland, de stopzetting van de activiteiten van Dexia Asset Management (Dexia AM) in Centraal- en Oost-Europa, en de afstoting van de trustactiviteiten van Experta in Zwitserland; |
| --- | --- | --- |

g)

stopzetting van de volgende activiteiten van RCB International:

i.

in de loop van 2009 en begin 2010 hebben plaatsgevonden: de afstoting van Experta Jersey, de stopzetting van Dexia Private Bank Jersey, de stopzetting van de privatebankingactiviteiten in Montevideo, de stopzetting van de plannen om private banking in Singapore te ontwikkelen, de stopzetting van het project voor consumer finance in Rusland, de stopzetting van de activiteiten van Dexia Asset Management (Dexia AM) in Centraal- en Oost-Europa, en de afstoting van de trustactiviteiten van Experta in Zwitserland;

| ii. | de afstoting van de trustactiviteiten van Experta op de Bahama’s en de afstoting van de Deense dochteronderneming van Dexia BIL (die actief is in activabeheer, private banking, marktactiviteiten en structured finance) vindt plaats tegen 31 december 2011; |
| --- | --- |

ii.

de afstoting van de trustactiviteiten van Experta op de Bahama’s en de afstoting van de Deense dochteronderneming van Dexia BIL (die actief is in activabeheer, private banking, marktactiviteiten en structured finance) vindt plaats tegen 31 december 2011;

| h) | afstoting of beursintroductie tegen 31 oktober 2012 van het belang van Dexia in haar Slovaakse dochteronderneming Dexia Banka Slovensko (DBS). Op grond van punt 15 van de mededeling betreffende herstructureringsmaatregelen in de financiële sector behoeft Dexia haar belang in DBS niet tegen een overdreven gedrukte prijs (minder dan [...]-maal de boekwaarde in 2010 en [...]-maal de boekwaarde in 2011) te verkopen; |
| --- | --- |

h)

afstoting of beursintroductie tegen 31 oktober 2012 van het belang van Dexia in haar Slovaakse dochteronderneming Dexia Banka Slovensko (DBS). Op grond van punt 15 van de mededeling betreffende herstructureringsmaatregelen in de financiële sector behoeft Dexia haar belang in DBS niet tegen een overdreven gedrukte prijs (minder dan [...]-maal de boekwaarde in 2010 en [...]-maal de boekwaarde in 2011) te verkopen;

| i) | stopzetting en afbouw van de volgende internationale PWB-activiteiten:






  1. | India: afstoting van deze entiteit heeft in 2009 plaatsgevonden; |
| --- | --- | --- |

i)

stopzetting en afbouw van de volgende internationale PWB-activiteiten:

1.

India: afstoting van deze entiteit heeft in 2009 plaatsgevonden;

| 2. | Zwitserland (Dexia Public Finance Switzerland) en Zweden (Dexia Norden): sluiting en liquidatie tegen 31 december 2010; |
| --- | --- |

2.

Zwitserland (Dexia Public Finance Switzerland) en Zweden (Dexia Norden): sluiting en liquidatie tegen 31 december 2010;

| 3. | Mexico, Australië en Japan: afbouw van de balans en inkrimping van het personeelsbestand. De Mexicaanse entiteit is in 2009 gesloten en haar activa zijn overgedragen aan DCL New York waar zij worden afgebouwd; het personeelsbestand in Japan en Australië werd in 2009 met de helft verminderd, en de daarmee verbonden activiteiten worden afgebouwd; |
| --- | --- |

3.

Mexico, Australië en Japan: afbouw van de balans en inkrimping van het personeelsbestand. De Mexicaanse entiteit is in 2009 gesloten en haar activa zijn overgedragen aan DCL New York waar zij worden afgebouwd; het personeelsbestand in Japan en Australië werd in 2009 met de helft verminderd, en de daarmee verbonden activiteiten worden afgebouwd;

| j) | afstoting van FSA (voltooid op 1 juli 2009), waarna afstoting van de belangen van Dexia in Assured Guaranty (AGO) tegen 31 december 2011; |
| --- | --- |

j)

afstoting van FSA (voltooid op 1 juli 2009), waarna afstoting van de belangen van Dexia in Assured Guaranty (AGO) tegen 31 december 2011;

| k) | afstoting van het 49 %-belang in Kommunalkredit Austria (KA). Deze afstoting heeft plaatsgevonden in het vierde kwartaal 2008; |
| --- | --- |

k)

afstoting van het 49 %-belang in Kommunalkredit Austria (KA). Deze afstoting heeft plaatsgevonden in het vierde kwartaal 2008;

| l) | afstoting of beursintroductie van Deniz Emeklilik, de verzekeringsdochter van DenizBank, tegen 31 oktober 2012; |
| --- | --- |

l)

afstoting of beursintroductie van Deniz Emeklilik, de verzekeringsdochter van DenizBank, tegen 31 oktober 2012;

| m) | afstoting van het 60 %-belang van de groep in Dexia Sabadell tegen 31 december 2013; |
| --- | --- |

m)

afstoting van het 60 %-belang van de groep in Dexia Sabadell tegen 31 december 2013;

| n) | versnelde overdracht van de obligatieportefeuille van Dexia met telkens [10-20] miljard EUR per jaar in 2010 en 2011, met [5-15] tot [10-20] miljard EUR in 2012, met telkens [0-10] tot [5-15] miljard EUR in 2013 en 2014; |
| --- | --- |

n)

versnelde overdracht van de obligatieportefeuille van Dexia met telkens [10-20] miljard EUR per jaar in 2010 en 2011, met [5-15] tot [10-20] miljard EUR in 2012, met telkens [0-10] tot [5-15] miljard EUR in 2013 en 2014;

| o) | overeenkomstig het op 17 december 2009 ingediende herstructureringsplan, afbouw van de activiteiten inzake Standby Bond Purchase Agreements (SBPA) en Tender Option Bonds (TOB) (Verenigde Staten/Canada). |
| --- | --- |

o)

overeenkomstig het op 17 december 2009 ingediende herstructureringsplan, afbouw van de activiteiten inzake Standby Bond Purchase Agreements (SBPA) en Tender Option Bonds (TOB) (Verenigde Staten/Canada).

De in de punten a) tot en met n) bedoelde toezeggingen tot afstoting wordt geacht te zijn vervuld wanneer Dexia en de overnemer een dwingend en definitief akkoord hebben gesloten (dit wil zeggen een overeenkomst die Dexia niet eenzijdig kan opzeggen zonder een boete te betalen) voor de overdracht van de volledige deelneming van Dexia in de betrokken entiteit of het betrokken actief, zelfs al zijn op het tijdstip van de ondertekening van het akkoord nog niet alle toestemmingen of verklaringen van geen bezwaar van de bevoegde toezichthouders verkregen.

| 14. | De afstoting van hier in punt 13 beschreven activa, alsmede de afschrijving op de activa en passiva van Dexia leveren de volgende positieve resultaten op:






  a) | inkrimping met 35 % van de totale balansomvang van Dexia tegen 31 december 2014 ten opzichte van de omvang per 31 december 2008, op de voorwaarden en overeenkomstig de boekhoudkundige regels zoals die zijn beschreven in de aanvullende maatregelen bij het herstructureringsplan dat Dexia de Commissie op 17 december 2009 heeft gezonden. In absolute cijfers zal het balanstotaal dalen van 651 miljard EUR per 31 december 2008, tot 580 miljard EUR per 31 december 2009, tot [510-550] miljard EUR per 31 december 2010, tot [485-545] miljard EUR per 31 december 2011, tot [425-490] miljard EUR per 31 december 2012, tot [405-465] miljard EUR per 31 december 2013 en tot 427 miljard EUR per 31 december 2014 — of een daling van in totaal 224 miljard EUR. Deze bedragen dienen te worden gecorrigeerd voor de ontwikkeling van de marktwaarde van de op de balans van Dexia geboekte afgeleide producten indien deze ontwikkeling afwijkt van die welke in het herstructureringplan van Dexia is beschreven, en voor zover een dergelijke afwijking niet resulteert uit een significante stijging van de notionele waarde van deze afgeleide producten; |
| --- | --- | --- |

14.

De afstoting van hier in punt 13 beschreven activa, alsmede de afschrijving op de activa en passiva van Dexia leveren de volgende positieve resultaten op:

a)

inkrimping met 35 % van de totale balansomvang van Dexia tegen 31 december 2014 ten opzichte van de omvang per 31 december 2008, op de voorwaarden en overeenkomstig de boekhoudkundige regels zoals die zijn beschreven in de aanvullende maatregelen bij het herstructureringsplan dat Dexia de Commissie op 17 december 2009 heeft gezonden. In absolute cijfers zal het balanstotaal dalen van 651 miljard EUR per 31 december 2008, tot 580 miljard EUR per 31 december 2009, tot [510-550] miljard EUR per 31 december 2010, tot [485-545] miljard EUR per 31 december 2011, tot [425-490] miljard EUR per 31 december 2012, tot [405-465] miljard EUR per 31 december 2013 en tot 427 miljard EUR per 31 december 2014 — of een daling van in totaal 224 miljard EUR. Deze bedragen dienen te worden gecorrigeerd voor de ontwikkeling van de marktwaarde van de op de balans van Dexia geboekte afgeleide producten indien deze ontwikkeling afwijkt van die welke in het herstructureringplan van Dexia is beschreven, en voor zover een dergelijke afwijking niet resulteert uit een significante stijging van de notionele waarde van deze afgeleide producten;

| b) | het balanstotaal van de Core Division bedraagt [390-410] miljard EUR per 31 december 2010, [385-415] miljard EUR per 31 december 2011, [345-380] miljard EUR per 31 december 2012, [335-365] miljard EUR per 31 december 2013 en 353 miljard EUR per 31 december 2014, of een inkrimping van een grootteorde van 45 % tegenover het balanstotaal van de groep per 31 december 2008. De jaarlijkse ontwikkeling van de balansomvang voor de activiteiten van de Core Division en de Legacy Portfolio Management Division is in overeenstemming met de in bijlage II bij dit besluit gegeven beschrijving. |
| --- | --- |

b)

het balanstotaal van de Core Division bedraagt [390-410] miljard EUR per 31 december 2010, [385-415] miljard EUR per 31 december 2011, [345-380] miljard EUR per 31 december 2012, [335-365] miljard EUR per 31 december 2013 en 353 miljard EUR per 31 december 2014, of een inkrimping van een grootteorde van 45 % tegenover het balanstotaal van de groep per 31 december 2008. De jaarlijkse ontwikkeling van de balansomvang voor de activiteiten van de Core Division en de Legacy Portfolio Management Division is in overeenstemming met de in bijlage II bij dit besluit gegeven beschrijving.

De met afstoting belaste trustee

| 15. | a) | Ingeval één van de toezeggingen tot afstoting van de in de punten 13.a, 13.c, 13.d, 13.h, 13.l of 13.m bedoelde activa niet binnen de genoemde termijn is voltooid en, zonder goedkeuring door de Commissie van een alternatieve toezegging, leggen de Franse, Belgische en Luxemburgse autoriteiten vooraf, en uiterlijk één maand na de voor afstoting vastgestelde termijn, de Commissie een lijst ter goedkeuring voor van één tot drie personen die, in samenspraak met Dexia, zijn gekozen met het oog op de aanstelling tot met de tenuitvoerlegging van die afstotingen belaste trustee. |
| --- | --- | --- |

15.

a)

Ingeval één van de toezeggingen tot afstoting van de in de punten 13.a, 13.c, 13.d, 13.h, 13.l of 13.m bedoelde activa niet binnen de genoemde termijn is voltooid en, zonder goedkeuring door de Commissie van een alternatieve toezegging, leggen de Franse, Belgische en Luxemburgse autoriteiten vooraf, en uiterlijk één maand na de voor afstoting vastgestelde termijn, de Commissie een lijst ter goedkeuring voor van één tot drie personen die, in samenspraak met Dexia, zijn gekozen met het oog op de aanstelling tot met de tenuitvoerlegging van die afstotingen belaste trustee.

| b) | De met de afstoting belaste trustee is onafhankelijk, beschikt over de vereiste competenties en mag bij de uitoefening van zijn opdracht niet met een belangenconflict worden geconfronteerd. |
| --- | --- |

b)

De met de afstoting belaste trustee is onafhankelijk, beschikt over de vereiste competenties en mag bij de uitoefening van zijn opdracht niet met een belangenconflict worden geconfronteerd.

| c) | De Commissie kan de voorgestelde trustee of trustees goedkeuren, of deze afwijzen. Indien de Commissie de voorgestelde met de afstoting belaste trustee of trustees afwijst, stellen Dexia en de Franse, Belgische en Luxemburgse autoriteiten binnen een termijn van één maand na de kennisgeving van deze afwijzing, één tot drie nieuwe kandidaten voor, die de Commissie eveneens kan goedkeuren of afwijzen. Indien alle voorgestelde kandidaten uiteindelijk door de Commissie worden afgewezen, stelt deze een trustee aan, die Dexia zal aanstellen of doen aanstellen, op basis van een door de Commissie goedgekeurd mandaat. |
| --- | --- |

c)

De Commissie kan de voorgestelde trustee of trustees goedkeuren, of deze afwijzen. Indien de Commissie de voorgestelde met de afstoting belaste trustee of trustees afwijst, stellen Dexia en de Franse, Belgische en Luxemburgse autoriteiten binnen een termijn van één maand na de kennisgeving van deze afwijzing, één tot drie nieuwe kandidaten voor, die de Commissie eveneens kan goedkeuren of afwijzen. Indien alle voorgestelde kandidaten uiteindelijk door de Commissie worden afgewezen, stelt deze een trustee aan, die Dexia zal aanstellen of doen aanstellen, op basis van een door de Commissie goedgekeurd mandaat.

| d) | De Franse, Belgische en Luxemburgse autoriteiten verbinden zich er toe dat Dexia de met de afstoting belaste trustee de nodige en passende vertegenwoordigingsbevoegdheden verleent om:






  i. | de afstoting van de hier in punt a) bedoelde activa ten uitvoer te leggen (daaronder begrepen alle bevoegdheden die nodig zijn om de correcte tenuitvoerlegging te garanderen van de documenten die voor de tenuitvoerlegging van deze afstoting vereist zijn), en |
| --- | --- | --- |

d)

De Franse, Belgische en Luxemburgse autoriteiten verbinden zich er toe dat Dexia de met de afstoting belaste trustee de nodige en passende vertegenwoordigingsbevoegdheden verleent om:

i.

de afstoting van de hier in punt a) bedoelde activa ten uitvoer te leggen (daaronder begrepen alle bevoegdheden die nodig zijn om de correcte tenuitvoerlegging te garanderen van de documenten die voor de tenuitvoerlegging van deze afstoting vereist zijn), en

| ii. | om iedere maatregel te nemen of verklaring te doen die nodig of passend is om de afstoting ten uitvoer te leggen, daaronder begrepen de aanstelling van raadslieden die het afstotingsproces moeten begeleiden. |
| --- | --- |

ii.

om iedere maatregel te nemen of verklaring te doen die nodig of passend is om de afstoting ten uitvoer te leggen, daaronder begrepen de aanstelling van raadslieden die het afstotingsproces moeten begeleiden.

| e) | De met de afstoting belaste trustee neemt in de aan- en verkoopovereenkomst of -overeenkomsten alle gebruikelijke en redelijke voorwaarden op die hij passend acht om de verkoop binnen het jaar na zijn aanstelling tot trustee te kunnen afronden. De met de afstoting belaste trustee organiseert het verkoopproces zodanig dat een afstoting is gegarandeerd [...]. |
| --- | --- |

e)

De met de afstoting belaste trustee neemt in de aan- en verkoopovereenkomst of -overeenkomsten alle gebruikelijke en redelijke voorwaarden op die hij passend acht om de verkoop binnen het jaar na zijn aanstelling tot trustee te kunnen afronden. De met de afstoting belaste trustee organiseert het verkoopproces zodanig dat een afstoting is gegarandeerd [...].

| f) | De kosten van de prestaties van de met de afstoting belaste trustee komen ten laste van Dexia. |
| --- | --- |

f)

De kosten van de prestaties van de met de afstoting belaste trustee komen ten laste van Dexia.

De tenuitvoerlegging

| 16. | Ingeval er een wijziging in de zeggenschap over Dexia plaatsvindt, kan de Commissie besluiten dat de bovenstaande toezeggingen geheel of ten dele niet langer gelden. Bij dat besluit houdt zij rekening met de gevolgen van de beoogde ontwikkeling op de levensvatbaarheid op lange termijn en op de mededinging en past zij met name het beginsel toe dat de verkoop van een begunstigde van steun aan een concurrent op zich al een vorm van compensatie is voor eventuele concurrentiedistorsies. |
| --- | --- |

16.

Ingeval er een wijziging in de zeggenschap over Dexia plaatsvindt, kan de Commissie besluiten dat de bovenstaande toezeggingen geheel of ten dele niet langer gelden. Bij dat besluit houdt zij rekening met de gevolgen van de beoogde ontwikkeling op de levensvatbaarheid op lange termijn en op de mededinging en past zij met name het beginsel toe dat de verkoop van een begunstigde van steun aan een concurrent op zich al een vorm van compensatie is voor eventuele concurrentiedistorsies.

| 17. | a) | De Belgische, Franse en Luxemburgse autoriteiten leggen de Commissie vooraf, en uiterlijk één maand na het onderhavige eindbesluit, een lijst ter goedkeuring voor van één tot drie personen die, in samenspraak met Dexia, zijn gekozen met het oog op de aanstelling als onafhankelijk deskundige die is belast met het in detail nagaan van de toepassing van de bovenstaande toezeggingen (hierna „de onafhankelijke deskundige” genoemd). |
| --- | --- | --- |

17.

a)

De Belgische, Franse en Luxemburgse autoriteiten leggen de Commissie vooraf, en uiterlijk één maand na het onderhavige eindbesluit, een lijst ter goedkeuring voor van één tot drie personen die, in samenspraak met Dexia, zijn gekozen met het oog op de aanstelling als onafhankelijk deskundige die is belast met het in detail nagaan van de toepassing van de bovenstaande toezeggingen (hierna „de onafhankelijke deskundige” genoemd).

| b) | De onafhankelijke deskundige moet over de vereiste competenties beschikken en mag bij de uitoefening van zijn opdracht niet met een belangenconflict worden geconfronteerd. |
| --- | --- |

b)

De onafhankelijke deskundige moet over de vereiste competenties beschikken en mag bij de uitoefening van zijn opdracht niet met een belangenconflict worden geconfronteerd.

| c) | De Commissie kan de voorgestelde onafhankelijke deskundige of deskundigen goedkeuren, of deze afwijzen. Indien de Commissie de voorgestelde onafhankelijke deskundige of deskundigen afwijst, stellen Dexia en de Belgische, Franse en Luxemburgse autoriteiten binnen een termijn van één maand na de kennisgeving van deze afwijzing, één tot drie nieuwe kandidaten voor, die de Commissie eveneens kan goedkeuren of afwijzen. |
| --- | --- |

c)

De Commissie kan de voorgestelde onafhankelijke deskundige of deskundigen goedkeuren, of deze afwijzen. Indien de Commissie de voorgestelde onafhankelijke deskundige of deskundigen afwijst, stellen Dexia en de Belgische, Franse en Luxemburgse autoriteiten binnen een termijn van één maand na de kennisgeving van deze afwijzing, één tot drie nieuwe kandidaten voor, die de Commissie eveneens kan goedkeuren of afwijzen.

| d) | Indien alle voorgestelde kandidaten uiteindelijk door de Commissie worden afgewezen, stelt de Commissie een onafhankelijke deskundige aan. |
| --- | --- |

d)

Indien alle voorgestelde kandidaten uiteindelijk door de Commissie worden afgewezen, stelt de Commissie een onafhankelijke deskundige aan.

| e) | De kosten van de prestaties van de onafhankelijke deskundige komen ten laste van Dexia. |
| --- | --- |

e)

De kosten van de prestaties van de onafhankelijke deskundige komen ten laste van Dexia.

| 18. | a) | De Commissie heeft gedurende de volledige duur van het herstructureringsplan zonder enige beperking toegang tot de gegevens die nodig zijn voor de tenuitvoerlegging van het besluit waarmee zij het herstructureringsplan goedkeurt. Zij kan zich, met de toestemming van de Belgische, Franse en Luxemburgse autoriteiten, rechtstreeks tot Dexia richten om de nodige toelichting en verduidelijking te kunnen krijgen. De Belgische, Franse en Luxemburgse autoriteiten en Dexia leveren zelf volledige medewerking bij alle controles die de Commissie of, in voorkomend geval, de onafhankelijke deskundige kan vragen. |
| --- | --- | --- |

18.

a)

De Commissie heeft gedurende de volledige duur van het herstructureringsplan zonder enige beperking toegang tot de gegevens die nodig zijn voor de tenuitvoerlegging van het besluit waarmee zij het herstructureringsplan goedkeurt. Zij kan zich, met de toestemming van de Belgische, Franse en Luxemburgse autoriteiten, rechtstreeks tot Dexia richten om de nodige toelichting en verduidelijking te kunnen krijgen. De Belgische, Franse en Luxemburgse autoriteiten en Dexia leveren zelf volledige medewerking bij alle controles die de Commissie of, in voorkomend geval, de onafhankelijke deskundige kan vragen.

| b) | De onafhankelijke deskundige dient, in samenwerking met Dexia, om het halfjaar bij de Commissie een verslag in over de tenuitvoerlegging van bovenstaande toezeggingen. Dit verslag bevat een gedetailleerde uiteenzetting van de vooruitgang die is geboekt bij de tenuitvoerlegging van het herstructureringsplan, en met name: i) de inkrimping van de balans zoals die in punt 14 is voorzien; ii) de liquiditeits- en fundingratio’s zoals die in punt 5 zijn voorzien; iii) de inachtneming van de toezegging met betrekking tot de RAROC in het afgelopen halfjaar als bedoeld in punt 3; iv) de afstoting en afbouw van activiteiten zoals die in punt 13 zijn beschreven, daaronder begrepen de datum van afstoting of sluiting, de boekwaarde van de activa per 31 december 2008, de waarde bij overdracht, de geboekte winst of het geboekte verlies, en nadere gegevens over de maatregelen die in het kader van het herstructureringsplan nog ten uitvoer moeten worden gelegd. Dit verslag omvat ook de kostenelementen en de berekening van de RAROC (als bedoeld in punt 3) die voor het halfjaar na de indiening van dit verslag gelden. Dit verslag wordt ingediend uiterlijk één maand na de presentatie van de halfjaarrekeningen en de goedkeuring van de jaarrekening, en hoe dan ook vóór 1 oktober en vóór 30 april van elk jaar. |
| --- | --- |

b)

De onafhankelijke deskundige dient, in samenwerking met Dexia, om het halfjaar bij de Commissie een verslag in over de tenuitvoerlegging van bovenstaande toezeggingen. Dit verslag bevat een gedetailleerde uiteenzetting van de vooruitgang die is geboekt bij de tenuitvoerlegging van het herstructureringsplan, en met name: i) de inkrimping van de balans zoals die in punt 14 is voorzien; ii) de liquiditeits- en fundingratio’s zoals die in punt 5 zijn voorzien; iii) de inachtneming van de toezegging met betrekking tot de RAROC in het afgelopen halfjaar als bedoeld in punt 3; iv) de afstoting en afbouw van activiteiten zoals die in punt 13 zijn beschreven, daaronder begrepen de datum van afstoting of sluiting, de boekwaarde van de activa per 31 december 2008, de waarde bij overdracht, de geboekte winst of het geboekte verlies, en nadere gegevens over de maatregelen die in het kader van het herstructureringsplan nog ten uitvoer moeten worden gelegd. Dit verslag omvat ook de kostenelementen en de berekening van de RAROC (als bedoeld in punt 3) die voor het halfjaar na de indiening van dit verslag gelden. Dit verslag wordt ingediend uiterlijk één maand na de presentatie van de halfjaarrekeningen en de goedkeuring van de jaarrekening, en hoe dan ook vóór 1 oktober en vóór 30 april van elk jaar.

| c) | Mocht de onafhankelijke deskundige in zijn vóór 1 oktober van elk jaar in te dienen verslag risico’s vaststellen dat de in het herstructureringsplan aangegeven jaardoelstellingen niet vóór het eind van het lopende jaar worden gehaald, dan leggen de Belgische, Franse en Luxemburgse autoriteiten de Commissie binnen de maand na de indiening van dit verslag de maatregelen voor die zij, samen met Dexia, voornemens zijn te nemen om deze doelstellingen met de passende middelen te bereiken vóór het eind van het lopende jaar. |
| --- | --- |

c)

Mocht de onafhankelijke deskundige in zijn vóór 1 oktober van elk jaar in te dienen verslag risico’s vaststellen dat de in het herstructureringsplan aangegeven jaardoelstellingen niet vóór het eind van het lopende jaar worden gehaald, dan leggen de Belgische, Franse en Luxemburgse autoriteiten de Commissie binnen de maand na de indiening van dit verslag de maatregelen voor die zij, samen met Dexia, voornemens zijn te nemen om deze doelstellingen met de passende middelen te bereiken vóór het eind van het lopende jaar.

| d) | Mocht de onafhankelijke deskundige in zijn vóór 30 april van elk jaar in te dienen verslag constateren dat de in het herstructureringsplan aangegeven jaardoelstellingen niet zijn gehaald, dan leggen de Belgische, Franse en Luxemburgse autoriteiten bij de Commissie binnen de maand na de indiening van dit verslag de maatregelen voor die zij, samen met Dexia, voornemens zijn te nemen om deze doelstellingen met de passende middelen te bereiken vóór 30 juni van het lopende jaar. |
| --- | --- |

d)

Mocht de onafhankelijke deskundige in zijn vóór 30 april van elk jaar in te dienen verslag constateren dat de in het herstructureringsplan aangegeven jaardoelstellingen niet zijn gehaald, dan leggen de Belgische, Franse en Luxemburgse autoriteiten bij de Commissie binnen de maand na de indiening van dit verslag de maatregelen voor die zij, samen met Dexia, voornemens zijn te nemen om deze doelstellingen met de passende middelen te bereiken vóór 30 juni van het lopende jaar.

| 19. | Worden binnen de gestelde termijn geen van de in de punten 18.c en 18.d voorgenomen maatregelen voorgelegd of worden de doelstellingen niet vóór 30 juni behaald (wat betreft de ingediende maatregelen in voorkomend geval na het vóór 30 april in te dienen verslag), kan de Commissie, op grond van Verordening (EG) nr. 659/1999, de formele onderzoekprocedure opnieuw openen. [...] |
| --- | --- |

19.

Worden binnen de gestelde termijn geen van de in de punten 18.c en 18.d voorgenomen maatregelen voorgelegd of worden de doelstellingen niet vóór 30 juni behaald (wat betreft de ingediende maatregelen in voorkomend geval na het vóór 30 april in te dienen verslag), kan de Commissie, op grond van Verordening (EG) nr. 659/1999, de formele onderzoekprocedure opnieuw openen. [...]

Aanpassingen van de toezeggingen

| 20. | Op basis van een afdoende gemotiveerd verzoek van Frankrijk, België en Luxemburg kan de Commissie:






  a) | Dexia toestaan de afstoting van een of meer van de in punt 13 bedoelde activa uit te stellen; |
| --- | --- | --- |

20.

Op basis van een afdoende gemotiveerd verzoek van Frankrijk, België en Luxemburg kan de Commissie:

a)

Dexia toestaan de afstoting van een of meer van de in punt 13 bedoelde activa uit te stellen;

| b) | Dexia toestaan de afstoting van een of meer van de in punt 13 bedoelde activa te vervangen door een afstoting van activa die een gelijkwaardig deel van de balans van Dexia vertegenwoordigt; |
| --- | --- |

b)

Dexia toestaan de afstoting van een of meer van de in punt 13 bedoelde activa te vervangen door een afstoting van activa die een gelijkwaardig deel van de balans van Dexia vertegenwoordigt;

| c) | besluiten dat een of meer van de bovenstaande toezeggingen niet langer gelden; |
| --- | --- |

c)

besluiten dat een of meer van de bovenstaande toezeggingen niet langer gelden;

| d) | rekening houden met de mogelijkheden van Dexia om haar kortlopende fundingbehoefte te dekken door haar reserves van voor repo-transacties (pensions livrées) beleenbare activa te mobiliseren ingeval een van de in punt 5 omschreven indicatoren niet wordt bereikt. |
| --- | --- |

d)

rekening houden met de mogelijkheden van Dexia om haar kortlopende fundingbehoefte te dekken door haar reserves van voor repo-transacties (pensions livrées) beleenbare activa te mobiliseren ingeval een van de in punt 5 omschreven indicatoren niet wordt bereikt.

| 21. | De Commissie kan een van de in de voorgaande alinea uiteengezette besluiten nemen indien zij van oordeel is dat een dergelijk besluit noodzakelijk is, bijvoorbeeld om een daadwerkelijke mededinging op de markt te handhaven of om de financiële stabiliteit te herstellen bij een aanhoudende financiële of economische crisis, of indien de ontwikkeling van het economische klimaat, met name de wisselkoersen, of de boekhoudkundige of prudentiële voorschriften dat rechtvaardigen. |
| --- | --- |

21.

De Commissie kan een van de in de voorgaande alinea uiteengezette besluiten nemen indien zij van oordeel is dat een dergelijk besluit noodzakelijk is, bijvoorbeeld om een daadwerkelijke mededinging op de markt te handhaven of om de financiële stabiliteit te herstellen bij een aanhoudende financiële of economische crisis, of indien de ontwikkeling van het economische klimaat, met name de wisselkoersen, of de boekhoudkundige of prudentiële voorschriften dat rechtvaardigen.

Concurrentie en transparantie bij bankkredieten aan lokale overheden

| 22. | Om de concurrentie en transparantie bij transacties voor bankkredieten aan lokale overheden verder te versterken, zegt Frankrijk toe om er op toe te zien dat de lokale overheden hun praktijken om de concurrentie te laten spelen bij hun operaties om middelen of kapitaal aan te trekken, verder uitbouwen.
  Uitdrukkelijke aanbevelingen in die zin zullen vóór eind 2010 door de staat aan de lokale overheden worden gezonden, wat betreft zowel de bancaire financiering als het gebruik van complexe financiële producten.
  In deze aanbevelingen zal het inherente economische belang worden benadrukt van het feit dat in deze sector maatregelen worden genomen om de concurrentie te laten spelen en zal worden aangegeven hoe dit soort maatregelen in de praktijk ten uitvoer kan worden gelegd. In de aan te bevelen goede praktijken zal worden aangegeven dat voor leningen met de grootste bedragen de concurrentie in alle openheid moet kunnen spelen.
  Meer bepaald zullen voor lokale overheden de diensten die hen moeten bijstaan en adviseren, worden gesensibiliseerd voor deze aanbevelingen. Mochten deze aanbevelingen onvoldoende blijken om ervoor te zorgen dat tegen 2013 lokale overheden het systeem van transparante en niet-discriminerende tenders veralgemenen voor bancaire financieringen, zegt Frankrijk toe om voorstellen voor wet- of regelgeving in die zin in te dienen. |
| --- | --- |

22.

Om de concurrentie en transparantie bij transacties voor bankkredieten aan lokale overheden verder te versterken, zegt Frankrijk toe om er op toe te zien dat de lokale overheden hun praktijken om de concurrentie te laten spelen bij hun operaties om middelen of kapitaal aan te trekken, verder uitbouwen.

Uitdrukkelijke aanbevelingen in die zin zullen vóór eind 2010 door de staat aan de lokale overheden worden gezonden, wat betreft zowel de bancaire financiering als het gebruik van complexe financiële producten.

In deze aanbevelingen zal het inherente economische belang worden benadrukt van het feit dat in deze sector maatregelen worden genomen om de concurrentie te laten spelen en zal worden aangegeven hoe dit soort maatregelen in de praktijk ten uitvoer kan worden gelegd. In de aan te bevelen goede praktijken zal worden aangegeven dat voor leningen met de grootste bedragen de concurrentie in alle openheid moet kunnen spelen.

Meer bepaald zullen voor lokale overheden de diensten die hen moeten bijstaan en adviseren, worden gesensibiliseerd voor deze aanbevelingen. Mochten deze aanbevelingen onvoldoende blijken om ervoor te zorgen dat tegen 2013 lokale overheden het systeem van transparante en niet-discriminerende tenders veralgemenen voor bancaire financieringen, zegt Frankrijk toe om voorstellen voor wet- of regelgeving in die zin in te dienen.

| 23. | Om de concurrentie en transparantie voor bancaire leningtransacties van lokale overheden verder te versterken, zegt de Belgische regering toe om, in samenspraak met de Gewesten, toe te zien op de aankondiging door de aanbestedende diensten van de geplaatste opdrachten met betrekking tot de financiering van lokale overheden. |
| --- | --- |

23.

Om de concurrentie en transparantie voor bancaire leningtransacties van lokale overheden verder te versterken, zegt de Belgische regering toe om, in samenspraak met de Gewesten, toe te zien op de aankondiging door de aanbestedende diensten van de geplaatste opdrachten met betrekking tot de financiering van lokale overheden.

---

BIJLAGE II

1.   Ontwikkeling van de balansomvang van de Core Division en Non-Core activiteiten, daaronder begrepen de intragroepsfinanciering

| (x miljard EUR) |
| --- |
| | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 |
| Totaal Activa — Core | 419 | [390-410] | [385-415] | [345-380] | [335-365] | 353 |
| Totaal Activa — Non-core | 162 | [120-140] | [100-120] | [80-110] | [70-100] | 79 |

(x miljard EUR)

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Totaal Activa — Core

419

[390-410]

[385-415]

[345-380]

[335-365]

353

Totaal Activa — Non-core

162

[120-140]

[100-120]

[80-110]

[70-100]

79

2.   Geconsolideerd balanstotaal van de groep

| (x miljard EUR) |
| --- |
| 31.12.2008 | 31.12.2009 | 31.12.2010 | 31.12.2011 | 31.12.2012 | 31.12.2013 | 31.12.2014 |
| 651 | 580 | [510-550] | [485-545] | | [405-465] | 427 |

(x miljard EUR)

31.12.2008

31.12.2009

31.12.2010

31.12.2011

31.12.2012

31.12.2013

31.12.2014

651

580

[510-550]

[485-545]

[405-465]

427

3.   Definitie van de RAROC uit punt 3.a van de toezeggingen

De RAROC wordt berekend volgens de onderstaande formule:

Formula

Waarbij:

Revenues= inkomsten

EC= economisch kapitaal

EL= Expected Loss

Costs= aan de transactie in het kader van de businessline toegerekende kosten

Taxes= Belastingen.

4.   Definitie van de in punt 5.a van de toezeggingen bedoelde korte funding van de groep

De in punt 5.a van de toezeggingen bedoelde korte funding omvat: repo-transacties (pensions livrées) van allerlei aard (met centrale banken, bilaterale of trilaterale transacties), depositocertificaten en commercieel papier, interbancaire deposito’s, deposito’s van fiduciairen, deposito’s van centrale banken en andere wholesale funding. De follow-up van al deze funding vindt plaats door het expertisecentrum liquiditeit binnen de groep en de samenstelling ervan verloopt volgens regels die de onafhankelijke deskundige ter kennis worden gebracht.

5.   Definitie van de in punt 5.b van de toezeggingen bedoelde passiva van de groep

De in punt 5.b van de groep bedoelde passiva omvatten:

| i) | de long-term stock: alle door de groep uitgegeven gedekte obligaties en uitgiften in de vorm van EMTN’s (Euro Medium Term Notes) (met garantie, zonder garantie en geplaatst op de interbankenmarkt of via het retailnetwerk van de bank); |
| --- | --- |

i)

de long-term stock: alle door de groep uitgegeven gedekte obligaties en uitgiften in de vorm van EMTN’s (Euro Medium Term Notes) (met garantie, zonder garantie en geplaatst op de interbankenmarkt of via het retailnetwerk van de bank);

| ii) | de short-term stock: alle korte funding op de balans van de groep. |
| --- | --- |

ii)

de short-term stock: alle korte funding op de balans van de groep.

---

| 19.10.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | L 274/103 |
| --- | --- | --- | --- |

19.10.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

L 274/103

---

BESLUIT VAN DE COMMISSIE

van 27 april 2010

betreffende de steunmaatregel die België ten uitvoer heeft gelegd voor de herstructurering van de Vismijn Oostende

(Steunmaatregel C 30/08 (ex NN 21/08))

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2010) 2520)

(Slechts de teksten in de Nederlandse en de Franse taal zijn authentiek

(Voor de EER relevante tekst)

(2010/607/EU)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 108, lid 2, eerste alinea,

Gezien de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (1), en met name artikel 62, lid 1, onder a),

Gezien Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag (2), en met name artikel 7, lid 5, en artikel 14,

Na de belanghebbenden overeenkomstig artikel 108, lid 2, eerste alinea, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) (3) te hebben verzocht opmerkingen te maken (4) en gezien die opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

1.   PROCEDURE

| (1) | Bij brief van 16 februari 2006, geregistreerd onder nummer CP 40/06, heeft de Commissie een klacht ontvangen betreffende steun die door de Belgische autoriteiten aan de Vismijn Oostende was verleend. Op 31 juli 2007 heeft de Commissie nog een klacht over hetzelfde onderwerp ontvangen. |
| --- | --- |

(1)

Bij brief van 16 februari 2006, geregistreerd onder nummer CP 40/06, heeft de Commissie een klacht ontvangen betreffende steun die door de Belgische autoriteiten aan de Vismijn Oostende was verleend. Op 31 juli 2007 heeft de Commissie nog een klacht over hetzelfde onderwerp ontvangen.

| (2) | De Commissie heeft de Belgische autoriteiten bij brieven van 13 maart 2006, 26 juni 2006 en 11 juli 2007 verzocht informatie over deze maatregelen te verstrekken, waarop deze bij brieven van 11 mei 2006, 20 oktober 2006 en 27 november 2007 hebben gereageerd. |
| --- | --- |

(2)

De Commissie heeft de Belgische autoriteiten bij brieven van 13 maart 2006, 26 juni 2006 en 11 juli 2007 verzocht informatie over deze maatregelen te verstrekken, waarop deze bij brieven van 11 mei 2006, 20 oktober 2006 en 27 november 2007 hebben gereageerd.

| (3) | Na onderzoek van de door de Belgische autoriteiten verstrekte inlichtingen en documenten heeft de Commissie de Belgische autoriteiten op 3 juli 2008 in kennis gesteld van haar besluit de procedure van artikel 108, lid 2, van het VWEU en van artikel 6 van Verordening (EG) nr. 659/1999 in te leiden. |
| --- | --- |

(3)

Na onderzoek van de door de Belgische autoriteiten verstrekte inlichtingen en documenten heeft de Commissie de Belgische autoriteiten op 3 juli 2008 in kennis gesteld van haar besluit de procedure van artikel 108, lid 2, van het VWEU en van artikel 6 van Verordening (EG) nr. 659/1999 in te leiden.

| (4) | Bij brief van 16 juli 2008 hebben de Belgische autoriteiten de Commissie bepaalde documenten doen toekomen betreffende de privatisering van de Vismijn Oostende die door de Stad Oostende werd overwogen. |
| --- | --- |

(4)

Bij brief van 16 juli 2008 hebben de Belgische autoriteiten de Commissie bepaalde documenten doen toekomen betreffende de privatisering van de Vismijn Oostende die door de Stad Oostende werd overwogen.

| (5) | Bij brief van 25 juli 2008 hebben de Belgische autoriteiten verzocht om uitstel tot 8 september 2008 voor de indiening van hun opmerkingen, welk uitstel op 4 augustus 2008 is verleend. |
| --- | --- |

(5)

Bij brief van 25 juli 2008 hebben de Belgische autoriteiten verzocht om uitstel tot 8 september 2008 voor de indiening van hun opmerkingen, welk uitstel op 4 augustus 2008 is verleend.

| (6) | Bij brief van 8 september 2008 hebben de Belgische autoriteiten hun opmerkingen ingediend over het besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure. |
| --- | --- |

(6)

Bij brief van 8 september 2008 hebben de Belgische autoriteiten hun opmerkingen ingediend over het besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure.

| (7) | Het besluit van de Commissie tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure is in het Publicatieblad van de Europese Unie gepubliceerd (5), waarbij de Commissie belanghebbenden heeft uitgenodigd om binnen één maand vanaf de datum van publicatie hun opmerkingen kenbaar te maken. |
| --- | --- |

(7)

Het besluit van de Commissie tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure is in het Publicatieblad van de Europese Unie gepubliceerd (5), waarbij de Commissie belanghebbenden heeft uitgenodigd om binnen één maand vanaf de datum van publicatie hun opmerkingen kenbaar te maken.

| (8) | De Commissie en de Belgische autoriteiten zijn op 9 oktober 2008 bijeengekomen. Tijdens deze bijeenkomst hebben de Belgische autoriteiten informatie verstrekt over de wijze waarop de privatisering van de vismijn zou worden doorgevoerd. |
| --- | --- |

(8)

De Commissie en de Belgische autoriteiten zijn op 9 oktober 2008 bijeengekomen. Tijdens deze bijeenkomst hebben de Belgische autoriteiten informatie verstrekt over de wijze waarop de privatisering van de vismijn zou worden doorgevoerd.

| (9) | De Commissie heeft opmerkingen ontvangen van de volgende belanghebbende derden: de European Association of Fishing Ports and Auctions (EAFPA), het Nationaal Overleg Visafslagen (NOVA), Flanders Ship Repair, Zeebrugse Vis Promotie vzw (ZVP), Grimsby Fish Market, de Zeebrugse Visveiling (ZV) en het European Fish Centre (EFC), en scheepsreparatiebedrijf Gardec. |
| --- | --- |

(9)

De Commissie heeft opmerkingen ontvangen van de volgende belanghebbende derden: de European Association of Fishing Ports and Auctions (EAFPA), het Nationaal Overleg Visafslagen (NOVA), Flanders Ship Repair, Zeebrugse Vis Promotie vzw (ZVP), Grimsby Fish Market, de Zeebrugse Visveiling (ZV) en het European Fish Centre (EFC), en scheepsreparatiebedrijf Gardec.

| (10) | Bij brief van 4 november 2008 heeft de Commissie de Belgische autoriteiten deze opmerkingen doen toekomen, zodat zij de gelegenheid kregen hierop te reageren. De Belgische autoriteiten hebben geen enkel commentaar op de opmerkingen van derden toegezonden. |
| --- | --- |

(10)

Bij brief van 4 november 2008 heeft de Commissie de Belgische autoriteiten deze opmerkingen doen toekomen, zodat zij de gelegenheid kregen hierop te reageren. De Belgische autoriteiten hebben geen enkel commentaar op de opmerkingen van derden toegezonden.

| (11) | Bij brief van 8 september 2009, kenmerk C(2009) 6907, heeft de Commissie een bevel tot het verstrekken van informatie (informatiebevel) overeenkomstig artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 659/1999 uitgevaardigd, waarin de volledige beantwoording werd geëist van alle vragen die zij had gesteld in haar brieven van 13 maart 2006, 26 juni 2006 en 11 juli 2007 en in het besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure. |
| --- | --- |

(11)

Bij brief van 8 september 2009, kenmerk C(2009) 6907, heeft de Commissie een bevel tot het verstrekken van informatie (informatiebevel) overeenkomstig artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 659/1999 uitgevaardigd, waarin de volledige beantwoording werd geëist van alle vragen die zij had gesteld in haar brieven van 13 maart 2006, 26 juni 2006 en 11 juli 2007 en in het besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure.

| (12) | Bij brief van 7 oktober 2009 hebben de Belgische autoriteiten verzocht om uitstel tot 9 november 2009 voor het verstrekken van de gevraagde informatie, welk uitstel op 9 oktober 2009 werd verleend. In hun brief hebben de Belgische autoriteiten de Commissie ook gevraagd hun de door derden ingediende opmerkingen toe te sturen. Samen met de inwilliging van het verzoek om extra uitstel heeft de Commissie de Belgische autoriteiten nogmaals de opmerkingen van derden en een kopie van de brief van 4 november 2008 toegezonden. |
| --- | --- |

(12)

Bij brief van 7 oktober 2009 hebben de Belgische autoriteiten verzocht om uitstel tot 9 november 2009 voor het verstrekken van de gevraagde informatie, welk uitstel op 9 oktober 2009 werd verleend. In hun brief hebben de Belgische autoriteiten de Commissie ook gevraagd hun de door derden ingediende opmerkingen toe te sturen. Samen met de inwilliging van het verzoek om extra uitstel heeft de Commissie de Belgische autoriteiten nogmaals de opmerkingen van derden en een kopie van de brief van 4 november 2008 toegezonden.

| (13) | Bij brief van 22 oktober 2009 hebben de Belgische autoriteiten de Commissie laten weten de brief van 4 november 2008 nooit te hebben ontvangen. Om die reden hebben zij de Commissie om een extra maand uitstel verzocht om commentaar te kunnen leveren op de opmerkingen van derden. |
| --- | --- |

(13)

Bij brief van 22 oktober 2009 hebben de Belgische autoriteiten de Commissie laten weten de brief van 4 november 2008 nooit te hebben ontvangen. Om die reden hebben zij de Commissie om een extra maand uitstel verzocht om commentaar te kunnen leveren op de opmerkingen van derden.

| (14) | Bij brief van 5 november 2009 heeft de Commissie de Belgische autoriteiten extra uitstel verleend tot 27 november 2009 om hen in de gelegenheid te stellen op de opmerkingen van derden te reageren. |
| --- | --- |

(14)

Bij brief van 5 november 2009 heeft de Commissie de Belgische autoriteiten extra uitstel verleend tot 27 november 2009 om hen in de gelegenheid te stellen op de opmerkingen van derden te reageren.

| (15) | De Belgische autoriteiten hebben de in het informatiebevel gevorderde informatie verstrekt, alsook aanvullende informatie over de privatisering van de vismijn. |
| --- | --- |

(15)

De Belgische autoriteiten hebben de in het informatiebevel gevorderde informatie verstrekt, alsook aanvullende informatie over de privatisering van de vismijn.

| (16) | Bij brief van 30 november 2009 hebben de Belgische autoriteiten hun commentaar op de opmerkingen van derden toegezonden. |
| --- | --- |

(16)

Bij brief van 30 november 2009 hebben de Belgische autoriteiten hun commentaar op de opmerkingen van derden toegezonden.

2.   HERSTRUCTURERING VAN DE VISMIJN OOSTENDE IN 2001

| (17) | De Vismijn Oostende, oorspronkelijk een visafslag in bezit van de overheid, was sterk gefragmenteerd en werd — volgens de Belgische autoriteiten — jarenlang slecht beheerd. De vismijn presteerde slecht: tussen 1991 en 2001 daalde het relatieve aandeel in de aanlandingen van vis in Belgische havens van ongeveer 37 tot 20 procent (6) en de omzet daalde tussen 1997 en 2001 van 20 550 000 tot 13 440 000 EUR (7). De Stad Oostende (hierna „de Stad”) leed daardoor jarenlang een gemiddeld jaarlijks verlies op de vismijn van 1 850 000 EUR (ook in 2001). |
| --- | --- |

(17)

De Vismijn Oostende, oorspronkelijk een visafslag in bezit van de overheid, was sterk gefragmenteerd en werd — volgens de Belgische autoriteiten — jarenlang slecht beheerd. De vismijn presteerde slecht: tussen 1991 en 2001 daalde het relatieve aandeel in de aanlandingen van vis in Belgische havens van ongeveer 37 tot 20 procent (6) en de omzet daalde tussen 1997 en 2001 van 20 550 000 tot 13 440 000 EUR (7). De Stad Oostende (hierna „de Stad”) leed daardoor jarenlang een gemiddeld jaarlijks verlies op de vismijn van 1 850 000 EUR (ook in 2001).

| (18) | In 2001 moest de Stad kiezen tussen sluiting of herstructurering. Op 23 november 2001 werd besloten de Vismijn Oostende te herstructureren tot een autonoom gemeentebedrijf naar Belgisch recht, met de Stad als enige aandeelhouder. |
| --- | --- |

(18)

In 2001 moest de Stad kiezen tussen sluiting of herstructurering. Op 23 november 2001 werd besloten de Vismijn Oostende te herstructureren tot een autonoom gemeentebedrijf naar Belgisch recht, met de Stad als enige aandeelhouder.

| (19) | Het besluit om de vismijn te herstructureren was gebaseerd op een financieel plan dat op een enkele („positieve”) hypothese was gebaseerd en een businessplan van twee pagina’s, beide opgesteld door HAMA Consult nv. Volgens deze documenten zou de vismijn binnen negen jaar winstgevend kunnen worden, mits het bedrijf zou worden omgevormd tot een afzonderlijke rechtspersoon met een startkapitaal van 250 miljoen Belgische frank (ongeveer 6,2 miljoen EUR), welk bedrag in vijf jaar tijd volledig zou moeten worden betaald. Deze zelfstandige onderneming werd het „Autonoom Gemeentebedrijf Vismijn Oostende” genoemd (hierna: „AGVO”). AGVO nam de financiële lasten over in verband met de terugbetaling van meerdere bankleningen die aan de voormalige Vismijn Oostende waren verstrekt. |
| --- | --- |

(19)

Het besluit om de vismijn te herstructureren was gebaseerd op een financieel plan dat op een enkele („positieve”) hypothese was gebaseerd en een businessplan van twee pagina’s, beide opgesteld door HAMA Consult nv. Volgens deze documenten zou de vismijn binnen negen jaar winstgevend kunnen worden, mits het bedrijf zou worden omgevormd tot een afzonderlijke rechtspersoon met een startkapitaal van 250 miljoen Belgische frank (ongeveer 6,2 miljoen EUR), welk bedrag in vijf jaar tijd volledig zou moeten worden betaald. Deze zelfstandige onderneming werd het „Autonoom Gemeentebedrijf Vismijn Oostende” genoemd (hierna: „AGVO”). AGVO nam de financiële lasten over in verband met de terugbetaling van meerdere bankleningen die aan de voormalige Vismijn Oostende waren verstrekt.

2.1.   BEDRIJFSSTRUCTUUR

2.1.1.   AGVO

| (20) | Zoals vermeld in overweging 18, heeft de Stad op 23 november 2001 ten behoeve van de herstructurering van de vismijn het autonoom gemeentebedrijf AGVO opgericht (8). Een autonoom gemeentebedrijf is een zelfstandige rechtspersoon die is opgericht krachtens artikel 261 van de Nieuwe Gemeentewet en is bedoeld voor het beheer van gemeentelijke instellingen en diensten die buiten de algemene gemeentediensten vallen, is toegespitst op instellingen en diensten van commerciële of industriële aard en wordt beheerd volgens industriële en commerciële methoden. |
| --- | --- |

(20)

Zoals vermeld in overweging 18, heeft de Stad op 23 november 2001 ten behoeve van de herstructurering van de vismijn het autonoom gemeentebedrijf AGVO opgericht (8). Een autonoom gemeentebedrijf is een zelfstandige rechtspersoon die is opgericht krachtens artikel 261 van de Nieuwe Gemeentewet en is bedoeld voor het beheer van gemeentelijke instellingen en diensten die buiten de algemene gemeentediensten vallen, is toegespitst op instellingen en diensten van commerciële of industriële aard en wordt beheerd volgens industriële en commerciële methoden.

| (21) | De Stad moet krachtens de wet over een meerderheid van stemmen beschikken in zowel de aandeelhoudersvergadering als de bestuursorganen. De Stad heeft feitelijk 100 procent van de aandelen van AGVO en de gemeenteraad benoemt volgens de statuten alle leden van de raad van bestuur. De meerderheid van de raad van bestuur moet bovendien lid van de gemeenteraad zijn. |
| --- | --- |

(21)

De Stad moet krachtens de wet over een meerderheid van stemmen beschikken in zowel de aandeelhoudersvergadering als de bestuursorganen. De Stad heeft feitelijk 100 procent van de aandelen van AGVO en de gemeenteraad benoemt volgens de statuten alle leden van de raad van bestuur. De meerderheid van de raad van bestuur moet bovendien lid van de gemeenteraad zijn.

| (22) | AGVO heeft momenteel ten minste twee volle dochterondernemingen: NV Exploitatie Vismijn Oostende (hierna: „EVO”), en NV Pakhuizen (hierna: „PAKHUIZEN”). |
| --- | --- |

(22)

AGVO heeft momenteel ten minste twee volle dochterondernemingen: NV Exploitatie Vismijn Oostende (hierna: „EVO”), en NV Pakhuizen (hierna: „PAKHUIZEN”).

2.1.2.   EVO

| (23) | EVO is op 8 augustus 2002 opgericht om de vismijn en alle daarmee verband houdende activiteiten te exploiteren. EVO kreeg een startkapitaal van 371 840 EUR. De eigendom werd verdeeld in 15 000 gelijke aandelen zonder nominale waarde tussen AGVO, dat 14 999 aandelen verwierf, en de heer Miroir, lid van de gemeenteraad, die 1 aandeel kreeg. |
| --- | --- |

(23)

EVO is op 8 augustus 2002 opgericht om de vismijn en alle daarmee verband houdende activiteiten te exploiteren. EVO kreeg een startkapitaal van 371 840 EUR. De eigendom werd verdeeld in 15 000 gelijke aandelen zonder nominale waarde tussen AGVO, dat 14 999 aandelen verwierf, en de heer Miroir, lid van de gemeenteraad, die 1 aandeel kreeg.

| (24) | EVO wordt beheerd door een raad van bestuur. De leden van de raad van bestuur worden benoemd door de aandeelhouders, voor een periode van zes jaar, met de mogelijkheid van verlenging. Gezien de verdeling van de aandelen staat EVO volledig onder de zeggenschap van AGVO. |
| --- | --- |

(24)

EVO wordt beheerd door een raad van bestuur. De leden van de raad van bestuur worden benoemd door de aandeelhouders, voor een periode van zes jaar, met de mogelijkheid van verlenging. Gezien de verdeling van de aandelen staat EVO volledig onder de zeggenschap van AGVO.

2.1.3.   PAKHUIZEN

| (25) | PAKHUIZEN is in 1988 door reders opgericht voor het beheer van roerende en onroerende goederen. In 2005 heeft AGVO PAKHUIZEN overgenomen door alle aandelen ervan te kopen voor een bedrag van 350 000 EUR. |
| --- | --- |

(25)

PAKHUIZEN is in 1988 door reders opgericht voor het beheer van roerende en onroerende goederen. In 2005 heeft AGVO PAKHUIZEN overgenomen door alle aandelen ervan te kopen voor een bedrag van 350 000 EUR.

| (26) | PAKHUIZEN wordt beheerd door een raad van bestuur. De leden van de raad van bestuur worden benoemd door de aandeelhouders, voor een periode van zes jaar, met de mogelijkheid van verlenging. Sinds 2005 is PAKHUIZEN eigendom en staat zij onder de zeggenschap van AGVO. |
| --- | --- |

(26)

PAKHUIZEN wordt beheerd door een raad van bestuur. De leden van de raad van bestuur worden benoemd door de aandeelhouders, voor een periode van zes jaar, met de mogelijkheid van verlenging. Sinds 2005 is PAKHUIZEN eigendom en staat zij onder de zeggenschap van AGVO.

2.2.   TAKEN

2.2.1.   AGVO

| (27) | Volgens zijn statuten is AGVO belast met taken die door de Belgische autoriteiten worden gekwalificeerd als taken van algemeen belang en commerciële taken. De „publieke taken” worden door AGVO zelf verricht, terwijl de „commerciële taken” worden uitgevoerd door twee volle dochterondernemingen, te weten, EVO en, sinds 2005, PAKHUIZEN. |
| --- | --- |

(27)

Volgens zijn statuten is AGVO belast met taken die door de Belgische autoriteiten worden gekwalificeerd als taken van algemeen belang en commerciële taken. De „publieke taken” worden door AGVO zelf verricht, terwijl de „commerciële taken” worden uitgevoerd door twee volle dochterondernemingen, te weten, EVO en, sinds 2005, PAKHUIZEN.

| (28) | Wat de „publieke taken” betreft, hebben de Belgische autoriteiten aangegeven dat AGVO is belast met het beheer van de vissershaven van Oostende (waartoe ook het beheer en onderhoud van publiek en privaat domein binnen de grenzen van de vissershaven wordt gerekend), de keuring van aangelande vis voor consumptie, de vastlegging van fiscale rechten op veilingprijzen, controle dat over de aangelande vis btw wordt geheven, de bediening van de sluizen tussen de vaargeul en het visserijdok (dat niet alleen door vissersschepen wordt gebruikt), de public relations namens de lokale overheid, en de renovatie en terbeschikkingstelling van gebouwen aan publiekrechtelijke of semipubliekrechtelijke instellingen, zoals het Vlaams Gewest, de provincie West-Vlaanderen enz. |
| --- | --- |

(28)

Wat de „publieke taken” betreft, hebben de Belgische autoriteiten aangegeven dat AGVO is belast met het beheer van de vissershaven van Oostende (waartoe ook het beheer en onderhoud van publiek en privaat domein binnen de grenzen van de vissershaven wordt gerekend), de keuring van aangelande vis voor consumptie, de vastlegging van fiscale rechten op veilingprijzen, controle dat over de aangelande vis btw wordt geheven, de bediening van de sluizen tussen de vaargeul en het visserijdok (dat niet alleen door vissersschepen wordt gebruikt), de public relations namens de lokale overheid, en de renovatie en terbeschikkingstelling van gebouwen aan publiekrechtelijke of semipubliekrechtelijke instellingen, zoals het Vlaams Gewest, de provincie West-Vlaanderen enz.

2.2.2.   EVO

| (29) | EVO exploiteert de Vismijn Oostende. Die exploitatie omvat met name de organisatie en het beheer van de vismijn, de verhuur van pakhuizen en bijkomstige activiteiten. In het kader van zijn veilingtaak past EVO een veilingheffing van 6 procent toe. Kopers op de veiling betalen een koperscommissie tussen 1 en 3 procent en huurgeld voor de viskisten. De hoogte van dat huurgeld is niet bekend. |
| --- | --- |

(29)

EVO exploiteert de Vismijn Oostende. Die exploitatie omvat met name de organisatie en het beheer van de vismijn, de verhuur van pakhuizen en bijkomstige activiteiten. In het kader van zijn veilingtaak past EVO een veilingheffing van 6 procent toe. Kopers op de veiling betalen een koperscommissie tussen 1 en 3 procent en huurgeld voor de viskisten. De hoogte van dat huurgeld is niet bekend.

| (30) | Bovendien verstrekt EVO leningen aan reders die vaste klant zijn. Enkele van de recente leningen werden tegen een tarief van Euro Interbank Offered Rate (Euribor) + 2 % verstrekt. Maar niet alle leningen lijken onder deze voorwaarden te zijn verstrekt. In ruil voor de lening moeten de reders hun vis in Oostende laten veilen. |
| --- | --- |

(30)

Bovendien verstrekt EVO leningen aan reders die vaste klant zijn. Enkele van de recente leningen werden tegen een tarief van Euro Interbank Offered Rate (Euribor) + 2 % verstrekt. Maar niet alle leningen lijken onder deze voorwaarden te zijn verstrekt. In ruil voor de lening moeten de reders hun vis in Oostende laten veilen.

| (31) | Daarnaast biedt EVO reders ook bepaalde andere faciliteiten, zoals het betalen van alle kosten, of een deel daarvan, van gekoeld transport. |
| --- | --- |

(31)

Daarnaast biedt EVO reders ook bepaalde andere faciliteiten, zoals het betalen van alle kosten, of een deel daarvan, van gekoeld transport.

2.2.3.   PAKHUIZEN

| (32) | De activiteiten van PAKHUIZEN zijn voornamelijk gericht op het verbouwen, herstellen, (opnieuw) schilderen, (her)bouwen, afbreken, exploiteren, beheren en verhuren van onroerend goed. |
| --- | --- |

(32)

De activiteiten van PAKHUIZEN zijn voornamelijk gericht op het verbouwen, herstellen, (opnieuw) schilderen, (her)bouwen, afbreken, exploiteren, beheren en verhuren van onroerend goed.

2.3.   DE BETROKKEN STEUNMAATREGELEN

2.3.1.   STARTKAPITAAL EN KAPITAALVERHOGINGEN

| (33) | Bij de oprichting, op 23 november 2001, kreeg AGVO van de Stad een startkapitaal van 250 miljoen Belgische frank (6 179 338,12 EUR) toegekend, te betalen in gelijke jaarlijkse termijnen over een periode van vijf jaar. Sinds 2002 is in totaal 3 596 665,62 EUR betaald, in zes termijnen: 619 734 EUR op 28 juni 2002, 570 155 EUR op 26 juni 2003, 570 155 EUR op 25 juni 2004 en 570 155 EUR op 26 juni 2005. In hun opmerkingen naar aanleiding van de inleiding van de formele onderzoeksprocedure hebben de Belgische autoriteiten aangegeven dat in 2006 en 2007 nog twee termijnen van elk 619 734 EUR zijn betaald. Voor zover de Commissie bekend, heeft AGVO het resterende deel van het startkapitaal, te weten 2 582 672,5 EUR, nog niet opgeëist. |
| --- | --- |

(33)

Bij de oprichting, op 23 november 2001, kreeg AGVO van de Stad een startkapitaal van 250 miljoen Belgische frank (6 179 338,12 EUR) toegekend, te betalen in gelijke jaarlijkse termijnen over een periode van vijf jaar. Sinds 2002 is in totaal 3 596 665,62 EUR betaald, in zes termijnen: 619 734 EUR op 28 juni 2002, 570 155 EUR op 26 juni 2003, 570 155 EUR op 25 juni 2004 en 570 155 EUR op 26 juni 2005. In hun opmerkingen naar aanleiding van de inleiding van de formele onderzoeksprocedure hebben de Belgische autoriteiten aangegeven dat in 2006 en 2007 nog twee termijnen van elk 619 734 EUR zijn betaald. Voor zover de Commissie bekend, heeft AGVO het resterende deel van het startkapitaal, te weten 2 582 672,5 EUR, nog niet opgeëist.

| (34) | De Belgische autoriteiten hebben aangegeven dat AGVO het startkapitaal gedeeltelijk heeft gebruikt voor de financiering van „publieke taken” en voor de aflossing van lopende bankleningen (kapitaal en rente). Het is ook gebruikt voor de aankoop van de aandelen van PAKHUIZEN. Ten slotte is het ook gebruikt om het startkapitaal van EVO te betalen en aan EVO leningen te verstrekken, die later (31 december 2004, 31 december 2005 en 21 december 2007) middels het kwijtschelden van schulden in kapitaal zijn omgezet. |
| --- | --- |

(34)

De Belgische autoriteiten hebben aangegeven dat AGVO het startkapitaal gedeeltelijk heeft gebruikt voor de financiering van „publieke taken” en voor de aflossing van lopende bankleningen (kapitaal en rente). Het is ook gebruikt voor de aankoop van de aandelen van PAKHUIZEN. Ten slotte is het ook gebruikt om het startkapitaal van EVO te betalen en aan EVO leningen te verstrekken, die later (31 december 2004, 31 december 2005 en 21 december 2007) middels het kwijtschelden van schulden in kapitaal zijn omgezet.

| (35) | Bij haar oprichting, op 8 augustus 2002, kreeg EVO een startkapitaal van 371 840,29 EUR. AGVO heeft het kapitaal van EVO daarna middels het kwijtschulden van schulden verhoogd met respectievelijk 1 387 044 EUR op 31 december 2004, 710 000,75 EUR op 31 december 2005 en 1 500 114,96 EUR op 21 december 2007. In totaal heeft AGVO EVO voor 3 969 000 EUR aan kapitaal verstrekt. |
| --- | --- |

(35)

Bij haar oprichting, op 8 augustus 2002, kreeg EVO een startkapitaal van 371 840,29 EUR. AGVO heeft het kapitaal van EVO daarna middels het kwijtschulden van schulden verhoogd met respectievelijk 1 387 044 EUR op 31 december 2004, 710 000,75 EUR op 31 december 2005 en 1 500 114,96 EUR op 21 december 2007. In totaal heeft AGVO EVO voor 3 969 000 EUR aan kapitaal verstrekt.

| (36) | Hoewel de Belgische autoriteiten de Commissie ervan in kennis hadden gesteld dat het startkapitaal van EVO was verhoogd en op 31 december 20062 468 885 EUR bedroeg, hadden zij de Commissie niet geïnformeerd over de specifieke vorm van de kapitaalverhogingen. Dat er ook op 21 december 2007 een kapitaalverhoging had plaatsgevonden en dat deze en de voorgaande kapitaalverhogingen hadden plaatsgevonden in de vorm van een kwijtschelding van schulden, werd de Commissie pas bekend uit de opmerkingen van derden. Dit deel van de opmerkingen van derden bleef door de Belgische autoriteiten in hun opmerkingen onbesproken. |
| --- | --- |

(36)

Hoewel de Belgische autoriteiten de Commissie ervan in kennis hadden gesteld dat het startkapitaal van EVO was verhoogd en op 31 december 20062 468 885 EUR bedroeg, hadden zij de Commissie niet geïnformeerd over de specifieke vorm van de kapitaalverhogingen. Dat er ook op 21 december 2007 een kapitaalverhoging had plaatsgevonden en dat deze en de voorgaande kapitaalverhogingen hadden plaatsgevonden in de vorm van een kwijtschelding van schulden, werd de Commissie pas bekend uit de opmerkingen van derden. Dit deel van de opmerkingen van derden bleef door de Belgische autoriteiten in hun opmerkingen onbesproken.

2.3.2.   LENINGGARANTIES

| (37) | Behalve met startkapitaal heeft de Stad zowel AGVO als EVO gesteund door gratis garanties voor particulieren leningen te verstrekken. |
| --- | --- |

(37)

Behalve met startkapitaal heeft de Stad zowel AGVO als EVO gesteund door gratis garanties voor particulieren leningen te verstrekken.

| (38) | Voor AGVO ging het hierbij om garanties voor drie leningen, verstrekt op respectievelijk 26 maart 2004 (609 379,40 EUR), 23 april 2004 (2 117 500 EUR) en 22 april 2005 (550 000 EUR), voor een totaalbedrag van 132 199 987 Belgische frank (3 276 879 EUR). |
| --- | --- |

(38)

Voor AGVO ging het hierbij om garanties voor drie leningen, verstrekt op respectievelijk 26 maart 2004 (609 379,40 EUR), 23 april 2004 (2 117 500 EUR) en 22 april 2005 (550 000 EUR), voor een totaalbedrag van 132 199 987 Belgische frank (3 276 879 EUR).

| (39) | Voor EVO ging het om leninggaranties die waren verstrekt op 28 juni en 27 september 2002. Volgens informatie van de Belgische autoriteiten werden de desbetreffende leningen echter nooit opgenomen. Op 23 april 2004 en 22 april 2005 verstrekte de Stad EVO opnieuw gratis garanties voor leningen. Deze leningen, van in totaal 145 505 820 Belgische frank (3 606 995 EUR), werden wel opgenomen. Zonder een datum te noemen, hebben de Belgische autoriteiten aangegeven dat de Stad ook een garantie heeft verstrekt voor een bijkomende lening van 78 000 EUR. Aangezien de Belgische autoriteiten hiervan melding maakten in hun opmerkingen van 4 september 2008 en de voorafgaande opmerkingen waren gedateerd op 23 november 2007, gaat de Commissie ervan uit dat deze bijkomende garantie in de tussenliggende periode is verstrekt. |
| --- | --- |

(39)

Voor EVO ging het om leninggaranties die waren verstrekt op 28 juni en 27 september 2002. Volgens informatie van de Belgische autoriteiten werden de desbetreffende leningen echter nooit opgenomen. Op 23 april 2004 en 22 april 2005 verstrekte de Stad EVO opnieuw gratis garanties voor leningen. Deze leningen, van in totaal 145 505 820 Belgische frank (3 606 995 EUR), werden wel opgenomen. Zonder een datum te noemen, hebben de Belgische autoriteiten aangegeven dat de Stad ook een garantie heeft verstrekt voor een bijkomende lening van 78 000 EUR. Aangezien de Belgische autoriteiten hiervan melding maakten in hun opmerkingen van 4 september 2008 en de voorafgaande opmerkingen waren gedateerd op 23 november 2007, gaat de Commissie ervan uit dat deze bijkomende garantie in de tussenliggende periode is verstrekt.

| (40) | Ook AGVO heeft EVO gratis garanties verstrekt, en wel voor twee leningen van in totaal 600 000 EUR. Over de datum waarop het besluit werd genomen deze garanties te verstrekken, is geen informatie gegeven. Aangezien EVO is opgericht op 22 augustus 2002 en het document waarin de Belgische autoriteiten melding maken van de twee leningen de situatie op 3 augustus 2006 beschrijft, gaat de Commissie er echter van uit dat de garanties in de tussenliggende periode zijn verstrekt. |
| --- | --- |

(40)

Ook AGVO heeft EVO gratis garanties verstrekt, en wel voor twee leningen van in totaal 600 000 EUR. Over de datum waarop het besluit werd genomen deze garanties te verstrekken, is geen informatie gegeven. Aangezien EVO is opgericht op 22 augustus 2002 en het document waarin de Belgische autoriteiten melding maken van de twee leningen de situatie op 3 augustus 2006 beschrijft, gaat de Commissie er echter van uit dat de garanties in de tussenliggende periode zijn verstrekt.

2.3.3.   GROND EN GEBOUWEN

| (41) | Volgens artikel 30 van de statuten van 23 november 2001 wordt AGVO het exclusieve recht gegeven de grond en gebouwen van de vissershaven van Oostende zonder vergoeding te gebruiken (9). |
| --- | --- |

(41)

Volgens artikel 30 van de statuten van 23 november 2001 wordt AGVO het exclusieve recht gegeven de grond en gebouwen van de vissershaven van Oostende zonder vergoeding te gebruiken (9).

| (42) | Volgens datzelfde artikel kan de Stad in een later stadium de eigendom (of andere rechten) van die grond en gebouwen aan AGVO overdragen. |
| --- | --- |

(42)

Volgens datzelfde artikel kan de Stad in een later stadium de eigendom (of andere rechten) van die grond en gebouwen aan AGVO overdragen.

| (43) | Dat gebeurde op 26 maart 2004, toen de Stad een bijdrage leverde aan AGVO door aan het bedrijf in de Oostendse vissershaven gesitueerd vastgoed met een totale grondoppervlakte van 57 500 m2 over te dragen. Deze bijdrage werd gemaakt tegen de in de gemeentelijke boekhouding opgenomen inventariswaarde van 14 891 524 EUR. De overdracht betrof alleen gebouwen (vismijn, kantoren en pakhuizen) en niet de grond waarop de gebouwen stonden. Deze was en is eigendom van het Vlaams Gewest, dat de Stad voor de grond een gebruiksconcessie voor onbepaalde tijd heeft gegeven. AGVO behield krachtens artikel 30 van zijn statuten het exclusieve recht op het gebruik van deze grond. |
| --- | --- |

(43)

Dat gebeurde op 26 maart 2004, toen de Stad een bijdrage leverde aan AGVO door aan het bedrijf in de Oostendse vissershaven gesitueerd vastgoed met een totale grondoppervlakte van 57 500 m2 over te dragen. Deze bijdrage werd gemaakt tegen de in de gemeentelijke boekhouding opgenomen inventariswaarde van 14 891 524 EUR. De overdracht betrof alleen gebouwen (vismijn, kantoren en pakhuizen) en niet de grond waarop de gebouwen stonden. Deze was en is eigendom van het Vlaams Gewest, dat de Stad voor de grond een gebruiksconcessie voor onbepaalde tijd heeft gegeven. AGVO behield krachtens artikel 30 van zijn statuten het exclusieve recht op het gebruik van deze grond.

| (44) | De overdracht van vastgoed van 26 maart 2004 omvatte onder meer 14 754 m2 aan gebouwen die onderdeel uitmaakten van een erfpachtcontract voor een periode van 45 jaar dat PAKHUIZEN al in 1989 met de Stad had gesloten. Volgens dit contract betaalt PAKHUIZEN voor de gebouwen een symbolisch huurbedrag van 1 000 Belgische frank (25 EUR). Daar staat tegenover dat PAKHUIZEN contractueel verplicht is op zijn kosten en zonder recht op compensatie de in het erfpachtcontract beschreven pakhuizen te renoveren, zodat zij aan toekomstige regelgeving voldoen. Verder is vastgelegd dat de Stad na 27 jaar erfpacht (in 2016) jaarlijks 50 procent van de nettobedrijfswinst van PAKHUIZEN zal ontvangen. De Belgische autoriteiten hebben aangegeven dat PAKHUIZEN niet aan zijn contractuele verplichtingen voldeed en de pakhuizen in kwestie niet renoveerde, althans niet vóór 2005. De Belgische autoriteiten hebben echter verder aangegeven dat nadat AGVO de aandelen van PAKHUIZEN had gekocht, in 2005 en 2006 respectievelijk 257 872 EUR en 68 816 EUR aan renovatie en onderhoud werd besteed. Het exacte bedrag van de renovatie- en onderhoudswerkzaamheden van 2007 is niet bekend. |
| --- | --- |

(44)

De overdracht van vastgoed van 26 maart 2004 omvatte onder meer 14 754 m2 aan gebouwen die onderdeel uitmaakten van een erfpachtcontract voor een periode van 45 jaar dat PAKHUIZEN al in 1989 met de Stad had gesloten. Volgens dit contract betaalt PAKHUIZEN voor de gebouwen een symbolisch huurbedrag van 1 000 Belgische frank (25 EUR). Daar staat tegenover dat PAKHUIZEN contractueel verplicht is op zijn kosten en zonder recht op compensatie de in het erfpachtcontract beschreven pakhuizen te renoveren, zodat zij aan toekomstige regelgeving voldoen. Verder is vastgelegd dat de Stad na 27 jaar erfpacht (in 2016) jaarlijks 50 procent van de nettobedrijfswinst van PAKHUIZEN zal ontvangen. De Belgische autoriteiten hebben aangegeven dat PAKHUIZEN niet aan zijn contractuele verplichtingen voldeed en de pakhuizen in kwestie niet renoveerde, althans niet vóór 2005. De Belgische autoriteiten hebben echter verder aangegeven dat nadat AGVO de aandelen van PAKHUIZEN had gekocht, in 2005 en 2006 respectievelijk 257 872 EUR en 68 816 EUR aan renovatie en onderhoud werd besteed. Het exacte bedrag van de renovatie- en onderhoudswerkzaamheden van 2007 is niet bekend.

| (45) | Met ingang van 26 maart 2004, de datum waarop de Stad de eigendom van de gebouwen aan AGVO overdroeg, verving AGVO de Stad als contractsluitende partij in het erfpachtcontract met PAKHUIZEN. Daardoor verwierf AGVO het recht op de huursom van 25 EUR per jaar, maar ook op 50 procent van de jaarlijkse nettobedrijfswinst van PAKHUIZEN na 27 jaar erfpacht. |
| --- | --- |

(45)

Met ingang van 26 maart 2004, de datum waarop de Stad de eigendom van de gebouwen aan AGVO overdroeg, verving AGVO de Stad als contractsluitende partij in het erfpachtcontract met PAKHUIZEN. Daardoor verwierf AGVO het recht op de huursom van 25 EUR per jaar, maar ook op 50 procent van de jaarlijkse nettobedrijfswinst van PAKHUIZEN na 27 jaar erfpacht.

| (46) | De 57 500 m2 aan onroerend goed waarover AGVO aldus beschikte, betreffen volgens opgave van de Belgische autoriteiten:






  — | 13 600 m2 die door de dochter EVO wordt gebruikt als visafslaggebouw, werkhangar en administratief gebouw; |
| --- | --- | --- |

(46)

De 57 500 m2 aan onroerend goed waarover AGVO aldus beschikte, betreffen volgens opgave van de Belgische autoriteiten:

—

13 600 m2 die door de dochter EVO wordt gebruikt als visafslaggebouw, werkhangar en administratief gebouw;

| — | 14 754 m2 die wordt verhuurd aan PAKHUIZEN, waarvan 955 m2 voor havenactiviteiten wordt gebruikt; |
| --- | --- |

—

14 754 m2 die wordt verhuurd aan PAKHUIZEN, waarvan 955 m2 voor havenactiviteiten wordt gebruikt;

| — | 2 700 m2 aan pakhuizen die zijn verhuurd aan (semi)publiekrechtelijke instellingen; |
| --- | --- |

—

2 700 m2 aan pakhuizen die zijn verhuurd aan (semi)publiekrechtelijke instellingen;

| — | 8 156 m2 die wordt gebruikt als openbare weg; |
| --- | --- |

—

8 156 m2 die wordt gebruikt als openbare weg;

| — | 2 488 m2 die wordt gebruikt als gratis parkeerplaats; |
| --- | --- |

—

2 488 m2 die wordt gebruikt als gratis parkeerplaats;

| — | 2 400 m2 die wordt gebruikt als containerpark voor visserijactiviteiten; |
| --- | --- |

—

2 400 m2 die wordt gebruikt als containerpark voor visserijactiviteiten;

| — | 13 402 m2 aan kades. |
| --- | --- |

—

13 402 m2 aan kades.

| (47) | EVO betaalt geen huur voor de gebouwen. De Belgische autoriteiten hebben aangegeven dat EVO als tegenprestatie voor het gebruikrecht alle onderhouds- en renovatiekosten betaalt. PAKHUIZEN betaalt nog steeds 25 EUR per jaar. |
| --- | --- |

(47)

EVO betaalt geen huur voor de gebouwen. De Belgische autoriteiten hebben aangegeven dat EVO als tegenprestatie voor het gebruikrecht alle onderhouds- en renovatiekosten betaalt. PAKHUIZEN betaalt nog steeds 25 EUR per jaar.

| (48) | De Belgische autoriteiten hebben aangegeven dat EVO en PAKHUIZEN tussen 31 december 2002 en 31 december 2007 respectievelijk 182 377,31 EUR en 381 835,16 EUR voor renovatie- en infrastructuurwerk en respectievelijk 193 255,70 EUR en 133 895,35 EUR voor onderhoudswerk hebben betaald. |
| --- | --- |

(48)

De Belgische autoriteiten hebben aangegeven dat EVO en PAKHUIZEN tussen 31 december 2002 en 31 december 2007 respectievelijk 182 377,31 EUR en 381 835,16 EUR voor renovatie- en infrastructuurwerk en respectievelijk 193 255,70 EUR en 133 895,35 EUR voor onderhoudswerk hebben betaald.

2.4.   COMMERCIËLE STRATEGIE

| (49) | In de jaren na de herstructurering heeft zowel AGVO als EVO verliezen geboekt die, ondanks een kleine winst voor AGVO in 2003/2004, een stijgende lijn vertoonden. Eind 2006 had AGVO een gecumuleerd verlies van bijna 3 000 000 EUR en korte- en langetermijnschulden voor een totaalbedrag van meer dan 4 000 000 EUR, terwijl EVO eind 2006 een verlies van meer dan 3 400 000 EUR en korte- en langetermijnschulden voor een bedrag van meer dan 5 800 000 EUR had, en een kapitaaltekort van bijna 1 000 000 EUR naar het volgende jaar moest overdragen. |
| --- | --- |

(49)

In de jaren na de herstructurering heeft zowel AGVO als EVO verliezen geboekt die, ondanks een kleine winst voor AGVO in 2003/2004, een stijgende lijn vertoonden. Eind 2006 had AGVO een gecumuleerd verlies van bijna 3 000 000 EUR en korte- en langetermijnschulden voor een totaalbedrag van meer dan 4 000 000 EUR, terwijl EVO eind 2006 een verlies van meer dan 3 400 000 EUR en korte- en langetermijnschulden voor een bedrag van meer dan 5 800 000 EUR had, en een kapitaaltekort van bijna 1 000 000 EUR naar het volgende jaar moest overdragen.

| (50) | Deze gecumuleerde verliezen weerhielden AGVO en EVO niet van het ondernemen van speculatieve activiteiten en het uitbreiden van hun activiteiten. Zo nam AGVO in 2006 een belang van 51 procent in de onderneming HAF Holding BO, gevestigd in Ierland, terwijl EVO dat jaar betrokken was bij het project „koningskrabben” (10) (onderneming Polardrift, gevestigd in Noorwegen). Ook EVO was betrokken in de IJslandse HAF Holding. Verder sloot EVO in 2005 een contract met een verkoopagent die de opdracht kreeg om op IJslandse veilingen vis van hoge kwaliteit te kopen die vervolgens op de vismijn van Oostende moest worden doorverkocht. |
| --- | --- |

(50)

Deze gecumuleerde verliezen weerhielden AGVO en EVO niet van het ondernemen van speculatieve activiteiten en het uitbreiden van hun activiteiten. Zo nam AGVO in 2006 een belang van 51 procent in de onderneming HAF Holding BO, gevestigd in Ierland, terwijl EVO dat jaar betrokken was bij het project „koningskrabben” (10) (onderneming Polardrift, gevestigd in Noorwegen). Ook EVO was betrokken in de IJslandse HAF Holding. Verder sloot EVO in 2005 een contract met een verkoopagent die de opdracht kreeg om op IJslandse veilingen vis van hoge kwaliteit te kopen die vervolgens op de vismijn van Oostende moest worden doorverkocht.

| (51) | De commerciële strategie van EVO is door verschillende belanghebbenden omschreven als oneerlijke concurrentie, onder meer vanwege het aanbod om alle of een deel van de kosten te dragen van het transport naar Oostende van in buitenlandse havens aangelande vis, en omdat reders tegen gunstige voorwaarden kredieten kunnen krijgen onder het beding dat zij hun vangsten in Oostende zouden laten veilen. |
| --- | --- |

(51)

De commerciële strategie van EVO is door verschillende belanghebbenden omschreven als oneerlijke concurrentie, onder meer vanwege het aanbod om alle of een deel van de kosten te dragen van het transport naar Oostende van in buitenlandse havens aangelande vis, en omdat reders tegen gunstige voorwaarden kredieten kunnen krijgen onder het beding dat zij hun vangsten in Oostende zouden laten veilen.

| (52) | Die projecten, alsook de door derden beschreven commerciële strategie, lijken erop te wijzen dat EVO zijn marktaandeel en omzet koste wat het kost wilde uitbreiden. De jaarrekeningen van AGVO en EVO duiden er in ieder geval op dat EVO zijn marktpositie alleen kon handhaven — ondanks zijn financieel precaire situatie — dankzij steun van de Stad (11). |
| --- | --- |

(52)

Die projecten, alsook de door derden beschreven commerciële strategie, lijken erop te wijzen dat EVO zijn marktaandeel en omzet koste wat het kost wilde uitbreiden. De jaarrekeningen van AGVO en EVO duiden er in ieder geval op dat EVO zijn marktpositie alleen kon handhaven — ondanks zijn financieel precaire situatie — dankzij steun van de Stad (11).

3.   REDENEN VOOR HET INLEIDEN VAN DE FORMELE ONDERZOEKSPROCEDURE

3.1.   VOORDELEN VOOR AGVO

| (53) | AGVO heeft een startkapitaal van 250 miljoen Belgische frank (6 179 338 EUR) ontvangen. Gezien de zware verliezen die in het verleden waren geleden en het zeer summiere en onvolledige businessplan, concludeerde de Commissie in haar besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure dat een particuliere investeerder niet een dergelijk bedrag in de vismijn zou hebben geïnvesteerd en dit startkapitaal derhalve als staatssteun moest worden aangemerkt. De Commissie betwijfelde of deze steun verenigbaar was met de interne markt, omdat niet voldaan leek aan de voorwaarden van de communautaire richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden (12) die van toepassing waren op het moment dat de staatssteun werd toegekend (hierna: „Richtsnoeren R & H 1999”). |
| --- | --- |

(53)

AGVO heeft een startkapitaal van 250 miljoen Belgische frank (6 179 338 EUR) ontvangen. Gezien de zware verliezen die in het verleden waren geleden en het zeer summiere en onvolledige businessplan, concludeerde de Commissie in haar besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure dat een particuliere investeerder niet een dergelijk bedrag in de vismijn zou hebben geïnvesteerd en dit startkapitaal derhalve als staatssteun moest worden aangemerkt. De Commissie betwijfelde of deze steun verenigbaar was met de interne markt, omdat niet voldaan leek aan de voorwaarden van de communautaire richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden (12) die van toepassing waren op het moment dat de staatssteun werd toegekend (hierna: „Richtsnoeren R & H 1999”).

| (54) | Ook werden de gebouwen door de Stad in AGVO ingebracht zonder daarvoor enigerlei vergoeding te vragen of verplichtingen van een vergelijkbare waarde op te leggen. De Commissie meende dat een particuliere investeerder voor een dergelijke inbreng een redelijke prijs zou hebben gevraagd en dat de inbreng van de gebouwen als staatssteun moest worden aangemerkt. Deze steun leek te productiekosten van AGVO te verlagen en bedrijfssteun te vormen. De Commissie kon noch in artikel 107 van het VWEU noch in de achtereenvolgende Richtsnoeren voor het onderzoek van staatssteun in de visserij- en aquacultuursector (13) (hierna: „Visserijrichtsnoeren”) een bepaling vinden die het haar mogelijk maakte bedoelde steun toe te staan. |
| --- | --- |

(54)

Ook werden de gebouwen door de Stad in AGVO ingebracht zonder daarvoor enigerlei vergoeding te vragen of verplichtingen van een vergelijkbare waarde op te leggen. De Commissie meende dat een particuliere investeerder voor een dergelijke inbreng een redelijke prijs zou hebben gevraagd en dat de inbreng van de gebouwen als staatssteun moest worden aangemerkt. Deze steun leek te productiekosten van AGVO te verlagen en bedrijfssteun te vormen. De Commissie kon noch in artikel 107 van het VWEU noch in de achtereenvolgende Richtsnoeren voor het onderzoek van staatssteun in de visserij- en aquacultuursector (13) (hierna: „Visserijrichtsnoeren”) een bepaling vinden die het haar mogelijk maakte bedoelde steun toe te staan.

| (55) | De Stad verstrekte AGVO ook garanties voor leningen. Terwijl een particuliere marktdeelnemer een premie voor de garanties zou hebben gevraagd, verstrekte de Stad deze kosteloos. De Commissie concludeerde daarom dat deze garanties als staatssteun moesten worden aangemerkt. Ook deze steun leek de productiekosten van AGVO te verlagen en bedrijfssteun te vormen. De Commissie kon noch in artikel 107 van het VWEU noch in de Visserijrichtsnoeren een bepaling vinden die het haar mogelijk maakte de steun als verenigbaar met de interne markt te beschouwen. |
| --- | --- |

(55)

De Stad verstrekte AGVO ook garanties voor leningen. Terwijl een particuliere marktdeelnemer een premie voor de garanties zou hebben gevraagd, verstrekte de Stad deze kosteloos. De Commissie concludeerde daarom dat deze garanties als staatssteun moesten worden aangemerkt. Ook deze steun leek de productiekosten van AGVO te verlagen en bedrijfssteun te vormen. De Commissie kon noch in artikel 107 van het VWEU noch in de Visserijrichtsnoeren een bepaling vinden die het haar mogelijk maakte de steun als verenigbaar met de interne markt te beschouwen.

| (56) | Tot slot gaf de Stad AGVO de bevoegdheid tot het instellen en heffen van bepaalde gemeentelijke fiscale rechten en het gebruiken van de opbrengsten daarvan, een voordeel dat een particuliere onderneming in de regel niet heeft. De Commissie meende dat de voorwaarden van het arrest-Altmark (14) niet waren vervuld en dat de voordelen die voortvloeiden uit het recht op het heffen en innen van gemeentelijke fiscale rechten als staatssteun moesten worden aangemerkt. Bij gebrek aan nadere informatie over die heffing concludeerde de Commissie dat deze op het eerste gezicht als bedrijfssteun moest worden aangemerkt en dat noch artikel 107 van het VWEU noch de Visserijrichtsnoeren een bepaling bevatten ingevolge waarvan deze steun verenigbaar met de interne markt was. |
| --- | --- |

(56)

Tot slot gaf de Stad AGVO de bevoegdheid tot het instellen en heffen van bepaalde gemeentelijke fiscale rechten en het gebruiken van de opbrengsten daarvan, een voordeel dat een particuliere onderneming in de regel niet heeft. De Commissie meende dat de voorwaarden van het arrest-Altmark (14) niet waren vervuld en dat de voordelen die voortvloeiden uit het recht op het heffen en innen van gemeentelijke fiscale rechten als staatssteun moesten worden aangemerkt. Bij gebrek aan nadere informatie over die heffing concludeerde de Commissie dat deze op het eerste gezicht als bedrijfssteun moest worden aangemerkt en dat noch artikel 107 van het VWEU noch de Visserijrichtsnoeren een bepaling bevatten ingevolge waarvan deze steun verenigbaar met de interne markt was.

3.2.   VOORDELEN VOOR EVO

| (57) | De Stad en AGVO verstrekten EVO garanties voor leningen. Terwijl een particuliere marktdeelnemer een premie voor de garanties zou hebben gevraagd, verstrekten de Stad en AGVO deze kosteloos. De Commissie concludeerde daarom dat deze garanties als staatssteun moesten worden aangemerkt. Deze steun leek de productiekosten van EVO te verlagen en bedrijfssteun te vormen. De Commissie kon noch in artikel 107 van het VWEU noch in de Visserijrichtsnoeren een bepaling vinden ingevolge waarvan deze steun toelaatbaar was en betwijfelde derhalve of bedoelde maatregelen als verenigbaar met de interne markt konden worden beschouwd. |
| --- | --- |

(57)

De Stad en AGVO verstrekten EVO garanties voor leningen. Terwijl een particuliere marktdeelnemer een premie voor de garanties zou hebben gevraagd, verstrekten de Stad en AGVO deze kosteloos. De Commissie concludeerde daarom dat deze garanties als staatssteun moesten worden aangemerkt. Deze steun leek de productiekosten van EVO te verlagen en bedrijfssteun te vormen. De Commissie kon noch in artikel 107 van het VWEU noch in de Visserijrichtsnoeren een bepaling vinden ingevolge waarvan deze steun toelaatbaar was en betwijfelde derhalve of bedoelde maatregelen als verenigbaar met de interne markt konden worden beschouwd.

| (58) | AGVO liet EVO voortdurend gratis gebruikmaken van de in totaal 13 600 m2 aan gebouwen die in zijn bezit waren. De Commissie meende dat een particuliere investeerder daarvoor een redelijke prijs zou hebben gevraagd en dat de mogelijkheid de gebouwen gratis te gebruiken als staatssteun moest worden aangemerkt. Deze steun leek de productiekosten van EVO te verlagen en bedrijfssteun te vormen. De Commissie kon noch in artikel 107 van het VWEU noch in de Visserijrichtsnoeren een bepaling vinden ingevolge waarvan deze steun toelaatbaar was en betwijfelde derhalve of bedoelde maatregelen als verenigbaar met de interne markt konden worden beschouwd. |
| --- | --- |

(58)

AGVO liet EVO voortdurend gratis gebruikmaken van de in totaal 13 600 m2 aan gebouwen die in zijn bezit waren. De Commissie meende dat een particuliere investeerder daarvoor een redelijke prijs zou hebben gevraagd en dat de mogelijkheid de gebouwen gratis te gebruiken als staatssteun moest worden aangemerkt. Deze steun leek de productiekosten van EVO te verlagen en bedrijfssteun te vormen. De Commissie kon noch in artikel 107 van het VWEU noch in de Visserijrichtsnoeren een bepaling vinden ingevolge waarvan deze steun toelaatbaar was en betwijfelde derhalve of bedoelde maatregelen als verenigbaar met de interne markt konden worden beschouwd.

3.3.   VOORDEEL VOOR PAKHUIZEN

| (59) | Het effect van de voorwaarden van het erfpachtcontract tussen de Stad en PAKHUIZEN was dat PAKHUIZEN kon profiteren van een jaarlijkse verlaging van zijn bedrijfskosten. De Commissie concludeerde dat dit voordeel staatssteun vormde en niet binnen het werkingsgebied van een van de in de Visserijrichtsnoeren genoemde maatregelen viel, noch binnen de doelstellingen van andere horizontale of specifieke richtsnoeren die op dit type onderneming van toepassing zouden kunnen zijn. Zowel volgens de toepasselijke Visserijrichtsnoeren als volgens de horizontale staatssteunregels zou dit type steun als met de interne markt onverenigbare bedrijfssteun worden beschouwd. Vandaar dat de Commissie betwijfelde of deze maatregel als verenigbaar met de interne markt kon worden beschouwd. |
| --- | --- |

(59)

Het effect van de voorwaarden van het erfpachtcontract tussen de Stad en PAKHUIZEN was dat PAKHUIZEN kon profiteren van een jaarlijkse verlaging van zijn bedrijfskosten. De Commissie concludeerde dat dit voordeel staatssteun vormde en niet binnen het werkingsgebied van een van de in de Visserijrichtsnoeren genoemde maatregelen viel, noch binnen de doelstellingen van andere horizontale of specifieke richtsnoeren die op dit type onderneming van toepassing zouden kunnen zijn. Zowel volgens de toepasselijke Visserijrichtsnoeren als volgens de horizontale staatssteunregels zou dit type steun als met de interne markt onverenigbare bedrijfssteun worden beschouwd. Vandaar dat de Commissie betwijfelde of deze maatregel als verenigbaar met de interne markt kon worden beschouwd.

3.4.   VOORDELEN VOOR VISSERIJONDERNEMINGEN

| (60) | De Commissie merkte verder op dat visserijondernemingen die gebruik maakten van de vismijn, van EVO diensten kregen aangeboden onder de prijs die een normale particuliere marktdeelnemer zou vragen en bij PAKHUIZEN gebouwen konden huren tegen een lagere prijs dan een normale particuliere marktdeelnemer zou vragen. |
| --- | --- |

(60)

De Commissie merkte verder op dat visserijondernemingen die gebruik maakten van de vismijn, van EVO diensten kregen aangeboden onder de prijs die een normale particuliere marktdeelnemer zou vragen en bij PAKHUIZEN gebouwen konden huren tegen een lagere prijs dan een normale particuliere marktdeelnemer zou vragen.

| (61) | De Commissie meende dat deze voordelen staatssteun vormden en kon noch in artikel 107 van het VWEU noch in de Visserijrichtsnoeren een bepaling vinden ingevolge waarvan deze steun toelaatbaar was en betwijfelde derhalve of bedoelde maatregelen als verenigbaar met de interne markt konden worden geacht. |
| --- | --- |

(61)

De Commissie meende dat deze voordelen staatssteun vormden en kon noch in artikel 107 van het VWEU noch in de Visserijrichtsnoeren een bepaling vinden ingevolge waarvan deze steun toelaatbaar was en betwijfelde derhalve of bedoelde maatregelen als verenigbaar met de interne markt konden worden geacht.

3.5.   CONCLUSIE

| (62) | Gezien het voorgaande en de informatie die de Commissie tot haar beschikking had, meende zij dat alle in punt 3 genoemde maatregelen als staatsteun moesten worden beschouwd en stelde zij vraagtekens bij de verenigbaarheid van die steunmaatregelen met de interne markt. |
| --- | --- |

(62)

Gezien het voorgaande en de informatie die de Commissie tot haar beschikking had, meende zij dat alle in punt 3 genoemde maatregelen als staatsteun moesten worden beschouwd en stelde zij vraagtekens bij de verenigbaarheid van die steunmaatregelen met de interne markt.

4.   DOOR BELANGHEBBENDE DERDEN GEMAAKTE OPMERKINGEN

| (63) | Alle belanghebbende derden die opmerkingen hebben ingediend op het besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure waren het eens met de in het besluit genoemde argumenten. Verder gaven zij te kennen te zijn benadeeld door de illegale steun aan AGVO, EVO en PAKHUIZEN (verlies van klanten en inkomsten) en verzochten zij de Commissie met klem de noodzakelijke stappen te nemen om de steun te verbieden en terugvordering te gelasten. |
| --- | --- |

(63)

Alle belanghebbende derden die opmerkingen hebben ingediend op het besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure waren het eens met de in het besluit genoemde argumenten. Verder gaven zij te kennen te zijn benadeeld door de illegale steun aan AGVO, EVO en PAKHUIZEN (verlies van klanten en inkomsten) en verzochten zij de Commissie met klem de noodzakelijke stappen te nemen om de steun te verbieden en terugvordering te gelasten.

4.1.   EAFPA

| (64) | EAFPA benadrukt dat de betrokken steunmaatregelen de markt verstoren en verzoekt de Commissie de steun te verbieden en terugvordering te gelasten. |
| --- | --- |

(64)

EAFPA benadrukt dat de betrokken steunmaatregelen de markt verstoren en verzoekt de Commissie de steun te verbieden en terugvordering te gelasten.

4.2.   NOVA

| (65) | Als klager ondersteunt NOVA het besluit van de Commissie tot het instellen van een formeel onderzoek. NOVA vindt het belangrijk dat voor een transparante veilingmarkt wordt gezorgd en een vlak speelveld wordt gegarandeerd. Het nodigt de Commissie verder uit om de nodige maatregelen te nemen zodat de steun wordt teruggevorderd als deze onverenigbaar mocht blijken te zijn. |
| --- | --- |

(65)

Als klager ondersteunt NOVA het besluit van de Commissie tot het instellen van een formeel onderzoek. NOVA vindt het belangrijk dat voor een transparante veilingmarkt wordt gezorgd en een vlak speelveld wordt gegarandeerd. Het nodigt de Commissie verder uit om de nodige maatregelen te nemen zodat de steun wordt teruggevorderd als deze onverenigbaar mocht blijken te zijn.

4.3.   FLANDERS SHIP REPAIR

| (66) | Flanders Ship Repair zegt dat ten gevolge van de staatssteun schippers naar Oostende zijn gegaan, wat volgens de scheepshersteller heeft geleid tot verlies van inkomsten omdat bedoelde schippers hun schepen niet langer in Zeebrugge laten repareren. Flanders Ship Repair vraagt om een negatief besluit met bevel tot terugvordering, alsook om voorlopige maatregelen. |
| --- | --- |

(66)

Flanders Ship Repair zegt dat ten gevolge van de staatssteun schippers naar Oostende zijn gegaan, wat volgens de scheepshersteller heeft geleid tot verlies van inkomsten omdat bedoelde schippers hun schepen niet langer in Zeebrugge laten repareren. Flanders Ship Repair vraagt om een negatief besluit met bevel tot terugvordering, alsook om voorlopige maatregelen.

4.4.   ZVP

| (67) | ZVP, een vereniging van viskopers en -verwerkers aan de Belgische Oostkust, stelt dat de onrechtmatige staatssteun, samen met andere voordelen, de Oostendse vismijn in staat heeft gesteld om op kunstmatige wijze buitenlandse schepen en schepen uit Zeebrugge aan te trekken. Bovendien is door talloze interviews met en persberichten van lokale politici en leden van de raad van bestuur van EVO, waarbij met name werd gesuggereerd dat er in België maar plaats was voor één vismijn, namelijk die van Oostende, twijfel gezaaid over de toekomst van de Zeebrugse vismijn en bijgevolg ook van het omliggende bedrijvenpark. Dit heeft geleid tot inkomstenverlies en daling, uitstel en zelfs afstel van investeringen en marketingactiviteiten. |
| --- | --- |

(67)

ZVP, een vereniging van viskopers en -verwerkers aan de Belgische Oostkust, stelt dat de onrechtmatige staatssteun, samen met andere voordelen, de Oostendse vismijn in staat heeft gesteld om op kunstmatige wijze buitenlandse schepen en schepen uit Zeebrugge aan te trekken. Bovendien is door talloze interviews met en persberichten van lokale politici en leden van de raad van bestuur van EVO, waarbij met name werd gesuggereerd dat er in België maar plaats was voor één vismijn, namelijk die van Oostende, twijfel gezaaid over de toekomst van de Zeebrugse vismijn en bijgevolg ook van het omliggende bedrijvenpark. Dit heeft geleid tot inkomstenverlies en daling, uitstel en zelfs afstel van investeringen en marketingactiviteiten.

| (68) | ZVP zegt pogingen te hebben ondernomen om de lokale autoriteiten bewust te maken van dit probleem, maar zonder succes. |
| --- | --- |

(68)

ZVP zegt pogingen te hebben ondernomen om de lokale autoriteiten bewust te maken van dit probleem, maar zonder succes.

| (69) | Tot slot stelt ZVP dat EVO — via een stroman en met overheidsmiddelen — een fileerbedrijf heeft opgericht, de Ostend Filleting Factory, dat eveneens aan oneerlijke concurrentie zou doen. |
| --- | --- |

(69)

Tot slot stelt ZVP dat EVO — via een stroman en met overheidsmiddelen — een fileerbedrijf heeft opgericht, de Ostend Filleting Factory, dat eveneens aan oneerlijke concurrentie zou doen.

4.5.   GRIMSBY FISH MARKET

| (70) | Grimsby Fish Market, een Britse vismijn, zegt dat EVO in 2005/2006 begon met het rechtstreeks aankopen van vis van IJslandse vissers tegen (hoge) vaste prijzen om in Oostende te worden afgeslagen, vaak tegen lagere prijzen, en concludeert dat deze verliezen uit de openbare middelen zijn gedekt. Grimsby Fish Market dringt aan op controle van de financiële rekeningen van EVO om inzicht te krijgen in de wijze van financiering van de IJslandse visleveranties en in de verliezen die EVO door de gehanteerde salesmethoden heeft geleden. |
| --- | --- |

(70)

Grimsby Fish Market, een Britse vismijn, zegt dat EVO in 2005/2006 begon met het rechtstreeks aankopen van vis van IJslandse vissers tegen (hoge) vaste prijzen om in Oostende te worden afgeslagen, vaak tegen lagere prijzen, en concludeert dat deze verliezen uit de openbare middelen zijn gedekt. Grimsby Fish Market dringt aan op controle van de financiële rekeningen van EVO om inzicht te krijgen in de wijze van financiering van de IJslandse visleveranties en in de verliezen die EVO door de gehanteerde salesmethoden heeft geleden.

4.6.   ZV EN EFC

| (71) | ZV en EFC vestigen de aandacht van de Commissie op mogelijke andere oneerlijke praktijken en steunmaatregelen, namelijk het gratis ter beschikking stellen van gemeentepersoneel aan AGVO/EVO en het verstrekken van prijsgaranties door EVO ten opzichte van de veilingprijs in Zeebrugge. |
| --- | --- |

(71)

ZV en EFC vestigen de aandacht van de Commissie op mogelijke andere oneerlijke praktijken en steunmaatregelen, namelijk het gratis ter beschikking stellen van gemeentepersoneel aan AGVO/EVO en het verstrekken van prijsgaranties door EVO ten opzichte van de veilingprijs in Zeebrugge.

| (72) | Zij leggen verder uit waarom naar hun mening sprake is van concurrentievervalsing en de handel tussen lidstaten ongunstig wordt beïnvloed. |
| --- | --- |

(72)

Zij leggen verder uit waarom naar hun mening sprake is van concurrentievervalsing en de handel tussen lidstaten ongunstig wordt beïnvloed.

| (73) | Zij maken de Commissie ook attent op een aanvullende kapitaalinjectie in AGVO en EVO (middels kwijtschelding van schulden). |
| --- | --- |

(73)

Zij maken de Commissie ook attent op een aanvullende kapitaalinjectie in AGVO en EVO (middels kwijtschelding van schulden).

| (74) | Tot slot merken zij op dat de Belgische autoriteiten de steun niet hebben beëindigd. |
| --- | --- |

(74)

Tot slot merken zij op dat de Belgische autoriteiten de steun niet hebben beëindigd.

4.7.   GARDEC

| (75) | Gardec is een scheepsreparatiebedrijf dat is gevestigd in Zeebrugge. Het ondersteunt het besluit van de Commissie. Gardec zegt schade te hebben geleden van de oneerlijke handelspraktijken in Oostende (omzetdaling) en merkt op dat de leningen die zijn verstrekt aan ondernemingen in moeilijkheden die ondernemingen in staat hebben gesteld in Oostende te overleven terwijl hun schulden in Zeebrugge onbetaald bleven. |
| --- | --- |

(75)

Gardec is een scheepsreparatiebedrijf dat is gevestigd in Zeebrugge. Het ondersteunt het besluit van de Commissie. Gardec zegt schade te hebben geleden van de oneerlijke handelspraktijken in Oostende (omzetdaling) en merkt op dat de leningen die zijn verstrekt aan ondernemingen in moeilijkheden die ondernemingen in staat hebben gesteld in Oostende te overleven terwijl hun schulden in Zeebrugge onbetaald bleven.

5.   OPMERKINGEN VAN BELGIË NAAR AANLEIDING VAN DE IN HET BESLUIT TOT INLEIDING VAN DE ONDERZOEKSPROCEDURE GEUITE TWIJFELS

| (76) | In hun opmerkingen van 8 september 2008 naar aanleiding van de inleiding van de formele onderzoeksprocedure stellen de Belgische autoriteiten dat de Commissie haar onderzoek tot de markt voor visafslagen moet beperken. Aangezien noch AGVO noch PAKHUIZEN op deze markten actief zijn, zouden de maatregelen ten behoeve van deze ondernemingen voor de onderhavige procedure irrelevant zijn. Meer in het algemeen zijn de Belgische autoriteiten van mening dat de Commissie het voorwerp van haar onderzoek niet correct heeft afgebakend en het risico bestaat dat steunmaatregelen dubbel worden geteld. |
| --- | --- |

(76)

In hun opmerkingen van 8 september 2008 naar aanleiding van de inleiding van de formele onderzoeksprocedure stellen de Belgische autoriteiten dat de Commissie haar onderzoek tot de markt voor visafslagen moet beperken. Aangezien noch AGVO noch PAKHUIZEN op deze markten actief zijn, zouden de maatregelen ten behoeve van deze ondernemingen voor de onderhavige procedure irrelevant zijn. Meer in het algemeen zijn de Belgische autoriteiten van mening dat de Commissie het voorwerp van haar onderzoek niet correct heeft afgebakend en het risico bestaat dat steunmaatregelen dubbel worden geteld.

5.1.   WAT DE STEUN AAN AGVO BETREFT

| (77) | De Belgische autoriteiten stellen met klem dat AGVO geen commerciële activiteiten ontplooit en derhalve geen sprake kan zijn mededingingseffecten. De aan AGVO verleende steun zou bijgevolg niet als staatssteun kunnen worden aangemerkt. Zij voegen daaraan toe dat in het onderzoek hoogstens rekening zou kunnen worden gehouden met de financiële middelen die ten behoeve van EVO zijn aangewend (bijvoorbeeld het gedeelte van het startkapitaal dat aan EVO is doorgegeven via AGVO). Zij merken op dat de overige middelen voor de financiering van taken van algemeen belang zijn gebruikt en geen enkel mededingingseffect op de markt voor visafslagen kunnen hebben gehad. |
| --- | --- |

(77)

De Belgische autoriteiten stellen met klem dat AGVO geen commerciële activiteiten ontplooit en derhalve geen sprake kan zijn mededingingseffecten. De aan AGVO verleende steun zou bijgevolg niet als staatssteun kunnen worden aangemerkt. Zij voegen daaraan toe dat in het onderzoek hoogstens rekening zou kunnen worden gehouden met de financiële middelen die ten behoeve van EVO zijn aangewend (bijvoorbeeld het gedeelte van het startkapitaal dat aan EVO is doorgegeven via AGVO). Zij merken op dat de overige middelen voor de financiering van taken van algemeen belang zijn gebruikt en geen enkel mededingingseffect op de markt voor visafslagen kunnen hebben gehad.

| (78) | De Belgische autoriteiten merken op dat AGVO weliswaar een startkapitaal van 6 197 338,12 EUR is beloofd, maar tot dusver slechts 3 569 667 EUR is uitbetaald. |
| --- | --- |

(78)

De Belgische autoriteiten merken op dat AGVO weliswaar een startkapitaal van 6 197 338,12 EUR is beloofd, maar tot dusver slechts 3 569 667 EUR is uitbetaald.

| (79) | Ten aanzien van het recht op het heffen van retributies merken de Belgische autoriteiten op dat dat recht is gerelateerd aan de publieke taken van AGVO en het geven van dat recht daarom niet als staatssteun kan worden beschouwd, en dat AGVO hoe dan ook niet bevoegd is retributies te heffen voor het gebruik van de havensluizen en de scheepshelling. |
| --- | --- |

(79)

Ten aanzien van het recht op het heffen van retributies merken de Belgische autoriteiten op dat dat recht is gerelateerd aan de publieke taken van AGVO en het geven van dat recht daarom niet als staatssteun kan worden beschouwd, en dat AGVO hoe dan ook niet bevoegd is retributies te heffen voor het gebruik van de havensluizen en de scheepshelling.

| (80) | Wat de gebouwen betreft, merken de Belgische autoriteiten op dat het niet uitmaakt of die eigendom van de Stad of van een ander openbaar lichaam zijn. Zij zien de inbreng van de gebouwen in AGVO als louter een interne herallocatie van eigendom. De Belgische autoriteiten brengen in herinnering dat AGVO geen commerciële activiteiten ontplooit en bedoelde inbreng daarom niet als staatssteun kan worden beschouwd. Zij voegen daaraan toe dat aan de inbreng van de gebouwen de verplichting is verbonden ze te repareren en in goede staat te houden, waardoor deze AGVO geen voordeel zou hebben opgeleverd. |
| --- | --- |

(80)

Wat de gebouwen betreft, merken de Belgische autoriteiten op dat het niet uitmaakt of die eigendom van de Stad of van een ander openbaar lichaam zijn. Zij zien de inbreng van de gebouwen in AGVO als louter een interne herallocatie van eigendom. De Belgische autoriteiten brengen in herinnering dat AGVO geen commerciële activiteiten ontplooit en bedoelde inbreng daarom niet als staatssteun kan worden beschouwd. Zij voegen daaraan toe dat aan de inbreng van de gebouwen de verplichting is verbonden ze te repareren en in goede staat te houden, waardoor deze AGVO geen voordeel zou hebben opgeleverd.

| (81) | De Belgische autoriteiten merken verder op dat de gratis garanties voor leningen niet als staatssteun kunnen worden beschouwd, omdat deze zijn verstrekt voor leningen die AGVO is aangegaan ter financiering van reparatiewerkzaamheden aan gebouwen die aan publiekrechtelijke instellingen worden verhuurd. Zij erkennen echter dat één van de leningen waarvoor een garantie is verstrekt (een lening van 550 000 EUR), ten behoeve van EVO is aangewend. |
| --- | --- |

(81)

De Belgische autoriteiten merken verder op dat de gratis garanties voor leningen niet als staatssteun kunnen worden beschouwd, omdat deze zijn verstrekt voor leningen die AGVO is aangegaan ter financiering van reparatiewerkzaamheden aan gebouwen die aan publiekrechtelijke instellingen worden verhuurd. Zij erkennen echter dat één van de leningen waarvoor een garantie is verstrekt (een lening van 550 000 EUR), ten behoeve van EVO is aangewend.

| (82) | Tot slot merken de Belgische autoriteiten op dat het arrest-Altmark niet relevant is in deze zaak, omdat de publieke taken van AGVO niet economisch van aard zijn. Zij voegen daaraan toe dat er geen gevaar voor kruissubsidiëring bestaat, omdat AGVO geen commerciële activiteiten ontplooit. |
| --- | --- |

(82)

Tot slot merken de Belgische autoriteiten op dat het arrest-Altmark niet relevant is in deze zaak, omdat de publieke taken van AGVO niet economisch van aard zijn. Zij voegen daaraan toe dat er geen gevaar voor kruissubsidiëring bestaat, omdat AGVO geen commerciële activiteiten ontplooit.

5.2.   WAT DE STEUN AAN PAKHUIZEN BETREFT

| (83) | De Belgische autoriteiten stellen dat Oostende slechts een beperkt recht op de gronden heeft en het erfpachtcontract derhalve maar een beperkte commerciële waarde vertegenwoordigt. Bovendien heeft PAKHUIZEN ten aanzien van de gebouwen een reparatie- en renovatieplicht, wat wordt voorgesteld als een buitengewone plicht die de symbolische huur grotendeels compenseert. |
| --- | --- |

(83)

De Belgische autoriteiten stellen dat Oostende slechts een beperkt recht op de gronden heeft en het erfpachtcontract derhalve maar een beperkte commerciële waarde vertegenwoordigt. Bovendien heeft PAKHUIZEN ten aanzien van de gebouwen een reparatie- en renovatieplicht, wat wordt voorgesteld als een buitengewone plicht die de symbolische huur grotendeels compenseert.

| (84) | De Belgische autoriteiten voegen daaraan toe dat PAKHUIZEN alleen actief is op de markt voor het beheer van gebouwen die in de visserijsector worden gebruikt. Zij menen dat de activiteiten van PAKHUIZEN vanwege de renovatieverplichting en de geringe waarde van de gebouwen moeilijk als commercieel kunnen worden aangemerkt. Tot slot stellen de Belgische autoriteiten dat PAKHUIZEN met niemand concurreert, omdat de gebouwen die PAKHUIZEN in beheer heeft, alleen voor visserijgerelateerde activiteiten kunnen worden verhuurd. |
| --- | --- |

(84)

De Belgische autoriteiten voegen daaraan toe dat PAKHUIZEN alleen actief is op de markt voor het beheer van gebouwen die in de visserijsector worden gebruikt. Zij menen dat de activiteiten van PAKHUIZEN vanwege de renovatieverplichting en de geringe waarde van de gebouwen moeilijk als commercieel kunnen worden aangemerkt. Tot slot stellen de Belgische autoriteiten dat PAKHUIZEN met niemand concurreert, omdat de gebouwen die PAKHUIZEN in beheer heeft, alleen voor visserijgerelateerde activiteiten kunnen worden verhuurd.

| (85) | Verder merken de Belgische autoriteiten op dat AGVO de aandelen van PAKHUIZEN tegen marktprijs heeft gekocht en dat PAKHUIZEN de gebouwen tegen marktprijs verhuurt (ofschoon zij in slechte staat van onderhoud verkeren). |
| --- | --- |

(85)

Verder merken de Belgische autoriteiten op dat AGVO de aandelen van PAKHUIZEN tegen marktprijs heeft gekocht en dat PAKHUIZEN de gebouwen tegen marktprijs verhuurt (ofschoon zij in slechte staat van onderhoud verkeren).

5.3.   WAT DE STEUN AAN EVO BETREFT

| (86) | De Belgische autoriteiten merken op dat het feit dat EVO gratis over de gebouwen kan beschikken, wordt gecompenseerd door het feit dat het de renovatiekosten moet dragen, die normaliter ten laste van de eigenaar vallen. |
| --- | --- |

(86)

De Belgische autoriteiten merken op dat het feit dat EVO gratis over de gebouwen kan beschikken, wordt gecompenseerd door het feit dat het de renovatiekosten moet dragen, die normaliter ten laste van de eigenaar vallen.

| (87) | De Belgische autoriteiten merken verder op dat de gratis garanties voor leningen aan EVO geanalyseerd dienen te worden in het kader van het privatiserings- en herstructureringsplan voor de vismijn. Zij zijn van mening dat de Stad in het kader van de herstructurering van de vismijn als een particuliere investeerder heeft gehandeld, omdat herkapitalisering van de vismijn uit economisch oogpunt meer zou renderen dan sluiting, en een privatisering de Stad de mogelijkheid zou bieden de investeringen terug te verdienen met de opbrengst van de huur die van de nieuwe, particuliere eigenaar zou worden gevraagd. Ook wordt erop gewezen dat al in 2002 plannen bestonden voor privatisering van de vismijn, maar dat daarvoor eerst een herstructurering moest worden doorgevoerd. |
| --- | --- |

(87)

De Belgische autoriteiten merken verder op dat de gratis garanties voor leningen aan EVO geanalyseerd dienen te worden in het kader van het privatiserings- en herstructureringsplan voor de vismijn. Zij zijn van mening dat de Stad in het kader van de herstructurering van de vismijn als een particuliere investeerder heeft gehandeld, omdat herkapitalisering van de vismijn uit economisch oogpunt meer zou renderen dan sluiting, en een privatisering de Stad de mogelijkheid zou bieden de investeringen terug te verdienen met de opbrengst van de huur die van de nieuwe, particuliere eigenaar zou worden gevraagd. Ook wordt erop gewezen dat al in 2002 plannen bestonden voor privatisering van de vismijn, maar dat daarvoor eerst een herstructurering moest worden doorgevoerd.

| (88) | Ten aanzien van de gratis garanties merken de Belgische autoriteiten meer in het bijzonder op dat de desbetreffende leningen werden gebruikt om de financiering van de herstructurering rond te krijgen, die in hoofdzaak werd gefinancierd via een kapitaalinjectie (in AGVO, en via AGVO in EVO) van de Stad. De Belgische autoriteiten merken verder op dat dankzij de garanties de kosten van de herstructurering aanzienlijk zijn verminderd. Zij voegen daaraan toe dat zonder garantie van de Stad geen lening was verstrekt en wijzen erop dat het courante handelspraktijk is dat een moederonderneming zich garant stelt voor leningen die door een dochter worden aangegaan. |
| --- | --- |

(88)

Ten aanzien van de gratis garanties merken de Belgische autoriteiten meer in het bijzonder op dat de desbetreffende leningen werden gebruikt om de financiering van de herstructurering rond te krijgen, die in hoofdzaak werd gefinancierd via een kapitaalinjectie (in AGVO, en via AGVO in EVO) van de Stad. De Belgische autoriteiten merken verder op dat dankzij de garanties de kosten van de herstructurering aanzienlijk zijn verminderd. Zij voegen daaraan toe dat zonder garantie van de Stad geen lening was verstrekt en wijzen erop dat het courante handelspraktijk is dat een moederonderneming zich garant stelt voor leningen die door een dochter worden aangegaan.

5.4.   WAT DE STEUN AAN DE VISSERIJONDERNEMINGEN/REDERS BETREFT

| (89) | De Belgische autoriteiten merken op dat de Commissie dezelfde steunmaatregel twee keer heeft geteld. Er is ofwel steun verleend aan EVO of aan de vissers, maar het kan volgens de Belgische autoriteiten niet zo zijn dat één maatregel steun oplevert aan beiden. Zij zijn van mening dat als het al zo is dat de betrokken maatregelen staatssteun vormen, dan vormen deze dat op het niveau van EVO en PAKHUIZEN en is op dat niveau sprake van concurrentieverstoring, maar niet op het niveau van de reders en visserijondernemingen. Zij voegen daaraan toe dat, hoe dan ook, EVO en PAKHUIZEN hun diensten niet beneden de marktprijs aanbieden. Meer bepaald wordt ten aanzien van EVO toegelicht dat de diensten die het aanbiedt ook elders worden aangeboden. Ook wordt opgemerkt dat geen opslagfaciliteiten worden aangeboden, net zo min als gratis elektriciteit, en dat EVO niet verantwoordelijk is voor de haven en de scheepshelling. Zij geven aan dat de prijs van het water in het veilingtarief is inbegrepen en dat EVO reders geen leningen onder de marktprijs verstrekt. Tot slot merken zij op dat EVO in de praktijk nooit de contractbepalingen heeft afgedwongen op grond waarvan reders hun vangsten in Oostende moeten laten veilen. |
| --- | --- |

(89)

De Belgische autoriteiten merken op dat de Commissie dezelfde steunmaatregel twee keer heeft geteld. Er is ofwel steun verleend aan EVO of aan de vissers, maar het kan volgens de Belgische autoriteiten niet zo zijn dat één maatregel steun oplevert aan beiden. Zij zijn van mening dat als het al zo is dat de betrokken maatregelen staatssteun vormen, dan vormen deze dat op het niveau van EVO en PAKHUIZEN en is op dat niveau sprake van concurrentieverstoring, maar niet op het niveau van de reders en visserijondernemingen. Zij voegen daaraan toe dat, hoe dan ook, EVO en PAKHUIZEN hun diensten niet beneden de marktprijs aanbieden. Meer bepaald wordt ten aanzien van EVO toegelicht dat de diensten die het aanbiedt ook elders worden aangeboden. Ook wordt opgemerkt dat geen opslagfaciliteiten worden aangeboden, net zo min als gratis elektriciteit, en dat EVO niet verantwoordelijk is voor de haven en de scheepshelling. Zij geven aan dat de prijs van het water in het veilingtarief is inbegrepen en dat EVO reders geen leningen onder de marktprijs verstrekt. Tot slot merken zij op dat EVO in de praktijk nooit de contractbepalingen heeft afgedwongen op grond waarvan reders hun vangsten in Oostende moeten laten veilen.

6.   PRIVATISERINGSPROCES DAT NA INLEIDING VAN DE ONDERZOEKSPROCEDURE IS GESTART

| (90) | België heeft de Commissie ervan in kennis gesteld dat op 22 mei 2008 de beslissing is genomen de Oostendse vismijn te privatiseren en dat de Stad vervolgens een openbare aanbestedingsprocedure is gestart om een operationele partner te vinden voor de exploitatie van EVO. |
| --- | --- |

(90)

België heeft de Commissie ervan in kennis gesteld dat op 22 mei 2008 de beslissing is genomen de Oostendse vismijn te privatiseren en dat de Stad vervolgens een openbare aanbestedingsprocedure is gestart om een operationele partner te vinden voor de exploitatie van EVO.

| (91) | In zijn opmerkingen legt België uit dat de privatisering zal gebeuren middels de oprichting van een nieuwe vennootschap („NewCo”) die de vismijn zal exploiteren. De gebouwen waarin de vismijn is gevestigd, gaan terug naar de Stad, en NewCo zal deze gebouwen dus vervolgens van de Stad moeten huren. NewCo zal niet worden verplicht om de overige activa van de vismijn over te nemen (werknemers, viskisten, contracten, leningen aan reders enz.). |
| --- | --- |

(91)

In zijn opmerkingen legt België uit dat de privatisering zal gebeuren middels de oprichting van een nieuwe vennootschap („NewCo”) die de vismijn zal exploiteren. De gebouwen waarin de vismijn is gevestigd, gaan terug naar de Stad, en NewCo zal deze gebouwen dus vervolgens van de Stad moeten huren. NewCo zal niet worden verplicht om de overige activa van de vismijn over te nemen (werknemers, viskisten, contracten, leningen aan reders enz.).

| (92) | Aangezien over de verkoop- en huurovereenkomst zal worden onderhandeld op basis van marktprijzen, wordt aan NewCo geen steun overgedragen en kan van NewCo ook geen steun worden teruggevorderd. |
| --- | --- |

(92)

Aangezien over de verkoop- en huurovereenkomst zal worden onderhandeld op basis van marktprijzen, wordt aan NewCo geen steun overgedragen en kan van NewCo ook geen steun worden teruggevorderd.

| (93) | Bij brief van 16 november 2009 heeft België de Commissie ingelicht over de verdere gang van zaken met het privatiseringsproces. |
| --- | --- |

(93)

Bij brief van 16 november 2009 heeft België de Commissie ingelicht over de verdere gang van zaken met het privatiseringsproces.

| (94) | België geeft aan dat als eerste stap de eigendom van de gebouwen in bezit van AGVO op 4 september 2009 terug aan de Stad is overgedragen, zonder vergoeding, alsook de rechten en verplichtingen in verband met die gebouwen (huurcontracten). De Stad heeft ook verscheidene leningen van AGVO en PAKHUIZEN overgenomen. Vervolgens is de eigendom van de gebouwen overgedragen aan het Vlaams Gewest, dat de Stad hiervoor op verschillende manieren compenseerde: met een bedrag van 3 500 000 EUR en met het recht om tot 1 januari, en in sommige gevallen tot 30 juni 2010, de door de publiekrechtelijke en semipubliekrechtelijke organisaties verschuldigde huur voor de gebouwen te innen. Tot slot heeft het Vlaams Gewest verscheidene schulden en/of leningen van de Stad overgenomen. |
| --- | --- |

(94)

België geeft aan dat als eerste stap de eigendom van de gebouwen in bezit van AGVO op 4 september 2009 terug aan de Stad is overgedragen, zonder vergoeding, alsook de rechten en verplichtingen in verband met die gebouwen (huurcontracten). De Stad heeft ook verscheidene leningen van AGVO en PAKHUIZEN overgenomen. Vervolgens is de eigendom van de gebouwen overgedragen aan het Vlaams Gewest, dat de Stad hiervoor op verschillende manieren compenseerde: met een bedrag van 3 500 000 EUR en met het recht om tot 1 januari, en in sommige gevallen tot 30 juni 2010, de door de publiekrechtelijke en semipubliekrechtelijke organisaties verschuldigde huur voor de gebouwen te innen. Tot slot heeft het Vlaams Gewest verscheidene schulden en/of leningen van de Stad overgenomen.

| (95) | België stelt dat het feit dat de eigendom van de gebouwen terug is overgedragen aan de Stad, een einde maakt aan het probleem van de staatssteun. |
| --- | --- |

(95)

België stelt dat het feit dat de eigendom van de gebouwen terug is overgedragen aan de Stad, een einde maakt aan het probleem van de staatssteun.

| (96) | België geeft verder aan dat PAKHUIZEN heeft besloten het erfpachtcontract dat in 1989 met de Stad is gesloten, te beëindigen. België verwacht dat PAKHUIZEN spoedig zal worden geliquideerd en gaat ervan uit dat de door de Commissie ingeleide staatssteunprocedure dan zonder voorwerp wordt. |
| --- | --- |

(96)

België geeft verder aan dat PAKHUIZEN heeft besloten het erfpachtcontract dat in 1989 met de Stad is gesloten, te beëindigen. België verwacht dat PAKHUIZEN spoedig zal worden geliquideerd en gaat ervan uit dat de door de Commissie ingeleide staatssteunprocedure dan zonder voorwerp wordt.

| (97) | Wat EVO betreft, merkt België op dat de kandidaat die aan de selectiecriteria voldeed, geen voor de Stad aanvaardbare voorwaarden aanbood. EVO zal blijven bestaan tot een geschikte kandidaat is gevonden die de activa van EVO overneemt. |
| --- | --- |

(97)

Wat EVO betreft, merkt België op dat de kandidaat die aan de selectiecriteria voldeed, geen voor de Stad aanvaardbare voorwaarden aanbood. EVO zal blijven bestaan tot een geschikte kandidaat is gevonden die de activa van EVO overneemt.

| (98) | Tot slot merkt België op dat AGVO blijft bestaan totdat alle resterende schulden/verplichtingen zijn voldaan. |
| --- | --- |

(98)

Tot slot merkt België op dat AGVO blijft bestaan totdat alle resterende schulden/verplichtingen zijn voldaan.

| (99) | België verzoekt de Commissie met haar beslissing in deze zaak te wachten totdat het privatiseringsproces is voltooid. |
| --- | --- |

(99)

België verzoekt de Commissie met haar beslissing in deze zaak te wachten totdat het privatiseringsproces is voltooid.

7.   OPMERKINGEN VAN BELGIË NAAR AANLEIDING VAN DE OPMERKINGEN VAN DERDEN

| (100) | Ten aanzien van de IJslandse kwestie merkt België op dat door EVO nooit rechtstreeks vis is aangekocht van IJslandse reders of vissers, maar dat alle vis via een agent op IJslandse veilingen is gekocht. |
| --- | --- |

(100)

Ten aanzien van de IJslandse kwestie merkt België op dat door EVO nooit rechtstreeks vis is aangekocht van IJslandse reders of vissers, maar dat alle vis via een agent op IJslandse veilingen is gekocht.

| (101) | België voegt daaraan toe dat al snel bleek dat de doorverkoop van IJslandse vis niet winstgevend was. Daarom werd na ongeveer een jaar, op 17 maart 2006, besloten een einde te maken aan deze aan- en wederverkopen. Van het desbetreffende besluit is door België een kopie bijgevoegd. |
| --- | --- |

(101)

België voegt daaraan toe dat al snel bleek dat de doorverkoop van IJslandse vis niet winstgevend was. Daarom werd na ongeveer een jaar, op 17 maart 2006, besloten een einde te maken aan deze aan- en wederverkopen. Van het desbetreffende besluit is door België een kopie bijgevoegd.

| (102) | België legt uit dat de reden waarom op IJslandse veilingen tegen hoge prijzen vis werd gekocht en vervolgens in Oostende tegen een lagere prijs werd doorverkocht, niet voortkomt uit een of andere strategie om IJslandse vis naar Oostende te halen, maar een gevolg is van het feit dat van de vis die door de agent in IJsland werd gekocht voor doorverkoop door EVO, de vis van de hoogste kwaliteit laatstgenoemde nooit bereikte, maar rechtstreeks werd opgekocht door een particulier fileerbedrijf, Luna Fish, terwijl de vis van mindere kwaliteit EVO wel bereikte en vanwege die mindere kwaliteit niet tegen een rendabele prijs kon worden verkocht. België concludeert dat EVO daardoor veeleer zelf slachtoffer van deze praktijken was. De afgevaardigde beheerder van AGVO/EVO en de commercieel directeur zijn bij de ontdekking van het probleem ontslagen. |
| --- | --- |

(102)

België legt uit dat de reden waarom op IJslandse veilingen tegen hoge prijzen vis werd gekocht en vervolgens in Oostende tegen een lagere prijs werd doorverkocht, niet voortkomt uit een of andere strategie om IJslandse vis naar Oostende te halen, maar een gevolg is van het feit dat van de vis die door de agent in IJsland werd gekocht voor doorverkoop door EVO, de vis van de hoogste kwaliteit laatstgenoemde nooit bereikte, maar rechtstreeks werd opgekocht door een particulier fileerbedrijf, Luna Fish, terwijl de vis van mindere kwaliteit EVO wel bereikte en vanwege die mindere kwaliteit niet tegen een rendabele prijs kon worden verkocht. België concludeert dat EVO daardoor veeleer zelf slachtoffer van deze praktijken was. De afgevaardigde beheerder van AGVO/EVO en de commercieel directeur zijn bij de ontdekking van het probleem ontslagen.

| (103) | Ten aanzien van de vermeende gratis terbeschikkingstelling van ambtenaren voor het uitvoeren van administratieve, boekhoud- en onderhoudstaken, merkt België op dat de verklaringen van ZV zijn gebaseerd op louter vermoedens en dat EVO voor die taken over eigen personeel beschikt, waarvan bovendien een deel soms ook taken van algemeen belang uitvoert (onderhoud van de vismijnweg). |
| --- | --- |

(103)

Ten aanzien van de vermeende gratis terbeschikkingstelling van ambtenaren voor het uitvoeren van administratieve, boekhoud- en onderhoudstaken, merkt België op dat de verklaringen van ZV zijn gebaseerd op louter vermoedens en dat EVO voor die taken over eigen personeel beschikt, waarvan bovendien een deel soms ook taken van algemeen belang uitvoert (onderhoud van de vismijnweg).

| (104) | België merkt verder op dat de verklaring van ZV dat EVO een minimumprijs garandeert in vergelijking met de veilprijzen in Zeebrugge, op geen enkele wijze is onderbouwd. Het voegt daaraan toe dat visserijondernemingen dat mogelijk in onderhandelingen met ZV hebben beweerd als onderdeel van een strategie om van ZV betere commerciële voorwaarden te krijgen. |
| --- | --- |

(104)

België merkt verder op dat de verklaring van ZV dat EVO een minimumprijs garandeert in vergelijking met de veilprijzen in Zeebrugge, op geen enkele wijze is onderbouwd. Het voegt daaraan toe dat visserijondernemingen dat mogelijk in onderhandelingen met ZV hebben beweerd als onderdeel van een strategie om van ZV betere commerciële voorwaarden te krijgen.

| (105) | Wat de kwestie van de Ostend Filleting Factory (OFF) betreft, benadrukt België dat uit de door derden overgelegde stukken alleen blijkt dat OFF door private partijen werd opgericht en niet op welke wijze OFF dan oneerlijke concurrentie zou hebben bedreven. België wijst erop dat PAKHUIZEN feitelijk pas in maart 2006 60 procent van de aandelen van OFF verwierf. De naam OFF werd daarna gewijzigd in „Ostend Premium Fish bvba” en de onderneming ging uiteindelijk op 14 januari 2008 failliet. |
| --- | --- |

(105)

Wat de kwestie van de Ostend Filleting Factory (OFF) betreft, benadrukt België dat uit de door derden overgelegde stukken alleen blijkt dat OFF door private partijen werd opgericht en niet op welke wijze OFF dan oneerlijke concurrentie zou hebben bedreven. België wijst erop dat PAKHUIZEN feitelijk pas in maart 2006 60 procent van de aandelen van OFF verwierf. De naam OFF werd daarna gewijzigd in „Ostend Premium Fish bvba” en de onderneming ging uiteindelijk op 14 januari 2008 failliet.

| (106) | Ten aanzien van de vermeende verliezen van Gardec en Flanders Ship Repair als gevolg van de staatssteun, merkt België op dat zelfs wanneer staatssteun reders ertoe zou brengen naar Oostende te gaan in plaats van naar Zeebrugge, daarmee nog niet het causale verband met die vermeende verliezen is aangetoond. België stelt dat reders hun schepen niet altijd in de thuishaven laten herstellen maar kiezen voor goedkopere reparatiediensten in Oost-Europa (Polen). Het merkt op dat in Oostende sprake is van een duidelijke daling van het aantal scheepsherstellers. |
| --- | --- |

(106)

Ten aanzien van de vermeende verliezen van Gardec en Flanders Ship Repair als gevolg van de staatssteun, merkt België op dat zelfs wanneer staatssteun reders ertoe zou brengen naar Oostende te gaan in plaats van naar Zeebrugge, daarmee nog niet het causale verband met die vermeende verliezen is aangetoond. België stelt dat reders hun schepen niet altijd in de thuishaven laten herstellen maar kiezen voor goedkopere reparatiediensten in Oost-Europa (Polen). Het merkt op dat in Oostende sprake is van een duidelijke daling van het aantal scheepsherstellers.

8.   INFORMATIEBEVEL

| (107) | Bij brieven van 13 maart en 26 juni 2006 heeft de Commissie de Belgische autoriteiten om informatie gevraagd over de rechtspositie van de Oostendse vismijn en de betrokkenheid van de staat en om nadere bijzonderheden over de financiële stromen tussen de staat en de vismijn. |
| --- | --- |

(107)

Bij brieven van 13 maart en 26 juni 2006 heeft de Commissie de Belgische autoriteiten om informatie gevraagd over de rechtspositie van de Oostendse vismijn en de betrokkenheid van de staat en om nadere bijzonderheden over de financiële stromen tussen de staat en de vismijn.

| (108) | In hun brief van 19 oktober 2006 benadrukten de Belgische autoriteiten dat AGVO behalve met commerciële taken (exploitatie van de vismijn) ook met taken van algemeen belang was belast. De op dit punt verstrekte informatie was echter bijzonder summier en bevatte geen elementen aan de hand waarvan de Commissie kon vaststellen of de voordelen die de Stad aan AGVO had gegeven, konden worden beschouwd als compensatie voor taken van algemeen (economisch) belang en of er geen sprake was van overcompensatie of het gevaar van kruissubsidiëring bestond. |
| --- | --- |

(108)

In hun brief van 19 oktober 2006 benadrukten de Belgische autoriteiten dat AGVO behalve met commerciële taken (exploitatie van de vismijn) ook met taken van algemeen belang was belast. De op dit punt verstrekte informatie was echter bijzonder summier en bevatte geen elementen aan de hand waarvan de Commissie kon vaststellen of de voordelen die de Stad aan AGVO had gegeven, konden worden beschouwd als compensatie voor taken van algemeen (economisch) belang en of er geen sprake was van overcompensatie of het gevaar van kruissubsidiëring bestond.

| (109) | Daarom verzocht de Commissie de Belgische autoriteiten bij brief van 11 juli 2007, overeenkomstig artikel 10, lid 2, van Verordening (EG) nr. 659/1999, om nadere informatie over de publieke taken waarmee AGVO was belast. Men name vroeg zij of en op basis waarvan die taken konden worden beschouwd als taken in het kader van de openbare dienst, in de zin van Beschikking 2005/842/EG van de Commissie van 28 november 2005 betreffende de toepassing van artikel 86, lid 2, van het EG-Verdrag op staatssteun in de vorm van compensatie voor de openbare dienst die aan bepaalde met het beheer van diensten van algemeen economisch belang belaste ondernemingen wordt toegekend (15). |
| --- | --- |

(109)

Daarom verzocht de Commissie de Belgische autoriteiten bij brief van 11 juli 2007, overeenkomstig artikel 10, lid 2, van Verordening (EG) nr. 659/1999, om nadere informatie over de publieke taken waarmee AGVO was belast. Men name vroeg zij of en op basis waarvan die taken konden worden beschouwd als taken in het kader van de openbare dienst, in de zin van Beschikking 2005/842/EG van de Commissie van 28 november 2005 betreffende de toepassing van artikel 86, lid 2, van het EG-Verdrag op staatssteun in de vorm van compensatie voor de openbare dienst die aan bepaalde met het beheer van diensten van algemeen economisch belang belaste ondernemingen wordt toegekend (15).

| (110) | Bij brief van 27 november 2007 verklaarden de Belgische autoriteiten alleen dat geen van de aan AGVO toevertrouwde taken economisch van aard was en dat Beschikking 2005/842/EG niet relevant was. Zij verklaarden dat AGVO voor geen enkele van de publieke taken die het uitvoert, wordt gecompenseerd. |
| --- | --- |

(110)

Bij brief van 27 november 2007 verklaarden de Belgische autoriteiten alleen dat geen van de aan AGVO toevertrouwde taken economisch van aard was en dat Beschikking 2005/842/EG niet relevant was. Zij verklaarden dat AGVO voor geen enkele van de publieke taken die het uitvoert, wordt gecompenseerd.

| (111) | In haar besluit van 2 juli 2008 tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure oordeelde de Commissie dat AGVO, EVO en PAKHUIZEN een op de markt voor visveilingen en ondersteunende diensten actieve groep ondernemingen vormde en dat zij van de Stad verschillende voordelen hadden gekregen die de concurrentie op de markt vervalsten. Over de compensatie voor publieke taken merkte de Commissie op dat er in het dossier geen aanwijzingen waren dat aan de criteria van het arrest-Altmark was voldaan. Bovendien was de Commissie door gebrek aan informatie niet in staat om te bepalen of met name het recht om fiscale rechten vast te stellen en te innen, zou kunnen worden beschouwd als compensatie voor diensten van algemeen belang, en had zij twijfels over de verenigbaarheid van de steun. Bijgevolg verzocht de Commissie de Belgische autoriteiten in punt 121 van haar besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure, haar alle voor de beoordeling van de maatregelen in kwestie dienstige inlichtingen te verstrekken. |
| --- | --- |

(111)

In haar besluit van 2 juli 2008 tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure oordeelde de Commissie dat AGVO, EVO en PAKHUIZEN een op de markt voor visveilingen en ondersteunende diensten actieve groep ondernemingen vormde en dat zij van de Stad verschillende voordelen hadden gekregen die de concurrentie op de markt vervalsten. Over de compensatie voor publieke taken merkte de Commissie op dat er in het dossier geen aanwijzingen waren dat aan de criteria van het arrest-Altmark was voldaan. Bovendien was de Commissie door gebrek aan informatie niet in staat om te bepalen of met name het recht om fiscale rechten vast te stellen en te innen, zou kunnen worden beschouwd als compensatie voor diensten van algemeen belang, en had zij twijfels over de verenigbaarheid van de steun. Bijgevolg verzocht de Commissie de Belgische autoriteiten in punt 121 van haar besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure, haar alle voor de beoordeling van de maatregelen in kwestie dienstige inlichtingen te verstrekken.

| (112) | In hun opmerkingen, die op 8 september 2008 werden ontvangen, en tijdens een vervolgvergadering op 9 oktober 2008, verstrekten de Belgische autoriteiten geen aanvullende informatie op basis waarvan de Commissie had kunnen onderzoeken of de aan AGVO verleende voordelen als compensatie voor taken van algemeen (economisch) belang zouden kunnen worden beschouwd. In plaats daarvan herhaalden de Belgische autoriteiten dat de Altmark-criteria niet relevant waren, omdat AGVO alleen bij de uitvoering van publieke taken betrokken was. |
| --- | --- |

(112)

In hun opmerkingen, die op 8 september 2008 werden ontvangen, en tijdens een vervolgvergadering op 9 oktober 2008, verstrekten de Belgische autoriteiten geen aanvullende informatie op basis waarvan de Commissie had kunnen onderzoeken of de aan AGVO verleende voordelen als compensatie voor taken van algemeen (economisch) belang zouden kunnen worden beschouwd. In plaats daarvan herhaalden de Belgische autoriteiten dat de Altmark-criteria niet relevant waren, omdat AGVO alleen bij de uitvoering van publieke taken betrokken was.

| (113) | Dit antwoord was echter onbevredigend, omdat AGVO ook bij economische activiteiten betrokken was. |
| --- | --- |

(113)

Dit antwoord was echter onbevredigend, omdat AGVO ook bij economische activiteiten betrokken was.

| (114) | Krachtens artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 659/1999, vorderde de Commissie derhalve bij informatiebevel van 8 september 2009 om dienstige informatie dienaangaande, en met name:






  — | een lijst van de verschillende activiteiten die aan AGVO zijn toevertrouwd, waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen economische activiteiten, taken van niet-economisch algemeen belang en taken van algemeen economisch belang; |
| --- | --- | --- |

(114)

Krachtens artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 659/1999, vorderde de Commissie derhalve bij informatiebevel van 8 september 2009 om dienstige informatie dienaangaande, en met name:

—

een lijst van de verschillende activiteiten die aan AGVO zijn toevertrouwd, waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen economische activiteiten, taken van niet-economisch algemeen belang en taken van algemeen economisch belang;

| — | de parameters voor de berekening, controle en herziening van de compensatie voor de taken van niet-economisch algemeen belang enerzijds en de compensatie voor de taken van algemeen economisch belang anderzijds; |
| --- | --- |

—

de parameters voor de berekening, controle en herziening van de compensatie voor de taken van niet-economisch algemeen belang enerzijds en de compensatie voor de taken van algemeen economisch belang anderzijds;

| — | de regelingen om overcompensatie te vermijden en terug te vorderen; |
| --- | --- |

—

de regelingen om overcompensatie te vermijden en terug te vorderen;

| — | de kosten en opbrengsten in verband met de economische openbaredienstverplichting, de niet-economische openbaredienstverplichting en de andere diensten; |
| --- | --- |

—

de kosten en opbrengsten in verband met de economische openbaredienstverplichting, de niet-economische openbaredienstverplichting en de andere diensten;

| — | uittreksels van de interne boekhouding waarin de kosten en opbrengsten in verband met de diensten van algemeen economisch belang, de diensten van algemeen niet-economisch belang en andere diensten gescheiden worden aangegeven, alsmede de parameters voor de toerekening van die kosten en opbrengsten; |
| --- | --- |

—

uittreksels van de interne boekhouding waarin de kosten en opbrengsten in verband met de diensten van algemeen economisch belang, de diensten van algemeen niet-economisch belang en andere diensten gescheiden worden aangegeven, alsmede de parameters voor de toerekening van die kosten en opbrengsten;

| — | voor zover beschikbaar, de documenten waaruit blijkt dat AGVO voldoet aan het vierde Altmark-criterium, namelijk dat de noodzakelijke compensatie is vastgesteld op basis van een analyse van de kosten die een gemiddelde, goed beheerde en naar behoren uitgeruste onderneming in dezelfde sector zou moeten maken om bedoelde verplichtingen na te komen, rekening houdend met de opbrengsten en een redelijke winst uit de uitvoering van deze verplichtingen. |
| --- | --- |

—

voor zover beschikbaar, de documenten waaruit blijkt dat AGVO voldoet aan het vierde Altmark-criterium, namelijk dat de noodzakelijke compensatie is vastgesteld op basis van een analyse van de kosten die een gemiddelde, goed beheerde en naar behoren uitgeruste onderneming in dezelfde sector zou moeten maken om bedoelde verplichtingen na te komen, rekening houdend met de opbrengsten en een redelijke winst uit de uitvoering van deze verplichtingen.

| (115) | In hun brief van 16 november 2009 herhalen de Belgische autoriteiten dat aan AGVO de volgende taken van algemeen belang zijn toevertrouwd: beheer van de vissershaven, renovatie en verhuur van gebouwen aan publiekrechtelijke en semipubliekrechtelijke organisaties en het beheer en onderhoud van openbaar domein (waaronder het onderhoud van de toevoerweg naar de vismijn). De autoriteiten stellen dat deze taken van algemeen belang zijn, omdat ze niet ten voordele van bepaalde begunstigden worden uitgevoerd. Zij maken geen onderscheid tussen taken van algemeen niet-economisch belang en taken van algemeen economisch belang, maar erkennen wel dat sommige of alle publieke taken mogelijk van economische aard zijn. |
| --- | --- |

(115)

In hun brief van 16 november 2009 herhalen de Belgische autoriteiten dat aan AGVO de volgende taken van algemeen belang zijn toevertrouwd: beheer van de vissershaven, renovatie en verhuur van gebouwen aan publiekrechtelijke en semipubliekrechtelijke organisaties en het beheer en onderhoud van openbaar domein (waaronder het onderhoud van de toevoerweg naar de vismijn). De autoriteiten stellen dat deze taken van algemeen belang zijn, omdat ze niet ten voordele van bepaalde begunstigden worden uitgevoerd. Zij maken geen onderscheid tussen taken van algemeen niet-economisch belang en taken van algemeen economisch belang, maar erkennen wel dat sommige of alle publieke taken mogelijk van economische aard zijn.

| (116) | De Belgische autoriteiten erkennen dat AGVO, via haar dochteronderneming EVO, bij een commerciële activiteit is betrokken, namelijk de exploitatie van de vismijn, wat geen activiteit van algemeen belang is. |
| --- | --- |

(116)

De Belgische autoriteiten erkennen dat AGVO, via haar dochteronderneming EVO, bij een commerciële activiteit is betrokken, namelijk de exploitatie van de vismijn, wat geen activiteit van algemeen belang is.

| (117) | De Belgische autoriteiten verklaren dat AGVO feitelijk geen vergoeding ontvangt voor het uitvoeren van de aan haar toevertrouwde taken van algemeen belang, die zij financiert uit haar eigen begroting. Er is bijgevolg ook geen methode voor het berekenen van een vergoeding. De Belgische autoriteiten voegen daaraan toe dat de boekhouding van AGVO en EVO niet toelaat om de kosten en opbrengsten in verband met deze taken uit te splitsen in die welke betrekking hebben op taken van algemeen belang en die welke betrekking hebben op commerciële taken. |
| --- | --- |

(117)

De Belgische autoriteiten verklaren dat AGVO feitelijk geen vergoeding ontvangt voor het uitvoeren van de aan haar toevertrouwde taken van algemeen belang, die zij financiert uit haar eigen begroting. Er is bijgevolg ook geen methode voor het berekenen van een vergoeding. De Belgische autoriteiten voegen daaraan toe dat de boekhouding van AGVO en EVO niet toelaat om de kosten en opbrengsten in verband met deze taken uit te splitsen in die welke betrekking hebben op taken van algemeen belang en die welke betrekking hebben op commerciële taken.

9.   REIKWIJDTE VAN HET ONDERZOEK

| (118) | Zoals uit meerdere punten in het besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure kan worden opgemaakt (bijvoorbeeld punt 85), heeft het onderzoek een grotere reikwijdte dan de markt voor vismijnen en omvat het ook daaraan gerelateerde activiteiten (verhuur van gebouwen rond de vismijn, beheer van de vissershaven enz.). Vandaar dat aan AGVO of PAKHUIZEN verleende voordelen die niet rechtstreeks aan de exploitatie van de vismijn zijn gerelateerd, evenzeer voorwerp van de onderhavige procedure zijn. |
| --- | --- |

(118)

Zoals uit meerdere punten in het besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure kan worden opgemaakt (bijvoorbeeld punt 85), heeft het onderzoek een grotere reikwijdte dan de markt voor vismijnen en omvat het ook daaraan gerelateerde activiteiten (verhuur van gebouwen rond de vismijn, beheer van de vissershaven enz.). Vandaar dat aan AGVO of PAKHUIZEN verleende voordelen die niet rechtstreeks aan de exploitatie van de vismijn zijn gerelateerd, evenzeer voorwerp van de onderhavige procedure zijn.

| (119) | De Commissie heeft ook de voordelen geanalyseerd die aan EVO zijn verleend, hetzij rechtstreeks door de Stad of door AGVO. In het besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure werden de verstrekking van het startkapitaal van EVO en de daaropvolgende kapitaalverhogingen niet geanalyseerd als maatregelen die losstaan van de kapitaalinjecties van de Stad in AGVO, maar als een van de aanwendingen die AGVO voor die kapitaalinjecties had. In hun opmerkingen stelden de Belgische autoriteiten echter dat de Commissie onvoldoende onderscheid had gemaakt tussen de activiteiten en taken van AGVO, PAKHUIZEN en EVO en dat op grond van de taakverdeling tussen AGVO en EVO de aan AGVO verleende voordelen voor het onderhavige onderzoek alleen relevant waren voor zover ze waren „doorgespeeld” naar EVO. Vandaar dat voor de duidelijkheid, en om tegemoet te komen aan de bezwaren van de Belgische autoriteiten, de verstrekking van startkapitaal aan EVO en de daaropvolgende kapitaalverhogingen in punt 10.1.2.2.3 afzonderlijk zijn behandeld. De kwestie van de werkelijke begunstigde van de steun wordt behandeld in overweging 319. |
| --- | --- |

(119)

De Commissie heeft ook de voordelen geanalyseerd die aan EVO zijn verleend, hetzij rechtstreeks door de Stad of door AGVO. In het besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure werden de verstrekking van het startkapitaal van EVO en de daaropvolgende kapitaalverhogingen niet geanalyseerd als maatregelen die losstaan van de kapitaalinjecties van de Stad in AGVO, maar als een van de aanwendingen die AGVO voor die kapitaalinjecties had. In hun opmerkingen stelden de Belgische autoriteiten echter dat de Commissie onvoldoende onderscheid had gemaakt tussen de activiteiten en taken van AGVO, PAKHUIZEN en EVO en dat op grond van de taakverdeling tussen AGVO en EVO de aan AGVO verleende voordelen voor het onderhavige onderzoek alleen relevant waren voor zover ze waren „doorgespeeld” naar EVO. Vandaar dat voor de duidelijkheid, en om tegemoet te komen aan de bezwaren van de Belgische autoriteiten, de verstrekking van startkapitaal aan EVO en de daaropvolgende kapitaalverhogingen in punt 10.1.2.2.3 afzonderlijk zijn behandeld. De kwestie van de werkelijke begunstigde van de steun wordt behandeld in overweging 319.

10.   BEOORDELING

10.1.   BESTAAN VAN STAATSSTEUN

| (120) | Artikel 107, lid 1, van het VWEU bepaalt dat „behoudens de afwijkingen waarin de Verdragen voorzien, zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de interne markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.”. |
| --- | --- |

(120)

Artikel 107, lid 1, van het VWEU bepaalt dat „behoudens de afwijkingen waarin de Verdragen voorzien, zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de interne markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.”.

10.1.1.   ONDERNEMINGEN

| (121) | Zoals hierboven is uitgelegd, heeft dit onderzoek betrekking op de steun die mogelijk is verleend aan AGVO, EVO en PAKHUIZEN en aan de visserijondernemingen die van de Oostendse vismijn en de diensten van EVO en PAKHUIZEN gebruikmaken. Deze entiteiten moeten allemaal als ondernemingen in de zin van artikel 107 van het VWEU worden aangemerkt. De enige entiteit ten aanzien waarvan de Belgische autoriteiten dit ernstig in twijfel trekken, is AGVO, die alleen taken van algemeen belang zou verrichten. |
| --- | --- |

(121)

Zoals hierboven is uitgelegd, heeft dit onderzoek betrekking op de steun die mogelijk is verleend aan AGVO, EVO en PAKHUIZEN en aan de visserijondernemingen die van de Oostendse vismijn en de diensten van EVO en PAKHUIZEN gebruikmaken. Deze entiteiten moeten allemaal als ondernemingen in de zin van artikel 107 van het VWEU worden aangemerkt. De enige entiteit ten aanzien waarvan de Belgische autoriteiten dit ernstig in twijfel trekken, is AGVO, die alleen taken van algemeen belang zou verrichten.

| (122) | De Belgische autoriteiten hebben opgemerkt dat AGVO alleen „taken van openbaar belang” verricht. AGVO lijkt zich echter met economische activiteiten bezig te houden en moet derhalve als onderneming (16) in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU worden aangemerkt, om de in de overwegingen 123 tot en met 129 genoemde redenen. |
| --- | --- |

(122)

De Belgische autoriteiten hebben opgemerkt dat AGVO alleen „taken van openbaar belang” verricht. AGVO lijkt zich echter met economische activiteiten bezig te houden en moet derhalve als onderneming (16) in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU worden aangemerkt, om de in de overwegingen 123 tot en met 129 genoemde redenen.

| (123) | AGVO biedt publiekrechtelijke en semipubliekrechtelijke instellingen en ondernemingen gebouwen te huur aan. Bijgevolg biedt AGVO rechtstreeks diensten aan op de markt (huurdiensten). |
| --- | --- |

(123)

AGVO biedt publiekrechtelijke en semipubliekrechtelijke instellingen en ondernemingen gebouwen te huur aan. Bijgevolg biedt AGVO rechtstreeks diensten aan op de markt (huurdiensten).

| (124) | AGVO is ook belast met de exploitatie en het beheer van de vissershaven. Zoals het Gerecht en het Hof van Justitie in de zaak Aéroports de Paris
   (17) hebben bevestigd, kan het beheer van infrastructuurvoorzieningen een economische activiteit vormen. Wat haveninfrastructuur betreft, is dit onder meer bevestigd in de zaken betreffende de ontwikkeling van respectievelijk de Vlaamse havens en de Rotterdamse haven (18). De Commissie merkt op dat AGVO diensten, goederen en infrastructuur tegen betaling aanbiedt. Sterker nog, volgens zijn statuten heeft AGVO het recht om als vergoeding voor zijn diensten retributies vast te stellen en te innen. |
| --- | --- |

(124)

AGVO is ook belast met de exploitatie en het beheer van de vissershaven. Zoals het Gerecht en het Hof van Justitie in de zaak Aéroports de Paris
   (17) hebben bevestigd, kan het beheer van infrastructuurvoorzieningen een economische activiteit vormen. Wat haveninfrastructuur betreft, is dit onder meer bevestigd in de zaken betreffende de ontwikkeling van respectievelijk de Vlaamse havens en de Rotterdamse haven (18). De Commissie merkt op dat AGVO diensten, goederen en infrastructuur tegen betaling aanbiedt. Sterker nog, volgens zijn statuten heeft AGVO het recht om als vergoeding voor zijn diensten retributies vast te stellen en te innen.

| (125) | Daarnaast biedt AGVO, via zijn dochterondernemingen EVO en PAKHUIZEN, ook indirect goederen en diensten op de markt aan. |
| --- | --- |

(125)

Daarnaast biedt AGVO, via zijn dochterondernemingen EVO en PAKHUIZEN, ook indirect goederen en diensten op de markt aan.

| (126) | AGVO heeft een meerderheidsbelang in EVO en PAKHUIZEN en oefent zijn zeggenschap in deze ondernemingen ook daadwerkelijk uit door zich direct of indirect met het beheer bezig te houden:






  — | bijna alle leden van de raad van bestuur van AGVO zijn ook lid van de raad van bestuur van EVO en PAKHUIZEN. Tussen 2005 en 2007 waren AGVO en EVO in de raad van bestuur van PAKHUIZEN vertegenwoordigd; |
| --- | --- | --- |

(126)

AGVO heeft een meerderheidsbelang in EVO en PAKHUIZEN en oefent zijn zeggenschap in deze ondernemingen ook daadwerkelijk uit door zich direct of indirect met het beheer bezig te houden:

—

bijna alle leden van de raad van bestuur van AGVO zijn ook lid van de raad van bestuur van EVO en PAKHUIZEN. Tussen 2005 en 2007 waren AGVO en EVO in de raad van bestuur van PAKHUIZEN vertegenwoordigd;

| — | volgens zijn statuten is AGVO belast met het beheer, de ontwikkeling en de exploitatie van de vismijn en het visserijdok van Oostende en de bijgebouwen, alsook met de ontwikkeling van alle activiteiten die direct of indirect daarmee verband houden. Met andere woorden: AGVO is volgens zijn statuten verplicht om zich met het beheer van de vismijn bezig te houden. |
| --- | --- |

—

volgens zijn statuten is AGVO belast met het beheer, de ontwikkeling en de exploitatie van de vismijn en het visserijdok van Oostende en de bijgebouwen, alsook met de ontwikkeling van alle activiteiten die direct of indirect daarmee verband houden. Met andere woorden: AGVO is volgens zijn statuten verplicht om zich met het beheer van de vismijn bezig te houden.

| (127) | Er zijn nog andere connecties tussen AGVO en EVO en PAKHUIZEN die laten zien dat er tussen AGVO en zijn dochterondernemingen organieke en functionele banden bestaan: AGVO heeft zich garant gesteld voor leningen aan EVO; AGVO stelt gebouwen ter beschikking aan EVO en PAKHUIZEN; en blijkens de jaarrekeningen heeft AGVO EVO en PAKHUIZEN regelmatig een lening verstrekt. |
| --- | --- |

(127)

Er zijn nog andere connecties tussen AGVO en EVO en PAKHUIZEN die laten zien dat er tussen AGVO en zijn dochterondernemingen organieke en functionele banden bestaan: AGVO heeft zich garant gesteld voor leningen aan EVO; AGVO stelt gebouwen ter beschikking aan EVO en PAKHUIZEN; en blijkens de jaarrekeningen heeft AGVO EVO en PAKHUIZEN regelmatig een lening verstrekt.

| (128) | Al deze elementen stellen AGVO in staat om met betrekking tot EVO en PAKHUIZEN controle uit te oefenen, maar ook om impulsen te geven en financiële steun te verlenen. Om die reden moet AGVO ook als een onderneming in de zin van het mededingingsrecht worden aangemerkt, in het bijzonder vanwege zijn participatie in EVO en PAKHUIZEN (19). |
| --- | --- |

(128)

Al deze elementen stellen AGVO in staat om met betrekking tot EVO en PAKHUIZEN controle uit te oefenen, maar ook om impulsen te geven en financiële steun te verlenen. Om die reden moet AGVO ook als een onderneming in de zin van het mededingingsrecht worden aangemerkt, in het bijzonder vanwege zijn participatie in EVO en PAKHUIZEN (19).

| (129) | De Commissie merkt op dat de Belgische autoriteiten hebben erkend dat EVO en PAKHUIZEN de operationele takken van AGVO zijn, dat AGVO via EVO aan commerciële activiteiten heeft deelgenomen en dat maatregelen ten gunste van AGVO via EVO gevolgen kunnen hebben voor de markt. In hun opmerkingen en antwoorden hebben de Belgische autoriteiten de neiging AGVO, PAKHUIZEN en EVO als een enkele onderneming te behandelen en er is ook expliciet gesteld dat AGVO en EVO als een enkele entiteit moeten worden gezien. |
| --- | --- |

(129)

De Commissie merkt op dat de Belgische autoriteiten hebben erkend dat EVO en PAKHUIZEN de operationele takken van AGVO zijn, dat AGVO via EVO aan commerciële activiteiten heeft deelgenomen en dat maatregelen ten gunste van AGVO via EVO gevolgen kunnen hebben voor de markt. In hun opmerkingen en antwoorden hebben de Belgische autoriteiten de neiging AGVO, PAKHUIZEN en EVO als een enkele onderneming te behandelen en er is ook expliciet gesteld dat AGVO en EVO als een enkele entiteit moeten worden gezien.

| (130) | Tot slot moet worden opgemerkt dat AGVO in zijn boekhouding geen afzonderlijke rekeningen aanhoudt voor economische en niet-economische taken, zodat kruissubsidies niet kunnen worden uitgesloten. |
| --- | --- |

(130)

Tot slot moet worden opgemerkt dat AGVO in zijn boekhouding geen afzonderlijke rekeningen aanhoudt voor economische en niet-economische taken, zodat kruissubsidies niet kunnen worden uitgesloten.

10.1.2.   VOORDELEN VOOR DE BETROKKEN ONDERNEMINGEN

10.1.2.1.   
  Voordelen voor AGVO

10.1.2.1.1.   Startkapitaal

| (131) | Overheidsinvesteringen worden beschouwd als staatssteun wanneer duidelijk is dat een overheid die een kapitaalinjectie doet in een onderneming niet louter risicokapitaal onder normale marktvoorwaarden verstrekt. Dit is het geval wanneer de financiële positie van de onderneming, en met name de structuur en omvang van haar schulden, zodanig is dat een normaal rendement (in dividend of vermogenswinsten) niet binnen een redelijke termijn na de kapitaalinjectie kan worden verwacht. Het is dus nodig om te beoordelen of een particuliere investeerder die qua omvang vergelijkbaar is met de organen die de overheidssector beheren, in vergelijkbare omstandigheden ertoe had kunnen worden gebracht om, in het kader van de herstructurering van die onderneming, een even grote hoeveelheid kapitaal in te brengen, dan wel voor de liquidatie van die onderneming had gekozen, met name gelet op de ten tijde van de inbreng beschikbare informatie en te verwachte evolutie (20). |
| --- | --- |

(131)

Overheidsinvesteringen worden beschouwd als staatssteun wanneer duidelijk is dat een overheid die een kapitaalinjectie doet in een onderneming niet louter risicokapitaal onder normale marktvoorwaarden verstrekt. Dit is het geval wanneer de financiële positie van de onderneming, en met name de structuur en omvang van haar schulden, zodanig is dat een normaal rendement (in dividend of vermogenswinsten) niet binnen een redelijke termijn na de kapitaalinjectie kan worden verwacht. Het is dus nodig om te beoordelen of een particuliere investeerder die qua omvang vergelijkbaar is met de organen die de overheidssector beheren, in vergelijkbare omstandigheden ertoe had kunnen worden gebracht om, in het kader van de herstructurering van die onderneming, een even grote hoeveelheid kapitaal in te brengen, dan wel voor de liquidatie van die onderneming had gekozen, met name gelet op de ten tijde van de inbreng beschikbare informatie en te verwachte evolutie (20).

| (132) | De Belgische autoriteiten voeren aan dat het besluit van de Stad om AGVO een startkapitaal van 250 miljoen Belgische frank (6 179 338 EUR) te verstrekken, een in economisch opzicht rationele keuze was. De keuze om de vismijn te herstructureren werd gemaakt op basis van een financieel en een businessplan waaruit blijkt dat de vismijn, met een beperkte investering, na acht jaar weer winstgevend zou kunnen zijn, mits de verliezen uit het verleden niet overgenomen zouden worden. De Belgische autoriteiten stellen dat een particuliere investeerder in diezelfde situatie dezelfde beslissing zou hebben genomen. |
| --- | --- |

(132)

De Belgische autoriteiten voeren aan dat het besluit van de Stad om AGVO een startkapitaal van 250 miljoen Belgische frank (6 179 338 EUR) te verstrekken, een in economisch opzicht rationele keuze was. De keuze om de vismijn te herstructureren werd gemaakt op basis van een financieel en een businessplan waaruit blijkt dat de vismijn, met een beperkte investering, na acht jaar weer winstgevend zou kunnen zijn, mits de verliezen uit het verleden niet overgenomen zouden worden. De Belgische autoriteiten stellen dat een particuliere investeerder in diezelfde situatie dezelfde beslissing zou hebben genomen.

| (133) | Op basis van de informatie waarover de Commissie beschikt, deelt zij deze mening niet. |
| --- | --- |

(133)

Op basis van de informatie waarover de Commissie beschikt, deelt zij deze mening niet.

| (134) | Zoals hierboven is aangegeven, presteerde de Oostendse vismijn slecht en was het marktaandeel in de jaren voorafgaande aan de herstructurering voortdurend kleiner geworden. De Commissie meent dat een normale particuliere marktdeelnemer in een soortgelijke situatie geen startkapitaal van meer dan zes miljoen EUR had verstrekt louter op basis van een enkel financieel plan, met daarin de financiële prognose voor de periode 2002-2010 op basis van een „positieve hypothese”, en een businessplan van slechts twee bladzijden. |
| --- | --- |

(134)

Zoals hierboven is aangegeven, presteerde de Oostendse vismijn slecht en was het marktaandeel in de jaren voorafgaande aan de herstructurering voortdurend kleiner geworden. De Commissie meent dat een normale particuliere marktdeelnemer in een soortgelijke situatie geen startkapitaal van meer dan zes miljoen EUR had verstrekt louter op basis van een enkel financieel plan, met daarin de financiële prognose voor de periode 2002-2010 op basis van een „positieve hypothese”, en een businessplan van slechts twee bladzijden.

| (135) | Dit geldt des te meer omdat, zoals in overweging 259 uitgebreid zal worden vastgesteld, op het moment dat het startkapitaal werd verstrekt, AGVO, als voortzetting van de Oostendse vismijn, als een onderneming in moeilijkheden kon worden beschouwd. Een normale particuliere marktdeelnemer had bij een dergelijke onderneming gedegen waarborgen willen hebben ten aanzien van de toekomstvooruitzichten en geen genoegen hebben genomen met de stukken op basis waarvan de Stad haar besluit nam. |
| --- | --- |

(135)

Dit geldt des te meer omdat, zoals in overweging 259 uitgebreid zal worden vastgesteld, op het moment dat het startkapitaal werd verstrekt, AGVO, als voortzetting van de Oostendse vismijn, als een onderneming in moeilijkheden kon worden beschouwd. Een normale particuliere marktdeelnemer had bij een dergelijke onderneming gedegen waarborgen willen hebben ten aanzien van de toekomstvooruitzichten en geen genoegen hebben genomen met de stukken op basis waarvan de Stad haar besluit nam.

| (136) | De Commissie onderstreept enerzijds het belang van de investering en anderzijds de langetermijnsituatie van aanhoudende verliezen van de Oostendse vismijn (21). Met name in het licht van deze feiten, en in combinatie met het feit dat de onderneming op een zeer concurrerende, maar krimpende, markt opereerde, zou een normale particuliere marktdeelnemer zijn besluit normaal gesproken hebben gebaseerd op een veel grondiger financieel en businessplan, waarin op basis van verschillende hypothesen meerdere scenario’s zijn uitgewerkt, in plaats van zich te baseren op een financieel plan dat slechts op één hypothese is gebaseerd, dat ook nog eens als „positief” werd gekwalificeerd. |
| --- | --- |

(136)

De Commissie onderstreept enerzijds het belang van de investering en anderzijds de langetermijnsituatie van aanhoudende verliezen van de Oostendse vismijn (21). Met name in het licht van deze feiten, en in combinatie met het feit dat de onderneming op een zeer concurrerende, maar krimpende, markt opereerde, zou een normale particuliere marktdeelnemer zijn besluit normaal gesproken hebben gebaseerd op een veel grondiger financieel en businessplan, waarin op basis van verschillende hypothesen meerdere scenario’s zijn uitgewerkt, in plaats van zich te baseren op een financieel plan dat slechts op één hypothese is gebaseerd, dat ook nog eens als „positief” werd gekwalificeerd.

| (137) | Een normale particuliere marktdeelnemer zou ook hebben gevraagd om een studie naar met name de beschikbare marktruimte in de sector op dat moment, gebaseerd op bestaande cijfers over aanvoer en lokale vraag, en om een plan waarin werd uitgelegd hoe de vismijn moest worden geherstructureerd en welke maatregelen werden overwogen om te voorkomen dat opnieuw zware verliezen zouden worden geleden en om de productiviteit te verhogen (nieuwe investeringen, nieuwe marketingstrategie enz.). |
| --- | --- |

(137)

Een normale particuliere marktdeelnemer zou ook hebben gevraagd om een studie naar met name de beschikbare marktruimte in de sector op dat moment, gebaseerd op bestaande cijfers over aanvoer en lokale vraag, en om een plan waarin werd uitgelegd hoe de vismijn moest worden geherstructureerd en welke maatregelen werden overwogen om te voorkomen dat opnieuw zware verliezen zouden worden geleden en om de productiviteit te verhogen (nieuwe investeringen, nieuwe marketingstrategie enz.).

| (138) | Het businessplan bevat echter geen van deze elementen. |
| --- | --- |

(138)

Het businessplan bevat echter geen van deze elementen.

| (139) | Bovendien is het gebaseerd op een aantal soms zeer hypothetische vooronderstellingen en in sommige gevallen erg onwaarschijnlijke cijfers die echter zonder meer voor waar worden aangenomen en ten aanzien waarvan geen toelichting of motivering wordt gegeven. Een moeilijk te aanvaarden vooronderstelling is bijvoorbeeld dat de omzet van de veilingactiviteit de komende vijf jaar met 10 procent zal stijgen, ofschoon de aanvoer en de omzet in de periode voorafgaande aan de herstructurering gestaag waren gedaald, de markt buitengewoon concurrerend was geworden en de visquota kleiner werden. Er wordt ook geen toelichting gegeven op de berekening van de sociale en uitbestedingskosten en de kosten van water en energie. Bovendien gaat het businessplan ervan uit dat deze kosten gedurende de negen jaar na oprichting van AGVO absoluut constant blijven. Dat lijkt echter nauwelijks mogelijk, zeker niet als de omzet in diezelfde periode zal verdubbelen, zoals wordt verwacht. |
| --- | --- |

(139)

Bovendien is het gebaseerd op een aantal soms zeer hypothetische vooronderstellingen en in sommige gevallen erg onwaarschijnlijke cijfers die echter zonder meer voor waar worden aangenomen en ten aanzien waarvan geen toelichting of motivering wordt gegeven. Een moeilijk te aanvaarden vooronderstelling is bijvoorbeeld dat de omzet van de veilingactiviteit de komende vijf jaar met 10 procent zal stijgen, ofschoon de aanvoer en de omzet in de periode voorafgaande aan de herstructurering gestaag waren gedaald, de markt buitengewoon concurrerend was geworden en de visquota kleiner werden. Er wordt ook geen toelichting gegeven op de berekening van de sociale en uitbestedingskosten en de kosten van water en energie. Bovendien gaat het businessplan ervan uit dat deze kosten gedurende de negen jaar na oprichting van AGVO absoluut constant blijven. Dat lijkt echter nauwelijks mogelijk, zeker niet als de omzet in diezelfde periode zal verdubbelen, zoals wordt verwacht.

| (140) | Hieruit volgt dat het financieel plan en het businessplan niet alleen zeer summier en onvolledig lijken, zij missen ook geloofwaardigheid. Een normale particuliere investeerder zou op basis hiervan niet 250 miljoen Belgische frank in een verlieslijdende onderneming in een krimpende markt hebben geïnvesteerd (22). |
| --- | --- |

(140)

Hieruit volgt dat het financieel plan en het businessplan niet alleen zeer summier en onvolledig lijken, zij missen ook geloofwaardigheid. Een normale particuliere investeerder zou op basis hiervan niet 250 miljoen Belgische frank in een verlieslijdende onderneming in een krimpende markt hebben geïnvesteerd (22).

| (141) | Zelfs wanneer het financieel plan en het businessplan volledig en betrouwbaar waren geweest, quod non, dan nog had een particuliere investeerder niet hetzelfde bedrag als de Stad geïnvesteerd. Op basis van het financieel plan en het businessplan was ook een kleinere investering voldoende geweest. Gezien het lage rendement zou een normale particuliere marktdeelnemer een dergelijk bedrag niet hebben geïnvesteerd wanneer het niet nodig was geweest. |
| --- | --- |

(141)

Zelfs wanneer het financieel plan en het businessplan volledig en betrouwbaar waren geweest, quod non, dan nog had een particuliere investeerder niet hetzelfde bedrag als de Stad geïnvesteerd. Op basis van het financieel plan en het businessplan was ook een kleinere investering voldoende geweest. Gezien het lage rendement zou een normale particuliere marktdeelnemer een dergelijk bedrag niet hebben geïnvesteerd wanneer het niet nodig was geweest.

| (142) | De Belgische autoriteiten menen dat de beslissing om te streven naar voortzetting van de vismijnactiviteiten rationeler was dan sluiting. |
| --- | --- |

(142)

De Belgische autoriteiten menen dat de beslissing om te streven naar voortzetting van de vismijnactiviteiten rationeler was dan sluiting.

| (143) | De Belgische autoriteiten geven echter geen enkele indicatie van de kosten van liquidatie en leggen ook niet uit waarom een sluiting niet rationeel was geweest. |
| --- | --- |

(143)

De Belgische autoriteiten geven echter geen enkele indicatie van de kosten van liquidatie en leggen ook niet uit waarom een sluiting niet rationeel was geweest.

| (144) | Ter rechtvaardiging van het besluit van 2001 tot een kapitaalinjectie van 250 miljoen Belgische frank in AGVO verwijzen de Belgische autoriteiten verder naar de beslissing tot privatisering van de vismijn. Zij stellen dat de huidige privatisering een onderdeel is van het herstructureringsplan waartoe in 2001 werd besloten en dat privatisering van de vismijn niet mogelijk was zonder voorafgaande herstructurering. |
| --- | --- |

(144)

Ter rechtvaardiging van het besluit van 2001 tot een kapitaalinjectie van 250 miljoen Belgische frank in AGVO verwijzen de Belgische autoriteiten verder naar de beslissing tot privatisering van de vismijn. Zij stellen dat de huidige privatisering een onderdeel is van het herstructureringsplan waartoe in 2001 werd besloten en dat privatisering van de vismijn niet mogelijk was zonder voorafgaande herstructurering.

| (145) | De Commissie herinnert eraan dat volgens vaste rechtspraak en praktijk, met betrekking tot de vraag of de staat zich als een voorzichtige investeerder in een markteconomie heeft gedragen, voor de beoordeling van de economische rationaliteit van het gedrag van de staat moet worden uitgegaan van de periode waarin de financiële steunmaatregelen zijn genomen, en dus niet van een latere situatie (23). |
| --- | --- |

(145)

De Commissie herinnert eraan dat volgens vaste rechtspraak en praktijk, met betrekking tot de vraag of de staat zich als een voorzichtige investeerder in een markteconomie heeft gedragen, voor de beoordeling van de economische rationaliteit van het gedrag van de staat moet worden uitgegaan van de periode waarin de financiële steunmaatregelen zijn genomen, en dus niet van een latere situatie (23).

| (146) | De Belgische autoriteiten betogen dat de huidige privatisering een onderdeel is van het herstructureringsbesluit van 2001 en dat de rationaliteit van dat besluit moet worden beoordeeld in het licht van het privatiseringsproces. De verschillende stukken die door de Belgische autoriteiten zijn overgelegd, ondersteunen dit echter niet. Meer in het bijzonder wordt het voornemen tot privatisering van de vismijn niet genoemd in het herstructureringsbesluit en het onderliggende financiële en businessplan. Niets in deze stukken duidt erop dat het besluit om 6 200 000 EUR in de vismijn te investeren (onder meer) wordt gemotiveerd door of zijn rechtvaardiging vindt in het feit dat deze investering het mogelijk zou maken de vismijn in een later stadium te privatiseren. Hun betoog verstaat zich ook niet met de statuten van AGVO, waarin staat dat AGVO voor onbepaalde tijd is opgericht, dat de Stad voornemens is de zeggenschap over AGVO te krijgen, en dat dochterondernemingen en ondernemingen waarin AGVO een belang krijgt, onder de zeggenschap van AGVO (en dus van de Stad) moeten staan. |
| --- | --- |

(146)

De Belgische autoriteiten betogen dat de huidige privatisering een onderdeel is van het herstructureringsbesluit van 2001 en dat de rationaliteit van dat besluit moet worden beoordeeld in het licht van het privatiseringsproces. De verschillende stukken die door de Belgische autoriteiten zijn overgelegd, ondersteunen dit echter niet. Meer in het bijzonder wordt het voornemen tot privatisering van de vismijn niet genoemd in het herstructureringsbesluit en het onderliggende financiële en businessplan. Niets in deze stukken duidt erop dat het besluit om 6 200 000 EUR in de vismijn te investeren (onder meer) wordt gemotiveerd door of zijn rechtvaardiging vindt in het feit dat deze investering het mogelijk zou maken de vismijn in een later stadium te privatiseren. Hun betoog verstaat zich ook niet met de statuten van AGVO, waarin staat dat AGVO voor onbepaalde tijd is opgericht, dat de Stad voornemens is de zeggenschap over AGVO te krijgen, en dat dochterondernemingen en ondernemingen waarin AGVO een belang krijgt, onder de zeggenschap van AGVO (en dus van de Stad) moeten staan.

| (147) | Bovendien zou men verwachten dat privatisering wordt overwogen op het moment dat de vismijn weer winstgevend is, omdat men er dan een betere prijs voor krijgt, althans een prijs waarmee op zijn minst de extra kapitaalinjectie van 250 miljoen EUR wordt terugverdiend. Maar niet alleen werd in het financieel en businessplan niet gerept van privatisering, het besluit daartoe werd ook niet genomen op het moment dat de vismijn winstgevend was, maar na twee jaar van zware verliezen, zowel op het niveau van AGVO als EVO, en nadat de Commissie met haar onderzoek was begonnen. De privatiseringsoptie lijkt dus geen onderdeel te zijn geweest van het herstructureringsbesluit dat de Stad in 2001 nam. |
| --- | --- |

(147)

Bovendien zou men verwachten dat privatisering wordt overwogen op het moment dat de vismijn weer winstgevend is, omdat men er dan een betere prijs voor krijgt, althans een prijs waarmee op zijn minst de extra kapitaalinjectie van 250 miljoen EUR wordt terugverdiend. Maar niet alleen werd in het financieel en businessplan niet gerept van privatisering, het besluit daartoe werd ook niet genomen op het moment dat de vismijn winstgevend was, maar na twee jaar van zware verliezen, zowel op het niveau van AGVO als EVO, en nadat de Commissie met haar onderzoek was begonnen. De privatiseringsoptie lijkt dus geen onderdeel te zijn geweest van het herstructureringsbesluit dat de Stad in 2001 nam.

| (148) | Voorts hebben de Belgische autoriteiten aangegeven dat de toekomstige particuliere partner de goodwill van EVO zal overnemen en zelf de activa kan kiezen die hij wil overnemen (wel of geen personeel, wel of geen machines, wel of geen viskisten enz.). Hij zal niet de passiva van EVO hoeven overnemen. Onder dergelijke condities valt moeilijk in te zien waarom een vergelijkbare aanpak niet in 2001/2002 (zonder aanvullende kapitaalinjectie van 250 miljoen Belgische frank) had kunnen worden gevolgd. |
| --- | --- |

(148)

Voorts hebben de Belgische autoriteiten aangegeven dat de toekomstige particuliere partner de goodwill van EVO zal overnemen en zelf de activa kan kiezen die hij wil overnemen (wel of geen personeel, wel of geen machines, wel of geen viskisten enz.). Hij zal niet de passiva van EVO hoeven overnemen. Onder dergelijke condities valt moeilijk in te zien waarom een vergelijkbare aanpak niet in 2001/2002 (zonder aanvullende kapitaalinjectie van 250 miljoen Belgische frank) had kunnen worden gevolgd.

| (149) | Bovendien, wanneer dit allemaal onderdeel was geweest van het herstructureringsplan van 2002, dan was geen enkele particuliere investeerder akkoord gegaan met een investering van 250 miljoen Belgische frank in de vismijn om deze later weer te verkopen, omdat hij op basis van het businessplan redelijkerwijs niet had kunnen verwachten zijn investering enkele jaren later terug te verdienen met de verkoop van alleen maar de goodwill van de vismijn. In dit verband heeft het Hof geoordeeld dat een particuliere investeerder die een algemeen of sectoraal structuurbeleid wil voeren waarbij de rentabiliteit op lange termijn bepalend is, zich niet na jaren van aanhoudende verliezen kan veroorloven een kapitaalinbreng te doen die economisch gezien niet alleen duurder blijkt dan liquidatie van de activa, maar bovendien is gekoppeld aan de verkoop van de onderneming, waardoor elk vooruitzicht op winst, ook op langere termijn, verdwijnt (24). |
| --- | --- |

(149)

Bovendien, wanneer dit allemaal onderdeel was geweest van het herstructureringsplan van 2002, dan was geen enkele particuliere investeerder akkoord gegaan met een investering van 250 miljoen Belgische frank in de vismijn om deze later weer te verkopen, omdat hij op basis van het businessplan redelijkerwijs niet had kunnen verwachten zijn investering enkele jaren later terug te verdienen met de verkoop van alleen maar de goodwill van de vismijn. In dit verband heeft het Hof geoordeeld dat een particuliere investeerder die een algemeen of sectoraal structuurbeleid wil voeren waarbij de rentabiliteit op lange termijn bepalend is, zich niet na jaren van aanhoudende verliezen kan veroorloven een kapitaalinbreng te doen die economisch gezien niet alleen duurder blijkt dan liquidatie van de activa, maar bovendien is gekoppeld aan de verkoop van de onderneming, waardoor elk vooruitzicht op winst, ook op langere termijn, verdwijnt (24).

| (150) | De Belgische autoriteiten voegen daaraan toe dat een herstructurering gevolgd door privatisering de mogelijkheid biedt de investeringen terug te verdienen met de opbrengst van de huur die voor de gebouwen van de vismijn zal worden gevraagd. |
| --- | --- |

(150)

De Belgische autoriteiten voegen daaraan toe dat een herstructurering gevolgd door privatisering de mogelijkheid biedt de investeringen terug te verdienen met de opbrengst van de huur die voor de gebouwen van de vismijn zal worden gevraagd.

| (151) | Dit argument is echter evenmin overtuigend. Blijkens het financieel plan zal de Stad de komende acht jaar 121 603 000 Belgische frank verlies op de vismijn lijden (bovenop de gecumuleerde verliezen uit het verleden), voordat een deel van de kapitaalinjectie van 250 miljoen Belgische frank waartoe in 2001 werd besloten, kan worden terugverdiend. De Commissie merkt op dat de Stad al in 2002 had kunnen besluiten de gebouwen van de vismijn aan een derde te verhuren. Dan had zij al vanaf 2002 een begin kunnen maken met het terugverdienen van de significante som geld die voorafgaande aan de herstructurering aan de vismijn was uitgegeven, of met de huuropbrengst toch op zijn minst de aflossing van de bankleningen kunnen financieren, in plaats een zeer hoog risico te lopen — vooral gezien de eerdere slechte prestatie van de vismijn — dat de verliezen die in een later stadium terugverdiend zouden moeten worden, nog groter zouden worden. |
| --- | --- |

(151)

Dit argument is echter evenmin overtuigend. Blijkens het financieel plan zal de Stad de komende acht jaar 121 603 000 Belgische frank verlies op de vismijn lijden (bovenop de gecumuleerde verliezen uit het verleden), voordat een deel van de kapitaalinjectie van 250 miljoen Belgische frank waartoe in 2001 werd besloten, kan worden terugverdiend. De Commissie merkt op dat de Stad al in 2002 had kunnen besluiten de gebouwen van de vismijn aan een derde te verhuren. Dan had zij al vanaf 2002 een begin kunnen maken met het terugverdienen van de significante som geld die voorafgaande aan de herstructurering aan de vismijn was uitgegeven, of met de huuropbrengst toch op zijn minst de aflossing van de bankleningen kunnen financieren, in plaats een zeer hoog risico te lopen — vooral gezien de eerdere slechte prestatie van de vismijn — dat de verliezen die in een later stadium terugverdiend zouden moeten worden, nog groter zouden worden.

| (152) | De Belgische autoriteiten benadrukken verder dat de beslissing tot herstructurering van de vismijn niet lichtvaardig is genomen, wat zou blijken uit het feit dat het eerste daartoe strekkende besluit door de toezichtautoriteit werd afgewezen, omdat er onvoldoende vooruitzicht was dat de vismijn rendabel zou worden. De aan de Commissie verstrekte stukken laten inderdaad zien dat het besluit tot herstructurering van de vismijn in eerste instantie werd afgewezen, omdat op basis van een eerste financieel plan na vijf jaar een totaal verlies van 190 miljoen Belgische frank zou zijn geleden. |
| --- | --- |

(152)

De Belgische autoriteiten benadrukken verder dat de beslissing tot herstructurering van de vismijn niet lichtvaardig is genomen, wat zou blijken uit het feit dat het eerste daartoe strekkende besluit door de toezichtautoriteit werd afgewezen, omdat er onvoldoende vooruitzicht was dat de vismijn rendabel zou worden. De aan de Commissie verstrekte stukken laten inderdaad zien dat het besluit tot herstructurering van de vismijn in eerste instantie werd afgewezen, omdat op basis van een eerste financieel plan na vijf jaar een totaal verlies van 190 miljoen Belgische frank zou zijn geleden.

| (153) | Het herstructureringsbesluit wordt hierdoor echter niet rationeler. Integendeel, hieruit blijkt dat aan het plan om de vismijn te herstructureren en van nieuw aanvullend kapitaal te voorzien, zelfs niet de overweging ten grondslag lag dat de vismijn na een bepaalde periode weer rendabel zou worden. Bovendien maakt dit het tweede financieel plan zelfs nog onvollediger en onbetrouwbaarder dan het al was, omdat geen verklaring wordt gegeven voor het feit dat de resultaten van het eerste en tweede plan zo verschillend zijn. De kans dat een particuliere investeerder onder zulke omstandigheden zou hebben besloten om nog eens 250 miljoen Belgische frank in de vismijn te investeren, wordt daarmee zelfs nog kleiner. |
| --- | --- |

(153)

Het herstructureringsbesluit wordt hierdoor echter niet rationeler. Integendeel, hieruit blijkt dat aan het plan om de vismijn te herstructureren en van nieuw aanvullend kapitaal te voorzien, zelfs niet de overweging ten grondslag lag dat de vismijn na een bepaalde periode weer rendabel zou worden. Bovendien maakt dit het tweede financieel plan zelfs nog onvollediger en onbetrouwbaarder dan het al was, omdat geen verklaring wordt gegeven voor het feit dat de resultaten van het eerste en tweede plan zo verschillend zijn. De kans dat een particuliere investeerder onder zulke omstandigheden zou hebben besloten om nog eens 250 miljoen Belgische frank in de vismijn te investeren, wordt daarmee zelfs nog kleiner.

| (154) | Op basis van bovengenoemde elementen komt de Commissie tot de conclusie dat het besluit om 250 miljoen Belgische frank in de vismijn te investeren, onder dezelfde omstandigheden niet door een normale particuliere investeerder zou zijn genomen. De stukken die aan de Commissie zijn verstrekt, bevestigen dit. Daaruit blijkt dat één van de redenen waarom werd besloten tot herstructurering in plaats van sluiting van de vismijn, van politieke en sociale aard was, namelijk dat het zou helpen de werkgelegenheid te behouden in een stad met een werkloosheidspercentage van meer dan 12 procent (25), een overweging die een particuliere investeerder buiten beschouwing zou hebben gelaten (26). |
| --- | --- |

(154)

Op basis van bovengenoemde elementen komt de Commissie tot de conclusie dat het besluit om 250 miljoen Belgische frank in de vismijn te investeren, onder dezelfde omstandigheden niet door een normale particuliere investeerder zou zijn genomen. De stukken die aan de Commissie zijn verstrekt, bevestigen dit. Daaruit blijkt dat één van de redenen waarom werd besloten tot herstructurering in plaats van sluiting van de vismijn, van politieke en sociale aard was, namelijk dat het zou helpen de werkgelegenheid te behouden in een stad met een werkloosheidspercentage van meer dan 12 procent (25), een overweging die een particuliere investeerder buiten beschouwing zou hebben gelaten (26).

| (155) | Deze maatregel verschaft AGVO bijgevolg een voordeel ten opzichte van zijn concurrenten en begunstigt de onderneming derhalve in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU. |
| --- | --- |

(155)

Deze maatregel verschaft AGVO bijgevolg een voordeel ten opzichte van zijn concurrenten en begunstigt de onderneming derhalve in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU.

10.1.2.1.2.   Grond en gebouwen

| (156) | Ingevolge artikel 30 van de statuten heeft AGVO sinds zijn oprichting het exclusieve recht de grond en gebouwen van de vissershaven van Oostende zonder vergoeding te gebruiken. |
| --- | --- |

(156)

Ingevolge artikel 30 van de statuten heeft AGVO sinds zijn oprichting het exclusieve recht de grond en gebouwen van de vissershaven van Oostende zonder vergoeding te gebruiken.

| (157) | De verschillende gebouwen en infrastructuurvoorzieningen die in de vissershaven van Oostende zijn gesitueerd, met een totale grondoppervlakte van 57 500 m2 volgens de kadastergegevens van die tijd, werden in AGVO ingebracht door het de volledige eigendom ervan te geven. Volgens de gemeentelijke boekhouding had dit onroerend goed op dat moment een boekwaarde van 14 891 524 EUR. De Commissie heeft geen informatie ontvangen waarmee de marktwaarde van het onroerend goed op het moment van de overdracht aan AGVO kan worden bepaald. |
| --- | --- |

(157)

De verschillende gebouwen en infrastructuurvoorzieningen die in de vissershaven van Oostende zijn gesitueerd, met een totale grondoppervlakte van 57 500 m2 volgens de kadastergegevens van die tijd, werden in AGVO ingebracht door het de volledige eigendom ervan te geven. Volgens de gemeentelijke boekhouding had dit onroerend goed op dat moment een boekwaarde van 14 891 524 EUR. De Commissie heeft geen informatie ontvangen waarmee de marktwaarde van het onroerend goed op het moment van de overdracht aan AGVO kan worden bepaald.

| (158) | De Belgische autoriteiten stellen dat het besluit om de eigendom van het onroerend goed aan AGVO over te dragen, niet als staatssteun kan worden aangemerkt omdat het louter gaat om de overdracht van onroerend goed tussen twee overheden, omdat AGVO niet aan commerciële activiteiten deelneemt. |
| --- | --- |

(158)

De Belgische autoriteiten stellen dat het besluit om de eigendom van het onroerend goed aan AGVO over te dragen, niet als staatssteun kan worden aangemerkt omdat het louter gaat om de overdracht van onroerend goed tussen twee overheden, omdat AGVO niet aan commerciële activiteiten deelneemt.

| (159) | In punt 10.1.1 is echter aangetoond dat AGVO via zijn dochterondernemingen direct en indirect aan commerciële activiteiten deelneemt en als onderneming moet worden beschouwd. Het besluit om de eigendom van het onroerend goed aan AGVO over te dragen, kan bijgevolg niet worden gezien als louter de overdracht van onroerend goed tussen twee overheden, met name niet omdat het betrokken onroerend goed vooral wordt gebruikt voor economische activiteiten (huurdiensten, exploitatie van de vismijn, beheer van de vissershaven). |
| --- | --- |

(159)

In punt 10.1.1 is echter aangetoond dat AGVO via zijn dochterondernemingen direct en indirect aan commerciële activiteiten deelneemt en als onderneming moet worden beschouwd. Het besluit om de eigendom van het onroerend goed aan AGVO over te dragen, kan bijgevolg niet worden gezien als louter de overdracht van onroerend goed tussen twee overheden, met name niet omdat het betrokken onroerend goed vooral wordt gebruikt voor economische activiteiten (huurdiensten, exploitatie van de vismijn, beheer van de vissershaven).

| (160) | De Commissie is van oordeel dat een normale particuliere marktdeelnemer er niet mee zou instemmen de eigendom van gebouwen met een dergelijke waarde over te dragen zonder dat er een redelijke prijs voor wordt betaald. |
| --- | --- |

(160)

De Commissie is van oordeel dat een normale particuliere marktdeelnemer er niet mee zou instemmen de eigendom van gebouwen met een dergelijke waarde over te dragen zonder dat er een redelijke prijs voor wordt betaald.

| (161) | De Belgische autoriteiten hebben verklaard dat de gebouwen in een zeer slechte staat verkeerden en de boekwaarde van de gebouwen derhalve werd overschat. Bovendien hebben zij aangevoerd dat de door AGVO te betalen renovatiekosten zo hoog waren dat de eigendomsoverdracht kon worden gezien als een nultransactie. |
| --- | --- |

(161)

De Belgische autoriteiten hebben verklaard dat de gebouwen in een zeer slechte staat verkeerden en de boekwaarde van de gebouwen derhalve werd overschat. Bovendien hebben zij aangevoerd dat de door AGVO te betalen renovatiekosten zo hoog waren dat de eigendomsoverdracht kon worden gezien als een nultransactie.

| (162) | De Belgische autoriteiten hebben de Commissie echter geen bewijsstukken overgelegd waaruit blijkt dat de boekwaarde van de betrokken activa werd overschat, noch stukken waaruit blijkt dat de renovatiekosten even hoog waren als de feitelijke waarde van de eigendomsrechten op bedoelde gebouwen. |
| --- | --- |

(162)

De Belgische autoriteiten hebben de Commissie echter geen bewijsstukken overgelegd waaruit blijkt dat de boekwaarde van de betrokken activa werd overschat, noch stukken waaruit blijkt dat de renovatiekosten even hoog waren als de feitelijke waarde van de eigendomsrechten op bedoelde gebouwen.

| (163) | Integendeel, uit de informatie waarover de Commissie beschikt, blijkt dat het argument van de Belgische autoriteiten moet worden verworpen. |
| --- | --- |

(163)

Integendeel, uit de informatie waarover de Commissie beschikt, blijkt dat het argument van de Belgische autoriteiten moet worden verworpen.

| (164) | Om te beginnen moet erop worden gewezen dat AGVO voorafgaande aan de eigendomsoverdracht en vanaf zijn oprichting het exclusieve recht had de grond en gebouwen van de vissershaven, inclusief de vismijn, zonder vergoeding te gebruiken. De statuten bevatten geen specifieke verplichting jegens AGVO met betrekking tot renovatiewerk. Volgens artikel 3 van de statuten kan AGVO naar eigen inzicht beslissen over onderhoud, herstel en modernisering van de gebouwen (27). Het statuut bevat geen bepalingen op grond waarvan AGVO verplicht is bepaalde gebouwen te renoveren. |
| --- | --- |

(164)

Om te beginnen moet erop worden gewezen dat AGVO voorafgaande aan de eigendomsoverdracht en vanaf zijn oprichting het exclusieve recht had de grond en gebouwen van de vissershaven, inclusief de vismijn, zonder vergoeding te gebruiken. De statuten bevatten geen specifieke verplichting jegens AGVO met betrekking tot renovatiewerk. Volgens artikel 3 van de statuten kan AGVO naar eigen inzicht beslissen over onderhoud, herstel en modernisering van de gebouwen (27). Het statuut bevat geen bepalingen op grond waarvan AGVO verplicht is bepaalde gebouwen te renoveren.

| (165) | AGVO had bijgevolg sinds zijn oprichting de beschikking over de grond en gebouwen zonder daarvoor huur of een andere vorm van vergoeding te moeten betalen. Een particuliere marktdeelnemer zou zeker niet akkoord zijn gegaan met het verlenen van een exclusief gebruiksrecht aan een onderneming zonder daarvoor een behoorlijke vergoeding te ontvangen. |
| --- | --- |

(165)

AGVO had bijgevolg sinds zijn oprichting de beschikking over de grond en gebouwen zonder daarvoor huur of een andere vorm van vergoeding te moeten betalen. Een particuliere marktdeelnemer zou zeker niet akkoord zijn gegaan met het verlenen van een exclusief gebruiksrecht aan een onderneming zonder daarvoor een behoorlijke vergoeding te ontvangen.

| (166) | De „Akte van overdracht bij wijze van inbreng van onroerende goederen” van 30 december 2004, waarbij het eigendomsrecht op de gebouwen is overgedragen van de Stad aan AGVO, bevat evenmin bijzondere voorwaarden of verplichtingen jegens AGVO met betrekking tot specifieke renovatiewerkzaamheden. Feitelijk betreft het een algemene akte waarbij de Stad alle rechten en verplichtingen met betrekking tot de gebouwen in kwestie aan AGVO overdraagt. De taken die AGVO in de akte worden opgelegd, lijken niet van dien aard dat zij kunnen rechtvaardigen dat de eigendom van de gebouwen zonder vergoeding is overgedragen. |
| --- | --- |

(166)

De „Akte van overdracht bij wijze van inbreng van onroerende goederen” van 30 december 2004, waarbij het eigendomsrecht op de gebouwen is overgedragen van de Stad aan AGVO, bevat evenmin bijzondere voorwaarden of verplichtingen jegens AGVO met betrekking tot specifieke renovatiewerkzaamheden. Feitelijk betreft het een algemene akte waarbij de Stad alle rechten en verplichtingen met betrekking tot de gebouwen in kwestie aan AGVO overdraagt. De taken die AGVO in de akte worden opgelegd, lijken niet van dien aard dat zij kunnen rechtvaardigen dat de eigendom van de gebouwen zonder vergoeding is overgedragen.

| (167) | Bovendien wordt niet betwist dat AGVO ook het recht heeft de gebouwen te verhuren of concessierechten te verlenen. Ten minste enkele van de gebouwen hebben een commerciële waarde. De Belgische autoriteiten erkennen dat de gebouwen deels aan publiekrechtelijke en semipubliekrechtelijke organisaties en deels voor private doelen zijn verhuurd (zie overweging 46 van dit besluit). |
| --- | --- |

(167)

Bovendien wordt niet betwist dat AGVO ook het recht heeft de gebouwen te verhuren of concessierechten te verlenen. Ten minste enkele van de gebouwen hebben een commerciële waarde. De Belgische autoriteiten erkennen dat de gebouwen deels aan publiekrechtelijke en semipubliekrechtelijke organisaties en deels voor private doelen zijn verhuurd (zie overweging 46 van dit besluit).

| (168) | Tot slot merkt de Commissie op dat AGVO met betrekking tot bedoelde renovatiekosten nog een ander voordeel is verschaft. De Belgische autoriteiten hebben de Commissie een lijst van garanties verstrekt die gratis voor bepaalde leningen werden gegeven. Volgens deze lijst waren sommige van deze gegarandeerde leningen bestemd voor het financieren van renovatiekosten. AGVO was derhalve niet alleen niet verplicht bedoelde renovaties uit te voeren, maar hoefde dankzij deze garanties voor ten minste een deel van de renovaties die het uitvoerde ook minder kosten te maken. Om dezelfde reden moet het argument worden afgewezen dat AGVO met de kosteloze eigendomsoverdracht in zekere zin werd „gecompenseerd” voor de buitengewoon hoge kosten van de renovatie waartoe het was gehouden. |
| --- | --- |

(168)

Tot slot merkt de Commissie op dat AGVO met betrekking tot bedoelde renovatiekosten nog een ander voordeel is verschaft. De Belgische autoriteiten hebben de Commissie een lijst van garanties verstrekt die gratis voor bepaalde leningen werden gegeven. Volgens deze lijst waren sommige van deze gegarandeerde leningen bestemd voor het financieren van renovatiekosten. AGVO was derhalve niet alleen niet verplicht bedoelde renovaties uit te voeren, maar hoefde dankzij deze garanties voor ten minste een deel van de renovaties die het uitvoerde ook minder kosten te maken. Om dezelfde reden moet het argument worden afgewezen dat AGVO met de kosteloze eigendomsoverdracht in zekere zin werd „gecompenseerd” voor de buitengewoon hoge kosten van de renovatie waartoe het was gehouden.

| (169) | Zelfs als de renovatiekosten zeer significant waren geweest en als een soort van compensatie voor de eigendomsoverdracht zouden kunnen worden beschouwd, wat niet door de Belgische autoriteiten is aangetoond, dan nog zou het feit dat AGVO al bij zijn oprichting het exclusieve recht was verleend de grond en gebouwen van de vissershaven van Oostende zonder vergoeding te gebruiken, als een voordeel moeten worden beschouwd dat als staatssteun moet worden aangemerkt. De vraag of de Stad heeft gehandeld als een normale particuliere investeerder moet worden onderzocht in het licht van de informatie die beschikbaar was op het moment dat het besluit in kwestie werd genomen (28). De Stad moet toen geweten hebben dat zij AGVO daarmee een voordeel verschafte, aangezien in punt 11 van het businessplan dat door HAMA Consult NV op 9 november 2001 werd opgesteld, duidelijk staat vermeld dat de vismijn recentelijk was gemoderniseerd en daardoor de komende tien jaar geen belangrijke investeringen waren te verwachten. |
| --- | --- |

(169)

Zelfs als de renovatiekosten zeer significant waren geweest en als een soort van compensatie voor de eigendomsoverdracht zouden kunnen worden beschouwd, wat niet door de Belgische autoriteiten is aangetoond, dan nog zou het feit dat AGVO al bij zijn oprichting het exclusieve recht was verleend de grond en gebouwen van de vissershaven van Oostende zonder vergoeding te gebruiken, als een voordeel moeten worden beschouwd dat als staatssteun moet worden aangemerkt. De vraag of de Stad heeft gehandeld als een normale particuliere investeerder moet worden onderzocht in het licht van de informatie die beschikbaar was op het moment dat het besluit in kwestie werd genomen (28). De Stad moet toen geweten hebben dat zij AGVO daarmee een voordeel verschafte, aangezien in punt 11 van het businessplan dat door HAMA Consult NV op 9 november 2001 werd opgesteld, duidelijk staat vermeld dat de vismijn recentelijk was gemoderniseerd en daardoor de komende tien jaar geen belangrijke investeringen waren te verwachten.

| (170) | Daarnaast kan volgens de mededeling van de Commissie betreffende staatssteunelementen bij de verkoop van gronden en gebouwen door openbare instanties (29), een overdracht van de eigendom van gebouwen die in handen van de overheid zijn, in de regel alleen als een overdracht tegen marktwaarde worden beschouwd wanneer de verkoop hetzij heeft plaatsgevonden via een onvoorwaardelijke biedprocedure of na taxatie door een onafhankelijke deskundige. Geen van deze procedures is gevolgd. Het bepalen door een onafhankelijke deskundige van de waarde van de gebouwen en van een passende vergoeding voor het exclusief gebruiksrecht op deze gebouwen en daarna voor de overdracht van de eigendom ervan, zou in de onderhavige zaak des te belangrijker zijn geweest omdat de Belgische autoriteiten van mening waren dat boekwaarde en werkelijke waarde niet met elkaar overeenkwamen. |
| --- | --- |

(170)

Daarnaast kan volgens de mededeling van de Commissie betreffende staatssteunelementen bij de verkoop van gronden en gebouwen door openbare instanties (29), een overdracht van de eigendom van gebouwen die in handen van de overheid zijn, in de regel alleen als een overdracht tegen marktwaarde worden beschouwd wanneer de verkoop hetzij heeft plaatsgevonden via een onvoorwaardelijke biedprocedure of na taxatie door een onafhankelijke deskundige. Geen van deze procedures is gevolgd. Het bepalen door een onafhankelijke deskundige van de waarde van de gebouwen en van een passende vergoeding voor het exclusief gebruiksrecht op deze gebouwen en daarna voor de overdracht van de eigendom ervan, zou in de onderhavige zaak des te belangrijker zijn geweest omdat de Belgische autoriteiten van mening waren dat boekwaarde en werkelijke waarde niet met elkaar overeenkwamen.

| (171) | Derhalve lijkt de gratis terbeschikkingstelling aan en vervolgens inbreng van de gebouwen in AGVO niet een transactie waarvan kan worden aangenomen dat zij in overeenstemming is met de gangbare economische normen, zoals die door een normale particuliere investeerder in vergelijkbare omstandigheden zou zijn aangegaan. |
| --- | --- |

(171)

Derhalve lijkt de gratis terbeschikkingstelling aan en vervolgens inbreng van de gebouwen in AGVO niet een transactie waarvan kan worden aangenomen dat zij in overeenstemming is met de gangbare economische normen, zoals die door een normale particuliere investeerder in vergelijkbare omstandigheden zou zijn aangegaan.

| (172) | De Belgische autoriteiten zijn van mening dat, omdat de eigendom terug aan de Stad is overgedragen (zonder vergoeding), het probleem van de staatssteun niet meer bestaat. |
| --- | --- |

(172)

De Belgische autoriteiten zijn van mening dat, omdat de eigendom terug aan de Stad is overgedragen (zonder vergoeding), het probleem van de staatssteun niet meer bestaat.

| (173) | De Commissie deelt dat standpunt echter niet. |
| --- | --- |

(173)

De Commissie deelt dat standpunt echter niet.

| (174) | De Commissie wijst erop dat het feit dat de eigendom weer aan de Stad is overgedragen, onverlet laat dat AGVO van 2002 tot 2009 kosteloos het exclusieve gebruiksrecht op de betrokken gebouwen heeft kunnen genieten, zij het op grond van artikel 30 van zijn statuten of op grond van de akte van overdracht van 30 december 2004. Meer in het bijzonder is niet zeker of de waarde van de eigendom die onlangs terug is overgedragen op zijn minst gelijk is aan de waarde van de in de voorgaande zin bedoelde baten plus de rente die volgens de regels voor staatssteun is verschuldigd op terug te vorderen onrechtmatige en onverenigbare steun. |
| --- | --- |

(174)

De Commissie wijst erop dat het feit dat de eigendom weer aan de Stad is overgedragen, onverlet laat dat AGVO van 2002 tot 2009 kosteloos het exclusieve gebruiksrecht op de betrokken gebouwen heeft kunnen genieten, zij het op grond van artikel 30 van zijn statuten of op grond van de akte van overdracht van 30 december 2004. Meer in het bijzonder is niet zeker of de waarde van de eigendom die onlangs terug is overgedragen op zijn minst gelijk is aan de waarde van de in de voorgaande zin bedoelde baten plus de rente die volgens de regels voor staatssteun is verschuldigd op terug te vorderen onrechtmatige en onverenigbare steun.

| (175) | Bovendien is de Commissie van mening dat, in de mate dat AGVO na de overdracht van eigendom de gebouwen kosteloos of tegen een lagere huur dan de markthuur zou blijven gebruiken, zou AGVO blijven genieten van staatssteun (30). |
| --- | --- |

(175)

Bovendien is de Commissie van mening dat, in de mate dat AGVO na de overdracht van eigendom de gebouwen kosteloos of tegen een lagere huur dan de markthuur zou blijven gebruiken, zou AGVO blijven genieten van staatssteun (30).

10.1.2.1.3.   Gratis garanties voor leningen

| (176) | Gelet op punt 2.1.1 van de mededeling van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op staatssteun in de vorm van garanties („mededeling betreffende garanties”) (31), wordt een staatsgarantie een onderneming geacht te begunstigen wanneer deze de kredietnemer in staat stelt een lening op betere financiële voorwaarden te krijgen dan normaal op de financiële markten mogelijk is zonder voor die garantie een marktconforme premie te moeten betalen. Om de normale marktomstandigheden te kunnen vaststellen, moet het gedrag van de Stad worden vergeleken met dat van een particuliere kredietverlener die handelt met het oogmerk een redelijke winst te behalen (32). |
| --- | --- |

(176)

Gelet op punt 2.1.1 van de mededeling van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op staatssteun in de vorm van garanties („mededeling betreffende garanties”) (31), wordt een staatsgarantie een onderneming geacht te begunstigen wanneer deze de kredietnemer in staat stelt een lening op betere financiële voorwaarden te krijgen dan normaal op de financiële markten mogelijk is zonder voor die garantie een marktconforme premie te moeten betalen. Om de normale marktomstandigheden te kunnen vaststellen, moet het gedrag van de Stad worden vergeleken met dat van een particuliere kredietverlener die handelt met het oogmerk een redelijke winst te behalen (32).

| (177) | De mededeling betreffende garanties bevat een aantal aanwijzingen voor de manier waarop garanties in het kader van de staatssteunregels worden beoordeeld. Zo geldt met name: wil een garantie niet als staatssteun worden beschouwd, dan moet deze aan bepaalde criteria voldoen. Sommige van die criteria zorgen in de onderhavige zaak voor problemen. |
| --- | --- |

(177)

De mededeling betreffende garanties bevat een aantal aanwijzingen voor de manier waarop garanties in het kader van de staatssteunregels worden beoordeeld. Zo geldt met name: wil een garantie niet als staatssteun worden beschouwd, dan moet deze aan bepaalde criteria voldoen. Sommige van die criteria zorgen in de onderhavige zaak voor problemen.

| (178) | Er is geen marktprijs voor de garanties betaald. Zij waren immers volstrekt gratis. |
| --- | --- |

(178)

Er is geen marktprijs voor de garanties betaald. Zij waren immers volstrekt gratis.

| (179) | Ook dekten de garanties meer dan 80 procent van de uitstaande lening, omdat zij de hele lening dekten. Dit vergrootte het ontvangen voordeel, omdat de kredietverlener bij een dekking van 100 procent geen prikkel had om behoorlijk onderzoek te doen naar de kredietwaardigheid van AGVO en dus om naar behoren — op basis van het risicoprofiel van AGVO — de financiële voorwaarden van de lening vast te stellen (33). |
| --- | --- |

(179)

Ook dekten de garanties meer dan 80 procent van de uitstaande lening, omdat zij de hele lening dekten. Dit vergrootte het ontvangen voordeel, omdat de kredietverlener bij een dekking van 100 procent geen prikkel had om behoorlijk onderzoek te doen naar de kredietwaardigheid van AGVO en dus om naar behoren — op basis van het risicoprofiel van AGVO — de financiële voorwaarden van de lening vast te stellen (33).

| (180) | Het is derhalve duidelijk dat AGVO dankzij deze garanties tegen betere financiële voorwaarden heeft kunnen lenen dan normaal op de financiële markten mogelijk is (34), zeker gezien de povere en vaak negatieve resultaten van AGVO en zijn dochterondernemingen. |
| --- | --- |

(180)

Het is derhalve duidelijk dat AGVO dankzij deze garanties tegen betere financiële voorwaarden heeft kunnen lenen dan normaal op de financiële markten mogelijk is (34), zeker gezien de povere en vaak negatieve resultaten van AGVO en zijn dochterondernemingen.

| (181) | De Belgische autoriteiten stellen dat het normaal is dat een aandeelhouder zich gratis garant stelt voor de onderneming waarin hij zeggenschap heeft. Deze stelling wordt echter op geen enkele manier gestaafd, ook niet met voorbeelden. Het valt bovendien erg moeilijk te verzoenen met het gedrag van een particuliere kredietverlener. |
| --- | --- |

(181)

De Belgische autoriteiten stellen dat het normaal is dat een aandeelhouder zich gratis garant stelt voor de onderneming waarin hij zeggenschap heeft. Deze stelling wordt echter op geen enkele manier gestaafd, ook niet met voorbeelden. Het valt bovendien erg moeilijk te verzoenen met het gedrag van een particuliere kredietverlener.

| (182) | Sterker nog, het besluit van de Stad om geheel kosteloos garanties aan financiële instellingen te verstrekken voor door AGVO aangegane leningen, is onder normale omstandigheden bijzonder ongebruikelijk op de financiële markten. Normaal gesproken zou tegenover een dergelijke garantie een passende premie staan die in overeenstemming is met de risico’s die aan de garantie zijn verbonden (35), zelfs wanneer de borgsteller een aandeelhouder met een meerderheidsbelang is (36). Bovendien zou een normale particuliere kredietverlener die garanties verstrekt, eerst bepaalde zekerheden eisen en vooraf de kredietvoorwaarden, de risico’s enz. verifiëren, wat volgens de door België verstrekte informatie in dit geval niet is gebeurd (37). In de onderhavige zaak is dat des te meer een probleem vanwege de financiële situatie van de vismijn, die de afgelopen jaren voortdurend zware verliezen heeft geleden en op een zeer concurrerende en krimpende markt opereert (38). |
| --- | --- |

(182)

Sterker nog, het besluit van de Stad om geheel kosteloos garanties aan financiële instellingen te verstrekken voor door AGVO aangegane leningen, is onder normale omstandigheden bijzonder ongebruikelijk op de financiële markten. Normaal gesproken zou tegenover een dergelijke garantie een passende premie staan die in overeenstemming is met de risico’s die aan de garantie zijn verbonden (35), zelfs wanneer de borgsteller een aandeelhouder met een meerderheidsbelang is (36). Bovendien zou een normale particuliere kredietverlener die garanties verstrekt, eerst bepaalde zekerheden eisen en vooraf de kredietvoorwaarden, de risico’s enz. verifiëren, wat volgens de door België verstrekte informatie in dit geval niet is gebeurd (37). In de onderhavige zaak is dat des te meer een probleem vanwege de financiële situatie van de vismijn, die de afgelopen jaren voortdurend zware verliezen heeft geleden en op een zeer concurrerende en krimpende markt opereert (38).

| (183) | Zoals in overweging 259 uitgebreid zal worden vastgesteld, moest AGVO worden beschouwd als een onderneming in financiële moeilijkheden, in de zin van de Richtsnoeren R & H 1999. Volgens de vaste praktijk worden garanties ten behoeve van ondernemingen in moeilijkheden geacht waarschijnlijk staatssteun te vormen (39). |
| --- | --- |

(183)

Zoals in overweging 259 uitgebreid zal worden vastgesteld, moest AGVO worden beschouwd als een onderneming in financiële moeilijkheden, in de zin van de Richtsnoeren R & H 1999. Volgens de vaste praktijk worden garanties ten behoeve van ondernemingen in moeilijkheden geacht waarschijnlijk staatssteun te vormen (39).

| (184) | De Belgische autoriteiten voeren aan dat de garanties werden verstrekt voor leningen ter financiering van renovatiewerk aan gebouwen die aan publiekrechtelijke en semipubliekrechtelijke instellingen waren verhuurd. Zij voegen daaraan toe dat het feit dat deze werkzaamheden deel uitmaken van de publieke taak van AGVO, maken dat de garanties een bijdrage aan de uitvoering van deze publieke taak vormen en derhalve niet als staatssteun kunnen worden aangemerkt. |
| --- | --- |

(184)

De Belgische autoriteiten voeren aan dat de garanties werden verstrekt voor leningen ter financiering van renovatiewerk aan gebouwen die aan publiekrechtelijke en semipubliekrechtelijke instellingen waren verhuurd. Zij voegen daaraan toe dat het feit dat deze werkzaamheden deel uitmaken van de publieke taak van AGVO, maken dat de garanties een bijdrage aan de uitvoering van deze publieke taak vormen en derhalve niet als staatssteun kunnen worden aangemerkt.

| (185) | Om te beginnen moet worden opgemerkt dat niet zeker is dat de gegarandeerde leningen metterdaad voor het aangewezen doel werden gebruikt. Weliswaar duidt de aan de Commissie verstrekte informatie erop dat de Stad de garanties heeft verstrekt onder de veronderstelling dat AGVO de leningen zou gebruiken voor het financieren van renovatiewerk, maar de Stad heeft de gratis garanties niet expliciet gerelateerd aan renovatiewerk, en deze evenmin ingetrokken of alsnog om een vergoeding gevraagd toen later bleek dat de leningen in werkelijkheid voor andere doelen waren gebruikt. |
| --- | --- |

(185)

Om te beginnen moet worden opgemerkt dat niet zeker is dat de gegarandeerde leningen metterdaad voor het aangewezen doel werden gebruikt. Weliswaar duidt de aan de Commissie verstrekte informatie erop dat de Stad de garanties heeft verstrekt onder de veronderstelling dat AGVO de leningen zou gebruiken voor het financieren van renovatiewerk, maar de Stad heeft de gratis garanties niet expliciet gerelateerd aan renovatiewerk, en deze evenmin ingetrokken of alsnog om een vergoeding gevraagd toen later bleek dat de leningen in werkelijkheid voor andere doelen waren gebruikt.

| (186) | De Belgische autoriteiten hebben uitgelegd dat het is voorgekomen dat leningen voor andere doelen werden gebruikt dan van tevoren was aangegeven. Bijvoorbeeld een Fortis-lening die aanvankelijk was bedoeld voor het financieren van de aankoop van de aandelen van PAKHUIZEN werd uiteindelijk niet daarvoor gebruikt maar kennelijk voor het uitvoeren van renovaties. |
| --- | --- |

(186)

De Belgische autoriteiten hebben uitgelegd dat het is voorgekomen dat leningen voor andere doelen werden gebruikt dan van tevoren was aangegeven. Bijvoorbeeld een Fortis-lening die aanvankelijk was bedoeld voor het financieren van de aankoop van de aandelen van PAKHUIZEN werd uiteindelijk niet daarvoor gebruikt maar kennelijk voor het uitvoeren van renovaties.

| (187) | De Belgische autoriteiten hebben voorts erkend dat de lening van 550 000 EUR van de ING Bank aanvankelijk was bedoeld voor het financieren van renovatiewerk maar uiteindelijk voor het steunen van EVO werd gebruikt. Zij betwisten niet dat de gratis garantie voor deze lening niet kan worden beschouwd als een bijdrage in de financiering van renovatietaken. Met andere woorden: er kan niet worden gezegd dat de Stad zich heeft gedragen als een normale particuliere borg (ook geen borg die zeggenschap heeft in de desbetreffende onderneming), die eerst onderzoekt of de lening waarvoor hij zich garant moet stellen naar alle waarschijnlijkheid zal worden afgelost, en die later controleert of de lening strikt is gebruikt voor het project waarvoor zij oorspronkelijk was bedoeld. |
| --- | --- |

(187)

De Belgische autoriteiten hebben voorts erkend dat de lening van 550 000 EUR van de ING Bank aanvankelijk was bedoeld voor het financieren van renovatiewerk maar uiteindelijk voor het steunen van EVO werd gebruikt. Zij betwisten niet dat de gratis garantie voor deze lening niet kan worden beschouwd als een bijdrage in de financiering van renovatietaken. Met andere woorden: er kan niet worden gezegd dat de Stad zich heeft gedragen als een normale particuliere borg (ook geen borg die zeggenschap heeft in de desbetreffende onderneming), die eerst onderzoekt of de lening waarvoor hij zich garant moet stellen naar alle waarschijnlijkheid zal worden afgelost, en die later controleert of de lening strikt is gebruikt voor het project waarvoor zij oorspronkelijk was bedoeld.

| (188) | Wat betreft de gegarandeerde leningen die daadwerkelijk (geheel of ten dele) voor het financieren van renovatiewerk zijn gebruikt, moet eraan worden herinnerd dat de verhuuractiviteit van AGVO een economische activiteit is en het verstrekken van een gratis leninggarantie AGVO op de verhuurmarkt een voordeel verschaft. Bovendien versterkt een gratis garantie de algemene financiële positie van AGVO, omdat het de financiële middelen die het onder normale omstandigheden voor het betalen van de premie had moeten betalen, nu voor andere doeleinden kon gebruiken dan voor het renoveren van de aan publiekrechtelijke en semipubliekrechtelijke organisaties verhuurde gebouwen. |
| --- | --- |

(188)

Wat betreft de gegarandeerde leningen die daadwerkelijk (geheel of ten dele) voor het financieren van renovatiewerk zijn gebruikt, moet eraan worden herinnerd dat de verhuuractiviteit van AGVO een economische activiteit is en het verstrekken van een gratis leninggarantie AGVO op de verhuurmarkt een voordeel verschaft. Bovendien versterkt een gratis garantie de algemene financiële positie van AGVO, omdat het de financiële middelen die het onder normale omstandigheden voor het betalen van de premie had moeten betalen, nu voor andere doeleinden kon gebruiken dan voor het renoveren van de aan publiekrechtelijke en semipubliekrechtelijke organisaties verhuurde gebouwen.

| (189) | Tot slot, zelfs wanneer zou worden aanvaard dat de verhuur van gebouwen aan publiekrechtelijke en semipubliekrechtelijke organisaties kan worden beschouwd als een dienst van algemeen economisch belang waarmee AGVO was belast, dan geldt nog steeds dat niet is voldaan aan de voorwaarden zoals die in het arrest-Altmark zijn geformuleerd, zodat de conclusie moet zijn dat de gratis garanties moeten worden aangemerkt als staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU. |
| --- | --- |

(189)

Tot slot, zelfs wanneer zou worden aanvaard dat de verhuur van gebouwen aan publiekrechtelijke en semipubliekrechtelijke organisaties kan worden beschouwd als een dienst van algemeen economisch belang waarmee AGVO was belast, dan geldt nog steeds dat niet is voldaan aan de voorwaarden zoals die in het arrest-Altmark zijn geformuleerd, zodat de conclusie moet zijn dat de gratis garanties moeten worden aangemerkt als staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU.

| (190) | In zijn arrest in de zaak Altmark, heeft het Hof van Justitie aangegeven dat compensatie voor een openbare dienst geen staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU vormt wanneer zij voldoet aan elk van de volgende criteria: „[...] In de eerste plaats moet de begunstigde onderneming daadwerkelijk belast zijn met de uitvoering van openbaredienstverplichtingen en moeten die verplichtingen duidelijk omschreven zijn [...]”; „[...] In de tweede plaats moeten de parameters op basis waarvan de compensatie wordt berekend, vooraf op objectieve en doorzichtige wijze worden vastgesteld [...]”; „[...] In de derde plaats mag de compensatie niet hoger zijn dan nodig is om de kosten van de uitvoering van de openbaredienstverplichtingen, rekening houdend met de opbrengsten alsmede met een redelijke winst [...], geheel of gedeeltelijk te dekken [...]”; en „[...] In de vierde plaats, wanneer de met de uitvoering van openbaredienstverplichtingen te belasten onderneming in een concreet geval niet is gekozen in het kader van een openbare aanbesteding, waarbij de kandidaat kan worden geselecteerd die deze diensten tegen de laagste kosten voor de gemeenschap kan leveren, moet de noodzakelijke compensatie worden vastgesteld op basis van de kosten die een gemiddelde, goed beheerde onderneming, die zodanig met vervoermiddelen is uitgerust dat zij aan de vereisten van de openbare dienst kan voldoen, zou hebben gemaakt om deze verplichtingen uit te voeren, rekening houdend met de opbrengsten en een redelijke winst uit de uitoefening van deze verplichtingen.”. |
| --- | --- |

(190)

In zijn arrest in de zaak Altmark, heeft het Hof van Justitie aangegeven dat compensatie voor een openbare dienst geen staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU vormt wanneer zij voldoet aan elk van de volgende criteria: „[...] In de eerste plaats moet de begunstigde onderneming daadwerkelijk belast zijn met de uitvoering van openbaredienstverplichtingen en moeten die verplichtingen duidelijk omschreven zijn [...]”; „[...] In de tweede plaats moeten de parameters op basis waarvan de compensatie wordt berekend, vooraf op objectieve en doorzichtige wijze worden vastgesteld [...]”; „[...] In de derde plaats mag de compensatie niet hoger zijn dan nodig is om de kosten van de uitvoering van de openbaredienstverplichtingen, rekening houdend met de opbrengsten alsmede met een redelijke winst [...], geheel of gedeeltelijk te dekken [...]”; en „[...] In de vierde plaats, wanneer de met de uitvoering van openbaredienstverplichtingen te belasten onderneming in een concreet geval niet is gekozen in het kader van een openbare aanbesteding, waarbij de kandidaat kan worden geselecteerd die deze diensten tegen de laagste kosten voor de gemeenschap kan leveren, moet de noodzakelijke compensatie worden vastgesteld op basis van de kosten die een gemiddelde, goed beheerde onderneming, die zodanig met vervoermiddelen is uitgerust dat zij aan de vereisten van de openbare dienst kan voldoen, zou hebben gemaakt om deze verplichtingen uit te voeren, rekening houdend met de opbrengsten en een redelijke winst uit de uitoefening van deze verplichtingen.”.

| (191) | Aan deze criteria is in deze zaak niet voldaan. Nog afgezien van het feit dat kan worden betwist of AGVO was belast met openbaredienstverplichtingen in verband met de verhuur van gebouwen aan publiekrechtelijke en semipubliekrechtelijke organisaties, hebben de Belgische autoriteiten uitdrukkelijk bevestigd dat er voor het berekenen van de vergoeding geen parameters waren vastgesteld. Bovendien heeft AGVO niet gekozen voor een systeem van separate rekeningen en belet niets dat overcompensatie en kruissubsidies tussen de verschillende activiteiten van AGVO plaatsvindt. Voorts is AGVO niet gekozen in het kader van een openbare aanbesteding en hebben de Belgische autoriteiten niet aangetoond dat de diensten zijn geleverd tegen de laagste kosten voor de gemeenschap. |
| --- | --- |

(191)

Aan deze criteria is in deze zaak niet voldaan. Nog afgezien van het feit dat kan worden betwist of AGVO was belast met openbaredienstverplichtingen in verband met de verhuur van gebouwen aan publiekrechtelijke en semipubliekrechtelijke organisaties, hebben de Belgische autoriteiten uitdrukkelijk bevestigd dat er voor het berekenen van de vergoeding geen parameters waren vastgesteld. Bovendien heeft AGVO niet gekozen voor een systeem van separate rekeningen en belet niets dat overcompensatie en kruissubsidies tussen de verschillende activiteiten van AGVO plaatsvindt. Voorts is AGVO niet gekozen in het kader van een openbare aanbesteding en hebben de Belgische autoriteiten niet aangetoond dat de diensten zijn geleverd tegen de laagste kosten voor de gemeenschap.

10.1.2.1.4.   Fiscale rechten

| (192) | De Stad heeft AGVO het recht verleend gemeentelijke fiscale rechten in te stellen en te heffen voor het gebruik van de vissershaven en de vismijn. |
| --- | --- |

(192)

De Stad heeft AGVO het recht verleend gemeentelijke fiscale rechten in te stellen en te heffen voor het gebruik van de vissershaven en de vismijn.

| (193) | De rechten die aldus door AGVO zijn geïnd, lijken staatsmiddelen te zijn, die gedeeltelijk (40) aan AGVO zijn overgedragen. Bovendien vormen deze rechten een voordeel dat de onderneming normaal gesproken niet zou hebben en lijken haar dus te begunstigen in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU. |
| --- | --- |

(193)

De rechten die aldus door AGVO zijn geïnd, lijken staatsmiddelen te zijn, die gedeeltelijk (40) aan AGVO zijn overgedragen. Bovendien vormen deze rechten een voordeel dat de onderneming normaal gesproken niet zou hebben en lijken haar dus te begunstigen in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU.

| (194) | In de onderhavige zaak hebben de Belgische autoriteiten aangegeven dat het heffen van de rechten deel uitmaakt van, en feitelijk een vergoeding vormt voor, de taken van algemeen belang waarmee AGVO is belast, in het bijzonder het beheer van de vissershaven. Zij stellen dat de overdracht van taken en het recht om bedoelde rechten te heffen, moet worden gezien als louter een herallocatie van taken binnen de overheid en niet als staatssteun kan worden aangemerkt. |
| --- | --- |

(194)

In de onderhavige zaak hebben de Belgische autoriteiten aangegeven dat het heffen van de rechten deel uitmaakt van, en feitelijk een vergoeding vormt voor, de taken van algemeen belang waarmee AGVO is belast, in het bijzonder het beheer van de vissershaven. Zij stellen dat de overdracht van taken en het recht om bedoelde rechten te heffen, moet worden gezien als louter een herallocatie van taken binnen de overheid en niet als staatssteun kan worden aangemerkt.

| (195) | Zoals aangetoond in punt 10.1.1 van dit besluit, is AGVO echter een onderneming in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU, hetgeen de Belgische autoriteiten erkennen in hun brief van 27 november 2009. Zoals uitgelegd in overweging 124, vormt het beheer van de vissershaven een economische activiteit. |
| --- | --- |

(195)

Zoals aangetoond in punt 10.1.1 van dit besluit, is AGVO echter een onderneming in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU, hetgeen de Belgische autoriteiten erkennen in hun brief van 27 november 2009. Zoals uitgelegd in overweging 124, vormt het beheer van de vissershaven een economische activiteit.

| (196) | De Commissie heeft onderzocht of het recht op het heffen van fiscale rechten en op het gebruik van de opbrengst daarvan kan worden aangemerkt als een vergoeding voor diensten van algemeen economisch belang en of aan elk van de criteria van het arrest-Altmark is voldaan. |
| --- | --- |

(196)

De Commissie heeft onderzocht of het recht op het heffen van fiscale rechten en op het gebruik van de opbrengst daarvan kan worden aangemerkt als een vergoeding voor diensten van algemeen economisch belang en of aan elk van de criteria van het arrest-Altmark is voldaan.

| (197) | Zoals vastgesteld in overweging 191 van dit besluit, is niet aan deze criteria voldaan. Zo zijn bijvoorbeeld geen parameters voor het berekenen van de vergoeding vastgesteld. |
| --- | --- |

(197)

Zoals vastgesteld in overweging 191 van dit besluit, is niet aan deze criteria voldaan. Zo zijn bijvoorbeeld geen parameters voor het berekenen van de vergoeding vastgesteld.

| (198) | Tot slot, zelfs wanneer zou worden aanvaard dat het recht op het heffen van fiscale rechten en op het gebruik van de opbrengst daarvan kan worden beschouwd als een vergoeding voor het uitvoeren van taken van algemeen (niet-economisch) belang, dan geldt nog steeds dat AGVO ook commerciële activiteiten ontplooit, hetgeen door de Belgische autoriteiten uitdrukkelijk is erkend. Aangezien de Belgische autoriteiten ook hebben erkend dat AGVO geen separate rekeningen aanhoudt en de kosten en opbrengsten van die commerciële activiteiten niet kunnen worden gesplitst van de kosten en opbrengsten van niet-commerciële activiteiten, bestaat de mogelijkheid van kruissubsidies en moeten de fiscale rechten als een voordeel worden gezien. |
| --- | --- |

(198)

Tot slot, zelfs wanneer zou worden aanvaard dat het recht op het heffen van fiscale rechten en op het gebruik van de opbrengst daarvan kan worden beschouwd als een vergoeding voor het uitvoeren van taken van algemeen (niet-economisch) belang, dan geldt nog steeds dat AGVO ook commerciële activiteiten ontplooit, hetgeen door de Belgische autoriteiten uitdrukkelijk is erkend. Aangezien de Belgische autoriteiten ook hebben erkend dat AGVO geen separate rekeningen aanhoudt en de kosten en opbrengsten van die commerciële activiteiten niet kunnen worden gesplitst van de kosten en opbrengsten van niet-commerciële activiteiten, bestaat de mogelijkheid van kruissubsidies en moeten de fiscale rechten als een voordeel worden gezien.

10.1.2.1.5.   Conclusie

| (199) | Gezien de voorgaande overwegingen is de Commissie van oordeel dat de in de punten 10.1.2.1.1 tot en met 10.1.2.1.4 genoemde maatregelen AGVO hebben begunstigd in de zin van 107, lid 1, van het VWEU. |
| --- | --- |

(199)

Gezien de voorgaande overwegingen is de Commissie van oordeel dat de in de punten 10.1.2.1.1 tot en met 10.1.2.1.4 genoemde maatregelen AGVO hebben begunstigd in de zin van 107, lid 1, van het VWEU.

10.1.2.2.   
  Voordeel voor EVO

| (200) | De Commissie is van mening dat de Stad EVO rechtstreeks steun heeft verleend in de vorm van gratis garanties voor leningen bij particuliere banken en indirect, via AGVO, door de onderneming kosteloos gebruik te laten maken van 13 600 m2 aan gebouwen, door het verstrekken van gratis garanties voor leningen bij particuliere banken en door het verstrekken van startkapitaal en kapitaalverhogingen. |
| --- | --- |

(200)

De Commissie is van mening dat de Stad EVO rechtstreeks steun heeft verleend in de vorm van gratis garanties voor leningen bij particuliere banken en indirect, via AGVO, door de onderneming kosteloos gebruik te laten maken van 13 600 m2 aan gebouwen, door het verstrekken van gratis garanties voor leningen bij particuliere banken en door het verstrekken van startkapitaal en kapitaalverhogingen.

10.1.2.2.1.   Gratis garanties voor leningen

| (201) | Ten aanzien van de garanties van de Stad en AGVO merkt de Commissie op dat voor die garanties geen marktprijs is betaald, omdat zij volstrekt gratis waren. Bovendien dekken zij meer dan 80 procent van de uitstaande lening. |
| --- | --- |

(201)

Ten aanzien van de garanties van de Stad en AGVO merkt de Commissie op dat voor die garanties geen marktprijs is betaald, omdat zij volstrekt gratis waren. Bovendien dekken zij meer dan 80 procent van de uitstaande lening.

| (202) | De Belgische autoriteiten stellen dat het normaal is dat een aandeelhouder met een meerderheidsbelang in een onderneming zich gratis garant stelt voor die onderneming. Deze stelling wordt echter door niets gestaafd. Zij is bovendien erg moeilijk te verzoenen met het gedrag van een particuliere investeerder. Normaal gesproken zou tegenover een dergelijke garantie een passende premie staan die in overeenstemming is met de risico’s die aan de garantie zijn verbonden (41), zelfs wanneer de borgsteller de moedermaatschappij is (42). Bovendien heeft het Hof al geoordeeld dat zelfs commerciële transacties binnen een overheidsconcern moeten worden vergoed volgens normale marktvoorwaarden (43). |
| --- | --- |

(202)

De Belgische autoriteiten stellen dat het normaal is dat een aandeelhouder met een meerderheidsbelang in een onderneming zich gratis garant stelt voor die onderneming. Deze stelling wordt echter door niets gestaafd. Zij is bovendien erg moeilijk te verzoenen met het gedrag van een particuliere investeerder. Normaal gesproken zou tegenover een dergelijke garantie een passende premie staan die in overeenstemming is met de risico’s die aan de garantie zijn verbonden (41), zelfs wanneer de borgsteller de moedermaatschappij is (42). Bovendien heeft het Hof al geoordeeld dat zelfs commerciële transacties binnen een overheidsconcern moeten worden vergoed volgens normale marktvoorwaarden (43).

| (203) | Verder moet worden opgemerkt dat, zoals in overweging 306 uitgebreid zal worden vastgesteld, EVO als een onderneming in financiële moeilijkheden moest worden beschouwd, in de zin van de Richtsnoeren R & H 1999 en 2004 (44). Haar financiële situatie bleef gedurende de hele periode 2003-2008 moeilijk. Eind 2003 was de helft van het aandelenkapitaal verdwenen, een situatie die in de daaropvolgende jaren niet veranderde, ondanks successieve kapitaalverhogingen. |
| --- | --- |

(203)

Verder moet worden opgemerkt dat, zoals in overweging 306 uitgebreid zal worden vastgesteld, EVO als een onderneming in financiële moeilijkheden moest worden beschouwd, in de zin van de Richtsnoeren R & H 1999 en 2004 (44). Haar financiële situatie bleef gedurende de hele periode 2003-2008 moeilijk. Eind 2003 was de helft van het aandelenkapitaal verdwenen, een situatie die in de daaropvolgende jaren niet veranderde, ondanks successieve kapitaalverhogingen.

| (204) | Volgens de vaste praktijk worden garanties voor ondernemingen in moeilijkheden geacht waarschijnlijk staatssteun te vormen (45). |
| --- | --- |

(204)

Volgens de vaste praktijk worden garanties voor ondernemingen in moeilijkheden geacht waarschijnlijk staatssteun te vormen (45).

| (205) | De Belgische autoriteiten merken verder op dat EVO de leningen zonder de gratis garantie van de Stad niet had gekregen. Gevoegd bij de constatering dat EVO constant in een slechte financiële situatie verkeerde, maakt deze erkentenis duidelijk dat de leningen van particuliere banken waarvoor de Stad (of AGVO) gratis garant stonden, zonder die garantie nooit zouden zijn ontvangen. Daarom leverden ook de gegarandeerde leningen EVO een voordeel op (46). |
| --- | --- |

(205)

De Belgische autoriteiten merken verder op dat EVO de leningen zonder de gratis garantie van de Stad niet had gekregen. Gevoegd bij de constatering dat EVO constant in een slechte financiële situatie verkeerde, maakt deze erkentenis duidelijk dat de leningen van particuliere banken waarvoor de Stad (of AGVO) gratis garant stonden, zonder die garantie nooit zouden zijn ontvangen. Daarom leverden ook de gegarandeerde leningen EVO een voordeel op (46).

| (206) | Tot slot merken de Belgische autoriteiten op dat de garanties als een onderdeel van de herstructurering van de vismijn moeten worden gezien. |
| --- | --- |

(206)

Tot slot merken de Belgische autoriteiten op dat de garanties als een onderdeel van de herstructurering van de vismijn moeten worden gezien.

| (207) | De Commissie constateert echter dat noch de gratis garantie, noch de investeringen waarvoor de leningen kennelijk werden gesloten, in het businessplan worden genoemd. Bovendien werden de betrokken leningen en garanties (d.w.z. die welke daadwerkelijk werden geëffectueerd), niet verstrekt in 2002, toen EVO werd opgericht, maar pas later, in 2004 en 2005. Uit de talloze garanties die werden afgegeven, blijkt ook dat dat op verzoek gebeurde, telkens wanneer gezegd werd dat EVO een dergelijke garantie nodig had om van een kredietinstelling een lening te krijgen. De Commissie constateert ook dat een van de leningen die door Fortis werd verstrekt en waarvoor de Stad zich garant stelde, feitelijk werd gebruikt om leningen te verstrekken aan reders. Het valt moeilijk in te zien hoe dit als onderdeel van een herstructureringsplan of zelfs van een toekomstige privatisering van de vismijn kan worden gezien. |
| --- | --- |

(207)

De Commissie constateert echter dat noch de gratis garantie, noch de investeringen waarvoor de leningen kennelijk werden gesloten, in het businessplan worden genoemd. Bovendien werden de betrokken leningen en garanties (d.w.z. die welke daadwerkelijk werden geëffectueerd), niet verstrekt in 2002, toen EVO werd opgericht, maar pas later, in 2004 en 2005. Uit de talloze garanties die werden afgegeven, blijkt ook dat dat op verzoek gebeurde, telkens wanneer gezegd werd dat EVO een dergelijke garantie nodig had om van een kredietinstelling een lening te krijgen. De Commissie constateert ook dat een van de leningen die door Fortis werd verstrekt en waarvoor de Stad zich garant stelde, feitelijk werd gebruikt om leningen te verstrekken aan reders. Het valt moeilijk in te zien hoe dit als onderdeel van een herstructureringsplan of zelfs van een toekomstige privatisering van de vismijn kan worden gezien.

| (208) | De Commissie is derhalve van oordeel dat de gratis garanties van de Stad en AGVO EVO begunstigden in zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU. |
| --- | --- |

(208)

De Commissie is derhalve van oordeel dat de gratis garanties van de Stad en AGVO EVO begunstigden in zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU.

10.1.2.2.2.   Gebouwen

| (209) | De Belgische autoriteiten voeren aan dat het besluit van AGVO om EVO het recht te geven de gebouwen zonder vergoeding te gebruiken, in overeenstemming was met normale marktnormen en dat een normale particuliere investeerder in vergelijkbare omstandigheden hetzelfde had gedaan. |
| --- | --- |

(209)

De Belgische autoriteiten voeren aan dat het besluit van AGVO om EVO het recht te geven de gebouwen zonder vergoeding te gebruiken, in overeenstemming was met normale marktnormen en dat een normale particuliere investeerder in vergelijkbare omstandigheden hetzelfde had gedaan.

| (210) | De Commissie moet dit argument afwijzen. Het wordt al weerlegd door het feit dat de Belgische autoriteiten hebben aangegeven dat de toekomstige strategische partner voor het gebruik van de vismijngebouwen een huurovereenkomst moet sluiten en huur moet betalen. Bovendien kan evenmin worden aangevoerd dat AGVO, als volledige eigenaar van EVO (47), verwachtte dat EVO een aanzienlijke winst zou maken zodat de aldus gerealiseerde kapitaalwinst het niet in rekening brengen van huur zou rechtvaardigen. Per slot van rekening leed de vismijn jaarlijks grote verliezen. |
| --- | --- |

(210)

De Commissie moet dit argument afwijzen. Het wordt al weerlegd door het feit dat de Belgische autoriteiten hebben aangegeven dat de toekomstige strategische partner voor het gebruik van de vismijngebouwen een huurovereenkomst moet sluiten en huur moet betalen. Bovendien kan evenmin worden aangevoerd dat AGVO, als volledige eigenaar van EVO (47), verwachtte dat EVO een aanzienlijke winst zou maken zodat de aldus gerealiseerde kapitaalwinst het niet in rekening brengen van huur zou rechtvaardigen. Per slot van rekening leed de vismijn jaarlijks grote verliezen.

| (211) | De Belgische autoriteiten stellen dat het niet ontvangen van huur werd gecompenseerd door het feit dat EVO de renovatie- en reparatiekosten moest dragen, die normaliter ten laste van de eigenaar vallen. Volgens de Belgische autoriteiten betaalde EVO sinds 2002 182 377,31 EUR voor renovatie- en infrastructuurwerk op de vismijn. |
| --- | --- |

(211)

De Belgische autoriteiten stellen dat het niet ontvangen van huur werd gecompenseerd door het feit dat EVO de renovatie- en reparatiekosten moest dragen, die normaliter ten laste van de eigenaar vallen. Volgens de Belgische autoriteiten betaalde EVO sinds 2002 182 377,31 EUR voor renovatie- en infrastructuurwerk op de vismijn.

| (212) | De Commissie constateert om te beginnen dat de Belgische autoriteiten geen enkel stuk hebben overgelegd dat bevestigt dat EVO gehouden was alle renovatiekosten voor de vismijngebouwen te dragen, en evenmin stukken die bevestigen dat EVO daadwerkelijk 182 377,31 EUR voor renovatiewerk heeft betaald. |
| --- | --- |

(212)

De Commissie constateert om te beginnen dat de Belgische autoriteiten geen enkel stuk hebben overgelegd dat bevestigt dat EVO gehouden was alle renovatiekosten voor de vismijngebouwen te dragen, en evenmin stukken die bevestigen dat EVO daadwerkelijk 182 377,31 EUR voor renovatiewerk heeft betaald.

| (213) | De Commissie constateert verder dat de Belgische autoriteiten niet hebben aangetoond dat het voor een huurder werkelijk zo ongebruikelijk is om renovatiekosten te dragen en dat huurders die dat wel doen geen huur hoeven te betalen. Evenmin hebben zij aangegeven wat voor soort renovatiewerk dan werd verricht, zodat het voor de Commissie onmogelijk is om te bepalen of bedoelde werken ongebruikelijk zijn voor een huurder. Bovendien blijkt uit de binnengekomen stukken dat ook AGVO tussen 2004 en 2007 renovaties aan de vismijngebouwen uitvoerde, voor een bedrag van 36 497,40 EUR. Dit verhoudt zich niet met de verklaring van de Belgische autoriteiten dat EVO alle onderhouds- en renovatiekosten moest dragen. |
| --- | --- |

(213)

De Commissie constateert verder dat de Belgische autoriteiten niet hebben aangetoond dat het voor een huurder werkelijk zo ongebruikelijk is om renovatiekosten te dragen en dat huurders die dat wel doen geen huur hoeven te betalen. Evenmin hebben zij aangegeven wat voor soort renovatiewerk dan werd verricht, zodat het voor de Commissie onmogelijk is om te bepalen of bedoelde werken ongebruikelijk zijn voor een huurder. Bovendien blijkt uit de binnengekomen stukken dat ook AGVO tussen 2004 en 2007 renovaties aan de vismijngebouwen uitvoerde, voor een bedrag van 36 497,40 EUR. Dit verhoudt zich niet met de verklaring van de Belgische autoriteiten dat EVO alle onderhouds- en renovatiekosten moest dragen.

| (214) | Voorts hebben de Belgische autoriteiten geen enkel bewijsstuk overgelegd voor de stelling dat de 182 377,31 EUR die EVO voor renovatiewerk zou hebben betaald, overeenkomt met vijf jaar marktconforme huur voor 13 600 m2 aan gebouwen. |
| --- | --- |

(214)

Voorts hebben de Belgische autoriteiten geen enkel bewijsstuk overgelegd voor de stelling dat de 182 377,31 EUR die EVO voor renovatiewerk zou hebben betaald, overeenkomt met vijf jaar marktconforme huur voor 13 600 m2 aan gebouwen.

| (215) | Zelfs wanneer de renovatiekosten beschouwd zouden kunnen worden als zeer belangrijk en als een soort van vergoeding voor het gebruik van de gebouwen, wat niet door de Belgische autoriteiten is aangetoond, dan is het nog steeds zo dat in het businessplan van 21 november 2001 duidelijk staat vermeld dat de vismijn onlangs was gemoderniseerd en derhalve de eerstvolgende tien jaar geen belangrijke investeringen waren te verwachten. Hieruit volgt dat AGVO EVO een voordeel verschafte toen AGVO in 2002 besloot de gebouwen kosteloos ter beschikking van EVO te stellen zonder redelijkerwijs te mogen verwachten dat de kosten voor EVO in verband met de gestelde verplichting het onderhoud van die gebouwen te financieren, op zijn minst gelijk zouden zijn aan de huursom die een normale particuliere marktdeelnemer hiervoor zou betalen. Aangezien de vraag of AGVO als een normale particuliere investeerder handelde, moet worden onderzocht in het licht van de informatie die beschikbaar was op het moment dat het besluit werd genomen (48), moet worden geconcludeerd dat EVO staatssteun ontving in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU toen de onderneming in 2002 kosteloos het gebruiksrecht werd gegeven op 13 600 m2 aan gebouwen. |
| --- | --- |

(215)

Zelfs wanneer de renovatiekosten beschouwd zouden kunnen worden als zeer belangrijk en als een soort van vergoeding voor het gebruik van de gebouwen, wat niet door de Belgische autoriteiten is aangetoond, dan is het nog steeds zo dat in het businessplan van 21 november 2001 duidelijk staat vermeld dat de vismijn onlangs was gemoderniseerd en derhalve de eerstvolgende tien jaar geen belangrijke investeringen waren te verwachten. Hieruit volgt dat AGVO EVO een voordeel verschafte toen AGVO in 2002 besloot de gebouwen kosteloos ter beschikking van EVO te stellen zonder redelijkerwijs te mogen verwachten dat de kosten voor EVO in verband met de gestelde verplichting het onderhoud van die gebouwen te financieren, op zijn minst gelijk zouden zijn aan de huursom die een normale particuliere marktdeelnemer hiervoor zou betalen. Aangezien de vraag of AGVO als een normale particuliere investeerder handelde, moet worden onderzocht in het licht van de informatie die beschikbaar was op het moment dat het besluit werd genomen (48), moet worden geconcludeerd dat EVO staatssteun ontving in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU toen de onderneming in 2002 kosteloos het gebruiksrecht werd gegeven op 13 600 m2 aan gebouwen.

10.1.2.2.3.   Startkapitaal en daaropvolgende kapitaalverhogingen

| (216) | Wat betreft de ongeveer 370 000 EUR die als startkapitaal in EVO werden ingebracht, verwijst de Commissie naar haar analyse in punt 10.1.2.1.1. De Belgische autoriteiten hebben immers bevestigd dat deze kapitaalinbreng werd gefinancierd uit het in AGVO ingebrachte startkapitaal. Zoals de Commissie al eerder heeft opgemerkt, zou een particuliere investeerder er niet voor hebben gekozen de vismijn te herstructureren en er 250 miljoen Belgische frank in te investeren, en a fortiori, hij zou er niet voor hebben gekozen dat te doen en met een deel van het nieuwe kapitaal een 100 %-dochteronderneming op te richten. |
| --- | --- |

(216)

Wat betreft de ongeveer 370 000 EUR die als startkapitaal in EVO werden ingebracht, verwijst de Commissie naar haar analyse in punt 10.1.2.1.1. De Belgische autoriteiten hebben immers bevestigd dat deze kapitaalinbreng werd gefinancierd uit het in AGVO ingebrachte startkapitaal. Zoals de Commissie al eerder heeft opgemerkt, zou een particuliere investeerder er niet voor hebben gekozen de vismijn te herstructureren en er 250 miljoen Belgische frank in te investeren, en a fortiori, hij zou er niet voor hebben gekozen dat te doen en met een deel van het nieuwe kapitaal een 100 %-dochteronderneming op te richten.

| (217) | Ook voor de kapitaalverhogingen middels het kwijtschelden van schulden door AGVO kan de Commissie naar haar analyse in punt 10.1.2.1.1 verwijzen. De Belgische autoriteiten hebben immers bevestigd dat de kapitaalverhogingen ook (deels (49)) uit het in AGVO ingebrachte startkapitaal werden gefinancierd. |
| --- | --- |

(217)

Ook voor de kapitaalverhogingen middels het kwijtschelden van schulden door AGVO kan de Commissie naar haar analyse in punt 10.1.2.1.1 verwijzen. De Belgische autoriteiten hebben immers bevestigd dat de kapitaalverhogingen ook (deels (49)) uit het in AGVO ingebrachte startkapitaal werden gefinancierd.

| (218) | Daarnaast zijn er nog andere redenen waarom niet kan worden aangenomen dat AGVO heeft gehandeld zoals een particuliere investeerder in dezelfde situatie zou hebben gedaan. |
| --- | --- |

(218)

Daarnaast zijn er nog andere redenen waarom niet kan worden aangenomen dat AGVO heeft gehandeld zoals een particuliere investeerder in dezelfde situatie zou hebben gedaan.

| (219) | Overheidsinvesteringen worden beschouwd als staatssteun wanneer duidelijk is dat de financiële positie van de betrokken onderneming, en met name de structuur en omvang van haar schulden, zodanig is dat een normaal rendement (in dividend of vermogenswinsten) niet binnen een redelijke termijn na de kapitaalinvestering kan worden verwacht. |
| --- | --- |

(219)

Overheidsinvesteringen worden beschouwd als staatssteun wanneer duidelijk is dat de financiële positie van de betrokken onderneming, en met name de structuur en omvang van haar schulden, zodanig is dat een normaal rendement (in dividend of vermogenswinsten) niet binnen een redelijke termijn na de kapitaalinvestering kan worden verwacht.

| (220) | De Commissie merkt op dat de eerste kapitaalverhoging middels het kwijtschelden van schulden op 31 december 2004 plaatsvond, bijna anderhalf jaar na de oprichting van EVO. Deze kapitaalverhoging werd duidelijk gezien als een maatregel om de zware verliezen van EVO te compenseren. Hetzelfde kan worden gezegd van de kapitaalverhogingen in 2005 en 2007. Daartoe werd duidelijk niet besloten met de bedoeling daarmee op korte of zelfs lange termijn enig rendement te behalen, maar uitsluitend om de verliezen uit het verleden te compenseren. Een particuliere investeerder zou nooit tot deze kapitaalverhogingen hebben besloten. Dat geldt zeker voor de laatste twee. EVO verkeerde niet in een gezonde financiële en economische positie en de situatie ontwikkelde zich duidelijk niet op de wijze zoals in het businessplan was voorspeld: in plaats van gestaag afnemende verliezen, namen de verliezen juist in snel tempo toe. Al eind 2003 was meer dan de helft van het aandelenkapitaal van EVO verdwenen, een situatie die in de daaropvolgende jaren niet veranderde, ondanks successieve kapitaalverhogingen. Zonder enig vooruitzicht op rendement zou een particuliere investeerder er niet voor hebben gekozen het kapitaal van de onderneming te verhogen om verliezen te compenseren (50). In plaats daarvan zou hij ernstig over de andere opties hebben nagedacht (sluiting, verkoop enz.), of toch op zijn minst enige garanties of herstructureringsmaatregelen hebben geëist. Ook de vorm van de kapitaalverhogingen (kwijtschelding van schulden) bevestigt dat deze niet kunnen worden gezien als een onderdeel van de in 2001 geplande herstructurering. |
| --- | --- |

(220)

De Commissie merkt op dat de eerste kapitaalverhoging middels het kwijtschelden van schulden op 31 december 2004 plaatsvond, bijna anderhalf jaar na de oprichting van EVO. Deze kapitaalverhoging werd duidelijk gezien als een maatregel om de zware verliezen van EVO te compenseren. Hetzelfde kan worden gezegd van de kapitaalverhogingen in 2005 en 2007. Daartoe werd duidelijk niet besloten met de bedoeling daarmee op korte of zelfs lange termijn enig rendement te behalen, maar uitsluitend om de verliezen uit het verleden te compenseren. Een particuliere investeerder zou nooit tot deze kapitaalverhogingen hebben besloten. Dat geldt zeker voor de laatste twee. EVO verkeerde niet in een gezonde financiële en economische positie en de situatie ontwikkelde zich duidelijk niet op de wijze zoals in het businessplan was voorspeld: in plaats van gestaag afnemende verliezen, namen de verliezen juist in snel tempo toe. Al eind 2003 was meer dan de helft van het aandelenkapitaal van EVO verdwenen, een situatie die in de daaropvolgende jaren niet veranderde, ondanks successieve kapitaalverhogingen. Zonder enig vooruitzicht op rendement zou een particuliere investeerder er niet voor hebben gekozen het kapitaal van de onderneming te verhogen om verliezen te compenseren (50). In plaats daarvan zou hij ernstig over de andere opties hebben nagedacht (sluiting, verkoop enz.), of toch op zijn minst enige garanties of herstructureringsmaatregelen hebben geëist. Ook de vorm van de kapitaalverhogingen (kwijtschelding van schulden) bevestigt dat deze niet kunnen worden gezien als een onderdeel van de in 2001 geplande herstructurering.

| (221) | Daarnaast moet worden opgemerkt dat EVO als een onderneming in financiële moeilijkheden moet worden beschouwd (51). Volgens vaste gewoonte wordt een kapitaalinbreng in een onderneming in moeilijkheden geacht staatssteun te vormen (52). |
| --- | --- |

(221)

Daarnaast moet worden opgemerkt dat EVO als een onderneming in financiële moeilijkheden moet worden beschouwd (51). Volgens vaste gewoonte wordt een kapitaalinbreng in een onderneming in moeilijkheden geacht staatssteun te vormen (52).

| (222) | De successieve kapitaalverhogingen hebben EVO bijgevolg begunstigd in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU. |
| --- | --- |

(222)

De successieve kapitaalverhogingen hebben EVO bijgevolg begunstigd in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU.

10.1.2.3.   
  Voordeel voor PAKHUIZEN

| (223) | Wat betreft het erfpachtcontract met PAKHUIZEN voor het gebruik van gebouwen (53), is de Commissie gezien de beschikbare informatie van mening dat dit contract PAKHUIZEN een voordeel verschaft. Ten eerste kan een bedrag van slechts 25 EUR per jaar niet worden beschouwd als een normale vergoeding voor een erfpacht van 45 jaar met betrekking tot 14 754 m2 aan gebouwen, zelfs niet wanneer die gebouwen in zeer slechte staat zijn en renovatie behoeven. Het feit dat PAKHUIZEN gehouden is de gebouwen te renoveren, doet daar niets aan af. Sterker nog, volgens Belgisch recht (54) is de eigenaar niet verplicht de gebouwen te herstellen en dient de huurder deze in goede staat te houden en „gewone reparaties” uit te voeren. De Belgische autoriteiten hebben niet aangetoond dat de renovatiewerkzaamheden die PAKHUIZEN volgens het erfpachtcontract moest verrichten verder gingen dan de wettelijk voorgeschreven „gewone reparaties”. Bovendien hebben de Belgische autoriteiten geen enkel bewijs overgelegd voor de stelling dat de kosten die voortvloeien uit die contractuele verplichting gelijk zijn aan de huur die onder normale marktvoorwaarden voor de gebouwen in rekening had kunnen worden gebracht. |
| --- | --- |

(223)

Wat betreft het erfpachtcontract met PAKHUIZEN voor het gebruik van gebouwen (53), is de Commissie gezien de beschikbare informatie van mening dat dit contract PAKHUIZEN een voordeel verschaft. Ten eerste kan een bedrag van slechts 25 EUR per jaar niet worden beschouwd als een normale vergoeding voor een erfpacht van 45 jaar met betrekking tot 14 754 m2 aan gebouwen, zelfs niet wanneer die gebouwen in zeer slechte staat zijn en renovatie behoeven. Het feit dat PAKHUIZEN gehouden is de gebouwen te renoveren, doet daar niets aan af. Sterker nog, volgens Belgisch recht (54) is de eigenaar niet verplicht de gebouwen te herstellen en dient de huurder deze in goede staat te houden en „gewone reparaties” uit te voeren. De Belgische autoriteiten hebben niet aangetoond dat de renovatiewerkzaamheden die PAKHUIZEN volgens het erfpachtcontract moest verrichten verder gingen dan de wettelijk voorgeschreven „gewone reparaties”. Bovendien hebben de Belgische autoriteiten geen enkel bewijs overgelegd voor de stelling dat de kosten die voortvloeien uit die contractuele verplichting gelijk zijn aan de huur die onder normale marktvoorwaarden voor de gebouwen in rekening had kunnen worden gebracht.

| (224) | Voorts hebben de Belgische autoriteiten erkend dat PAKHUIZEN zijn renovatieverplichting niet is nagekomen en is afgeweken van de voorgeschreven bestemming van de gebouwen. De Stad heeft duidelijk geen vordering tegen PAKHUIZEN ingesteld om nakoming van het contract af te dwingen, hoewel zij daartoe wel het recht had. Dus zelfs als de huursom van 25 EUR per jaar met inachtneming van de renovatiekosten als een marktconforme vergoeding had kunnen worden beschouwd — quod non — dan nog zou PAKHUIZEN een voordeel zijn verschaft vanaf het moment dat duidelijk werd dat de Stad ervan afzag naleving van het contract af te dwingen. |
| --- | --- |

(224)

Voorts hebben de Belgische autoriteiten erkend dat PAKHUIZEN zijn renovatieverplichting niet is nagekomen en is afgeweken van de voorgeschreven bestemming van de gebouwen. De Stad heeft duidelijk geen vordering tegen PAKHUIZEN ingesteld om nakoming van het contract af te dwingen, hoewel zij daartoe wel het recht had. Dus zelfs als de huursom van 25 EUR per jaar met inachtneming van de renovatiekosten als een marktconforme vergoeding had kunnen worden beschouwd — quod non — dan nog zou PAKHUIZEN een voordeel zijn verschaft vanaf het moment dat duidelijk werd dat de Stad ervan afzag naleving van het contract af te dwingen.

| (225) | Bovendien moet ten aanzien van de in het erfpachtcontract met PAKHUIZEN neergelegde voorwaarde dat PAKHUIZEN de gebouwen onderhoudt en renoveert, worden opgemerkt dat volgens het beginsel van de particuliere investeerder in een markteconomie, alsmede overeenkomstig de voorwaarden die zijn neergelegd in de mededeling van de Commissie betreffende staatssteunelementen bij de verkoop van gronden en gebouwen door openbare instanties, de overheid kan worden beschouwd als handelend als een marktdeelnemer in een markteconomie als die overheid haar contracten voor de hoogst mogelijke prijs gunt na een open, transparante en niet-discriminerende aanbestedingsprocedure of na taxatie van de marktwaarde door een onafhankelijke deskundige. Dit lijkt echter niet het geval te zijn geweest. |
| --- | --- |

(225)

Bovendien moet ten aanzien van de in het erfpachtcontract met PAKHUIZEN neergelegde voorwaarde dat PAKHUIZEN de gebouwen onderhoudt en renoveert, worden opgemerkt dat volgens het beginsel van de particuliere investeerder in een markteconomie, alsmede overeenkomstig de voorwaarden die zijn neergelegd in de mededeling van de Commissie betreffende staatssteunelementen bij de verkoop van gronden en gebouwen door openbare instanties, de overheid kan worden beschouwd als handelend als een marktdeelnemer in een markteconomie als die overheid haar contracten voor de hoogst mogelijke prijs gunt na een open, transparante en niet-discriminerende aanbestedingsprocedure of na taxatie van de marktwaarde door een onafhankelijke deskundige. Dit lijkt echter niet het geval te zijn geweest.

| (226) | Het feit, ten slotte, dat de eigenaar van de gebouwen (oorspronkelijk de Stad, daarna AGVO) na 27 jaar recht heeft op de helft van de jaarlijkse winst van PAKHUIZEN, doet niets af aan bovenstaande analyse. Een dergelijk voordeel ligt te ver in de toekomst en is te onzeker om op dit moment van enige werkelijke waarde voor de eigenaar van de gebouwen te zijn. Zelfs als het die waarde had, dan geldt nog steeds dat de Belgische autoriteiten niet hebben aangetoond dat deze waarde — zelfs als daarbij de 25 EUR per jaar plus de kosten van (niet gewone) reparaties/renovaties worden opgeteld — even hoog is als een marktconforme huur voor het gebruik van het onroerend goed door PAKHUIZEN. |
| --- | --- |

(226)

Het feit, ten slotte, dat de eigenaar van de gebouwen (oorspronkelijk de Stad, daarna AGVO) na 27 jaar recht heeft op de helft van de jaarlijkse winst van PAKHUIZEN, doet niets af aan bovenstaande analyse. Een dergelijk voordeel ligt te ver in de toekomst en is te onzeker om op dit moment van enige werkelijke waarde voor de eigenaar van de gebouwen te zijn. Zelfs als het die waarde had, dan geldt nog steeds dat de Belgische autoriteiten niet hebben aangetoond dat deze waarde — zelfs als daarbij de 25 EUR per jaar plus de kosten van (niet gewone) reparaties/renovaties worden opgeteld — even hoog is als een marktconforme huur voor het gebruik van het onroerend goed door PAKHUIZEN.

| (227) | Als gevolg hiervan geniet PAKHUIZEN een jaarlijks voordeel op zijn bedrijfskosten, wat begunstiging in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU vormt. |
| --- | --- |

(227)

Als gevolg hiervan geniet PAKHUIZEN een jaarlijks voordeel op zijn bedrijfskosten, wat begunstiging in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU vormt.

| (228) | Wat de periode na 26 maart 2004 betreft, de datum waarop AGVO eigenaar van de betrokken gebouwen werd, merkt de Commissie op dat het pachtcontract van toepassing bleef onder dezelfde voorwaarden als voorheen, en dat het voordeel voor PAKHUIZEN derhalve bleef bestaan. |
| --- | --- |

(228)

Wat de periode na 26 maart 2004 betreft, de datum waarop AGVO eigenaar van de betrokken gebouwen werd, merkt de Commissie op dat het pachtcontract van toepassing bleef onder dezelfde voorwaarden als voorheen, en dat het voordeel voor PAKHUIZEN derhalve bleef bestaan.

10.1.2.4.   
  Voordeel voor visserijondernemingen die gebruikmaken van de diensten van EVO en PAKHUIZEN

| (229) | In haar besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure merkte de Commissie op dat EVO, en mogelijk ook PAKHUIZEN, visserijondernemingen die van de vismijn gebruik maakten, diensten aanbood tegen een lager tarief dan wat een normale particuliere marktdeelnemer zou vragen. |
| --- | --- |

(229)

In haar besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure merkte de Commissie op dat EVO, en mogelijk ook PAKHUIZEN, visserijondernemingen die van de vismijn gebruik maakten, diensten aanbood tegen een lager tarief dan wat een normale particuliere marktdeelnemer zou vragen.

| (230) | EVO blijkt alle kosten of een deel van de kosten te vergoeden van het containervervoer van in Oostende te veilen vis uit diverse plaatsen in Europa. Bovendien verstrekt EVO leningen tegen een rente die onder de marktrente lijkt te liggen, onder de voorwaarde dat de onderneming die de lening aangaat haar vangsten op de vismijn van Oostende verkoopt. |
| --- | --- |

(230)

EVO blijkt alle kosten of een deel van de kosten te vergoeden van het containervervoer van in Oostende te veilen vis uit diverse plaatsen in Europa. Bovendien verstrekt EVO leningen tegen een rente die onder de marktrente lijkt te liggen, onder de voorwaarde dat de onderneming die de lening aangaat haar vangsten op de vismijn van Oostende verkoopt.

| (231) | Door derden is gesuggereerd dat EVO nog met andere praktijken de normale concurrentie op de markt verstoort, maar de Commissie heeft geen informatie ontvangen die dit bevestigt. De Belgische autoriteiten hebben geantwoord dat EVO zijn diensten onder marktvoorwaarden heeft aangeboden. |
| --- | --- |

(231)

Door derden is gesuggereerd dat EVO nog met andere praktijken de normale concurrentie op de markt verstoort, maar de Commissie heeft geen informatie ontvangen die dit bevestigt. De Belgische autoriteiten hebben geantwoord dat EVO zijn diensten onder marktvoorwaarden heeft aangeboden.

| (232) | Hoewel de Commissie erg weinig informatie heeft ontvangen over de handelsvoorwaarden waaronder EVO zijn diensten heeft aangeboden, kan niet worden uitgesloten dat ondernemingen die de vismijn van Oostende gebruiken worden begunstigd in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU. Op dit moment meent de Commissie echter dat een zeker gewicht moet worden toegekend aan het argument van de Belgische autoriteiten dat het feit dat EVO dankzij staatssteun zijn diensten onder gunstigere voorwaarden heeft kunnen aanbieden, niet automatisch betekent dat die staatssteun is doorgegeven aan reders en visserijondernemingen. |
| --- | --- |

(232)

Hoewel de Commissie erg weinig informatie heeft ontvangen over de handelsvoorwaarden waaronder EVO zijn diensten heeft aangeboden, kan niet worden uitgesloten dat ondernemingen die de vismijn van Oostende gebruiken worden begunstigd in de zin van artikel 107, lid 1, van het VWEU. Op dit moment meent de Commissie echter dat een zeker gewicht moet worden toegekend aan het argument van de Belgische autoriteiten dat het feit dat EVO dankzij staatssteun zijn diensten onder gunstigere voorwaarden heeft kunnen aanbieden, niet automatisch betekent dat die staatssteun is doorgegeven aan reders en visserijondernemingen.

| (233) | Daarom meent de Commissie dat niet met zekerheid kan worden geconcludeerd dat aan de reders een voordeel is doorgegeven. Bovendien is het waarschijnlijk dat met het bevel van de Commissie tot beëindiging en terugvordering van de aan AGVO, EVO en PAKHUIZEN verstrekte steun, eventuele voordelen worden weggenomen of op zijn minst sterk verminderd. Ten slotte is de hoofdbegunstigde van de steun hoe dan ook de geherstructureerde vismijn die de steun heeft gebruikt om zich op de markt te handhaven en haar marktaandeel te vergroten door diensten met verlies uit te voeren en daardoor de normale marktwerking te verstoren. |
| --- | --- |

(233)

Daarom meent de Commissie dat niet met zekerheid kan worden geconcludeerd dat aan de reders een voordeel is doorgegeven. Bovendien is het waarschijnlijk dat met het bevel van de Commissie tot beëindiging en terugvordering van de aan AGVO, EVO en PAKHUIZEN verstrekte steun, eventuele voordelen worden weggenomen of op zijn minst sterk verminderd. Ten slotte is de hoofdbegunstigde van de steun hoe dan ook de geherstructureerde vismijn die de steun heeft gebruikt om zich op de markt te handhaven en haar marktaandeel te vergroten door diensten met verlies uit te voeren en daardoor de normale marktwerking te verstoren.

10.1.3.   STAATSMIDDELEN EN TOEREKENBAARHEID

| (234) | De Commissie merkt op dat de onderhavige maatregelen zowel maatregelen van de Stad zelf, als met staatsmiddelen bekostigde en aan de Stad toe te rekenen maatregelen betreffen. |
| --- | --- |

(234)

De Commissie merkt op dat de onderhavige maatregelen zowel maatregelen van de Stad zelf, als met staatsmiddelen bekostigde en aan de Stad toe te rekenen maatregelen betreffen.

10.1.3.1.   
  Door de overheid verstrekt

| (235) | Ten eerste heeft de Stad steun verleend aan AGVO door het uit de gemeentebegroting startkapitaal te verstrekken, door het gratis garanties voor leningen bij particuliere banken te verstrekken, door de eigendom van zijn gebouwen over te dragen en door het de bevoegdheid te geven gemeentelijke fiscale rechten in te stellen en te heffen. Ook heeft de Stad steun verleend aan PAKHUIZEN, middels het erfpachtcontract voor het gebruik van zijn gebouwen, en aan EVO, door gratis garanties voor leningen bij particuliere banken te verstrekken. |
| --- | --- |

(235)

Ten eerste heeft de Stad steun verleend aan AGVO door het uit de gemeentebegroting startkapitaal te verstrekken, door het gratis garanties voor leningen bij particuliere banken te verstrekken, door de eigendom van zijn gebouwen over te dragen en door het de bevoegdheid te geven gemeentelijke fiscale rechten in te stellen en te heffen. Ook heeft de Stad steun verleend aan PAKHUIZEN, middels het erfpachtcontract voor het gebruik van zijn gebouwen, en aan EVO, door gratis garanties voor leningen bij particuliere banken te verstrekken.

| (236) | Deze maatregelen zijn bekostigd met staatsmiddelen en derhalve toe te rekenen aan de staat. |
| --- | --- |

(236)

Deze maatregelen zijn bekostigd met staatsmiddelen en derhalve toe te rekenen aan de staat.

10.1.3.2.   
  Aan de overheid toe te rekenen

| (237) | Ten tweede, wat betreft de voordelen die door AGVO aan respectievelijk EVO en PAKHUIZEN zijn verleend, merkt de Commissie op dat krachtens de desbetreffende bepalingen van zijn statuten AGVO feitelijk de enige aandeelhouder is van EVO (de andere aandeelhouder, dhr. Miroir, heeft slechts één van de vijftienduizend aandelen en is bovendien lid van de gemeenteraad) en van PAKHUIZEN, en dat het alle leden van de raad van bestuur van deze ondernemingen benoemt. De Stad is op zijn beurt de enige aandeelhouder van AGVO en de gemeenteraad benoemt alle leden van zijn raad van bestuur. Bijgevolg is de Stad in een positie waarin zij een dominante invloed op AGVO kan uitoefenen. |
| --- | --- |

(237)

Ten tweede, wat betreft de voordelen die door AGVO aan respectievelijk EVO en PAKHUIZEN zijn verleend, merkt de Commissie op dat krachtens de desbetreffende bepalingen van zijn statuten AGVO feitelijk de enige aandeelhouder is van EVO (de andere aandeelhouder, dhr. Miroir, heeft slechts één van de vijftienduizend aandelen en is bovendien lid van de gemeenteraad) en van PAKHUIZEN, en dat het alle leden van de raad van bestuur van deze ondernemingen benoemt. De Stad is op zijn beurt de enige aandeelhouder van AGVO en de gemeenteraad benoemt alle leden van zijn raad van bestuur. Bijgevolg is de Stad in een positie waarin zij een dominante invloed op AGVO kan uitoefenen.

| (238) | Voorts is AGVO krachtens zijn statuten belast met het beheer, de ontwikkeling en de exploitatie van de vismijn en vissershaven van Oostende en de bijgebouwen, alsook met de ontwikkeling van alle activiteiten die daarmee direct of indirect verband houden. Met andere woorden: AGVO is volgens zijn statuten verplicht om zich met het beheer van de vismijn bezig te houden. |
| --- | --- |

(238)

Voorts is AGVO krachtens zijn statuten belast met het beheer, de ontwikkeling en de exploitatie van de vismijn en vissershaven van Oostende en de bijgebouwen, alsook met de ontwikkeling van alle activiteiten die daarmee direct of indirect verband houden. Met andere woorden: AGVO is volgens zijn statuten verplicht om zich met het beheer van de vismijn bezig te houden.

| (239) | Wat meer in het bijzonder de verpachting van de gebouwen aan PAKHUIZEN betreft: het pachtcontract is rechtstreeks met de Stad gesloten. |
| --- | --- |

(239)

Wat meer in het bijzonder de verpachting van de gebouwen aan PAKHUIZEN betreft: het pachtcontract is rechtstreeks met de Stad gesloten.

| (240) | In het licht van de zaak-Stardust
   (55) en gegeven de bijstand die deze ondernemingen op de hierboven beschreven wijze is gegeven, moet AGVO worden beschouwd als een door de staat gecontroleerde entiteit en zijn besluiten betreffende kapitaalinjecties in EVO, gratis garanties voor leningen aan EVO en het zonder vergoeding aan EVO verstrekken van een gebruiksrecht op gebouwen, als besluiten die met staatsmiddelen zijn bekostigd en toerekenbaar zijn aan de overheid. |
| --- | --- |

(240)

In het licht van de zaak-Stardust
   (55) en gegeven de bijstand die deze ondernemingen op de hierboven beschreven wijze is gegeven, moet AGVO worden beschouwd als een door de staat gecontroleerde entiteit en zijn besluiten betreffende kapitaalinjecties in EVO, gratis garanties voor leningen aan EVO en het zonder vergoeding aan EVO verstrekken van een gebruiksrecht op gebouwen, als besluiten die met staatsmiddelen zijn bekostigd en toerekenbaar zijn aan de overheid.

| (241) | De Belgische autoriteiten hebben deze bevindingen niet betwist. Integendeel, zij hebben juist bevestigd dat de Stad via (56) AGVO zeggenschap heeft in EVO en PAKHUIZEN. |
| --- | --- |

(241)

De Belgische autoriteiten hebben deze bevindingen niet betwist. Integendeel, zij hebben juist bevestigd dat de Stad via (56) AGVO zeggenschap heeft in EVO en PAKHUIZEN.

10.1.4.   CONCURRENTIEVERVALSING EN BEÏNVLOEDING HANDELSVERKEER

| (242) | De maatregelen van de Stad zijn in het voordeel van AGVO, EVO en PAKHUIZEN. AGVO, EVO en PAKHUIZEN vormen een groep van ondernemingen die op een gemeenschappelijke markt opereren, vis veilen en aanverwante diensten aan de visserijsector verlenen. |
| --- | --- |

(242)

De maatregelen van de Stad zijn in het voordeel van AGVO, EVO en PAKHUIZEN. AGVO, EVO en PAKHUIZEN vormen een groep van ondernemingen die op een gemeenschappelijke markt opereren, vis veilen en aanverwante diensten aan de visserijsector verlenen.

| (243) | De markt voor visafslagen is een zeer concurrerende markt, waarop veilingen van aangrenzende lidstaten rechtstreeks met elkaar concurreren om de gunst van vissers uit diverse lidstaten. Elk voordeel dat aan een speler op deze markt wordt verleend, vervalst derhalve de concurrentie tussen de veilingen of dreigt die te vervalsen, en beïnvloedt de handel tussen de lidstaten ongunstig. |
| --- | --- |

(243)

De markt voor visafslagen is een zeer concurrerende markt, waarop veilingen van aangrenzende lidstaten rechtstreeks met elkaar concurreren om de gunst van vissers uit diverse lidstaten. Elk voordeel dat aan een speler op deze markt wordt verleend, vervalst derhalve de concurrentie tussen de veilingen of dreigt die te vervalsen, en beïnvloedt de handel tussen de lidstaten ongunstig.

| (244) | Dit wordt bevestigd door de opmerkingen van derden. Het blijkt ook uit het feit dat ook visafslagen en organisaties van visafslagen in het Verenigd Koninkrijk, Nederland en andere Europese landen de procedure met interesse volgen en de Commissie de concrete effecten van de staatssteun op hun bedrijf hebben geschetst. |
| --- | --- |

(244)

Dit wordt bevestigd door de opmerkingen van derden. Het blijkt ook uit het feit dat ook visafslagen en organisaties van visafslagen in het Verenigd Koninkrijk, Nederland en andere Europese landen de procedure met interesse volgen en de Commissie de concrete effecten van de staatssteun op hun bedrijf hebben geschetst.

| (245) | Tot slot merkt de Commissie op dat de Belgische autoriteiten hebben aangegeven dat niet alleen Belgische visafslagen maar ook visafslagen uit andere lidstaten hun belangstelling kenbaar hadden gemaakt voor de aankoop van de Oostendse vismijn. |
| --- | --- |

(245)

Tot slot merkt de Commissie op dat de Belgische autoriteiten hebben aangegeven dat niet alleen Belgische visafslagen maar ook visafslagen uit andere lidstaten hun belangstelling kenbaar hadden gemaakt voor de aankoop van de Oostendse vismijn.

| (246) | Wat de markten voor verhuurdiensten betreft, kan steun voor ondernemingen die actief zijn op deze markten leiden tot concurrentievervalsing ten opzichte van verhuurders in andere vissershavens, ook buiten België, en verhuurders van gebouwen in de buurt van de Oostendse vissershaven (waartoe heel goed ook ondernemingen uit andere lidstaten kunnen behoren). Voorts hebben de steunmaatregelen AGVO en PAKHUIZEN mogelijk geholpen hun marktpositie te handhaven of versterken, terwijl hun verhuuractiviteiten bij afwezigheid van die steun mogelijk door een andere onderneming waren overgenomen. De Commissie roept in herinnering dat volgens de rechtspraak van het Hof van Justitie het enkele feit dat de concurrentiepositie van een onderneming ten opzichte van concurrerende ondernemingen wordt versterkt door het verschaffen van een economisch voordeel dat deze anders in het kader van de normale uitoefening van haar activiteiten niet zou hebben gehad, erop wijst dat mogelijk sprake is van concurrentievervalsing (57). |
| --- | --- |

(246)

Wat de markten voor verhuurdiensten betreft, kan steun voor ondernemingen die actief zijn op deze markten leiden tot concurrentievervalsing ten opzichte van verhuurders in andere vissershavens, ook buiten België, en verhuurders van gebouwen in de buurt van de Oostendse vissershaven (waartoe heel goed ook ondernemingen uit andere lidstaten kunnen behoren). Voorts hebben de steunmaatregelen AGVO en PAKHUIZEN mogelijk geholpen hun marktpositie te handhaven of versterken, terwijl hun verhuuractiviteiten bij afwezigheid van die steun mogelijk door een andere onderneming waren overgenomen. De Commissie roept in herinnering dat volgens de rechtspraak van het Hof van Justitie het enkele feit dat de concurrentiepositie van een onderneming ten opzichte van concurrerende ondernemingen wordt versterkt door het verschaffen van een economisch voordeel dat deze anders in het kader van de normale uitoefening van haar activiteiten niet zou hebben gehad, erop wijst dat mogelijk sprake is van concurrentievervalsing (57).

| (247) | Wat de beheeractiviteiten voor de vissershaven betreft, meent de Commissie dat steun voor ondernemingen die zulke activiteiten verrichten, kan leiden tot concurrentievervalsing ten opzichte van ondernemingen die concurrerende vissershavens beheren. Voorts zouden de steunmaatregelen geholpen kunnen hebben de marktpositie te handhaven of versterken van een onderneming waarvan de activiteiten bij afwezigheid van die steun mogelijk door een andere onderneming waren overgenomen (58). |
| --- | --- |

(247)

Wat de beheeractiviteiten voor de vissershaven betreft, meent de Commissie dat steun voor ondernemingen die zulke activiteiten verrichten, kan leiden tot concurrentievervalsing ten opzichte van ondernemingen die concurrerende vissershavens beheren. Voorts zouden de steunmaatregelen geholpen kunnen hebben de marktpositie te handhaven of versterken van een onderneming waarvan de activiteiten bij afwezigheid van die steun mogelijk door een andere onderneming waren overgenomen (58).

| (248) | De Commissie voegt daaraan toe dat AGVO en PAKHUIZEN weliswaar niet rechtstreeks actief zijn op de markt voor visafslagen, maar wel ondersteunende diensten leveren die de aantrekkingskracht van de Oostendse vismijn vergroten. De Commissie merkt verder op dat AGVO via zijn dochter EVO wel indirect actief is op de markt voor visafslagen. Aan AGVO en PAKHUIZEN verleende steun kan derhalve niet alleen leiden tot concurrentievervalsing en ongunstige beïnvloeding van de handel tussen lidstaten op de specifieke markten waarop zij actief zijn (verhuurmarkt en markt voor vissershavens), maar ook op de markt voor visafslagen. |
| --- | --- |

(248)

De Commissie voegt daaraan toe dat AGVO en PAKHUIZEN weliswaar niet rechtstreeks actief zijn op de markt voor visafslagen, maar wel ondersteunende diensten leveren die de aantrekkingskracht van de Oostendse vismijn vergroten. De Commissie merkt verder op dat AGVO via zijn dochter EVO wel indirect actief is op de markt voor visafslagen. Aan AGVO en PAKHUIZEN verleende steun kan derhalve niet alleen leiden tot concurrentievervalsing en ongunstige beïnvloeding van de handel tussen lidstaten op de specifieke markten waarop zij actief zijn (verhuurmarkt en markt voor vissershavens), maar ook op de markt voor visafslagen.

10.1.5.   CONCLUSIE

| (249) | Gezien het voorgaande is de Commissie van mening dat de volgende maatregelen aan de voorwaarden van artikel 107, lid 1, van het VWEU voldoen en derhalve als staatssteun moeten worden beschouwd:






  a) | de voordelen die aan AGVO zijn verleend bij de volgende besluiten van de Stad:






  — | verstrekken van startkapitaal van 250 miljoen Belgische frank (6 179 338 EUR); |
| --- | --- | --- | --- |

(249)

Gezien het voorgaande is de Commissie van mening dat de volgende maatregelen aan de voorwaarden van artikel 107, lid 1, van het VWEU voldoen en derhalve als staatssteun moeten worden beschouwd:

a)

de voordelen die aan AGVO zijn verleend bij de volgende besluiten van de Stad:

—

verstrekken van startkapitaal van 250 miljoen Belgische frank (6 179 338 EUR);

| — | verlenen van het exclusieve gebruiksrecht op de grond en gebouwen in de vissershaven; |
| --- | --- |

—

verlenen van het exclusieve gebruiksrecht op de grond en gebouwen in de vissershaven;

| — | inbrengen van gebouwen; |
| --- | --- |

—

inbrengen van gebouwen;

| — | verstrekken van gratis garanties voor leningen; |
| --- | --- |

—

verstrekken van gratis garanties voor leningen;

| — | geven van de bevoegdheid tot het heffen en gebruiken van gemeentelijke fiscale rechten; |
| --- | --- |

—

geven van de bevoegdheid tot het heffen en gebruiken van gemeentelijke fiscale rechten;

| b) | de voordelen die aan EVO zijn verleend bij het besluit:






  — | van de Stad om gratis garanties voor leningen te verstrekken; |
| --- | --- | --- |

b)

de voordelen die aan EVO zijn verleend bij het besluit:

—

van de Stad om gratis garanties voor leningen te verstrekken;

| — | van AGVO om geen huur te vragen voor gebouwen; |
| --- | --- |

—

van AGVO om geen huur te vragen voor gebouwen;

| — | van AGVO om een startkapitaal en kapitaalverhogingen van in totaal 3 969 000 EUR te verstrekken; |
| --- | --- |

—

van AGVO om een startkapitaal en kapitaalverhogingen van in totaal 3 969 000 EUR te verstrekken;

| c) | de voordelen die aan PAKHUIZEN zijn verleend door de Stad en/of daarna door AGVO, bij het erfpachtcontract voor het gebruik van zijn gebouwen. |
| --- | --- |

c)

de voordelen die aan PAKHUIZEN zijn verleend door de Stad en/of daarna door AGVO, bij het erfpachtcontract voor het gebruik van zijn gebouwen.

10.2.   VERENIGBAARHEID

| (250) | Staatssteun kan verenigbaar met de interne markt worden verklaard wanneer hij onder één van de in de het VWEU genoemde uitzonderingen valt. De betrokken ondernemingen zijn voornamelijk actief in de visserijsector, maar opereren ook op de markt voor verhuurdiensten. De Commissie is van mening dat AGVO als beheerder van de vissershaven en EVO als exploitant van de vismijn ondernemingen zijn waarvan de activiteiten voor een significant deel onder de visserijsector vallen. Wat PAKHUIZEN betreft, ligt het minder voor de hand dat deze onderneming kan worden beschouwd als een onderneming die in de visserijsector actief is. |
| --- | --- |

(250)

Staatssteun kan verenigbaar met de interne markt worden verklaard wanneer hij onder één van de in de het VWEU genoemde uitzonderingen valt. De betrokken ondernemingen zijn voornamelijk actief in de visserijsector, maar opereren ook op de markt voor verhuurdiensten. De Commissie is van mening dat AGVO als beheerder van de vissershaven en EVO als exploitant van de vismijn ondernemingen zijn waarvan de activiteiten voor een significant deel onder de visserijsector vallen. Wat PAKHUIZEN betreft, ligt het minder voor de hand dat deze onderneming kan worden beschouwd als een onderneming die in de visserijsector actief is.

| (251) | Staatssteun in de visserijsector kan alleen verenigbaar met de interne markt worden geacht indien is voldaan aan de voorwaarden van de Visserijrichtsnoeren. Volgens punt 5.3 van de geldende Visserijrichtsnoeren wordt „onrechtmatige steun” in de zin van artikel 1, onder f), van Verordening (EG) nr. 659/1999 beoordeeld overeenkomstig de Richtsnoeren die van toepassing waren op het tijdstip van de inwerkingtreding van het besluit tot vaststelling van de steun. De steun moet derhalve worden beoordeeld op basis van de Visserijrichtsnoeren van 2001, 2004 en 2008. |
| --- | --- |

(251)

Staatssteun in de visserijsector kan alleen verenigbaar met de interne markt worden geacht indien is voldaan aan de voorwaarden van de Visserijrichtsnoeren. Volgens punt 5.3 van de geldende Visserijrichtsnoeren wordt „onrechtmatige steun” in de zin van artikel 1, onder f), van Verordening (EG) nr. 659/1999 beoordeeld overeenkomstig de Richtsnoeren die van toepassing waren op het tijdstip van de inwerkingtreding van het besluit tot vaststelling van de steun. De steun moet derhalve worden beoordeeld op basis van de Visserijrichtsnoeren van 2001, 2004 en 2008.

| (252) | Wat PAKHUIZEN betreft, merkt de Commissie op dat, voor zover deze onderneming niet als visserijonderneming kan worden beschouwd, de steun moet worden beoordeeld volgens de algemene regels die voor alle sectoren gelden en op basis van de doelstellingen van de steun. |
| --- | --- |

(252)

Wat PAKHUIZEN betreft, merkt de Commissie op dat, voor zover deze onderneming niet als visserijonderneming kan worden beschouwd, de steun moet worden beoordeeld volgens de algemene regels die voor alle sectoren gelden en op basis van de doelstellingen van de steun.

| (253) | Tot slot merkt de Commissie op dat de Belgische autoriteiten niet hebben gereageerd op het onderdeel van de analyse van de Commissie dat betrekking heeft op de verenigbaarheid. |
| --- | --- |

(253)

Tot slot merkt de Commissie op dat de Belgische autoriteiten niet hebben gereageerd op het onderdeel van de analyse van de Commissie dat betrekking heeft op de verenigbaarheid.

10.2.1.   AAN AGVO VERLEENDE STEUN

| (254) | Wat betreft de staatssteun die door de Stad aan AGVO is verleend, moet voor de beoordeling een onderscheid worden gemaakt tussen de verschillende maatregelen en de data waarop die maatregelen werden genomen. |
| --- | --- |

(254)

Wat betreft de staatssteun die door de Stad aan AGVO is verleend, moet voor de beoordeling een onderscheid worden gemaakt tussen de verschillende maatregelen en de data waarop die maatregelen werden genomen.

10.2.1.1.   
  Startkapitaal

| (255) | De Belgische autoriteiten hebben opgemerkt dat het startkapitaal moet worden bezien in het kader van de herstructurering van de Oostendse vismijn. |
| --- | --- |

(255)

De Belgische autoriteiten hebben opgemerkt dat het startkapitaal moet worden bezien in het kader van de herstructurering van de Oostendse vismijn.

| (256) | Volgens punt 2.2.4 van de Visserijrichtsnoeren van 2001, die op het moment van de herstructurering van toepassing waren, moet steun voor de herstructurering van ondernemingen in moeilijkheden worden beoordeeld in het licht van de communautaire richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden die op het moment van de steunverlening golden, in dit geval de Richtsnoeren R & H 1999, die in voorkomend geval ook van toepassing zijn op ondernemingen die in de visserij en aquacultuur actief zijn (59). |
| --- | --- |

(256)

Volgens punt 2.2.4 van de Visserijrichtsnoeren van 2001, die op het moment van de herstructurering van toepassing waren, moet steun voor de herstructurering van ondernemingen in moeilijkheden worden beoordeeld in het licht van de communautaire richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden die op het moment van de steunverlening golden, in dit geval de Richtsnoeren R & H 1999, die in voorkomend geval ook van toepassing zijn op ondernemingen die in de visserij en aquacultuur actief zijn (59).

| (257) | Volgens punt 2.1 van de Richtsnoeren R & H 1999 wordt een onderneming geacht in moeilijkheden te verkeren wanneer zij niet in staat is, noch met haar eigen middelen, noch met middelen die haar eigenaren/aandeelhouders en haar schuldeisers bereid zijn in te brengen, haar verliezen, welke zonder steun van buitenaf op korte of middellange termijn vrijwel zeker tot faillissement zullen leiden, tot stilstand te brengen. Dat een onderneming in moeilijkheden verkeert, blijkt gewoonlijk uit toenemende verliezen, omzetdaling, groeiende voorraden, overcapaciteit, afnemende kasstroom, groeiende schuldenlast, toenemende rentelasten en een vermindering of verdwijning van de waarde van de nettoactiva. |
| --- | --- |

(257)

Volgens punt 2.1 van de Richtsnoeren R & H 1999 wordt een onderneming geacht in moeilijkheden te verkeren wanneer zij niet in staat is, noch met haar eigen middelen, noch met middelen die haar eigenaren/aandeelhouders en haar schuldeisers bereid zijn in te brengen, haar verliezen, welke zonder steun van buitenaf op korte of middellange termijn vrijwel zeker tot faillissement zullen leiden, tot stilstand te brengen. Dat een onderneming in moeilijkheden verkeert, blijkt gewoonlijk uit toenemende verliezen, omzetdaling, groeiende voorraden, overcapaciteit, afnemende kasstroom, groeiende schuldenlast, toenemende rentelasten en een vermindering of verdwijning van de waarde van de nettoactiva.

| (258) | Naar de mening van de Commissie kan er geen enkele twijfel over bestaan dat de Oostendse vismijn in 2001 alle symptomen van een „onderneming in moeilijkheden” had. Zoals is uiteengezet in overweging 17, daalde tussen 1991 en 2001 het relatieve aandeel van Oostende in de aanlandingen van vis in Belgische havens van ongeveer 37 tot 20 procent en daalde de omzet tussen 1997 en 2001 van 20 550 000 tot 13 440 000 EUR. De Stad leed daardoor jarenlang een gemiddeld jaarlijks verlies op de vismijn van 1 850 000 EUR. In 2001 moest de Stad daarom kiezen tussen sluiting en herstructurering. De Commissie is derhalve van mening dat de Oostendse vismijn moet worden aangemerkt als een „onderneming in moeilijkheden” in de zin van de Richtsnoeren R & H 1999. De Belgische autoriteiten hebben zich niet verzet tegen deze conclusie. |
| --- | --- |

(258)

Naar de mening van de Commissie kan er geen enkele twijfel over bestaan dat de Oostendse vismijn in 2001 alle symptomen van een „onderneming in moeilijkheden” had. Zoals is uiteengezet in overweging 17, daalde tussen 1991 en 2001 het relatieve aandeel van Oostende in de aanlandingen van vis in Belgische havens van ongeveer 37 tot 20 procent en daalde de omzet tussen 1997 en 2001 van 20 550 000 tot 13 440 000 EUR. De Stad leed daardoor jarenlang een gemiddeld jaarlijks verlies op de vismijn van 1 850 000 EUR. In 2001 moest de Stad daarom kiezen tussen sluiting en herstructurering. De Commissie is derhalve van mening dat de Oostendse vismijn moet worden aangemerkt als een „onderneming in moeilijkheden” in de zin van de Richtsnoeren R & H 1999. De Belgische autoriteiten hebben zich niet verzet tegen deze conclusie.

| (259) | Hoewel AGVO een pas opgerichte rechtspersoon is, constateert de Commissie dat het verstrekken van het startkapitaal van AGVO onderdeel vormde van het herstructureringsplan van de Oostendse vismijn. Aangezien laatstgenoemde een onderneming in moeilijkheden vormde en AGVO uitsluitend was opgericht ten behoeve van de herstructurering van de vismijn en niet alleen de activa van de vismijn overnam maar ook de financiële lasten van verscheidene bankleningen, kan AGVO als een onderneming in moeilijkheden worden beschouwd op het moment dat het startkapitaal werd verstrekt. Derhalve kan de verstrekking van het startkapitaal als herstructureringssteun (60) in de zin van de Richtsnoeren R & H 1999 worden beschouwd. |
| --- | --- |

(259)

Hoewel AGVO een pas opgerichte rechtspersoon is, constateert de Commissie dat het verstrekken van het startkapitaal van AGVO onderdeel vormde van het herstructureringsplan van de Oostendse vismijn. Aangezien laatstgenoemde een onderneming in moeilijkheden vormde en AGVO uitsluitend was opgericht ten behoeve van de herstructurering van de vismijn en niet alleen de activa van de vismijn overnam maar ook de financiële lasten van verscheidene bankleningen, kan AGVO als een onderneming in moeilijkheden worden beschouwd op het moment dat het startkapitaal werd verstrekt. Derhalve kan de verstrekking van het startkapitaal als herstructureringssteun (60) in de zin van de Richtsnoeren R & H 1999 worden beschouwd.

| (260) | Hoewel AGVO op grond van punt 30 van de Richtsnoeren R & H 1999 in aanmerking komt voor steun, voldoet de steun voor de herstructurering van de vismijn, via de oprichting van AGVO en het verstrekken van een startkapitaal van 250 miljoen Belgische frank (6 179 338 EUR), niet aan de voorwaarden voor verenigbaarheid met de interne markt zoals neergelegd in punt 32 van de Richtsnoeren R & H 1999. |
| --- | --- |

(260)

Hoewel AGVO op grond van punt 30 van de Richtsnoeren R & H 1999 in aanmerking komt voor steun, voldoet de steun voor de herstructurering van de vismijn, via de oprichting van AGVO en het verstrekken van een startkapitaal van 250 miljoen Belgische frank (6 179 338 EUR), niet aan de voorwaarden voor verenigbaarheid met de interne markt zoals neergelegd in punt 32 van de Richtsnoeren R & H 1999.

| (261) | Volgens punt 32 van die Richtsnoeren dient „het herstructureringsplan, waarvan de looptijd zo kort mogelijk moet zijn, [...] binnen een redelijk tijdsbestek de levensvatbaarheid op lange termijn van de onderneming te herstellen op grond van realistische veronderstellingen betreffende de toekomstige bedrijfsomstandigheden”. Naar het oordeel van de Commissie voldoet het in overweging 19 bedoelde herstructureringsplan niet aan deze voorwaarden. In dit verband merkt de Commissie op dat het plan geen specifieke interne maatregelen bevat om de werking van de vismijn te verbeteren en verlieslijdende activiteiten af te stoten. |
| --- | --- |

(261)

Volgens punt 32 van die Richtsnoeren dient „het herstructureringsplan, waarvan de looptijd zo kort mogelijk moet zijn, [...] binnen een redelijk tijdsbestek de levensvatbaarheid op lange termijn van de onderneming te herstellen op grond van realistische veronderstellingen betreffende de toekomstige bedrijfsomstandigheden”. Naar het oordeel van de Commissie voldoet het in overweging 19 bedoelde herstructureringsplan niet aan deze voorwaarden. In dit verband merkt de Commissie op dat het plan geen specifieke interne maatregelen bevat om de werking van de vismijn te verbeteren en verlieslijdende activiteiten af te stoten.

| (262) | Daarnaast, en in tegenstelling tot wat volgens punt 32 van de Richtsnoeren R & H 1999 is vereist, lijkt de herstructurering niet te zijn gebaseerd op een studie naar de verwachte ontwikkeling van vraag en aanbod op de markt, een marktanalyse en andere in bijlage I bij de Richtsnoeren R & H 1999 genoemde informatie. |
| --- | --- |

(262)

Daarnaast, en in tegenstelling tot wat volgens punt 32 van de Richtsnoeren R & H 1999 is vereist, lijkt de herstructurering niet te zijn gebaseerd op een studie naar de verwachte ontwikkeling van vraag en aanbod op de markt, een marktanalyse en andere in bijlage I bij de Richtsnoeren R & H 1999 genoemde informatie.

| (263) | Het herstructureringsplan bevat evenmin de in punt 33 van de Richtsnoeren R & H 1999 genoemde informatie: de omstandigheden die tot de moeilijkheden van de onderneming hebben geleid, zodat kan worden beoordeeld of de voorgestelde maatregelen passend zijn; de huidige situatie en verwachte ontwikkeling van vraag en aanbod op de markt van de betrokken producten, aan de hand van optimistische, pessimistische en neutrale scenario’s, alsook de specifieke sterke en zwakke punten van de onderneming. |
| --- | --- |

(263)

Het herstructureringsplan bevat evenmin de in punt 33 van de Richtsnoeren R & H 1999 genoemde informatie: de omstandigheden die tot de moeilijkheden van de onderneming hebben geleid, zodat kan worden beoordeeld of de voorgestelde maatregelen passend zijn; de huidige situatie en verwachte ontwikkeling van vraag en aanbod op de markt van de betrokken producten, aan de hand van optimistische, pessimistische en neutrale scenario’s, alsook de specifieke sterke en zwakke punten van de onderneming.

| (264) | Verder is de Commissie van oordeel dat de beschikbare informatie geen enkel bewijs bevat dat de steun beperkt is gebleven tot het „strikt noodzakelijke minimum” (punt 40 van de Richtsnoeren R & H 1999), of dat van de begunstigde is verlangd dat hij een bijdrage uit eigen middelen levert. In dit opzicht is het ook relevant dat volgens punt 41 van de Richtsnoeren R & H 1999 de steun alleen mag worden gebruikt om de levensvatbaarheid van de onderneming te herstellen en niet om de begunstigde in staat te stellen de productiecapaciteit tijdens de uitvoering van het herstructureringsplan uit te breiden. Hierboven is echter al opgemerkt dat volgens het financiële plan dat in 2001 is opgesteld, de vismijn na acht jaar hersteld zou kunnen zijn zonder dat daarvoor de volledige som van 250 miljoen Belgische frank nodig is. Verder voorziet het businessplan in een omzetstijging van 10 procent voor de eerste vijf jaar dat de geherstructureerde vismijn op de markt actief is, wat mogelijk betekent dat men van plan was om te breiden. Het herstelplan lijkt derhalve niet te zijn opgesteld met als uitgangspunt dat de steun alleen mocht worden gebruikt voor het herstellen van de levensvatbaarheid van de onderneming en lijkt de vismijn juist in een positie te willen plaatsen waarin de extra kasmiddelen kunnen worden gebruikt voor uitbreiding van haar productiecapaciteit en activiteiten en/of om agressief op de markt te opereren. Uit de informatie die aan de Commissie is verstrekt, blijkt dat de steun inderdaad is gebruikt voor uitbreiding van de veilingactiviteiten (61) en voor agressieve, marktverstorende activiteiten (62). |
| --- | --- |

(264)

Verder is de Commissie van oordeel dat de beschikbare informatie geen enkel bewijs bevat dat de steun beperkt is gebleven tot het „strikt noodzakelijke minimum” (punt 40 van de Richtsnoeren R & H 1999), of dat van de begunstigde is verlangd dat hij een bijdrage uit eigen middelen levert. In dit opzicht is het ook relevant dat volgens punt 41 van de Richtsnoeren R & H 1999 de steun alleen mag worden gebruikt om de levensvatbaarheid van de onderneming te herstellen en niet om de begunstigde in staat te stellen de productiecapaciteit tijdens de uitvoering van het herstructureringsplan uit te breiden. Hierboven is echter al opgemerkt dat volgens het financiële plan dat in 2001 is opgesteld, de vismijn na acht jaar hersteld zou kunnen zijn zonder dat daarvoor de volledige som van 250 miljoen Belgische frank nodig is. Verder voorziet het businessplan in een omzetstijging van 10 procent voor de eerste vijf jaar dat de geherstructureerde vismijn op de markt actief is, wat mogelijk betekent dat men van plan was om te breiden. Het herstelplan lijkt derhalve niet te zijn opgesteld met als uitgangspunt dat de steun alleen mocht worden gebruikt voor het herstellen van de levensvatbaarheid van de onderneming en lijkt de vismijn juist in een positie te willen plaatsen waarin de extra kasmiddelen kunnen worden gebruikt voor uitbreiding van haar productiecapaciteit en activiteiten en/of om agressief op de markt te opereren. Uit de informatie die aan de Commissie is verstrekt, blijkt dat de steun inderdaad is gebruikt voor uitbreiding van de veilingactiviteiten (61) en voor agressieve, marktverstorende activiteiten (62).

| (265) | De Commissie merkt verder op dat het herstructureringsplan geen enkele maatregel bevat die garandeert dat het plan volledig ten uitvoer wordt gelegd en alle voorwaarden ervan worden nageleefd. |
| --- | --- |

(265)

De Commissie merkt verder op dat het herstructureringsplan geen enkele maatregel bevat die garandeert dat het plan volledig ten uitvoer wordt gelegd en alle voorwaarden ervan worden nageleefd.

| (266) | Bovendien heeft België niet aangetoond dat overeenkomstig de punten 35-39 van de Richtsnoeren R & H 1999 compenserende maatregelen zijn getroffen, dan wel dat aan specifieke (alternatieve) voorwaarden voor de landbouw (waaronder begrepen de visserijsector), zoals neergelegd in de punten 73-82 van die Richtsnoeren, is voldaan (63). De Stad lijkt zelfs geen enkele maatregel te hebben genomen om de nadelige gevolgen van de steun voor de concurrentie zo veel mogelijk te beperken, wat in strijd is met wat in punt 35 van de Richtsnoeren R & H 1999 wordt verlangd. Gezien de specifieke situatie van de visafslagen — in het bijzonder de beperkte aanvoer vanwege de instandhoudingsmaatregelen die jaarlijks op Unieniveau worden vastgesteld — was het echter zeer waarschijnlijk dat concurrerende visafslagen een nadelige invloed zouden ondervinden van de steun. De Stad had daarop speciaal moeten letten. |
| --- | --- |

(266)

Bovendien heeft België niet aangetoond dat overeenkomstig de punten 35-39 van de Richtsnoeren R & H 1999 compenserende maatregelen zijn getroffen, dan wel dat aan specifieke (alternatieve) voorwaarden voor de landbouw (waaronder begrepen de visserijsector), zoals neergelegd in de punten 73-82 van die Richtsnoeren, is voldaan (63). De Stad lijkt zelfs geen enkele maatregel te hebben genomen om de nadelige gevolgen van de steun voor de concurrentie zo veel mogelijk te beperken, wat in strijd is met wat in punt 35 van de Richtsnoeren R & H 1999 wordt verlangd. Gezien de specifieke situatie van de visafslagen — in het bijzonder de beperkte aanvoer vanwege de instandhoudingsmaatregelen die jaarlijks op Unieniveau worden vastgesteld — was het echter zeer waarschijnlijk dat concurrerende visafslagen een nadelige invloed zouden ondervinden van de steun. De Stad had daarop speciaal moeten letten.

| (267) | Derhalve is de steun die aan AGVO is verleend voor de herstructurering van de vismijn niet verenigbaar met de voorwaarden van de Richtsnoeren R & H 1999 en evenmin met de Visserijrichtsnoeren van 2001, voor zover die verwijzen naar eerstgenoemde richtsnoeren. |
| --- | --- |

(267)

Derhalve is de steun die aan AGVO is verleend voor de herstructurering van de vismijn niet verenigbaar met de voorwaarden van de Richtsnoeren R & H 1999 en evenmin met de Visserijrichtsnoeren van 2001, voor zover die verwijzen naar eerstgenoemde richtsnoeren.

| (268) | Voor zover de kapitaalverstrekking als compensatie voor openbaredienstverplichtingen zou kunnen worden gezien, wordt verwezen naar de analyse in punt 10.2.1.4 van dit besluit. |
| --- | --- |

(268)

Voor zover de kapitaalverstrekking als compensatie voor openbaredienstverplichtingen zou kunnen worden gezien, wordt verwezen naar de analyse in punt 10.2.1.4 van dit besluit.

10.2.1.2.   
  Overdracht van eigendom van gebouwen en exclusieve gebruiksrechten op grond en gebouwen

| (269) | Zoals is vastgesteld in punt 10.1.2.2.2 van dit besluit, is aan AGVO met ingang van 14 maart 2002 kosteloos het exclusieve gebruiksrecht op de gebouwen verleend en later door de Stad de eigendom overgedragen van verscheidene gebouwen met een totale grondoppervlakte van 57 500 m2, zonder aan AGVO verplichtingen van een vergelijkbare waarde op te leggen. Zoals reeds is opgemerkt, bevatten noch de statuten, noch de akte van overdracht, enigerlei specifieke en ongebruikelijke voorwaarde of verplichting die rechtvaardigen dat van AGVO geen huur of andere vergoeding wordt gevraagd. |
| --- | --- |

(269)

Zoals is vastgesteld in punt 10.1.2.2.2 van dit besluit, is aan AGVO met ingang van 14 maart 2002 kosteloos het exclusieve gebruiksrecht op de gebouwen verleend en later door de Stad de eigendom overgedragen van verscheidene gebouwen met een totale grondoppervlakte van 57 500 m2, zonder aan AGVO verplichtingen van een vergelijkbare waarde op te leggen. Zoals reeds is opgemerkt, bevatten noch de statuten, noch de akte van overdracht, enigerlei specifieke en ongebruikelijke voorwaarde of verplichting die rechtvaardigen dat van AGVO geen huur of andere vergoeding wordt gevraagd.

| (270) | Een dergelijke handeling moet derhalve worden beschouwd als steun die is bedoeld om de situatie en kaspositie van de onderneming te verbeteren, waardoor de productiekosten van de begunstigde worden verlaagd. |
| --- | --- |

(270)

Een dergelijke handeling moet derhalve worden beschouwd als steun die is bedoeld om de situatie en kaspositie van de onderneming te verbeteren, waardoor de productiekosten van de begunstigde worden verlaagd.

| (271) | Naar het oordeel van de Commissie voldoet deze steun aan geen enkele van de in de Visserijrichtsnoeren van 2001 vastgelegde regels inzake verenigbaarheid met de interne markt en hebben de Belgische autoriteiten ter zake niets overgelegd waaruit het tegendeel zou blijken. |
| --- | --- |

(271)

Naar het oordeel van de Commissie voldoet deze steun aan geen enkele van de in de Visserijrichtsnoeren van 2001 vastgelegde regels inzake verenigbaarheid met de interne markt en hebben de Belgische autoriteiten ter zake niets overgelegd waaruit het tegendeel zou blijken.

| (272) | Voor zover de exclusieve gebruiksrechten en de (kosteloze) overdracht van eigendom moeten worden beschouwd in het kader van de herstructurering van de vismijn, heeft de Commissie al in overweging 260 e.v. van dit besluit vastgesteld dat AGVO op het moment dat de herstructureringssteun werd verleend weliswaar in aanmerking kwam voor die steun (omdat AGVO op dat moment een „onderneming in moeilijkheden” was), maar dat niet aan de voorwaarden van de Richtsnoeren R & H 1999 is voldaan. |
| --- | --- |

(272)

Voor zover de exclusieve gebruiksrechten en de (kosteloze) overdracht van eigendom moeten worden beschouwd in het kader van de herstructurering van de vismijn, heeft de Commissie al in overweging 260 e.v. van dit besluit vastgesteld dat AGVO op het moment dat de herstructureringssteun werd verleend weliswaar in aanmerking kwam voor die steun (omdat AGVO op dat moment een „onderneming in moeilijkheden” was), maar dat niet aan de voorwaarden van de Richtsnoeren R & H 1999 is voldaan.

| (273) | Voor zover de exclusieve gebruiksrechten en overdracht van eigendom als een compensatie voor openbaredienstverplichtingen zouden kunnen worden gezien, wordt verwezen naar de analyse in punt 10.2.1.4 van dit besluit. |
| --- | --- |

(273)

Voor zover de exclusieve gebruiksrechten en overdracht van eigendom als een compensatie voor openbaredienstverplichtingen zouden kunnen worden gezien, wordt verwezen naar de analyse in punt 10.2.1.4 van dit besluit.

10.2.1.3.   
  Leninggaranties

| (274) | De Belgische autoriteiten menen dat onderscheid moet worden gemaakt tussen gratis garanties voor leningen die voor het financieren van renovatiewerk zijn gebruikt en die welke ter ondersteuning van EVO zijn gebruikt. |
| --- | --- |

(274)

De Belgische autoriteiten menen dat onderscheid moet worden gemaakt tussen gratis garanties voor leningen die voor het financieren van renovatiewerk zijn gebruikt en die welke ter ondersteuning van EVO zijn gebruikt.

| (275) | De Belgische autoriteiten erkennen in dit verband dat een lening van 550 000 EUR is gebruikt ter ondersteuning van EVO. |
| --- | --- |

(275)

De Belgische autoriteiten erkennen in dit verband dat een lening van 550 000 EUR is gebruikt ter ondersteuning van EVO.

| (276) | De Belgische autoriteiten hebben opgemerkt dat de gratis garanties voor leningen die ter ondersteuning van EVO zijn gebruikt, moeten worden bezien in het kader van de herstructurering van de vismijn. |
| --- | --- |

(276)

De Belgische autoriteiten hebben opgemerkt dat de gratis garanties voor leningen die ter ondersteuning van EVO zijn gebruikt, moeten worden bezien in het kader van de herstructurering van de vismijn.

| (277) | De Commissie merkt echter op dat, zoals is vastgesteld in overweging 260 e.v. van dit besluit, AGVO op het moment dat de herstructureringssteun werd verleend weliswaar in aanmerking kwam voor die steun (omdat AGVO op dat moment een „onderneming in moeilijkheden” was), maar dat niet aan de voorwaarden van de Richtsnoeren R & H 1999 is voldaan. |
| --- | --- |

(277)

De Commissie merkt echter op dat, zoals is vastgesteld in overweging 260 e.v. van dit besluit, AGVO op het moment dat de herstructureringssteun werd verleend weliswaar in aanmerking kwam voor die steun (omdat AGVO op dat moment een „onderneming in moeilijkheden” was), maar dat niet aan de voorwaarden van de Richtsnoeren R & H 1999 is voldaan.

| (278) | Voorts merkt de Commissie op dat de gratis garanties steunmaatregelen zijn die niet in het herstructureringsplan worden genoemd. De Commissie roept in herinnering dat volgens punt 3.2.3 van de Richtsnoeren R & H 1999 en punt 3.3 van de Richtsnoeren R & H 2004 (64) herstructureringssteun maar één keer mag worden verleend. Dus zelfs wanneer de oorspronkelijke steun — startkapitaal en daaropvolgende kapitaalverhogingen — aan de toepasselijke Richtsnoeren R & H had voldaan, quod non, dan geldt nog steeds dat de gratis garanties niet voldoen aan de voorwaarde dat steun eenmalig dient te zijn. |
| --- | --- |

(278)

Voorts merkt de Commissie op dat de gratis garanties steunmaatregelen zijn die niet in het herstructureringsplan worden genoemd. De Commissie roept in herinnering dat volgens punt 3.2.3 van de Richtsnoeren R & H 1999 en punt 3.3 van de Richtsnoeren R & H 2004 (64) herstructureringssteun maar één keer mag worden verleend. Dus zelfs wanneer de oorspronkelijke steun — startkapitaal en daaropvolgende kapitaalverhogingen — aan de toepasselijke Richtsnoeren R & H had voldaan, quod non, dan geldt nog steeds dat de gratis garanties niet voldoen aan de voorwaarde dat steun eenmalig dient te zijn.

| (279) | De Belgische autoriteiten lijken te suggereren dat de Stad er uiteindelijk voor koos gratis garanties voor leningen te verstrekken als alternatief voor het verder uitbetalen van de jaarlijkse termijnen van het startkapitaal. De Commissie merkt echter op dat het herstructureringsplan niet overeenkomstig punt 52 van de Richtsnoeren R & H 1999 en 2004 is gewijzigd. Bovendien is niet duidelijk of de steun werd verhoogd, verlaagd of in een andere vorm werd verstrekt. Hoewel de termijnen van het startkapitaal niet allemaal jaarlijks werden betaald, zoals oorspronkelijk voorzien, had AGVO volgens de wet het recht om van zijn aandeelhouders uitbetaling van de rest van het startkapitaal te eisen. Toen in 2006 en 2007 aanvullende termijnen werden uitbetaald, heeft AGVO feitelijk ook gebruikgemaakt van dat recht. |
| --- | --- |

(279)

De Belgische autoriteiten lijken te suggereren dat de Stad er uiteindelijk voor koos gratis garanties voor leningen te verstrekken als alternatief voor het verder uitbetalen van de jaarlijkse termijnen van het startkapitaal. De Commissie merkt echter op dat het herstructureringsplan niet overeenkomstig punt 52 van de Richtsnoeren R & H 1999 en 2004 is gewijzigd. Bovendien is niet duidelijk of de steun werd verhoogd, verlaagd of in een andere vorm werd verstrekt. Hoewel de termijnen van het startkapitaal niet allemaal jaarlijks werden betaald, zoals oorspronkelijk voorzien, had AGVO volgens de wet het recht om van zijn aandeelhouders uitbetaling van de rest van het startkapitaal te eisen. Toen in 2006 en 2007 aanvullende termijnen werden uitbetaald, heeft AGVO feitelijk ook gebruikgemaakt van dat recht.

| (280) | De Commissie is bijgevolg van mening dat de gratis garantie voor de lening van 550 000 EUR niet verenigbaar is met de voorwaarden van de Richtsnoeren R & H 1999 en 2004, en evenmin met de Visserijrichtsnoeren van 2004, voor zover die verwijzen naar eerstgenoemde richtsnoeren. |
| --- | --- |

(280)

De Commissie is bijgevolg van mening dat de gratis garantie voor de lening van 550 000 EUR niet verenigbaar is met de voorwaarden van de Richtsnoeren R & H 1999 en 2004, en evenmin met de Visserijrichtsnoeren van 2004, voor zover die verwijzen naar eerstgenoemde richtsnoeren.

| (281) | Wat betreft de gratis garanties voor leningen die voor de financiering van renovatiewerk zijn gebruikt, wordt verwezen naar de analyse in punt 10.2.1.4 van dit besluit. |
| --- | --- |

(281)

Wat betreft de gratis garanties voor leningen die voor de financiering van renovatiewerk zijn gebruikt, wordt verwezen naar de analyse in punt 10.2.1.4 van dit besluit.

10.2.1.4.   
  Fiscale rechten en openbaredienstverplichtingen

| (282) | De Belgische autoriteiten voeren aan dat een deel van het startkapitaal, een deel van de gebouwen en een deel van de gegarandeerde leningen zijn gebruikt voor de verlening van diensten van algemeen (economisch) belang, te weten, het beheer van de vissershaven en het verhuren van gebouwen aan publiekrechtelijke en semipubliekrechtelijke organisaties. Zij zijn ook van mening dat het heffen (en gebruiken) van fiscale rechten voor het gebruik van de vissershaven moet worden gezien als onderdeel van de publieke taken van AGVO. |
| --- | --- |

(282)

De Belgische autoriteiten voeren aan dat een deel van het startkapitaal, een deel van de gebouwen en een deel van de gegarandeerde leningen zijn gebruikt voor de verlening van diensten van algemeen (economisch) belang, te weten, het beheer van de vissershaven en het verhuren van gebouwen aan publiekrechtelijke en semipubliekrechtelijke organisaties. Zij zijn ook van mening dat het heffen (en gebruiken) van fiscale rechten voor het gebruik van de vissershaven moet worden gezien als onderdeel van de publieke taken van AGVO.

| (283) | De Belgische autoriteiten hebben niet aangetoond dat deze maatregelen krachtens artikel 106, lid 2, van het VWEU verenigbaar kunnen worden verklaard. De Commissie roept in herinnering dat, aangezien het een afwijking van de fundamentele regels van het Verdrag betreft, een lidstaat die zich op artikel 106, lid 2, van het VWEU beroept, moet aantonen dat aan de voorwaarden voor toepassing van die bepaling is voldaan (65). De bewijslast berust dus bij de lidstaat. Hoe dan ook, de Commissie heeft onderzocht of de steunmaatregelen wellicht voor een deel kunnen worden beschouwd als een compensatie voor de openbare dienst die aan de voorwaarden van artikel 106, lid 2, van het VWEU voldoet. |
| --- | --- |

(283)

De Belgische autoriteiten hebben niet aangetoond dat deze maatregelen krachtens artikel 106, lid 2, van het VWEU verenigbaar kunnen worden verklaard. De Commissie roept in herinnering dat, aangezien het een afwijking van de fundamentele regels van het Verdrag betreft, een lidstaat die zich op artikel 106, lid 2, van het VWEU beroept, moet aantonen dat aan de voorwaarden voor toepassing van die bepaling is voldaan (65). De bewijslast berust dus bij de lidstaat. Hoe dan ook, de Commissie heeft onderzocht of de steunmaatregelen wellicht voor een deel kunnen worden beschouwd als een compensatie voor de openbare dienst die aan de voorwaarden van artikel 106, lid 2, van het VWEU voldoet.

| (284) | De Commissie heeft zowel in haar mededelingen — Diensten van algemeen belang in Europa — van 1996 (66) en 2001 (67) als in de Communautaire kaderregeling inzake staatssteun in de vorm van compensatie voor de openbare dienst (68) van 2005 (hierna: „kaderregeling”), de voorwaarden uiteengezet waaronder staatssteun krachtens artikel 106, lid 2, van het VWEU verenigbaar kan worden geacht. |
| --- | --- |

(284)

De Commissie heeft zowel in haar mededelingen — Diensten van algemeen belang in Europa — van 1996 (66) en 2001 (67) als in de Communautaire kaderregeling inzake staatssteun in de vorm van compensatie voor de openbare dienst (68) van 2005 (hierna: „kaderregeling”), de voorwaarden uiteengezet waaronder staatssteun krachtens artikel 106, lid 2, van het VWEU verenigbaar kan worden geacht.

| (285) | Een van die voorwaarden is dat de begunstigde onderneming door de lidstaat daadwerkelijk is belast met het beheer van een specifieke dienst van algemeen economisch belang. In het besluit of de besluiten waarbij de verantwoordelijkheid voor de dienst wordt gegeven, moeten ten minste de precieze aard, reikwijdte en duur van de openbaredienstverplichtingen en de identiteit van de betrokken ondernemingen worden aangegeven. |
| --- | --- |

(285)

Een van die voorwaarden is dat de begunstigde onderneming door de lidstaat daadwerkelijk is belast met het beheer van een specifieke dienst van algemeen economisch belang. In het besluit of de besluiten waarbij de verantwoordelijkheid voor de dienst wordt gegeven, moeten ten minste de precieze aard, reikwijdte en duur van de openbaredienstverplichtingen en de identiteit van de betrokken ondernemingen worden aangegeven.

| (286) | Het standpunt van de Belgische autoriteiten dat AGVO via zijn statuten is belast met het beheer van de vissershaven en dat dit specifieke verplichtingen met zich meebrengt, zou door de Commissie kunnen worden aanvaard. |
| --- | --- |

(286)

Het standpunt van de Belgische autoriteiten dat AGVO via zijn statuten is belast met het beheer van de vissershaven en dat dit specifieke verplichtingen met zich meebrengt, zou door de Commissie kunnen worden aanvaard.

| (287) | Ten aanzien van de verhuuractiviteiten van AGVO constateert de Commissie echter dat de openbaredienstverplichtingen in verband met deze activiteiten niet duidelijk zijn omschreven. De Commissie kon geen enkele bepaling vinden waarin AGVO met betrekking tot deze activiteiten specifieke verplichtingen worden opgelegd en de Belgische autoriteiten hebben ter zake ook geen verdere inlichtingen verstrekt. De Belgische autoriteiten lijken te denken dat het feit dat de huurders van de gebouwen publiekrechtelijke of semipubliekrechtelijke organisaties zijn, automatisch betekent dat de verhuurders een overheidsdienst uitvoeren. Een dergelijk standpunt kan niet door de Commissie worden gedeeld, omdat dit feit alleen niet betekent dat AGVO met het beheer van een bepaalde overheidsdienst is belast of aan AGVO een specifieke openbaredienstverplichting is opgelegd die verschilt van de verplichtingen waaraan een particuliere verhuurder is gehouden. De Commissie concludeert derhalve dat België niet heeft aangetoond dat AGVO in verband met zijn verhuuractiviteiten met de uitvoering van openbaredienstverplichtingen is belast. |
| --- | --- |

(287)

Ten aanzien van de verhuuractiviteiten van AGVO constateert de Commissie echter dat de openbaredienstverplichtingen in verband met deze activiteiten niet duidelijk zijn omschreven. De Commissie kon geen enkele bepaling vinden waarin AGVO met betrekking tot deze activiteiten specifieke verplichtingen worden opgelegd en de Belgische autoriteiten hebben ter zake ook geen verdere inlichtingen verstrekt. De Belgische autoriteiten lijken te denken dat het feit dat de huurders van de gebouwen publiekrechtelijke of semipubliekrechtelijke organisaties zijn, automatisch betekent dat de verhuurders een overheidsdienst uitvoeren. Een dergelijk standpunt kan niet door de Commissie worden gedeeld, omdat dit feit alleen niet betekent dat AGVO met het beheer van een bepaalde overheidsdienst is belast of aan AGVO een specifieke openbaredienstverplichting is opgelegd die verschilt van de verplichtingen waaraan een particuliere verhuurder is gehouden. De Commissie concludeert derhalve dat België niet heeft aangetoond dat AGVO in verband met zijn verhuuractiviteiten met de uitvoering van openbaredienstverplichtingen is belast.

| (288) | Voorts is de Commissie van mening dat de steunmaatregelen voor AGVO evenmin voldoen aan de eisen inzake noodzaak en evenredigheid. |
| --- | --- |

(288)

Voorts is de Commissie van mening dat de steunmaatregelen voor AGVO evenmin voldoen aan de eisen inzake noodzaak en evenredigheid.

| (289) | De eisen inzake noodzaak en evenredigheid worden als volgt gedefinieerd (zie met name de punten 14, 15 en 17 van de kaderregeling):






  — | het compensatiebedrag mag niet hoger zijn dan nodig is om de kosten van de uitvoering van de openbaredienstverplichtingen geheel of gedeeltelijk te dekken, rekening houdend met de opbrengsten alsmede met een redelijke winst uit de uitvoering van die verplichtingen; |
| --- | --- | --- |

(289)

De eisen inzake noodzaak en evenredigheid worden als volgt gedefinieerd (zie met name de punten 14, 15 en 17 van de kaderregeling):

—

het compensatiebedrag mag niet hoger zijn dan nodig is om de kosten van de uitvoering van de openbaredienstverplichtingen geheel of gedeeltelijk te dekken, rekening houdend met de opbrengsten alsmede met een redelijke winst uit de uitvoering van die verplichtingen;

| — | het compensatiebedrag omvat alle voordelen die door de staat of in welke vorm ook uit staatsmiddelen worden toegekend, ongeacht hun kwalificatie ten behoeve van artikel 107 van het VWEU; |
| --- | --- |

—

het compensatiebedrag omvat alle voordelen die door de staat of in welke vorm ook uit staatsmiddelen worden toegekend, ongeacht hun kwalificatie ten behoeve van artikel 107 van het VWEU;

| — | het compensatiebedrag moet daadwerkelijk voor het beheer van de betrokken dienst van algemeen economisch belang worden gebruikt. Compensatie voor de openbare dienst die wordt gebruikt om op andere markten werkzaam te zijn, is niet gerechtvaardigd en bijgevolg aan te merken als onverenigbare staatssteun. |
| --- | --- |

—

het compensatiebedrag moet daadwerkelijk voor het beheer van de betrokken dienst van algemeen economisch belang worden gebruikt. Compensatie voor de openbare dienst die wordt gebruikt om op andere markten werkzaam te zijn, is niet gerechtvaardigd en bijgevolg aan te merken als onverenigbare staatssteun.

| (290) | De Commissie merkt op dat in deze zaak niet aan de eisen inzake noodzaak en evenredigheid is voldaan. De Belgische autoriteiten hebben erkend dat er geen parameters waren vastgesteld voor de compensatie. Zij hebben de Commissie verder uitgelegd dat het niet mogelijk was de kosten en opbrengsten in verband met het uitvoeren van de openbaredienstverplichtingen vast te stellen. De Commissie merkt verder op dat AGVO in zijn boekhouding geen afzonderlijke rekeningen aanhoudt voor de verschillende categorieën van activiteiten die het uitvoert. Bijgevolg kan de compensatie voor openbaredienstverplichtingen worden gebruikt om op andere markten werkzaam te zijn. Verschillende stukken in het dossier duiden erop dat er feitelijk sprake is geweest van overcompensatie. Met betrekking tot de gratis garanties voor leningen, bijvoorbeeld, is in overweging 186 e.v. van dit besluit vastgesteld dat gegarandeerde leningen voor andere dan de aanvankelijk beoogde doelen konden worden gebruikt en feitelijk ook zijn gebruikt. Aangezien de hoeveelheid kapitaal die in EVO is ingebracht (3 969 000 EUR) en de prijs die voor de aandelen van PAKHUIZEN is betaald (350 000 EUR) (in totaal: 4 319 000 EUR) samen meer is dan wat feitelijk aan AGVO is betaald (3 596 665,62 EUR), heeft AGVO voor de financiering daarvan noodzakelijkerwijs leningen en mogelijk ook geïnde fiscale rechten gebruikt. |
| --- | --- |

(290)

De Commissie merkt op dat in deze zaak niet aan de eisen inzake noodzaak en evenredigheid is voldaan. De Belgische autoriteiten hebben erkend dat er geen parameters waren vastgesteld voor de compensatie. Zij hebben de Commissie verder uitgelegd dat het niet mogelijk was de kosten en opbrengsten in verband met het uitvoeren van de openbaredienstverplichtingen vast te stellen. De Commissie merkt verder op dat AGVO in zijn boekhouding geen afzonderlijke rekeningen aanhoudt voor de verschillende categorieën van activiteiten die het uitvoert. Bijgevolg kan de compensatie voor openbaredienstverplichtingen worden gebruikt om op andere markten werkzaam te zijn. Verschillende stukken in het dossier duiden erop dat er feitelijk sprake is geweest van overcompensatie. Met betrekking tot de gratis garanties voor leningen, bijvoorbeeld, is in overweging 186 e.v. van dit besluit vastgesteld dat gegarandeerde leningen voor andere dan de aanvankelijk beoogde doelen konden worden gebruikt en feitelijk ook zijn gebruikt. Aangezien de hoeveelheid kapitaal die in EVO is ingebracht (3 969 000 EUR) en de prijs die voor de aandelen van PAKHUIZEN is betaald (350 000 EUR) (in totaal: 4 319 000 EUR) samen meer is dan wat feitelijk aan AGVO is betaald (3 596 665,62 EUR), heeft AGVO voor de financiering daarvan noodzakelijkerwijs leningen en mogelijk ook geïnde fiscale rechten gebruikt.

| (291) | Om voornoemde redenen acht de Commissie de steunmaatregelen niet verenigbaar met de voorwaarden die zijn vastgesteld voor de toepassing van artikel 106, lid 2, van het VWEU. |
| --- | --- |

(291)

Om voornoemde redenen acht de Commissie de steunmaatregelen niet verenigbaar met de voorwaarden die zijn vastgesteld voor de toepassing van artikel 106, lid 2, van het VWEU.

10.2.2.   AAN EVO VERLEENDE STEUN

| (292) | Wat betreft de staatssteun die door de Stad en AGVO aan EVO is verleend, moet voor de beoordeling een onderscheid worden gemaakt tussen de verschillende maatregelen en de data waarop die maatregelen werden genomen. |
| --- | --- |

(292)

Wat betreft de staatssteun die door de Stad en AGVO aan EVO is verleend, moet voor de beoordeling een onderscheid worden gemaakt tussen de verschillende maatregelen en de data waarop die maatregelen werden genomen.

| (293) | De volgende besluiten moeten volgens de Visserijrichtsnoeren van 2001 worden beoordeeld:






  — | de besluiten van de Stad tot het verstrekken van gratis garanties voor leningen van respectievelijk 28 juni en 27 september 2002 en 23 april 2004: |
| --- | --- | --- |

(293)

De volgende besluiten moeten volgens de Visserijrichtsnoeren van 2001 worden beoordeeld:

—

de besluiten van de Stad tot het verstrekken van gratis garanties voor leningen van respectievelijk 28 juni en 27 september 2002 en 23 april 2004:

| — | het besluit van AGVO om EVO per 8 augustus 2002 kosteloos gebruik te laten maken van 13 600 m2 aan gebouwen waarvan AGVO de eigendom heeft; |
| --- | --- |

—

het besluit van AGVO om EVO per 8 augustus 2002 kosteloos gebruik te laten maken van 13 600 m2 aan gebouwen waarvan AGVO de eigendom heeft;

| — | het besluit van AGVO om EVO op 22 augustus 2002 een startkapitaal van 371 840 EUR te verstrekken. |
| --- | --- |

—

het besluit van AGVO om EVO op 22 augustus 2002 een startkapitaal van 371 840 EUR te verstrekken.

| (294) | De volgende besluiten moeten volgens de Visserijrichtsnoeren van 2004 worden beoordeeld:






  — | het besluit van de Stad tot het verstrekken van een gratis garantie voor een lening van 22 april 2005; |
| --- | --- | --- |

(294)

De volgende besluiten moeten volgens de Visserijrichtsnoeren van 2004 worden beoordeeld:

—

het besluit van de Stad tot het verstrekken van een gratis garantie voor een lening van 22 april 2005;

| — | de besluiten van AGVO tot het verhogen van het kapitaal van EVO middels een kwijtschelding van schulden op respectievelijk 31 december 2004, 31 december 2005 en 21 december 2007. |
| --- | --- |

—

de besluiten van AGVO tot het verhogen van het kapitaal van EVO middels een kwijtschelding van schulden op respectievelijk 31 december 2004, 31 december 2005 en 21 december 2007.

| (295) | De volgende besluiten moeten volgens de Visserijrichtsnoeren van 2001 en 2004 worden beoordeeld:






  — | de besluiten van AGVO waarbij tussen 22 augustus 2002 en 3 augustus 2006 gratis garanties voor leningen van in totaal 600 000 EUR werden verstrekt. |
| --- | --- | --- |

(295)

De volgende besluiten moeten volgens de Visserijrichtsnoeren van 2001 en 2004 worden beoordeeld:

—

de besluiten van AGVO waarbij tussen 22 augustus 2002 en 3 augustus 2006 gratis garanties voor leningen van in totaal 600 000 EUR werden verstrekt.

| (296) | Het volgende besluit moet volgens de Visserijrichtsnoeren van zowel 2004 als 2008 worden beoordeeld:






  — | het besluit van de Stad waarbij tussen 27 september 2007 en 4 september 2008 een gratis garantie voor een lening van 78 000 EUR is verstrekt. |
| --- | --- | --- |

(296)

Het volgende besluit moet volgens de Visserijrichtsnoeren van zowel 2004 als 2008 worden beoordeeld:

—

het besluit van de Stad waarbij tussen 27 september 2007 en 4 september 2008 een gratis garantie voor een lening van 78 000 EUR is verstrekt.

10.2.2.1.   
  Garanties voor leningen, recht op kosteloos gebruik van vismijn

| (297) | Volgens punt 1.2 van de Visserijrichtsnoeren van 2001 en punt 3.7 van de Visserijrichtsnoeren van 2004 is staatssteun die wordt verleend zonder dat de begunstigden enige verplichting wordt opgelegd, die bestemd is voor verbetering van de kaspositie van het bedrijf, of waarvan het bedrag afhankelijk is van de geproduceerde of verkochte hoeveelheid, de prijzen van de producten, de geproduceerde eenheid of de productiemiddelen, en waarvan het resultaat bestaat in een verlaging van de productiekosten of een verbetering van de inkomenspositie van de begunstigde, onverenigbaar met de interne markt, omdat sprake is van bedrijfssteun. Volgens punt 3.4 van de Visserijrichtsnoeren van 2008 is bedrijfssteun („exploitatiesteun”), die bijvoorbeeld de kaspositie van het bedrijf verbetert of wordt berekend op basis van de geproduceerde of verkochte hoeveelheid, de prijzen van de producten, de geproduceerde eenheden of de productiemiddelen, en waarvan het resultaat bestaat in een verlaging van de productiekosten of een verbetering van de inkomenspositie van de begunstigde, in beginsel onverenigbaar met de interne markt. Dergelijke steun mag slechts als verenigbaar worden beschouwd indien hij duidelijk en in sterke mate bijdraagt tot de verwezenlijking van de doelstellingen van het gemeenschappelijk visserijbeleid. |
| --- | --- |

(297)

Volgens punt 1.2 van de Visserijrichtsnoeren van 2001 en punt 3.7 van de Visserijrichtsnoeren van 2004 is staatssteun die wordt verleend zonder dat de begunstigden enige verplichting wordt opgelegd, die bestemd is voor verbetering van de kaspositie van het bedrijf, of waarvan het bedrag afhankelijk is van de geproduceerde of verkochte hoeveelheid, de prijzen van de producten, de geproduceerde eenheid of de productiemiddelen, en waarvan het resultaat bestaat in een verlaging van de productiekosten of een verbetering van de inkomenspositie van de begunstigde, onverenigbaar met de interne markt, omdat sprake is van bedrijfssteun. Volgens punt 3.4 van de Visserijrichtsnoeren van 2008 is bedrijfssteun („exploitatiesteun”), die bijvoorbeeld de kaspositie van het bedrijf verbetert of wordt berekend op basis van de geproduceerde of verkochte hoeveelheid, de prijzen van de producten, de geproduceerde eenheden of de productiemiddelen, en waarvan het resultaat bestaat in een verlaging van de productiekosten of een verbetering van de inkomenspositie van de begunstigde, in beginsel onverenigbaar met de interne markt. Dergelijke steun mag slechts als verenigbaar worden beschouwd indien hij duidelijk en in sterke mate bijdraagt tot de verwezenlijking van de doelstellingen van het gemeenschappelijk visserijbeleid.

| (298) | Op basis van de beschikbare informatie lijken de gratis garanties voor leningen en het kosteloze gebruiksrecht op de vismijngebouwen te zijn verstrekt zonder aan EVO enige bijzondere verplichting op te leggen die de steun verenigbaar zou maken met ook maar één van de in de Visserijrichtsnoeren genoemde voorwaarden. |
| --- | --- |

(298)

Op basis van de beschikbare informatie lijken de gratis garanties voor leningen en het kosteloze gebruiksrecht op de vismijngebouwen te zijn verstrekt zonder aan EVO enige bijzondere verplichting op te leggen die de steun verenigbaar zou maken met ook maar één van de in de Visserijrichtsnoeren genoemde voorwaarden.

| (299) | De gratis garanties voor leningen lijken namelijk te zijn verstrekt op basis van een aanvraag voor leningen voor verschillende doeleinden en aan geen enkele voorwaarde of verplichting te zijn onderworpen. |
| --- | --- |

(299)

De gratis garanties voor leningen lijken namelijk te zijn verstrekt op basis van een aanvraag voor leningen voor verschillende doeleinden en aan geen enkele voorwaarde of verplichting te zijn onderworpen.

| (300) | Uit de informatie van de Belgische autoriteiten blijkt zelfs dat het feit dat de gegarandeerde leningen uiteindelijk voor een ander doel werden gebruikt dan oorspronkelijk was aangegeven, tot generlei sanctie of intrekking van de garantie leidde. De Fortis-lening van 1 795 000 EUR, bijvoorbeeld, lijkt ten minste voor een gedeelte voor het financieren van leningen aan reders te zijn gebruikt, terwijl bij het aanvragen van de garantie werd aangegeven dat de lening onder andere voor de aankoop van extra machines en viskisten en de financiering van verscheidene aanpassingswerkzaamheden was bestemd. De garantie werd echter niet ingetrokken en de bestemmingswijziging bracht de Stad er ook niet toe om aan de garanties die zij ook daarna nog aan EVO verstrekte, voorwaarden te verbinden. |
| --- | --- |

(300)

Uit de informatie van de Belgische autoriteiten blijkt zelfs dat het feit dat de gegarandeerde leningen uiteindelijk voor een ander doel werden gebruikt dan oorspronkelijk was aangegeven, tot generlei sanctie of intrekking van de garantie leidde. De Fortis-lening van 1 795 000 EUR, bijvoorbeeld, lijkt ten minste voor een gedeelte voor het financieren van leningen aan reders te zijn gebruikt, terwijl bij het aanvragen van de garantie werd aangegeven dat de lening onder andere voor de aankoop van extra machines en viskisten en de financiering van verscheidene aanpassingswerkzaamheden was bestemd. De garantie werd echter niet ingetrokken en de bestemmingswijziging bracht de Stad er ook niet toe om aan de garanties die zij ook daarna nog aan EVO verstrekte, voorwaarden te verbinden.

| (301) | De gratis garanties hebben de kaspositie van EVO verbeterd, omdat het er niet voor hoefde te betalen en naar het schijnt ook omdat het zonder die garanties nooit leningen had gekregen. |
| --- | --- |

(301)

De gratis garanties hebben de kaspositie van EVO verbeterd, omdat het er niet voor hoefde te betalen en naar het schijnt ook omdat het zonder die garanties nooit leningen had gekregen.

| (302) | Ook het kosteloze gebruiksrecht op het veilinggebouw heeft de kaspositie van EVO verbeterd, omdat het niet de huur hoefde te betalen die het anders onder marktomstandigheden verschuldigd was geweest. |
| --- | --- |

(302)

Ook het kosteloze gebruiksrecht op het veilinggebouw heeft de kaspositie van EVO verbeterd, omdat het niet de huur hoefde te betalen die het anders onder marktomstandigheden verschuldigd was geweest.

| (303) | De Commissie ziet niet in hoe de gratis garanties en het kosteloze gebruiksrecht op de gebouwen als een bijdrage aan de doelstellingen van het gemeenschappelijk visserijbeleid kunnen worden beschouwd. De Belgische autoriteiten hebben ter zake geen enkele informatie verstrekt. |
| --- | --- |

(303)

De Commissie ziet niet in hoe de gratis garanties en het kosteloze gebruiksrecht op de gebouwen als een bijdrage aan de doelstellingen van het gemeenschappelijk visserijbeleid kunnen worden beschouwd. De Belgische autoriteiten hebben ter zake geen enkele informatie verstrekt.

| (304) | De Belgische autoriteiten hebben opgemerkt dat de maatregelen in het kader van de herstructurering van de vismijn moeten worden bezien. |
| --- | --- |

(304)

De Belgische autoriteiten hebben opgemerkt dat de maatregelen in het kader van de herstructurering van de vismijn moeten worden bezien.

| (305) | Om te beginnen moet worden beoordeeld of EVO in aanmerking komt voor steun volgens de Richtsnoeren R & H. EVO zou kunnen worden beschouwd als een onderneming in moeilijkheden in de zin van de Richtsnoeren R & H 1999 en 2004. |
| --- | --- |

(305)

Om te beginnen moet worden beoordeeld of EVO in aanmerking komt voor steun volgens de Richtsnoeren R & H. EVO zou kunnen worden beschouwd als een onderneming in moeilijkheden in de zin van de Richtsnoeren R & H 1999 en 2004.

| (306) | Volgens punt 8 van de Richtsnoeren R & H 1999 en punt 13 van de Richtsnoeren R & H 2004 komt een onderneming die deel uitmaakt van een concern in beginsel niet in aanmerking voor reddings- of herstructureringssteun. De onderneming komt echter eventueel wel in aanmerking wanneer zij is opgericht door een onderneming in moeilijkheden. EVO is opgericht door AGVO, dat zelf de nieuwe rechtsvorm is van de in 2001 geherstructureerde vismijn. Er zij op gewezen dat AGVO de voortzetting is van de voormalige Oostendse vismijn, die eigendom van de staat was en geen rechtspersoonlijkheid had. Zoals opgemerkt in overweging 259 van dit besluit, meent de Commissie dat AGVO ondanks het feit dat het gaat om een pas opgerichte onderneming, als onderneming in moeilijkheden kan worden aangemerkt en volgens de Richtsnoeren R & H 1999 in aanmerking komt voor steun. Aangezien EVO is opgericht in het kader van de herstructurering van AGVO, kan EVO, samen met AGVO, als een onderneming in moeilijkheden worden beschouwd en zou deze onderneming, volgens de in de Richtsnoeren R & H neergelegde voorwaarden, staatssteun kunnen ontvangen. |
| --- | --- |

(306)

Volgens punt 8 van de Richtsnoeren R & H 1999 en punt 13 van de Richtsnoeren R & H 2004 komt een onderneming die deel uitmaakt van een concern in beginsel niet in aanmerking voor reddings- of herstructureringssteun. De onderneming komt echter eventueel wel in aanmerking wanneer zij is opgericht door een onderneming in moeilijkheden. EVO is opgericht door AGVO, dat zelf de nieuwe rechtsvorm is van de in 2001 geherstructureerde vismijn. Er zij op gewezen dat AGVO de voortzetting is van de voormalige Oostendse vismijn, die eigendom van de staat was en geen rechtspersoonlijkheid had. Zoals opgemerkt in overweging 259 van dit besluit, meent de Commissie dat AGVO ondanks het feit dat het gaat om een pas opgerichte onderneming, als onderneming in moeilijkheden kan worden aangemerkt en volgens de Richtsnoeren R & H 1999 in aanmerking komt voor steun. Aangezien EVO is opgericht in het kader van de herstructurering van AGVO, kan EVO, samen met AGVO, als een onderneming in moeilijkheden worden beschouwd en zou deze onderneming, volgens de in de Richtsnoeren R & H neergelegde voorwaarden, staatssteun kunnen ontvangen.

| (307) | Maar zelfs als EVO volgens de Richtsnoeren R & H in aanmerking komt voor steun, geldt nog steeds wat in overweging 260 e.v. van dit besluit is vastgesteld, namelijk dat niet is voldaan aan de voorwaarden voor verenigbaarheid zoals die in de Richtsnoeren R & H 1999 worden genoemd. Bovendien zijn de betrokken steunmaatregelen niet in het herstructureringsplan voorzien en roepen zij daardoor dezelfde vragen op als die welke in overweging 278 e.v. worden genoemd. |
| --- | --- |

(307)

Maar zelfs als EVO volgens de Richtsnoeren R & H in aanmerking komt voor steun, geldt nog steeds wat in overweging 260 e.v. van dit besluit is vastgesteld, namelijk dat niet is voldaan aan de voorwaarden voor verenigbaarheid zoals die in de Richtsnoeren R & H 1999 worden genoemd. Bovendien zijn de betrokken steunmaatregelen niet in het herstructureringsplan voorzien en roepen zij daardoor dezelfde vragen op als die welke in overweging 278 e.v. worden genoemd.

| (308) | De gratis garanties voor leningen en het kosteloze gebruiksrecht op de vismijngebouwen moeten derhalve worden beschouwd als bedrijfssteun in de zin van de Visserijrichtsnoeren van 2001, 2004 en 2008 en dragen niet bij aan de doelstellingen van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Zij zijn derhalve onverenigbaar met de interne markt. |
| --- | --- |

(308)

De gratis garanties voor leningen en het kosteloze gebruiksrecht op de vismijngebouwen moeten derhalve worden beschouwd als bedrijfssteun in de zin van de Visserijrichtsnoeren van 2001, 2004 en 2008 en dragen niet bij aan de doelstellingen van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Zij zijn derhalve onverenigbaar met de interne markt.

10.2.2.2.   
  Startkapitaal en daaropvolgende kapitaalverhogingen

| (309) | EVO is opgericht in het kader van de herstructurering van de Oostendse vismijn. De Belgische autoriteiten bevestigen bovendien dat een gedeelte van het startkapitaal van AGVO (371 840 EUR) is gebruikt als startkapitaal voor EVO en daaropvolgende kapitaalverhogingen. |
| --- | --- |

(309)

EVO is opgericht in het kader van de herstructurering van de Oostendse vismijn. De Belgische autoriteiten bevestigen bovendien dat een gedeelte van het startkapitaal van AGVO (371 840 EUR) is gebruikt als startkapitaal voor EVO en daaropvolgende kapitaalverhogingen.

| (310) | Derhalve moet worden beoordeeld of het startkapitaal en de daaropvolgende kapitaalverhogingen kunnen worden beschouwd als reddings- en herstructureringssteun in de zin van de Richtsnoeren R & H 1999 en 2004. |
| --- | --- |

(310)

Derhalve moet worden beoordeeld of het startkapitaal en de daaropvolgende kapitaalverhogingen kunnen worden beschouwd als reddings- en herstructureringssteun in de zin van de Richtsnoeren R & H 1999 en 2004.

| (311) | EVO kan, samen met AGVO, worden beschouwd als een onderneming in moeilijkheden in de zin van de Richtsnoeren R & H 1999 en 2004, zoals beschreven in punt 10.2.2.1. |
| --- | --- |

(311)

EVO kan, samen met AGVO, worden beschouwd als een onderneming in moeilijkheden in de zin van de Richtsnoeren R & H 1999 en 2004, zoals beschreven in punt 10.2.2.1.

| (312) | Zoals aangegeven in overweging 260 e.v. van dit besluit, wordt in deze zaak echter niet voldaan aan de voorwaarden waaronder herstructureringssteun verenigbaar is. |
| --- | --- |

(312)

Zoals aangegeven in overweging 260 e.v. van dit besluit, wordt in deze zaak echter niet voldaan aan de voorwaarden waaronder herstructureringssteun verenigbaar is.

| (313) | Het startkapitaal en de daaropvolgende kapitaalverhogingen moeten bijgevolg als onverenigbaar met de interne markt worden beschouwd. |
| --- | --- |

(313)

Het startkapitaal en de daaropvolgende kapitaalverhogingen moeten bijgevolg als onverenigbaar met de interne markt worden beschouwd.

10.2.3.   AAN PAKHUIZEN VERLEENDE STEUN

| (314) | Het effect van de voorwaarden van het erfpachtcontract tussen de Stad en PAKHUIZEN was dat PAKHUIZEN kon profiteren van een jaarlijkse reductie op zijn bedrijfskosten. Dit type steun valt niet binnen de werkingssfeer van een van de in de Visserijrichtsnoeren genoemde maatregelen, noch binnen de doelstellingen van andere horizontale of specifieke richtsnoeren die op dit type onderneming van toepassing zouden kunnen zijn. Zowel volgens de toepasselijke Visserijrichtsnoeren als de horizontale staatssteunregels zou een dergelijke steun worden beschouwd als met de interne markt onverenigbare bedrijfssteun. |
| --- | --- |

(314)

Het effect van de voorwaarden van het erfpachtcontract tussen de Stad en PAKHUIZEN was dat PAKHUIZEN kon profiteren van een jaarlijkse reductie op zijn bedrijfskosten. Dit type steun valt niet binnen de werkingssfeer van een van de in de Visserijrichtsnoeren genoemde maatregelen, noch binnen de doelstellingen van andere horizontale of specifieke richtsnoeren die op dit type onderneming van toepassing zouden kunnen zijn. Zowel volgens de toepasselijke Visserijrichtsnoeren als de horizontale staatssteunregels zou een dergelijke steun worden beschouwd als met de interne markt onverenigbare bedrijfssteun.

10.2.4.   CONCLUSIE

| (315) | Gezien het voorgaande concludeert de Commissie dat de in punt 10.1.5 van dit besluit genoemde maatregelen als staatssteun moeten worden beschouwd, dat deze maatregelen niet verenigbaar zijn met de interne markt en dat de verstrekte steun moet worden teruggevorderd in de mate als beschreven in punt 11. |
| --- | --- |

(315)

Gezien het voorgaande concludeert de Commissie dat de in punt 10.1.5 van dit besluit genoemde maatregelen als staatssteun moeten worden beschouwd, dat deze maatregelen niet verenigbaar zijn met de interne markt en dat de verstrekte steun moet worden teruggevorderd in de mate als beschreven in punt 11.

11.   TERUGVORDERING

| (316) | Artikel 14, lid 1, van Verordening (EG) nr. 659/1999 luidt als volgt: „Indien negatieve beschikkingen worden gegeven in gevallen van onrechtmatige steun beschikt de Commissie dat de betrokken lidstaat alle nodige maatregelen dient te nemen om de steun van de begunstigde terug te vorderen.”. Het doel is bereikt zodra de betrokken steun, eventueel vermeerderd met vertragingsrente, is terugbetaald door de begunstigde of, met andere woorden, door de ondernemingen die er feitelijk van hebben geprofiteerd. |
| --- | --- |

(316)

Artikel 14, lid 1, van Verordening (EG) nr. 659/1999 luidt als volgt: „Indien negatieve beschikkingen worden gegeven in gevallen van onrechtmatige steun beschikt de Commissie dat de betrokken lidstaat alle nodige maatregelen dient te nemen om de steun van de begunstigde terug te vorderen.”. Het doel is bereikt zodra de betrokken steun, eventueel vermeerderd met vertragingsrente, is terugbetaald door de begunstigde of, met andere woorden, door de ondernemingen die er feitelijk van hebben geprofiteerd.

| (317) | Bij Verordening (EG) nr. 659/1999 is geen verjaringstermijn vastgesteld voor het onderzoek naar onrechtmatige steun in de zin van artikel 1, onder f), daarvan, dat wil zeggen: steun die tot uitvoering is gebracht voordat de Commissie haar oordeel heeft kunnen geven over de verenigbaarheid ervan met de interne markt. Artikel 15 van die verordening bepaalt evenwel dat de bevoegdheden van de Commissie om steun terug te vorderen, na een termijn van tien jaar verjaren, dat deze termijn ingaat op de dag waarop de steun aan de begunstigde is verleend en dat de verjaring door welke maatregel van de Commissie dan ook wordt gestuit. |
| --- | --- |

(317)

Bij Verordening (EG) nr. 659/1999 is geen verjaringstermijn vastgesteld voor het onderzoek naar onrechtmatige steun in de zin van artikel 1, onder f), daarvan, dat wil zeggen: steun die tot uitvoering is gebracht voordat de Commissie haar oordeel heeft kunnen geven over de verenigbaarheid ervan met de interne markt. Artikel 15 van die verordening bepaalt evenwel dat de bevoegdheden van de Commissie om steun terug te vorderen, na een termijn van tien jaar verjaren, dat deze termijn ingaat op de dag waarop de steun aan de begunstigde is verleend en dat de verjaring door welke maatregel van de Commissie dan ook wordt gestuit.

| (318) | De verjaring werd gestuit door het verzoek om inlichtingen dat België op 13 maart 2006 is toegezonden. Bijgevolg wordt alleen de steun teruggevorderd die na 13 maart 1996 is ontvangen. |
| --- | --- |

(318)

De verjaring werd gestuit door het verzoek om inlichtingen dat België op 13 maart 2006 is toegezonden. Bijgevolg wordt alleen de steun teruggevorderd die na 13 maart 1996 is ontvangen.

| (319) | Bij het vaststellen van het bedrag dat van AGVO, EVO en PAKHUIZEN moet worden teruggevorderd, moet rekening worden gehouden met het feit dat een gedeelte van de aan AGVO verleende steun aan EVO is overgedragen. De Belgische autoriteiten wijzen erop dat deze steun maar één keer en van de werkelijke begunstigde moet worden teruggevorderd. |
| --- | --- |

(319)

Bij het vaststellen van het bedrag dat van AGVO, EVO en PAKHUIZEN moet worden teruggevorderd, moet rekening worden gehouden met het feit dat een gedeelte van de aan AGVO verleende steun aan EVO is overgedragen. De Belgische autoriteiten wijzen erop dat deze steun maar één keer en van de werkelijke begunstigde moet worden teruggevorderd.

| (320) | Daarom is in die situaties waarin de steun die door de Stad werd verstrekt, uiteindelijk ten goede kwam aan EVO, de van AGVO terug te vorderen steun het gedeelte van de steun dat niet aan EVO werd overgedragen. |
| --- | --- |

(320)

Daarom is in die situaties waarin de steun die door de Stad werd verstrekt, uiteindelijk ten goede kwam aan EVO, de van AGVO terug te vorderen steun het gedeelte van de steun dat niet aan EVO werd overgedragen.

11.1.   TERUGVORDERING VAN EVO

| (321) | De van EVO terug te vorderen steun bestaat uit:






  — | het startkapitaal van 371 840 EUR; |
| --- | --- | --- |

(321)

De van EVO terug te vorderen steun bestaat uit:

—

het startkapitaal van 371 840 EUR;

| — | de daaropvolgende kapitaalverhogingen van respectievelijk 1 387 044, 710 000,75 en 1 500 114,96 EUR; |
| --- | --- |

—

de daaropvolgende kapitaalverhogingen van respectievelijk 1 387 044, 710 000,75 en 1 500 114,96 EUR;

| — | het voordeel dat is ontvangen door het verstrekken van gratis garanties voor leningen; |
| --- | --- |

—

het voordeel dat is ontvangen door het verstrekken van gratis garanties voor leningen;

| — | het voordeel dat voortvloeit uit het kosteloze gebruik van de vismijngebouwen tussen 22 augustus 2002 en de laatste dag dat EVO over deze gebouwen kon beschikken. |
| --- | --- |

—

het voordeel dat voortvloeit uit het kosteloze gebruik van de vismijngebouwen tussen 22 augustus 2002 en de laatste dag dat EVO over deze gebouwen kon beschikken.

| (322) | Wat de gratis garanties betreft, bestaat het steunelement in beginsel uit de som van de gegarandeerde leningen, tenzij de Belgische autoriteiten bewijsstukken overleggen waaruit blijkt dat EVO bedoelde garanties op de markt had kunnen krijgen, in welk geval het steunelement bestaat uit de premies die op de markt voor de garanties hadden moeten worden betaald. |
| --- | --- |

(322)

Wat de gratis garanties betreft, bestaat het steunelement in beginsel uit de som van de gegarandeerde leningen, tenzij de Belgische autoriteiten bewijsstukken overleggen waaruit blijkt dat EVO bedoelde garanties op de markt had kunnen krijgen, in welk geval het steunelement bestaat uit de premies die op de markt voor de garanties hadden moeten worden betaald.

| (323) | De Belgische autoriteiten hebben verklaard dat de twee leningen waarvoor in 2001 een garantie werd verstrekt, uiteindelijk niet door EVO werden opgenomen. Hoewel de steun dus wel werd verleend (het daartoe strekkende besluit werd vastgesteld), heeft EVO er feitelijk niet van geprofiteerd. De steun die resulteert uit de gratis garanties voor leningen waartoe respectievelijk op 28 juni en 27 september 2002 werd besloten, hoeft derhalve niet te worden teruggevorderd. Bijgevolg moet een bedrag van 4 284 995 EUR (3 606 995 + 78 000 + 600 000) worden teruggevorderd. |
| --- | --- |

(323)

De Belgische autoriteiten hebben verklaard dat de twee leningen waarvoor in 2001 een garantie werd verstrekt, uiteindelijk niet door EVO werden opgenomen. Hoewel de steun dus wel werd verleend (het daartoe strekkende besluit werd vastgesteld), heeft EVO er feitelijk niet van geprofiteerd. De steun die resulteert uit de gratis garanties voor leningen waartoe respectievelijk op 28 juni en 27 september 2002 werd besloten, hoeft derhalve niet te worden teruggevorderd. Bijgevolg moet een bedrag van 4 284 995 EUR (3 606 995 + 78 000 + 600 000) worden teruggevorderd.

11.2.   TERUGVORDERING VAN PAKHUIZEN

| (324) | De van PAKHUIZEN terug te vorderen steun bestaat uit het voordeel dat voortvloeit uit het feit dat het erfpachtcontract niet tegen een marktconforme prijs werd aangegaan. |
| --- | --- |

(324)

De van PAKHUIZEN terug te vorderen steun bestaat uit het voordeel dat voortvloeit uit het feit dat het erfpachtcontract niet tegen een marktconforme prijs werd aangegaan.

| (325) | Ingevolge artikel 15 van Verordening (EG) nr. 659/1999 is de duur van de periode waarover moet worden teruggevorderd, beperkt tot tien jaar, te rekenen vanaf 13 maart 2006. |
| --- | --- |

(325)

Ingevolge artikel 15 van Verordening (EG) nr. 659/1999 is de duur van de periode waarover moet worden teruggevorderd, beperkt tot tien jaar, te rekenen vanaf 13 maart 2006.

| (326) | Het voordeel bestaat uit de vergoeding (huur) die onder normale marktvoorwaarden voor de erfpacht van de gebouwen zou zijn betaald, minus a) de 25 EUR die jaarlijks zijn betaald, en b) eventuele renovatiekosten die PAKHUIZEN heeft betaald maar volgens gangbaar Belgisch recht niet had hoeven betalen (69). De desbetreffende periode loopt tot de dag van terugvordering of — in het geval dat het pachtcontract werd beëindigd voordat de terugvordering werd gelast — de dag dat het pachtcontract werd beëindigd. |
| --- | --- |

(326)

Het voordeel bestaat uit de vergoeding (huur) die onder normale marktvoorwaarden voor de erfpacht van de gebouwen zou zijn betaald, minus a) de 25 EUR die jaarlijks zijn betaald, en b) eventuele renovatiekosten die PAKHUIZEN heeft betaald maar volgens gangbaar Belgisch recht niet had hoeven betalen (69). De desbetreffende periode loopt tot de dag van terugvordering of — in het geval dat het pachtcontract werd beëindigd voordat de terugvordering werd gelast — de dag dat het pachtcontract werd beëindigd.

11.3.   TERUGVORDERING VAN AGVO

| (327) | De van AGVO terug te vorderen steun bestaat uit het startkapitaal, het voordeel dat voortvloeit uit de gratis garanties voor leningen, het voordeel dat voortvloeit uit het exclusieve gebruiksrecht op de grond en gebouwen in de vissershaven van Oostende tussen 14 maart 2002 en 25 maart 2004 (voor de gebouwen die op 26 maart 2004 aan AGVO werden overgedragen) en tussen 14 maart 2002 en de dag van terugvordering (voor de grond en gebouwen die niet waren opgenomen in de akte van overdracht die op 26 maart 2004 werd gesloten), en het voordeel dat voortvloeit uit de kosteloze overdracht op 26 maart 2004 van de eigendom van 57 500 m2 aan gebouwen in de vissershaven van Oostende. |
| --- | --- |

(327)

De van AGVO terug te vorderen steun bestaat uit het startkapitaal, het voordeel dat voortvloeit uit de gratis garanties voor leningen, het voordeel dat voortvloeit uit het exclusieve gebruiksrecht op de grond en gebouwen in de vissershaven van Oostende tussen 14 maart 2002 en 25 maart 2004 (voor de gebouwen die op 26 maart 2004 aan AGVO werden overgedragen) en tussen 14 maart 2002 en de dag van terugvordering (voor de grond en gebouwen die niet waren opgenomen in de akte van overdracht die op 26 maart 2004 werd gesloten), en het voordeel dat voortvloeit uit de kosteloze overdracht op 26 maart 2004 van de eigendom van 57 500 m2 aan gebouwen in de vissershaven van Oostende.

| (328) | Wat het startkapitaal betreft, blijkt uit de informatie die de Commissie heeft ontvangen dat weliswaar een bedrag van 250 miljoen Belgische frank (6 200 000 EUR) werd toegekend, maar dat dit bedrag nog niet volledig is uitbetaald. Er dient niet meer te worden teruggevorderd dan feitelijk aan AGVO is uitbetaald, wat volgens de laatste aan de Commissie verstrekte informatie 3 596 665,62 EUR is. Wanneer meer is uitbetaald, dient ook dat te worden teruggevorderd. |
| --- | --- |

(328)

Wat het startkapitaal betreft, blijkt uit de informatie die de Commissie heeft ontvangen dat weliswaar een bedrag van 250 miljoen Belgische frank (6 200 000 EUR) werd toegekend, maar dat dit bedrag nog niet volledig is uitbetaald. Er dient niet meer te worden teruggevorderd dan feitelijk aan AGVO is uitbetaald, wat volgens de laatste aan de Commissie verstrekte informatie 3 596 665,62 EUR is. Wanneer meer is uitbetaald, dient ook dat te worden teruggevorderd.

| (329) | Wat de gratis garanties betreft, bestaat het steunelement in beginsel uit de som van de gegarandeerde leningen, tenzij de Belgische autoriteiten bewijsstukken overleggen waaruit blijkt dat AGVO bedoelde garanties op de markt had kunnen krijgen, in welk geval het steunelement bestaat uit de vermoedelijke marktpremie voor garantstelling op de datum dat de garanties werden overeengekomen (26 maart 2004, 23 april 2004 en 22 april 2005). |
| --- | --- |

(329)

Wat de gratis garanties betreft, bestaat het steunelement in beginsel uit de som van de gegarandeerde leningen, tenzij de Belgische autoriteiten bewijsstukken overleggen waaruit blijkt dat AGVO bedoelde garanties op de markt had kunnen krijgen, in welk geval het steunelement bestaat uit de vermoedelijke marktpremie voor garantstelling op de datum dat de garanties werden overeengekomen (26 maart 2004, 23 april 2004 en 22 april 2005).

| (330) | Wanneer de markt voor het betrokken soort transactie geen garanties biedt, dient het steunelement op dezelfde wijze te worden berekend als het subsidie-equivalent van een zachte lening, namelijk als het verschil tussen de specifieke marktrente die AGVO zonder de garantie had moeten betalen en het rentepercentage dat dankzij de staatsgarantie wordt betaald. Wanneer er geen marktrentepercentage voorhanden is en de lidstaat het referentiepercentage als maatstaf wil gebruiken, benadrukt de Commissie dat voor het berekenen van de steunintensiteit van een individuele garantie de voorwaarden van de mededeling van de Commissie over de herziening van de methode waarmee de referentie- en disconteringspercentages worden vastgesteld (70) gelden. Dit betekent dat de nodige aandacht moet gaan naar de verhoging bovenop het basispercentage, om rekening te houden met het desbetreffende risicoprofiel dat samenhangt met de gedekte transactie, de onderneming die de garantie krijgt en de gestelde zekerheden. |
| --- | --- |

(330)

Wanneer de markt voor het betrokken soort transactie geen garanties biedt, dient het steunelement op dezelfde wijze te worden berekend als het subsidie-equivalent van een zachte lening, namelijk als het verschil tussen de specifieke marktrente die AGVO zonder de garantie had moeten betalen en het rentepercentage dat dankzij de staatsgarantie wordt betaald. Wanneer er geen marktrentepercentage voorhanden is en de lidstaat het referentiepercentage als maatstaf wil gebruiken, benadrukt de Commissie dat voor het berekenen van de steunintensiteit van een individuele garantie de voorwaarden van de mededeling van de Commissie over de herziening van de methode waarmee de referentie- en disconteringspercentages worden vastgesteld (70) gelden. Dit betekent dat de nodige aandacht moet gaan naar de verhoging bovenop het basispercentage, om rekening te houden met het desbetreffende risicoprofiel dat samenhangt met de gedekte transactie, de onderneming die de garantie krijgt en de gestelde zekerheden.

| (331) | Wat betreft de voordelen die voortvloeien uit het exclusieve gebruiksrecht op de grond en gebouwen in de vissershaven van Oostende, waarvoor geen vergoeding moest worden betaald, is de hoogte van de steun gelijk aan de huursom die AGVO onder marktomstandigheden had moeten betalen voor het exclusieve gebruiksrecht op de grond en gebouwen in de Oostendse vissershaven tussen 14 maart 2002 en de dag van terugvordering of de laatste dag dat AGVO het kosteloze gebruiksrecht op de gebouwen had, op grond van zijn statuten, de akte van overdracht van de eigendom van de gebouwen, of anderszins. |
| --- | --- |

(331)

Wat betreft de voordelen die voortvloeien uit het exclusieve gebruiksrecht op de grond en gebouwen in de vissershaven van Oostende, waarvoor geen vergoeding moest worden betaald, is de hoogte van de steun gelijk aan de huursom die AGVO onder marktomstandigheden had moeten betalen voor het exclusieve gebruiksrecht op de grond en gebouwen in de Oostendse vissershaven tussen 14 maart 2002 en de dag van terugvordering of de laatste dag dat AGVO het kosteloze gebruiksrecht op de gebouwen had, op grond van zijn statuten, de akte van overdracht van de eigendom van de gebouwen, of anderszins.

| (332) | De Commissie is zich bewust van het feit dat een gedeelte van de grond en gebouwen weinig of geen commerciële waarde had (bijvoorbeeld de wegen). De Commissie constateert echter dat dat niet voor alle grond en gebouwen gold en een gedeelte van het onroerend goed wel degelijk een commerciële waarde had (vismijn, kantoren, pakhuizen) en een ander gedeelte (infrastructuur van de vissershaven) AGVO in staat stelde voor reders bepaalde diensten uit te voeren en dat het de bevoegdheid had daarvoor retributies te heffen. Bij het berekenen van de huursom moet hiermee rekening worden gehouden. |
| --- | --- |

(332)

De Commissie is zich bewust van het feit dat een gedeelte van de grond en gebouwen weinig of geen commerciële waarde had (bijvoorbeeld de wegen). De Commissie constateert echter dat dat niet voor alle grond en gebouwen gold en een gedeelte van het onroerend goed wel degelijk een commerciële waarde had (vismijn, kantoren, pakhuizen) en een ander gedeelte (infrastructuur van de vissershaven) AGVO in staat stelde voor reders bepaalde diensten uit te voeren en dat het de bevoegdheid had daarvoor retributies te heffen. Bij het berekenen van de huursom moet hiermee rekening worden gehouden.

| (333) | Wat betreft het voordeel dat voortvloeit uit de bevoegdheid tot het innen van fiscale rechten, is de hoogte van de steun gelijk aan de rechten die AGVO heeft geïnd tussen zijn oprichtingsdatum en de dag van terugvordering of de laatste dag dat het bevoegd was deze rechten te innen. |
| --- | --- |

(333)

Wat betreft het voordeel dat voortvloeit uit de bevoegdheid tot het innen van fiscale rechten, is de hoogte van de steun gelijk aan de rechten die AGVO heeft geïnd tussen zijn oprichtingsdatum en de dag van terugvordering of de laatste dag dat het bevoegd was deze rechten te innen.

| (334) | Tot slot merkt de Commissie op dat het van AGVO terug te vorderen bedrag moet worden verminderd met de steun die aan EVO is overgedragen in de vorm van kapitaal (3 969 000 EUR) en de vrije beschikking over de gebouwen waarin de vismijn wordt geëxploiteerd. |
| --- | --- |

(334)

Tot slot merkt de Commissie op dat het van AGVO terug te vorderen bedrag moet worden verminderd met de steun die aan EVO is overgedragen in de vorm van kapitaal (3 969 000 EUR) en de vrije beschikking over de gebouwen waarin de vismijn wordt geëxploiteerd.

| (335) | De Commissie is zich ervan bewust dat AGVO met enkele niet-economische publieke taken was belast (keuring van aangelande vis voor consumptie, controleren dat over de aangelande vis btw wordt geheven, publicrelationsfuncties) en met het beheer van de vissershaven. De Commissie is van oordeel dat het van AGVO terug te vorderen bedrag moet worden verminderd met de kosten waarvan kan worden aangetoond dat zij zijn gemaakt bij de uitvoering van die taken. |
| --- | --- |

(335)

De Commissie is zich ervan bewust dat AGVO met enkele niet-economische publieke taken was belast (keuring van aangelande vis voor consumptie, controleren dat over de aangelande vis btw wordt geheven, publicrelationsfuncties) en met het beheer van de vissershaven. De Commissie is van oordeel dat het van AGVO terug te vorderen bedrag moet worden verminderd met de kosten waarvan kan worden aangetoond dat zij zijn gemaakt bij de uitvoering van die taken.

11.4.   GEVOLGEN VAN HERSTRUCTURERING VAN DE VISMIJN VOOR DE KWESTIE VAN TERUGVORDERING

| (336) | De Belgische autoriteiten hebben de Commissie laten weten dat de Stad en AGVO van plan zijn de vismijn te privatiseren. Zij menen dat als de privatisering eenmaal is afgerond, ook het probleem van de staatssteun is verdwenen en de procedure zonder voorwerp wordt. |
| --- | --- |

(336)

De Belgische autoriteiten hebben de Commissie laten weten dat de Stad en AGVO van plan zijn de vismijn te privatiseren. Zij menen dat als de privatisering eenmaal is afgerond, ook het probleem van de staatssteun is verdwenen en de procedure zonder voorwerp wordt.

| (337) | De Commissie roept in dit verband in herinnering dat de privatisering misschien een einde kan maken aan de betrokken steunmaatregelen, maar niet de voordelen ongedaan kan maken die aan de begunstigden zijn verschaft in de periode voorafgaande aan beëindiging van de steunmaatregelen. Terugvordering heeft juist tot doel een eerdere situatie te herstellen om te zorgen voor een vlak speelveld op de interne markt. De Commissie wijst de Belgische autoriteiten op de Bekendmaking van de Commissie „Naar een doelmatige tenuitvoerlegging van beschikkingen van de Commissie waarbij lidstaten wordt gelast onrechtmatige en onverenigbare steun terug te vorderen” (71), in het bijzonder punt 3.2.4 daarvan, dat handelt over het terugvorderen van staatssteun van ondernemingen waarvoor faillissement is aangevraagd en insolvabele begunstigden. Wat betreft het verzoek om het besluit in deze zaak uit te stellen (zie overweging 99), meent de Commissie dat uitstel niet gepast zou zijn, omdat het belangrijk is dat onrechtmatige en onverenigbare staatssteun zo snel mogelijk wordt teruggevorderd, |
| --- | --- |

(337)

De Commissie roept in dit verband in herinnering dat de privatisering misschien een einde kan maken aan de betrokken steunmaatregelen, maar niet de voordelen ongedaan kan maken die aan de begunstigden zijn verschaft in de periode voorafgaande aan beëindiging van de steunmaatregelen. Terugvordering heeft juist tot doel een eerdere situatie te herstellen om te zorgen voor een vlak speelveld op de interne markt. De Commissie wijst de Belgische autoriteiten op de Bekendmaking van de Commissie „Naar een doelmatige tenuitvoerlegging van beschikkingen van de Commissie waarbij lidstaten wordt gelast onrechtmatige en onverenigbare steun terug te vorderen” (71), in het bijzonder punt 3.2.4 daarvan, dat handelt over het terugvorderen van staatssteun van ondernemingen waarvoor faillissement is aangevraagd en insolvabele begunstigden. Wat betreft het verzoek om het besluit in deze zaak uit te stellen (zie overweging 99), meent de Commissie dat uitstel niet gepast zou zijn, omdat het belangrijk is dat onrechtmatige en onverenigbare staatssteun zo snel mogelijk wordt teruggevorderd,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

1.   De steun voor een bedrag van 3 969 000 EUR die aan de NV Exploitatie Vismijn Oostende (EVO) is toegekend in de vorm van een startkapitaal en leningen die later in kapitaalverhogingen zijn omgezet, is onverenigbaar met de interne markt.

2.   De steun voor een bedrag van 4 284 995 EUR die aan EVO is toegekend in de vorm van gratis garanties voor leningen, is onverenigbaar met de interne markt.

3.   De steun die aan EVO is toegekend in de vorm van het kosteloze gebruiksrecht op de vismijngebouwen in de vissershaven van Oostende, is onverenigbaar met de interne markt.

Artikel 2

1.   De steun voor een bedrag van 6 200 000 EUR die aan het „Autonoom Gemeentebedrijf Vismijn Oostende” (AGVO) is toegekend in de vorm van een startkapitaal, is onverenigbaar met de interne markt.

2.   De steun die aan AGVO is toegekend in de vorm van gratis garanties voor leningen, is onverenigbaar met de interne markt.

3.   De steun die aan AGVO is toegekend in de vorm van het gebruiksrecht, kosteloos en/of tegen een prijs beneden de marktprijs, op gronden en gebouwen in de vissershaven van Oostende, is onverenigbaar met de interne markt.

4.   De steun die aan AGVO is toegekend in de vorm van de kosteloze overdracht van de eigendom van 57 500 m2 aan gebouwen in de vissershaven van Oostende, van 26 maart 2004 tot 4 september 2009, is onverenigbaar met de interne markt.

5.   De steun die aan AGVO is toegekend in de vorm van het recht op het innen van fiscale rechten sinds 14 maart 2002, is onverenigbaar met de interne markt.

Artikel 3

De steun die aan NV Pakhuizen (PAKHUIZEN) is toegekend en die voortvloeit uit de erfpachtovereenkomst die in 1989 met de Stad Oostende is gesloten, is onverenigbaar met de interne markt.

Artikel 4

1.   België vordert de in artikel 1 en artikel 2, leden 2 tot en met 5, bedoelde steun van de begunstigden terug.

2.   België vordert de in artikel 2, lid 1, bedoelde steun terug voor zover deze daadwerkelijk aan AGVO is uitbetaald (3 596 665,62 EUR).

3.   België vordert de in artikel 3 bedoelde steun terug voor zover deze is toegekend sinds 13 maart 1996.

4.   De terug te vorderen bedragen zijn rentedragend vanaf de datum waarop zij aan de begunstigden ter beschikking werden gesteld tot het moment van de daadwerkelijke terugbetaling ervan of, wanneer de steunmaatregelen vóór de terugvordering zijn beëindigd, de laatste datum waarop de begunstigden erover konden beschikken.

5.   De rente wordt op samengestelde grondslag berekend overeenkomstig het bepaalde in hoofdstuk V van Verordening (EG) nr. 794/2004 van de Commissie (72) en Verordening (EG) nr. 271/2008 van de Commissie tot wijziging van Verordening (EG) nr. 794/2004 (73).

6.   België annuleert alle nog uitstaande betalingen en/of andere vormen van het verlenen van de in de artikelen 1, 2 en 3 bedoelde steun met ingang van de datum waarop dit besluit is vastgesteld.

Artikel 5

1.   De in de artikelen 1, 2 en 3 bedoelde steun wordt onverwijld en daadwerkelijk teruggevorderd.

2.   België zorgt ervoor dat dit besluit binnen vier maanden na de datum van kennisgeving ervan ten uitvoer wordt gelegd.

Artikel 6

1.   Binnen twee maanden na kennisgeving van dit besluit verstrekt België de volgende informatie aan de Commissie:

| a) | het totale van AGVO, EVO en PAKHUIZEN terug te vorderen bedrag (hoofdsom en terugvorderingsrente); |
| --- | --- |

a)

het totale van AGVO, EVO en PAKHUIZEN terug te vorderen bedrag (hoofdsom en terugvorderingsrente);

| b) | een gedetailleerde beschrijving van de reeds genomen en voorgenomen maatregelen om aan dit besluit te voldoen; |
| --- | --- |

b)

een gedetailleerde beschrijving van de reeds genomen en voorgenomen maatregelen om aan dit besluit te voldoen;

| c) | documenten waaruit blijkt dat AGVO, EVO en PAKHUIZEN is gelast de steun terug te betalen. |
| --- | --- |

c)

documenten waaruit blijkt dat AGVO, EVO en PAKHUIZEN is gelast de steun terug te betalen.

2.   België houdt de Commissie op de hoogte van de voortgang van de nationale maatregelen om dit besluit ten uitvoer te leggen, totdat de in de artikelen 1, 2 en 3 bedoelde steun volledig is terugbetaald. Het verstrekt, op eenvoudig verzoek van de Commissie, onverwijld informatie over de reeds genomen en voorgenomen maatregelen om aan dit besluit te voldoen. Het verstrekt tevens gedetailleerde informatie over de reeds van AGVO, EVO en PAKHUIZEN teruggevorderde steunbedragen en terugvorderingsrente.

Artikel 7

Dit besluit is gericht tot het Koninkrijk België.

Gedaan te Brussel, 27 april 2010.

Voor de Commissie

Maria DAMANAKI

Lid van de Commissie

---

(1)  PB L 1 van 3.1.1994, blz. 3.

1

(2)  PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1.

2

(3)  De artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag zijn sinds 1 december 2009 de artikelen 107 en 108 van het VWEU. De respectieve bepalingen zijn in wezen identiek. Voor zover van toepassing, dienen in dit besluit de verwijzingen naar de artikelen 107 en 108 van het VWEU te worden gelezen als verwijzingen naar de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag.

3

(4)  PB C 238 van 17.9.2008, blz. 12.

4

(5)  Zie voetnoot 3.

5

(6)  De Belgische Zeevisserij — Aanvoer en Besomming 2007, Vlaamse overheid, Departement Landbouw en Visserij, (http://www2.vlaanderen.be/landbouw/downloads/vis/aanvoer_besomming_2007.pdf), blz. 12.

6

(7)  Vlaamse overheid, Departement Landbouw en Visserij, Jaaroverzicht Zeevisserij 1998, 1999, 2000 en 2001, (http://lv.vlaanderen.be/nlapps/docs/default.asp?fid=122).

7

(8)  AGVO is op 23 november 2001 door de Stad opgericht. Het daartoe strekkende besluit is op 14 maart 2002 door de Vlaamse minister voor Binnenlandse Zaken goedgekeurd.

8

(9)  „De Stad Oostende kan aan het AG Vismijn Oostende de volle eigendom, respectievelijk de bestaande zakelijke rechten en beheersrechten overdragen van de goederen die zich bevinden binnen of behoren bij het in artikel 3.1 omschreven Visserhavengebied of die nodig en/of nuttig zijn voor de realisatie van de doelstellingen van het AG Vismijn Oostende [...]. In afwachting van de overdracht van de onroerende goederen krijgt het AG Vismijn Oostende het uitsluitend recht deze goederen zonder vergoeding te gebruiken.”.

9

(10)  Project bestaande uit het vissen/kopen van krabben in Noorwegen om deze vervolgens op de Aziatische markt (proberen) te verkopen.

10

(11)  Jaarrekening AGVO 2005, blz. 26 (verslag van de Raad van Bestuur aan de aandeelhouders over de waardering van de aandelen in EVO): „Tenslotte is het niet onbelangrijk dat in deze fase de engagementen van de Stad Oostende een wezenlijke buffer vormen om op verantwoorde wijze een waardering in going concern toe te passen zodat de waardering zoals beschreven in artikel 66§2 mag aangehouden worden en niet naar een waardering in discontinuïteit moet overgegangen (sic) worden.”.

11

(12)  PB C 288 van 9.10.1999, blz. 2.

12

(13)  PB C 19 van 20.1.2001, blz. 7; PB C 229 van 14.9.2004, blz. 5; PB C 84 van 3.4.2008, blz. 10.

13

(14)  Arrest van 24 juli 2003 in zaak C-280/00, Altmark Trans en Regierungspräsidium Magdeburg/Nahverkehrsgesellschaft Altmark, Jurispr. blz. I-7747.

14

Altmark Trans en Regierungspräsidium Magdeburg/Nahverkehrsgesellschaft Altmark

(15)  PB L 312 van 29.11.2005, blz. 67.

15

(16)  Arrest van 23 april 1991 in zaak C-41/90 Höfner en Elser, Jurispr. blz. I-1979, punt 21; arrest van 16 maart 2004 in de gevoegde zaken C-264/01, C-306/01, C-354/01 en C-355/01 AOK Bundesverband, Jurispr. blz. I-2493, punt 46; arrest van 10 januari 2006 in zaak C-222/04 Ministero dell’Economia/Cassa di Risparmio e.a., Jurispr. blz. I-289, punten 107-112.

16

Höfner en Elser

AOK Bundesverband

Ministero dell’Economia/Cassa di Risparmio e.a.

(17)  Arrest van het Hof van 24 oktober 2002 in zaak C-82/01 P Aéroports de Paris/Commissie,Jurispr. blz. I-9297, punt 78; arrest van het Gerecht van 12 december 2000 in zaak T-128/98 Aéroports de Paris/Commissie, Jurispr. blz. II-3929, punten 122-124.

17

Aéroports de Paris/Commissie,

Aéroports de Paris/Commissie

(18)  Beschikking van 20 oktober 2004, N 520/03 — Vlaamse havens; Beschikking van 24 april 2007, N 60/06 — Project Mainportontwikkeling.

18

(19)  Arrest in zaak C-222/04 Ministero dell’Economica e delle Finanze/Cassa di Risparmio di Firenze e.a., reeds aangehaald, punten 110-117.

19

Ministero dell’Economica e delle Finanze/Cassa di Risparmio di Firenze e.a.

(20)  Arrest van 28 januari 2003 in zaak C-334/99 Duitsland/Commissie, Jurispr. blz. I-01139, punt 133; arrest van 16 mei 2002 in zaak C-482/99 Frankrijk/Commissie (Stardust Marine), Jurispr. blz. I-4397, punt 70; arrest van 3 oktober 1990 in zaak C-261/89 Italië/Commissie, Jurispr. blz. I-4437, punt 8; arrest van 14 september 1994 in de gevoegde zaken C-278/92 t/m C-280/92 Spanje/Commissie, Jurispr. blz. I-4103, punt 21; arrest van 14 september 1994 in zaak C-42/93 Spanje/Commissie, Jurispr. blz. I-4175, punt 13.

20

Duitsland/Commissie

Frankrijk/Commissie (Stardust Marine)

Italië

Commissie,

Spanje

Commissie

Spanje/Commissie,

(21)  De Stad had tegelijkertijd te maken met een verlies van gemiddeld 1 850 000 EUR per jaar.

21

(22)  Arrest van het Gerecht van 11 juli 2002 in zaak T-152/99, HAMSA/Commissie, Jurispr. blz. II-3049, punt 132; arrest van het Hof van 8 mei 2003 in de gevoegde zaken C-328/99 en C-399/00 Italië en SIM 2 Multimedia/Commissie, Jurispr. blz. I-4035, punt 44; arrest van 21 maart 1991 in zaak C-303/88 Italië/Commissie, Jurispr. blz. I-1433, punt 18 e.v.

22

HAMSA/Commissie,

Italië en SIM 2 Multimedia/Commissie,

Italië/Commissie

(23)  Arrest in zaak C-482/99 Frankrijk/Commissie (Stardust Marine), reeds aangehaald, punt 71; arrest van het Gerecht van 30 april 1998 in zaak T-16/96 Cityflyer Express/Commissie, Jurispr. blz. II-757, punt 76; arrest van het Gerecht van 6 maart 2003 in de gevoegde zaken T-228/99 en T-233/99 Westdeutsche Landesbank Girozentrale/Commissie, Jurispr. blz. II-435, punt 246.

23

Frankrijk/Commissie (Stardust Marine)

Cityflyer Express/Commissie

Westdeutsche Landesbank Girozentrale/Commissie

(24)  Arrest van het Gerecht van 21 januari 1999 in de gevoegde zaken T-129/95, T-2/96 en T-97/96 Neue Maxhütte Stahlwerke/Commissie, Jurispr. blz. II-17, punt 124; arrest in de gevoegde zaken C-278/92, C-279/92 en 280/92 Spanje/Commissie, reeds aangehaald, punt 26.

24

Neue Maxhütte Stahlwerke/Commissie

Spanje/Commissie

(25)  Antwoord van de Belgische autoriteiten van 19 oktober 2006, blz. 2: „De Stad koos voor deze laatste oplossing: [...] — de locale economie rondom de vismijn scheepsherstel, scheepsbenodigheden (sic), opslag- en diepvriesbedrijven, ijsfabrieken, groot- en kleinhandels, toerisme ...) bleef behouden, wat in de naweeën van de sluiting (1997) van de plaatselijke (verlieslatende) Regie der Maritiem Transport (verlies van 1 700 arbeidsplaatsen) een belangrijke considerans was binnen een Stad met meer dan 12 % werkloosheid.”. Antwoord van de Belgische autoriteiten van 19 oktober 2006, blz. 6: „Dit belet niet dat de gedelegeerde bestuurder van een bedrijf dat voor 100 % gehouden wordt door een lokale overheid ook oog heeft voor de maatschappelijke en sociale rol die de vismijn van Oostende binnen de regio kan vervullen en die de Stad anno 2001 heeft gemotiveerd om niet radicaal tot sluiting over te gaan.”.

25

.

(26)  Arrest in de gevoegde zaken C-328/99 en C-399/00 Italië en SIM 2 Multimedia/Commissie, reeds aangehaald, punt 44; arrest in zaak C-303/88 Italië/Commissie, reeds aangehaald, punt 18 e.v.

26

Italië en SIM 2 Multimedia/Commissie,

Italië/Commissie

(27)  „Het AG Vismijn Oostende beslist vrij over het aanleggen, het bouwen, het onderhouden, het herstellen, het verbeteren, het bedienen, het zelf exploiteren en het aan derden ter beschikking stellen van roerende en onroerende goederen.”.

27

(28)  Arrest in zaak C-482/99 Frankrijk/Commissie, reeds aangehaald, punt 71; arrest in zaak T-16/96 Cityflyer Express/Commissie, reeds aangehaald, punt 76; arrest in de gevoegde zaken T-228/99 en T-233/99 Westdeutsche Landesbank Girozentrale/Commissie, reeds aangehaald, punt 246.

28

Frankrijk/Commissie

Cityflyer Express/Commissie

Westdeutsche Landesbank Girozentrale/Commissie

(29)  PB C 209 van 10.7.1997, blz. 3.

29

(30)  Om die reden dekt het dispositief van deze beschikking ook het mogelijke geval dat AGVO weliswaar een vergoeding moet betalen voor de eigendom die momenteel tot zijn beschikking is gesteld, maar dat die vergoeding onder de marktprijs ligt.

30

(31)  PB C 71 van 11.3.2000, blz. 14.

31

(32)  Arrest in zaak C-342/96 (1999) Spanje/Commissie, Jurispr. blz. I-2459; arrest in zaak C-256/97 (1999) DTM Transports SA, Jurispr. blz. I-3913; arrest in zaak T-152/99, HAMSA/Commissie, reeds aangehaald.

32

Spanje/Commissie,

DTM Transports SA,

HAMSA/Commissie,

(33)  Punt 3.4 van de mededeling betreffende garanties.

33

(34)  Beschikking C 5/03 (ex NN 115/02) van 21 januari 2003 — Steun aan MobilCom AG, (PB C 80 van 3.4.2003, blz. 5).

34

(35)  Arrest van het Gerecht in de gevoegde zaken T-204/97 en T-270/97 EPAC/Commissie, Jurispr. blz. II-2267, punt 82.

35

EPAC/Commissie

(36)  Voor een zaak betreffende garantieverstrekking door de moedermaatschappij, zie de garantie die CDC verstrekte ten behoeve van haar dochter CDC IXIS; beschikking van 21 januari 2003 en 30 april 2003, E 50/01, PB C 154 van 2.7.2003, blz. 13. Er was weliswaar een vergoeding voor de garantie gegeven, maar die was niet marktconform en werd daarom geacht een element van staatssteun te bevatten.

36

(37)  De Belgische autoriteiten erkennen dat de Stad zelfs niet altijd een kopie heeft van de contractuele stukken met betrekking tot leningen en garanties, zie bijlage B bij de brief van 27 november 2007.

37

(38)  Arrest in zaak C-334/99 Duitsland/Commissie, reeds aangehaald, punt 138; Beschikking 1999/720/EG, EGKS van 8 juli 1999 — staatssteun aan Gröditzer Stahlwerke, PB L 292 van 13.11.1999, blz. 27, punt 45.

38

Duitsland/Commissie

(39)  Zie bijvoorbeeld punt 17 van de Richtsnoeren R & H 1999.

39

(40)  België heeft bij herhaling benadrukt dat het recht op het vaststellen en heffen van de fiscale rechten voor het gebruik van de scheepshellingen en havensluizen bij de Stad bleef berusten.

40

(41)  Arrest in de gevoegde zaken T-204/97 en T-270/97 EPAC/Commissie, reeds aangehaald, punt 82.

41

EPAC/Commissie

(42)  Voor een zaak betreffende garantieverstrekking door de moedermaatschappij, zie de garantie die CDC verstrekte ten behoeve van haar dochter CDC IXIS; beschikking van 17 januari 2003, steunmaatregel 50/01. Er was weliswaar een vergoeding voor de garantie gegeven, maar die was niet marktconform en werd daarom geacht een element van staatssteun te bevatten.

42

(43)  Arrest in zaak C-39/94 (1996) SFEI/La Poste, Jurispr. blz. I-3547, punt 61.

43

SFEI/La Poste

(44)  PB C 244 van 1.10.2004, blz. 2.

44

(45)  Zie bijvoorbeeld punt 17 van de Richtsnoeren R & H 1999.

45

(46)  Beschikking 96/563/EG — Jadecost, PB L 246 van 27.9.1996, bevestigd in het arrest van het Hof in zaak C-288/96 (2000), Duitsland/Commissie, Jurispr. blz. I-8237, punt 41.

46

Duitsland/Commissie,

(47)  Op één van de vijftienduizend aandelen na.

47

(48)  Arrest in zaak C-482/99 Frankrijk/Commissie (Stardust Marine), reeds aangehaald, punt 71; zaak T-16/96 Cityflyer Express/Commissie, reeds aangehaald, punt 76; arrest in de gevoegde zaken T-228/99 en T-233/99 Westdeutsche Landesbank Girozentrale/Commissie, reeds aangehaald, punt 246.

48

Frankrijk/Commissie (Stardust Marine)

Cityflyer Express/Commissie

Westdeutsche Landesbank Girozentrale/Commissie

(49)  Het startkapitaal van EVO is niet alleen uit het startkapitaal van AGVO gefinancierd. De kapitaalinjectie in EVO is immers groter dan het kapitaal dat in AGVO is ingebracht.

49

(50)  Zie tevens punt 99 van Beschikking 2006/740/EG van de Commissie van 20 oktober 2004, Hamburgische Landesbank — Girozentrale (PB L 307 van 7.11.2006, blz. 110).

50

Hamburgische Landesbank — Girozentrale

(51)  Zie overwegingen 203 en 306 van dit besluit.

51

(52)  Zie bijvoorbeeld punt 17 van de Richtsnoeren R & H 1999.

52

(53)  Zie overweging 44 van dit besluit.

53

(54)  Artikel 5 van de Erfpachtwet van 10 januari 1824, Staatsblad XIX, nr. 14.

54

(55)  Arrest in zaak C 482/99 Frankrijk/Commissie, reeds aangehaald.

55

Frankrijk/Commissie

(56)  Zie het antwoord van de Belgische autoriteiten van 19 oktober 2006, blz. 3: „zowel op het niveau van aandeelhouderschap als dat van de organen (bestuur) dient de Gemeente (achter AGVO) krachtens de wet de meerderheid te hebben in de stemrechten. Dit is hier het geval.”.

56

(57)  Zie arrest in zaak 730/79 (1980), Philip Morris, Jurispr. blz. 2671, punten 11 en 12.

57

Philip Morris

(58)  Zie arrest-Philip Morris, reeds aangehaald.

58

Philip Morris

(59)  Zie tevens punt 12 van de Richtsnoeren R & H 1999, dat bepaalt dat die Richtsnoeren ook op de landbouw en visserij van toepassing zijn.

59

(60)  Beschikking 2008/849/EG van de Commissie van 16 juli 2008, staatsteun C14/07 (ex. NN 15/07), Italië, herstructureringssteun aan NGP (PB L 301 van 12.11.2008, blz. 14).

60

(61)  Verwerving door AGVO van PAKHUIZEN in 2004 en van een belang van 51 procent in Haf Holding BO (IJsland) in 2006. Ook EVO is bij verscheidene projecten betrokken geweest, zoals het Pollar Drift- (project koningskrabben’) en het Novafish-project (HAF Holding), die beide worden genoemd in de jaarrekeningen voor 2005. Zie ook de opmerking van Grimsby Market dat „EVO rond 2005/2006 begon met het rechtstreeks aankopen van vis van IJslandse vissers tegen (hoge) vaste prijzen om in Oostende te worden afgeslagen, vaak tegen lagere prijzen”. De Belgische autoriteiten hebben geen enkele opmerking van derden weerlegd. Bovendien bevestigen de aanbestedingsstukken die door de Belgische autoriteiten zijn overgelegd, dat EVO vóór 2007 activiteiten in het buitenland ontplooide, maar daarmee in 2007 is gestopt (zie Memorandum, blz. 39).

61

(62)  Het verstrekken van leningen onder de voorwaarde dat de lener zijn vis in Oostende laat veilen; het geven van een vergoeding (soms tot wel 100 procent) voor de transportkosten wanneer de vis in Oostende wordt geveild; gegarandeerde minimumprijzen bij de afslag enz.

62

(63)  Punt 70 van de Richtsnoeren R & H 1999 bepaalt dat de punten 35-39 van de Richtsnoeren gelden voor alle ondernemingen in de landbouwsector, inclusief kmo’s. Wat compenserende maatregelen betreft, kunnen de lidstaten voor de landbouwsector kiezen tussen toepassing van ofwel de punten 35-39 van de Richtsnoeren of de speciale regels voor de landbouwsector als vervat in de punten 73-82.

63

(64)  PB C 244 van 1.10.2004, blz. 2.

64

(65)  Arrest van het Hof in zaak C-158/94 (1997), Commissie/Italië, Jurispr. blz. I-5789, punt 54.

65

Commissie/Italië

(66)  PB C 281 van 26.9.1996, blz. 3.

66

(67)  PB C 17 van 19.1.2001, blz. 4.

67

(68)  PB C 297 van 29.11.2005, blz. 4.

68

(69)  Zoals reeds is opgemerkt, is het zo onzeker of de clausule dat de verpachter na 27 jaar recht heeft op de helft van de winst van PAKHUIZEN enige werkelijke waarde vertegenwoordigt, dat op basis daarvan niets kan worden afgetrokken. Bovendien is de pacht beëindigd, zodat deze clausule niet zal worden toegepast.

69

(70)  PB C 14 van 19.1.2008, blz. 6.

70

(71)  PB C 272 van 15.11.2007, blz. 4.

71

(72)  PB L 140 van 30.4.2004, blz. 1.

72

(73)  PB L 82 van 25.3.2008, blz. 1.

73

---

IV Handelingen die vóór 1 december 2009 zijn aangenomen krachtens het EG-Verdrag, het EU-Verdrag en het Euratom-Verdrag

| 19.10.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | L 274/139 |
| --- | --- | --- | --- |

19.10.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

L 274/139

---

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 18 november 2009

betreffende steunmaatregel C 10/09 (ex N 138/09) die Nederland ten uitvoer heeft gelegd ten behoeve van de Illiquid Assets Back-upfaciliteit en het herstructureringsplan voor ING

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2009) 9000)

(Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2010/608/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de lidstaten en overige belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken (1), en aangezien de Commissie van de belanghebbenden geen opmerkingen ter zake heeft ontvangen,

Overwegende hetgeen volgt:

1.   DE PROCEDURE

| (1) | Op 12 november 2008 heeft de Commissie in zaak N 528/08 toestemming gegeven voor een noodherkapitalisatie. Met deze herkapitalisatiemaatregel schreef Nederland in voor een uitgifte door ING van Core Tier 1-effecten ten belope van 10 miljard EUR. Deze maatregel werd goedgekeurd voor een periode van zes maanden, mits er binnen die periode van zes maanden een geloofwaardig plan werd ingediend (2). De geldigheid van de noodherkapitalisatie werd bij de indiening van een herstructureringsplan automatisch verlengd totdat de Commissie tot een besluit over het plan was gekomen. |
| --- | --- |

(1)

Op 12 november 2008 heeft de Commissie in zaak N 528/08 toestemming gegeven voor een noodherkapitalisatie. Met deze herkapitalisatiemaatregel schreef Nederland in voor een uitgifte door ING van Core Tier 1-effecten ten belope van 10 miljard EUR. Deze maatregel werd goedgekeurd voor een periode van zes maanden, mits er binnen die periode van zes maanden een geloofwaardig plan werd ingediend (2). De geldigheid van de noodherkapitalisatie werd bij de indiening van een herstructureringsplan automatisch verlengd totdat de Commissie tot een besluit over het plan was gekomen.

| (2) | Op 31 maart 2009 heeft de Commissie in zaak C 10/09 (ex N 138/09) voor een periode van zes maanden toestemming gegeven voor een maatregel ten behoeve van aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa (impaired asset-maatregel — hierna „de IA-maatregel” genoemd) voor een portefeuille van Amerikaanse Alt-A Residential Mortgage Backed Securities (hierna „RMBS” genoemd) ten gunste van ING (3). De Nederlandse autoriteiten noemen deze maatregel de Illiquid Assets Back-up Faciliteit (hierna „IABF” genoemd). Omdat de Commissie twijfel had of bepaalde aspecten van deze IA-maatregel wel in overeenstemming waren met haar mededeling betreffende aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa (4) (hierna „de mededeling besmette activa” genoemd), heeft zij besloten de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden. |
| --- | --- |

(2)

Op 31 maart 2009 heeft de Commissie in zaak C 10/09 (ex N 138/09) voor een periode van zes maanden toestemming gegeven voor een maatregel ten behoeve van aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa (impaired asset-maatregel — hierna „de IA-maatregel” genoemd) voor een portefeuille van Amerikaanse Alt-A Residential Mortgage Backed Securities (hierna „RMBS” genoemd) ten gunste van ING (3). De Nederlandse autoriteiten noemen deze maatregel de Illiquid Assets Back-up Faciliteit (hierna „IABF” genoemd). Omdat de Commissie twijfel had of bepaalde aspecten van deze IA-maatregel wel in overeenstemming waren met haar mededeling betreffende aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa (4) (hierna „de mededeling besmette activa” genoemd), heeft zij besloten de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden.

| (3) | Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure is in het Publicatieblad van de Europese Unie bekendgemaakt (5). De Commissie heeft belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen te maken. De Commissie heeft van belanghebbenden geen opmerkingen ter zake ontvangen. |
| --- | --- |

(3)

Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure is in het Publicatieblad van de Europese Unie bekendgemaakt (5). De Commissie heeft belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen te maken. De Commissie heeft van belanghebbenden geen opmerkingen ter zake ontvangen.

| (4) | De goedkeuring van de IA-maatregel werd verlengd bij besluit van de Commissie van 15 september 2009 (6). |
| --- | --- |

(4)

De goedkeuring van de IA-maatregel werd verlengd bij besluit van de Commissie van 15 september 2009 (6).

| (5) | Voorts heeft Nederland in het kader van de Nederlandse kredietgarantieregeling (goedgekeurd bij besluit van de Commissie van 30 oktober 2009 betreffende steunmaatregel N 524/08 en verlengd bij het besluit van de Commissie van 7 juli 2009 betreffende steunmaatregel N 379/09 (7)) garanties verleend voor verplichtingen van ING op middellange termijn ten belope van: i) 9 miljard USD (waarvan 8,25 miljard USD al aangegaan), en ii) 5 miljard EUR (waarvan 4,15 miljard EUR al aangegaan). |
| --- | --- |

(5)

Voorts heeft Nederland in het kader van de Nederlandse kredietgarantieregeling (goedgekeurd bij besluit van de Commissie van 30 oktober 2009 betreffende steunmaatregel N 524/08 en verlengd bij het besluit van de Commissie van 7 juli 2009 betreffende steunmaatregel N 379/09 (7)) garanties verleend voor verplichtingen van ING op middellange termijn ten belope van: i) 9 miljard USD (waarvan 8,25 miljard USD al aangegaan), en ii) 5 miljard EUR (waarvan 4,15 miljard EUR al aangegaan).

| 6. | Op 25 november 2008, 8 april 2009, 18 mei 2009 en 9 november 2009 heeft de Commissie van marktdeelnemers informatie ontvangen dat ING Direct Europe gedurende een korte periode in advertenties had uitgepakt met de kapitaalinjectie die zij van Nederland had ontvangen en dat zulks werd gepercipieerd als agressief commercieel optreden. |
| --- | --- |

6.

Op 25 november 2008, 8 april 2009, 18 mei 2009 en 9 november 2009 heeft de Commissie van marktdeelnemers informatie ontvangen dat ING Direct Europe gedurende een korte periode in advertenties had uitgepakt met de kapitaalinjectie die zij van Nederland had ontvangen en dat zulks werd gepercipieerd als agressief commercieel optreden.

| 7. | Tussen de diensten van de Commissie en de Nederlandse autoriteiten heeft een aantal bijeenkomsten, e-mailcorrespondentie en teleconferenties plaatsgevonden. |
| --- | --- |

7.

Tussen de diensten van de Commissie en de Nederlandse autoriteiten heeft een aantal bijeenkomsten, e-mailcorrespondentie en teleconferenties plaatsgevonden.

| 8. | Wat betreft kwesties die verband houden met de methodieken voor de waardering van activa zoals die in het kader van de IA-maatregel werden gebruikt, heeft de Commissie een beroep gedaan op de technische bijstand van externe deskundigen onder contract bij de Commissie (Duff & Phelps en prof. dr. Wim Schoutens (K.U.Leuven)) en van deskundigen van de Europese Centrale Bank. |
| --- | --- |

8.

Wat betreft kwesties die verband houden met de methodieken voor de waardering van activa zoals die in het kader van de IA-maatregel werden gebruikt, heeft de Commissie een beroep gedaan op de technische bijstand van externe deskundigen onder contract bij de Commissie (Duff & Phelps en prof. dr. Wim Schoutens (K.U.Leuven)) en van deskundigen van de Europese Centrale Bank.

| 9. | Op 12 mei 2009 heeft Nederland bij de Commissie een herstructureringsplan voor de ING Groep ingediend; dit is op 7 juli 2009 met verdere informatie aangevuld. Het herstructureringsplan is op 22 oktober aangepast (wanneer hierna sprake is van het herstructureringsplan, wordt daarmee telkens deze laatste versie van het herstructureringsplan bedoeld). Deze aanpassing omvatte onder meer een aanpassing van de voorwaarden voor de terugbetaling van de kapitaalinjectie door Nederland. |
| --- | --- |

9.

Op 12 mei 2009 heeft Nederland bij de Commissie een herstructureringsplan voor de ING Groep ingediend; dit is op 7 juli 2009 met verdere informatie aangevuld. Het herstructureringsplan is op 22 oktober aangepast (wanneer hierna sprake is van het herstructureringsplan, wordt daarmee telkens deze laatste versie van het herstructureringsplan bedoeld). Deze aanpassing omvatte onder meer een aanpassing van de voorwaarden voor de terugbetaling van de kapitaalinjectie door Nederland.

| 10. | Op 22 oktober 2009 heeft Nederland een aantal verbintenissen aangegaan ten aanzien van de tenuitvoerlegging van het herstructureringsplan en de vergoeding voor de IA-maatregel. |
| --- | --- |

10.

Op 22 oktober 2009 heeft Nederland een aantal verbintenissen aangegaan ten aanzien van de tenuitvoerlegging van het herstructureringsplan en de vergoeding voor de IA-maatregel.

| 11. | Nederland heeft de Commissie meegedeeld dat het, om redenen van spoedeisendheid, bij wijze van uitzondering ermee instemde dat deze beschikking in het Engels wordt gegeven. |
| --- | --- |

11.

Nederland heeft de Commissie meegedeeld dat het, om redenen van spoedeisendheid, bij wijze van uitzondering ermee instemde dat deze beschikking in het Engels wordt gegeven.

2.   BESCHRIJVING VAN DE FEITEN

2.1.   De begunstigde onderneming

| 12. | ING bestaat uit ING Groep NV (hierna „ING Groep” genoemd), de moederholding die volledige zeggenschap heeft over ING Bank NV en ING Verzekeringen NV, twee dochterholdings die op hun beurt zeggenschap hebben over, onderscheidenlijk, de bank- en verzekeringsdochterondernemingen. ING Groep heeft meer dan 70 individuele bedrijven met meer dan 2 500 rechtspersonen die in ongeveer 50 landen actief zijn. Per ultimo 2008 bedroeg het balanstotaal van de groep 1 332 miljard EUR, waarvan meer dan 75 % aan de bankactiviteiten van ING valt toe te wijzen. |
| --- | --- |

12.

ING bestaat uit ING Groep NV (hierna „ING Groep” genoemd), de moederholding die volledige zeggenschap heeft over ING Bank NV en ING Verzekeringen NV, twee dochterholdings die op hun beurt zeggenschap hebben over, onderscheidenlijk, de bank- en verzekeringsdochterondernemingen. ING Groep heeft meer dan 70 individuele bedrijven met meer dan 2 500 rechtspersonen die in ongeveer 50 landen actief zijn. Per ultimo 2008 bedroeg het balanstotaal van de groep 1 332 miljard EUR, waarvan meer dan 75 % aan de bankactiviteiten van ING valt toe te wijzen.

| 13. | Per ultimo 2008 bedroegen de kapitaalratio’s van ING, mede rekening houdende met de herkapitalisatiemaatregel, voor de bank 9,3 % wat betreft haar Tier 1-ratio en 7,3 % wat betreft de Core Tier 1-ratio. Voor het verzekeringsbedrijf bedroeg de kapitaaldekkingsgraad 256,5 %. |
| --- | --- |

13.

Per ultimo 2008 bedroegen de kapitaalratio’s van ING, mede rekening houdende met de herkapitalisatiemaatregel, voor de bank 9,3 % wat betreft haar Tier 1-ratio en 7,3 % wat betreft de Core Tier 1-ratio. Voor het verzekeringsbedrijf bedroeg de kapitaaldekkingsgraad 256,5 %.

| 14. | De kapitaalstructuur van de ING Groep omvat ook de zogeheten core debt, dit is de senior debt die op groepsniveau is aangegaan en vervolgens als aandeelhouderskapitaal in ING Bank en ING Verzekeringsholding is geïnvesteerd (de zogeheten dubbele hefboom). Daarnaast is de ING Insurance-holding zelf voor 2,3 miljard EUR zogeheten core debt aangegaan, die als aandeelhouderskapitaal in haar verzekeringsdochterondernemingen kan worden gebruikt. |
| --- | --- |

14.

De kapitaalstructuur van de ING Groep omvat ook de zogeheten core debt, dit is de senior debt die op groepsniveau is aangegaan en vervolgens als aandeelhouderskapitaal in ING Bank en ING Verzekeringsholding is geïnvesteerd (de zogeheten dubbele hefboom). Daarnaast is de ING Insurance-holding zelf voor 2,3 miljard EUR zogeheten core debt aangegaan, die als aandeelhouderskapitaal in haar verzekeringsdochterondernemingen kan worden gebruikt.

| 15. | De beleggingsportefeuille van ING omvatte haar Alt-A-portefeuille die grotendeels in handen was van ING Direct Verenigde Staten. ING Direct Verenigde Staten had onder het Amerikaanse recht de status van thrift-instelling, waardoor zij verplicht was het merendeel van de door haar opgehaalde spaargelden in Amerikaanse hypotheken of in aan Amerikaanse hypotheken gekoppelde beleggingen te investeren. Daardoor wees ING een aanzienlijk bedrag van haar beleggingsportefeuille toe aan Amerikaanse Alt-A RMBS. Deze Alt-A-portfeuille werd door de IA-maatregel van Nederland gedekt (zoals beschreven in punt 2.3.2). De beleggingsportefeuille van ING bestaat voorts uit een aanzienlijk aandeel Commercial Mortgage-Backed Securities (hierna „CMBS” genoemd), Amerikaanse RMBS en vastgoedinvesteringen die niet onder de IA-maatregel vallen. |
| --- | --- |

15.

De beleggingsportefeuille van ING omvatte haar Alt-A-portefeuille die grotendeels in handen was van ING Direct Verenigde Staten. ING Direct Verenigde Staten had onder het Amerikaanse recht de status van thrift-instelling, waardoor zij verplicht was het merendeel van de door haar opgehaalde spaargelden in Amerikaanse hypotheken of in aan Amerikaanse hypotheken gekoppelde beleggingen te investeren. Daardoor wees ING een aanzienlijk bedrag van haar beleggingsportefeuille toe aan Amerikaanse Alt-A RMBS. Deze Alt-A-portfeuille werd door de IA-maatregel van Nederland gedekt (zoals beschreven in punt 2.3.2). De beleggingsportefeuille van ING bestaat voorts uit een aanzienlijk aandeel Commercial Mortgage-Backed Securities (hierna „CMBS” genoemd), Amerikaanse RMBS en vastgoedinvesteringen die niet onder de IA-maatregel vallen.

2.2.   De activiteiten van de onderneming

| 16. | Eind 2008 was ING actief in zes business lines. ING was ook actief op het gebied van vermogensbeheer, een activiteit die functioneel deel uitmaakte van de respectieve regionale businessunits in het verzekeringsbedrijf. |
| --- | --- |

16.

Eind 2008 was ING actief in zes business lines. ING was ook actief op het gebied van vermogensbeheer, een activiteit die functioneel deel uitmaakte van de respectieve regionale businessunits in het verzekeringsbedrijf.

2.2.1.   Retail banking

| 17. | ING verzorgt retail banking diensten in Nederland, België, Polen, Roemenië, Turkije, India en Thailand (de via ING Direct aangeboden retail banking diensten worden niet hier, maar in punt 2.2.2 beschreven). Private banking diensten worden aangeboden in Nederland, België, Luxemburg, Zwitserland en in verschillende landen in Azië en Centraal- en Oost-Europa. De dienstverlening aan het mkb en in het Mid-Corporate segment is bij ING Retail Banking ondergebracht. |
| --- | --- |

17.

ING verzorgt retail banking diensten in Nederland, België, Polen, Roemenië, Turkije, India en Thailand (de via ING Direct aangeboden retail banking diensten worden niet hier, maar in punt 2.2.2 beschreven). Private banking diensten worden aangeboden in Nederland, België, Luxemburg, Zwitserland en in verschillende landen in Azië en Centraal- en Oost-Europa. De dienstverlening aan het mkb en in het Mid-Corporate segment is bij ING Retail Banking ondergebracht.

| 18. | Voor haar retail bankingactiviteiten in Nederland en België combineert ING een direct banking-model met een bankkantorennet. ING levert betaalrekeningsdiensten en betalingssystemen, spaarrekeningen, hypotheken, consumptief krediet, kredietkaartdiensten, beleggings- en verzekeringsproducten. Hypotheken worden aangeboden via een direct kanaal, via gebonden verkoopsmedewerkers maar ook via intermediairs. Via haar bankkantorennet biedt ING ook een volledig scala universele-bankproducten en levens- en schadeverzekeringsproducten aan. |
| --- | --- |

18.

Voor haar retail bankingactiviteiten in Nederland en België combineert ING een direct banking-model met een bankkantorennet. ING levert betaalrekeningsdiensten en betalingssystemen, spaarrekeningen, hypotheken, consumptief krediet, kredietkaartdiensten, beleggings- en verzekeringsproducten. Hypotheken worden aangeboden via een direct kanaal, via gebonden verkoopsmedewerkers maar ook via intermediairs. Via haar bankkantorennet biedt ING ook een volledig scala universele-bankproducten en levens- en schadeverzekeringsproducten aan.

| 19. | In het Nederlandse retail banking-segment (particuliere cliënten) bedraagt het marktaandeel van ING 40-50 % (8) voor basisbankieren. Haar marktaandeel voor spaarrekeningen bedraagt 30-40 % gemeten naar waarde en 20-30 % gemeten naar aantallen. Voor consumptief krediet (gemeten naar waarde), voor hypotheken en voor private banking bedragen de marktaandelen telkens 10-20 %. |
| --- | --- |

19.

In het Nederlandse retail banking-segment (particuliere cliënten) bedraagt het marktaandeel van ING 40-50 % (8) voor basisbankieren. Haar marktaandeel voor spaarrekeningen bedraagt 30-40 % gemeten naar waarde en 20-30 % gemeten naar aantallen. Voor consumptief krediet (gemeten naar waarde), voor hypotheken en voor private banking bedragen de marktaandelen telkens 10-20 %.

| 20. | De marktaandelen in België zijn als volgt: [10-15] % (9) voor zichtrekeningen, [20-25] % voor consumptief krediet, [15-20] % voor woonkredieten, [10-15] % voor sparen en [10-15] % voor beleggingsfondsen. De marktaandelen voor retail banking liggen in Polen bij [5-10] % algemeen en [5-10] % voor sparen. In Roemenië bedraagt het marktaandeel van ING [0-5] % voor al haar verplichtingen en [0-5] % voor al haar activa. De marktaandelen op de Turkse spaarmarkt bedragen [0-5] %. |
| --- | --- |

20.

De marktaandelen in België zijn als volgt: [10-15] % (9) voor zichtrekeningen, [20-25] % voor consumptief krediet, [15-20] % voor woonkredieten, [10-15] % voor sparen en [10-15] % voor beleggingsfondsen. De marktaandelen voor retail banking liggen in Polen bij [5-10] % algemeen en [5-10] % voor sparen. In Roemenië bedraagt het marktaandeel van ING [0-5] % voor al haar verplichtingen en [0-5] % voor al haar activa. De marktaandelen op de Turkse spaarmarkt bedragen [0-5] %.

2.2.2.   ING Direct — retail banking

| 21. | ING Direct richt zich met direct retail banking via internet op cliënten in Australië, Oostenrijk, Canada, Frankrijk, Duitsland, Italië, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. De belangrijkste producten zijn spaarrekeningen en hypotheken, en in toenemende mate ook beleggingsfondsen en betaalrekeningen. |
| --- | --- |

21.

ING Direct richt zich met direct retail banking via internet op cliënten in Australië, Oostenrijk, Canada, Frankrijk, Duitsland, Italië, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. De belangrijkste producten zijn spaarrekeningen en hypotheken, en in toenemende mate ook beleggingsfondsen en betaalrekeningen.

| 22. | Wat sparen betreft, beliep het marktaandeel van ING Direct [5-10] % in Duitsland, [0-5] % in Italië, [0-5] % in Australië, [0-5] % in Canada, telkens zo’n [0-5] % in Spanje, het Verenigd Koninkrijk en Oostenrijk, en grofweg [0-5] % in de Verenigde Staten en in Frankrijk. Voor woninghypotheken ligt het marktaandeel bij [0-5] % in Australië, [0-5] % in Canada, [0-5] % in Italië en [0-5] % in Spanje. De marktaandelen voor nieuwe woninghypotheken belopen in Duitsland [0-5] %. Het belangrijkste niet-Europese onderdeel van ING Direct is haar Amerikaanse dochteronderneming die voor woninghypotheken een marktaandeel van [0-5] % heeft en een balanstotaal van [...] miljard USD (10) aan het eind van het eerste kwartaal 2009. |
| --- | --- |

22.

Wat sparen betreft, beliep het marktaandeel van ING Direct [5-10] % in Duitsland, [0-5] % in Italië, [0-5] % in Australië, [0-5] % in Canada, telkens zo’n [0-5] % in Spanje, het Verenigd Koninkrijk en Oostenrijk, en grofweg [0-5] % in de Verenigde Staten en in Frankrijk. Voor woninghypotheken ligt het marktaandeel bij [0-5] % in Australië, [0-5] % in Canada, [0-5] % in Italië en [0-5] % in Spanje. De marktaandelen voor nieuwe woninghypotheken belopen in Duitsland [0-5] %. Het belangrijkste niet-Europese onderdeel van ING Direct is haar Amerikaanse dochteronderneming die voor woninghypotheken een marktaandeel van [0-5] % heeft en een balanstotaal van [...] miljard USD (10) aan het eind van het eerste kwartaal 2009.

2.2.3.   Wholesale banking

| 23. | Bij ING’s wholesale banking divisie ligt de nadruk in de eerste plaats op Nederland, België, Polen en Roemenië, waar zij een volledig scala producten aanbiedt, gaande van cashmanagement tot corporate finance. Elders hanteert zij een selectievere benadering ten aanzien van cliënten en producten. Wholesale Banking bestaat uit zes businessunits: General Lending & Payments and Cash Management, Structured Finance, Leasing & Factoring, Financial Markets, Other Wholesale Products, en ING Real Estate. |
| --- | --- |

23.

Bij ING’s wholesale banking divisie ligt de nadruk in de eerste plaats op Nederland, België, Polen en Roemenië, waar zij een volledig scala producten aanbiedt, gaande van cashmanagement tot corporate finance. Elders hanteert zij een selectievere benadering ten aanzien van cliënten en producten. Wholesale Banking bestaat uit zes businessunits: General Lending & Payments and Cash Management, Structured Finance, Leasing & Factoring, Financial Markets, Other Wholesale Products, en ING Real Estate.

| 24. | Wat corporate cliënten betreft, ligt het aandeel van ING op de Nederlandse markt bij [20-30] % voor basisbankieren, documentaire kredieten, internationale betalingen en internationale betalingsdiensten, leningen en betaalrekeningen, en factoring. Voor deposito’s/sparen en voor binnenlandse betalingen ligt haar marktaandeel hoger ([30-40] %). In België ligt het marktaandeel op de corporate markt bij [25-30] % voor zichtrekeningen, [15-20] % voor kredieten, [15-25] % voor leasing en [20-30] % voor deposito’s. |
| --- | --- |

24.

Wat corporate cliënten betreft, ligt het aandeel van ING op de Nederlandse markt bij [20-30] % voor basisbankieren, documentaire kredieten, internationale betalingen en internationale betalingsdiensten, leningen en betaalrekeningen, en factoring. Voor deposito’s/sparen en voor binnenlandse betalingen ligt haar marktaandeel hoger ([30-40] %). In België ligt het marktaandeel op de corporate markt bij [25-30] % voor zichtrekeningen, [15-20] % voor kredieten, [15-25] % voor leasing en [20-30] % voor deposito’s.

2.2.4.   Verzekeringsactiviteiten en vermogensbeheer in Europa

| 25. | ING’s belangrijkste verzekeringsactiviteiten in Europa zijn die in Nederland (in hoofdzaak onder de merknamen ING, Nationale-Nederlanden en RVS). ING heeft een marktaandeel van [15-20] % voor levensverzekeringen en van [5-10] % voor schadeverzekeringen (gerekend naar geboekte brutopremies in 2008). Producten worden gedistribueerd via directe distributiekanalen (in hoofdzaak bankkantoren van ING en van de Postbank, die begin 2009 werd omgedoopt tot ING) en makelaars. Buiten Nederland is ING niet actief in de sector schadeverzekering, behalve in België (waar zij een marktaandeel van [0-5] % heeft voor de tak schadeverzekering). |
| --- | --- |

25.

ING’s belangrijkste verzekeringsactiviteiten in Europa zijn die in Nederland (in hoofdzaak onder de merknamen ING, Nationale-Nederlanden en RVS). ING heeft een marktaandeel van [15-20] % voor levensverzekeringen en van [5-10] % voor schadeverzekeringen (gerekend naar geboekte brutopremies in 2008). Producten worden gedistribueerd via directe distributiekanalen (in hoofdzaak bankkantoren van ING en van de Postbank, die begin 2009 werd omgedoopt tot ING) en makelaars. Buiten Nederland is ING niet actief in de sector schadeverzekering, behalve in België (waar zij een marktaandeel van [0-5] % heeft voor de tak schadeverzekering).

| 26. | Voor levensverzekeringen zijn de marktaandelen van ING als volgt: [30-35] % in Roemenië, [20-25] % in Hongarije, telkens [10-15] % in de Tsjechische Republiek en in Griekenland, [5-10] % in Polen, [5-10] % in Slovakije en [5-10] % in België. ING is ook actief, zij het met veel geringere marktaandelen (van minder dan [0-5] %), in Spanje, Bulgarije en Turkije. Het beheer van pensioenfondsen maakt deel uit van haar activiteiten; deze omvatten het beheer van zowel verplichte als vrijwillige pensioenfondsen. Op de markt voor verplichte pensioenfondsen behaalt ING een marktaandeel van [20-25] % in Polen en van [10-15] % in Slovakije. Op de markt voor vrijwillige pensioenfondsen beloopt het marktaandeel van ING [35-40] % in Slovakije, [10-15] % in de Tsjechische Republiek en [5-10] % in Turkije. Het gecombineerde marktaandeel van ING voor verplichte en vrijwillige pensioenfondsen beloopt [35-40] % in Roemenië, [10-15] % in Hongarije en [5-10] % in Bulgarije. |
| --- | --- |

26.

Voor levensverzekeringen zijn de marktaandelen van ING als volgt: [30-35] % in Roemenië, [20-25] % in Hongarije, telkens [10-15] % in de Tsjechische Republiek en in Griekenland, [5-10] % in Polen, [5-10] % in Slovakije en [5-10] % in België. ING is ook actief, zij het met veel geringere marktaandelen (van minder dan [0-5] %), in Spanje, Bulgarije en Turkije. Het beheer van pensioenfondsen maakt deel uit van haar activiteiten; deze omvatten het beheer van zowel verplichte als vrijwillige pensioenfondsen. Op de markt voor verplichte pensioenfondsen behaalt ING een marktaandeel van [20-25] % in Polen en van [10-15] % in Slovakije. Op de markt voor vrijwillige pensioenfondsen beloopt het marktaandeel van ING [35-40] % in Slovakije, [10-15] % in de Tsjechische Republiek en [5-10] % in Turkije. Het gecombineerde marktaandeel van ING voor verplichte en vrijwillige pensioenfondsen beloopt [35-40] % in Roemenië, [10-15] % in Hongarije en [5-10] % in Bulgarije.

| 27. | Het bedrag door ING beheerde activa was in 2008 als volgt over de verschillende regio’s verdeeld: [...] miljard EUR in Nederland, [...] miljard EUR in België (en Luxemburg), en [...] miljard EUR in Centraal- en Oost-Europa. |
| --- | --- |

27.

Het bedrag door ING beheerde activa was in 2008 als volgt over de verschillende regio’s verdeeld: [...] miljard EUR in Nederland, [...] miljard EUR in België (en Luxemburg), en [...] miljard EUR in Centraal- en Oost-Europa.

2.2.5.   Verzekeringsactiviteiten en vermogensbeheer in Noord- en Zuid-Amerika

| 28. | ING Insurance Americas is voornamelijk in twee geografische zones actief: de Verenigde Staten en Latijns-Amerika. De activiteiten in Canada zijn begin 2009 verkocht. ING Insurance Americas biedt levens- en schadeverzekeringen aan, pensioenvoorzieningen (vooral toegezegde-bijdragenregelingen), lijfrenten, beleggingsfondsen, broker/dealer-diensten, en institutionele producten, daaronder begrepen producten en diensten op het gebied van groepsherverzekering en institutioneel vermogensbeheer. |
| --- | --- |

28.

ING Insurance Americas is voornamelijk in twee geografische zones actief: de Verenigde Staten en Latijns-Amerika. De activiteiten in Canada zijn begin 2009 verkocht. ING Insurance Americas biedt levens- en schadeverzekeringen aan, pensioenvoorzieningen (vooral toegezegde-bijdragenregelingen), lijfrenten, beleggingsfondsen, broker/dealer-diensten, en institutionele producten, daaronder begrepen producten en diensten op het gebied van groepsherverzekering en institutioneel vermogensbeheer.

| 29. | In de Verenigde Staten bedraagt het marktaandeel van ING [5-10] % in de sector variabele lijfrenten, [0-5] % in de sector leven en telkens ongeveer [0-5] % in de sector lijfrenten met vaste uitkering en groepsverzekeringen leven. In Mexico, Chili, Peru, Colombia en Uruguay biedt ING vooral pensioenproducten aan. De marktaandelen zijn voor pensioenfondsen het hoogst in Peru ([30-35] %), Chili ([20-25] %) en Uruguay ([15-20] %). Voor levensverzekeringen zijn de marktaandelen het aanzienlijkst in Peru ([15-20] %) en in Chili ([10-15] %). Er worden voor [...] miljard EUR activa aangehouden in de Verenigde Staten en voor [...] miljard EUR in de rest van het Amerikaanse continent. |
| --- | --- |

29.

In de Verenigde Staten bedraagt het marktaandeel van ING [5-10] % in de sector variabele lijfrenten, [0-5] % in de sector leven en telkens ongeveer [0-5] % in de sector lijfrenten met vaste uitkering en groepsverzekeringen leven. In Mexico, Chili, Peru, Colombia en Uruguay biedt ING vooral pensioenproducten aan. De marktaandelen zijn voor pensioenfondsen het hoogst in Peru ([30-35] %), Chili ([20-25] %) en Uruguay ([15-20] %). Voor levensverzekeringen zijn de marktaandelen het aanzienlijkst in Peru ([15-20] %) en in Chili ([10-15] %). Er worden voor [...] miljard EUR activa aangehouden in de Verenigde Staten en voor [...] miljard EUR in de rest van het Amerikaanse continent.

2.2.6.   Levensverzekeringen en vermogensbeheer in de regio-Azië/Stille Oceaan

| 30. | ING Insurance Asia/Pacific biedt levensverzekeringen en vermogensbeheersdiensten aan in de regio-Azië/Stille Oceaan. Zij biedt levensverzekeringsdiensten aan in negen landen (Australië, Nieuw-Zeeland, Japan, Zuid-Korea, Maleisië, Hongkong, Thailand, India en China), terwijl zij in twaalf landen (de reeds genoemde negen landen, plus Taiwan, de Filipijnen en Singapore) units voor vermogensbeheer heeft. ING is een van de grootste internationale levensverzekeringsmaatschappijen en vermogensbeheerders in de regio-Azië/Stille Oceaan. In deze regio’s houdt zij voor [...] miljard EUR activa aan. |
| --- | --- |

30.

ING Insurance Asia/Pacific biedt levensverzekeringen en vermogensbeheersdiensten aan in de regio-Azië/Stille Oceaan. Zij biedt levensverzekeringsdiensten aan in negen landen (Australië, Nieuw-Zeeland, Japan, Zuid-Korea, Maleisië, Hongkong, Thailand, India en China), terwijl zij in twaalf landen (de reeds genoemde negen landen, plus Taiwan, de Filipijnen en Singapore) units voor vermogensbeheer heeft. ING is een van de grootste internationale levensverzekeringsmaatschappijen en vermogensbeheerders in de regio-Azië/Stille Oceaan. In deze regio’s houdt zij voor [...] miljard EUR activa aan.

2.3.   De steunmaatregelen

| 31. | ING heeft van Nederland drie steunmaatregelen verleend gekregen. |
| --- | --- |

31.

ING heeft van Nederland drie steunmaatregelen verleend gekregen.

2.3.1.   De kapitaalinjectie

| 32. | De eerste maatregel bestond uit een volledig door Nederland onderschreven kapitaalinjectie waardoor ING Groep zijn Core Tier 1-kapitaal met 10 miljard EUR kon verhogen (11). In het besluit waarmee de Commissie de reddingssteun (steunmaatregel N 528/08) heeft goedgekeurd, noemde zij als oorzaken voor dit vertrouwensverlies van de markt in ING dat staatsinterventie noodzakelijk maakte, het gepercipieerde toxische karakter van de Alt-A-portefeuille, de vrees in de markt voor verdere afboekingen, de kapitaalbehoeften van ING Insurance en de verslechterende verhouding vreemd vermogen/eigen vermogen van de ING Groep. Volgens Nederland had ING zonder de kapitaalinjectie nog kunnen overleven, maar zou het te kampen hebben gehad met een afnemend vertrouwen en een toegenomen liquiditeitsrisico. |
| --- | --- |

32.

De eerste maatregel bestond uit een volledig door Nederland onderschreven kapitaalinjectie waardoor ING Groep zijn Core Tier 1-kapitaal met 10 miljard EUR kon verhogen (11). In het besluit waarmee de Commissie de reddingssteun (steunmaatregel N 528/08) heeft goedgekeurd, noemde zij als oorzaken voor dit vertrouwensverlies van de markt in ING dat staatsinterventie noodzakelijk maakte, het gepercipieerde toxische karakter van de Alt-A-portefeuille, de vrees in de markt voor verdere afboekingen, de kapitaalbehoeften van ING Insurance en de verslechterende verhouding vreemd vermogen/eigen vermogen van de ING Groep. Volgens Nederland had ING zonder de kapitaalinjectie nog kunnen overleven, maar zou het te kampen hebben gehad met een afnemend vertrouwen en een toegenomen liquiditeitsrisico.

| 33. | De uitgifteprijs voor een injectie van 10 miljard Core Tier 1-kapitaal bedroeg 10 EUR per effect. Op initiatief van ING kunnen de effecten ofwel worden teruggekocht tegen 15 EUR per stuk (of een inkooppremie van 50 % op de uitgifteprijs), ofwel na een periode van drie jaar worden omgezet in gewone aandelen op basis van een één-op-één-omruilverhouding. Indien ING besluit de effecten te converteren, mag Nederland ook kiezen voor een terugbetaling in contanten tegen 10 EUR per effect, vermeerderd met de opgelopen rente. Nederland ontvangt alleen een couponbetaling indien over de gewone aandelen dividend wordt uitgekeerd. |
| --- | --- |

33.

De uitgifteprijs voor een injectie van 10 miljard Core Tier 1-kapitaal bedroeg 10 EUR per effect. Op initiatief van ING kunnen de effecten ofwel worden teruggekocht tegen 15 EUR per stuk (of een inkooppremie van 50 % op de uitgifteprijs), ofwel na een periode van drie jaar worden omgezet in gewone aandelen op basis van een één-op-één-omruilverhouding. Indien ING besluit de effecten te converteren, mag Nederland ook kiezen voor een terugbetaling in contanten tegen 10 EUR per effect, vermeerderd met de opgelopen rente. Nederland ontvangt alleen een couponbetaling indien over de gewone aandelen dividend wordt uitgekeerd.

| 34. | In het kader van het herstructureringsplan heeft Nederland een aanpassing ingediend van de overeenkomst betreffende de terugbetaling van de Tier 1-effecten door ING. Volgens de aangepaste voorwaarden kan ING tot 50 % van de Core Tier 1-effecten terugkopen tegen uitgifteprijs (10 EUR), vermeerderd met de opgelopen rente over de jaarlijkse 8,5 %-coupon (rond 253 miljoen EUR) en met een strafpremie voor vervroegde terugbetaling indien het aandeel ING meer dan 10 EUR noteert. Deze bij vervroegde terugbetaling verschuldigde premie loopt op naarmate de koers van het aandeel ING stijgt. Voor de berekening van de strafpremie voor vervroegde terugbetaling wordt de koersstijging gemaximeerd op 12,50 EUR (12). Op dat niveau komt deze premie overeen met 13 % op jaarbasis. Deze strafpremie voor vervroegde terugbetaling kan oplopen tot maximaal 705 miljoen EUR, in een scenario waarbij de 5 miljard EUR worden terugbetaald na 400 dagen vanaf de uitgiftedatum. Voorts is voor deze strafpremie een minimum bepaald van 340 miljoen EUR, hetgeen Nederland een minimale Internal Rate of Return (IRR) van 15 % garandeert. Met andere woorden, rekening houdende met het feit dat ING normaal gesproken een terugbetalingspremie van 2,5 miljard EUR verschuldigd is, zou deze aanpassing ING een additioneel voordeel opleveren van 1,79 tot 2,2 miljard EUR, afhankelijk van de koers van het aandeel ING. Nederland verklaarde dat deze aanpassing bedoeld was om ING vergelijkbare uitstapvoorwaarden te bieden als SNS (13) en Aegon (14) hebben gekregen voor de kapitaalinjecties die deze van Nederland hebben ontvangen. Die voorwaarden voor vervroegde terugbetaling kunnen alleen worden toegepast voor de aflossing van 5 miljard EUR (dus 50 % van de initiële kapitaalinjectie). |
| --- | --- |

34.

In het kader van het herstructureringsplan heeft Nederland een aanpassing ingediend van de overeenkomst betreffende de terugbetaling van de Tier 1-effecten door ING. Volgens de aangepaste voorwaarden kan ING tot 50 % van de Core Tier 1-effecten terugkopen tegen uitgifteprijs (10 EUR), vermeerderd met de opgelopen rente over de jaarlijkse 8,5 %-coupon (rond 253 miljoen EUR) en met een strafpremie voor vervroegde terugbetaling indien het aandeel ING meer dan 10 EUR noteert. Deze bij vervroegde terugbetaling verschuldigde premie loopt op naarmate de koers van het aandeel ING stijgt. Voor de berekening van de strafpremie voor vervroegde terugbetaling wordt de koersstijging gemaximeerd op 12,50 EUR (12). Op dat niveau komt deze premie overeen met 13 % op jaarbasis. Deze strafpremie voor vervroegde terugbetaling kan oplopen tot maximaal 705 miljoen EUR, in een scenario waarbij de 5 miljard EUR worden terugbetaald na 400 dagen vanaf de uitgiftedatum. Voorts is voor deze strafpremie een minimum bepaald van 340 miljoen EUR, hetgeen Nederland een minimale Internal Rate of Return (IRR) van 15 % garandeert. Met andere woorden, rekening houdende met het feit dat ING normaal gesproken een terugbetalingspremie van 2,5 miljard EUR verschuldigd is, zou deze aanpassing ING een additioneel voordeel opleveren van 1,79 tot 2,2 miljard EUR, afhankelijk van de koers van het aandeel ING. Nederland verklaarde dat deze aanpassing bedoeld was om ING vergelijkbare uitstapvoorwaarden te bieden als SNS (13) en Aegon (14) hebben gekregen voor de kapitaalinjecties die deze van Nederland hebben ontvangen. Die voorwaarden voor vervroegde terugbetaling kunnen alleen worden toegepast voor de aflossing van 5 miljard EUR (dus 50 % van de initiële kapitaalinjectie).

| 35. | ING kan ervoor kiezen om vóór 31 januari 2010 van deze optie tot versnelde terugbetaling gebruik te maken, maar deze termijn kan, met instemming van Nederland, als gevolg van uitzonderlijke marktomstandigheden ook worden verlengd tot 1 april 2010, wanneer ING kan aantonen dat het financieel gezien niet haalbaar was om voldoende Core Tier 1-kapitaal aan te trekken om het benodigde bedrag van 5 miljard EUR sneller terug te betalen. Voor een dergelijke verlenging van de termijn zou dan wel de goedkeuring van de Commissie vereist zijn. ING is voornemens om vóór 1 januari 2010 van deze terugkoopmogelijkheid gebruik te maken. De terugbetaling en de conversiemogelijkheden voor de resterende 50 % blijven ongewijzigd. |
| --- | --- |

35.

ING kan ervoor kiezen om vóór 31 januari 2010 van deze optie tot versnelde terugbetaling gebruik te maken, maar deze termijn kan, met instemming van Nederland, als gevolg van uitzonderlijke marktomstandigheden ook worden verlengd tot 1 april 2010, wanneer ING kan aantonen dat het financieel gezien niet haalbaar was om voldoende Core Tier 1-kapitaal aan te trekken om het benodigde bedrag van 5 miljard EUR sneller terug te betalen. Voor een dergelijke verlenging van de termijn zou dan wel de goedkeuring van de Commissie vereist zijn. ING is voornemens om vóór 1 januari 2010 van deze terugkoopmogelijkheid gebruik te maken. De terugbetaling en de conversiemogelijkheden voor de resterende 50 % blijven ongewijzigd.

2.3.2.   De Impaired Assets-maatregel

| 36. | De tweede steunmaatregel was een maatregel inzake activaondersteuning met betrekking tot de Alt-A-portefeuille die aanzienlijk in waarde was gedaald, waardoor de negatieve herwaarderingsreserve onder druk kwam te staan. Volgens de Nederlandse autoriteiten diende de maatregel om redenen van financiële stabiliteit vóór 31 maart 2009 te worden goedgekeurd. Bovendien zou dat, indien de maatregel behalve op onbeduidende punten zou worden aangepast, tot een groot verlies voor ING hebben geleid. |
| --- | --- |

36.

De tweede steunmaatregel was een maatregel inzake activaondersteuning met betrekking tot de Alt-A-portefeuille die aanzienlijk in waarde was gedaald, waardoor de negatieve herwaarderingsreserve onder druk kwam te staan. Volgens de Nederlandse autoriteiten diende de maatregel om redenen van financiële stabiliteit vóór 31 maart 2009 te worden goedgekeurd. Bovendien zou dat, indien de maatregel behalve op onbeduidende punten zou worden aangepast, tot een groot verlies voor ING hebben geleid.

| 37. | De IA-maatregel is nader beschreven in het besluit van 31 maart 2009 tot inleiding van de procedure. De structuur van de maatregel wordt hier alleen kort herhaald, waarna de belangrijkste veranderingen in de vergoedings- en fee-structuur worden uiteengezet. |
| --- | --- |

37.

De IA-maatregel is nader beschreven in het besluit van 31 maart 2009 tot inleiding van de procedure. De structuur van de maatregel wordt hier alleen kort herhaald, waarna de belangrijkste veranderingen in de vergoedings- en fee-structuur worden uiteengezet.

| 38. | Sinds 26 januari 2009 ontvangt Nederland van ING 80 % van alle kasstromen van een aan een bijzondere waardevermindering onderhevige Amerikaanse Alt-A RMBS-portefeuille (hierna „de portefeuille” genoemd) (stroom 4 in de onderstaande figuur), samen met een garantiefee (stroom 5). In ruil ontvangt ING van Nederland de volgende risicovrije kasstromen:






  — | een gegarandeerd bedrag, dat de kasstromen vertegenwoordigt uit de betaling van hoofdsommen voor in totaal 28 miljard USD, hetgeen overeenstemt met 90 % (de aankoopprijs of de waarde bij overdracht) van 80 % van de portefeuille, of 72 % van de portefeuille (stroom 1). Deze kasstromen worden op maandbasis betaald, gedurende de levensduur van de portefeuille; |
| --- | --- | --- |

38.

Sinds 26 januari 2009 ontvangt Nederland van ING 80 % van alle kasstromen van een aan een bijzondere waardevermindering onderhevige Amerikaanse Alt-A RMBS-portefeuille (hierna „de portefeuille” genoemd) (stroom 4 in de onderstaande figuur), samen met een garantiefee (stroom 5). In ruil ontvangt ING van Nederland de volgende risicovrije kasstromen:

—

een gegarandeerd bedrag, dat de kasstromen vertegenwoordigt uit de betaling van hoofdsommen voor in totaal 28 miljard USD, hetgeen overeenstemt met 90 % (de aankoopprijs of de waarde bij overdracht) van 80 % van de portefeuille, of 72 % van de portefeuille (stroom 1). Deze kasstromen worden op maandbasis betaald, gedurende de levensduur van de portefeuille;

| — | een fundingfee (stroom 2); |
| --- | --- |

—

een fundingfee (stroom 2);

| — | een managementfee (stroom 3). |
| --- | --- |

—

een managementfee (stroom 3).

| 39. | De kasstromen afkomstig van de resterende 20 % van de portefeuille blijven bij ING en vallen buiten de kasstroomruil. |
| --- | --- |

39.

De kasstromen afkomstig van de resterende 20 % van de portefeuille blijven bij ING en vallen buiten de kasstroomruil.

| 40. | ING heeft erin toegestemd om een reeks aanvullende betalingen aan Nederland te doen, die daadwerkelijk resulteren in een aanzienlijke toename van de aan de staat voor de IA-maatregel betaalde vergoeding, via de aanpassingen van de in de overwegingen 41, 42 en 43 beschreven fees. |
| --- | --- |

40.

ING heeft erin toegestemd om een reeks aanvullende betalingen aan Nederland te doen, die daadwerkelijk resulteren in een aanzienlijke toename van de aan de staat voor de IA-maatregel betaalde vergoeding, via de aanpassingen van de in de overwegingen 41, 42 en 43 beschreven fees.

Image

| 41. | In de eerste plaats verlaagt Nederland vanaf 25 oktober 2009 voor 57 % (vastrentende effecten) van 72 % van de portefeuille de fundingfee met 50 basispunten van 3,5 % (15) tot 3 % 's jaars en verlaagt het voor 43 % (effecten met variabele rente) van 72 % van de portefeuille de fundingfee van LIBOR + 0,5 % 's jaars met 50 basispunten tot LIBOR-niveau. |
| --- | --- |

41.

In de eerste plaats verlaagt Nederland vanaf 25 oktober 2009 voor 57 % (vastrentende effecten) van 72 % van de portefeuille de fundingfee met 50 basispunten van 3,5 % (15) tot 3 % 's jaars en verlaagt het voor 43 % (effecten met variabele rente) van 72 % van de portefeuille de fundingfee van LIBOR + 0,5 % 's jaars met 50 basispunten tot LIBOR-niveau.

| 42. | Ten tweede wordt de (door Nederland aan ING betaalde) managementfee van 25 basispunten 's jaars voor 80 % van de uitstaande portefeuille met 15 basispunten verlaagd tot 10 basispunten, door de garantiefee op te trekken (zoals in overweging 43 beschreven). |
| --- | --- |

42.

Ten tweede wordt de (door Nederland aan ING betaalde) managementfee van 25 basispunten 's jaars voor 80 % van de uitstaande portefeuille met 15 basispunten verlaagd tot 10 basispunten, door de garantiefee op te trekken (zoals in overweging 43 beschreven).

| 43. | Ten derde verhoogt ING vanaf 25 oktober 2009 de garantiefee van 55 basispunten 's jaars over het uitstaande bedrag van de overgedragen portefeuille met 82,6 basispunten 's jaars, waardoor de totale garantiefee uitkomt op 137,6 basispunten. Van deze verhoging met 82,6 basispunten dienen 67 basispunten als compensatie voor de verlaging met 15 basispunten van de (door Nederland aan ING betaalde) managementfee en een aanpassing van de waarde bij overdracht van de portefeuille met 52 basispunten (hetgeen overeenkomt met een daling in de waarde bij overdracht van 90 % tot rond 87 %); 15,6 basispunten zijn een claw-back aanpassing voor de periode van 26 januari 2009 (de begindatum van de oorspronkelijke maatregel) tot 25 oktober 2009 (16). |
| --- | --- |

43.

Ten derde verhoogt ING vanaf 25 oktober 2009 de garantiefee van 55 basispunten 's jaars over het uitstaande bedrag van de overgedragen portefeuille met 82,6 basispunten 's jaars, waardoor de totale garantiefee uitkomt op 137,6 basispunten. Van deze verhoging met 82,6 basispunten dienen 67 basispunten als compensatie voor de verlaging met 15 basispunten van de (door Nederland aan ING betaalde) managementfee en een aanpassing van de waarde bij overdracht van de portefeuille met 52 basispunten (hetgeen overeenkomt met een daling in de waarde bij overdracht van 90 % tot rond 87 %); 15,6 basispunten zijn een claw-back aanpassing voor de periode van 26 januari 2009 (de begindatum van de oorspronkelijke maatregel) tot 25 oktober 2009 (16).

| 44. | Ingeval de oorspronkelijke maatregel tussen Nederland en ING wordt stopgezet (17), blijft het bedrag verschuldigd van de onbetaalde additionele betaling over de periode tussen 26 januari 2009 en 25 oktober 2009 (de 15,6 basispunten dus vervat in de aanpassing met betrekking tot de garantiefee). In het geval van een gedeeltelijke stopzetting van de oorspronkelijke maatregel, zou dat bedrag naar evenredigheid verschuldigd zijn. |
| --- | --- |

44.

Ingeval de oorspronkelijke maatregel tussen Nederland en ING wordt stopgezet (17), blijft het bedrag verschuldigd van de onbetaalde additionele betaling over de periode tussen 26 januari 2009 en 25 oktober 2009 (de 15,6 basispunten dus vervat in de aanpassing met betrekking tot de garantiefee). In het geval van een gedeeltelijke stopzetting van de oorspronkelijke maatregel, zou dat bedrag naar evenredigheid verschuldigd zijn.

| 45. | Deze in oktober 2009 aangebrachte aanpassingen worden ten uitvoer gelegd in de vorm van een afzonderlijke overeenkomst tussen ING en de Nederlandse staat, om de oorspronkelijke maatregel ongewijzigd te laten. Nederland verbindt zich ertoe om vervroegde volledige of gedeeltelijke stopzetting van de oorspronkelijke maatregel bij de Commissie te melden. |
| --- | --- |

45.

Deze in oktober 2009 aangebrachte aanpassingen worden ten uitvoer gelegd in de vorm van een afzonderlijke overeenkomst tussen ING en de Nederlandse staat, om de oorspronkelijke maatregel ongewijzigd te laten. Nederland verbindt zich ertoe om vervroegde volledige of gedeeltelijke stopzetting van de oorspronkelijke maatregel bij de Commissie te melden.

2.3.3.   De garanties

| 46. | Voorts heeft Nederland in het kader van de Nederlandse kredietgarantieregeling (Steunmaatregel N 524/08) garanties verleend voor verplichtingen van ING op middellange termijn ten belope van: i) 9 miljard USD (waarvan 8,25 miljard USD al aangegaan), en ii) 5 miljard EUR (waarvan 4,15 miljard EUR al aangegaan). ING betaalt een garantiefee van 84 basispunten over het gemiddelde van het gegarandeerde bedrag. |
| --- | --- |

46.

Voorts heeft Nederland in het kader van de Nederlandse kredietgarantieregeling (Steunmaatregel N 524/08) garanties verleend voor verplichtingen van ING op middellange termijn ten belope van: i) 9 miljard USD (waarvan 8,25 miljard USD al aangegaan), en ii) 5 miljard EUR (waarvan 4,15 miljard EUR al aangegaan). ING betaalt een garantiefee van 84 basispunten over het gemiddelde van het gegarandeerde bedrag.

| 47. | Nederland bevestigt dat eventuele verdere garanties die ING verleend krijgt, afzonderlijk zullen worden aangemeld. Ook de garantie van [...] miljard EUR die Nederland heeft toegezegd in het kader van de tenuitvoerlegging van het herstructureringsplan te zullen verlenen ten behoeve van de funding van Westland Utrecht Hypotheekbank (WUH)/Interadvies, als beschreven in de overwegingen 55 en 85, zal afzonderlijk bij de Commissie worden gemeld. Deze garanties ten belope van [...] miljard EUR maken integraal deel uit van het herstructureringsplan waarop de onderhavige beschikking ziet, maar de noodzaak van en de vergoeding voor die garanties moet nog door Nederland worden bepaald en door de Commissie in een afzonderlijk besluit worden beoordeeld, zodra deze maatregel individueel is aangemeld. |
| --- | --- |

47.

Nederland bevestigt dat eventuele verdere garanties die ING verleend krijgt, afzonderlijk zullen worden aangemeld. Ook de garantie van [...] miljard EUR die Nederland heeft toegezegd in het kader van de tenuitvoerlegging van het herstructureringsplan te zullen verlenen ten behoeve van de funding van Westland Utrecht Hypotheekbank (WUH)/Interadvies, als beschreven in de overwegingen 55 en 85, zal afzonderlijk bij de Commissie worden gemeld. Deze garanties ten belope van [...] miljard EUR maken integraal deel uit van het herstructureringsplan waarop de onderhavige beschikking ziet, maar de noodzaak van en de vergoeding voor die garanties moet nog door Nederland worden bepaald en door de Commissie in een afzonderlijk besluit worden beoordeeld, zodra deze maatregel individueel is aangemeld.

3.   HET HERSTRUCTURERINGSPLAN

3.1.   De maatregelen uit het plan

| 48. | ING is voornemens de groepsstructuur te vereenvoudigen, in de kosten te snijden, risico’s af te bouwen, een aantal activiteiten af te stoten, een duurzaam beloningsbeleid te ontwikkelen, haar kapitaalsstructuur aan te passen, nieuwe interne kapitaaldoelstellingen vast te leggen, en het bedrag van de lange funding dat niet van deposito’s afkomstig is, uit te breiden. Het herstructureringsplan wordt ten uitvoer gelegd binnen een periode van vijf jaar. |
| --- | --- |

48.

ING is voornemens de groepsstructuur te vereenvoudigen, in de kosten te snijden, risico’s af te bouwen, een aantal activiteiten af te stoten, een duurzaam beloningsbeleid te ontwikkelen, haar kapitaalsstructuur aan te passen, nieuwe interne kapitaaldoelstellingen vast te leggen, en het bedrag van de lange funding dat niet van deposito’s afkomstig is, uit te breiden. Het herstructureringsplan wordt ten uitvoer gelegd binnen een periode van vijf jaar.

| 49. | Om de groepsstructuur te vereenvoudigen heeft ING haar zes business lines teruggebracht tot twee divisies: bankactiviteiten en verzekeringsactiviteiten. Elke divisie wordt verantwoordelijk voor de uitvoering van haar eigen strategie en voor haar eigen balansbeheer. Volgens het herstructureringsplan zal ING alleen nog in het bankbedrijf actief zijn, terwijl de verzekeringsactiviteiten mettertijd zullen worden afgestoten. |
| --- | --- |

49.

Om de groepsstructuur te vereenvoudigen heeft ING haar zes business lines teruggebracht tot twee divisies: bankactiviteiten en verzekeringsactiviteiten. Elke divisie wordt verantwoordelijk voor de uitvoering van haar eigen strategie en voor haar eigen balansbeheer. Volgens het herstructureringsplan zal ING alleen nog in het bankbedrijf actief zijn, terwijl de verzekeringsactiviteiten mettertijd zullen worden afgestoten.

| 50. | De bankactiviteiten zullen vooral gericht zijn op Europa, met selectieve groeimogelijkheden in andere delen van de wereld. ING wil strategisch gaan focussen op stabiele winstgenererende retail banking op rijpe markten, met selectieve groeimogelijkheden voor retail banking in Centraal- en Oost-Europa en een op Europa gerichte universele bank die is afgestemd op retail bankieren en gespecialiseerde financiering. De bank zal gaan opereren op basis van gestandaardiseerde producten en een doorgedreven automatisering. In plaats van beleggingen zoals Asset-Backed Securities (hierna „ABS” genoemd) aan te trekken, zal de groep in toenemende mate eigen assets gaan produceren. |
| --- | --- |

50.

De bankactiviteiten zullen vooral gericht zijn op Europa, met selectieve groeimogelijkheden in andere delen van de wereld. ING wil strategisch gaan focussen op stabiele winstgenererende retail banking op rijpe markten, met selectieve groeimogelijkheden voor retail banking in Centraal- en Oost-Europa en een op Europa gerichte universele bank die is afgestemd op retail bankieren en gespecialiseerde financiering. De bank zal gaan opereren op basis van gestandaardiseerde producten en een doorgedreven automatisering. In plaats van beleggingen zoals Asset-Backed Securities (hierna „ABS” genoemd) aan te trekken, zal de groep in toenemende mate eigen assets gaan produceren.

| 51. | Voor 2009 staan voor 1,3 miljard EUR kostenreducties gepland. De kostenreductie dient voor 35 % te worden behaald door een inkrimping van de kosten voor voltijdequivalenten (VTE) en voor 65 % via andere uitgavenreducties, waaronder uitgaven voor externe medewerkers, marketingactiviteiten en Formule 1-racing. Het hoofdkantoor draagt in deze kostenreducties bij. Sinds augustus 2009 is al een kostenreductie van meer dan 800 miljoen EUR behaald. Om deze kostenreductie te behalen, heeft ING een herstructureringsvoorziening van ongeveer 450 miljoen EUR na belastingen aangelegd. |
| --- | --- |

51.

Voor 2009 staan voor 1,3 miljard EUR kostenreducties gepland. De kostenreductie dient voor 35 % te worden behaald door een inkrimping van de kosten voor voltijdequivalenten (VTE) en voor 65 % via andere uitgavenreducties, waaronder uitgaven voor externe medewerkers, marketingactiviteiten en Formule 1-racing. Het hoofdkantoor draagt in deze kostenreducties bij. Sinds augustus 2009 is al een kostenreductie van meer dan 800 miljoen EUR behaald. Om deze kostenreductie te behalen, heeft ING een herstructureringsvoorziening van ongeveer 450 miljoen EUR na belastingen aangelegd.

| 52. | ING plant ook een aantal maatregelen voor risicoafbouw, zoals hedgingprogramma’s, de inkrimping, sluiting en afwikkeling van risicoposities, en het afbouwen van directe risico’s voor het eigen vermogen. Wat haar beleggingsportefeuille betreft, heeft ING van Nederland een maatregel voor activabescherming ontvangen in de vorm van de Alt-A IA-maatregel. Andere maatregelen die ING heeft genomen, zijn onder meer de aanpassing van de kwalificatie van een aantal van haar ABS van de categorie „beschikbaar voor verkoop” (available for sale) tot „tot einde looptijd aangehouden” (held-to-maturity) — waarmee zij de volatiliteit van de negatieve herwaarderingsreserve beperkte. ING zal binnen Amerikaanse CMBS en RMBS haar blootstelling aan asset classes met een hoger risico afbouwen. Zij zal ook geen nieuwe initiatieven nemen die zijn gericht op het verhogen van haar directe blootstelling op vastgoed. |
| --- | --- |

52.

ING plant ook een aantal maatregelen voor risicoafbouw, zoals hedgingprogramma’s, de inkrimping, sluiting en afwikkeling van risicoposities, en het afbouwen van directe risico’s voor het eigen vermogen. Wat haar beleggingsportefeuille betreft, heeft ING van Nederland een maatregel voor activabescherming ontvangen in de vorm van de Alt-A IA-maatregel. Andere maatregelen die ING heeft genomen, zijn onder meer de aanpassing van de kwalificatie van een aantal van haar ABS van de categorie „beschikbaar voor verkoop” (available for sale) tot „tot einde looptijd aangehouden” (held-to-maturity) — waarmee zij de volatiliteit van de negatieve herwaarderingsreserve beperkte. ING zal binnen Amerikaanse CMBS en RMBS haar blootstelling aan asset classes met een hoger risico afbouwen. Zij zal ook geen nieuwe initiatieven nemen die zijn gericht op het verhogen van haar directe blootstelling op vastgoed.

| 53. | Naar de Commissie begrepen heeft, zal ING een [prudente] zakelijke strategie hanteren, met name ten aanzien van ING Direct, aangezien ING haar [...]-activiteiten wil baseren op billijke tarieven [...] (18) en niet als prijsleider zal gaan optreden. |
| --- | --- |

53.

Naar de Commissie begrepen heeft, zal ING een [prudente] zakelijke strategie hanteren, met name ten aanzien van ING Direct, aangezien ING haar [...]-activiteiten wil baseren op billijke tarieven [...] (18) en niet als prijsleider zal gaan optreden.

| 54. | ING is, in lijn met haar nieuwe zakelijke strategie, doende een aantal afstotingen door te voeren die aanzienlijke gevolgen zullen hebben voor haar balans. De herstructureringsmaatregelen uit het herziene herstructureringsplan van ING zullen naar verwachting een verkorting van de balans met 616 miljard EUR opleveren, uitgaande van de omvang van de eenheden per 30 september 2008. Deze balansverkorting met 616 miljard EUR bestaat uit initiatieven om de bank te deleveragen en tot één geïntegreerde balans te komen (goed voor ongeveer [...] miljard EUR), uit afstotingen van bankactiviteiten (goed voor ongeveer [...] miljard EUR) en uit de afstoting van àlle activiteiten van ING Insurance (goed voor [...] miljard ING). Hoewel het balanstotaal voor de verzekeringsactiviteiten in vergelijking met het bankbedrijf kleiner is, waren deze activiteiten goed voor ongeveer 50 % van ING’s inkomsten vóór de crisis (19). Ten opzichte van het balanstotaal over het derde kwartaal 2008 (1 376 miljard EUR) wordt de balans met zo’n 45 % verkort. |
| --- | --- |

54.

ING is, in lijn met haar nieuwe zakelijke strategie, doende een aantal afstotingen door te voeren die aanzienlijke gevolgen zullen hebben voor haar balans. De herstructureringsmaatregelen uit het herziene herstructureringsplan van ING zullen naar verwachting een verkorting van de balans met 616 miljard EUR opleveren, uitgaande van de omvang van de eenheden per 30 september 2008. Deze balansverkorting met 616 miljard EUR bestaat uit initiatieven om de bank te deleveragen en tot één geïntegreerde balans te komen (goed voor ongeveer [...] miljard EUR), uit afstotingen van bankactiviteiten (goed voor ongeveer [...] miljard EUR) en uit de afstoting van àlle activiteiten van ING Insurance (goed voor [...] miljard ING). Hoewel het balanstotaal voor de verzekeringsactiviteiten in vergelijking met het bankbedrijf kleiner is, waren deze activiteiten goed voor ongeveer 50 % van ING’s inkomsten vóór de crisis (19). Ten opzichte van het balanstotaal over het derde kwartaal 2008 (1 376 miljard EUR) wordt de balans met zo’n 45 % verkort.

| 55. | In het kader van de afstotingen zal ING volgens het herstructureringsplan een volledig operationele en afstootbare retail bank in Nederland afsplitsen (zie, voor nadere gegevens, overweging 85); deze bestaat uit het huidige Interadvies (Westland Utrecht Hypotheekbank, Westland Utrecht Effectenbank, Nationale-Nederlanden Hypotheekbedrijf, Nationale-Nederlanden Financiële Diensten), waaraan de portefeuille consumentenkredieten van de voormalige Postbank wordt toegevoegd. ING streeft ernaar de activiteiten van Interadvies (hierna „WUH/Interadvies” genoemd) af te stoten [volgens een gedetailleerd tijdsschema]. Het balanstotaal van deze entiteit bedraagt zo’n [25-50] miljard EUR. |
| --- | --- |

55.

In het kader van de afstotingen zal ING volgens het herstructureringsplan een volledig operationele en afstootbare retail bank in Nederland afsplitsen (zie, voor nadere gegevens, overweging 85); deze bestaat uit het huidige Interadvies (Westland Utrecht Hypotheekbank, Westland Utrecht Effectenbank, Nationale-Nederlanden Hypotheekbedrijf, Nationale-Nederlanden Financiële Diensten), waaraan de portefeuille consumentenkredieten van de voormalige Postbank wordt toegevoegd. ING streeft ernaar de activiteiten van Interadvies (hierna „WUH/Interadvies” genoemd) af te stoten [volgens een gedetailleerd tijdsschema]. Het balanstotaal van deze entiteit bedraagt zo’n [25-50] miljard EUR.

| 56. | [...] de afstoting van WUH/Interadvies deed geen vraagstukken van gevaren voor de financiële stabiliteit rijzen. De Nederlandse autoriteiten hebben een studie van een onafhankelijke deskundige verschaft over de Nederlandse retail banking markt, waaruit blijkt dat zichtrekeningen, die doorgaans weliswaar als een ankerproduct voor cross-selling in het retailbankbedrijf gelden, niet van wezenlijk belang zijn voor de distributie van hypotheken en andere bankproducten in Nederland, en met name in het geval van ING. Ook wijst de studie op het belang van internet als een distributiekanaal in Nederland, waardoor het voor de distributie van bankproducten minder noodzakelijk is om over een bankkantorennet te beschikken. Volgens de Nederlandse autoriteiten kunnen andere producten worden gekoppeld aan de door WUH/Interadvies gedistribueerde hypotheekproducten. Met name kan de portefeuille overgedragen consumentenleningen dienen als een toegangspoort naar andere productmarkten. |
| --- | --- |

56.

[...] de afstoting van WUH/Interadvies deed geen vraagstukken van gevaren voor de financiële stabiliteit rijzen. De Nederlandse autoriteiten hebben een studie van een onafhankelijke deskundige verschaft over de Nederlandse retail banking markt, waaruit blijkt dat zichtrekeningen, die doorgaans weliswaar als een ankerproduct voor cross-selling in het retailbankbedrijf gelden, niet van wezenlijk belang zijn voor de distributie van hypotheken en andere bankproducten in Nederland, en met name in het geval van ING. Ook wijst de studie op het belang van internet als een distributiekanaal in Nederland, waardoor het voor de distributie van bankproducten minder noodzakelijk is om over een bankkantorennet te beschikken. Volgens de Nederlandse autoriteiten kunnen andere producten worden gekoppeld aan de door WUH/Interadvies gedistribueerde hypotheekproducten. Met name kan de portefeuille overgedragen consumentenleningen dienen als een toegangspoort naar andere productmarkten.

| 57. | Meer in detail is ING voornemens de volgende bedrijfsonderdelen, activiteiten of producten te verkopen of van de hand te doen:






  — | ING Life Taiwan (voltooid); |
| --- | --- | --- |

57.

Meer in detail is ING voornemens de volgende bedrijfsonderdelen, activiteiten of producten te verkopen of van de hand te doen:

—

ING Life Taiwan (voltooid);

| — | stopzetting van de verkoop van Single Premium Variable Annuities (SPVA) in Japan (voltooid); |
| --- | --- |

—

stopzetting van de verkoop van Single Premium Variable Annuities (SPVA) in Japan (voltooid);

| — | afwikkeling van haar portefeuille bestaande variabele lijfrenten in de Verenigde Staten; |
| --- | --- |

—

afwikkeling van haar portefeuille bestaande variabele lijfrenten in de Verenigde Staten;

| — | afwikkeling van haar bedrijfsonderdeel Financial Products in de Verenigde Staten; |
| --- | --- |

—

afwikkeling van haar bedrijfsonderdeel Financial Products in de Verenigde Staten;

| — | stopzetting van de geplande lancering van ING Direct Japan (voltooid); |
| --- | --- |

—

stopzetting van de geplande lancering van ING Direct Japan (voltooid);

| — | afstoting van de schadeverzekeringsactiviteiten in Canada (voltooid); |
| --- | --- |

—

afstoting van de schadeverzekeringsactiviteiten in Canada (voltooid);

| — | afstoting van de divisie lijfrenten en hypotheken in Chili (voltooid); |
| --- | --- |

—

afstoting van de divisie lijfrenten en hypotheken in Chili (voltooid);

| — | afstoting van Insurance Russia — Non State Pension Fund (voltooid); |
| --- | --- |

—

afstoting van Insurance Russia — Non State Pension Fund (voltooid);

| — | afstoting van Insurance Argentina — Origines Seg. De Retiro (voltooid); |
| --- | --- |

—

afstoting van Insurance Argentina — Origines Seg. De Retiro (voltooid);

| — | afstoting van Insurance Asia — HK Platform Services (voltooid); |
| --- | --- |

—

afstoting van Insurance Asia — HK Platform Services (voltooid);

| — | afstoting van Private Banking Asia en Zwitserland (ondertekend); |
| --- | --- |

—

afstoting van Private Banking Asia en Zwitserland (ondertekend);

| — | afstoting van US Group RE Insurance (ondertekend); |
| --- | --- |

—

afstoting van US Group RE Insurance (ondertekend);

| — | afstoting van Insurance Asia/Pacific (Australië (ondertekend), Nieuw-Zeeland (ondertekend), Japan, Korea, Hongkong, India, Thailand en Maleisië); |
| --- | --- |

—

afstoting van Insurance Asia/Pacific (Australië (ondertekend), Nieuw-Zeeland (ondertekend), Japan, Korea, Hongkong, India, Thailand en Maleisië);

| — | afstoting van Asset Management Asia/Pacific; |
| --- | --- |

—

afstoting van Asset Management Asia/Pacific;

| — | afstoting van US Employee Benefits; |
| --- | --- |

—

afstoting van US Employee Benefits;

| — | afstoting van Insurance US (US Retirement Services, US FA, Traditional Life); |
| --- | --- |

—

afstoting van Insurance US (US Retirement Services, US FA, Traditional Life);

| — | afstoting van Asset Management US; |
| --- | --- |

—

afstoting van Asset Management US;

| — | afstoting van ING Direct US; |
| --- | --- |

—

afstoting van ING Direct US;

| — | afstoting van Insurance Latin America (Brazilië, Chili, Mexico, Peru, Colombia, Uruguay); |
| --- | --- |

—

afstoting van Insurance Latin America (Brazilië, Chili, Mexico, Peru, Colombia, Uruguay);

| — | afstoting van Asset Management Latin America; |
| --- | --- |

—

afstoting van Asset Management Latin America;

| — | afstoting van Insurance Central Europe (Bulgarije, de Tsjechische Republiek, Griekenland, Hongarije, Polen, Roemenië, Slovakije, Spanje); |
| --- | --- |

—

afstoting van Insurance Central Europe (Bulgarije, de Tsjechische Republiek, Griekenland, Hongarije, Polen, Roemenië, Slovakije, Spanje);

| — | afstoting van Asset Management Europe; |
| --- | --- |

—

afstoting van Asset Management Europe;

| — | afstoting van Insurance Benelux (Nationale-Nederlanden Insurance, RVS, Retail Insurance Netherlands (voorheen Postbank Insurance), Insurance Belgium, Insurance Luxembourg); |
| --- | --- |

—

afstoting van Insurance Benelux (Nationale-Nederlanden Insurance, RVS, Retail Insurance Netherlands (voorheen Postbank Insurance), Insurance Belgium, Insurance Luxembourg);

| — | afstoting van het bedrijfsonderdeel Interadvies (Westland Utrecht Hypotheekbank, Westland Utrecht Effectenbank, Nationale-Nederlanden, Hypotheekbedrijf, Nationale-Nederlanden Financiële Diensten), daaronder begrepen de portefeuille consumptief krediet van de voormalige Postbank (zie, voor nadere gegevens, de verbintenissen van Nederland). |
| --- | --- |

—

afstoting van het bedrijfsonderdeel Interadvies (Westland Utrecht Hypotheekbank, Westland Utrecht Effectenbank, Nationale-Nederlanden, Hypotheekbedrijf, Nationale-Nederlanden Financiële Diensten), daaronder begrepen de portefeuille consumptief krediet van de voormalige Postbank (zie, voor nadere gegevens, de verbintenissen van Nederland).

| 58. | ING voorziet voor de bank een organische balansgroei van ongeveer [...] % per jaar gedurende de herstructureringsperiode [...]. ING wil het grootste deel van die groei gaan behalen door aan de reële economie (huishoudens en ondernemingen) krediet te verschaffen. |
| --- | --- |

58.

ING voorziet voor de bank een organische balansgroei van ongeveer [...] % per jaar gedurende de herstructureringsperiode [...]. ING wil het grootste deel van die groei gaan behalen door aan de reële economie (huishoudens en ondernemingen) krediet te verschaffen.

| 59. | ING legt ook een nieuw beloningsbeleid ten uitvoer waarbij de raad van commissarissen van ING zich ertoe verbindt om een duurzaam beloningsbeleid te ontwikkelen voor de raad van bestuur en het senior management. Hierbij zullen, rekening houdende met het gelopen risico, de prikkels worden versterkt voor langetermijnwaardecreatie en het beperken van rewards for failure. |
| --- | --- |

59.

ING legt ook een nieuw beloningsbeleid ten uitvoer waarbij de raad van commissarissen van ING zich ertoe verbindt om een duurzaam beloningsbeleid te ontwikkelen voor de raad van bestuur en het senior management. Hierbij zullen, rekening houdende met het gelopen risico, de prikkels worden versterkt voor langetermijnwaardecreatie en het beperken van rewards for failure.

| 60. | ING heeft zich voorts ertoe verbonden de double leverage zo snel mogelijk te elimineren, doch in ieder geval tegen [...]. |
| --- | --- |

60.

ING heeft zich voorts ertoe verbonden de double leverage zo snel mogelijk te elimineren, doch in ieder geval tegen [...].

3.2.   Mogelijkheden om de levensvatbaarheid te bereiken in een basisscenario en in een stressscenario

| 61. | ING heeft een basis- en een stressscenario ingediend om aan te tonen dat zij in staat is haar levensvatbaarheid op lange termijn te herstellen. |
| --- | --- |

61.

ING heeft een basis- en een stressscenario ingediend om aan te tonen dat zij in staat is haar levensvatbaarheid op lange termijn te herstellen.

| 62. | In het basisscenario, ING [...]. Voorts is de aanname dat de aandelenmarkten [...]. |
| --- | --- |

62.

In het basisscenario, ING [...]. Voorts is de aanname dat de aandelenmarkten [...].

| 63. | De prognoses zouden in dit basisscenario uitkomen op [...]. De totale groepsinkomsten [...]. De Return On Equity (hierna „RoE” genoemd) zou [...]. ING Insurance zou [...]. |
| --- | --- |

63.

De prognoses zouden in dit basisscenario uitkomen op [...]. De totale groepsinkomsten [...]. De Return On Equity (hierna „RoE” genoemd) zou [...]. ING Insurance zou [...].

| 64. | Voor de bank gaat ING uit van een stijging van de risicogewogen activa met ongeveer [...] % per jaar (vóór afstotingen), ten dele als gevolg van [...]. De inkomsten zouden (behoudens veranderingen in de reële waarde en bijzondere waardeverminderingen) naar verwachting [...], terwijl voor universele bankdiensten naar verwachting [...] en de retail banking naar verwachting [...]. |
| --- | --- |

64.

Voor de bank gaat ING uit van een stijging van de risicogewogen activa met ongeveer [...] % per jaar (vóór afstotingen), ten dele als gevolg van [...]. De inkomsten zouden (behoudens veranderingen in de reële waarde en bijzondere waardeverminderingen) naar verwachting [...], terwijl voor universele bankdiensten naar verwachting [...] en de retail banking naar verwachting [...].

| 65. | ING Bank verwacht gedurende de hele duur van de prognoses haar interne kapitaaldoelstellingen te halen. ING heeft nieuwe interne kapitaaldoelstellingen vastgesteld op [...] % voor de Tier 1-ratio van de bank en [...] % voor haar Core Tier 1-ratio. Voor ING Insurance blijft de doelstelling inzake kapitaaldekkingsgraad ongewijzigd bij 150 %. |
| --- | --- |

65.

ING Bank verwacht gedurende de hele duur van de prognoses haar interne kapitaaldoelstellingen te halen. ING heeft nieuwe interne kapitaaldoelstellingen vastgesteld op [...] % voor de Tier 1-ratio van de bank en [...] % voor haar Core Tier 1-ratio. Voor ING Insurance blijft de doelstelling inzake kapitaaldekkingsgraad ongewijzigd bij 150 %.

| 66. | In het basisscenario zou haar totale solvabiliteitsratio (verhouding tussen het totale kapitaal en de risicogewogen activa) oplopen tot zo’n [...] % over de hele herstructureringsperiode, met als laagste niveaus [...]. |
| --- | --- |

66.

In het basisscenario zou haar totale solvabiliteitsratio (verhouding tussen het totale kapitaal en de risicogewogen activa) oplopen tot zo’n [...] % over de hele herstructureringsperiode, met als laagste niveaus [...].

| 67. | ING Insurance zou in de loop van de herstructureringsperiode worden afgestoten [...]. In het basisscenario is de aanname dat de netto-opbrengsten uit de afstotingen [...] EUR. |
| --- | --- |

67.

ING Insurance zou in de loop van de herstructureringsperiode worden afgestoten [...]. In het basisscenario is de aanname dat de netto-opbrengsten uit de afstotingen [...] EUR.

| 68. | In een alternatief scenario waarbij het verzekeringsbedrijf wordt afgestoten [...], verwacht ING daaraan beantwoordende hogere netto-opbrengsten [...]. |
| --- | --- |

68.

In een alternatief scenario waarbij het verzekeringsbedrijf wordt afgestoten [...], verwacht ING daaraan beantwoordende hogere netto-opbrengsten [...].

| 69. | ING heeft ook een stressscenario ingediend [...]. |
| --- | --- |

69.

ING heeft ook een stressscenario ingediend [...].

| 70. | [...]. Voorts wordt uitgegaan van een aanzienlijke toename van ING’s Probabilities of Default. Ook gaat ING uit van hogere percentages Loss Given Default (hierna „LGD” genoemd). |
| --- | --- |

70.

[...]. Voorts wordt uitgegaan van een aanzienlijke toename van ING’s Probabilities of Default. Ook gaat ING uit van hogere percentages Loss Given Default (hierna „LGD” genoemd).

| 71. | In dit stressscenario zou het onderliggende commerciële resultaat van ING Groep [...]. |
| --- | --- |

71.

In dit stressscenario zou het onderliggende commerciële resultaat van ING Groep [...].

| 72. | Zelfs in die aannames van stressscenario’s zou de kapitalisatie van ING toereikend blijven omdat zij aan de prudentiële voorschriften blijft voldoen. [...]. |
| --- | --- |

72.

Zelfs in die aannames van stressscenario’s zou de kapitalisatie van ING toereikend blijven omdat zij aan de prudentiële voorschriften blijft voldoen. [...].

| 73. | In dat verband voert Nederland aan dat ING in de stressscenario’s voor het doorrekenen van haar kredietportfolio LGD-modellen heeft gebruikt die zijn goedgekeurd door de financiële toezichthouder, De Nederlandsche Bank [...]. |
| --- | --- |

73.

In dat verband voert Nederland aan dat ING in de stressscenario’s voor het doorrekenen van haar kredietportfolio LGD-modellen heeft gebruikt die zijn goedgekeurd door de financiële toezichthouder, De Nederlandsche Bank [...].

| 74. | Daarnaast heeft ING nog andere, strengere stresshypotheses toegepast — die veel verder gaan dan het ingediende stressscenario voor Nederlandse hypotheken (20) [...]. Ook in die aannames blijft de kapitalisatie van ING afdoende, omdat zij aan de prudentiële voorschriften blijft voldoen en zelfs nog een aanzienlijke, extra kapitaalbuffer kan behouden. |
| --- | --- |

74.

Daarnaast heeft ING nog andere, strengere stresshypotheses toegepast — die veel verder gaan dan het ingediende stressscenario voor Nederlandse hypotheken (20) [...]. Ook in die aannames blijft de kapitalisatie van ING afdoende, omdat zij aan de prudentiële voorschriften blijft voldoen en zelfs nog een aanzienlijke, extra kapitaalbuffer kan behouden.

| 75. | Nederland voert aan dat de bank op het punt van liquiditeit voor alle stresstests van de toezichthouder is geslaagd. [...]. |
| --- | --- |

75.

Nederland voert aan dat de bank op het punt van liquiditeit voor alle stresstests van de toezichthouder is geslaagd. [...].

3.3.   Exitstrategie

| 76. | In het basisscenario van het herstructureringsplan voor ING zullen de Core Tier 1-effecten op de volgende basis door ING worden ingekocht:






  a) | een eerste tranche die 5 miljard EUR van het notionele bedrag vertegenwoordigt, wordt op 17 december 2009 ingekocht tegen een minimumprijs van 5,75 miljard EUR. Deze prijsaanname levert Nederland een IRR op van 13,3 %, bestaande uit het basisrendement van 8,5 % plus een extra premie van minimaal 340 miljoen EUR en maximaal 705 miljoen EUR (21), bedrag dat een afspiegeling is van een zeker potentieel voor waardestijging van het aandeel ING. De precieze inkoopprijs is afhankelijk van de koers van het aandeel ING; |
| --- | --- | --- |

76.

In het basisscenario van het herstructureringsplan voor ING zullen de Core Tier 1-effecten op de volgende basis door ING worden ingekocht:

a)

een eerste tranche die 5 miljard EUR van het notionele bedrag vertegenwoordigt, wordt op 17 december 2009 ingekocht tegen een minimumprijs van 5,75 miljard EUR. Deze prijsaanname levert Nederland een IRR op van 13,3 %, bestaande uit het basisrendement van 8,5 % plus een extra premie van minimaal 340 miljoen EUR en maximaal 705 miljoen EUR (21), bedrag dat een afspiegeling is van een zeker potentieel voor waardestijging van het aandeel ING. De precieze inkoopprijs is afhankelijk van de koers van het aandeel ING;

| b) | een [resterende] tranche die [...] miljard EUR van het notionele bedrag vertegenwoordigt, wordt in [...] ingekocht tegen een aangenomen prijs van [...] miljard EUR. In deze prijs wordt uitgegaan van inkoop tegen 150 % van de nominale waarde (15 EUR per effect), vermeerderd met 8,5 % opgelopen rente volgens de oorspronkelijke voorwaarden van de overeenkomst betreffende de Core Tier 1-effecten. ING kan echter ook wachten tot [na] 2011 [...] om deze tranche in te kopen en dan de conversieoptie uitoefenen, waarbij Nederland ofwel [...] miljoen gewone aandelen ING ontvangt of een contante betaling ten belope van [...] miljard EUR, vermeerderd met ongeveer [...] miljoen EUR opgelopen rente; |
| --- | --- |

b)

een [resterende] tranche die [...] miljard EUR van het notionele bedrag vertegenwoordigt, wordt in [...] ingekocht tegen een aangenomen prijs van [...] miljard EUR. In deze prijs wordt uitgegaan van inkoop tegen 150 % van de nominale waarde (15 EUR per effect), vermeerderd met 8,5 % opgelopen rente volgens de oorspronkelijke voorwaarden van de overeenkomst betreffende de Core Tier 1-effecten. ING kan echter ook wachten tot [na] 2011 [...] om deze tranche in te kopen en dan de conversieoptie uitoefenen, waarbij Nederland ofwel [...] miljoen gewone aandelen ING ontvangt of een contante betaling ten belope van [...] miljard EUR, vermeerderd met ongeveer [...] miljoen EUR opgelopen rente;

| c) | [...]. |
| --- | --- |

c)

[...].

| 77. | In totaal zouden deze [...] transacties Nederland een indicatieve IRR van [15-25] % opleveren. Nederland zal iedere aanpassing van de overeenkomst om de effecten in te kopen, bij de Commissie aanmelden. |
| --- | --- |

77.

In totaal zouden deze [...] transacties Nederland een indicatieve IRR van [15-25] % opleveren. Nederland zal iedere aanpassing van de overeenkomst om de effecten in te kopen, bij de Commissie aanmelden.

| 78. | ING heeft tot dusver nog geen couponbetaling op door de groep uitgegeven hybride Tier 1-instrumenten uitgesteld. |
| --- | --- |

78.

ING heeft tot dusver nog geen couponbetaling op door de groep uitgegeven hybride Tier 1-instrumenten uitgesteld.

| 79. | Op 14 oktober 2009 heeft ING een calloptie uitgeoefend op een Lower Tier 2-obligatie. ING heeft de Commissie meegedeeld dit te betreuren en verklaart dat er sprake was van een misverstand [...]. Voorts herhaalt Nederland dat het voor Nederland duidelijk is dat de Commissie in beginsel de aflossing van Tier 1- of Tier 2-kapitaalinstrumenten niet passend acht voor banken die worden geherstructureerd, en dat Nederland het ermee eens is dat over dit soort aflossing in de toekomst van geval tot geval zal worden overlegd en dat dit soort aflossing telkens ter goedkeuring aan de Commissie zal worden voorgelegd, en dit gedurende een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de onderhavige beschikking van de Commissie of totdat ING de Core Tier 1-effecten volledig aan de Nederlandse staat heeft terugbetaald (inclusief de betreffende opgelopen rente van Core Tier 1-coupons en uitstappremies), indien deze terugbetaling vroeger valt. |
| --- | --- |

79.

Op 14 oktober 2009 heeft ING een calloptie uitgeoefend op een Lower Tier 2-obligatie. ING heeft de Commissie meegedeeld dit te betreuren en verklaart dat er sprake was van een misverstand [...]. Voorts herhaalt Nederland dat het voor Nederland duidelijk is dat de Commissie in beginsel de aflossing van Tier 1- of Tier 2-kapitaalinstrumenten niet passend acht voor banken die worden geherstructureerd, en dat Nederland het ermee eens is dat over dit soort aflossing in de toekomst van geval tot geval zal worden overlegd en dat dit soort aflossing telkens ter goedkeuring aan de Commissie zal worden voorgelegd, en dit gedurende een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de onderhavige beschikking van de Commissie of totdat ING de Core Tier 1-effecten volledig aan de Nederlandse staat heeft terugbetaald (inclusief de betreffende opgelopen rente van Core Tier 1-coupons en uitstappremies), indien deze terugbetaling vroeger valt.

| 80. | Voor de IA-maatregel is er geen eenzijdige uitstap gepland en Nederland verbindt zich ertoe bij de Commissie aanmelding te doen wanneer de IA-maatregel bij overeenkomst wordt opgezegd. In de prognoses van het basisscenario gaat ING er echter van uit dat de maatregel blijft functioneren tot na 2013. |
| --- | --- |

80.

Voor de IA-maatregel is er geen eenzijdige uitstap gepland en Nederland verbindt zich ertoe bij de Commissie aanmelding te doen wanneer de IA-maatregel bij overeenkomst wordt opgezegd. In de prognoses van het basisscenario gaat ING er echter van uit dat de maatregel blijft functioneren tot na 2013.

3.4.   De verbintenissen van Nederland

| 81. | Ten aanzien van de IA-maatregel (of de Illiquid Assets Back-upfaciliteit) verbindt Nederland zich tot het volgende:






  — | vanaf 25 oktober 2009 doet ING Groep additionele betalingen aan Nederland die overeenstemmen met de neerwaartse aanpassing van de Alt-A-vergoeding met 50 basispunten voor de door ING ontvangen fundingfee en de opwaartse aanpassing met 82,6 basispunten voor de door ING betaalde garantiefee. De aanpassing van de garantiefee omvat ook 15,6 basispunten die een aanpassing zijn voor de periode van 26 januari 2009 — de aanvang van de IABF (22) (de IA-maatregel dus) — tot en met 25 oktober 2009. Deze additionele betalingen worden toegepast voor zover en voor zolang de IABF-overeenkomst van kracht is; |
| --- | --- | --- |

81.

Ten aanzien van de IA-maatregel (of de Illiquid Assets Back-upfaciliteit) verbindt Nederland zich tot het volgende:

—

vanaf 25 oktober 2009 doet ING Groep additionele betalingen aan Nederland die overeenstemmen met de neerwaartse aanpassing van de Alt-A-vergoeding met 50 basispunten voor de door ING ontvangen fundingfee en de opwaartse aanpassing met 82,6 basispunten voor de door ING betaalde garantiefee. De aanpassing van de garantiefee omvat ook 15,6 basispunten die een aanpassing zijn voor de periode van 26 januari 2009 — de aanvang van de IABF (22) (de IA-maatregel dus) — tot en met 25 oktober 2009. Deze additionele betalingen worden toegepast voor zover en voor zolang de IABF-overeenkomst van kracht is;

| — | deze additionele betalingen worden ten uitvoer gelegd in de vorm van een afzonderlijke overeenkomst tussen ING Groep en Nederland, om de oorspronkelijke IABF ongewijzigd te laten; |
| --- | --- |

—

deze additionele betalingen worden ten uitvoer gelegd in de vorm van een afzonderlijke overeenkomst tussen ING Groep en Nederland, om de oorspronkelijke IABF ongewijzigd te laten;

| — | over de additionele betalingen, met uitzondering van het gedeelte dat betrekking heeft op de periode van 26 januari 2009 tot en met 25 oktober 2009 (dus de 15,6 basispunten die zijn verrekend in de aanpassing van de garantiefee), is geen restbetaling verschuldigd ingeval de IABF vervroegd wordt ontbonden. Het bedrag nog onbetaalde additionele betalingen met betrekking tot de periode van 26 januari 2009 tot en met 25 oktober 2009 (dus de 15,6 basispunten die zijn verrekend in de aanpassing van de garantiefee) is verschuldigd ingeval de oorspronkelijke transactie geheel of ten dele ongedaan gemaakt wordt. Indien de IABF ten dele wordt ontbonden, wordt deze afrekening bij vervroegde terugbetaling naar evenredigheid toegepast; |
| --- | --- |

—

over de additionele betalingen, met uitzondering van het gedeelte dat betrekking heeft op de periode van 26 januari 2009 tot en met 25 oktober 2009 (dus de 15,6 basispunten die zijn verrekend in de aanpassing van de garantiefee), is geen restbetaling verschuldigd ingeval de IABF vervroegd wordt ontbonden. Het bedrag nog onbetaalde additionele betalingen met betrekking tot de periode van 26 januari 2009 tot en met 25 oktober 2009 (dus de 15,6 basispunten die zijn verrekend in de aanpassing van de garantiefee) is verschuldigd ingeval de oorspronkelijke transactie geheel of ten dele ongedaan gemaakt wordt. Indien de IABF ten dele wordt ontbonden, wordt deze afrekening bij vervroegde terugbetaling naar evenredigheid toegepast;

| — | Nederland verbindt zich ertoe om maatregelen voor een vervroegde volledige of gedeeltelijke stopzetting van de IA-maatregel bij de Commissie te melden. |
| --- | --- |

—

Nederland verbindt zich ertoe om maatregelen voor een vervroegde volledige of gedeeltelijke stopzetting van de IA-maatregel bij de Commissie te melden.

| 82. | Ten aanzien van de verkorting van de balans, de verbintenis het verzekeringsbedrijf af te stoten, ING Direct US en andere vóór eind 2013 af te stoten bedrijfsonderdelen heeft Nederland zich tot het volgende verbonden:






  — | ING krimpt tegen eind 2013 haar balans in met 45 % ten opzichte van 30 september 2008 en stoot een reeks bedrijfsonderdelen af zoals die in overweging 57 zijn beschreven, met name ING Insurance en ING Direct Verenigde Staten [...]; |
| --- | --- | --- |

82.

Ten aanzien van de verkorting van de balans, de verbintenis het verzekeringsbedrijf af te stoten, ING Direct US en andere vóór eind 2013 af te stoten bedrijfsonderdelen heeft Nederland zich tot het volgende verbonden:

—

ING krimpt tegen eind 2013 haar balans in met 45 % ten opzichte van 30 september 2008 en stoot een reeks bedrijfsonderdelen af zoals die in overweging 57 zijn beschreven, met name ING Insurance en ING Direct Verenigde Staten [...];

| — | deze cijfergegevens betreffen prognoses waarin geen rekening is gehouden met de mogelijke impact van organische groei en waarvan een mogelijke verdere groei is uitgesloten als gevolg van eventuele (nieuwe) eisen op het gebied van regelgeving in de komende jaren, zoals bijvoorbeeld indien banken worden verplicht aanzienlijk hogere liquiditeitsbuffers aan te houden als gevolg van (nieuwe) EU-regels. Door dergelijke regels zou de balansgroei aanzienlijk verder kunnen gaan dan de huidige prognoses voor organische groei; |
| --- | --- |

—

deze cijfergegevens betreffen prognoses waarin geen rekening is gehouden met de mogelijke impact van organische groei en waarvan een mogelijke verdere groei is uitgesloten als gevolg van eventuele (nieuwe) eisen op het gebied van regelgeving in de komende jaren, zoals bijvoorbeeld indien banken worden verplicht aanzienlijk hogere liquiditeitsbuffers aan te houden als gevolg van (nieuwe) EU-regels. Door dergelijke regels zou de balansgroei aanzienlijk verder kunnen gaan dan de huidige prognoses voor organische groei;

| — | voor ING geldt geen beperking op de organische (niet met acquisities verband houdende) groei van de balans van haar bedrijfsonderdelen. [...]. In de toekomst zal het algemene beleid van ING erin bestaan om de groei van de haar door cliënten toevertrouwde middelen vooral te gebruiken om de kredietverlening aan de reële economie (bedrijven en consumenten) te verruimen en om haar blootstelling aan risicovollere asset classes binnen Amerikaanse CMBS en RMBS af te bouwen. [...] (23); |
| --- | --- |

—

voor ING geldt geen beperking op de organische (niet met acquisities verband houdende) groei van de balans van haar bedrijfsonderdelen. [...]. In de toekomst zal het algemene beleid van ING erin bestaan om de groei van de haar door cliënten toevertrouwde middelen vooral te gebruiken om de kredietverlening aan de reële economie (bedrijven en consumenten) te verruimen en om haar blootstelling aan risicovollere asset classes binnen Amerikaanse CMBS en RMBS af te bouwen. [...] (23);

| — | ten aanzien van de bedrijfsonderdelen die ING toezegt te zullen afstoten (zoals die in overweging 57 zijn opgesomd) kan de Commissie, indien een van dergelijke bedrijfsonderdelen niet vóór 31 december 2013 is afgestoten (bijvoorbeeld op basis van een definitieve, bindende verkoopovereenkomst die is gesloten), waar passend of ingevolge uitzonderlijke omstandigheden, in reactie op een Nederlands verzoek in die zin, een verlenging van deze termijn toestaan (24). De Commissie kan in een dergelijk geval ook: i) vragen dat Nederland, na een voorafgaande selectie door en op voorstel van ING (en na goedkeuring daarvan door de Commissie), een of meer (met de afstoting belaste) trustees aanstelt (25) [...]; |
| --- | --- |

—

ten aanzien van de bedrijfsonderdelen die ING toezegt te zullen afstoten (zoals die in overweging 57 zijn opgesomd) kan de Commissie, indien een van dergelijke bedrijfsonderdelen niet vóór 31 december 2013 is afgestoten (bijvoorbeeld op basis van een definitieve, bindende verkoopovereenkomst die is gesloten), waar passend of ingevolge uitzonderlijke omstandigheden, in reactie op een Nederlands verzoek in die zin, een verlenging van deze termijn toestaan (24). De Commissie kan in een dergelijk geval ook: i) vragen dat Nederland, na een voorafgaande selectie door en op voorstel van ING (en na goedkeuring daarvan door de Commissie), een of meer (met de afstoting belaste) trustees aanstelt (25) [...];

| — | wanneer Nederland een verlenging van een termijn verlangt, dient het uiterlijk één maand vóór het verstrijken van die termijn een omstandig gemotiveerd verzoek in die zin bij de Commissie in. In uitzonderlijke omstandigheden heeft Nederland het recht een verlenging van de termijn te vragen in de laatste maand dat die termijn loopt. |
| --- | --- |

—

wanneer Nederland een verlenging van een termijn verlangt, dient het uiterlijk één maand vóór het verstrijken van die termijn een omstandig gemotiveerd verzoek in die zin bij de Commissie in. In uitzonderlijke omstandigheden heeft Nederland het recht een verlenging van de termijn te vragen in de laatste maand dat die termijn loopt.

| 83. | Nederland verbindt zich voorts ertoe dat ING een overnameverbod in acht zal nemen:






  — | ING ziet voor een bepaalde periode af van overnames van financiële instellingen. Deze verbintenissen zijn van toepassing gedurende een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de beschikking van de Commissie of totdat ING de Core Tier 1-effecten volledig aan Nederland heeft terugbetaald (inclusief de betreffende opgelopen rente van Core Tier 1-coupons en uitstappremies). Voorts zal ING, voor diezelfde periode, afzien van iedere (andere) overname van activiteiten die de terugbetaling van de Core Tier 1-effecten aan Nederland zouden kunnen vertragen; |
| --- | --- | --- |

83.

Nederland verbindt zich voorts ertoe dat ING een overnameverbod in acht zal nemen:

—

ING ziet voor een bepaalde periode af van overnames van financiële instellingen. Deze verbintenissen zijn van toepassing gedurende een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de beschikking van de Commissie of totdat ING de Core Tier 1-effecten volledig aan Nederland heeft terugbetaald (inclusief de betreffende opgelopen rente van Core Tier 1-coupons en uitstappremies). Voorts zal ING, voor diezelfde periode, afzien van iedere (andere) overname van activiteiten die de terugbetaling van de Core Tier 1-effecten aan Nederland zouden kunnen vertragen;

| — | niettegenstaande dit verbod mag ING, nadat zij daarvoor van de Commissie toestemming heeft gekregen, activiteiten overnemen, met name indien dat van essentieel belang is om de financiële stabiliteit of de mededinging op de betrokken markten veilig te stellen. |
| --- | --- |

—

niettegenstaande dit verbod mag ING, nadat zij daarvoor van de Commissie toestemming heeft gekregen, activiteiten overnemen, met name indien dat van essentieel belang is om de financiële stabiliteit of de mededinging op de betrokken markten veilig te stellen.

| 84. | Nederland verbindt zich voorts ertoe dat ING een prijsleiderschapsverbod in acht zal nemen:






  — | zonder voorafgaande toestemming van de Commissie biedt ING (op de markten zoals die hierna zijn afgebakend) voor gestandaardiseerde ING-producten geen tarieven aan die gunstiger zijn dan de drie beste tarieven van haar naaste concurrenten op de EU-markten waarop ING een marktaandeel van meer dan 5 % heeft; |
| --- | --- | --- |

84.

Nederland verbindt zich voorts ertoe dat ING een prijsleiderschapsverbod in acht zal nemen:

—

zonder voorafgaande toestemming van de Commissie biedt ING (op de markten zoals die hierna zijn afgebakend) voor gestandaardiseerde ING-producten geen tarieven aan die gunstiger zijn dan de drie beste tarieven van haar naaste concurrenten op de EU-markten waarop ING een marktaandeel van meer dan 5 % heeft;

| — | deze voorwaarde geldt alleen voor de gestandaardiseerde ING-producten op de volgende productmarkten: i) retail spaarmarkt; ii) retail hypotheekmarkt; iii) private banking voor zover het gaat om hypotheek- of spaarproducten, of iv) deposito’s voor het mkb (waarbij mkb-bedrijven worden omschreven volgens de mkb-definitie zoals die gewoonlijk/momenteel door ING wordt gehanteerd bij haar activiteiten in het betrokken land). Zodra ING constateert dat zij voor haar producten voordeligere tarieven berekent dan haar drie concurrenten met de beste tarieven, past zij haar tarieven zo snel mogelijk, zonder verdere vertraging, aan tot een niveau dat met de onderhavige verbintenis in overeenstemming is; |
| --- | --- |

—

deze voorwaarde geldt alleen voor de gestandaardiseerde ING-producten op de volgende productmarkten: i) retail spaarmarkt; ii) retail hypotheekmarkt; iii) private banking voor zover het gaat om hypotheek- of spaarproducten, of iv) deposito’s voor het mkb (waarbij mkb-bedrijven worden omschreven volgens de mkb-definitie zoals die gewoonlijk/momenteel door ING wordt gehanteerd bij haar activiteiten in het betrokken land). Zodra ING constateert dat zij voor haar producten voordeligere tarieven berekent dan haar drie concurrenten met de beste tarieven, past zij haar tarieven zo snel mogelijk, zonder verdere vertraging, aan tot een niveau dat met de onderhavige verbintenis in overeenstemming is;

| — | deze voorwaarde is van toepassing gedurende een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de onderhavige beschikking of totdat ING de Core Tier 1-effecten volledig aan Nederland heeft terugbetaald (inclusief de betrokken opgelopen rente van Core Tier 1-coupons en uitstappremies), indien deze terugbetaling vroeger valt. Nederland stelt, na een voorafgaande selectie door en op voorstel van ING, een monitoring trustee aan om op de naleving van deze voorwaarde toe te zien. Deze monitoring trustee moet de goedkeuring van de Commissie krijgen; |
| --- | --- |

—

deze voorwaarde is van toepassing gedurende een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de onderhavige beschikking of totdat ING de Core Tier 1-effecten volledig aan Nederland heeft terugbetaald (inclusief de betrokken opgelopen rente van Core Tier 1-coupons en uitstappremies), indien deze terugbetaling vroeger valt. Nederland stelt, na een voorafgaande selectie door en op voorstel van ING, een monitoring trustee aan om op de naleving van deze voorwaarde toe te zien. Deze monitoring trustee moet de goedkeuring van de Commissie krijgen;

| — | voorts zal ING Direct, met het oog op de ondersteuning van de levensvatbaarheid van ING op lange termijn, zonder voorafgaande toestemming van de Commissie, afzien van prijsleiderschap voor gestandaardiseerde ING-producten op de EU-markten voor retail hypotheken en retail sparen, gedurende een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de onderhavige beschikking of totdat ING de Core Tier 1-effecten volledig aan de Nederlandse staat heeft terugbetaald (inclusief de betreffende opgelopen rente van Core Tier 1-coupons en uitstappremies). Zodra ING constateert dat zij de prijsleider is geworden op de EU-markten voor retail hypotheken of retail sparen, past zij haar tarieven zo snel mogelijk, zonder verdere vertraging, aan tot een niveau dat met de onderhavige verbintenis in overeenstemming is; |
| --- | --- |

—

voorts zal ING Direct, met het oog op de ondersteuning van de levensvatbaarheid van ING op lange termijn, zonder voorafgaande toestemming van de Commissie, afzien van prijsleiderschap voor gestandaardiseerde ING-producten op de EU-markten voor retail hypotheken en retail sparen, gedurende een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de onderhavige beschikking of totdat ING de Core Tier 1-effecten volledig aan de Nederlandse staat heeft terugbetaald (inclusief de betreffende opgelopen rente van Core Tier 1-coupons en uitstappremies). Zodra ING constateert dat zij de prijsleider is geworden op de EU-markten voor retail hypotheken of retail sparen, past zij haar tarieven zo snel mogelijk, zonder verdere vertraging, aan tot een niveau dat met de onderhavige verbintenis in overeenstemming is;

| — | Nederland stelt, na een voorafgaande selectie door en op voorstel van ING, een monitoring trustee aan om op de naleving van deze voorwaarde toe te zien. Deze monitoring trustee moet de goedkeuring van de Commissie krijgen. |
| --- | --- |

—

Nederland stelt, na een voorafgaande selectie door en op voorstel van ING, een monitoring trustee aan om op de naleving van deze voorwaarde toe te zien. Deze monitoring trustee moet de goedkeuring van de Commissie krijgen.

| 85. | Nederland verbindt zich tot een aantal gedetailleerde bepalingen ten aanzien van de afsplitsing van WUH/Interadvies:






  — | ING richt in Nederland met het oog op afstoting een nieuwe onderneming op, die wordt afgesplitst van haar bestaande Nederlandse retail bankingactiviteiten. De uitkomst daarvan moet zijn dat deze afgesplitste, nieuwe onderneming een levensvatbaar en concurrerend bedrijfsonderdeel is dat zelfstandig functioneert en is afgescheiden van de activiteiten die bij ING blijven, en dat aan een geschikte koper kan worden overgedragen. Deze nieuwe onderneming omvat de activiteiten van het WUH/Interadvies-bedrijfsonderdeel, die momenteel een onderdeel zijn van de Nederlandse verzekeringsactiviteiten, en van de portefeuille consumptief krediet van ING Bank. WUH/Interadvies is een ING-bedrijfsonderdeel, onder de koepel van het onderdeel Nationale-Nederlanden Insurance. Het is (in hoofdzaak) een hypotheekbank die actief is op basis van haar eigen bankvergunningen. Het is een levensvatbare stand-alone speler, die beschikt over een eigen verkoopsteam voor de cliëntenservice en een onafhankelijke organisatie met solide, onderliggende inkomsten. De afsplitsing vindt plaats onder toezicht van de monitoring trustee, in samenwerking met de hold-separate manager. In dit verband kan de monitoring trustee, tijdens de afsplitsingsperiode, ING de aanbeveling doen in de af te stoten activiteiten die materiële en immateriële activa (met betrekking tot de af te stoten activiteiten) op te nemen welke deze objectief noodzakelijk acht wil ING bovengenoemde of resultaatgerichte verplichtingen, en met name de levensvatbaarheid en het concurrentievermogen van de af te stoten activiteiten, volledig in acht kunnen nemen. Ingeval ING het met de monitoring trustee niet eens is over de objectieve noodzaak dergelijke materiële en immateriële activa op te nemen ten einde de levensvatbaarheid en het concurrentievermogen van de af te stoten activiteiten te garanderen, stelt de onderneming de monitoring trustee daarvan schriftelijk in kennis. In dat geval houden de raad van bestuur van ING en de monitoring trustee binnen [...] een bijeenkomst om tot een consensus te komen. Indien er geen consensus wordt bereikt, stellen ING en de monitoring trustee gezamenlijk, zo spoedig mogelijk, een onafhankelijke derde met deskundigheid in de financiële sector aan („de deskundige”) die de argumenten van de partijen hoort en via bemiddeling een oplossing probeert te bereiken. Indien er geen dergelijke oplossing wordt bereikt, neemt de deskundige, binnen [...] te rekenen vanaf zijn aanstelling, een besluit over de objectieve noodzaak om de betrokken materiële en immateriële activa in het af te stoten bedrijfsonderdeel op te nemen om de levensvatbaarheid en het concurrentievermogen van die af te stoten activiteiten te garanderen, en accepteren de partijen het besluit ter zake van de deskundige en handelen zij dienovereenkomstig. Kwesties waarover onenigheid bestaat, worden vermeld in het verslag van de monitoring trustee aan de Commissie; |
| --- | --- | --- |

85.

Nederland verbindt zich tot een aantal gedetailleerde bepalingen ten aanzien van de afsplitsing van WUH/Interadvies:

—

ING richt in Nederland met het oog op afstoting een nieuwe onderneming op, die wordt afgesplitst van haar bestaande Nederlandse retail bankingactiviteiten. De uitkomst daarvan moet zijn dat deze afgesplitste, nieuwe onderneming een levensvatbaar en concurrerend bedrijfsonderdeel is dat zelfstandig functioneert en is afgescheiden van de activiteiten die bij ING blijven, en dat aan een geschikte koper kan worden overgedragen. Deze nieuwe onderneming omvat de activiteiten van het WUH/Interadvies-bedrijfsonderdeel, die momenteel een onderdeel zijn van de Nederlandse verzekeringsactiviteiten, en van de portefeuille consumptief krediet van ING Bank. WUH/Interadvies is een ING-bedrijfsonderdeel, onder de koepel van het onderdeel Nationale-Nederlanden Insurance. Het is (in hoofdzaak) een hypotheekbank die actief is op basis van haar eigen bankvergunningen. Het is een levensvatbare stand-alone speler, die beschikt over een eigen verkoopsteam voor de cliëntenservice en een onafhankelijke organisatie met solide, onderliggende inkomsten. De afsplitsing vindt plaats onder toezicht van de monitoring trustee, in samenwerking met de hold-separate manager. In dit verband kan de monitoring trustee, tijdens de afsplitsingsperiode, ING de aanbeveling doen in de af te stoten activiteiten die materiële en immateriële activa (met betrekking tot de af te stoten activiteiten) op te nemen welke deze objectief noodzakelijk acht wil ING bovengenoemde of resultaatgerichte verplichtingen, en met name de levensvatbaarheid en het concurrentievermogen van de af te stoten activiteiten, volledig in acht kunnen nemen. Ingeval ING het met de monitoring trustee niet eens is over de objectieve noodzaak dergelijke materiële en immateriële activa op te nemen ten einde de levensvatbaarheid en het concurrentievermogen van de af te stoten activiteiten te garanderen, stelt de onderneming de monitoring trustee daarvan schriftelijk in kennis. In dat geval houden de raad van bestuur van ING en de monitoring trustee binnen [...] een bijeenkomst om tot een consensus te komen. Indien er geen consensus wordt bereikt, stellen ING en de monitoring trustee gezamenlijk, zo spoedig mogelijk, een onafhankelijke derde met deskundigheid in de financiële sector aan („de deskundige”) die de argumenten van de partijen hoort en via bemiddeling een oplossing probeert te bereiken. Indien er geen dergelijke oplossing wordt bereikt, neemt de deskundige, binnen [...] te rekenen vanaf zijn aanstelling, een besluit over de objectieve noodzaak om de betrokken materiële en immateriële activa in het af te stoten bedrijfsonderdeel op te nemen om de levensvatbaarheid en het concurrentievermogen van die af te stoten activiteiten te garanderen, en accepteren de partijen het besluit ter zake van de deskundige en handelen zij dienovereenkomstig. Kwesties waarover onenigheid bestaat, worden vermeld in het verslag van de monitoring trustee aan de Commissie;

| — | ING verbindt zich ertoe de afstoting in optimale omstandigheden te laten verlopen door een businessplan op te stellen, een internetplatform te creëren en door voor de af te splitsen entiteit de nodige verkoopscapaciteit vrij te maken. Ook stelt zij (tegen zakelijke voorwaarden) betalingscapaciteit beschikbaar, indien de koper daarom verzoekt. Voorts verleent ING bijstand bij de oprichting van een thesauriefunctie en zorgt zij tot twee jaar na de afstoting voor funding, waarbij de funding-ondersteuning door ING in de loop van die twee jaar geleidelijk afneemt. Deze ondersteunende funding van ING aan het WUH-bedrijfsonderdeel is gebaseerd op interne Funding Transfer Pricing (FTP). ING [...] bij Nederland een verzoek in te dienen voor door de staat gegarandeerde funding ten belope van [...] miljard EUR ten behoeve van de funding van het WUH-bedrijfsonderdeel. In dat geval verbinden de Nederlandse autoriteiten zich ertoe deze maatregel afzonderlijk aan te melden; |
| --- | --- |

—

ING verbindt zich ertoe de afstoting in optimale omstandigheden te laten verlopen door een businessplan op te stellen, een internetplatform te creëren en door voor de af te splitsen entiteit de nodige verkoopscapaciteit vrij te maken. Ook stelt zij (tegen zakelijke voorwaarden) betalingscapaciteit beschikbaar, indien de koper daarom verzoekt. Voorts verleent ING bijstand bij de oprichting van een thesauriefunctie en zorgt zij tot twee jaar na de afstoting voor funding, waarbij de funding-ondersteuning door ING in de loop van die twee jaar geleidelijk afneemt. Deze ondersteunende funding van ING aan het WUH-bedrijfsonderdeel is gebaseerd op interne Funding Transfer Pricing (FTP). ING [...] bij Nederland een verzoek in te dienen voor door de staat gegarandeerde funding ten belope van [...] miljard EUR ten behoeve van de funding van het WUH-bedrijfsonderdeel. In dat geval verbinden de Nederlandse autoriteiten zich ertoe deze maatregel afzonderlijk aan te melden;

| — | voorts ziet ING er gedurende een overgangsperiode van [...] van af om bij cliënten van het WUH-bedrijfsonderdeel actief te werven voor producten die het WUH-bedrijfsonderdeel op het tijdstip van de onderhavige beschikking aan die cliënten levert; |
| --- | --- |

—

voorts ziet ING er gedurende een overgangsperiode van [...] van af om bij cliënten van het WUH-bedrijfsonderdeel actief te werven voor producten die het WUH-bedrijfsonderdeel op het tijdstip van de onderhavige beschikking aan die cliënten levert;

| — | ING zal het WUH-bedrijfsonderdeel proberen af te splitsen binnen [...]. Na deze afsplitsingsperiode van [...] houdt ING het WUH-bedrijfsonderdeel gescheiden (hold-separate) en probeert zij dit bedrijfsonderdeel [...] (26). |
| --- | --- |

—

ING zal het WUH-bedrijfsonderdeel proberen af te splitsen binnen [...]. Na deze afsplitsingsperiode van [...] houdt ING het WUH-bedrijfsonderdeel gescheiden (hold-separate) en probeert zij dit bedrijfsonderdeel [...] (26).

| — | een monitoring trustee en een hold-separate manager worden aangesteld binnen [...] na het tijdstip van de onderhavige beschikking van de Commissie en een met afstoting belaste trustee wordt aangesteld [...]. Alle trustees worden, na een voorafgaande selectie door en op voorstel van ING, aangesteld door Nederland. De trustees moeten de goedkeuring van de Commissie krijgen. |
| --- | --- |

—

een monitoring trustee en een hold-separate manager worden aangesteld binnen [...] na het tijdstip van de onderhavige beschikking van de Commissie en een met afstoting belaste trustee wordt aangesteld [...]. Alle trustees worden, na een voorafgaande selectie door en op voorstel van ING, aangesteld door Nederland. De trustees moeten de goedkeuring van de Commissie krijgen.

| 86. | De kosten voor alle trustees die tijdens het herstructureringsproces worden aangesteld, komen ten laste van ING. |
| --- | --- |

86.

De kosten voor alle trustees die tijdens het herstructureringsproces worden aangesteld, komen ten laste van ING.

| 87. | Met het oog op het herstel van de levensvatbaarheid verbindt Nederland zich ertoe dat ING het volgende in acht zal nemen:






  — | ING verbindt zich ertoe om zich, zodra de situatie op de markten minder benauwd is, te richten op funding op langere temrijn die niet van deposito’s afkomstig is, door meer schuldinstrumenten uit te geven met een looptijd van langer dan één jaar. [...] |
| --- | --- | --- |

87.

Met het oog op het herstel van de levensvatbaarheid verbindt Nederland zich ertoe dat ING het volgende in acht zal nemen:

—

ING verbindt zich ertoe om zich, zodra de situatie op de markten minder benauwd is, te richten op funding op langere temrijn die niet van deposito’s afkomstig is, door meer schuldinstrumenten uit te geven met een looptijd van langer dan één jaar. [...]

| — | ING spant zich in om zo snel mogelijk haar double leverage (waarbij core debt als eigen vermogen in haar dochterondernemingen wordt gebruikt) te elimineren en verbindt zich ertoe om dit tegen uiterlijk [...] te doen. De double leverage verdwijnt automatisch wanneer ING Groep opnieuw een gereguleerde bank wordt. |
| --- | --- |

—

ING spant zich in om zo snel mogelijk haar double leverage (waarbij core debt als eigen vermogen in haar dochterondernemingen wordt gebruikt) te elimineren en verbindt zich ertoe om dit tegen uiterlijk [...] te doen. De double leverage verdwijnt automatisch wanneer ING Groep opnieuw een gereguleerde bank wordt.

| 88. | Ten aanzien van het uitstel van couponbetalingen en het aflossen van Tier 1- en Tier 2-effecten verbindt Nederland zich ertoe dat ING het volgende in acht zal nemen:






  — | in het geval van een claimemissie die hoger ligt dan hetgeen vereist is om 50 % van de Core Tier 1-effecten, daaronder begrepen de opgelopen rente en de uitstapvergoeding, terug te betalen, is ING niet verplicht couponbetalingen op hybride instrumenten op 8 en 15 december 2009 (27), noch andere couponbetalingen op hybride instrumenten uit te stellen; |
| --- | --- | --- |

88.

Ten aanzien van het uitstel van couponbetalingen en het aflossen van Tier 1- en Tier 2-effecten verbindt Nederland zich ertoe dat ING het volgende in acht zal nemen:

—

in het geval van een claimemissie die hoger ligt dan hetgeen vereist is om 50 % van de Core Tier 1-effecten, daaronder begrepen de opgelopen rente en de uitstapvergoeding, terug te betalen, is ING niet verplicht couponbetalingen op hybride instrumenten op 8 en 15 december 2009 (27), noch andere couponbetalingen op hybride instrumenten uit te stellen;

| — | ingeval een dergelijke claimemissie niet plaatsvindt en ING het voorafgaande jaar verliesgevend was, is ING verplicht, voor zover zij daartoe over de discretionaire marge beschikt, de couponbetaling op hybride instrumenten uit te stellen voor een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de beschikking van de Commissie of totdat ING de Core Tier 1-effecten volledig aan Nederland heeft terugbetaald (inclusief de betreffende opgelopen rente van Core Tier 1-coupons en uitstappremies), indien deze terugbetaling vroeger valt. |
| --- | --- |

—

ingeval een dergelijke claimemissie niet plaatsvindt en ING het voorafgaande jaar verliesgevend was, is ING verplicht, voor zover zij daartoe over de discretionaire marge beschikt, de couponbetaling op hybride instrumenten uit te stellen voor een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de beschikking van de Commissie of totdat ING de Core Tier 1-effecten volledig aan Nederland heeft terugbetaald (inclusief de betreffende opgelopen rente van Core Tier 1-coupons en uitstappremies), indien deze terugbetaling vroeger valt.

| — | het is de Nederlandse autoriteiten duidelijk dat de Commissie gekant is tegen de uitkering van eigen vermogen (eigen vermogen en achtergestelde schulden) door staatssteun ontvangende ondernemingen wanneer de activiteiten van die ondernemingen onvoldoende winst genereren (28), en dat de Commissie in dat verband in beginsel gekant is tegen de aflossing van Tier 2-kapitaal en Tier 1 hybride instrumenten. ING betreurt het misverstand met betrekking tot de aflossing van een Lower Tier 2-obligatie op 14 oktober 2009. De aflossing van Tier 2-kapitaal en Tier 1 hybride instrumenten wordt in de toekomst telkens ter goedkeuring aan de Commissie voorgelegd, gedurende een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de onderhavige beschikking of totdat ING de Core Tier 1-effecten volledig aan de Nederlandse staat heeft terugbetaald (inclusief de betreffende opgelopen rente over Core Tier 1-coupons en uitstappremies). |
| --- | --- |

—

het is de Nederlandse autoriteiten duidelijk dat de Commissie gekant is tegen de uitkering van eigen vermogen (eigen vermogen en achtergestelde schulden) door staatssteun ontvangende ondernemingen wanneer de activiteiten van die ondernemingen onvoldoende winst genereren (28), en dat de Commissie in dat verband in beginsel gekant is tegen de aflossing van Tier 2-kapitaal en Tier 1 hybride instrumenten. ING betreurt het misverstand met betrekking tot de aflossing van een Lower Tier 2-obligatie op 14 oktober 2009. De aflossing van Tier 2-kapitaal en Tier 1 hybride instrumenten wordt in de toekomst telkens ter goedkeuring aan de Commissie voorgelegd, gedurende een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de onderhavige beschikking of totdat ING de Core Tier 1-effecten volledig aan de Nederlandse staat heeft terugbetaald (inclusief de betreffende opgelopen rente over Core Tier 1-coupons en uitstappremies).

| 89. | Nederland verbindt zich ertoe dat ING ervan zal afzien om bij marketing voor een breed publiek de herkapitalisatiemaatregel te gebruiken als een concurrentievoordeel. |
| --- | --- |

89.

Nederland verbindt zich ertoe dat ING ervan zal afzien om bij marketing voor een breed publiek de herkapitalisatiemaatregel te gebruiken als een concurrentievoordeel.

| 90. | Nederland verbindt zich ertoe dat ING de beperkingen zal handhaven op haar beloningsbeleid en haar marketingactiviteiten waartoe zij zich voordien in het kader van de overeenkomst betreffende de Core Tier 1-effecten en de Illiquid Assets Back-upfaciliteit heeft verbonden. |
| --- | --- |

90.

Nederland verbindt zich ertoe dat ING de beperkingen zal handhaven op haar beloningsbeleid en haar marketingactiviteiten waartoe zij zich voordien in het kader van de overeenkomst betreffende de Core Tier 1-effecten en de Illiquid Assets Back-upfaciliteit heeft verbonden.

| 91. | ING en Nederland verbinden zich ertoe, te rekenen vanaf het tijdstip van de onderhavige beschikking, om de zes maanden bij de Commissie een voortgangsverslag over de tenuitvoerlegging van het herstructureringsplan in te dienen. |
| --- | --- |

91.

ING en Nederland verbinden zich ertoe, te rekenen vanaf het tijdstip van de onderhavige beschikking, om de zes maanden bij de Commissie een voortgangsverslag over de tenuitvoerlegging van het herstructureringsplan in te dienen.

| 92. | Nederland verbindt zich ertoe dat de herstructurering van ING vóór eind 2013 volledig zal zijn uitgevoerd. |
| --- | --- |

92.

Nederland verbindt zich ertoe dat de herstructurering van ING vóór eind 2013 volledig zal zijn uitgevoerd.

4.   DE REDENEN OM HET ONDERZOEK IN TE LEIDEN

| 93. | In haar besluit tot inleiding van de procedure had de Commissie twijfel geformuleerd of de oorspronkelijke maatregel wel in overeenstemming was met de mededeling besmette activa, en meer bepaald op het punt van de waardering en de verdeling van de lasten. De Commissie is evenwel tot de bevinding gekomen dat de maatregel voldoet aan de voorwaarden zoals die in de mededeling besmette activa zijn vastgesteld ten aanzien van de vraag welke activa in aanmerking komen, ten aanzien van de regeling inzake activabeheer, de transparantie, de informatieverschaffing en de garantiepremie. |
| --- | --- |

93.

In haar besluit tot inleiding van de procedure had de Commissie twijfel geformuleerd of de oorspronkelijke maatregel wel in overeenstemming was met de mededeling besmette activa, en meer bepaald op het punt van de waardering en de verdeling van de lasten. De Commissie is evenwel tot de bevinding gekomen dat de maatregel voldoet aan de voorwaarden zoals die in de mededeling besmette activa zijn vastgesteld ten aanzien van de vraag welke activa in aanmerking komen, ten aanzien van de regeling inzake activabeheer, de transparantie, de informatieverschaffing en de garantiepremie.

| 94. | Wat de waardering betreft, zou de reële waarde in het economisch verkeer van de portefeuille volgens Nederland 97,3 % van de nominale waarde bedragen in een basisscenario en 88,8 % van de nominale waarde in een stressscenario. Op die basis is de portefeuille tegen 90 % van de nominale waarde aan Nederland overgedragen. De Commissie had twijfel geformuleerd ten aanzien van de bepaling van de reële waarde in het economisch verkeer, met name wat betreft de keuze van de disconteringsvoet, de aannames inzake huizenprijzen, de omvang van de kredietverbetering, en andere aspecten van de waardering. |
| --- | --- |

94.

Wat de waardering betreft, zou de reële waarde in het economisch verkeer van de portefeuille volgens Nederland 97,3 % van de nominale waarde bedragen in een basisscenario en 88,8 % van de nominale waarde in een stressscenario. Op die basis is de portefeuille tegen 90 % van de nominale waarde aan Nederland overgedragen. De Commissie had twijfel geformuleerd ten aanzien van de bepaling van de reële waarde in het economisch verkeer, met name wat betreft de keuze van de disconteringsvoet, de aannames inzake huizenprijzen, de omvang van de kredietverbetering, en andere aspecten van de waardering.

| 95. | Wat betreft de lastenverdeling had de Commissie twijfel geformuleerd over de hoogte van de fundingfee en of de door Nederland aan ING betaalde managementfee wel passend was. Bovendien bestond de kans dat, aangezien de Commissie twijfel had wat betreft de waardering van de portefeuille, een negatieve conclusie ten aanzien van de doorlichting van de waardering een directe impact had op de beoordeling van de garantiefee. |
| --- | --- |

95.

Wat betreft de lastenverdeling had de Commissie twijfel geformuleerd over de hoogte van de fundingfee en of de door Nederland aan ING betaalde managementfee wel passend was. Bovendien bestond de kans dat, aangezien de Commissie twijfel had wat betreft de waardering van de portefeuille, een negatieve conclusie ten aanzien van de doorlichting van de waardering een directe impact had op de beoordeling van de garantiefee.

5.   BEOORDELING VAN DE STEUN

5.1.   De vraag of er sprake is van steun

| 96. | Overeenkomstig artikel 87, lid 1, van het Verdrag zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt. |
| --- | --- |

96.

Overeenkomstig artikel 87, lid 1, van het Verdrag zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.

| 97. | De Commissie herhaalt hier dat reeds in het besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure is aangetoond dat de herkapitalisatie van ING staatssteun vormt ten belope van het geïnjecteerde kapitaal — dus ten belope van 10 miljard EUR. |
| --- | --- |

97.

De Commissie herhaalt hier dat reeds in het besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure is aangetoond dat de herkapitalisatie van ING staatssteun vormt ten belope van het geïnjecteerde kapitaal — dus ten belope van 10 miljard EUR.

| 98. | Ook de aanpassing van de inkooppremie vormt staatssteun omdat de staat afziet van zijn recht om inkomsten te ontvangen. Aangezien ING reeds ermee heeft ingestemd een inkooppremie van 150 % te betalen, vormt iedere korting inderdaad een derving van inkomsten. De aanpassing van de terugbetalingsvoorwaarden voor de Nederlandse kapitaalinjectie resulteert in een additioneel voordeel voor ING. Dit vertegenwoordigt, zoals in overweging 34 werd aangegeven, zo’n 2 miljard EUR additionele steun. |
| --- | --- |

98.

Ook de aanpassing van de inkooppremie vormt staatssteun omdat de staat afziet van zijn recht om inkomsten te ontvangen. Aangezien ING reeds ermee heeft ingestemd een inkooppremie van 150 % te betalen, vormt iedere korting inderdaad een derving van inkomsten. De aanpassing van de terugbetalingsvoorwaarden voor de Nederlandse kapitaalinjectie resulteert in een additioneel voordeel voor ING. Dit vertegenwoordigt, zoals in overweging 34 werd aangegeven, zo’n 2 miljard EUR additionele steun.

| 99. | Wat betreft de IA-maatregel is de Commissie in haar besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure tot de bevinding gekomen dat deze maatregel steun vormt. Het uit de IA-maatregel resulterende steunbedrag stemt overeen met het verschil tussen de waarde waartegen de activa worden overgedragen (gebaseerd op hun reële waarde in het economisch verkeer), en de marktwaarde ervan. Volgens de door de Nederlandse autoriteiten verschafte inlichtingen bedroeg de nominale waarde van de Alt-A-portefeuille per 31 december 2008 in totaal 39 miljard USD. Van deze portefeuille is (op basis van de aangepaste maatregel) 80 % aan Nederland overgedragen tegen 87 % van de nominale waarde, hetgeen 27,1 miljard USD vertegenwoordigt. Volgens de door de Nederlandse autoriteiten verschafte inlichtingen bedroeg de marktwaarde van de Alt-A-portfeuille per 31 december 2008 in totaal 25,8 miljard USD, waarvan 80 % (of 20,6 miljard USD) aan Nederland is overgedragen. Het daaruit resulterende verschil tussen de prijs bij overdracht en de marktprijs van de overgedragen portefeuille bedraagt dus 6,5 miljard USD (of zo’n 5 miljard EUR (29)). Daarom wordt het uit de IA-maatregel resulterende steunbedrag geacht 5 miljard EUR te bedragen. |
| --- | --- |

99.

Wat betreft de IA-maatregel is de Commissie in haar besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure tot de bevinding gekomen dat deze maatregel steun vormt. Het uit de IA-maatregel resulterende steunbedrag stemt overeen met het verschil tussen de waarde waartegen de activa worden overgedragen (gebaseerd op hun reële waarde in het economisch verkeer), en de marktwaarde ervan. Volgens de door de Nederlandse autoriteiten verschafte inlichtingen bedroeg de nominale waarde van de Alt-A-portefeuille per 31 december 2008 in totaal 39 miljard USD. Van deze portefeuille is (op basis van de aangepaste maatregel) 80 % aan Nederland overgedragen tegen 87 % van de nominale waarde, hetgeen 27,1 miljard USD vertegenwoordigt. Volgens de door de Nederlandse autoriteiten verschafte inlichtingen bedroeg de marktwaarde van de Alt-A-portfeuille per 31 december 2008 in totaal 25,8 miljard USD, waarvan 80 % (of 20,6 miljard USD) aan Nederland is overgedragen. Het daaruit resulterende verschil tussen de prijs bij overdracht en de marktprijs van de overgedragen portefeuille bedraagt dus 6,5 miljard USD (of zo’n 5 miljard EUR (29)). Daarom wordt het uit de IA-maatregel resulterende steunbedrag geacht 5 miljard EUR te bedragen.

| 100. | De kapitaalinjectie van 10 miljard EUR was initieel als volgt binnen de groep verdeeld: 5 miljard EUR naar ING Bank, 4 miljard EUR naar ING Insurance en 1 miljard EUR op holdingniveau. ING kan het geïnjecteerde bedrag steeds verschuiven tussen ING Bank, ING Insurance en de holding. |
| --- | --- |

100.

De kapitaalinjectie van 10 miljard EUR was initieel als volgt binnen de groep verdeeld: 5 miljard EUR naar ING Bank, 4 miljard EUR naar ING Insurance en 1 miljard EUR op holdingniveau. ING kan het geïnjecteerde bedrag steeds verschuiven tussen ING Bank, ING Insurance en de holding.

| 101. | Voorts betrof van de kasstromen die in het kader van de IA-maatregel aan Nederland zijn overgedragen, 85 % door ING Bank aangehouden activa en 15 % door ING Insurance aangehouden activa. Van het totale uit de IA-maatregel resulterende steunbedrag (5 miljard EUR) valt dus 4,25 miljard EUR aan ING Bank toe te rekenen en 0,75 miljard EUR aan ING Insurance. |
| --- | --- |

101.

Voorts betrof van de kasstromen die in het kader van de IA-maatregel aan Nederland zijn overgedragen, 85 % door ING Bank aangehouden activa en 15 % door ING Insurance aangehouden activa. Van het totale uit de IA-maatregel resulterende steunbedrag (5 miljard EUR) valt dus 4,25 miljard EUR aan ING Bank toe te rekenen en 0,75 miljard EUR aan ING Insurance.

| 102. | Dit alles resulteert in een totaal steunbedrag voor ING Bank van 9,25 miljard EUR (of 2,7 % van de risicogewogen activa van ING Bank (30)), een totaal steunbedrag van 4,75 miljard EUR voor ING Insurance (of 50 % van de solvabiliteitsmargevereisten voor ING Insurance (31)) en 1 miljard EUR dat op het niveau van de holding blijft. |
| --- | --- |

102.

Dit alles resulteert in een totaal steunbedrag voor ING Bank van 9,25 miljard EUR (of 2,7 % van de risicogewogen activa van ING Bank (30)), een totaal steunbedrag van 4,75 miljard EUR voor ING Insurance (of 50 % van de solvabiliteitsmargevereisten voor ING Insurance (31)) en 1 miljard EUR dat op het niveau van de holding blijft.

| 103. | Ter wille van de eenvoud en de coherentie met de in de mededeling besmette activa gebruikte terminologie, kan het totale steunbedrag ook worden uitgedrukt in risicogewogen activa van alleen ING Bank. In dat geval leveren de beide maatregelen samen, plus de aanvullende steun door de verlaging van de terugbetalingspremie met 2 miljard EUR, een steunelement van zo’n 17 miljard EUR op, hetgeen neerkomt op zo’n 5 % van de risicogewogen activa van ING Bank. |
| --- | --- |

103.

Ter wille van de eenvoud en de coherentie met de in de mededeling besmette activa gebruikte terminologie, kan het totale steunbedrag ook worden uitgedrukt in risicogewogen activa van alleen ING Bank. In dat geval leveren de beide maatregelen samen, plus de aanvullende steun door de verlaging van de terugbetalingspremie met 2 miljard EUR, een steunelement van zo’n 17 miljard EUR op, hetgeen neerkomt op zo’n 5 % van de risicogewogen activa van ING Bank.

| 104. | Daarnaast heeft ING in het kader van de Nederlandse garantieregeling voor 5 miljard EUR en 9 miljard USD aan steun ontvangen. Tegen een wisselkoers EUR/USD van 1,3 zoals die op het tijdstip van de verlening van die maatregelen gold, bedragen de verleende garanties ongeveer 12 miljard EUR, hetgeen neerkomt op ongeveer 1 % van het balanstotaal van de groep. Deze garanties werden verleend op een tijdstip dat de marktomstandigheden verslechterden en het voor de banken moeilijk was funding aan te trekken. Deze garanties zouden dan ook niet door een marktinvesteerder zijn verleend en vormen dus additionele steun, mogelijk voor het volledige nominale bedrag (32). |
| --- | --- |

104.

Daarnaast heeft ING in het kader van de Nederlandse garantieregeling voor 5 miljard EUR en 9 miljard USD aan steun ontvangen. Tegen een wisselkoers EUR/USD van 1,3 zoals die op het tijdstip van de verlening van die maatregelen gold, bedragen de verleende garanties ongeveer 12 miljard EUR, hetgeen neerkomt op ongeveer 1 % van het balanstotaal van de groep. Deze garanties werden verleend op een tijdstip dat de marktomstandigheden verslechterden en het voor de banken moeilijk was funding aan te trekken. Deze garanties zouden dan ook niet door een marktinvesteerder zijn verleend en vormen dus additionele steun, mogelijk voor het volledige nominale bedrag (32).

| 105. | Voorts betoogt Nederland dat ING nog eens [...] miljard EUR garanties van Nederland [...] om de retail banking entiteit WUH/Interadvies af te splitsen, maatregel die nog niet is verleend en waarvan de noodzaak nog dient te worden aangetoond. Nederland beschouwt dit als verdere herstructureringsteun voor de begunstigde onderneming, die in een later stadium zal worden aangemeld. De Commissie is in beginsel niet tegen dit soort steun gekant, zolang deze beperkt blijft tot het voor de herstructurering van ING noodzakelijke minimum (33) en zolang die voldoende wordt vergoed. |
| --- | --- |

105.

Voorts betoogt Nederland dat ING nog eens [...] miljard EUR garanties van Nederland [...] om de retail banking entiteit WUH/Interadvies af te splitsen, maatregel die nog niet is verleend en waarvan de noodzaak nog dient te worden aangetoond. Nederland beschouwt dit als verdere herstructureringsteun voor de begunstigde onderneming, die in een later stadium zal worden aangemeld. De Commissie is in beginsel niet tegen dit soort steun gekant, zolang deze beperkt blijft tot het voor de herstructurering van ING noodzakelijke minimum (33) en zolang die voldoende wordt vergoed.

| 106. | In totaal zal ING dus herstructureringssteun ontvangen voor [12-22] miljard EUR aan liquiditeitsgaranties en voor 17 miljard EUR andere steun, hetgeen neerkomt op zo’n 5 % van de risicogewogen activa van de bank. |
| --- | --- |

106.

In totaal zal ING dus herstructureringssteun ontvangen voor [12-22] miljard EUR aan liquiditeitsgaranties en voor 17 miljard EUR andere steun, hetgeen neerkomt op zo’n 5 % van de risicogewogen activa van de bank.

5.2.   De verenigbaarheid

5.2.1.   Toepassing van artikel 87, lid 3, onder b), van het Verdrag

| 107. | Artikel 87, lid 3, onder b), van het Verdrag machtigt de Commissie om steun met de gemeenschappelijke markt verenigbaar te verklaren indien die is bestemd „om een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat op te heffen”. In haar recente goedkeuringsbesluit van de verlenging van de Nederlandse garantieregeling (34) heeft de Commissie erkend dat, al met al, de dreiging van een ernstige verstoring in de Nederlandse economie blijft bestaan en dat maatregelen om banken te ondersteunen een geschikt middel zijn om die dreiging aan te pakken. |
| --- | --- |

107.

Artikel 87, lid 3, onder b), van het Verdrag machtigt de Commissie om steun met de gemeenschappelijke markt verenigbaar te verklaren indien die is bestemd „om een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat op te heffen”. In haar recente goedkeuringsbesluit van de verlenging van de Nederlandse garantieregeling (34) heeft de Commissie erkend dat, al met al, de dreiging van een ernstige verstoring in de Nederlandse economie blijft bestaan en dat maatregelen om banken te ondersteunen een geschikt middel zijn om die dreiging aan te pakken.

| 108. | Gezien het belang van ING’s kredietverlening voor specifieke regionale markten, haar grensoverschrijdende aanwezigheid en haar integratie en samenwerking met andere banken, kan de Commissie ermee instemmen dat ING een systeemrelevante bank is. [...]. Daarom is de conclusie dat het omvallen van een dergelijke instelling ernstige gevolgen voor de Nederlandse financiële sector en de reële economie zou hebben. De steun dient dan ook aan artikel 87, lid 3, onder b), van het Verdrag te worden getoetst. |
| --- | --- |

108.

Gezien het belang van ING’s kredietverlening voor specifieke regionale markten, haar grensoverschrijdende aanwezigheid en haar integratie en samenwerking met andere banken, kan de Commissie ermee instemmen dat ING een systeemrelevante bank is. [...]. Daarom is de conclusie dat het omvallen van een dergelijke instelling ernstige gevolgen voor de Nederlandse financiële sector en de reële economie zou hebben. De steun dient dan ook aan artikel 87, lid 3, onder b), van het Verdrag te worden getoetst.

5.2.2.   De IA-maatregel op zijn verenigbaarheid getoetst

| 109. | De behandeling van maatregelen van de lidstaten voor activaondersteuning (asset relief) wordt aan artikel 87, lid 3, onder b), van het Verdrag getoetst op basis van de mededeling besmette activa. In die mededeling worden de beginselen uiteengezet die bij iedere maatregel voor activaondersteuning dienen te worden gevolgd. |
| --- | --- |

109.

De behandeling van maatregelen van de lidstaten voor activaondersteuning (asset relief) wordt aan artikel 87, lid 3, onder b), van het Verdrag getoetst op basis van de mededeling besmette activa. In die mededeling worden de beginselen uiteengezet die bij iedere maatregel voor activaondersteuning dienen te worden gevolgd.

| 110. | De twijfel die in het besluit tot inleiding van de procedure werd geformuleerd als zou de IA-maatregel maatregel niet voldoen aan de verenigbaarheidsvoorwaarden voor activaondersteuning zoals die in de mededeling besmette activa zijn uiteengezet, kon worden weggenomen. |
| --- | --- |

110.

De twijfel die in het besluit tot inleiding van de procedure werd geformuleerd als zou de IA-maatregel maatregel niet voldoen aan de verenigbaarheidsvoorwaarden voor activaondersteuning zoals die in de mededeling besmette activa zijn uiteengezet, kon worden weggenomen.

| 111. | De Nederlandse autoriteiten hebben zich ertoe verbonden de maatregelen aan te passen door de garantiefee die ING aan Nederland betaalt, met 82,6 basispunten (35) per jaar op te trekken, waardoor zowel de daaruit resulterende waarde bij overdracht van de maatregel als de fee-structuur zijn veranderd. Voorts is de fundingfee met 50 basispunten per jaar verlaagd. |
| --- | --- |

111.

De Nederlandse autoriteiten hebben zich ertoe verbonden de maatregelen aan te passen door de garantiefee die ING aan Nederland betaalt, met 82,6 basispunten (35) per jaar op te trekken, waardoor zowel de daaruit resulterende waarde bij overdracht van de maatregel als de fee-structuur zijn veranderd. Voorts is de fundingfee met 50 basispunten per jaar verlaagd.

| 112. | Ten eerste is van de verhoging van de garantiefee met 82,6 basispunten per jaar 52 basispunten per jaar bedoeld om de waarde bij overdracht van de activa in de portefeuille te verlagen van 90 % van de nominale waarde tot 87 % van de nominale waarde. Door deze aanpassing komt de waarde bij overdracht in lijn met de reële waarde in het economisch verkeer van de portefeuille zoals die op basis van redelijke aannames werd geraamd. Na het besluit tot inleiding van de procedure hebben de Nederlandse autoriteiten bijgestelde waarderingen van de portefeuille ingediend. Nadat de Commissie twijfel had geformuleerd over de aannames inzake huizenprijzen en de disconteringsvoeten die bij de oorspronkelijke waardering van de portefeuille door Dynamic Credit Partners waren gehanteerd, hebben de Nederlandse autoriteiten de Commissie waarderingsuitkomsten verschaft waarbij weliswaar dezelfde waarderingsmethodiek is gebruikt, maar die zijn gebaseerd op voorzichtigere aannames ten aanzien van huizenprijzen en disconteringsvoeten. De Commissie heeft deze uitkomsten, na raadpleging van haar externe deskundigen, aangepast voor een aantal additionele factoren. Op basis van die analyse is de conclusie dat een op 87 % geraamde reële waarde in het economisch verkeer acceptabel is in het licht van de voorwaarden die in de mededeling besmette activa worden gesteld aan waarderingsmethodieken en prudente aannames, zoals die in het besluit tot inleiding van de procedure zijn aangegeven. Met deze aanpassing van de reële waarde in het economisch verkeer tot 87 % is de initiële twijfel van de Commissie dus weggenomen. |
| --- | --- |

112.

Ten eerste is van de verhoging van de garantiefee met 82,6 basispunten per jaar 52 basispunten per jaar bedoeld om de waarde bij overdracht van de activa in de portefeuille te verlagen van 90 % van de nominale waarde tot 87 % van de nominale waarde. Door deze aanpassing komt de waarde bij overdracht in lijn met de reële waarde in het economisch verkeer van de portefeuille zoals die op basis van redelijke aannames werd geraamd. Na het besluit tot inleiding van de procedure hebben de Nederlandse autoriteiten bijgestelde waarderingen van de portefeuille ingediend. Nadat de Commissie twijfel had geformuleerd over de aannames inzake huizenprijzen en de disconteringsvoeten die bij de oorspronkelijke waardering van de portefeuille door Dynamic Credit Partners waren gehanteerd, hebben de Nederlandse autoriteiten de Commissie waarderingsuitkomsten verschaft waarbij weliswaar dezelfde waarderingsmethodiek is gebruikt, maar die zijn gebaseerd op voorzichtigere aannames ten aanzien van huizenprijzen en disconteringsvoeten. De Commissie heeft deze uitkomsten, na raadpleging van haar externe deskundigen, aangepast voor een aantal additionele factoren. Op basis van die analyse is de conclusie dat een op 87 % geraamde reële waarde in het economisch verkeer acceptabel is in het licht van de voorwaarden die in de mededeling besmette activa worden gesteld aan waarderingsmethodieken en prudente aannames, zoals die in het besluit tot inleiding van de procedure zijn aangegeven. Met deze aanpassing van de reële waarde in het economisch verkeer tot 87 % is de initiële twijfel van de Commissie dus weggenomen.

| 113. | In haar besluit tot inleiding van de procedure formuleerde de Commissie twijfel ten aanzien van de hoogte van de managementfee, die aanvankelijk op 25 basispunten per jaar was vastgesteld. Door de garantiefee met 15 basispunten per jaar op te trekken (bovenop de 52 basispunten per jaar voor waardeaanpassingen en 15,6 basispunten per jaar voor aanpassingen in de duur) is de managementfee verlaagd tot 10 basispunten per jaar, hetgeen gezien de omvang van de te beheren portefeuille een acceptabel niveau is. Voorts is ook de twijfel die de Commissie in haar besluit tot inleiding van de procedure ten aanzien van de fundingfee formuleerde, weggenomen, aangezien deze fundingfee met 50 basispunten per jaar is verlaagd. Aldus wordt de fundingfee in lijn gebracht met de fundingkosten van Nederland zoals de Nederlandse autoriteiten die aan de Commissie hebben gepresenteerd (36). Daarom is de initiële twijfel van de Commissie ten aanzien van de managementfee en de fundingfee weggenomen. |
| --- | --- |

113.

In haar besluit tot inleiding van de procedure formuleerde de Commissie twijfel ten aanzien van de hoogte van de managementfee, die aanvankelijk op 25 basispunten per jaar was vastgesteld. Door de garantiefee met 15 basispunten per jaar op te trekken (bovenop de 52 basispunten per jaar voor waardeaanpassingen en 15,6 basispunten per jaar voor aanpassingen in de duur) is de managementfee verlaagd tot 10 basispunten per jaar, hetgeen gezien de omvang van de te beheren portefeuille een acceptabel niveau is. Voorts is ook de twijfel die de Commissie in haar besluit tot inleiding van de procedure ten aanzien van de fundingfee formuleerde, weggenomen, aangezien deze fundingfee met 50 basispunten per jaar is verlaagd. Aldus wordt de fundingfee in lijn gebracht met de fundingkosten van Nederland zoals de Nederlandse autoriteiten die aan de Commissie hebben gepresenteerd (36). Daarom is de initiële twijfel van de Commissie ten aanzien van de managementfee en de fundingfee weggenomen.

| 114. | Wat de verdeling van de lasten betreft, wordt in deel 5.2 van de mededeling besmette activa als algemeen beginsel geformuleerd dat de banken de verliezen die samenhangen met aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa, zo veel mogelijk zelf moeten dragen. De Commissie is van mening dat een passend niveau van lastenverdeling alleen kan worden bereikt indien de aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa aan de staat worden overgedragen tegen een waarde bij overdracht die de reële waarde in het economisch verkeer niet overschrijdt (37). De Commissie heeft op dit punt zekerheid gekregen door de herziene waarde bij overdracht, zoals aangegeven in overweging 112. |
| --- | --- |

114.

Wat de verdeling van de lasten betreft, wordt in deel 5.2 van de mededeling besmette activa als algemeen beginsel geformuleerd dat de banken de verliezen die samenhangen met aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa, zo veel mogelijk zelf moeten dragen. De Commissie is van mening dat een passend niveau van lastenverdeling alleen kan worden bereikt indien de aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa aan de staat worden overgedragen tegen een waarde bij overdracht die de reële waarde in het economisch verkeer niet overschrijdt (37). De Commissie heeft op dit punt zekerheid gekregen door de herziene waarde bij overdracht, zoals aangegeven in overweging 112.

| 115. | De aanpassing van de waarde bij overdracht is in deze zaak bereikt door de garantiefee van 52 basispunten per jaar in termen van netto contante waarde evenredig op te trekken tot het verschil tussen 90 % en 87 % van de waarde in pari. Dit is in lijn met het besluit tot inleiding van de procedure waarin de Commissie instemde met de ruilovereenkomst voor kasstromen en van oordeel was dat de waardeaanpassingen dienden te gebeuren via een aanpassing van de garantiefee. Daarom voldoet de IA-maatregel aan de voorwaarden inzake een passende verdeling van de lasten. |
| --- | --- |

115.

De aanpassing van de waarde bij overdracht is in deze zaak bereikt door de garantiefee van 52 basispunten per jaar in termen van netto contante waarde evenredig op te trekken tot het verschil tussen 90 % en 87 % van de waarde in pari. Dit is in lijn met het besluit tot inleiding van de procedure waarin de Commissie instemde met de ruilovereenkomst voor kasstromen en van oordeel was dat de waardeaanpassingen dienden te gebeuren via een aanpassing van de garantiefee. Daarom voldoet de IA-maatregel aan de voorwaarden inzake een passende verdeling van de lasten.

| 116. | Ten slotte, de aangepaste IA-maatregel treedt per 25 oktober 2009 in werking terwijl tussen 26 januari 2009 en 25 oktober 2009 betalingen hebben plaatsgevonden onder de fee-structuur van de initiële transactie, die voordeliger was voor ING. Ter compensatie van de betalingen van ING aan de staat welke in die periode aldus zijn gederfd, is de garantiefee met nog eens 15,6 basispunten per jaar verhoogd. Die aanpassing was noodzakelijk om de maatregel vanaf 26 januari 2009 verenigbaar te kunnen verklaren met de mededeling besmette activa. Met deze verhoging gaat de waardering van de portefeuille niet stijgen of neemt de lastenverdeling niet toe, aangezien hiermee alleen wordt gegarandeerd dat de mededeling besmette activa wordt toegepast vanaf het tijdstip dat de IA-maatregel inging — dus retroactief. |
| --- | --- |

116.

Ten slotte, de aangepaste IA-maatregel treedt per 25 oktober 2009 in werking terwijl tussen 26 januari 2009 en 25 oktober 2009 betalingen hebben plaatsgevonden onder de fee-structuur van de initiële transactie, die voordeliger was voor ING. Ter compensatie van de betalingen van ING aan de staat welke in die periode aldus zijn gederfd, is de garantiefee met nog eens 15,6 basispunten per jaar verhoogd. Die aanpassing was noodzakelijk om de maatregel vanaf 26 januari 2009 verenigbaar te kunnen verklaren met de mededeling besmette activa. Met deze verhoging gaat de waardering van de portefeuille niet stijgen of neemt de lastenverdeling niet toe, aangezien hiermee alleen wordt gegarandeerd dat de mededeling besmette activa wordt toegepast vanaf het tijdstip dat de IA-maatregel inging — dus retroactief.

5.2.3.   De herstructureringssteun op zijn verenigbaarheid getoetst

| 117. | De Commissie dient de voortzetting van alle voorgaande noodsteun als herstructureringssteun te beoordelen. De verenigbaarheid van de herstructureringssteun wordt op grond van het herstructureringsplan getoetst aan de mededeling van de Commissie betreffende het herstel van de levensvatbaarheid en de beoordeling van de herstructureringsmaatregelen in de financiële sector in de huidige crisis met inachtneming van de staatssteunregels (38) (hierna „de herstructureringsmededeling” genoemd). Zelfs indien in de voorgaande besluiten is verwezen naar de communautaire richtsnoeren inzake reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden (39), heeft de Commissie in punt 49 van de herstructureringsmededeling duidelijk gemaakt dat alle steun die vóór 31 december 2009 als reddingssteun aan banken bij de Commissie is aangemeld, wordt getoetst aan de herstructureringsmededeling — in plaats van aan de richtsnoeren reddings- en herstructureringssteun. |
| --- | --- |

117.

De Commissie dient de voortzetting van alle voorgaande noodsteun als herstructureringssteun te beoordelen. De verenigbaarheid van de herstructureringssteun wordt op grond van het herstructureringsplan getoetst aan de mededeling van de Commissie betreffende het herstel van de levensvatbaarheid en de beoordeling van de herstructureringsmaatregelen in de financiële sector in de huidige crisis met inachtneming van de staatssteunregels (38) (hierna „de herstructureringsmededeling” genoemd). Zelfs indien in de voorgaande besluiten is verwezen naar de communautaire richtsnoeren inzake reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden (39), heeft de Commissie in punt 49 van de herstructureringsmededeling duidelijk gemaakt dat alle steun die vóór 31 december 2009 als reddingssteun aan banken bij de Commissie is aangemeld, wordt getoetst aan de herstructureringsmededeling — in plaats van aan de richtsnoeren reddings- en herstructureringssteun.

| 118. | In de herstructureringsmededeling is niet omschreven onder welke voorwaarden een bank een herstructureringsplan moet indienen, maar wordt voortgebouwd op voorgaande mededelingen. |
| --- | --- |

118.

In de herstructureringsmededeling is niet omschreven onder welke voorwaarden een bank een herstructureringsplan moet indienen, maar wordt voortgebouwd op voorgaande mededelingen.

| 119. | De Commissie is van mening dat ING een diepgaande herstructurering dient te ondergaan, met name omdat de begunstigde onderneming al staatssteun heeft ontvangen die bijdraagt tot het dekken of vermijden van verliezen die, alles samen genomen, in totaal meer dan 2 % van de totale risicogewogen activa van de bank vertegenwoordigen. Dit standpunt is in overeenstemming met punt 4 van de herstructureringsmededeling en punt 55 van de mededeling besmette activa, alsmede met de reeds door ING gedane verbintenissen (40). |
| --- | --- |

119.

De Commissie is van mening dat ING een diepgaande herstructurering dient te ondergaan, met name omdat de begunstigde onderneming al staatssteun heeft ontvangen die bijdraagt tot het dekken of vermijden van verliezen die, alles samen genomen, in totaal meer dan 2 % van de totale risicogewogen activa van de bank vertegenwoordigen. Dit standpunt is in overeenstemming met punt 4 van de herstructureringsmededeling en punt 55 van de mededeling besmette activa, alsmede met de reeds door ING gedane verbintenissen (40).

| 120. | Om een herstructureringsplan te beoordelen, ziet de Commissie er op toe dat de bank haar levensvatbaarheid op lange termijn kan herstellen zonder staatssteun (deel 2 van de herstructureringsmededeling). |
| --- | --- |

120.

Om een herstructureringsplan te beoordelen, ziet de Commissie er op toe dat de bank haar levensvatbaarheid op lange termijn kan herstellen zonder staatssteun (deel 2 van de herstructureringsmededeling).

| 121. | In de herstructureringsmededeling wordt in dat verband herhaald dat overheden banken hebben geherkapitaliseerd op voorwaarden die in hoofdzaak waren gekozen met het oog op financiële stabiliteit, in plaats van het herstel van de levensvatbaarheid. Daarom vereist het herstel van de levensvatbaarheid op lange termijn dat alle steun die is ontvangen, ofwel mettertijd wordt terugbetaald, zoals op het tijdstip van de steunverlening de verwachting was, ofwel tegen normale marktvoorwaarden wordt vergoed, zodat verzekerd is dat iedere vorm van additionele staatssteun wordt stopgezet. In het herstructureringsplan wordt een overtuigende strategie uitgetekend voor de terugbetaling van het kapitaal aan Nederland, betaling die zelfs nog voordat de onderhavige beschikking wordt gegeven, zal aanvatten. |
| --- | --- |

121.

In de herstructureringsmededeling wordt in dat verband herhaald dat overheden banken hebben geherkapitaliseerd op voorwaarden die in hoofdzaak waren gekozen met het oog op financiële stabiliteit, in plaats van het herstel van de levensvatbaarheid. Daarom vereist het herstel van de levensvatbaarheid op lange termijn dat alle steun die is ontvangen, ofwel mettertijd wordt terugbetaald, zoals op het tijdstip van de steunverlening de verwachting was, ofwel tegen normale marktvoorwaarden wordt vergoed, zodat verzekerd is dat iedere vorm van additionele staatssteun wordt stopgezet. In het herstructureringsplan wordt een overtuigende strategie uitgetekend voor de terugbetaling van het kapitaal aan Nederland, betaling die zelfs nog voordat de onderhavige beschikking wordt gegeven, zal aanvatten.

| 122. | Volgens de herstructureringsmededeling wordt de levensvatbaarheid op lange termijn bereikt wanneer een bank in staat is al haar kosten te dekken, daaronder begrepen afschrijvingen en financiële lasten, en een passend rendement op eigen vermogen (RoE) kan bieden, rekening houdende met het risicoprofiel van de bank. Zoals in overweging 65 werd aangegeven, laat het herstructureringsplan zien hoe ING een mate van winstgevendheid zal bereiken die afdoende is om al haar kosten, daaronder begrepen afschrijvingen en financiële lasten, te dekken en een passend rendement op eigen vermogen kan bieden, rekening houdende met het risicoprofiel van de bank. |
| --- | --- |

122.

Volgens de herstructureringsmededeling wordt de levensvatbaarheid op lange termijn bereikt wanneer een bank in staat is al haar kosten te dekken, daaronder begrepen afschrijvingen en financiële lasten, en een passend rendement op eigen vermogen (RoE) kan bieden, rekening houdende met het risicoprofiel van de bank. Zoals in overweging 65 werd aangegeven, laat het herstructureringsplan zien hoe ING een mate van winstgevendheid zal bereiken die afdoende is om al haar kosten, daaronder begrepen afschrijvingen en financiële lasten, te dekken en een passend rendement op eigen vermogen kan bieden, rekening houdende met het risicoprofiel van de bank.

| 123. | Uit het herstructureringsplan blijkt voorts dat ING in staat is te voldoen aan de betreffende toezichtseisen zelfs in stressscenario’s met een aanhoudende wereldwijde recessie, zoals aangegeven in punt 13 van de herstructureringsmededeling. Uit de door de Nederlandse autoriteiten verschafte informatie blijkt dat ING levensvatbaar is, zelfs in door de Commissie doorgelichte stressscenario’s met voorzichtige aannames. De Commissie tekent aan dat, wat betreft de percentages LGD’s voor de Nederlandse retail hypothekenportefeuille, ING modellen heeft gebruikt die door de Nederlandse toezichthouder, De Nederlandsche Bank zijn goedgekeurd. Ten aanzien van de kwaliteit van de Nederlandse hypotheekportefeuille van ING werden voor de Nederlandse hypotheekmarkt aanvullende zware stressaannames gehanteerd. Zelfs onder die additionele stressaannames zou ING, volgens de door de Nederlandse autoriteiten verschafte informatie, nog steeds voldoen aan haar kapitaalvereisten. |
| --- | --- |

123.

Uit het herstructureringsplan blijkt voorts dat ING in staat is te voldoen aan de betreffende toezichtseisen zelfs in stressscenario’s met een aanhoudende wereldwijde recessie, zoals aangegeven in punt 13 van de herstructureringsmededeling. Uit de door de Nederlandse autoriteiten verschafte informatie blijkt dat ING levensvatbaar is, zelfs in door de Commissie doorgelichte stressscenario’s met voorzichtige aannames. De Commissie tekent aan dat, wat betreft de percentages LGD’s voor de Nederlandse retail hypothekenportefeuille, ING modellen heeft gebruikt die door de Nederlandse toezichthouder, De Nederlandsche Bank zijn goedgekeurd. Ten aanzien van de kwaliteit van de Nederlandse hypotheekportefeuille van ING werden voor de Nederlandse hypotheekmarkt aanvullende zware stressaannames gehanteerd. Zelfs onder die additionele stressaannames zou ING, volgens de door de Nederlandse autoriteiten verschafte informatie, nog steeds voldoen aan haar kapitaalvereisten.

| 124. | De voorgenomen afstotingen zullen mettertijd extra kapitaal opleveren, dat de kapitaalbasis van ING verder zal versterken. |
| --- | --- |

124.

De voorgenomen afstotingen zullen mettertijd extra kapitaal opleveren, dat de kapitaalbasis van ING verder zal versterken.

| 125. | Ten tweede worden in het plan, in overeenstemming met punt 10 van de herstructureringsmededeling, de oorzaken van de problemen van de bank en haar zwakke punten genoemd en wordt aangegeven hoe de voorgenomen herstructureringsmaatregelen de problemen uit het verleden kunnen oplossen. Met het oog daarop zal de begunstigde onderneming, volgens het ingediende herstructureringsplan, haar kapitaalstructuur verbeteren door de double leverage uit te schakelen en haar kernkapitaalratio te verhogen. Daardoor zal ING beter in staat zijn om, zelfs na de terugbetaling van het kapitaal aan Nederland, het hoofd te bieden aan eventuele ongunstige economische ontwikkelingen in de toekomst en om onverwachte verliezen te absorberen. |
| --- | --- |

125.

Ten tweede worden in het plan, in overeenstemming met punt 10 van de herstructureringsmededeling, de oorzaken van de problemen van de bank en haar zwakke punten genoemd en wordt aangegeven hoe de voorgenomen herstructureringsmaatregelen de problemen uit het verleden kunnen oplossen. Met het oog daarop zal de begunstigde onderneming, volgens het ingediende herstructureringsplan, haar kapitaalstructuur verbeteren door de double leverage uit te schakelen en haar kernkapitaalratio te verhogen. Daardoor zal ING beter in staat zijn om, zelfs na de terugbetaling van het kapitaal aan Nederland, het hoofd te bieden aan eventuele ongunstige economische ontwikkelingen in de toekomst en om onverwachte verliezen te absorberen.

| 126. | De Alt-A portefeuille is genoemd als de belangrijkste reden waarom bij herhaling steun van de overheid nodig was. Bezorgdheid in de markt over mogelijke afschrijvingen op de Alt-A portefeuille zijn een van de oorzaken geweest van de herkapitalisatiemaatregel vooraleer deze onder de IA-maatregel ging vallen. Die bezorgdheid in de markt is met de IA-maatregel weggenomen. [...]. Op dat punt wordt met de geplande afstoting van ING Direct Verenigde Staten, zoals die in het ingediende herstructureringsplan wordt voorgesteld, een belangrijke bron van problemen die tot de staatsinterventie hebben geleid, weggenomen. |
| --- | --- |

126.

De Alt-A portefeuille is genoemd als de belangrijkste reden waarom bij herhaling steun van de overheid nodig was. Bezorgdheid in de markt over mogelijke afschrijvingen op de Alt-A portefeuille zijn een van de oorzaken geweest van de herkapitalisatiemaatregel vooraleer deze onder de IA-maatregel ging vallen. Die bezorgdheid in de markt is met de IA-maatregel weggenomen. [...]. Op dat punt wordt met de geplande afstoting van ING Direct Verenigde Staten, zoals die in het ingediende herstructureringsplan wordt voorgesteld, een belangrijke bron van problemen die tot de staatsinterventie hebben geleid, weggenomen.

| 127. | Voorts zal ING haar risicoposities in asset classes met een hoger risico afbouwen en haar blootstelling aan vastgoed niet trachten uit te breiden. Ook zal ING haar risicopositie in andere risicovolle activiteiten en assets verkopen of inkrimpen. |
| --- | --- |

127.

Voorts zal ING haar risicoposities in asset classes met een hoger risico afbouwen en haar blootstelling aan vastgoed niet trachten uit te breiden. Ook zal ING haar risicopositie in andere risicovolle activiteiten en assets verkopen of inkrimpen.

| 128. | Daarnaast is ING begonnen met een breder programma voor het afbouwen van risico’s (de-risking) en het snijden in de kosten, waarbij ook de complexiteit van de groep wordt aangepakt door eerst twee aparte bank- en verzekeringsdivisies op te richten en vervolgens de volledige verzekeringsdivisie af te stoten. Uit het plan blijkt dat met name ING Direct een [prudente] zakelijke strategie zal volgen en zal afzien van [...] prijsbeleid, hetgeen wordt beklemtoond door het verbod op prijsleiderschap zoals dat in de overwegingen 53 en 84 is beschreven. |
| --- | --- |

128.

Daarnaast is ING begonnen met een breder programma voor het afbouwen van risico’s (de-risking) en het snijden in de kosten, waarbij ook de complexiteit van de groep wordt aangepakt door eerst twee aparte bank- en verzekeringsdivisies op te richten en vervolgens de volledige verzekeringsdivisie af te stoten. Uit het plan blijkt dat met name ING Direct een [prudente] zakelijke strategie zal volgen en zal afzien van [...] prijsbeleid, hetgeen wordt beklemtoond door het verbod op prijsleiderschap zoals dat in de overwegingen 53 en 84 is beschreven.

| 129. | Bovendien maakt het plan duidelijk dat ING zich, overeenkomstig punt 11 van de herstructureringsmededeling, aanpast aan de lessen die het tijdens de crisis heeft geleerd. Zo staat in het plan bijvoorbeeld te lezen dat ING haar beloningsbeleid zal aanpassen en het meer zal afstemmen op resultaten op langere termijn om aldus rewards for failure te voorkomen. [...]. |
| --- | --- |

129.

Bovendien maakt het plan duidelijk dat ING zich, overeenkomstig punt 11 van de herstructureringsmededeling, aanpast aan de lessen die het tijdens de crisis heeft geleerd. Zo staat in het plan bijvoorbeeld te lezen dat ING haar beloningsbeleid zal aanpassen en het meer zal afstemmen op resultaten op langere termijn om aldus rewards for failure te voorkomen. [...].

| 130. | Daarom is de conclusie dan ook dat met het herstructureringsplan de levensvatbaarheid van de onderneming op lange termijn kan worden hersteld. |
| --- | --- |

130.

Daarom is de conclusie dan ook dat met het herstructureringsplan de levensvatbaarheid van de onderneming op lange termijn kan worden hersteld.

| 131. | Daarnaast wordt in het herstructureringsplan voorzien in een passende eigen bijdrage in de kosten van de herstructurering (deel 3 van de herstructureringsmededeling). Het herstructureringsplan laat zien dat ING, in overeenstemming met de herstructureringsmededeling, zorgt voor een passende verdeling van de lasten, hetgeen een belangrijk punt is om de kwestie van de moral hazard aan te pakken. |
| --- | --- |

131.

Daarnaast wordt in het herstructureringsplan voorzien in een passende eigen bijdrage in de kosten van de herstructurering (deel 3 van de herstructureringsmededeling). Het herstructureringsplan laat zien dat ING, in overeenstemming met de herstructureringsmededeling, zorgt voor een passende verdeling van de lasten, hetgeen een belangrijk punt is om de kwestie van de moral hazard aan te pakken.

| 132. | Ten eerste heeft Nederland zich ertoe verbonden de voorwaarden van de IA-maatregel aan te passen, waardoor deze in lijn wordt gebracht met de in de mededeling besmette activa gestelde eisen. |
| --- | --- |

132.

Ten eerste heeft Nederland zich ertoe verbonden de voorwaarden van de IA-maatregel aan te passen, waardoor deze in lijn wordt gebracht met de in de mededeling besmette activa gestelde eisen.

| 133. | Ten tweede zal ING een passende vergoeding betalen voor haar kapitaalinjectie, hetgeen in overeenstemming is met de mededeling van de Commissie „De herkapitalisatie van financiële instellingen in de huidige financiële crisis: beperking van steun tot het noodzakelijke minimum en bescherming tegen buitensporige mededingingverstoringen” (41) (hierna „de herkapitalisatiemededeling” genoemd). Aan deze beoordeling wordt niet afgedaan door de aanpassing van de terugbetalingsvoorwaarden, aangezien deze een premie zijn voor vervroegde terugbetaling. Die premie voor vervroegde terugbetaling is een wijziging ten opzichte van het besluit over de herkapitalisatie. Zij is aanvaardbaar omdat de Commissie versnelde terugbetaling aanmoedigt. De achterliggende reden voor dergelijke prikkels tot terugbetaling is dat met de terugbetaling de bestaande effecten van het voordeel van staatssteun voor de bank worden uitgewist. Dit is toegepast in de besluiten die de Commissie na de goedkeuring van de herkapitalisatiemededeling heeft genomen, zoals in de zaak-SNS en de zaak-Aegon (vgl. overweging 33), en dient hier, mutatis mutandis, te worden toegepast. Bovendien lijkt ook de verlaging van de inkooppremie, gelet op het feit dat de kapitaalinjectie Nederland een IRR van 15 % oplevert, op zich gerechtvaardigd te zijn, omdat een dergelijke IRR een passende vergoeding is in de zin van de herkapitalisatiemededeling. Bijgevolg dient de verlaging van de terugbetalingspremie als verenigbare herstructureringssteun te worden aangemerkt. |
| --- | --- |

133.

Ten tweede zal ING een passende vergoeding betalen voor haar kapitaalinjectie, hetgeen in overeenstemming is met de mededeling van de Commissie „De herkapitalisatie van financiële instellingen in de huidige financiële crisis: beperking van steun tot het noodzakelijke minimum en bescherming tegen buitensporige mededingingverstoringen” (41) (hierna „de herkapitalisatiemededeling” genoemd). Aan deze beoordeling wordt niet afgedaan door de aanpassing van de terugbetalingsvoorwaarden, aangezien deze een premie zijn voor vervroegde terugbetaling. Die premie voor vervroegde terugbetaling is een wijziging ten opzichte van het besluit over de herkapitalisatie. Zij is aanvaardbaar omdat de Commissie versnelde terugbetaling aanmoedigt. De achterliggende reden voor dergelijke prikkels tot terugbetaling is dat met de terugbetaling de bestaande effecten van het voordeel van staatssteun voor de bank worden uitgewist. Dit is toegepast in de besluiten die de Commissie na de goedkeuring van de herkapitalisatiemededeling heeft genomen, zoals in de zaak-SNS en de zaak-Aegon (vgl. overweging 33), en dient hier, mutatis mutandis, te worden toegepast. Bovendien lijkt ook de verlaging van de inkooppremie, gelet op het feit dat de kapitaalinjectie Nederland een IRR van 15 % oplevert, op zich gerechtvaardigd te zijn, omdat een dergelijke IRR een passende vergoeding is in de zin van de herkapitalisatiemededeling. Bijgevolg dient de verlaging van de terugbetalingspremie als verenigbare herstructureringssteun te worden aangemerkt.

| 134. | Ten derde zal ING een passende vergoeding betalen voor de garanties op haar verplichtingen op middellange termijn in lijn met de Nederlandse garantieregeling die, zelf dan weer, in overeenstemming is met de mededeling van de Commissie „De toepassing van de staatssteunregels op maatregelen in het kader van de huidige wereldwijde financiële crisis genomen met betrekking tot financiële instellingen” (42) (hierna „de bankenmededeling” genoemd). |
| --- | --- |

134.

Ten derde zal ING een passende vergoeding betalen voor de garanties op haar verplichtingen op middellange termijn in lijn met de Nederlandse garantieregeling die, zelf dan weer, in overeenstemming is met de mededeling van de Commissie „De toepassing van de staatssteunregels op maatregelen in het kader van de huidige wereldwijde financiële crisis genomen met betrekking tot financiële instellingen” (42) (hierna „de bankenmededeling” genoemd).

| 135. | Ook heeft Nederland zich verbonden tot een groot aantal voorgenomen afstotingen in ING’s wereldwijde verzekeringsactiviteiten, haar divisie vermogensbeheer en haar private banking-activiteiten in Zwitserland en buiten Europa, hetgeen bijdraagt tot het dekken van de herstructureringskosten. |
| --- | --- |

135.

Ook heeft Nederland zich verbonden tot een groot aantal voorgenomen afstotingen in ING’s wereldwijde verzekeringsactiviteiten, haar divisie vermogensbeheer en haar private banking-activiteiten in Zwitserland en buiten Europa, hetgeen bijdraagt tot het dekken van de herstructureringskosten.

| 136. | Voorts zal ING volgens het herstructureringsplan 5 miljard EUR kapitaal ophalen via een uitgifte van aandelen in 2009, hetgeen in een verwatering van de bestaande aandeelhoudersrechten zal resulteren. Dit kan worden beschouwd als een aanzienlijke eigen bijdrage van de huidige kapitaalverschaffers. |
| --- | --- |

136.

Voorts zal ING volgens het herstructureringsplan 5 miljard EUR kapitaal ophalen via een uitgifte van aandelen in 2009, hetgeen in een verwatering van de bestaande aandeelhoudersrechten zal resulteren. Dit kan worden beschouwd als een aanzienlijke eigen bijdrage van de huidige kapitaalverschaffers.

| 137. | Dat de steun tot het noodzakelijke minimum wordt beperkt, wordt ook gegarandeerd door de verbintenissen van Nederland dat de begunstigde onderneming, algemeen genomen, geen andere financiële instellingen of andere activiteiten zal overnemen indien dit de terugbetaling van het door Nederland verschafte kapitaal zal vertragen. Dit zorgt ervoor dat de bank zal afzien van acquisities [...]. |
| --- | --- |

137.

Dat de steun tot het noodzakelijke minimum wordt beperkt, wordt ook gegarandeerd door de verbintenissen van Nederland dat de begunstigde onderneming, algemeen genomen, geen andere financiële instellingen of andere activiteiten zal overnemen indien dit de terugbetaling van het door Nederland verschafte kapitaal zal vertragen. Dit zorgt ervoor dat de bank zal afzien van acquisities [...].

| 138. | ING heeft zich in het verleden echter niet gehouden aan het beleid van de Commissie inzake Tier 1- en Tier 2-kapitaalinstrumenten, zoals dat in punt 26 van de herstructureringsmededeling is bepaald (43). De Commissie heeft daar duidelijk gemaakt dat, in het kader van een herstructurering, de discretionaire verliescompensatie (door bijvoorbeeld reserves aan te spreken of het eigen vermogen te verlagen) door de begunstigde banken om de dividenduitkeringen en couponbetalingen op uitstaande, achtergestelde schulden te verzekeren, in beginsel niet verenigbaar is met de doelstelling van lastenverdeling Hoewel de Commissie dus erkent dat ING zonder de formele goedkeuring van de Commissie geen Tier 1- en Tier 2-instrumenten meer zal aflossen, blijft het zo dat de terugbetaling op 14 oktober 2009 dit beginsel niet in acht nam en dient deze te worden gecompenseerd door aanvullende maatregelen die de concurrentieverstoring afzwakken. |
| --- | --- |

138.

ING heeft zich in het verleden echter niet gehouden aan het beleid van de Commissie inzake Tier 1- en Tier 2-kapitaalinstrumenten, zoals dat in punt 26 van de herstructureringsmededeling is bepaald (43). De Commissie heeft daar duidelijk gemaakt dat, in het kader van een herstructurering, de discretionaire verliescompensatie (door bijvoorbeeld reserves aan te spreken of het eigen vermogen te verlagen) door de begunstigde banken om de dividenduitkeringen en couponbetalingen op uitstaande, achtergestelde schulden te verzekeren, in beginsel niet verenigbaar is met de doelstelling van lastenverdeling Hoewel de Commissie dus erkent dat ING zonder de formele goedkeuring van de Commissie geen Tier 1- en Tier 2-instrumenten meer zal aflossen, blijft het zo dat de terugbetaling op 14 oktober 2009 dit beginsel niet in acht nam en dient deze te worden gecompenseerd door aanvullende maatregelen die de concurrentieverstoring afzwakken.

| 139. | In diezelfde zin valt het te betreuren dat ING in 2009, ook al was de onderneming in 2008 verliesgevend, zonder enige goede motivering discretionaire couponbetalingen heeft gedaan. Hoewel de Commissie in beginsel van oordeel is dat een verbod op couponbetalingen ook in het geval van ING noodzakelijk is, is zij toch van oordeel dat een dergelijk verbod in deze zaak niet langer nodig zou behoeven te zijn mits ING vóór 31 januari 2010 een bedrag van 5 miljard EUR terugbetaalt. Dit zou ook gelden ten aanzien van de couponbetalingen van 8 en 15 december 2009. Met de vervroegde terugbetaling aan Nederland van een aanzienlijk deel van de verleende staatssteun worden de bezwaren van de Commissie weggenomen dat dergelijke couponbetalingen ING zouden beletten om zonder staatssteun op lange termijn levensvatbaar te worden. Wanneer een bank op de markt aanzienlijke kapitaalbedragen kan aantrekken en een duidelijke strategie op middellange termijn heeft, zou zij niet langer mogen worden beperkt in het gebruik van haar kapitaal indien zulks de tenuitvoerlegging van haar herstructureringsplan niet in het gedrang brengt. Een en ander is in het herstructureringsplan aangetoond. |
| --- | --- |

139.

In diezelfde zin valt het te betreuren dat ING in 2009, ook al was de onderneming in 2008 verliesgevend, zonder enige goede motivering discretionaire couponbetalingen heeft gedaan. Hoewel de Commissie in beginsel van oordeel is dat een verbod op couponbetalingen ook in het geval van ING noodzakelijk is, is zij toch van oordeel dat een dergelijk verbod in deze zaak niet langer nodig zou behoeven te zijn mits ING vóór 31 januari 2010 een bedrag van 5 miljard EUR terugbetaalt. Dit zou ook gelden ten aanzien van de couponbetalingen van 8 en 15 december 2009. Met de vervroegde terugbetaling aan Nederland van een aanzienlijk deel van de verleende staatssteun worden de bezwaren van de Commissie weggenomen dat dergelijke couponbetalingen ING zouden beletten om zonder staatssteun op lange termijn levensvatbaar te worden. Wanneer een bank op de markt aanzienlijke kapitaalbedragen kan aantrekken en een duidelijke strategie op middellange termijn heeft, zou zij niet langer mogen worden beperkt in het gebruik van haar kapitaal indien zulks de tenuitvoerlegging van haar herstructureringsplan niet in het gedrang brengt. Een en ander is in het herstructureringsplan aangetoond.

| 140. | Het herstructureringsplan omvat ook voldoende structurele en gedragsmaatregelen om concurrentiedistorsies aan te pakken. In de herstructureringsmededeling wordt uiteengezet dat concurrentiedistorsies kunnen ontstaan wanneer bepaalde banken op de merites van hun producten en diensten concurreren, terwijl andere banken buitensporige risico’s opstapelen en/of van onhoudbare businessmodellen uitgaan. Met staatssteun worden die concurrentiedistorsies langer in stand gehouden, doordat de marktaanwezigheid van de begunstigden van de steun kunstmatig wordt ondersteund. Op die wijze kan voor de begunstigden van de steun een moral hazard binnen het bankenstelsel ontstaan, terwijl de prikkels voor niet-gesteunde ondernemingen om te concurreren, te investeren en te innoveren, worden afgezwakt. Staatssteun kan ook de interne markt ondermijnen doordat toegangsbarrières worden opgeworpen en de prikkels voor grensoverschrijdende activiteiten worden aangetast. |
| --- | --- |

140.

Het herstructureringsplan omvat ook voldoende structurele en gedragsmaatregelen om concurrentiedistorsies aan te pakken. In de herstructureringsmededeling wordt uiteengezet dat concurrentiedistorsies kunnen ontstaan wanneer bepaalde banken op de merites van hun producten en diensten concurreren, terwijl andere banken buitensporige risico’s opstapelen en/of van onhoudbare businessmodellen uitgaan. Met staatssteun worden die concurrentiedistorsies langer in stand gehouden, doordat de marktaanwezigheid van de begunstigden van de steun kunstmatig wordt ondersteund. Op die wijze kan voor de begunstigden van de steun een moral hazard binnen het bankenstelsel ontstaan, terwijl de prikkels voor niet-gesteunde ondernemingen om te concurreren, te investeren en te innoveren, worden afgezwakt. Staatssteun kan ook de interne markt ondermijnen doordat toegangsbarrières worden opgeworpen en de prikkels voor grensoverschrijdende activiteiten worden aangetast.

| 141. | In punt 31 van de herstructureringsmededeling wordt opgemerkt dat, wanneer de Commissie het steunbedrag en de daaruit resulterende distorsies te beoordelen krijgt, zij zowel het absolute steunbedrag als de verhouding ervan ten opzichte van de ontvangen staatssteun in aanmerking moet nemen. In dat verband heeft ING aanzienlijke staatssteun ontvangen, die 5 % vertegenwoordigt van de risicogewogen activa, indien die worden uitgedrukt als de risicogewogen activa van ING Bank. Dit niveau ligt ver boven het trigger level van 2 % van de risicogewogen activa (44). Bovendien heeft ING al aanzienlijke garanties ontvangen, die evenwel niet moeten leiden tot maatregelen om, overeenkomstig punt 31 van de herstructureringmededeling, de concurrentiedistorsie af te zwakken, aangezien ING nog niet echt een fundingprobleem had (een probleem dat meestal met garanties kan worden aangepakt), maar door Nederland werd aangemoedigd om de garanties aan te nemen met het oog op de kredietverlening aan de reële economie. Bovendien lijkt er geen enkele reden te zijn waarom, in dit stadium, de in het herstructureringsplan ten behoeve van de afsplitsing van WUH/Interadvies voorziene additionele garanties verdere maatregelen vergen om concurrentiedistorsies af te zwakken. Die maatregel is, op zich, een maatregel om de marktdistorsie aan te pakken, aangezien deze alleen is bedoeld om de afsplitsing van WUH/Interadvies mogelijk te maken. |
| --- | --- |

141.

In punt 31 van de herstructureringsmededeling wordt opgemerkt dat, wanneer de Commissie het steunbedrag en de daaruit resulterende distorsies te beoordelen krijgt, zij zowel het absolute steunbedrag als de verhouding ervan ten opzichte van de ontvangen staatssteun in aanmerking moet nemen. In dat verband heeft ING aanzienlijke staatssteun ontvangen, die 5 % vertegenwoordigt van de risicogewogen activa, indien die worden uitgedrukt als de risicogewogen activa van ING Bank. Dit niveau ligt ver boven het trigger level van 2 % van de risicogewogen activa (44). Bovendien heeft ING al aanzienlijke garanties ontvangen, die evenwel niet moeten leiden tot maatregelen om, overeenkomstig punt 31 van de herstructureringmededeling, de concurrentiedistorsie af te zwakken, aangezien ING nog niet echt een fundingprobleem had (een probleem dat meestal met garanties kan worden aangepakt), maar door Nederland werd aangemoedigd om de garanties aan te nemen met het oog op de kredietverlening aan de reële economie. Bovendien lijkt er geen enkele reden te zijn waarom, in dit stadium, de in het herstructureringsplan ten behoeve van de afsplitsing van WUH/Interadvies voorziene additionele garanties verdere maatregelen vergen om concurrentiedistorsies af te zwakken. Die maatregel is, op zich, een maatregel om de marktdistorsie aan te pakken, aangezien deze alleen is bedoeld om de afsplitsing van WUH/Interadvies mogelijk te maken.

| 142. | Daarom dient te worden geconcludeerd dat het bedrag van de aan de begunstigde verleende steun aanzienlijk is. Bijgevolg zijn er significante maatregelen nodig om de concurrentiedistorsies aan te pakken. De verzachtende maatregelen dienen, overeenkomstig punt 31 van de herstructureringsmededeling, te worden uitgebreid omdat de lastenverdeling te gering is als gevolg van het niet in acht nemen van het beleid van de Commissie ten aanzien van Tier 1- en Tier 2-instrumenten zoals dat in punt 26 van diezelfde mededeling is aangegeven en in de overwegingen 138 e.v. van de onderhavige beschikking nader is uiteengezet (45). |
| --- | --- |

142.

Daarom dient te worden geconcludeerd dat het bedrag van de aan de begunstigde verleende steun aanzienlijk is. Bijgevolg zijn er significante maatregelen nodig om de concurrentiedistorsies aan te pakken. De verzachtende maatregelen dienen, overeenkomstig punt 31 van de herstructureringsmededeling, te worden uitgebreid omdat de lastenverdeling te gering is als gevolg van het niet in acht nemen van het beleid van de Commissie ten aanzien van Tier 1- en Tier 2-instrumenten zoals dat in punt 26 van diezelfde mededeling is aangegeven en in de overwegingen 138 e.v. van de onderhavige beschikking nader is uiteengezet (45).

| 143. | De Commissie is van oordeel dat ING de nodige stappen heeft gezet om deze bijzonder sterke concurrentiedistorsies aan te pakken, aangezien het herstructureringsplan voorziet in een aantal afstotingen waardoor de aanwezigheid van de begunstigde onderneming op de markt wordt ingekrompen. In dat verband is het zo dat de begunstigde onderneming haar balans vóór eind 2013 met 45 % zal verkorten ten opzichte van haar balans per 30 september 2008. Die maatregelen zijn slechts in zeer beperkte mate het gevolg van de deleveraging en houden vooral de afstoting in van ING’s volledige verzekerings- en vermogensbeheeractiviteiten, alsmede van retail bankingactiviteiten in Nederland, private banking in Zwitserland en bankactiviteiten buiten Europa. De omvang van de voorgestelde afstotingen is passend om de concurrentiedistorsies te verzachten, mede gelet op de in de overwegingen 138 en 139 vermelde verzwarende omstandigheden. |
| --- | --- |

143.

De Commissie is van oordeel dat ING de nodige stappen heeft gezet om deze bijzonder sterke concurrentiedistorsies aan te pakken, aangezien het herstructureringsplan voorziet in een aantal afstotingen waardoor de aanwezigheid van de begunstigde onderneming op de markt wordt ingekrompen. In dat verband is het zo dat de begunstigde onderneming haar balans vóór eind 2013 met 45 % zal verkorten ten opzichte van haar balans per 30 september 2008. Die maatregelen zijn slechts in zeer beperkte mate het gevolg van de deleveraging en houden vooral de afstoting in van ING’s volledige verzekerings- en vermogensbeheeractiviteiten, alsmede van retail bankingactiviteiten in Nederland, private banking in Zwitserland en bankactiviteiten buiten Europa. De omvang van de voorgestelde afstotingen is passend om de concurrentiedistorsies te verzachten, mede gelet op de in de overwegingen 138 en 139 vermelde verzwarende omstandigheden.

| 144. | Voorts bevordert het herstructureringsplan, overeenkomstig punt 32 van de herstructureringsmededeling, ook een daadwerkelijke mededinging doordat op de Nederlandse retailmarkt een entiteit van ING’s activiteiten wordt afgesplitst. De Commissie heeft dergelijke marktomstandigheden kunnen vaststellen met name in Nederland waar de retail banking markt sterk geconcentreerd is en ING een van de leidende spelers is die dankzij de staatssteun zijn hoge marktaandeel in stand kon houden. Het WUH/Interadvies-bedrijfsonderdeel is daartoe geschikt omdat het in staat is om in de toekomst een levensvatbaar bedrijf te zijn dat in de retail banking sector in Nederland kan concurreren. |
| --- | --- |

144.

Voorts bevordert het herstructureringsplan, overeenkomstig punt 32 van de herstructureringsmededeling, ook een daadwerkelijke mededinging doordat op de Nederlandse retailmarkt een entiteit van ING’s activiteiten wordt afgesplitst. De Commissie heeft dergelijke marktomstandigheden kunnen vaststellen met name in Nederland waar de retail banking markt sterk geconcentreerd is en ING een van de leidende spelers is die dankzij de staatssteun zijn hoge marktaandeel in stand kon houden. Het WUH/Interadvies-bedrijfsonderdeel is daartoe geschikt omdat het in staat is om in de toekomst een levensvatbaar bedrijf te zijn dat in de retail banking sector in Nederland kan concurreren.

| 145. | Volgens Nederland zou door deze afsplitsing de concurrentie op deze sterk geconcentreerde markt kunnen toenemen, omdat deze entiteit een mooi marktaandeel vertegenwoordigt in de hypotheeksector en de sector consumptief krediet, en een aantal spaaractiviteiten. Bovendien zal deze entiteit functioneren als een volwaardige bank die beschikt over een goed uitgeruste backoffice en over een complete internetinterface met een betalingssysteem, en funding ontvangt van ING. Het feit dat zij niet beschikt over een bankkantorennet, dat in de meeste lidstaten doorgaans een onmisbare faciliteit is om als bank te kunnen opereren, wordt, ten minste ten dele, gecompenseerd door internetbankieren, dat in Nederland eveneens een belangrijk distributiekanaal is voor bankproducten. WUH/Interadvies kan deposito’s aantrekken via het internetplatform dat zij meekrijgt. Ook is de nieuwe entiteit, als zij de knowhow en de menselijke hulpbronnen meekrijgt, in staat om haar bestaande activiteiten verder te ontwikkelen en eventueel bankkantoren op te zetten. |
| --- | --- |

145.

Volgens Nederland zou door deze afsplitsing de concurrentie op deze sterk geconcentreerde markt kunnen toenemen, omdat deze entiteit een mooi marktaandeel vertegenwoordigt in de hypotheeksector en de sector consumptief krediet, en een aantal spaaractiviteiten. Bovendien zal deze entiteit functioneren als een volwaardige bank die beschikt over een goed uitgeruste backoffice en over een complete internetinterface met een betalingssysteem, en funding ontvangt van ING. Het feit dat zij niet beschikt over een bankkantorennet, dat in de meeste lidstaten doorgaans een onmisbare faciliteit is om als bank te kunnen opereren, wordt, ten minste ten dele, gecompenseerd door internetbankieren, dat in Nederland eveneens een belangrijk distributiekanaal is voor bankproducten. WUH/Interadvies kan deposito’s aantrekken via het internetplatform dat zij meekrijgt. Ook is de nieuwe entiteit, als zij de knowhow en de menselijke hulpbronnen meekrijgt, in staat om haar bestaande activiteiten verder te ontwikkelen en eventueel bankkantoren op te zetten.

| 146. | Voorts neemt de Commissie ook nota van het in overweging 56 aangehaalde argument van de Nederlandse autoriteiten als zouden zichtrekeningproducten in Nederland van betrekkelijk gering belang zijn voor cross-selling van andere retail banking producten. In dat verband, en bij gebreke van aanwijzingen van het tegendeel, accepteert de Commissie dat in Nederland zichtrekeningproducten van betrekkelijk gering belang kunnen zijn voor cross-selling van andere retail banking producten. |
| --- | --- |

146.

Voorts neemt de Commissie ook nota van het in overweging 56 aangehaalde argument van de Nederlandse autoriteiten als zouden zichtrekeningproducten in Nederland van betrekkelijk gering belang zijn voor cross-selling van andere retail banking producten. In dat verband, en bij gebreke van aanwijzingen van het tegendeel, accepteert de Commissie dat in Nederland zichtrekeningproducten van betrekkelijk gering belang kunnen zijn voor cross-selling van andere retail banking producten.

| 147. | Ten slotte neemt de Commissie nota van het feit dat ING diverse verbintenissen heeft gedaan die ervoor moeten zorgen dat de activiteiten van deze entiteit levensvatbaar zijn, zoals een hold-separate manager en een monitoring trustee. Beiden moeten ervoor zorgen dat de rechten en andere materiële en immateriële activa van het (af te stoten) bedrijfsonderdeel worden beschermd, verdedigd en gevrijwaard tegen ING. Ook het uitgewerkte arbitragemechanisme waarbij de nieuwe entiteit alle elementen dient mee te krijgen die nodig zijn om de levensvatbaarheid ervan te verzekeren, zal ervoor zorgen dat ING zich aan haar verbintenissen op grond van de onderhavige beschikking houdt. Voorts zal ING geen cliënten van de afgesplitste entiteit proberen te werven voor producten die aan WUH/Interadvies zijn overgedragen, zelfs indien ING daarvoor met hen bestaande cliëntenrelaties heeft. Daarnaast zal ING aan WUH/Interadvies de nodige funding verschaffen voor [...] nà investeringen, ook al zal het bedrag van deze funding in die periode geleidelijk afnemen. Ook zal de Commissie [...] ervoor zorgen dat de activiteiten worden verkocht met de hulp van een met de afstoting belaste trustee [...]. Al die elementen moeten ervoor zorgen dat de entiteit levensvatbaar is en aldus de mededinging op de Nederlandse retail banking markt versterken. De Commissie stemt er dan ook mee in dat de afstoting van WUH/Interadvies het voor een nieuwe concurrent mogelijk kan maken om activiteiten op de Nederlandse retail banking markt te ontwikkelen en een nieuwe concurrentiefactor op die markt kan introduceren. |
| --- | --- |

147.

Ten slotte neemt de Commissie nota van het feit dat ING diverse verbintenissen heeft gedaan die ervoor moeten zorgen dat de activiteiten van deze entiteit levensvatbaar zijn, zoals een hold-separate manager en een monitoring trustee. Beiden moeten ervoor zorgen dat de rechten en andere materiële en immateriële activa van het (af te stoten) bedrijfsonderdeel worden beschermd, verdedigd en gevrijwaard tegen ING. Ook het uitgewerkte arbitragemechanisme waarbij de nieuwe entiteit alle elementen dient mee te krijgen die nodig zijn om de levensvatbaarheid ervan te verzekeren, zal ervoor zorgen dat ING zich aan haar verbintenissen op grond van de onderhavige beschikking houdt. Voorts zal ING geen cliënten van de afgesplitste entiteit proberen te werven voor producten die aan WUH/Interadvies zijn overgedragen, zelfs indien ING daarvoor met hen bestaande cliëntenrelaties heeft. Daarnaast zal ING aan WUH/Interadvies de nodige funding verschaffen voor [...] nà investeringen, ook al zal het bedrag van deze funding in die periode geleidelijk afnemen. Ook zal de Commissie [...] ervoor zorgen dat de activiteiten worden verkocht met de hulp van een met de afstoting belaste trustee [...]. Al die elementen moeten ervoor zorgen dat de entiteit levensvatbaar is en aldus de mededinging op de Nederlandse retail banking markt versterken. De Commissie stemt er dan ook mee in dat de afstoting van WUH/Interadvies het voor een nieuwe concurrent mogelijk kan maken om activiteiten op de Nederlandse retail banking markt te ontwikkelen en een nieuwe concurrentiefactor op die markt kan introduceren.

| 148. | Bovendien heeft Nederland zich ook verbonden tot een verbod op overnames, hetgeen ING moet beletten aantrekkelijke activiteiten over te nemen die waarschijnlijk op de markt zullen komen door de algemene herstructurering van financiële instellingen en de sector als geheel (46). Dit voorkomt anorganische groei van ING en biedt andere ondernemingen die geen staatssteun hebben ontvangen, de gelegenheid die activiteiten over te nemen. |
| --- | --- |

148.

Bovendien heeft Nederland zich ook verbonden tot een verbod op overnames, hetgeen ING moet beletten aantrekkelijke activiteiten over te nemen die waarschijnlijk op de markt zullen komen door de algemene herstructurering van financiële instellingen en de sector als geheel (46). Dit voorkomt anorganische groei van ING en biedt andere ondernemingen die geen staatssteun hebben ontvangen, de gelegenheid die activiteiten over te nemen.

| 149. | Voorts acht de Commissie de verbintenis inzake het verbod op prijsleiderschap in overeenstemming met de vereisten van de herstructureringsmededeling die ervoor moeten zorgen dat staatssteun niet kan worden gebruikt om voorwaarden te bieden die concurrenten die geen staatssteun hebben ontvangen, zelf niet kunnen bieden (overweging 44). In lijn met punt 32 van de herstructureringsmededeling is een verbintenis inzake prijsleiderschap misschien niet noodzakelijk op markten waarvoor aanzienlijke structurele verbintenissen zijn aangeboden. Afhankelijk van de specifieke kenmerken van elke individuele zaak, kan dit verbod diverse vormen aannemen met als doel het juiste evenwicht te vinden tussen de individuele behandeling van mededingingsdistorsies en concurrerende marktvoorwaarden (47). |
| --- | --- |

149.

Voorts acht de Commissie de verbintenis inzake het verbod op prijsleiderschap in overeenstemming met de vereisten van de herstructureringsmededeling die ervoor moeten zorgen dat staatssteun niet kan worden gebruikt om voorwaarden te bieden die concurrenten die geen staatssteun hebben ontvangen, zelf niet kunnen bieden (overweging 44). In lijn met punt 32 van de herstructureringsmededeling is een verbintenis inzake prijsleiderschap misschien niet noodzakelijk op markten waarvoor aanzienlijke structurele verbintenissen zijn aangeboden. Afhankelijk van de specifieke kenmerken van elke individuele zaak, kan dit verbod diverse vormen aannemen met als doel het juiste evenwicht te vinden tussen de individuele behandeling van mededingingsdistorsies en concurrerende marktvoorwaarden (47).

| 150. | Nederland heeft ervoor gekozen om voor ING een veralgemeend verbod op prijsleiderschap aan te bieden, waardoor ING geen tarieven zal kunnen aanbieden die voordeliger zijn dan die van haar drie concurrenten met de beste tarieven. Die verbintenis is passend omdat zij is toegesneden op alle markten waar de bank een gevestigde speler is met een marktaandeel van ten minste 5 % (48). Voorts hebben ING en de Nederlandse autoriteiten zich ten aanzien van ING Direct Europe verbonden tot een verbod op prijsleiderschap, ongeacht het marktaandeel. Een en ander is gerechtvaardigd omdat de informatie die de Commissie heeft ontvangen, wijst op agressieve zakelijke gedragingen. Het gevolg van dit verbod dient te zijn dat, [...], ING in hoofdzaak op basis van de kwaliteit van haar producten en diensten zal gaan concurreren. Dit moet de bezwaren helpen weg te nemen die werden geformuleerd in de informatie die de Commissie, zoals in overweging 6 werd aangegeven, in dat verband heeft ontvangen. |
| --- | --- |

150.

Nederland heeft ervoor gekozen om voor ING een veralgemeend verbod op prijsleiderschap aan te bieden, waardoor ING geen tarieven zal kunnen aanbieden die voordeliger zijn dan die van haar drie concurrenten met de beste tarieven. Die verbintenis is passend omdat zij is toegesneden op alle markten waar de bank een gevestigde speler is met een marktaandeel van ten minste 5 % (48). Voorts hebben ING en de Nederlandse autoriteiten zich ten aanzien van ING Direct Europe verbonden tot een verbod op prijsleiderschap, ongeacht het marktaandeel. Een en ander is gerechtvaardigd omdat de informatie die de Commissie heeft ontvangen, wijst op agressieve zakelijke gedragingen. Het gevolg van dit verbod dient te zijn dat, [...], ING in hoofdzaak op basis van de kwaliteit van haar producten en diensten zal gaan concurreren. Dit moet de bezwaren helpen weg te nemen die werden geformuleerd in de informatie die de Commissie, zoals in overweging 6 werd aangegeven, in dat verband heeft ontvangen.

| 151. | Ten slotte verbindt Nederland zich ertoe dat ING ervan zal afzien om bij marketing voor een breed publiek de herkapitalisatiemaatregel te gebruiken als een concurrentievoordeel. |
| --- | --- |

151.

Ten slotte verbindt Nederland zich ertoe dat ING ervan zal afzien om bij marketing voor een breed publiek de herkapitalisatiemaatregel te gebruiken als een concurrentievoordeel.

| 152. | Daarentegen is er, in lijn met de herkapitalisatiemededeling, niet langer een reden om aan te dringen op tijdelijke balansbeperkingen, zoals die in het besluit betreffende steunmaatregel N 528/08 zijn opgelegd. |
| --- | --- |

152.

Daarentegen is er, in lijn met de herkapitalisatiemededeling, niet langer een reden om aan te dringen op tijdelijke balansbeperkingen, zoals die in het besluit betreffende steunmaatregel N 528/08 zijn opgelegd.

5.2.4.   Monitoring

| 153. | Het door Nederland ingediende herstructureringsplan dient naar behoren te worden uitgevoerd. Om de correcte tenuitvoerlegging te garanderen, dient Nederland tweemaal per jaar een monitoringverslag in. Daarnaast wordt in het herstructureringsplan en de door Nederland gedane verbintenissen voorzien in de aanstelling van een aantal trustees dat de Commissie zal bijstaan bij de monitoring van de tenuitvoerlegging van het herstructureringsplan en diverse bepalingen daarvan. |
| --- | --- |

153.

Het door Nederland ingediende herstructureringsplan dient naar behoren te worden uitgevoerd. Om de correcte tenuitvoerlegging te garanderen, dient Nederland tweemaal per jaar een monitoringverslag in. Daarnaast wordt in het herstructureringsplan en de door Nederland gedane verbintenissen voorzien in de aanstelling van een aantal trustees dat de Commissie zal bijstaan bij de monitoring van de tenuitvoerlegging van het herstructureringsplan en diverse bepalingen daarvan.

| 154. | Het is vaste praktijk voor de Commissie om lidstaten toe te staan de verbintenissen in uitzonderlijke omstandigheden aan te passen (49). Daarom zal de Commissie, waar passend, in reactie op een omstandig gemotiveerd verzoek in die zin van Nederland, de nodige aanpassingen doen, wanneer zulks op basis van de merites gerechtvaardigd is, om i) een verlenging toe te staan van de termijn waartoe Nederland zich ten aanzien van de maatregelen in de onderhavige beschikking heeft verbonden, of ii) een of meer aspecten van deze door Nederland in de onderhavige beschikking gedane verbintenissen te schrappen, aan te passen of te vervangen. |
| --- | --- |

154.

Het is vaste praktijk voor de Commissie om lidstaten toe te staan de verbintenissen in uitzonderlijke omstandigheden aan te passen (49). Daarom zal de Commissie, waar passend, in reactie op een omstandig gemotiveerd verzoek in die zin van Nederland, de nodige aanpassingen doen, wanneer zulks op basis van de merites gerechtvaardigd is, om i) een verlenging toe te staan van de termijn waartoe Nederland zich ten aanzien van de maatregelen in de onderhavige beschikking heeft verbonden, of ii) een of meer aspecten van deze door Nederland in de onderhavige beschikking gedane verbintenissen te schrappen, aan te passen of te vervangen.

6.   CONCLUSIE

| 155. | De conclusie is in de eerste plaats dat, op basis van de wijzigingen die Nederland op 20 oktober 2009 heeft ingediend, de IA-maatregel verenigbaar is met de mededeling besmette activa en dus, op grond van artikel van 87, lid 3, onder b), van het Verdrag, met de gemeenschappelijke markt verenigbaar dient te worden verklaard. |
| --- | --- |

155.

De conclusie is in de eerste plaats dat, op basis van de wijzigingen die Nederland op 20 oktober 2009 heeft ingediend, de IA-maatregel verenigbaar is met de mededeling besmette activa en dus, op grond van artikel van 87, lid 3, onder b), van het Verdrag, met de gemeenschappelijke markt verenigbaar dient te worden verklaard.

| 156. | Ten tweede is de conclusie dat de herstructureringsmaatregelen ING in staat stellen haar levensvatbaarheid op lange termijn te herstellen, dat zij afdoende zijn wat betreft lastenverdeling, en passend en evenredig om de marktverstorende effecten van de betreffende steunmaatregelen te compenseren. Het ingediende herstructureringsplan voldoet aan de criteria van de herstructureringsmededeling en dient derhalve, op grond van artikel van 87, lid 3, onder b), van het Verdrag, met de gemeenschappelijke markt verenigbaar te worden verklaard. De kapitaalinjectiemaatregelen en de garanties die al zijn toegekend, kunnen dus, in overeenstemming met het herstructureringsplan, worden verlengd. Daarentegen worden de tijdelijke balansbeperkingen die in het besluit betreffende steunmaatregel N 528/08 waren opgelegd, opgeheven. |
| --- | --- |

156.

Ten tweede is de conclusie dat de herstructureringsmaatregelen ING in staat stellen haar levensvatbaarheid op lange termijn te herstellen, dat zij afdoende zijn wat betreft lastenverdeling, en passend en evenredig om de marktverstorende effecten van de betreffende steunmaatregelen te compenseren. Het ingediende herstructureringsplan voldoet aan de criteria van de herstructureringsmededeling en dient derhalve, op grond van artikel van 87, lid 3, onder b), van het Verdrag, met de gemeenschappelijke markt verenigbaar te worden verklaard. De kapitaalinjectiemaatregelen en de garanties die al zijn toegekend, kunnen dus, in overeenstemming met het herstructureringsplan, worden verlengd. Daarentegen worden de tijdelijke balansbeperkingen die in het besluit betreffende steunmaatregel N 528/08 waren opgelegd, opgeheven.

| 157. | Ten derde is de conclusie dat de aanvullende steunmaatregelen die in het kader van het herstructureringsplan worden ingediend — de aanpassing van voorwaarden voor de terugkoop van de Core Tier 1-effecten van Nederland en de voorgenomen aansprakelijkheidsgaranties — op grond van artikel van 87, lid 3, onder b), van het Verdrag, met de gemeenschappelijke markt verenigbaar dienen te worden verklaard, gelet op het ingrijpende karakter van de maatregelen die in het herstructureringsplan worden gepresenteerd om de marktdistorsies aan te pakken en het feit dat de steun de begunstigde onderneming helpt haar levensvatbaarheid te versterken. Dit betreft ook de steun die resulteert uit de aangepaste voorwaarden voor de terugbetalingsregelingen van het door Nederland verstrekte kapitaal, |
| --- | --- |

157.

Ten derde is de conclusie dat de aanvullende steunmaatregelen die in het kader van het herstructureringsplan worden ingediend — de aanpassing van voorwaarden voor de terugkoop van de Core Tier 1-effecten van Nederland en de voorgenomen aansprakelijkheidsgaranties — op grond van artikel van 87, lid 3, onder b), van het Verdrag, met de gemeenschappelijke markt verenigbaar dienen te worden verklaard, gelet op het ingrijpende karakter van de maatregelen die in het herstructureringsplan worden gepresenteerd om de marktdistorsies aan te pakken en het feit dat de steun de begunstigde onderneming helpt haar levensvatbaarheid te versterken. Dit betreft ook de steun die resulteert uit de aangepaste voorwaarden voor de terugbetalingsregelingen van het door Nederland verstrekte kapitaal,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De impaired asset-maatregel die Nederland ten behoeve van de zogeheten Alt-A-portefeuille ten gunste van ING heeft verleend, vormt staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

Deze steun is met de gemeenschappelijke markt verenigbaar, mits de in bijlage I beschreven verbintenissen in acht worden genomen.

Artikel 2

De door Nederland aan ING verleende steun vormt staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

Deze steun is met de gemeenschappelijke markt verenigbaar, mits de in bijlage II beschreven verbintenissen in acht worden genomen.

De tijdelijke beperking van de balansgroei zoals die is uiteengezet in het besluit van de Commissie van 12 november 2008 betreffende de herkapitalisatiemaatregel voor ING, wordt bij dezen opgeheven.

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot het Koninkrijk der Nederlanden.

Gedaan te Brussel, 18 november 2009.

Voor de Commissie

Neelie KROES

Lid van de Commissie

---

(1)  Besluit van de Commissie betreffende steunmaatregel C 10/09 (ex N 138/09) ING, PB C 158 van 11.7.2009, blz. 13.

1

(2)  Besluit van de Commissie betreffende steunmaatregel N 528/08 ING, PB C 328 van 23.12.2008, blz. 10).

2

(3)  Besluit van de Commissie betreffende steunmaatregel C 10/09 (ex N 138/09) ING, PB C 158 van 11.7.2009, blz. 13.

3

(4)  PB C 72 van 26.3.2009, blz. 1.

4

(5)  Zie voetnoot 1.

5

(6)  Nog niet bekendgemaakt.

6

(7)  Besluit van de Commissie van 7 juli 2009 betreffende steunmaatregelen N 379/09 en NN 16/09, Nederland, Verlenging van en aanpassingen aan de Nederlandse garantieregeling (PB C 186 van 8.8.2009, blz. 5).

7

(8)  De marktaandelen die in de overwegingen 19 en 24 voor de Nederlandse markt worden gegeven, zijn gebaseerd op de publiek beschikbare cijfers uit de beschikking van de Commissie in zaak COMP/M.4844 Fortis/ABN Amro Assets. Deze marktaandelen wijken licht af van de actuelere cijfers die Nederland heeft verstrekt. Aangezien deze verschillen echter niet significant zijn voor deze beschikking, vermeldt de Commissie hier, met het oog op de coherentie, de gecontroleerde cijfers.

8

(9)  In de openbare versie van deze beschikking zijn delen van de tekst vervangen om redenen van vertrouwelijkheid. Vervangen delen zijn tussen vierkante haken en met één asterisk aangegeven.

9

(10)  In de openbare versie van deze beschikking zijn delen van de tekst weggelaten om redenen van vertrouwelijkheid. Weggelaten delen zijn met drie punten tussen vierkante haken en twee asterisken aangegeven.

10

(11)  De maatregel is nader beschreven in het besluit van de Commissie van 12 november 2008 betreffende steunmaatregel N 528/08, Nederland, Steun aan ING Groep NV (PB C 328 van 23.12.2008, blz. 10).

11

(12)  Deze strafpremie voor vervroegde terugbetaling wordt als volgt berekend: 650 000 000 EUR * (aantal ingekochte effecten/500 000 000) * (dagen sinds de uitgifte)/365) * (heersende prijs – 10)/(12.5 – 10) waarbij „de heersende prijs” het gemiddelde is van de marktprijs 5 dagen vóór de terugbetaling en hoger is dan of gelijk aan 11,20 EUR en lager dan of gelijk aan 12,45 EUR.

12

(13)  Besluit van de Commissie van 10 december 2008 betreffende steunmaatregel N 611/08, Nederland, Steun aan SNS Reaal NV (PB C 247 van 15.10.2009, blz. 2).

13

(14)  Besluit van de Commissie van 10 december 2008 betreffende steunmaatregel N 569/08, Nederland, Steun aan Aegon (PB C 9 van 14.1.2009, blz. 3).

14

(15)  Deze fundingfee is de som van 3 % (de vermeende kostprijs van funding in USD voor de Nederlandse staat) en een marge van 0,5 %.

15

(16)  Een fee-verhoging geldt alleen vanaf 25.10.2009. Een aanpassing was nodig en is op 15,6 basispunten bepaald ter compensatie van de niet-betaling tussen 26.1.2009 en 25.10.2009. Deze aanpassing is een verrekening van zowel de verlaging van de (door ING van de Nederlandse staat ontvangen) fundingfee met 50 basispunten als de verhoging van de (door ING aan de Nederlandse staat betaalde) garantiefee met 67 basispunten.

16

(17)  Dit zou het geval zijn indien ING de portefeuille, volledig of gedeeltelijk, van de Nederlandse staat terugkoopt.

17

(18)  [...].

18

(19)  In de periode 2004-2007 was gemiddeld 52 % van de groepsinkomsten vóór belastingen afkomstig van het verzekeringsbedrijf.

19

(20)  [...].

20

(21)  In de aanname dat de terugbetaling 400 dagen na uitgifte plaatsvindt.

21

(22)  IABF = Illiquid Assets Back-upfaciliteit.

22

(23)  [...].

23

(24)  Met name zal de Commissie, wanneer een afstoting plaatsvindt via een beursgang die al is ingezet en waarvoor een aanzienlijk volume aandelen (30 % of meer) is geplaatst vóór het eind van de voor afstoting voorziene periode, (in overleg met de Nederlandse staat, ING en de trustee) zorgvuldig nagaan of de entiteit meer tijd moet krijgen om de resterende aandelen te plaatsen.

24

(25)  Voor verschillende regio’s en/of bedrijfsonderdelen mogen verschillende trustees worden aangesteld.

25

(26)  [...].

26

(27)  Mits duidelijk is dat dit gedeelte van de opbrengsten van de claimemissie voor de couponbetalingen wordt gebruikt.

27

(28)  Zie punt 26 van de mededeling van de Commissie betreffende het herstel van de levensvatbaarheid en de beoordeling van de herstructureringsmaatregelen in de financiële sector in de huidige crisis met inachtneming van de staatssteunregels, PB C 195 van 19.8.2009, blz. 9.

28

(29)  Tegen een EUR/USD-koers van 1,3.

29

(30)  Per ultimo 2008 bedroegen de risicogewogen activa van ING Bank 343 miljard EUR.

30

(31)  Rekening houdende met de solvabiliteitsmargevereisten eind 2008.

31

(32)  Beschikking 2009/341/EG van de Commissie van 4 juni 2008 betreffende een steunmaatregel C 9/08 (ex NN 8/08, CP 244/07) van Duitsland ten gunste van Sachsen LB, PB L 104 van 24.4.2009, blz. 34; besluit van de Commissie van 29 mei 2009 betreffende steunmaatregel N 264/09, Duitsland, Rescue aid (recapitalisation and risk shield) to HSH Nordbank AG (PB C 179 van 1.8.2009, blz. 1), en besluit van de Commissie van 7 mei 2009 betreffende steunmaatregel N 244/09, Duitsland, Commerzbank (PB C 147 van 27.6.2009, blz. 4).

32

(33)  Cf. punt 7, laatste overweging, van de herstructureringsmededeling, alsmede punt 27.

33

(34)  Besluit van de Commissie betreffende steunmaatregelen N 379/09 en NN 16/09, nog niet bekendgemaakt.

34

(35)  Bestaande uit een aanpassing van 52 basispunten per jaar voor waardering, 15 basispunten per jaar voor de managementfee en 15,6 basispunten voor de betalingen die de staat in de periode van 26.1.2009 tot en met 25.10.2009 heeft moeten derven.

35

(36)  De Nederlandse staat raamt zijn kosten van funding in USD op rond 3 % voor een looptijd van 5 tot 7 jaar, die overeenstemt met het gewogen gemiddelde van de levensduur van de portefeuille.

36

(37)  In de aanname natuurlijk dat er een passende vergoeding is; dit was hier het geval.

37

(38)  PB C 195 van 19.8.2009, blz. 9.

38

(39)  Zie PB C 244 van 1.10.2004, blz. 2. Die verwijzing is in de bankenmededeling expliciet gemaakt in punt 42.

39

(40)  Zie het besluit van 30 maart 2009 over de IA-maatregel, punt 83.

40

(41)  PB C 10 van 15.1.2009, blz. 2.

41

(42)  PB C 270 van 25.10.2008, blz. 8.

42

(43)  Vgl. MEMO/09/441 van 8.10.2009„Commission recalls rules concerning Tier 1 and Tier 2 capital transactions for banks subject to a restructuring aid investigation”.

43

(44)  Wanneer alleen het voor de verzekeringsactiviteiten bestemde steunbedrag in aanmerking wordt genomen, gaat het om 50 % van de solvabiliteitsmargevereisten voor ING Insurance. Dit zou overeenstemmen met 4 % van de risicogewogen activa van een bank, aangezien dit de helft vertegenwoordigt van het voor het functioneren van de entiteit minimaal vereiste kapitaal.

44

(45)  Hetzelfde lijkt te gelden voor de inachtneming door ING van het verbod om met de herkapitalisatiemaatregel in reclame uit te pakken; dit verbod lijkt in Italië en Spanje gedurende meerdere dagen na de steunverlening niet in acht te zijn genomen.

45

(46)  Vgl. in die zin het besluit van de Commissie in de zaak-Commerzbank, reeds aangehaald, punt 111.

46

(47)  In haar besluit in de zaak-Commerzbank, reeds aangehaald, heeft de Commissie ingestemd met een verbod ten aanzien van de drie concurrenten met de beste tarieven. In de beschikking van de Commissie van 18 november 2009 betreffende steunmaatregel C 18/09 — KBC (nog niet bekendgemaakt) heeft de Commissie ingestemd met een verbod op prijsleiderschap voor die gevallen waarvoor KBC zich ertoe verbonden had om geen tarieven aan te bieden die beter waren dan die van een concurrent met de beste tarieven op de lijst met de top tien van marktspelers, gerekend naar marktaandeel op de relevante markt.

47

(48)  In haar besluit in de zaak-Commerzbank, reeds aangehaald, en in haar beschikking in de zaak-KBC, reeds aangehaald, achtte de Commissie het passend om het verbod te beperken tot markten waar de bank een aanzienlijke aanwezigheid heeft, voor het verbod op prijsleiderschap uitgedrukt als zijnde een marktaandeel van ten minste 5 %.

48

(49)  Beschikking 2009/775/EG van de Commissie van 21 oktober 2008 betreffende steunmaatregel C 10/08 (ex NN 7/08) die door Duitsland is toegekend voor de herstructurering van IKB Deutsche Industriebank AG, PB L 278 van 23.10.2009, blz. 32.

49

---

BIJLAGE I

Ten aanzien van de impaired asset-maatregel (hierna „IA-maatregel” genoemd) worden de volgende verbintenissen in acht genomen:

| — | vanaf 25 oktober 2009 doet ING Groep additionele betalingen aan Nederland die overeenstemmen met de neerwaartse aanpassing van de Alt-A-vergoeding met 50 basispunten voor de door ING ontvangen fundingfee en de opwaartse aanpassing met 82,6 basispunten voor de door ING betaalde garantiefee. De aanpassing van de garantiefee omvat ook 15,6 basispunten die een aanpassing zijn voor de periode van 26 januari 2009 — de aanvang van de Illiquid Back-upfaciliteit (hierna „IABF” genoemd) (de IA-maatregel dus) — tot en met 25 oktober 2009. Deze additionele betalingen worden toegepast voor zover en voor zolang de IABF-overeenkomst van kracht is; |
| --- | --- |

—

vanaf 25 oktober 2009 doet ING Groep additionele betalingen aan Nederland die overeenstemmen met de neerwaartse aanpassing van de Alt-A-vergoeding met 50 basispunten voor de door ING ontvangen fundingfee en de opwaartse aanpassing met 82,6 basispunten voor de door ING betaalde garantiefee. De aanpassing van de garantiefee omvat ook 15,6 basispunten die een aanpassing zijn voor de periode van 26 januari 2009 — de aanvang van de Illiquid Back-upfaciliteit (hierna „IABF” genoemd) (de IA-maatregel dus) — tot en met 25 oktober 2009. Deze additionele betalingen worden toegepast voor zover en voor zolang de IABF-overeenkomst van kracht is;

| — | deze additionele betalingen worden ten uitvoer gelegd in de vorm van een afzonderlijke overeenkomst tussen ING Groep en Nederland, om de oorspronkelijke IABF ongewijzigd te laten; |
| --- | --- |

—

deze additionele betalingen worden ten uitvoer gelegd in de vorm van een afzonderlijke overeenkomst tussen ING Groep en Nederland, om de oorspronkelijke IABF ongewijzigd te laten;

| — | over de additionele betalingen, met uitzondering van het gedeelte dat betrekking heeft op de periode van 26 januari 2009 tot en met 25 oktober 2009 (dus de 15,6 basispunten die zijn verrekend in de aanpassing van de garantiefee), is geen restbetaling verschuldigd ingeval de IABF vervroegd wordt ontbonden. Het bedrag nog onbetaalde additionele betalingen met betrekking tot de periode van 26 januari 2009 tot en met 25 oktober 2009 (dus de 15,6 basispunten die zijn verrekend in de aanpassing van de garantiefee) is verschuldigd ingeval de oorspronkelijke transactie geheel of ten dele ongedaan gemaakt wordt. Indien de IABF ten dele wordt ontbonden, wordt deze afrekening bij vervroegde terugbetaling naar evenredigheid toegepast; |
| --- | --- |

—

over de additionele betalingen, met uitzondering van het gedeelte dat betrekking heeft op de periode van 26 januari 2009 tot en met 25 oktober 2009 (dus de 15,6 basispunten die zijn verrekend in de aanpassing van de garantiefee), is geen restbetaling verschuldigd ingeval de IABF vervroegd wordt ontbonden. Het bedrag nog onbetaalde additionele betalingen met betrekking tot de periode van 26 januari 2009 tot en met 25 oktober 2009 (dus de 15,6 basispunten die zijn verrekend in de aanpassing van de garantiefee) is verschuldigd ingeval de oorspronkelijke transactie geheel of ten dele ongedaan gemaakt wordt. Indien de IABF ten dele wordt ontbonden, wordt deze afrekening bij vervroegde terugbetaling naar evenredigheid toegepast;

| — | Nederland verbindt zich ertoe om maatregelen voor een vervroegde volledige of gedeeltelijke stopzetting van de IA-maatregel bij de Commissie te melden. |
| --- | --- |

—

Nederland verbindt zich ertoe om maatregelen voor een vervroegde volledige of gedeeltelijke stopzetting van de IA-maatregel bij de Commissie te melden.

---

BIJLAGE II

Ten aanzien van de herstructureringssteun worden de volgende verbintenissen in acht genomen:

| a) | wat betreft de verkorting van de balans, de verbintenis het verzekeringsbedrijf af te stoten, ING Direct Verenigde Staten en andere vóór eind 2013 af te stoten bedrijfsonderdelen:






  — | ING krimpt tegen eind 2013 haar balans in met 45 % ten opzichte van 30 september 2008 en stoot een reeks bedrijfsonderdelen af zoals die in overweging 57 zijn beschreven, met name ING Insurance en ING Direct Verenigde Staten, [...]; |
| --- | --- | --- |

a)

wat betreft de verkorting van de balans, de verbintenis het verzekeringsbedrijf af te stoten, ING Direct Verenigde Staten en andere vóór eind 2013 af te stoten bedrijfsonderdelen:

—

ING krimpt tegen eind 2013 haar balans in met 45 % ten opzichte van 30 september 2008 en stoot een reeks bedrijfsonderdelen af zoals die in overweging 57 zijn beschreven, met name ING Insurance en ING Direct Verenigde Staten, [...];

| — | deze cijfergegevens betreffen prognoses waarin geen rekening is gehouden met de mogelijke impact van organische groei en waarvan een mogelijke verdere groei is uitgesloten als gevolg van eventuele (nieuwe) eisen op het gebied van regelgeving in de komende jaren, zoals bijvoorbeeld indien banken als gevolg van nieuwe EU-regels worden verplicht aanzienlijk hogere liquiditeitsbuffers aan te houden. Door dergelijke regels zou de balansgroei aanzienlijk verder kunnen gaan dan de huidige prognoses voor organische groei; |
| --- | --- |

—

deze cijfergegevens betreffen prognoses waarin geen rekening is gehouden met de mogelijke impact van organische groei en waarvan een mogelijke verdere groei is uitgesloten als gevolg van eventuele (nieuwe) eisen op het gebied van regelgeving in de komende jaren, zoals bijvoorbeeld indien banken als gevolg van nieuwe EU-regels worden verplicht aanzienlijk hogere liquiditeitsbuffers aan te houden. Door dergelijke regels zou de balansgroei aanzienlijk verder kunnen gaan dan de huidige prognoses voor organische groei;

| — | voor ING geldt geen beperking op de organische (niet met acquisities verband houdende) groei van de balans van haar bedrijfsonderdelen. [...]. In de toekomst zal het algemene beleid van ING erin bestaan om de groei van de haar door cliënten toevertrouwde middelen vooral te gebruiken om de kredietverlening aan de reële economie (bedrijven en consumenten) te verruimen en om haar blootstelling aan risicovollere asset classes binnen Amerikaanse CMBS en RMBS af te bouwen. [...] (1); |
| --- | --- |

—

voor ING geldt geen beperking op de organische (niet met acquisities verband houdende) groei van de balans van haar bedrijfsonderdelen. [...]. In de toekomst zal het algemene beleid van ING erin bestaan om de groei van de haar door cliënten toevertrouwde middelen vooral te gebruiken om de kredietverlening aan de reële economie (bedrijven en consumenten) te verruimen en om haar blootstelling aan risicovollere asset classes binnen Amerikaanse CMBS en RMBS af te bouwen. [...] (1);

| — | ten aanzien van de bedrijfsonderdelen die ING toezegt te zullen afstoten (zoals die in overweging 57 zijn opgesomd) kan de Commissie, indien een van dergelijke bedrijfsonderdelen niet vóór 31 december 2013 is afgestoten (bijvoorbeeld op basis van een definitieve, bindende verkoopovereenkomst die is gesloten), waar passend of ingevolge uitzonderlijke omstandigheden, in reactie op een Nederlands verzoek in die zin, een verlenging van deze termijn toestaan (2). De Commissie kan in een dergelijk geval: i) vragen dat Nederland, na een voorafgaande selectie door en op voorstel van ING (en na goedkeuring daarvan de Commissie), een of meer (met de afstoting belaste) trustees aanstelt (3), [...]; |
| --- | --- |

—

ten aanzien van de bedrijfsonderdelen die ING toezegt te zullen afstoten (zoals die in overweging 57 zijn opgesomd) kan de Commissie, indien een van dergelijke bedrijfsonderdelen niet vóór 31 december 2013 is afgestoten (bijvoorbeeld op basis van een definitieve, bindende verkoopovereenkomst die is gesloten), waar passend of ingevolge uitzonderlijke omstandigheden, in reactie op een Nederlands verzoek in die zin, een verlenging van deze termijn toestaan (2). De Commissie kan in een dergelijk geval: i) vragen dat Nederland, na een voorafgaande selectie door en op voorstel van ING (en na goedkeuring daarvan de Commissie), een of meer (met de afstoting belaste) trustees aanstelt (3), [...];

| — | wanneer Nederland een verlenging van een termijn verlangt, dient het uiterlijk één maand vóór het verstrijken van die termijn een omstandig gemotiveerd verzoek in die zin in bij de Commissie. In uitzonderlijke omstandigheden heeft Nederland het recht een verlenging van de termijn te vragen in de laatste maand dat die termijn loopt. |
| --- | --- |

—

wanneer Nederland een verlenging van een termijn verlangt, dient het uiterlijk één maand vóór het verstrijken van die termijn een omstandig gemotiveerd verzoek in die zin in bij de Commissie. In uitzonderlijke omstandigheden heeft Nederland het recht een verlenging van de termijn te vragen in de laatste maand dat die termijn loopt.

| b) | Nederland verbindt zich voorts ertoe dat ING een overnameverbod in acht zal nemen:






  — | ING ziet voor een bepaalde periode af van overnames van financiële instellingen. Deze verbintenissen zijn van toepassing gedurende een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de beschikking van de Commissie of totdat ING de Core Tier 1-effecten volledig aan Nederland heeft terugbetaald (inclusief de betreffende opgelopen rente van Core Tier 1-coupons en uitstappremies). Voorts zal ING, voor diezelfde periode, afzien van iedere (andere) overname van activiteiten die de terugbetaling van de Core Tier 1-effecten aan Nederland zouden kunnen vertragen; |
| --- | --- | --- |

b)

Nederland verbindt zich voorts ertoe dat ING een overnameverbod in acht zal nemen:

—

ING ziet voor een bepaalde periode af van overnames van financiële instellingen. Deze verbintenissen zijn van toepassing gedurende een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de beschikking van de Commissie of totdat ING de Core Tier 1-effecten volledig aan Nederland heeft terugbetaald (inclusief de betreffende opgelopen rente van Core Tier 1-coupons en uitstappremies). Voorts zal ING, voor diezelfde periode, afzien van iedere (andere) overname van activiteiten die de terugbetaling van de Core Tier 1-effecten aan Nederland zouden kunnen vertragen;

| — | niettegenstaande dit verbod mag ING, nadat zij daarvoor van de Commissie toestemming heeft gekregen, activiteiten overnemen, met name indien dat van essentieel belang is om de financiële stabiliteit of de mededinging op de betrokken markten veilig te stellen. |
| --- | --- |

—

niettegenstaande dit verbod mag ING, nadat zij daarvoor van de Commissie toestemming heeft gekregen, activiteiten overnemen, met name indien dat van essentieel belang is om de financiële stabiliteit of de mededinging op de betrokken markten veilig te stellen.

| c) | Nederland verbindt zich voorts ertoe dat ING een prijsleiderschapsverbod in acht zal nemen:






  — | zonder voorafgaande toestemming van de Commissie biedt ING (op de markten zoals die hierna zijn afgebakend) voor gestandaardiseerde ING-producten geen tarieven aan die gunstiger zijn dan de drie beste tarieven van haar naaste concurrenten op de EU-markten waarop ING een marktaandeel van meer dan 5 % heeft; |
| --- | --- | --- |

c)

Nederland verbindt zich voorts ertoe dat ING een prijsleiderschapsverbod in acht zal nemen:

—

zonder voorafgaande toestemming van de Commissie biedt ING (op de markten zoals die hierna zijn afgebakend) voor gestandaardiseerde ING-producten geen tarieven aan die gunstiger zijn dan de drie beste tarieven van haar naaste concurrenten op de EU-markten waarop ING een marktaandeel van meer dan 5 % heeft;

| — | deze voorwaarde geldt alleen voor de gestandaardiseerde ING-producten op de volgende productmarkten: i) retail spaarmarkt; ii) retail hypotheekmarkt; iii) private banking voor zover het gaat om hypotheek- of spaarproducten, of iv) deposito’s voor het mkb (waarbij mkb-bedrijven worden omschreven volgens de mkb-definitie zoals die gewoonlijk/momenteel door ING wordt gehanteerd bij haar activiteiten in het betrokken land). Zodra ING constateert dat zij voor haar producten voordeligere tarieven berekent dan haar drie concurrenten met de beste tarieven, past zij haar tarieven zo snel mogelijk, zonder verdere vertraging, aan tot een niveau dat met de onderhavige verbintenis in overeenstemming is; |
| --- | --- |

—

deze voorwaarde geldt alleen voor de gestandaardiseerde ING-producten op de volgende productmarkten: i) retail spaarmarkt; ii) retail hypotheekmarkt; iii) private banking voor zover het gaat om hypotheek- of spaarproducten, of iv) deposito’s voor het mkb (waarbij mkb-bedrijven worden omschreven volgens de mkb-definitie zoals die gewoonlijk/momenteel door ING wordt gehanteerd bij haar activiteiten in het betrokken land). Zodra ING constateert dat zij voor haar producten voordeligere tarieven berekent dan haar drie concurrenten met de beste tarieven, past zij haar tarieven zo snel mogelijk, zonder verdere vertraging, aan tot een niveau dat met de onderhavige verbintenis in overeenstemming is;

| — | deze voorwaarde is van toepassing gedurende een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de onderhavige beschikking of totdat ING de Core Tier 1-effecten volledig aan Nederland heeft terugbetaald (inclusief de betrokken opgelopen rente van Core Tier 1-coupons en uitstappremies), indien deze terugbetaling vroeger valt. Nederland stelt, na een voorafgaande selectie door en op voorstel van ING, een monitoring trustee aan om op de naleving van deze voorwaarde toe te zien. Deze monitoring trustee moet de goedkeuring van de Commissie krijgen; |
| --- | --- |

—

deze voorwaarde is van toepassing gedurende een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de onderhavige beschikking of totdat ING de Core Tier 1-effecten volledig aan Nederland heeft terugbetaald (inclusief de betrokken opgelopen rente van Core Tier 1-coupons en uitstappremies), indien deze terugbetaling vroeger valt. Nederland stelt, na een voorafgaande selectie door en op voorstel van ING, een monitoring trustee aan om op de naleving van deze voorwaarde toe te zien. Deze monitoring trustee moet de goedkeuring van de Commissie krijgen;

| — | voorts zal ING Direct, met het oog op de ondersteuning van de levensvatbaarheid van ING op lange termijn, zonder voorafgaande toestemming van de Commissie, afzien van prijsleiderschap voor gestandaardiseerde ING-producten op de EU-markten voor retail hypotheken en retail sparen, gedurende een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de onderhavige beschikking of totdat ING de Core Tier 1-effecten volledig aan Nederland heeft terugbetaald (inclusief de betreffende opgelopen rente van Core Tier 1-coupons en uitstappremies). Zodra ING constateert dat zij de prijsleider is geworden op de EU-markten voor retail hypotheken of retail sparen, past zij haar tarieven zo snel mogelijk, zonder verdere vertraging, aan tot een niveau dat met de onderhavige verbintenis in overeenstemming is; |
| --- | --- |

—

voorts zal ING Direct, met het oog op de ondersteuning van de levensvatbaarheid van ING op lange termijn, zonder voorafgaande toestemming van de Commissie, afzien van prijsleiderschap voor gestandaardiseerde ING-producten op de EU-markten voor retail hypotheken en retail sparen, gedurende een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de onderhavige beschikking of totdat ING de Core Tier 1-effecten volledig aan Nederland heeft terugbetaald (inclusief de betreffende opgelopen rente van Core Tier 1-coupons en uitstappremies). Zodra ING constateert dat zij de prijsleider is geworden op de EU-markten voor retail hypotheken of retail sparen, past zij haar tarieven zo snel mogelijk, zonder verdere vertraging, aan tot een niveau dat met de onderhavige verbintenis in overeenstemming is;

| — | Nederland stelt, na een voorafgaande selectie door en op voorstel van ING, een monitoring trustee aan om op de naleving van deze voorwaarde toe te zien. Deze monitoring trustee moet de goedkeuring van de Commissie krijgen. |
| --- | --- |

—

Nederland stelt, na een voorafgaande selectie door en op voorstel van ING, een monitoring trustee aan om op de naleving van deze voorwaarde toe te zien. Deze monitoring trustee moet de goedkeuring van de Commissie krijgen.

| d) | Nederland verbindt zich tot een aantal gedetailleerde bepalingen ten aanzien van de afsplitsing van WUH/Interadvies:






  — | ING richt in Nederland met het oog op afstoting een nieuwe onderneming op, die wordt afgesplitst van haar bestaande Nederlandse retail bankingactiviteiten. De uitkomst daarvan moet zijn dat deze afgesplitste, nieuwe onderneming een levensvatbaar en concurrerend bedrijfsonderdeel is dat zelfstandig functioneert en is afgescheiden van de activiteiten die bij ING blijven, en dat aan een geschikte koper kan worden overgedragen. Deze nieuwe onderneming omvat de activiteiten van het WUH/Interadvies-bedrijfsonderdeel, die momenteel een onderdeel zijn van de Nederlandse verzekeringsactiviteiten, en van de portefeuille consumptief krediet van ING Bank. WUH/Interadvies is een ING-bedrijfsonderdeel, onder de koepel van het onderdeel Nationale-Nederlanden Insurance. Het is (in hoofdzaak) een hypotheekbank die actief is op basis van haar eigen bankvergunningen. Het is een levensvatbare stand-alone speler, die beschikt over een eigen verkoopsteam voor de cliëntenservice en een onafhankelijke organisatie met solide, onderliggende inkomsten. De afsplitsing vindt plaats onder toezicht van de monitoring trustee, in samenwerking met de hold-separate manager. In dit verband kan de monitoring trustee, tijdens de afsplitsingsperiode, ING de aanbeveling doen in de af te stoten activiteiten de materiële en immateriële activa (met betrekking tot de af te stoten activiteiten) op te nemen die deze objectief noodzakelijk acht wil ING bovengenoemde of resultaatgerichte verplichtingen, en met name de levensvatbaarheid en het concurrentievermogen van de af te stoten activiteiten, volledig in acht kunnen nemen. Ingeval ING het met de monitoring trustee niet eens is over de objectieve noodzaak dergelijke materiële en immateriële activa op te nemen ten einde de levensvatbaarheid en het concurrentievermogen van de af te stoten activiteiten te garanderen, stelt de onderneming de monitoring trustee daarvan schriftelijk in kennis. In dat geval houden de raad van bestuur van ING en de monitoring trustee, binnen [...] een bijeenkomst om tot een consensus te komen. Indien er geen consensus wordt bereikt, stellen ING en de monitoring trustee gezamenlijk, zo spoedig mogelijk, een onafhankelijke derde met deskundigheid in de financiële sector aan („de deskundige”) die de argumenten van de partijen hoort en via bemiddeling een oplossing probeert te bereiken. Indien er geen dergelijke oplossing wordt bereikt, neemt de deskundige, binnen [...] te rekenen vanaf zijn aanstelling, een besluit over de objectieve noodzaak om de betrokken materiële en immateriële activa in het af te stoten bedrijfsonderdeel op te nemen om de levensvatbaarheid en het concurrentievermogen van die af te stoten activiteiten te garanderen, en accepteren de partijen het besluit ter zake van de deskundige en handelen zij dienovereenkomstig. Kwesties waarover onenigheid bestaat, worden vermeld in het verslag van de monitoring trustee aan de Commissie; |
| --- | --- | --- |

d)

Nederland verbindt zich tot een aantal gedetailleerde bepalingen ten aanzien van de afsplitsing van WUH/Interadvies:

—

ING richt in Nederland met het oog op afstoting een nieuwe onderneming op, die wordt afgesplitst van haar bestaande Nederlandse retail bankingactiviteiten. De uitkomst daarvan moet zijn dat deze afgesplitste, nieuwe onderneming een levensvatbaar en concurrerend bedrijfsonderdeel is dat zelfstandig functioneert en is afgescheiden van de activiteiten die bij ING blijven, en dat aan een geschikte koper kan worden overgedragen. Deze nieuwe onderneming omvat de activiteiten van het WUH/Interadvies-bedrijfsonderdeel, die momenteel een onderdeel zijn van de Nederlandse verzekeringsactiviteiten, en van de portefeuille consumptief krediet van ING Bank. WUH/Interadvies is een ING-bedrijfsonderdeel, onder de koepel van het onderdeel Nationale-Nederlanden Insurance. Het is (in hoofdzaak) een hypotheekbank die actief is op basis van haar eigen bankvergunningen. Het is een levensvatbare stand-alone speler, die beschikt over een eigen verkoopsteam voor de cliëntenservice en een onafhankelijke organisatie met solide, onderliggende inkomsten. De afsplitsing vindt plaats onder toezicht van de monitoring trustee, in samenwerking met de hold-separate manager. In dit verband kan de monitoring trustee, tijdens de afsplitsingsperiode, ING de aanbeveling doen in de af te stoten activiteiten de materiële en immateriële activa (met betrekking tot de af te stoten activiteiten) op te nemen die deze objectief noodzakelijk acht wil ING bovengenoemde of resultaatgerichte verplichtingen, en met name de levensvatbaarheid en het concurrentievermogen van de af te stoten activiteiten, volledig in acht kunnen nemen. Ingeval ING het met de monitoring trustee niet eens is over de objectieve noodzaak dergelijke materiële en immateriële activa op te nemen ten einde de levensvatbaarheid en het concurrentievermogen van de af te stoten activiteiten te garanderen, stelt de onderneming de monitoring trustee daarvan schriftelijk in kennis. In dat geval houden de raad van bestuur van ING en de monitoring trustee, binnen [...] een bijeenkomst om tot een consensus te komen. Indien er geen consensus wordt bereikt, stellen ING en de monitoring trustee gezamenlijk, zo spoedig mogelijk, een onafhankelijke derde met deskundigheid in de financiële sector aan („de deskundige”) die de argumenten van de partijen hoort en via bemiddeling een oplossing probeert te bereiken. Indien er geen dergelijke oplossing wordt bereikt, neemt de deskundige, binnen [...] te rekenen vanaf zijn aanstelling, een besluit over de objectieve noodzaak om de betrokken materiële en immateriële activa in het af te stoten bedrijfsonderdeel op te nemen om de levensvatbaarheid en het concurrentievermogen van die af te stoten activiteiten te garanderen, en accepteren de partijen het besluit ter zake van de deskundige en handelen zij dienovereenkomstig. Kwesties waarover onenigheid bestaat, worden vermeld in het verslag van de monitoring trustee aan de Commissie;

| — | ING verbindt zich ertoe de afstoting in optimale omstandigheden te laten verlopen door een businessplan op te stellen, een internetplatform te creëren en door voor de af te splitsten entiteit de nodige verkoopscapaciteit vrij te maken. Ook stelt zij (tegen zakelijke voorwaarden) betalingscapaciteit beschikbaar, indien de koper daarom verzoekt. Voorts verleent ING bijstand bij de oprichting van een thesauriefunctie en zorgt zij tot twee jaar na de afstoting voor funding, waarbij de funding-ondersteuning door ING in de loop van die twee jaar geleidelijk afneemt. Deze ondersteunende funding van ING aan het WUH-bedrijfsonderdeel is gebaseerd op interne Funding Transfer Pricing (FTP). ING is voornemens bij Nederland een verzoek in te dienen voor door de staat gegarandeerde middelen ten belope van [...] miljard EUR ten behoeve van de funding van het WUH-bedrijfsonderdeel. In dat geval verbinden de Nederlandse autoriteiten zich ertoe deze maatregel afzonderlijk aan te melden; |
| --- | --- |

—

ING verbindt zich ertoe de afstoting in optimale omstandigheden te laten verlopen door een businessplan op te stellen, een internetplatform te creëren en door voor de af te splitsten entiteit de nodige verkoopscapaciteit vrij te maken. Ook stelt zij (tegen zakelijke voorwaarden) betalingscapaciteit beschikbaar, indien de koper daarom verzoekt. Voorts verleent ING bijstand bij de oprichting van een thesauriefunctie en zorgt zij tot twee jaar na de afstoting voor funding, waarbij de funding-ondersteuning door ING in de loop van die twee jaar geleidelijk afneemt. Deze ondersteunende funding van ING aan het WUH-bedrijfsonderdeel is gebaseerd op interne Funding Transfer Pricing (FTP). ING is voornemens bij Nederland een verzoek in te dienen voor door de staat gegarandeerde middelen ten belope van [...] miljard EUR ten behoeve van de funding van het WUH-bedrijfsonderdeel. In dat geval verbinden de Nederlandse autoriteiten zich ertoe deze maatregel afzonderlijk aan te melden;

| — | voorts ziet ING er gedurende een overgangsperiode van [...] van af om bij cliënten van het WUH-bedrijfsonderdeel actief te werven voor producten die het WUH-bedrijfsonderdeel op het tijdstip van de onderhavige beschikking aan die cliënten levert; |
| --- | --- |

—

voorts ziet ING er gedurende een overgangsperiode van [...] van af om bij cliënten van het WUH-bedrijfsonderdeel actief te werven voor producten die het WUH-bedrijfsonderdeel op het tijdstip van de onderhavige beschikking aan die cliënten levert;

| — | ING zal het WUH-bedrijfsonderdeel proberen af te splitsen [...]. Na deze afsplitsingsperiode van [...] houdt ING het WUH-bedrijfsonderdeel gescheiden (hold-separate) en probeert zij dit bedrijfsonderdeel [...] (4); |
| --- | --- |

—

ING zal het WUH-bedrijfsonderdeel proberen af te splitsen [...]. Na deze afsplitsingsperiode van [...] houdt ING het WUH-bedrijfsonderdeel gescheiden (hold-separate) en probeert zij dit bedrijfsonderdeel [...] (4);

| — | een monitoring trustee en een hold-separate manager worden aangesteld binnen [...] na het tijdstip van de onderhavige beschikking van de Commissie en een met afstoting belaste trustee wordt aangesteld [...]. Alle trustees worden, na een voorafgaande selectie door en op voorstel van ING, aangesteld door Nederland. De trustees moeten de goedkeuring van de Commissie krijgen. |
| --- | --- |

—

een monitoring trustee en een hold-separate manager worden aangesteld binnen [...] na het tijdstip van de onderhavige beschikking van de Commissie en een met afstoting belaste trustee wordt aangesteld [...]. Alle trustees worden, na een voorafgaande selectie door en op voorstel van ING, aangesteld door Nederland. De trustees moeten de goedkeuring van de Commissie krijgen.

| e) | De kosten voor alle trustees die tijdens het herstructureringsproces worden aangesteld, komen ten laste van ING. |
| --- | --- |

e)

De kosten voor alle trustees die tijdens het herstructureringsproces worden aangesteld, komen ten laste van ING.

| f) | Met het oog op het herstel van de levensvatbaarheid verbindt Nederland zich ertoe dat ING het volgende in acht zal nemen:






  — | ING verbindt zich ertoe om zich, zodra de situatie op de markten minder benauwd is, te richten op funding op langere termijn die niet van deposito’s afkomstig is, door meer schuldinstrumenten uit te geven met een looptijd van langer dan één jaar. [...]. |
| --- | --- | --- |

f)

Met het oog op het herstel van de levensvatbaarheid verbindt Nederland zich ertoe dat ING het volgende in acht zal nemen:

—

ING verbindt zich ertoe om zich, zodra de situatie op de markten minder benauwd is, te richten op funding op langere termijn die niet van deposito’s afkomstig is, door meer schuldinstrumenten uit te geven met een looptijd van langer dan één jaar. [...].

| — | ING spant zich in om zo snel mogelijk haar double leverage (waarbij core debt als eigen vermogen in haar dochterondernemingen wordt gebruikt) te elimineren en verbindt zich ertoe om dit tegen uiterlijk [...] te doen. De double leverage verdwijnt automatisch wanneer ING Groep opnieuw een gereguleerde bank wordt. |
| --- | --- |

—

ING spant zich in om zo snel mogelijk haar double leverage (waarbij core debt als eigen vermogen in haar dochterondernemingen wordt gebruikt) te elimineren en verbindt zich ertoe om dit tegen uiterlijk [...] te doen. De double leverage verdwijnt automatisch wanneer ING Groep opnieuw een gereguleerde bank wordt.

| g) | Ten aanzien van het uitstel van couponbetalingen en het aflossen van Tier 1- en Tier 2-effecten verbindt Nederland zich ertoe dat ING het volgende in acht zal nemen:






  — | in het geval van een claimemissie die hoger ligt dan hetgeen vereist is om 50 % van de Core Tier 1-effecten, daaronder begrepen de opgelopen rente en de uitstapvergoeding, terug te betalen, is ING niet verplicht couponbetalingen op hybride instrumenten op 8 en 15 december 2009 (5), noch andere latere couponbetalingen op hybride instrumenten uit te stellen; |
| --- | --- | --- |

g)

Ten aanzien van het uitstel van couponbetalingen en het aflossen van Tier 1- en Tier 2-effecten verbindt Nederland zich ertoe dat ING het volgende in acht zal nemen:

—

in het geval van een claimemissie die hoger ligt dan hetgeen vereist is om 50 % van de Core Tier 1-effecten, daaronder begrepen de opgelopen rente en de uitstapvergoeding, terug te betalen, is ING niet verplicht couponbetalingen op hybride instrumenten op 8 en 15 december 2009 (5), noch andere latere couponbetalingen op hybride instrumenten uit te stellen;

| — | ingeval een dergelijke claimemissie niet plaatsvindt en ING het voorafgaande jaar verliesgevend was, is ING verplicht, voor zover zij daartoe over de discretionaire marge beschikt, de couponbetaling op hybride instrumenten uit te stellen voor een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de beschikking van de Commissie of totdat ING de Core Tier 1-effecten volledig aan Nederland heeft terugbetaald (inclusief de betreffende opgelopen rente van Core Tier 1-coupons en uitstappremies), indien deze terugbetaling vroeger valt; |
| --- | --- |

—

ingeval een dergelijke claimemissie niet plaatsvindt en ING het voorafgaande jaar verliesgevend was, is ING verplicht, voor zover zij daartoe over de discretionaire marge beschikt, de couponbetaling op hybride instrumenten uit te stellen voor een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de beschikking van de Commissie of totdat ING de Core Tier 1-effecten volledig aan Nederland heeft terugbetaald (inclusief de betreffende opgelopen rente van Core Tier 1-coupons en uitstappremies), indien deze terugbetaling vroeger valt;

| — | het is de Nederlandse autoriteiten duidelijk dat de Commissie gekant is tegen de uitkering van eigen vermogen (eigen vermogen en achtergestelde schulden) door staatssteun ontvangende ondernemingen wanneer de activiteiten van die ondernemingen onvoldoende winst genereren (6), en dat de Commissie in dat verband in beginsel gekant is tegen de aflossing van Tier 2-kapitaal en Tier 1 hybride instrumenten. ING betreurt het misverstand met betrekking tot de aflossing van een Lower Tier 2-obligatie op 14 oktober 2009. De aflossing van Tier 2-kapitaal en Tier 1 hybride instrumenten wordt in de toekomst telkens ter goedkeuring aan de Commissie voorgelegd, gedurende een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de onderhavige beschikking of totdat ING de Core Tier 1-effecten nog niet volledig aan de Nederland heeft terugbetaald (inclusief de betreffende opgelopen rente over Core Tier 1-coupons en uitstappremies). |
| --- | --- |

—

het is de Nederlandse autoriteiten duidelijk dat de Commissie gekant is tegen de uitkering van eigen vermogen (eigen vermogen en achtergestelde schulden) door staatssteun ontvangende ondernemingen wanneer de activiteiten van die ondernemingen onvoldoende winst genereren (6), en dat de Commissie in dat verband in beginsel gekant is tegen de aflossing van Tier 2-kapitaal en Tier 1 hybride instrumenten. ING betreurt het misverstand met betrekking tot de aflossing van een Lower Tier 2-obligatie op 14 oktober 2009. De aflossing van Tier 2-kapitaal en Tier 1 hybride instrumenten wordt in de toekomst telkens ter goedkeuring aan de Commissie voorgelegd, gedurende een periode van drie jaar te rekenen vanaf het tijdstip van de onderhavige beschikking of totdat ING de Core Tier 1-effecten nog niet volledig aan de Nederland heeft terugbetaald (inclusief de betreffende opgelopen rente over Core Tier 1-coupons en uitstappremies).

| h) | Nederland verbindt zich ertoe dat ING ervan zal afzien om bij marketing voor een breed publiek de herkapitalisatiemaatregel te gebruiken als een concurrentievoordeel. |
| --- | --- |

h)

Nederland verbindt zich ertoe dat ING ervan zal afzien om bij marketing voor een breed publiek de herkapitalisatiemaatregel te gebruiken als een concurrentievoordeel.

| i) | Nederland verbindt zich ertoe dat ING de beperkingen zal handhaven op haar beloningsbeleid en haar marketingactiviteiten waartoe zij zich voordien in het kader van de overeenkomst betreffende de Core Tier 1-effecten en de Illiquid Assets Back-upfaciliteit heeft verbonden. |
| --- | --- |

i)

Nederland verbindt zich ertoe dat ING de beperkingen zal handhaven op haar beloningsbeleid en haar marketingactiviteiten waartoe zij zich voordien in het kader van de overeenkomst betreffende de Core Tier 1-effecten en de Illiquid Assets Back-upfaciliteit heeft verbonden.

| j) | ING en Nederland verbinden zich ertoe bij de Commissie, te rekenen vanaf het tijdstip van de onderhavige beschikking, om de zes maanden een voortgangsverslag over de tenuitvoerlegging van het herstructureringsplan in te dienen. |
| --- | --- |

j)

ING en Nederland verbinden zich ertoe bij de Commissie, te rekenen vanaf het tijdstip van de onderhavige beschikking, om de zes maanden een voortgangsverslag over de tenuitvoerlegging van het herstructureringsplan in te dienen.

| k) | De Nederlandse autoriteiten verbinden zich ertoe dat de herstructurering van ING vóór eind 2013 volledig zal zijn uitgevoerd. |
| --- | --- |

k)

De Nederlandse autoriteiten verbinden zich ertoe dat de herstructurering van ING vóór eind 2013 volledig zal zijn uitgevoerd.

---

(1)  [...].

(2)  Met name zal de Commissie, wanneer een afstoting plaatsvindt via een beursgang die al is ingezet en waarvoor een aanzienlijk volume aandelen (30 % of meer) is geplaatst vóór het eind van de voor afstoting voorziene periode, (in overleg met Nederland, ING en de trustee) zorgvuldig nagaan of de entiteit meer tijd moet krijgen om de resterende aandelen te plaatsen.

(3)  Voor verschillende regio’s en/of bedrijfsonderdelen mogen verschillende trustees worden aangesteld.

(4)  [...].

(5)  Mits duidelijk is dat dit gedeelte van de opbrengsten van de claimemissie voor de couponbetalingen wordt gebruikt.

(6)  Zie punt 26 van de mededeling van de Commissie betreffende het herstel van de levensvatbaarheid en de beoordeling van de herstructureringsmaatregelen in de financiële sector in de huidige crisis met inachtneming van de staatssteunregels.

---