# Il-Ġurnal Uffiċjali L 229/2010

| | ISSN 1725-5104
  doi:10.3000/17255104.L_2010.229.mlt |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  tal-Unjoni Ewropea | L 229 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Leġiżlazzjoni | Volum 5331 ta' Awwissu 2010 |

ISSN 1725-5104

doi:10.3000/17255104.L_2010.229.mlt

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

L 229

Edizzjoni bil-Malti

Leġiżlazzjoni

Volum 5331 ta' Awwissu 2010

---

| Werrej | | II   Atti mhux leġislattivi | Paġna |
| --- | --- | --- | --- |
| | | ATTI ADOTTATI MINN KORPI STABBILITI PERMEZZ TA' FTEHIMIET INTERNAZZJONALI |
| | * | Ir-Regolament Nru 49 tal-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa tan-Nazzjonijiet Uniti (NU/KEE) - Dispożizzjonijiet uniformi dwar il-miżuri li għandhom jittieħdu kontra l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi u partikulati minn magni li jaħdmu bil-kompressjoni għall-użu f’vetturi, u l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi minn magni li jaqbdu bl-ispark plaggs u li jaħdmu bil-gass naturali jew bil-gass likwidu tal-petroljum għall-użu fil-vetturi | 1 |

Werrej

II   Atti mhux leġislattivi

Paġna

ATTI ADOTTATI MINN KORPI STABBILITI PERMEZZ TA' FTEHIMIET INTERNAZZJONALI

*

Ir-Regolament Nru 49 tal-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa tan-Nazzjonijiet Uniti (NU/KEE) - Dispożizzjonijiet uniformi dwar il-miżuri li għandhom jittieħdu kontra l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi u partikulati minn magni li jaħdmu bil-kompressjoni għall-użu f’vetturi, u l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi minn magni li jaqbdu bl-ispark plaggs u li jaħdmu bil-gass naturali jew bil-gass likwidu tal-petroljum għall-użu fil-vetturi

1

| MT | L-Atti li t-titoli tagħhom huma stampati b'tipa ċara huma dawk li għandhom x'jaqsmu mal-maniġment ta' kuljum ta' materji agrikoli, u li ġeneralment huma validi għal perijodu limitat.
  It-titoli ta'l-atti l-oħra kollha huma stampati b'tipa skura u mmarkati b'asterisk quddiemhom. |
| --- | --- |

MT

L-Atti li t-titoli tagħhom huma stampati b'tipa ċara huma dawk li għandhom x'jaqsmu mal-maniġment ta' kuljum ta' materji agrikoli, u li ġeneralment huma validi għal perijodu limitat.

It-titoli ta'l-atti l-oħra kollha huma stampati b'tipa skura u mmarkati b'asterisk quddiemhom.

---

II Atti mhux leġislattivi

ATTI ADOTTATI MINN KORPI STABBILITI PERMEZZ TA' FTEHIMIET INTERNAZZJONALI

| 31.8.2010 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | L 229/1 |
| --- | --- | --- | --- |

31.8.2010

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

L 229/1

---

It-testi oriġinali NU/KEE biss għandhom effett legali skont id-dritt pubbliku internazzjonali. L-istat u d-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament għandhom jiġu ċċekkjati fl-aħħar verżjoni tad-dokument tal-istat NU/KEE TRANS/WP.29/343, disponibbli fuq: http://www.unece.org/trans/main/wp29/wp29wgs/wp29gen/wp29fdocstts.html

Ir-Regolament Nru 49 tal-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa tan-Nazzjonijiet Uniti (NU/KEE) - Dispożizzjonijiet uniformi dwar il-miżuri li għandhom jittieħdu kontra l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi u partikulati minn magni li jaħdmu bil-kompressjoni għall-użu f’vetturi, u l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi minn magni li jaqbdu bl-ispark plaggs u li jaħdmu bil-gass naturali jew bil-gass likwidu tal-petroljum għall-użu fil-vetturi

Emendi għar-Regolament 49 ippubblikat fil-ĠU L 103, 12.4.2008, p. 1.

Li jinkorporaw:

Is-Suppliment 1 għas-serje ta’ emendi 05 - Data tad-dħul fis-seħħ: 17 ta’ Marzu 2010

Is-Suppliment 2 għas-serje ta’ emendi 05 - Data tad-dħul fis-seħħ: 19 ta’ Awwissu 2010

Il-Corrigendum 1 għas-Suppliment 2- Data tad-dħul fis-seħħ: 19 ta’ Awwissu 2010

Emendi fil-werrej

It-titlu tal-Anness 4B jinbidel biex jaqra:

“Proċedura tat-test għal magni li jaħdmu bil-kompressjoni (C.I.) u magni li jaqbdu bl-ispark plaggs (P.I.) li jaħdmu bil-gass naturali (N.G.) jew bil-gass likwidu tal-petroljum (LPG) li tinkorpora ċ-ċertifikazzjoni tal-heavy duty armonizzata mad-dinja kollha (WHDC, regolament tekniku globali (gtr) Nru 4)”

It-titlu tal-Anness 9B jinbidel biex jaqra:

“Rekwiżiti tekniċi għal sistemi dijanjostiċi abbord (OBD)”

Daħħal l-Anness 9C il-ġdid:

| “Anness 9C - | Rekwiżiti tekniċi għall-evalwazzjoni tal-prestazzjoni tat-tħaddim tas-sistemi dijanjostiċi abbord (OBD)
  Appendiċi 1 - Gruppi ta’ moniters” |
| --- | --- |

“Anness 9C -

Rekwiżiti tekniċi għall-evalwazzjoni tal-prestazzjoni tat-tħaddim tas-sistemi dijanjostiċi abbord (OBD)

Appendiċi 1 - Gruppi ta’ moniters”

Daħħal l-Anness 10 l-ġdid

“Anness 10 - Rekwiżiti tekniċi dwar l-Emissjonijiet Off-Cycle (OCE)”

Emendi fl-Annessi

Biddel l-Anness 4B eżistenti b’Anness 4B ġdid:

ANNESS 4B

Proċedura tat-test għal magni li jaħdmu bil-kompressjoni (C.I.) u magni li jaqbdu bl-ispark plaggs (P.I.) u li jaħdmu bil-gass naturali (NG) Jew bil-gass likwidu tal-petroljum (LPG) li tinkorpora ċ-ċertifikazzjoni tal-heavy duty armonizzata mad-dinja kollha (WHDC, regolament tekniku globali, (gtr) Nru 4)

1.   APPLIKABILITÀ

Għalissa, dan l-anness mhuwiex applikabbli għall-iskop ta’ approvazzjoni tat-tip skont dan ir-Regolament. Se jsir applikabbli fil-ġejjieni.

2.   Riservat. (1)

3.   DEFINIZZJONIJIET, SIMBOLI U ABBREVJAZZJONIJIET

3.1.   Definizzjonijiet

Għall-iskop ta’ dan ir-Regolament,

3.1.1.   ‘riġenerazzjoni kontinwa’ tfisser il-proċess ta’ riġenerazzjoni għal sistema ta’ trattament wara l-egżost li jseħħ jew b’mod permanenti jew mill-anqas darba għal kull test WHTC bi startjar sħun. Dan il-proċess ta’ riġenerazzjoni mhux se jkun jeħtieġ proċedura ta’ test speċjali.

3.1.2.   ‘ħin tad-dewmien’ ifisser id-differenza fil-ħin bejn it-tibdil tal-komponent li jrid jitkejjel fil-punt ta’ referenza u rispons tas-sistema ta’ 10 fil-mija tal-qari finali (t10) meta s-sonda ta’ kampjunar tkun definita bħala l-punt ta’ referenza. Għall-komponenti gassużi, dan huwa l-ħin tat-trasport tal-komponent imkejjel mis-sonda ta’ kampjunar sad-ditekter.

3.1.3.   ‘sistema deNOx’ tfisser sistema ta’ trattament wara l-egżost iddisinjata biex tnaqqas l-emissjonijiet ta’ ossidi tan-nitroġenu (NOx) (eż. katalizzaturi konċiżi tan-NOx li huma passivi u attivi, assorbituri tan-NOx u sistemi selettivi ta’ tnaqqis katalittiku (SCR)).

3.1.4.   ‘magna diżil’ tfisser magna li taħdem bil-prinċipju tal-kompressjoni.

3.1.5.   ‘drift’ tfisser id-differenza bejn ir-risponsi żero u tal-ispan tal-istrument tal-kejl wara u qabel test tal-emissjonijiet.

3.1.6.   ‘familja tal-magna’ tfisser l-iggruppar ta’ magni mill-fabbrikanti li, permezz tad-disinn tagħhom kif definit fil-paragrafu 5.2 ta’ dan l-anness, ikollhom karatteristiċi simili ta’ emissjoni tal-egżost; il-membri kollha tal-familja għandhom jikkonformaw mal-valuri tal-limitu applikabbli għall-emissjonijiet.

3.1.7.   ‘sistema tal-magna’ tfisser il-magna, is-sistema ta’ kontroll tal-emissjonijiet u l-interface tal-komunikazzjoni (ħardwer u messaġġi) bejn l-unità(jiet) ta’ kontroll elettroniku (ECU) tas-sistema tal-magna u kwalunkwe powertrain jew unità ta’ kontroll oħra tal-vettura.

3.1.8.   ‘tip ta’ magna’ tfisser kategorija ta’ magni li ma jkunux differenti minn xulxin fil-karatteristiċi essenzjali tal-magna.

3.1.9.   ‘sistema ta’ trattament wara l-egżost’ tfisser katalizzatur (ossidazzjoni jew bi 3 naħat), il-filtru tal-partikuli, is-sistema deNOx, il-filtru tal-partikuli kombinat bid-deNOx jew kwalunkwe strument ieħor għat-tnaqqis tal-emissjonijiet li jkun installat ’l isfel mill-magna. Din id-definizzjoni teskludi ċ-ċirkolazzjoni mill-ġdid tal-gass tal-egżost (EGR), li titqies bħala parti integrali mill-magna.

3.1.10.   ‘metodu ta’ dilwizzjoni bi fluss sħiħ’ ifisser il-proċess ta’ taħlit tal-fluss totali tal-egżost mad-dilwent qabel ma tiġi sseparata frazzjoni tal-fluss tal-egżost dilwit għall-analiżi.

3.1.11.   ‘inkwinanti gassużi’ tfisser monossidu tal-karbonju, idrokarboni u/jew idrokarboni mhux tal-metanu (b’suppożizzjoni ta’ proporzjon ta’ CH1.85 għad-diżil, CH2.525 għal-LPG u CH2.93 għan-NG, u suppożizzjoni ta’ molekula CH3O0.5 għall-magni diżil li jaħdmu bl-etanol), metanu (suppożizzjoni ta’ proporzjon ta’ CH4 għan-NG) u ossidi tan-nitroġenu (espressi f’ekwivalenti ta’ diossidu tan-nitroġenu (NO2)).

3.1.12.   ‘veloċità għolja (n
  hi)’ tfisser l-ogħla veloċità tal-magna fejn tintlaħaq 70 fil-mija tal-qawwa massima ddikjarata.

3.1.13.   ‘veloċità baxxa (n
  lo)’ tfisser l-inqas veloċità tal-magna fejn tintlaħaq 55 fil-mija tal-qawwa massima ddikjarata.

3.1.14.   ‘qawwa massima (Pmax)’ tfisser il-qawwa massima f’kW kif speċifikata mill-fabbrikant.

3.1.15.   ‘veloċità massima tat-torque’ tfisser il-veloċità tal-magna li fiha jintlaħaq it-torque massimu mill-magna, kif speċifikat mill-fabbrikant.

3.1.16.   ‘torque normalizzat’ ifisser it-torque tal-magna f’perċentwali normalizzat għat-torque massimu disponibbli fil-veloċità tal-magna.

3.1.17.   ‘talba mill-operatur’ tfisser l-input tal-operatur tal-magna biex jikkontrolla l-output tal-magna. L-operatur jista’ jkun persuna (jiġifieri manwali), jew regolatur (jiġifieri awtomatiku) li b’mod mekkaniku jew elettroniku jissenjala input li jitlob output mill-magna. L-input jista’ jkun minn pedala jew sinjal tal-aċċelleratur, liver jew sinjal għall-kontroll tat-throttle, liver jew sinjal tal-karburant, liver jew sinjal tal-veloċità, jew punt ta’ ssettjar jew sinjal tar-regolatur.

3.1.18.   ‘magna rappreżentattiva’ tfisser magna magħżula minn familja ta’ magni b’mod li l-karatteristiċi tal-emissjonijiet tagħha jkunu rappreżentattivi għal din il-familja ta’ magni.

3.1.19.   ‘mekkaniżmu ta’ trattament wara l-partikuli’ ifisser sistema ta’ trattament wara l-egżost iddisinjata biex tnaqqas l-emissjonijiet ta’ inkwinanti partikulati (PM) permezz ta’ separazzjoni mekkanika, aerodinamika, diffużjonali jew inerti.

3.1.20.   ‘metodu ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali’ jfisser il-proċess ta’ separazzjoni ta’ parti mill-fluss totali tal-egżost, li mbagħad tiġi mħallta b’ammont xieraq ta’ dilwent qabel il-filtru ta’ kampjunar tal-partikuli.

3.1.21.   ‘materja partikulata (PM)’ tfisser kull materjal miġbur fuq mezz ta’ filtru speċifikat wara li l-egżost jiġi dilwit b’arja nadifa mgħoddija minn filtru għal temperatura ta’ bejn 315 K (42 °C) u 325 K (52 °C); din hija primarjament karbonju, idrokarboni kondensati, u sulfati bl-ilma assoċjat.

3.1.22.   ‘riġenerazzjoni perjodika’ tfisser il-proċess ta’ riġenerazzjoni ta’ sistema ta’ trattament wara l-egżost li jseħħ perjodikament f’inqas minn 100 siegħa ta’ tħaddim normali tal-magna. Matul iċ-ċikli meta sseħħ ir-riġenerazzjoni, l-istandards tal-emissjonijiet jistgħu jinqabżu.

3.1.23.   ‘ċiklu tat-test bir-rampa fi stat stabbli’ jfisser ċiklu tat-test b’sekwenza ta’ modalitajiet tat-test tal-magna fi stat stabbli bi kriterji definiti ta’ veloċità u torque f’kull modalità u rampi definiti bejn dawn il-modalitajiet (WHSC).

3.1.24.   ‘veloċità kklassifikata’ tfisser il-veloċità massima tat-tagħbija sħiħa permessa mir-regolatur kif speċifikata mill-fabbrikant fid-dokumentazzjoni tiegħu dwar il-bejgħ u s-servizz, jew, jekk dan ir-regolatur ma jkunx preżenti, il-veloċità li fiha tinkiseb il-qawwa massima mill-magna, kif speċifikata mill-fabbrikant fid-dokumentazzjoni tiegħu dwar il-bejgħ u s-servizz.

3.1.25.   ‘ħin tar-rispons’ ifisser id-differenza fil-ħin bejn il-bidla tal-komponent li għandu jiġi mkejjel fil-punt ta’ referenza u rispons tas-sistema ta’ 90 fil-mija tal-qari finali (t90) meta s-sonda ta’ kampjunar tkun definita bħala l-punt ta’ referenza, li permezz tiegħu l-bidla tal-komponent imkejjel tkun mill-anqas 60 fil-mija tal-iskala sħiħa (FS) u sseħħ f’inqas minn 0.1 sekonda. Il-ħin tar-rispons tas-sistema jikkonsisti fil-ħin tad-dewmien għas-sistema u fil-ħin ta’ żieda tas-sistema.

3.1.26.   ‘ħin ta’ żieda’ jfisser id-differenza fil-ħin bejn l-10 fil-mija u d-90 fil-mija rispons tal-qari finali (t
  90 – t
  10).

3.1.27.   ‘rispons għall-ispan’ ifisser ir-rispons medju għal span ta’ gass tul intervall ta’ ħin ta’ 30 s.

3.1.28.   ‘emissjonijiet speċifiċi’ tfisser l-emissjonijiet ta’ massa espressi fi g/kWh.

3.1.29.   ‘ċiklu ta’ test’ ifisser sekwenza ta’ punti ta’ prova, kull wieħed b’veloċità u b’torque definiti li l-magna jkollha ssegwi fi stat stabbli (WHSC) jew f’kundizzjonijiet transitorji ta’ tħaddim (WHTC).

3.1.30.   ‘ħin tat-trasformazzjoni’ jfisser id-differenza fil-ħin bejn il-bdil tal-komponent li jrid jitkejjel fil-punt ta’ referenza u rispons tas-sistema ta’ 50 fil-mija tal-qari finali (t
  50) meta s-sonda ta’ kampjunar tkun definita bħala l-punt ta’ referenza. Il-ħin tat-trasformazzjoni jintuża għall-allinjament tas-sinjali ta’ strumenti tal-kejl differenti.

3.1.31.   ‘ċiklu ta’ test transitorju’ jfisser ċiklu ta’ test b’sekwenza ta’ valuri normalizzati tal-veloċità u tat-torque li jvarjaw relattivament malajr mal-ħin (WHTC).

3.1.32.   ‘terminu utli’ jfisser il-perjodu rilevanti ta’ distanza u/jew il-ħin li matulu trid tiġi żgurata l-konformità mal-limiti rilevanti tal-emissjonijiet gassużi u partikulati.

3.1.33.   ‘rispons ta’ żero’ jfisser ir-rispons medju għal gass żero matul intervall ta’ ħin ta’ 30 s.

3.2.   Simboli Ġenerali

| Simbolu | Unità | Espressjoni |
| --- | --- | --- |
| a
  1 | — | Pendenza tal-linja ta’ rigressjoni |
| a
  0 | — | Interċettazzjoni y tal-linja ta’ rigressjoni |
| c
  d | ppm/Vol fil-mija | Konċentrazzjoni fuq bażi xotta |
| c
  w | ppm/Vol fil-mija | Konċentrazzjoni fuq bażi mxarrba |
| c
  b | ppm/Vol fil-mija | Konċentrazzjoni fl-isfond |
| C
  d | — | Koeffiċjent ta’ rilaxx ta’ SSV |
| c
  gas | ppm/Vol fil-mija | Konċentrazzjoni fuq il-komponenti gassużi |
| d | m | Dijametru |
| d
  V | m | Id-dijametru tal-gerżuma tal-venturi |
| D
  0 | m3/s | Interċettazzjoni ta’ kalibrazzjoni PDP |
| D | — | Fattur ta’ dilwizzjoni |
| Δt | s | Intervall ta’ ħin |
| e
  gas | g/kWh | Emissjoni speċifika ta’ komponenti gassużi |
| e
  PM | g/kWh | Emissjoni speċifika tal-partikuli |
| e
  r | g/kWh | Specific emission during regeneration |
| e
  w | g/kWh | Emissjoni speċifika differenzjata |
| E
  CO2 | fil-mija | Tnaqqis ta’ CO2 tal-analizzatur NOx |
| E
  E | fil-mija | Effiċjenza tal-etanu |
| E
  H2O | fil-mija | Tnaqqis tal-ilma tal-analizzatur NOx |
| E
  M | fil-mija | Effiċjenza tal-metanu |
| E
  NOx | fil-mija | Effiċjenza tal-konvertitur NOx |
| f | Hz | Rata ta’ kampjunar tad-dejta |
| f
  a | — | Fattur atmosferiku tal-laboratorju |
| F
  s | — | Fattur stojkjometriku |
| H
  a | g/kg | Umdità assoluta tal-arja li tidħol |
| H
  d | g/kg | Umdità assoluta tad-dilwent |
| i | — | Subscript li juri kejl istantanju (eż. 1 Hz) |
| k
  c | — | Fattur speċifiku għall-karbonju |
| k
  f,d | m3/kg ta’ fjuwil | Volum addizzjonali ta’ kombustjoni tal-egżost xott |
| k
  f,w | m3/kg ta’ fjuwil | Volum addizzjonali ta’ kombustjoni tal-egżost imxarrab |
| k
  h,D | — | Fattur korrettiv tal-umdità għan-NOx għal magni CI |
| k
  h,G | — | Fattur korrettiv tal-umdità għan-NOx għal magni PI |
| k
  r,u | — | Fattur ta’ aġġustament għar-riġenerazzjoni ’l fuq |
| k
  r,d | — | Fattur ta’ aġġustament għar-riġenerazzjoni ’l isfel |
| k
  w,a | — | Fattur korrettiv minn xott għal imxarrab għall-arja li tidħol |
| k
  w,d | — | Fattur korrettiv minn xott għal imxarrab għad-dilwent |
| k
  w,e | — | Fattur korrettiv minn xott għal imxarrab għall-gass tal-egżost dilwit |
| k
  w,r | — | Fattur korrettiv minn xott għal imxarrab għall-gass tal-egżost mhux trattat |
| K
  V | — | Funzjoni ta’ kalibrazzjoni CFV |
| λ | — | Proporzjon ta’ arja żejda |
| m
  b | mg | Massa tal-kampjun tal-partikuli tad-dilwent miġbura |
| m
  d | kg | Massa tal-kampjun tad-dilwent mgħoddija minn filtri ta’ kampjunar tal-partikuli |
| m
  ed | kg | Massa totali tal-eġżost dilwit matul iċ-ċiklu |
| m
  edf | kg | Massa ta’ gass tal-egżost dilwit ekwivalenti matul iċ-ċiklu tat-test |
| m
  ew | kg | Massa totali tal-egżost matul iċ-ċiklu |
| m
  gas | g | Massa tal-emissjonijiet gassużi matul iċ-ċiklu tat-test |
| m
  f | mg | Massa tal-kampjun tal-partikuli tal-filter |
| m
  p | mg | Massa tal-kampjun tal-partikuli miġbura |
| m
  PM | g | Massa tal-emissjonijiet ta’ partikuli matul iċ-ċiklu tat-test |
| m
  se | kg | Massa tal-kampjun tal-egżost matul iċ-ċiklu tat-test |
| m
  sed | kg | Massa tal-gass tal-egżost dilwit mgħoddija mill-mina ta’ dilwizzjoni |
| m
  sep | kg | Massa tal-gass tal-egżost dilwit mgħoddija minn filtri għall-ġbir tal-partikuli |
| m
  ssd | kg | Massa tad-dilwent sekondarju |
| M | Nm | Torque |
| M
  a | g/mol | Massa molari tal-arja li tidħol |
| M
  d | g/mol | Massa molari tad-dilwent |
| M
  e | g/mol | Massa molari tal-egżost |
| M
  f | Nm | Torque assorbita minn awżiljarji/tagħmir li jrid jiġi installat |
| M
  gas | g/mol | Massa molari tal-komponenti gassużi |
| M
  r | Nm | Torque assorbita minn awżiljarji/tagħmir li jrid jitneħħa |
| n | — | Numru ta’ kejlijiet |
| nr | — | Numru ta’ kejlijiet bir-riġenerazzjoni |
| n | min–1 | Veloċità tar-rotazzjoni tal-magna |
| n
  hi | min–1 | Veloċità għolja tal-magna |
| n
  lo | min–1 | Veloċità baxxa tal-magna |
| n
  pref | min–1 | Veloċità preferuta tal-magna |
| n
  p | r/s | Veloċità tal-pompa PDP |
| p
  a | kPa | Pressjoni tal-fwar ta’ saturazzjoni tal-arja li tidħol fil-magna |
| p
  b | kPa | Pressjoni atmosferika totali |
| p
  d | kPa | Pressjoni tal-fwar ta’ saturazzjoni tad-dilwent |
| P
  f | kW | Qawwa assorbita minn awżiljarji/tagħmir li jrid jiġi installat |
| p
  p | kPa | Pressjoni assoluta |
| p
  r | kW | Pressjoni tal-fwar tal-ilma wara l-banju li jkessaħ |
| p
  s | kPa | Pressjoni atmosferika xotta |
| P | kW | Qawwa |
| P
  r | kW | Qawwa assorbita minn awżiljarji/tagħmir li jrid jitneħħa |
| q

  mad | kg/s | Rata tal-fluss tal-massa tal-arja li tidħol fuq bażi xotta |
| q

  maw | kg/s | Rata tal-fluss tal-massa tal-arja li tidħol fuq bażi mxarrba |
| q

  mCe | kg/s | Rata tal-fluss tal-massa ta’ karbonju fil-gass tal-egżost mhux trattat |
| q

  mCf | kg/s | Rata tal-fluss tal-massa ta’ karbonju fil-magna |
| q

  mCp | kg/s | Rata tal-fluss tal-massa ta’ karbonju fis-sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali |
| q

  mdew | kg/s | Rata tal-fluss tal-massa ta’ gass tal-egżost dilwit fuq bażi mxarrba |
| q

  mdw | kg/s | Rata tal-fluss tal-massa tad-dilwent fuq bażi mxarrba |
| q

  medf | kg/s | Rata tal-fluss tal-massa ekwivalenti ta’ gass tal-egżost dilwit fuq bażi mxarrba |
| q

  mew | kg/s | Rata tal-fluss tal-massa ta’ gass tal-egżost fuq bażi mxarrba |
| q

  mex | kg/s | Rata tal-fluss tal-massa tal-kampjun estratta mill-mina ta’ dilwizzjoni |
| q

  mf | kg/s | Rata tal-fluss tal-massa tal-fjuwil |
| q

  mp | kg/s | Fluss tal-kampjun tal-gass tal-egżost fis-sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali |
| q

  vCVS | m3/s | Rata tal-volum CVS |
| q

  vs | dm3/min | Rata tal-fluss tas-sistema tal-analizzatur tal-egżost |
| q

  vt | cm3/min | Rata tal-fluss tal-gass li jintraċċa |
| r2 | — | Koeffiċjent li jiddetermina |
| r
  d | — | Proporzjon ta’ dilwizzjoni |
| r
  D | — | Proporzjon tad-dijametru ta’ SSV |
| r
  h | — | Fattur ta’ rispons tal-idrokarboni tal-FID |
| r
  m | — | Fattur ta’ rispons tal-metanol tal-FID |
| r
  p | — | Proporzjon tal-pressjoni ta’ SSV |
| r
  s | — | Proporzjon tal-kampjun medju |
| ρ | kg/m3 | Densità |
| ρ
  e | kg/m3 | Densità tal-gass tal-egżost |
| σ | — | Devjazzjoni standard |
| s | | Devjazzjoni standard |
| T | K | Temperatura assoluta |
| T
  a | K | Temperatura assoluta tal-arja li tidħol |
| t | s | Ħin |
| t
  10 | s | Ħin bejn il-pass tal-input u 10 fil-mija tal-qari finali |
| t
  50 | s | Ħin bejn il-pass tal-input u 50 fil-mija tal-qari finali |
| t
  90 | s | Ħin bejn il-pass tal-input u 90 fil-mija tal-qari finali |
| u | — | Proporzjon bejn id-densitajiet (jew mases molari) tal-komponenti tal-gass u l-gass tal-egżost diviż b’1 000 |
| V
  0 | m3/r | Volum tal-gass PDP ippumpjat għal kull dawra |
| V
  s | dm3 | Volum tas-sistema tal-bank tal-analizzatur tal-egżost |
| W
  act | kWh | Prestazzjoni matul iċ-ċiklu proprju taċ-ċiklu tat-test |
| W
  ref | kWh | Prestazzjoni matul iċ-ċiklu ta’ referenza taċ-ċiklu tat-test |
| X
  0 | m3/r | Funzjoni ta’ kalibrazzjoni PDP |

Simbolu

Unità

Espressjoni

a
  1

—

Pendenza tal-linja ta’ rigressjoni

a
  0

—

Interċettazzjoni y tal-linja ta’ rigressjoni

c
  d

ppm/Vol fil-mija

Konċentrazzjoni fuq bażi xotta

c
  w

ppm/Vol fil-mija

Konċentrazzjoni fuq bażi mxarrba

c
  b

ppm/Vol fil-mija

Konċentrazzjoni fl-isfond

C
  d

—

Koeffiċjent ta’ rilaxx ta’ SSV

c
  gas

ppm/Vol fil-mija

Konċentrazzjoni fuq il-komponenti gassużi

d

m

Dijametru

d
  V

m

Id-dijametru tal-gerżuma tal-venturi

D
  0

m3/s

Interċettazzjoni ta’ kalibrazzjoni PDP

D

—

Fattur ta’ dilwizzjoni

Δt

s

Intervall ta’ ħin

e
  gas

g/kWh

Emissjoni speċifika ta’ komponenti gassużi

e
  PM

g/kWh

Emissjoni speċifika tal-partikuli

e
  r

g/kWh

Specific emission during regeneration

e
  w

g/kWh

Emissjoni speċifika differenzjata

E
  CO2

fil-mija

Tnaqqis ta’ CO2 tal-analizzatur NOx

E
  E

fil-mija

Effiċjenza tal-etanu

E
  H2O

fil-mija

Tnaqqis tal-ilma tal-analizzatur NOx

E
  M

fil-mija

Effiċjenza tal-metanu

E
  NOx

fil-mija

Effiċjenza tal-konvertitur NOx

f

Hz

Rata ta’ kampjunar tad-dejta

f
  a

—

Fattur atmosferiku tal-laboratorju

F
  s

—

Fattur stojkjometriku

H
  a

g/kg

Umdità assoluta tal-arja li tidħol

H
  d

g/kg

Umdità assoluta tad-dilwent

i

—

Subscript li juri kejl istantanju (eż. 1 Hz)

k
  c

—

Fattur speċifiku għall-karbonju

k
  f,d

m3/kg ta’ fjuwil

Volum addizzjonali ta’ kombustjoni tal-egżost xott

k
  f,w

m3/kg ta’ fjuwil

Volum addizzjonali ta’ kombustjoni tal-egżost imxarrab

k
  h,D

—

Fattur korrettiv tal-umdità għan-NOx għal magni CI

k
  h,G

—

Fattur korrettiv tal-umdità għan-NOx għal magni PI

k
  r,u

—

Fattur ta’ aġġustament għar-riġenerazzjoni ’l fuq

k
  r,d

—

Fattur ta’ aġġustament għar-riġenerazzjoni ’l isfel

k
  w,a

—

Fattur korrettiv minn xott għal imxarrab għall-arja li tidħol

k
  w,d

—

Fattur korrettiv minn xott għal imxarrab għad-dilwent

k
  w,e

—

Fattur korrettiv minn xott għal imxarrab għall-gass tal-egżost dilwit

k
  w,r

—

Fattur korrettiv minn xott għal imxarrab għall-gass tal-egżost mhux trattat

K
  V

—

Funzjoni ta’ kalibrazzjoni CFV

λ

—

Proporzjon ta’ arja żejda

m
  b

mg

Massa tal-kampjun tal-partikuli tad-dilwent miġbura

m
  d

kg

Massa tal-kampjun tad-dilwent mgħoddija minn filtri ta’ kampjunar tal-partikuli

m
  ed

kg

Massa totali tal-eġżost dilwit matul iċ-ċiklu

m
  edf

kg

Massa ta’ gass tal-egżost dilwit ekwivalenti matul iċ-ċiklu tat-test

m
  ew

kg

Massa totali tal-egżost matul iċ-ċiklu

m
  gas

g

Massa tal-emissjonijiet gassużi matul iċ-ċiklu tat-test

m
  f

mg

Massa tal-kampjun tal-partikuli tal-filter

m
  p

mg

Massa tal-kampjun tal-partikuli miġbura

m
  PM

g

Massa tal-emissjonijiet ta’ partikuli matul iċ-ċiklu tat-test

m
  se

kg

Massa tal-kampjun tal-egżost matul iċ-ċiklu tat-test

m
  sed

kg

Massa tal-gass tal-egżost dilwit mgħoddija mill-mina ta’ dilwizzjoni

m
  sep

kg

Massa tal-gass tal-egżost dilwit mgħoddija minn filtri għall-ġbir tal-partikuli

m
  ssd

kg

Massa tad-dilwent sekondarju

M

Nm

Torque

M
  a

g/mol

Massa molari tal-arja li tidħol

M
  d

g/mol

Massa molari tad-dilwent

M
  e

g/mol

Massa molari tal-egżost

M
  f

Nm

Torque assorbita minn awżiljarji/tagħmir li jrid jiġi installat

M
  gas

g/mol

Massa molari tal-komponenti gassużi

M
  r

Nm

Torque assorbita minn awżiljarji/tagħmir li jrid jitneħħa

n

—

Numru ta’ kejlijiet

nr

—

Numru ta’ kejlijiet bir-riġenerazzjoni

n

min–1

Veloċità tar-rotazzjoni tal-magna

n
  hi

min–1

Veloċità għolja tal-magna

n
  lo

min–1

Veloċità baxxa tal-magna

n
  pref

min–1

Veloċità preferuta tal-magna

n
  p

r/s

Veloċità tal-pompa PDP

p
  a

kPa

Pressjoni tal-fwar ta’ saturazzjoni tal-arja li tidħol fil-magna

p
  b

kPa

Pressjoni atmosferika totali

p
  d

kPa

Pressjoni tal-fwar ta’ saturazzjoni tad-dilwent

P
  f

kW

Qawwa assorbita minn awżiljarji/tagħmir li jrid jiġi installat

p
  p

kPa

Pressjoni assoluta

p
  r

kW

Pressjoni tal-fwar tal-ilma wara l-banju li jkessaħ

p
  s

kPa

Pressjoni atmosferika xotta

P

kW

Qawwa

P
  r

kW

Qawwa assorbita minn awżiljarji/tagħmir li jrid jitneħħa

q

  mad

kg/s

Rata tal-fluss tal-massa tal-arja li tidħol fuq bażi xotta

q

  maw

kg/s

Rata tal-fluss tal-massa tal-arja li tidħol fuq bażi mxarrba

q

  mCe

kg/s

Rata tal-fluss tal-massa ta’ karbonju fil-gass tal-egżost mhux trattat

q

  mCf

kg/s

Rata tal-fluss tal-massa ta’ karbonju fil-magna

q

  mCp

kg/s

Rata tal-fluss tal-massa ta’ karbonju fis-sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali

q

  mdew

kg/s

Rata tal-fluss tal-massa ta’ gass tal-egżost dilwit fuq bażi mxarrba

q

  mdw

kg/s

Rata tal-fluss tal-massa tad-dilwent fuq bażi mxarrba

q

  medf

kg/s

Rata tal-fluss tal-massa ekwivalenti ta’ gass tal-egżost dilwit fuq bażi mxarrba

q

  mew

kg/s

Rata tal-fluss tal-massa ta’ gass tal-egżost fuq bażi mxarrba

q

  mex

kg/s

Rata tal-fluss tal-massa tal-kampjun estratta mill-mina ta’ dilwizzjoni

q

  mf

kg/s

Rata tal-fluss tal-massa tal-fjuwil

q

  mp

kg/s

Fluss tal-kampjun tal-gass tal-egżost fis-sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali

q

  vCVS

m3/s

Rata tal-volum CVS

q

  vs

dm3/min

Rata tal-fluss tas-sistema tal-analizzatur tal-egżost

q

  vt

cm3/min

Rata tal-fluss tal-gass li jintraċċa

r2

—

Koeffiċjent li jiddetermina

r
  d

—

Proporzjon ta’ dilwizzjoni

r
  D

—

Proporzjon tad-dijametru ta’ SSV

r
  h

—

Fattur ta’ rispons tal-idrokarboni tal-FID

r
  m

—

Fattur ta’ rispons tal-metanol tal-FID

r
  p

—

Proporzjon tal-pressjoni ta’ SSV

r
  s

—

Proporzjon tal-kampjun medju

ρ

kg/m3

Densità

ρ
  e

kg/m3

Densità tal-gass tal-egżost

σ

—

Devjazzjoni standard

s

Devjazzjoni standard

T

K

Temperatura assoluta

T
  a

K

Temperatura assoluta tal-arja li tidħol

t

s

Ħin

t
  10

s

Ħin bejn il-pass tal-input u 10 fil-mija tal-qari finali

t
  50

s

Ħin bejn il-pass tal-input u 50 fil-mija tal-qari finali

t
  90

s

Ħin bejn il-pass tal-input u 90 fil-mija tal-qari finali

u

—

Proporzjon bejn id-densitajiet (jew mases molari) tal-komponenti tal-gass u l-gass tal-egżost diviż b’1 000

V
  0

m3/r

Volum tal-gass PDP ippumpjat għal kull dawra

V
  s

dm3

Volum tas-sistema tal-bank tal-analizzatur tal-egżost

W
  act

kWh

Prestazzjoni matul iċ-ċiklu proprju taċ-ċiklu tat-test

W
  ref

kWh

Prestazzjoni matul iċ-ċiklu ta’ referenza taċ-ċiklu tat-test

X
  0

m3/r

Funzjoni ta’ kalibrazzjoni PDP

3.3.   Simboli u abbrevjazzjonijiet għall-kompożizzjoni tal-fjuwil

| w
  ALF | kontenut ta’ idroġenu tal-fjuwil, perċentwali tal-massa |
| --- | --- |
| w
  BET | kontenut ta’ karbonju tal-fjuwil, perċentwali tal-massa |
| w
  GAM | kontenut ta’ kubrit tal-fjuwil, perċentwali tal-massa |
| w
  DEL | kontenut ta’ nitroġenu tal-fjuwil, perċentwali tal-massa |
| w
  EPS | kontenut ta’ ossiġnu tal-fjuwil, perċentwali tal-massa |
| α | proporzjon molari tal-idroġenu (H/C) |
| γ | proporzjon molari tal-kubrit (S/C) |
| δ | proporzjon molari tan-nitroġenu (N/C) |
| ε | proporzjon molari tal-ossiġnu (O/C) |

w
  ALF

kontenut ta’ idroġenu tal-fjuwil, perċentwali tal-massa

w
  BET

kontenut ta’ karbonju tal-fjuwil, perċentwali tal-massa

w
  GAM

kontenut ta’ kubrit tal-fjuwil, perċentwali tal-massa

w
  DEL

kontenut ta’ nitroġenu tal-fjuwil, perċentwali tal-massa

w
  EPS

kontenut ta’ ossiġnu tal-fjuwil, perċentwali tal-massa

α

proporzjon molari tal-idroġenu (H/C)

γ

proporzjon molari tal-kubrit (S/C)

δ

proporzjon molari tan-nitroġenu (N/C)

ε

proporzjon molari tal-ossiġnu (O/C)

b’referenza għal fjuwil CH
  α
  O
  ε
  N
  δ
  S
  γ

3.4.   Simboli u abbrevjazzjonijiet għall-komponenti kimiċi

| C1 | Idrokarbonju ekwivalenti għall-Karbonju 1 |
| --- | --- |
| CH4 | Metanu |
| C2H6 | Etanu |
| C3H8 | Propan |
| CO | Monossidu tal-karbonju |
| CO2 | Diossidu tal-karbonju |
| DOP | Di-octylphtalate |
| HC | Idrokarboni |
| H2O | Ilma |
| NMHC | Idrokarboni mhux tal-metanu |
| NOx | Ossidu tan-nitroġenu |
| NO | Ossidu nitriku |
| NO2 | Diossidu tan-nitroġenu |
| PM | Materja bil-partikuli |

C1

Idrokarbonju ekwivalenti għall-Karbonju 1

CH4

Metanu

C2H6

Etanu

C3H8

Propan

CO

Monossidu tal-karbonju

CO2

Diossidu tal-karbonju

DOP

Di-octylphtalate

HC

Idrokarboni

H2O

Ilma

NMHC

Idrokarboni mhux tal-metanu

NOx

Ossidu tan-nitroġenu

NO

Ossidu nitriku

NO2

Diossidu tan-nitroġenu

PM

Materja bil-partikuli

3.5.   Abbrevjazzjonijiet

| CFV | Venturi bil-Fluss Kritiku |
| --- | --- |
| CLD | Ditekter Kemiluminexxenti |
| CVS | Kampjunar Kostanti tal-Volum |
| deNOx | Sistema ta’ trattament wara NOx |
| EGR | Ċirkolazzjoni mill-ġdid tal-gass tal-egżost |
| FID | Ditekter tal-Jonizzazzjoni tal-Fjamma |
| GC | Kromatografu tal-Gass |
| HCLD | Ditekter Kemiluminixxenti Msaħħan |
| HFID | Ditekter tal-Jonizzazzjoni tal-Fjamma Msaħħna |
| LPG | Gass Likwidu tal-Petroljum |
| NDIR | (Analizzatur) Infraaħmar li ma Jxerridx |
| NG | Gass Naturali |
| NMC | Taljatur Mhux tal-Metanu |
| PDP | Pompa taċ-Ċaqliq Pożittiv |
| Per cent FS | Perċentwali ta’ skala sħiħa |
| PFS | Sistema bi Fluss Parzjali |
| SSV | Venturi Subsoniku |
| VGT | Turbina b’Ġeometrija Varjabbli |

CFV

Venturi bil-Fluss Kritiku

CLD

Ditekter Kemiluminexxenti

CVS

Kampjunar Kostanti tal-Volum

deNOx

Sistema ta’ trattament wara NOx

EGR

Ċirkolazzjoni mill-ġdid tal-gass tal-egżost

FID

Ditekter tal-Jonizzazzjoni tal-Fjamma

GC

Kromatografu tal-Gass

HCLD

Ditekter Kemiluminixxenti Msaħħan

HFID

Ditekter tal-Jonizzazzjoni tal-Fjamma Msaħħna

LPG

Gass Likwidu tal-Petroljum

NDIR

(Analizzatur) Infraaħmar li ma Jxerridx

NG

Gass Naturali

NMC

Taljatur Mhux tal-Metanu

PDP

Pompa taċ-Ċaqliq Pożittiv

Per cent FS

Perċentwali ta’ skala sħiħa

PFS

Sistema bi Fluss Parzjali

SSV

Venturi Subsoniku

VGT

Turbina b’Ġeometrija Varjabbli

4.   REKWIŻITI ĠENERALI

Is-sistema tal-magna għandha tkun iddisinjata, mibnija u mmuntata b’tali mod li l-magna, meta tintuża b’mod normali, tkun tista’ tikkonforma mad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-anness matul it-terminu utli tagħha, kif definit f’dan ir-Regolament, inkluż meta tkun installata fil-vettura.

5.   REKWIŻITI TAL-PRESTAZZJONI

5.1.   Emissjoni ta’ inkwinanti gassużi u partikulati

L-emissjonijiet ta’ inkwinanti gassużi u partikulati mill-magna għandhom jiġu determinati matul iċ-ċikli tat-test WHTC u WHSC, kif deskritt fil-paragrafu 7. Is-sistemi tal-kejl għandhom jissodisfaw ir-rekwiżiti tal-linearità fil-paragrafu 9.2 u l-ispeċifikazzjonijiet fil-paragrafu 9.3 (kejl tal-emissjonijiet gassużi), il-paragrafu 9.4 (kejl tal-partikuli) u fl-Appendiċi 3.

Jistgħu jiġu approvati sistemi jew analizzaturi oħra mill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip, jekk jinstab li dawn jagħtu riżultati ekwivalenti skont il-paragrafu 5.1.1.

5.1.1.   Ekwivalenza

L-istabbiliment tal-ekwivalenza tas-sistema għandu jkun ibbażat fuq studju ta’ korrelazzjoni ta’ seba’ pari (jew aktar) ta’ kampjuni bejn is-sistema kkunsidrata u waħda mis-sistemi ta’ dan l-anness.

‘Riżultati’ jirreferu għall-valur tal-emissjonijiet differenzjati taċ-ċiklu speċifiku. L-ittestjar tal-korrelazzjoni għandu jsir fl-istess laboratorju, fl-istess kompartiment tat-test, u fuq l-istess magna, u preferibbilment isir fl-istess ħin. L-ekwivalenza tal-medji tal-pari ta’ kampjuni għandha tiġi determinata mill-istatistika ta’ F-test u t-test kif deskritt fl-Appendiċi 4, paragrafu A.4.3, miksuba fil-kundizzjonijiet tal-kompartiment tat-test tal-laboratorju u tal-magna deskritti hawn fuq. Il-varjazzjonijiet għandhom jiġu determinati skont l-ISO 5725 u esklużi mid-database. Is-sistemi li għandhom jintużaw għall-ittestjar tal-korrelazzjoni għandhom ikunu suġġetti għall-approvazzjoni mill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip.

5.2.   Familja tal-magna

5.2.1.   Ġenerali

Familja ta’ magna hija kkaratterizzata mill-parametri tad-disinn. Dawn għandhom ikunu komuni għall-magni kollha fi ħdan il-familja. Il-fabbrikant tal-magna jista’ jiddeċiedi liema magni jappartjenu għal familja ta’ magna, sakemm jiġu rrispettati l-kriterji tas-sħubija elenkati fil-paragrafu 5.2.3. Il-familja tal-magna għandha tiġi approvata mill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip. Il-fabbrikant għandu jipprovdi lill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip l-informazzjoni xierqa dwar il-livelli tal-emissjonijiet tal-membri tal-familja tal-magna.

5.2.2.   Każijiet speċjali

F’ċerti każijiet jista’ jkun hemm azzjoni reċiproka bejn il-parametri. Din għandha tiġi kkunsidrata sabiex ikun żgurat li magni b’karatteristiċi simili biss ta’ emissjoni tal-egżost jiġu inklużi fi ħdan l-istess familja tal-magna. Dawn il-każijiet għandhom jiġu identifikati mill-fabbrikant u nnotifikati lill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip. Dan imbagħad għandu jitqies bħala kriterju sabiex tinħoloq familja ġdida tal-magna.

Fil-każ ta’ strumenti jew karatteristiċi, li mhumiex elenkati fil-paragrafu 5.2.3 u li għandhom influwenza qawwija fuq il-livell tal-emissjonijiet, dan it-tagħmir għandu jiġi identifikat mill-fabbrikant fuq il-bażi ta’ prassi tajba fl-inġinerija, u għandu jiġi nnotifikat lill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip. Dan imbagħad għandu jitqies bħala kriterju sabiex tinħoloq familja ġdida tal-magna.

Minbarra l-parametri elenkati fil-paragrafu 5.2.3., il-fabbrikant jista’ jintroduċi kriterji oħra li jippermettu d-definizzjoni ta’ familji ta’ daqs aktar ristrett. Dawn il-parametri mhumiex neċessarjament parametri li jkollhom influwenza fuq il-livell tal-emissjonijiet.

5.2.3.   Parametri li jiddefinixxu l-familja tal-magna

5.2.3.1.   Ċiklu tal-kombustjoni

| (a) | Ċiklu 2-strowk |
| --- | --- |

(a)

Ċiklu 2-strowk

| (b) | Ċiklu 4-strowk |
| --- | --- |

(b)

Ċiklu 4-strowk

| (c) | Magna rotatorja |
| --- | --- |

(c)

Magna rotatorja

| (d) | Oħrajn |
| --- | --- |

(d)

Oħrajn

5.2.3.2.   Konfigurazzjoni taċ-ċilindri

5.2.3.2.1.   Pożizzjoni taċ-ċilindri fil-blokka

| (a) | V |
| --- | --- |

(a)

V

| (b) | Allinjati |
| --- | --- |

(b)

Allinjati

| (c) | Radjali |
| --- | --- |

(c)

Radjali

| (d) | Oħrajn (F, W, eċċ.) |
| --- | --- |

(d)

Oħrajn (F, W, eċċ.)

5.2.3.2.2.   Pożizzjoni relattiva taċ-ċilindri

Magni bl-istess blokka jistgħu jappartjenu għall-istess familja sakemm il-qisien minn ċentru għal ċentru tat-toqba tagħhom ikunu l-istess.

5.2.3.3.   Mezz prinċipali ta’ tkessiħ

| (a) | arja |
| --- | --- |

(a)

arja

| (b) | ilma |
| --- | --- |

(b)

ilma

| (c) | żejt |
| --- | --- |

(c)

żejt

5.2.3.4.   Ċaqliq individwali taċ-ċilindru

5.2.3.4.1.   Magna b’ċaqliq taċ-ċilindru tal-unità ta’ ≥ 0,75 dm3

Sabiex magni b’ċaqliq taċ-ċilindru tal-unità ta’ ≥ 0,75 dm3 jitqiesu li jagħmlu parti mill-istess familja tal-magna, il-firxa taċ-ċaqliq individwali taċ-ċilindru tagħhom ma għandhiex taqbeż il-15 fil-mija tal-ikbar ċaqliq individwali taċ-ċilindru fi ħdan il-familja.

5.2.3.4.2.   Magna b’ċaqliq taċ-ċilindru tal-unità ta’ < 0,75 dm3

Sabiex magni b’ċaqliq taċ-ċilindru tal-unità ta’ < 0,75 dm3 jitqiesu li jagħmlu parti mill-istess familja tal-magna, il-firxa taċ-ċaqliq individwali taċ-ċilindru tagħhom ma għandhiex taqbeż it-30 fil-mija tal-ikbar ċaqliq individwali taċ-ċilindru fi ħdan il-familja

5.2.3.4.3.   Magna b’limiti oħra ta’ ċaqliq taċ-ċilindru tal-unità

Magni b’ċaqliq individwali taċ-ċilindru, li jaqbeż il-limiti definiti fil-paragrafi 5.2.3.4.1 u 5.2.3.4.2, jistgħu jitqiesu li jagħmlu parti mill-istess familja bl-approvazzjoni tal-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip. L-approvazzjoni għandha tkun ibbażata fuq elementi tekniċi (kalkoli, simulazzjonijiet, riżultati tal-esperimenti eċċ.) li juru li billi jinqabżu l-limiti ma jkunx hemm influwenza sinifikanti fuq l-emissjonijiet tal-egżost.

5.2.3.5.   Metodu ta’ aspirazzjoni tal-arja

| (a) | aspirata b’mod naturali |
| --- | --- |

(a)

aspirata b’mod naturali

| (b) | iċċarġjata bil-pressjoni |
| --- | --- |

(b)

iċċarġjata bil-pressjoni

| (c) | iċċarġjata bil-pressjoni permezz taċ-ċarġ li jiffriska |
| --- | --- |

(c)

iċċarġjata bil-pressjoni permezz taċ-ċarġ li jiffriska

5.2.3.6.   Tip ta’ fjuwil

| (a) | Diżil |
| --- | --- |

(a)

Diżil

| (b) | Gass Naturali (NG) |
| --- | --- |

(b)

Gass Naturali (NG)

| (c) | Gass likwidu tal-petroljum (LPG) |
| --- | --- |

(c)

Gass likwidu tal-petroljum (LPG)

| (d) | Etanol |
| --- | --- |

(d)

Etanol

5.2.3.7.   Tip ta’ kompartiment tal-kombustjoni

| (a) | Kompartiment miftuħ |
| --- | --- |

(a)

Kompartiment miftuħ

| (b) | Kompartiment maqsum |
| --- | --- |

(b)

Kompartiment maqsum

| (c) | Tipi oħra |
| --- | --- |

(c)

Tipi oħra

5.2.3.8.   Tip ta’ tqabbid

| (a) | Tqabbid bl-ispark plaggs |
| --- | --- |

(a)

Tqabbid bl-ispark plaggs

| (b) | Tqabbid bil-kompressjoni |
| --- | --- |

(b)

Tqabbid bil-kompressjoni

5.2.3.9.   Valvijiet u porting

| (a) | Konfigurazzjoni |
| --- | --- |

(a)

Konfigurazzjoni

| (b) | Numru ta’ valvijiet għal kull ċilindru |
| --- | --- |

(b)

Numru ta’ valvijiet għal kull ċilindru

5.2.3.10.   Tip ta’ forniment tal-fjuwil

| (a) | Tip ta’ forniment tal-fjuwil likwidu






  (i) | Pompa u linja u injettatur (bi pressjoni għolja) |
| --- | --- | --- |

(a)

Tip ta’ forniment tal-fjuwil likwidu

(i)

Pompa u linja u injettatur (bi pressjoni għolja)

| (ii) | Pompa tad-distributur jew allinjata |
| --- | --- |

(ii)

Pompa tad-distributur jew allinjata

| (iii) | Pompa tal-unità jew injettatur tal-unità |
| --- | --- |

(iii)

Pompa tal-unità jew injettatur tal-unità

| (iv) | Rail komuni |
| --- | --- |

(iv)

Rail komuni

| (v) | Karburatur(i) |
| --- | --- |

(v)

Karburatur(i)

| (vi) | Oħrajn |
| --- | --- |

(vi)

Oħrajn

| (b) | Tip ta’ forniment tal-fjuwil tal-gass






  (i) | Gassuż |
| --- | --- | --- |

(b)

Tip ta’ forniment tal-fjuwil tal-gass

(i)

Gassuż

| (ii) | Likwidu |
| --- | --- |

(ii)

Likwidu

| (iii) | Unitajiet tat-taħlit |
| --- | --- |

(iii)

Unitajiet tat-taħlit

| (iv) | Oħrajn |
| --- | --- |

(iv)

Oħrajn

| (c) | Tipi oħra |
| --- | --- |

(c)

Tipi oħra

5.2.3.11.   Mekkaniżmi mixxellanji

| (a) | Riċirkolazzjoni tal-gass tal-egżost (EGR) |
| --- | --- |

(a)

Riċirkolazzjoni tal-gass tal-egżost (EGR)

| (b) | Injezzjoni tal-ilma |
| --- | --- |

(b)

Injezzjoni tal-ilma

| (c) | Injezzjoni tal-arja |
| --- | --- |

(c)

Injezzjoni tal-arja

| (d) | Oħrajn |
| --- | --- |

(d)

Oħrajn

5.2.3.12.   Strateġija ta’ kontroll elettroniku

Il-preżenza jew in-nuqqas ta’ unità ta’ kontroll elettroniku (ECU) fuq il-magna titqies bħala parametru bażiku tal-familja.

Fil-każ ta’ magni kkontrollati b’mod elettroniku, il-fabbrikant għandu jippreżenta l-elementi tekniċi li jispjegaw l-iggruppjar ta’ dawn il-magni fl-istess familja, jiġifieri r-raġunijiet għaliex dawn il-magni huma mistennija li jissodisfaw l-istess rekwiżiti dwar l-emissjonijiet.

Dawn l-elementi jistgħu jkunu kalkoli, simulazzjonijiet, estimi, deskrizzjoni tal-parametri tal-injezzjoni, riżultati tal-esperimenti, eċċ.

Eżempji ta’ fatturi kkontrollati huma:

| (a) | Il-ħin |
| --- | --- |

(a)

Il-ħin

| (b) | Il-pressjoni tal-injezzjoni |
| --- | --- |

(b)

Il-pressjoni tal-injezzjoni

| (c) | Injezzjonijiet multipli |
| --- | --- |

(c)

Injezzjonijiet multipli

| (d) | Il-pressjoni tat-tqawwija |
| --- | --- |

(d)

Il-pressjoni tat-tqawwija

| (e) | VGT |
| --- | --- |

(e)

VGT

| (f) | EGR |
| --- | --- |

(f)

EGR

5.2.3.13.   Sistemi ta’ trattament wara l-egżost

Il-funzjoni u l-kombinazzjoni tal-istrumenti li ġejjin huma kkunsidrati bħala kriterji ta’ sħubija għal familja tal-magna:

| (a) | Katalizzatur tal-ossidazzjoni |
| --- | --- |

(a)

Katalizzatur tal-ossidazzjoni

| (b) | Katalizzatur bi tliet naħat |
| --- | --- |

(b)

Katalizzatur bi tliet naħat

| (c) | Sistema deNOx bi tnaqqis selettiv tan-NOx (żieda ta’ aġent tat-tnaqqis) |
| --- | --- |

(c)

Sistema deNOx bi tnaqqis selettiv tan-NOx (żieda ta’ aġent tat-tnaqqis)

| (d) | Sistemi deNOx oħrajn |
| --- | --- |

(d)

Sistemi deNOx oħrajn

| (e) | Maqbad tal-partikuli b’riġenerazzjoni passiva |
| --- | --- |

(e)

Maqbad tal-partikuli b’riġenerazzjoni passiva

| (f) | Maqbad tal-partikuli b’riġenerazzjoni attiva |
| --- | --- |

(f)

Maqbad tal-partikuli b’riġenerazzjoni attiva

| (g) | Imqabad oħra tal-partikuli |
| --- | --- |

(g)

Imqabad oħra tal-partikuli

| (h) | Mekkaniżmi oħra |
| --- | --- |

(h)

Mekkaniżmi oħra

Meta magna tkun ġiet iċċertifikata mingħajr sistema ta’ trattament wara, kemm bħala magna rappreżentattiva jew bħala membru tal-familja, allura din il-magna, meta tkun mgħammra b’katalizzatur tal-ossidazzjoni, tista’ tiġi inkluża fl-istess familja tal-magna, jekk ma tkunx teħtieġ karatteristiċi differenti tal-fjuwil.

Jekk tkun teħtieġ karatteristiċi speċifiċi tal-fjuwil (eż. mqabad tal-partikuli li jeħtieġu addittivi speċjali fil-fjuwil biex jiżguraw il-proċess ta’ riġenerazzjoni), id-deċiżjoni li tiġi inkluża fl-istess familja għandha tkun ibbażata fuq elementi tekniċi pprovduti mill-fabbrikant. Dawn l-elementi għandhom jindikaw li l-livell mistenni ta’ emissjonijiet tal-magna mgħammra jikkonforma mal-istess valur tal-limitu bħal tal-magna li ma tkunx mgħammra.

Meta magna tkun ġiet iċċertifikata, b’sistema ta’ trattament wara, kemm bħala magna rappreżentattiva jew bħala membru ta’ familja, li l-magna rappreżentattiva tagħha tkun mgħammra bl-istess sistema ta’ trattament wara, allura din il-magna, meta tkun mgħammra mingħajr sistema ta’ trattament wara, ma għandhiex tiġi inkluża mal-istess familja tal-magna

5.2.4.   Għażla tal-magna rappreżentattiva

5.2.4.1.   Magni li jaħdmu b’kompressjoni

Ladarba jkun sar qbil fuq il-familja tal-magna mill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip, il-magna rappreżentattiva tal-familja għandha tintgħażel bl-użu tal-kriterju primarju tat-twassil massimu ta’ fjuwil għal kull strowk bil-veloċità tat-torque massima ddikjarata. F’każ ta’ żewġ magni jew aktar li jaqsmu dan il-kriterju primarju, il-magna rappreżentattiva għandha tintgħażel bl-użu tal-kriterju sekondarju tat-twassil massimu ta’ fjuwil għal kull strowk bil-veloċità kklassifikata.

5.2.4.2.   Magni li jaqbdu bl-ispark plaggs

Ladarba jkun sar qbil fuq il-familja tal-magna mill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip, il-magna rappreżentattiva tal-familja għandha tintgħażel bl-użu tal-kriterju primarju tal-akbar ċaqliq. F’każ ta’ żewġ magni jew aktar li jaqsmu dan il-kriterju primarju, il-magna rappreżentattiva għandha tintgħażel bl-użu tal-kriterju sekondarju fl-ordni ta’ prijorità li ġejja:

| (a) | it-twassil massimu ta’ fjuwil għal kull strowk bil-veloċità tal-qawwa klassifikata ddikjarata |
| --- | --- |

(a)

it-twassil massimu ta’ fjuwil għal kull strowk bil-veloċità tal-qawwa klassifikata ddikjarata

| (b) | l-aktar ħin avvanzat ta’ meta ssir l-ispark; |
| --- | --- |

(b)

l-aktar ħin avvanzat ta’ meta ssir l-ispark;

| (c) | l-anqas rata ta’ EGR. |
| --- | --- |

(c)

l-anqas rata ta’ EGR.

5.2.4.3.   Kummenti dwar l-għażla tal-magna rappreżentattiva

L-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip tista’ tikkonkludi li l-agħar każ ta’ emissjonijiet tal-familja jista’ jkun ikkaratterizzat l-aħjar billi jiġu ttestjati magni oħra. F’dan il-każ, il-fabbrikant tal-magna għandu jippreżenta l-informazzjoni xierqa sabiex jiġu determinati l-magni fi ħdan il-familja li jkunu probabbli li jkollhom l-ogħla livell ta’ emissjonijiet.

Jekk il-magni fi ħdan il-familja jinkorporaw fatturi oħra li jistgħu jitqiesu li jaffettwaw l-emissjonijiet tal-egżost, dawn il-fatturi għandhom jiġu identifikati wkoll u għandhom jitqiesu fl-għażla tal-magna rappreżentattiva.

Jekk il-magni fi ħdan il-familja jissodisfaw l-istess valuri ta’ emissjonijiet matul perjodi differenti tat-terminu utli, dan għandu jitqies fl-għażla tal-magna rappreżentattiva.

6.   KUNDIZZJONIJIET TAT-TEST

6.1.   Kundizzjonijiet tat-test fil-laboratorju

Għandhom jitkejlu t-temperatura assoluta (T
  a) tal-arja li tidħol fil-magna espressa f’Kelvin, u l-pressjoni atmosferika xotta (p
  s), espressa f’kPa u l-parametru f
  a għandu jiġi determinat skont id-dispożizzjonijet li ġejjin: F’magni b’ħafna ċilindri li jkollhom gruppi distinti ta’ manifoldi tad-dħul, pereżempju, fil-konfigurazzjoni ta’ magna ‘Vee’, għandha tittieħed it-temperatura medja tal-gruppi distinti. Il-parametru f
  a għandu jiġi rrappurtat mar-riżultati tat-test. Sabiex ir-riżultati tat-test ikunu jistgħu jiġu ripetuti u riprodotti aħjar, huwa rrakkomandat li l-parametru f
  a jkun tali li: 0,93 ≤ f
  a ≤ 1,07.

| (a) | Magni li jaħdmu b’kompressjoni:
  Magni aspirati b’mod naturali u magni ċċarġjati ħafna b’mod mekkaniku:

   (1)
  Magni ċċarġjati bit-turbo bi tkessiħ tal-arja li tidħol jew mingħajru:

   (2) |
| --- | --- |

(a)

Magni li jaħdmu b’kompressjoni:

Magni aspirati b’mod naturali u magni ċċarġjati ħafna b’mod mekkaniku:

Formula (1)

Magni ċċarġjati bit-turbo bi tkessiħ tal-arja li tidħol jew mingħajru:

Formula (2)

| (b) | Magni li jaqbdu bl-ispark plaggs:

   (3) |
| --- | --- |

(b)

Magni li jaqbdu bl-ispark plaggs:

Formula (3)

6.2.   Magni b’ċarġ li jkessaħ l-arja

Għandha tiġi rreġistrata t-temperatura tal-arja taċ-ċarġ għandha tiġi rreġistrata u din għandha tkun, bil-veloċità kklassifikata u b’tagħbija sħiħa, fil-limiti ta’ ± 5 K tat-temperatura massima tal-arja taċ-ċarġ speċifikata mill-fabbrikant. It-temperatura tal-mezz ta’ tkessiħ għandha tkun tal-inqas 293 K (20 °C).

Jekk tintuża sistema tat-test tal-laboratorju jew blower estern, ir-rata tal-fluss tal-likwidu li jkessaħ għandha tkun issettjata fil-limiti ta’ ± 5 K tat-temperatura massima tal-arja taċ-ċarġ speċifikata mill-fabbrikant bil-veloċità kklassifikata u tagħbija sħiħa. It-temperatura tal-likwidu li jkessaħ u r-rata tal-fluss tal-likwidu li jkessaħ tal-apparat taċ-ċarġ li jkessaħ l-arja fil-punt stabbilit hawn fuq ma għandhomx jinbidlu għaċ-ċiklu kollu tat-test, sakemm dan ma jirriżultax fi tkessiħ żejjed mhux rappreżentattiv tal-arja taċ-ċarġ. Il-volum tal-apparat taċ-ċarġ li jkessaħ l-arja għandu jkun ibbażat fuq prassi tajba fl-inġinerija u għandu jkun rappreżentattiv tal-installazzjoni tal-magna waqt l-użu tal-produzzjoni. Kwalunkwe kondensat akkumulat għandu jiġi mbattal u d-drejns kollha għandhom jingħalqu kompletament qabel ma jiġu ttestjati l-emissjonijiet.

Jekk il-fabbrikant jispeċifika limiti ta’ waqgħa tal-pressjoni tul is-sistema ta’ tkessiħ tal-arja taċ-ċarġ, irid jiġi żgurat li l-waqgħa tal-pressjoni tul is-sistema ta’ tkessiħ tal-arja taċ-ċarġ fil-kundizzjonijiet tal-magna speċifikati mill-fabbrikant, tkun fil-limiti speċifikati mill-fabbrikant. Il-waqgħa tal-pressjoni għandha tiġi mkejla fil-postijiet speċifikati mill-fabbrikant.

6.3.   Qawwa tal-magna

Il-bażi tal-kejl speċifiku tal-emissjonijiet hija l-qawwa tal-magna u l-prestazzjoni waqt iċ-ċiklu kif stabbiliti skont il-paragrafi 6.3.1 sa 6.3.5.

6.3.1.   Installazzjoni ġenerali tal-magna

Il-magna għandha tiġi ttestjata bl-awżiljarji/tagħmir elenkati fl-Appendiċi 7.

Jekk l-awżiljarji/tagħmir ma jkunux installati kif meħtieġ, il-qawwa tagħhom għandha titqies skont il-paragrafi 6.3.2 sa 6.3.5.

6.3.2.   Awżiljarji/tagħmir li għandhom jitwaħħlu għat-test tal-emissjonijiet

Jekk ma jkunx xieraq li jiġu installati l-awżiljari/tagħmir meħtieġa skont l-Appendiċi 7 fuq il-bank tat-test, għandha tiġi stabbilita l-qawwa assorbita minnhom u titnaqqas mill-qawwa mkejla tal-magna (ta’ referenza u reali) tul il-medda sħiħa ta’ veloċitajiet tal-magna tal-WHTC u tul il-veloċitajiet tat-test tal-WHSC.

6.3.3.   Awżiljarji/tagħmir li għandhom jitneħħew għat-test

Fejn l-awżiljarji/tagħmir mhux meħtieġa skont l-Appendiċi 7 ma jkunux jistgħu jitneħħew, tista’ tiġi determinata l-qawwa assorbita minnhom u tiżdied mal-qawwa mkejla tal-magna (ta’ referenza u proprja) tul il-medda sħiħa ta’ veloċitajiet tal-magna tal-WHTC u tul il-veloċitajiet tat-test tal-WHSC. Jekk dan il-valur ikun akbar minn 3 fil-mija tal-qawwa massima fil-veloċità tat-test, huwa għandu jintwera lill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip.

6.3.4.   Stabbiliment tal-qawwa awżiljari

Il-qawwa assorbita mill-awżiljarji/tagħmir trid tiġi determinata biss, jekk

| (a) | l-awżiljarji/tagħmir meħtieġa skont l-Appendiċi 7, ma jkunux imwaħħla mal-magna
  u/jew jekk |
| --- | --- |

(a)

l-awżiljarji/tagħmir meħtieġa skont l-Appendiċi 7, ma jkunux imwaħħla mal-magna

u/jew jekk

| (b) | ikun hemm imwaħħla mal-magna awżiljarji/tagħmir mhux meħtieġa skont l-Appendiċi 7. |
| --- | --- |

(b)

ikun hemm imwaħħla mal-magna awżiljarji/tagħmir mhux meħtieġa skont l-Appendiċi 7.

Il-valuri tal-qawwa awżiljari u l-metodu ta’ kejl/kalkolu għall-istabbiliment tal-qawwa awżiljari għandhom jiġu ppreżentati mill-fabbrikant tal-magna għaż-żona operattiva kollha taċ-ċikli tat-test, u approvati mill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip.

6.3.5.   Prestazzjoni tal-magna matul iċ-ċiklu

Il-kalkolu tal-prestazzjoni ta’ referenza u tal-prestazzjoni proprja matul iċ-ċiklu (ara l-paragrafi 7.4.8 u 7.8.6) għandha tkun ibbażata fuq il-qawwa tal-magna skont il-paragrafu 6.3.1 F’dan il-każ, P
  f u P
  b
  P
  r tal-ekwazzjoni 4 huma żero, u P huwa daqs P
  m.

Jekk l-awżiljarji/tagħmir jiġu installati skont il-paragrafi 6.3.2 u/jew 6.3.3, il-qawwa assorbita minnhom għandha tintuża biex jiġi rranġat kull valur tal-qawwa P
  m,i ta’ kull ċiklu istantanju, kif ġej:

Formula (4)

fejn:

| P
  m,i | hija l-qawwa mkejla tal-magna, kW |
| --- | --- |
| P
  f,i | hija l-qawwa assorbita mill-awżiljarji/tagħmir li jridu jitwaħħlu, kW |
| P
  r,i | hija l-qawwa assorbita mill-awżiljarji/tagħmir li jridu jitneħħew, kW |

P
  m,i

hija l-qawwa mkejla tal-magna, kW

P
  f,i

hija l-qawwa assorbita mill-awżiljarji/tagħmir li jridu jitwaħħlu, kW

P
  r,i

hija l-qawwa assorbita mill-awżiljarji/tagħmir li jridu jitneħħew, kW

6.4.   Sistema tad-dħul tal-arja fil-magna

Għandha tintuża sistema tad-dħul tal-arja fil-magna jew sistema tat-test fil-laboratojru li tippreżenta restrizzjoni tad-dħul tal-arja fil-limiti ta’ ± 300 Pa tal-valur massimu speċifikat mill-fabbrikant għal apparat nadif li jnaddaf l-arja bil-veloċità kklassifikata u b’tagħbija sħiħa

6.5.   Sistema tal-egżost tal-magna

Għandha tintuża sistema tal-egżost tal-magna jew sistema tat-test fil-laboratojru li tippreżenta kontropressjoni tal-egżost fil-limiti ta’ 80 sa 100 fil-mja tal-valur massimu speċifikat mill-fabbrikant bil-veloċità kklassifikata u b’tagħbija sħiħa. Jekk ir-restrizzjoni massima tkun 5 kPa jew inqas, il-punt stabbilit ma għandux ikun inqas minn 1,0 kPa mill-massimu. Is-sistema tal-egżost għandha tikkonforma mar-rekwiżiti għall-kampjunar tal-gass tal-egżost, kif stabbilit fil-paragrafi 9.3.10 u 9.3.11.

6.6.   Magna b’sistema ta’ trattament wara l-egżost

Jekk il-magna tkun mgħammra b’sistema ta’ trattament wara l-egżost, il-pajp tal-egżost għandu jkollu l-istess dijametru bħalma jinstab waqt l-użu, jew kif speċifikat mill-fabbrikant, għal minimu ta’ erba’ dijametri tal-pajp ’il fuq mis-sezzjoni tal-espansjoni li tinkludi l-istrument tat-trattament ta’ wara. Id-distanza mill-flanġ tal-manifold tal-egżost jew mill-iżbokk tat-turboċarġer tal-apparat ta’ trattament ta’ wara l-egżost għandha tkun l-istess bħal fil-konfigurazzjoni tal-vettura jew fil-limiti tal-ispeċifikazzjonijiet tad-distanza pprovduti mill-fabbrikant. Il-kontropressjoni jew ir-restrizzjoni tal-egżost għandha ssegwi l-istess kriterji ta’ hawn fuq, u tista’ tiġi rregolata b’valv. Għall-apparat ta’ trattament wara b’restrizzjoni varjabbli, ir-restrizzjoni massima tal-egżost hija definita fil-kundizzjoni ta’ wara t-trattament (livell ta’ degreening/użu u ta’ riġenerazzjoni/tagħbija) speċifikata mill-fabbrikant. Jekk ir-restrizzjoni massima tkun 5 kPa jew inqas, il-punt stabbilit ma għandux ikun inqas minn 1,0 kPa mill-massimu. Il-kontenitur tat-trattament ta’ wara jista’ jitneħħa matul it-testijiet ta’ prova u matul il-mapping tal-magna, u jitbiddel b’kontenitur ekwivalenti li jkollu l-appoġġ ta’ katalizzattur mhux attiv.

L-emissjonijiet imkejla matul iċ-ċiklu tat-test għandhom ikunu rappreżentattivi tal-emissjonijiet fil-kamp. Fil-każ ta’ magna mgħammra b’sistema ta’ trattament ta’ wara l-egżost li teħtieġ il-konsum ta’ reaġent, ir-reaġent użat għat-testijiet kollha għandu jiġi ddikjarat mill-fabbrikant

Il-magni li jkunu mgħammra b’sistemi ta’ trattament wara b’riġenerazzjoni kontinwa ma għandhomx bżonn proċedura ta’ test speċjali, iżda jrid jintwera l-proċess ta’ riġenerazzjoni skont il-paragrafu 6.6.1.

Għall-magni mgħammra b’sistemi ta’ trattament wara l-egżost li jiġu rriġenerati fuq bażi perjodika, kif deskritt fil-paragrafu 6.6.2, ir-riżultati tal-emissjoni għandhom jiġu aġġustati biex jittieħed kont tal-proċess ta’ riġenerazzjoni. F’dan il-każ, l-emissjoni medja tiddependi fuq il-frekwenza tal-proċess ta’ riġenerazzjoni f’termini tal-frazzjoni tat-testijiet li matulhom isseħħ ir-riġenerazzjoni

6.6.1.   Riġenerazzjoni kontinwa

L-emissjonijiet għandhom jitkejlu fuq sistema ta’ trattament ta’ wara li tkun ġiet stabbilizzata sabiex tirriżulta f’komportament ripetittiv tal-emissjonijiet. Il-proċess ta’ riġenerazzjoni għandu jseħħ għall-inqas darba matul it-test WHTC bi startjar sħun u l-fabbrikant għandu jiddikjara l-kundizzjonijiet normali li fihom sseħħ ir-riġenerazzjoni (it-tagħbija tan-nugrufun, it-temperatura, il-kontropressjoni tal-egżost, eċċ).

Sabiex jiġi ppruvat li l-proċess ta’ riġenerazzjoni huwa kontinwu, għandhom isiru mill-anqas tliet testijiet WHTC bi startjar sħun. Għall-iskop ta’ din id-dimostrazzjoni, il-magna għandha tiġi msaħħna skont il-paragrafu 7.4.1, il-magna tiġi soaked skont il-paragrafu 7.6.3 u jsir l-ewwel test WHTC bi startjar sħun. It-testijiet bl-istartjar sħun suċċessivi għandhom jinbdew wara soaking skont il-paragrafu 7.6.3. Matul it-testijiet, għandhom jiġu rreġistrati l-pressjonijiet u t-temperaturi tal-egżost (it-temperatura qabel u wara s-sistema ta’ trattament ta’ wara, il-kontropressjoni tal-egżost, eċċ.).

Jekk il-kundizzjonijiet iddikjarati mill-fabbrikant iseħħu matul it-testijiet u r-riżultati ta’ tliet testijiet (jew aktar) WHTC bi startjar sħun ma jkunux mifruxa b’aktar minn ± 25 fil-mija jew 0,005 g/kWh, skont liema jkun l-akbar, is-sistema ta’ trattament ta’ wara titqies li hija tat-tip ta’ riġenerazzjoni kontinwa, u japplikaw ir-rekwiżiti ġenerali tat-testijiet tal-paragrafu 7.6 (WHTC) u tal-paragrafu 7.7 (WHSC).

Jekk is-sistema ta’ trattament ta’ wara l-egżost ikollha modalità ta’ sigurtà li tinbidel għal modalità ta’ riġenerazzjoni perjodika, din għandha tiġi ċċekkjata skont il-paragrafu 6.6.2. Għal dak il-każ speċifiku, il-limiti applikabbli tal-emissjonijiet jistgħu jinqabżu u ma jiġux differenzjati.

6.6.2.   Riġenerazzjoni perjodika

Għal trattament ta’ wara l-egżost ibbażat fuq proċess ta’ riġenerazzjoni perjodika, l-emissjonijiet għandhom jitkejlu fuq mill-anqas tliet testijiet WHTC bi startjar sħun, wieħed b’episodju ta’ riġenerazzjoni u tnejn mingħajru fuq sistema stabbilizzata ta’ trattament wara, u r-riżultati jiġu differenzjati skont l-ekwazzjoni 5.

Il-proċess ta’ riġenerazzjoni għandu jseħħ mill-inqas darba matul it-test WHTC bi startjar sħun. Il-magna tista’ tiġi mgħammra bi swiċċ li kapaċi jipprevjeni jew jippermetti l-proċess ta’ riġenerazzjoni sakemm din l-operazzjoni ma jkollhiex effett fuq il-kalibrazzjoni oriġinali tal-magna.

Il-fabbrikant għandu jiddikjara l-kundizzjonijiet normali tal-parametri li taħthom iseħħ il-proċess ta’ riġenerazzjoni (it-tagħbija tan-nugrufun, it-temperatura, il-kontropressjoni tal-egżost, eċċ.) u kemm idum. Il-manifattur għandu jipprovdi wkoll il-frekwenza tal-episodju ta’ riġenerazzjoni f’termini tan-numru ta’ testijiet li matulhom isseħħ riġenerazzjoni pparagunat man-numru ta’ testijiet mingħajr riġenerazzjoni. Il-proċedura eżatta biex tiġi determinata din il-frekwenza għandha tkun ibbażata fuq dejta waqt l-użu billi jintuża ġudizzju tajjeb tal-inġinerija, u għandha tiġi miftiehma mill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip jew ta’ ċertifikazzjoni.

Il-fabbrikant għandu jipprovdi sistema ta’ trattament ta’ wara li tkun ġiet mgħobbija sabiex tinkiseb riġenerazzjoni waqt test WHTC. Għall-iskop ta’ dan l-ittestjar, il-magna għandha tiġi msaħħna skont il-paragrafu 7.4.1, il-magna tiġi soaked skont il-paragrafu 7.6.3 u jinbeda t-test WHTC bi startjar sħun. Ma għandhiex isseħħ riġenerazzjoni waqt it-tisħin tal-magna.

L-emissjonijiet speċifiċi medji bejn il-fażijiet ta’ riġenerazzjoni għandhom jiġu determinati mill-medja aritmetika ta’ diversi riżultati (g/kWh) ta’ testijiet WHTC bi startjar sħun bejn wieħed u ieħor ekwidistanti. Bħala minimu, għandu jsir mill-anqas test WHTC bi startjar sħun kemm jista’ jkun viċin qabel test ta’ riġenerazzjoni u test WHTC bi startjar sħun immedjatament wara test ta’ riġenerazzjoni. Bħala alternattiva, il-fabbrikant jista’ jipprovdi dejta biex juri li l-emissjonijiet jibqgħu kostanti (±25 fil-mija jew 0,005 g/kWh, skont liema jkun l-akbar) bejn il-fażijiet ta’ riġenerazzjoni. F’dan il-każ, jistgħu jintużaw l-emissjonijiet ta’ test WHTC bi startjar sħun wieħed biss.

Matul it-test ta’ riġenerazzjoni, għandha tiġi rreġistrata d-dejta kollha meħtieġa biex tiġi individwata r-riġenerazzjoni (l-emissjonijiet ta’ CO jew NOx, it-temperatura qabel u wara s-sistema ta’ trattament ta’ wara, il-kontropressjoni tal-egżost, eċċ.).

Matul it-test ta’ riġenerazzjoni, il-limiti applikabbli tal-emissjonijiet jistgħu jinqabżu.

Il-proċedura tat-test hi murija b’mod skematiku fil-figura 2.

L-emissjonijiet bi startjar sħun WHTC għandhom jiġu differenzjati kif ġej:

Formula (5)

fejn:

| n | huwa n-numru ta’ testijiet WHTC bi startjar sħun mingħajr riġenerazzjoni |
| --- | --- |
| nr | huwa n-numru ta’ testijiet WHTC bi startjar sħun bir-riġenerazzjoni (mill-anqas test wieħed) |
| | hija l-emissjoni speċifika medja mingħajr riġenerazzjoni, g/kWh |
| | hija l-emissjoni speċifika medja bir-riġenerazzjoni, g/kWh |

n

huwa n-numru ta’ testijiet WHTC bi startjar sħun mingħajr riġenerazzjoni

nr

huwa n-numru ta’ testijiet WHTC bi startjar sħun bir-riġenerazzjoni (mill-anqas test wieħed)

Formula

hija l-emissjoni speċifika medja mingħajr riġenerazzjoni, g/kWh

Formula

hija l-emissjoni speċifika medja bir-riġenerazzjoni, g/kWh

Għall-istabbiliment ta’ Formula, japplikaw id-dispożizzjonijiet li ġejjin:

| (a) | Jekk ir-riġenerazzjoni tieħu aktar minn WHTC wieħed bi startjar sħun, għandhom isiru testijiet WHTC konsekuttivi sħaħ bi startjar sħun u l-emissjonijiet ikomplu jiġu mkejla mingħajr soaking u mingħajr ma tintefa l-magna, sakemm titlesta r-riġenerazzjoni, u tiġi kkalkulata l-medja tat-testijiet WHTC bi startjar sħun. |
| --- | --- |

(a)

Jekk ir-riġenerazzjoni tieħu aktar minn WHTC wieħed bi startjar sħun, għandhom isiru testijiet WHTC konsekuttivi sħaħ bi startjar sħun u l-emissjonijiet ikomplu jiġu mkejla mingħajr soaking u mingħajr ma tintefa l-magna, sakemm titlesta r-riġenerazzjoni, u tiġi kkalkulata l-medja tat-testijiet WHTC bi startjar sħun.

| (b) | Jekk ir-riġenerazzjoni titlesta waqt xi WHTC bi startjar sħun, it-test għandu jitkompla sat-tul sħiħ tiegħu. |
| --- | --- |

(b)

Jekk ir-riġenerazzjoni titlesta waqt xi WHTC bi startjar sħun, it-test għandu jitkompla sat-tul sħiħ tiegħu.

Bi qbil mal-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip, il-fatturi ta’ aġġustament għar-riġenerazzjoni jistgħu jiġu applikati jew b’mod multiplikattiv (c) jew b’mod addittiv (d) fuq il-bażi ta’ analiżi tajba tal-inġinerija.

| (c) | Il-fatturi multiplikattivi tal-aġġustament għandhom jiġu kkalkulati kif ġej:

  (’il fuq) (6)

  (’l isfel) (6a) |
| --- | --- |

(c)

Il-fatturi multiplikattivi tal-aġġustament għandhom jiġu kkalkulati kif ġej:

Formula (’il fuq) (6)

Formula (’l isfel) (6a)

| (d) | Il-fatturi addittivi tal-aġġustament għandhom jiġu kkalkulati kif ġej:

  (’il fuq) (7)

  (’l isfel) (8) |
| --- | --- |

(d)

Il-fatturi addittivi tal-aġġustament għandhom jiġu kkalkulati kif ġej:

Formula (’il fuq) (7)

Formula (’l isfel) (8)

B’referenza għall-kalkoli ta’ emissjonijiet speċifiċi fil-paragrafu 8.6.3., għandhom jiġu applikati l-fatturi ta’ aġġustament għar-riġenerazzjoni, kif ġej:

| (e) | għal test mingħajr riġenerazzjoni, k
  r,u għandha tiġi multiplikata bi jew miżjuda ma’, rispettivament, l-emissjoni speċifika e fl-ekwazzjonijiet 69 jew 70, |
| --- | --- |

(e)

għal test mingħajr riġenerazzjoni, k
  r,u għandha tiġi multiplikata bi jew miżjuda ma’, rispettivament, l-emissjoni speċifika e fl-ekwazzjonijiet 69 jew 70,

| (f) | għal test bir-riġenerazzjoni, k
  r,d għandha tiġi multiplikata bi jew imnaqqsa minn, rispettivament, l-emissjoni speċifika e fl-ekwazzjonijiet 69 jew 70. |
| --- | --- |

(f)

għal test bir-riġenerazzjoni, k
  r,d għandha tiġi multiplikata bi jew imnaqqsa minn, rispettivament, l-emissjoni speċifika e fl-ekwazzjonijiet 69 jew 70.

Fuq talba tal-fabbrikant, il-fatturi ta’ aġġustament għar-riġenerazzjoni

| (g) | jistgħu jiġu estiżi għal membri oħra tal-istess familja tal-magna, |
| --- | --- |

(g)

jistgħu jiġu estiżi għal membri oħra tal-istess familja tal-magna,

| (h) | jistgħu jiġu estiżi għal familji oħra ta’ magna li jużaw l-istess sistema ta’ trattament wara bl-approvazzjoni minn qabel tal-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip jew ta’ ċertifikazzjoni abbażi ta’ evidenza teknika li għandha tiġi pprovduta mill-fabbrikant, li l-emissjonijiet huma simili. |
| --- | --- |

(h)

jistgħu jiġu estiżi għal familji oħra ta’ magna li jużaw l-istess sistema ta’ trattament wara bl-approvazzjoni minn qabel tal-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip jew ta’ ċertifikazzjoni abbażi ta’ evidenza teknika li għandha tiġi pprovduta mill-fabbrikant, li l-emissjonijiet huma simili.

6.7.   Sistema ta’ tkessiħ

Għandha tintuża sistema ta’ tkessiħ tal-magna b’kapaċità biżżejjed biex iżżomm il-magna fit-temperaturi ta’ tħaddim normali preskritti mill-fabbrikant.

6.8.   Żejt lubrikanti

Iz-żejt lubrikanti għandu jkun speċifikat mill-fabbrikant u jkun rappreżentattiv taż-żejt lubrikanti disponibbli fis-suq; l-ispeċifikazzjonijiet għaż-żejt lubrikanti li jintuża għat-test għandhom jkunu rreġistrati u ppreżentati mar-riżultati tat-test.

6.9.   Speċifikazzjoni tal-fjuwil ta’ referenza

Il-fjuwil ta’ referenza huwa speċifikat fl-Appendiċi 2 ta’ dan l-anness għall-magni C.I. u fl-Annessi 6 u 7 għall-magni li jaħdmu b’CNG jew b’LPG.

It-temperatura tal-fjuwil għandha tkun konformi mar-rakkomandazzjonijiet tal-fabbrikant.

6.10.   Emissjonijiet tal-crankcase

Ma għandhom jintremew l-ebda emissjonijiet tal-crankcase direttament fl-atmosfera ambjentali, bl-eċċezzjoni li ġejja: magni mgħammra b’turbochargers, pompi, blowers, jew superchargers għall-induzzjoni tal-arja jistgħu jarmu emissjonijiet tal-crankcase għal ġol-atmosfera ambjentali jekk l-emissjonijiet jiġu miżjuda mal-emissjonijiet tal-egżost (b’mod fiżiku jew matematiku) waqt l-ittestjar kollu tal-emissjonijiet. Il-fabbrikanti li jużaw din l-eċċezzjoni għandhom jinstallaw il-magna b’mod li l-emissjoni kollha tal-crankcase tkun tista’ tiġi indirizzata fis-sistema ta’ kampjunar tal-emissjonijiet.

Għall-iskop ta’ dan il-paragrafu, l-emissjonijiet tal-crankcase li jiġu indirizzati fl-egżost ’il fuq mit-trattament ta’ wara l-egżost waqt l-operazzjoni sħiħa ma jitqisux li huma mormija direttament fl-atmosfera ambjentali.

L-emissjonijiet ta’ crankcase miftuħa għandhom jiġu indirizzati fis-sistema tal-egżost għall-kejl tal-emissjoni, kif ġej:

| (a) | Il-materjali tat-tubi għandhom ikollhom ħitan lixxi, jgħaddu l-elettriku, u ma jagħmlux reazzjoni mal-emissjonijiet tal-crankcase. It-tulijiet tat-tubi għandhom kemm jista’ jkun jiġu minimizzati. |
| --- | --- |

(a)

Il-materjali tat-tubi għandhom ikollhom ħitan lixxi, jgħaddu l-elettriku, u ma jagħmlux reazzjoni mal-emissjonijiet tal-crankcase. It-tulijiet tat-tubi għandhom kemm jista’ jkun jiġu minimizzati.

| (b) | In-numru ta’ liwjiet fit-tubi tal-crankcase tal-laboratorju għandu jkun minimizzat, u r-radju ta’ kwalunkwe liwja li ma tistax tiġi evitata għandu jkun massimizzat. |
| --- | --- |

(b)

In-numru ta’ liwjiet fit-tubi tal-crankcase tal-laboratorju għandu jkun minimizzat, u r-radju ta’ kwalunkwe liwja li ma tistax tiġi evitata għandu jkun massimizzat.

| (c) | It-tubi tal-egżost mill-crankcase tal-laboratorju għandhom ikunu msaħħna, b’ħitan irqaq jew insulati u jridu jissodisfaw l-ispeċifikazzjonijiet tal-fabbrikant tal-magna għall-kontropressjoni tal-crankcase. |
| --- | --- |

(c)

It-tubi tal-egżost mill-crankcase tal-laboratorju għandhom ikunu msaħħna, b’ħitan irqaq jew insulati u jridu jissodisfaw l-ispeċifikazzjonijiet tal-fabbrikant tal-magna għall-kontropressjoni tal-crankcase.

| (d) | It-tubi tal-egżost mill-crankcase jridu jaqbdu mal-egżost mhux trattat ’l isfel minn kwalunkwe sistema ta’ trattament ta’ wara, ’l isfel minn kwalunkwe restrizzjoni installata tal-egżost, u suffiċjentement ’il fuq minn kwalunkwe sondi tal-kampjun sabiex ikun żgurat taħlit sħiħ mal-egżost tal-magna qabel il-kampjunar. It-tubu tal-egżost tal-crankcase għandu jestendi għal ġol-fluss liberu tal-egżost sabiex jevita l-effetti mis-saff tal-limitu u jippromwovi t-taħlit. L-iżbokk tat-tubu tal-egżost tal-crankcase jista’ jorjenta fi kwalunkwe direzzjoni relattiva mal-fluss tal-egżost mhux trattat. |
| --- | --- |

(d)

It-tubi tal-egżost mill-crankcase jridu jaqbdu mal-egżost mhux trattat ’l isfel minn kwalunkwe sistema ta’ trattament ta’ wara, ’l isfel minn kwalunkwe restrizzjoni installata tal-egżost, u suffiċjentement ’il fuq minn kwalunkwe sondi tal-kampjun sabiex ikun żgurat taħlit sħiħ mal-egżost tal-magna qabel il-kampjunar. It-tubu tal-egżost tal-crankcase għandu jestendi għal ġol-fluss liberu tal-egżost sabiex jevita l-effetti mis-saff tal-limitu u jippromwovi t-taħlit. L-iżbokk tat-tubu tal-egżost tal-crankcase jista’ jorjenta fi kwalunkwe direzzjoni relattiva mal-fluss tal-egżost mhux trattat.

7.   PROĊEDURI TAT-TEST

7.1.   Prinċipji tal-kejl tal-emissjonijiet

Sabiex jitkejlu l-emissjonijiet speċifiċi, il-magna għandha titħaddem fuq iċ-ċikli tat-test definiti fil-paragrafi 7.2.1 u 7.2.2. Il-kejl tal-emissjonijiet speċifiċi jeħtieġ l-istabbiliment tal-massa tal-komponenti fl-egżost u l-prestazzjoni korrispondenti tal-magna waqt iċ-ċiklu. Il-komponenti huma determinati bil-metodi ta’ kampjunar deskritti fil-paragrafi 7.1.1 u 7.1.2.

7.1.1.   Kampjunar kontinwu

F’kampjunar kontinwu, il-konċentrazzjoni tal-komponent tiġi mkejla b’mod kontinwu minn egżost mhux trattat jew dilwit. Din il-konċentrazzjoni tiġi mmultiplikata bir-rata tal-fluss kontinwu tal-egżost (mhux trattat jew dilwit) fil-post tal-kampjunar tal-emissjonijiet sabiex tiġi determinata r-rata tal-fluss tal-massa tal-komponent. L-emissjoni tal-komponent tiġi kontinwament magħduda tul iċ-ċiklu tat-test. Dan it-total huwa l-massa totali tal-komponent emess.

7.1.2.   Kampjunar bil-lott

F’kampjunar bil-lott, kampjun tal-egżost mhux trattat jew dilwit jiġi estratt b’mod kontinwu u jinħażen għal kejl aktar tard. Il-kampjun estratt għandu jkun proporzjonali mar-rata ta’ fluss tal-egżost mhux trattat jew dilwit. Eżempji ta’ kampjunar bil-lott huma l-ġbir ta’ komponenti gassużi dilwiti f’borża u l-ġbir ta’ materja partikulata (PM) fuq filtru. Il-konċentrazzjonijiet miġbura bil-lott jiġu mmultiplikati bil-massa totali tal-egżost jew il-fluss tal-massa (mhux trattat jew dilwit) li minnu ġie estratt matul iċ-ċiklu tat-test. Dan il-prodott huwa l-massa totali jew il-fluss tal-massa tal-komponent emess. Sabiex tiġi kkalkulata l-konċentrazzjoni ta’ PM, il-PM depożitata fuq filtru minn egżost estratt b’mod proporzjonali għandha tiġi diviża bl-ammont ta’ egżost iffiltrat.

7.1.3.   Proċeduri tal-kejl

Dan l-anness japplika żewġ proċeduri ta’ kejl li huma funzjonalment ekwivalenti. Iż-żewġ proċeduri jistgħu jintużaw kemm għaċ-ċiklu tat-test WHTC kif ukoll WHSC:

| (a) | jittieħed kampjun kontinwu tal-komponenti gassużi fil-gass tal-egżost mhux trattat, u l-partikuli jiġu determinati bl-użu ta’ sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali; |
| --- | --- |

(a)

jittieħed kampjun kontinwu tal-komponenti gassużi fil-gass tal-egżost mhux trattat, u l-partikuli jiġu determinati bl-użu ta’ sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali;

| (b) | il-komponenti gassużi u l-partikuli jiġu determinati bl-użu ta’ sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss sħiħ (sistema CVS). |
| --- | --- |

(b)

il-komponenti gassużi u l-partikuli jiġu determinati bl-użu ta’ sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss sħiħ (sistema CVS).

Kwalunkwe kombinazzjoni taż-żewġ prinċipji (eż. kejl tal-gass mhux trattat u kejl tal-partikuli bi fluss sħiħ) hija permessa

7.2.   Ċikli tat-test

7.2.1.   Ċiklu tat-test transitorju WHTC

Iċ-ċiklu tat-test transitorju WHTC huwa elenkat fl-Appendiċi 1 bħala sekwenza sekonda b’sekonda ta’ valuri normalizzati tal-veloċità u tat-torque. Sabiex isir it-test fuq kompartiment tat-test tal-magna, il-valuri normalizzati għandhom jiġu konvertiti għall-valuri proprji għall-magna individwali li trid tiġi ttestjata, abbażi tal-kurva tal-mapping tal-magna. Il-konverżjoni tissejjaħ denormalizzazzjoni, u ċ-ċiklu tat-test żviluppat b’dan il-mod jissejjaħ iċ-ċiklu ta’ referenza tal-magna li trid tiġi ttestjata. B’dawk il-valuri ta’ referenza tal-veloċità u tat-torque, iċ-ċiklu għandu jsir fuq il-kompartiment tat-test, u għandhom jiġu rreġistrati l-valuri proprji tal-veloċità, tat-torque u tal-qawwa. Sabiex tiġi vvalidata l-prova tat-test, għandha ssir analiżi ta’ rigressjoni bejn il-valuri ta’ referenza u dawk proprji tal-veloċità, tat-torque u tal-qawwa hekk kif jitlesta t-test.

Għall-kalkolu tal-emissjonijiet speċifiċi tal-brejk, il-prestazzjoni proprja matul iċ-ċiklu għandha tiġi kkalkolata billi tiġi integrata l-qawwa proprja tal-magna matul iċ-ċiklu. Għall-validazzjoni taċ-ċiklu, il-prestazzjoni proprja matul iċ-ċiklu għandha tkun fil-limiti preskritti tal-prestazzjoni matul iċ-ċiklu ta’ referenza.

Għall-inkwinanti gassużi, jista’ jintuża teħid ta’ kampjuni kontinwu (gass tal-egżost mhux trattat jew dilwit) jew kampjunar bil-lott (gass tal-egżost dilwit). Il-kampjun tal-partikuli għandu jiġi dilwit b’dilwent kundizzjonat (bħall-arja ambjentali), u jinġabar fuq filtru wieħed addattat. Il-WHTC jidher b’mod skematiku fil-figura 3.

7.2.2.   Ċiklu tat-test bir-rampa fi stat stabbli WHSC

Iċ-ċiklu tat-test bir-rampa fi stat stabbli WHSC jikkonsisti f’numru ta’ modalitajiet normalizzati tal-veloċità u tat-tagħbija li għandhom jiġu konvertiti għall-valuri ta’ referenza tal-magna individwali tat-test fuq il-bażi tal-kurva ta’ mapping tal-magna. Il-magna għandha titħaddem għall-ħin preskritt f’kull modalità, fejn il-veloċità u t-tagħbija tal-magna għandhom jinbidlu b’mod lineari fl-ewwel 20 ± 1 sekonda. Sabiex tiġi vvalidata l-prova tat-test, għandha ssir analiżi ta’ rigressjoni bejn il-valuri ta’ referenza u dawk proprji tal-veloċità, tat-torque u tal-qawwa hekk kif jitlesta t-test.

Il-konċentrazzjoni ta’ kull inkwinant gassuż, il-fluss tal-egżost u l-output ta’ qawwa għandhom jiġu determinati matul iċ-ċiklu tat-test. L-inkwinanti gassużi jistgħu jiġu rreġistrati b’mod kontinwu jew jittieħed kampjun tagħhom f’borża ta’ kampjunar. Il-kampjun tal-partikuli għandu jiġi dilwit b’dilwent ikkundizzjonat (bħall-arja ambjentali). Għandu jittieħed kampjun wieħed matul il-proċedura kompleta tat-test, u jinġabar fuq filtru wieħed addattat.

Għall-kalkolu tal-emissjonijiet speċifiċi tal-brejk, għandha tiġi kkalkulata l-prestazzjoni proprja matul iċ-ċiklu billi tiġi integrata l-qawwa proprja tal-magna matul iċ-ċiklu.

Il-WHSC jidher fit-tabella 1. Ħlief għall-modalità 1, il-bidu ta’ kull modalità huwa definit bħala l-bidu tar-rampa mill-modalità ta’ qabel.

Tabella 1

Ċiklu tat-test WHSC

| Modalità | Veloċità Normalizzata
  (fil-mija) | Torque Normalizzat
  (fil-mija) | Tul(ijiet) tal-modalità
  inkluża rampa ta’ 20 s |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | 0 | 0 | 210 |
| 2 | 55 | 100 | 50 |
| 3 | 55 | 25 | 250 |
| 4 | 55 | 70 | 75 |
| 5 | 35 | 100 | 50 |
| 6 | 25 | 25 | 200 |
| 7 | 45 | 70 | 75 |
| 8 | 45 | 25 | 150 |
| 9 | 55 | 50 | 125 |
| 10 | 75 | 100 | 50 |
| 11 | 35 | 50 | 200 |
| 12 | 35 | 25 | 250 |
| 13 | 0 | 0 | 210 |
| Sum | 1 895 |

Modalità

Veloċità Normalizzata

(fil-mija)

Torque Normalizzat

(fil-mija)

Tul(ijiet) tal-modalità

inkluża rampa ta’ 20 s

1

0

0

210

2

55

100

50

3

55

25

250

4

55

70

75

5

35

100

50

6

25

25

200

7

45

70

75

8

45

25

150

9

55

50

125

10

75

100

50

11

35

50

200

12

35

25

250

13

0

0

210

Sum

1 895

7.3.   Sekwenza ġenerali tat-test

Id-dijagramma sekwenzjali li ġejja tfassal il-gwida ġenerali li wieħed għandu jsegwi matul l-ittestjar. Id-dettalji ta’ kull stadju huma deskritti fil-paragrafi rilevanti. Fejn ikun xieraq huma permessi devjazzjonijiet mill-gwida, iżda r-rekwiżiti speċifiċi tal-paragrafi rilevanti huma obbligatorji.

Għall-WHTC, il-proċedura tat-test tikkonsisti f’test bi startjar kiesaħ wara li l-magna tibred b’mod naturali jew sfurzat, perjodu ta’ hot soak ta’ 5 minuti u test bi startjar sħun.

Għall-WHSC, il-proċedura tat-test tikkonsisti f’test bi startjar sħun wara l-prekondizzjonament tal-magna fil-modalità 9 tal-WHSC.

7.4.   Mapping tal-magna u ċ-ċiklu ta’ referenza

Il-kejl tal-magna qabel it-test, il-kontrolli tal-prestazzjoni tal-magna qabel it-test u l-kalibrazzjonijiet tas-sistema qabel it-test għandhom isiru qabel il-proċedura ta’ mapping tal-magna bi qbil mas-sekwenza ġenerali tat-test murija fil-paragrafu 7.3.

Bħala bażi għall-ġenerazzjoni taċ-ċiklu ta’ referenza WHTC u WHSC, il-magna għandha tiġi mmappjata taħt ħidma b’tagħbija sħiħa biex jiġu determinati l-kurvi tal-veloċità vs. it-torque massimu u l-kurvi tal-veloċità vs. il-qawwa massima. Il-kurva tal-mapping għandha tintuża għad-denormalizzazzjoni tal-veloċità tal-magna (paragrafu 7.4.6) u t-torque tal-magna (paragrafu 7.4.7).

7.4.1.   Tisħin tal-magna

Il-magna għandha tissaħħan bejn 75 fil-mija u 100 fil-mija tal-qawwa massima tagħha jew skont ir-rakkomandazzjoni tal-fabbrikant u ġudizzju tajjeb tal-inġinerija. Lejn tmiem it-tisħin hija għandha titħaddem sabiex it-temperaturi tal-likwidu li jkessaħ il-magna u l-lube oil jiġu stabbilizzati sa ± 2 fil-mija tal-valuri medji tagħhom għal mill-anqas 2 minuti jew sakemm it-termostat tal-magna jikkontrolla t-temperatura tal-magna.

7.4.2.   Stabbiliment tal-medda tal-veloċità tal-mapping

Il-veloċitajiet minimi u massimi tal-mapping huma definiti kif ġej:

| Veloċità minima tal-mapping | = | veloċità mhux ingranata |
| --- | --- | --- |
| Veloċità massima tal-mapping | = | n
  hi × 1,02 jew il-veloċità fejn it-torque b’tagħbija sħiħa jaqa’ għal żero, skont liema tkun l-anqas. |

Veloċità minima tal-mapping

=

veloċità mhux ingranata

Veloċità massima tal-mapping

=

n
  hi × 1,02 jew il-veloċità fejn it-torque b’tagħbija sħiħa jaqa’ għal żero, skont liema tkun l-anqas.

7.4.3.   Kurva ta’ mapping tal-magna

Meta l-magna tiġi stabbilizzata skont il-paragrafu 7.4.1, il-mapping tal-magna għandu jsir skont il-proċedura li ġejja:

| (a) | Għandha titneħħa t-tagħbija mill-magna, li għandha titħaddem bil-veloċità mhux ingranata. |
| --- | --- |

(a)

Għandha titneħħa t-tagħbija mill-magna, li għandha titħaddem bil-veloċità mhux ingranata.

| (b) | Il-magna għandha titħaddem bid-domanda massima tal-operatur bil-veloċità minima tal-mapping. |
| --- | --- |

(b)

Il-magna għandha titħaddem bid-domanda massima tal-operatur bil-veloċità minima tal-mapping.

| (c) | Il-veloċità tal-magna għandha tiġi miżjuda b’rata medja ta’ 8 ± 1 min–1/s mill-veloċità minima sa dik massima tal-mapping, jew b’rata kostanti b’mod li tieħu minn 4 sa 6 minuti biex tgħaddi mill-veloċità minima sa dik massima tal-mapping. Il-veloċità tal-magna u l-punti tat-torque għandhom jiġu rreġistrati b’rata ta’ kampjunar ta’ mill-anqas punt wieħed kull sekonda. |
| --- | --- |

(c)

Il-veloċità tal-magna għandha tiġi miżjuda b’rata medja ta’ 8 ± 1 min–1/s mill-veloċità minima sa dik massima tal-mapping, jew b’rata kostanti b’mod li tieħu minn 4 sa 6 minuti biex tgħaddi mill-veloċità minima sa dik massima tal-mapping. Il-veloċità tal-magna u l-punti tat-torque għandhom jiġu rreġistrati b’rata ta’ kampjunar ta’ mill-anqas punt wieħed kull sekonda.

Meta tintgħażel l-opzjoni (b) fil-paragrafu 7.4.7 għall-istabbiliment tat-torque ta’ referenza negattiv, il-kurva tal-mapping tista’ tkompli direttament bid-domanda minima tal-operatur mill-veloċità massima sa dik minima tal-mapping.

7.4.4.   Mapping alternat

Jekk xi fabbrikant iħoss li t-tekniki ta’ mapping ta’ hawn fuq ma jkunu siguri jew rappreżentattivi għall-ebda magna, jistgħu jintużaw tekniki ta’ mapping alternati. Dawn il-metodi tekniċi alternattivi għandhom jissodisfaw l-iskop tal-proċeduri speċifikati ta’ mapping sabiex jiġi determinat it-torque massimu disponibbli fil-veloċitajiet kollha tal-magna milħuqa matul iċ-ċikli tat-test. Id-devjazzjonijiet mit-tekniki ta’ mapping speċifikati f’dan il-paragrafu għal raġunijiet ta’ sigurtà jew ta’ rappreżentanza għandhom jiġu approvati mill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip flimkien mal-ġustifikazzjoni għall-użu tagħhom. Fl-ebda każ, madankollu, ma għandha titħaddem il-kurva tat-torque b’veloċitajiet dixxendenti tal-magna għall-magni li jkunu governati jew iċċarġjati bit-turbo.

7.4.5.   Testijiet imtennija

Ma hemmx bżonn li jsir il-mapping ta’ magna qabel kull ċiklu tat-test. Għandu jsir il-mapping mill-ġdid tal-magna qabel iċ-ċiklu tat-test jekk:

| (a) | ikun għadda ammont ta’ żmien mhux raġonevoli mill-aħħar mapping, kif determinat minn ġudizzju tal-inġinerija, jew |
| --- | --- |

(a)

ikun għadda ammont ta’ żmien mhux raġonevoli mill-aħħar mapping, kif determinat minn ġudizzju tal-inġinerija, jew

| (b) | ikunu saru tibdiliet fiżiċi jew rikalibrazzjonijiet lill-magna li jistgħu jaffettwaw ir-rendiment tal-magna. |
| --- | --- |

(b)

ikunu saru tibdiliet fiżiċi jew rikalibrazzjonijiet lill-magna li jistgħu jaffettwaw ir-rendiment tal-magna.

7.4.6.   Denormalizzazzjoni tal-veloċità tal-magna

Biex jiġu ġġenerati ċ-ċikli ta’ referenza, il-veloċitajiet normalizzati tal-Appendiċi 1 (WHTC) u tat-tabella 1 (WHSC) għandhom jiġu denormalizzati billi tintuża l-ekwazzjoni li ġejja:

Formula (9)

Għall-istabbiliment ta’ n
  pref, in-numru integrali tat-torque massimu għandu jiġi kkalkulat minn n
  idle sa n
  95h mill-kurva ta’ mapping tal-magna, kif stabbilit skont il-paragrafu 7.4.3.

Il-veloċitajiet tal-magna fil-figuri 4 u 5 huma definiti, kif ġej:

| n
  lo | hija l-aktar veloċità baxxa fejn il-qawwa hija 55 fil-mija tal-qawwa massima |
| --- | --- |
| n
  pref | hija l-veloċità tal-magna fejn in-numru integrali tat-torque massimu mmappjat huwa 51 fil-mija tan-numru integrali sħiħ bejn n
  idle u n
  95h |
| n
  hi | hija l-ogħla veloċità fejn il-qawwa hija 70 fil-mija tal-qawwa massima |
| n
  idle | hija l-veloċità mhux ingranata |
| n
  95h | hija l-ogħla veloċità fejn il-qawwa hija 95 fil-mija tal-qawwa massima |

n
  lo

hija l-aktar veloċità baxxa fejn il-qawwa hija 55 fil-mija tal-qawwa massima

n
  pref

hija l-veloċità tal-magna fejn in-numru integrali tat-torque massimu mmappjat huwa 51 fil-mija tan-numru integrali sħiħ bejn n
  idle u n
  95h

n
  hi

hija l-ogħla veloċità fejn il-qawwa hija 70 fil-mija tal-qawwa massima

n
  idle

hija l-veloċità mhux ingranata

n
  95h

hija l-ogħla veloċità fejn il-qawwa hija 95 fil-mija tal-qawwa massima

Għall-magni (l-aktar magni li jaqbdu bl-ispark plaggs) bi steep governor droop curve, fejn il-qtugħ tal-fjuwil ma jippermettix li l-magna titħaddem sa n
  hi jew n
  95h, japplikaw id-dispożizzjonijiet li ġejjin:

| n
  hi | fl-ekwazzjoni 9 tiġi sostitwita b’n
  Pmax × 1,02 |
| --- | --- |
| n
  95h | tiġi sostitwita b’n
  Pmax × 1,02 |

n
  hi

fl-ekwazzjoni 9 tiġi sostitwita b’n
  Pmax × 1,02

n
  95h

tiġi sostitwita b’n
  Pmax × 1,02

7.4.7.   Denormalizzazzjoni tal-torque tal-magna

Il-valuri tat-torque fl-iskeda tad-dinamometru tal-magna tal-Appendiċi 1 (WHTC) u fit-tabella 1 (WHSC) jiġu normalizzati għat-torque massimu bil-veloċità rispettiva. Sabiex jiġu ġġenerati ċ-ċikli ta’ referenza, il-valuri tat-torque għal kull valur individwali tal-veloċità ta’ referenza determinata fil-paragrafu 7.4.6 għandhom jiġu denormalizzati, billi tintuża l-kurva tal-mapping determinata skont il-paragrafu 7.4.3, kif ġej:

Formula (10)

fejn:

| M
  norm,i | huwa t-torque normalizzat, fil-mija |
| --- | --- |
| M
  max,i | huwa t-torque massimu mill-kurva tal-mapping, Nm |
| M
  f,i | huwa t-torque assorbit mill-awżiljarji/tagħmir li jridu jitwaħħlu, Nm |
| M
  r,i | huwa t-torque assorbit mill-awżiljarji/tagħmir li jridu jitneħħew, Nm |

M
  norm,i

huwa t-torque normalizzat, fil-mija

M
  max,i

huwa t-torque massimu mill-kurva tal-mapping, Nm

M
  f,i

huwa t-torque assorbit mill-awżiljarji/tagħmir li jridu jitwaħħlu, Nm

M
  r,i

huwa t-torque assorbit mill-awżiljarji/tagħmir li jridu jitneħħew, Nm

Jekk jitwaħħlu awżiljarji/tagħmir skont il-paragrafu 6.3.1 u l-Appendiċi 7, M
  f u M
  r ikunu żero.

Il-valuri negattivi tat-torque tal-punti tas-sewqan (m fl-Appendiċi 1) għandu jkollhom, għall-finijiet tal-ġenerazzjoni taċ-ċiklu ta’ referenza, valuri ta’ referenza determinati b’xi wieħed mill-modi li ġejjin:

| (a) | 40 fil-mija negattiv tat-torque pożittiv disponibbli fil-punt assoċjat tal-veloċità, |
| --- | --- |

(a)

40 fil-mija negattiv tat-torque pożittiv disponibbli fil-punt assoċjat tal-veloċità,

| (b) | mapping tat-torque negattiv meħtieġ sabiex titħaddem il-magna mill-veloċità massima tal-mapping sa dik minima, |
| --- | --- |

(b)

mapping tat-torque negattiv meħtieġ sabiex titħaddem il-magna mill-veloċità massima tal-mapping sa dik minima,

| (c) | determinazzjoni tat-torque negattiv meħtieġ sabiex titħaddem il-magna bil-veloċità mhux ingranata u b’n
  hi u interpolazzjoni lineari bejn dawn iż-żewġ punti. |
| --- | --- |

(c)

determinazzjoni tat-torque negattiv meħtieġ sabiex titħaddem il-magna bil-veloċità mhux ingranata u b’n
  hi u interpolazzjoni lineari bejn dawn iż-żewġ punti.

7.4.8.   Kalkolu tal-prestazzjoni matul iċ-ċiklu ta’ referenza

Il-prestazzjoni matul iċ-ċiklu ta’ referenza għandha tiġi determinata matul iċ-ċiklu tat-test permezz tal-kalkolu simultanju tal-valuri istantanji tal-qawwa tal-magna mill-veloċità ta’ referenza u t-torque ta’ referenza, kif determinati fil-paragrafi 7.4.6 u 7.4.7. Il-valuri istantanji tal-qawwa tal-magna għandhom jiġu integrati matul iċ-ċiklu tat-test sabiex tiġi kkalkulata l-prestazzjoni matul iċ-ċiklu ta’ referenza W
  ref (kWh). Jekk ma jkunux imwaħħla awżiljarji skont il-paragrafu 6.3.1, il-valuri istantanji tal-qawwa għandhom jiġu rranġati bl-użu tal-ekwazzjoni (4) fil-paragrafu 6.3.5.

L-istess metodoloġija għandha tintuża sabiex jiġu integrati kemm il-qawwa ta’ referenza tal-magna kif ukoll il-qawwa proprja tal-magna. Jekk għandhom jiġu determinati valuri bejn il-valuri viċini ta’ referenza jew il-valuri viċini mkejla, għandha tintuża l-interpolazzjoni lineari. Fl-integrazzjoni tal-prestazzjoni proprja matul iċ-ċiklu, kwalunkwe valur tat-torque negattiv għandu jiġi ssettjat ugwali għal żero u inkluż. Jekk l-integrazzjoni ssir bi frekwenza ta’ anqas minn 5 Hz, u jekk, matul segment ta’ ħin partikolari, il-valur tat-torque imur mill-pożittiv għan-negattiv jew min-negattiv għall-pożittiv, il-porzjon negattiv għandu jiġi kkalkolat u ssettjat ugwali għal żero. Il-porzjon pożittiv għandu jiġi inkluż fil-valur integrat.

7.5.   Proċeduri ta’ qabel it-test

7.5.1.   Installazzjoni tat-tagħmir tal-kejl

L-istrumentazzjoni u s-sondi ta’ kampjunar għandhom jiġu installati kif meħtieġ. Il-parti ta’ wara tal-pajp għandha tiġi mqabbda mas-sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss sħiħ, jekk din tintuża.

7.5.2.   Preparazzjoni tat-tagħmir tal-kejl għall-kampjunar

Qabel ma jibda l-kampjunar għandhom jittieħdu l-passi li ġejjin:

| (a) | Għandhom isiru kontrolli tat-tnixxijiet sa 8 sigħat qabel il-kampjunar tal-emissjonijiet skont il-paragrafu 9.3.4. |
| --- | --- |

(a)

Għandhom isiru kontrolli tat-tnixxijiet sa 8 sigħat qabel il-kampjunar tal-emissjonijiet skont il-paragrafu 9.3.4.

| (b) | Għall-kampjunar bil-lott, għandhom jitqabbdu mezzi ta’ ħażna nodfa, bħal boroż bl-arja miġbuda. |
| --- | --- |

(b)

Għall-kampjunar bil-lott, għandhom jitqabbdu mezzi ta’ ħażna nodfa, bħal boroż bl-arja miġbuda.

| (c) | L-istrumenti tal-kejl kollha għandhom jiġu startjati skont l-istruzzjonijiet tal-fabbrikant u ġudizzju tajjeb tal-inġinerija. |
| --- | --- |

(c)

L-istrumenti tal-kejl kollha għandhom jiġu startjati skont l-istruzzjonijiet tal-fabbrikant u ġudizzju tajjeb tal-inġinerija.

| (d) | Għandhom jiġu startjati s-sistemi ta’ dilwizzjoni, il-pompi tal-kampjun, il-fannijiet tat-tkessiħ, u s-sistema li tiġbor id-dejta. |
| --- | --- |

(d)

Għandhom jiġu startjati s-sistemi ta’ dilwizzjoni, il-pompi tal-kampjun, il-fannijiet tat-tkessiħ, u s-sistema li tiġbor id-dejta.

| (e) | Ir-rati ta’ fluss tal-kampjun għandhom jiġu aġġustati għal-livelli mixtieqa, bl-użu ta’ fluss tal-bypass, jekk mixtieq. |
| --- | --- |

(e)

Ir-rati ta’ fluss tal-kampjun għandhom jiġu aġġustati għal-livelli mixtieqa, bl-użu ta’ fluss tal-bypass, jekk mixtieq.

| (f) | L-iskambjaturi tas-sħana fis-sistema ta’ kampjunar għandhom jiġu msaħħna jew imkessħa minn qabel fil-meded tat-temperatura ta’ ħidma tagħhom għal test. |
| --- | --- |

(f)

L-iskambjaturi tas-sħana fis-sistema ta’ kampjunar għandhom jiġu msaħħna jew imkessħa minn qabel fil-meded tat-temperatura ta’ ħidma tagħhom għal test.

| (g) | Komponenti msaħħna jew imkessħa bħal linji tal-kampjun, filters, apparat li jkessaħ, u pompi għandhom jitħallew jistabbilizzaw fit-temperaturi ta’ ħidma tagħhom. |
| --- | --- |

(g)

Komponenti msaħħna jew imkessħa bħal linji tal-kampjun, filters, apparat li jkessaħ, u pompi għandhom jitħallew jistabbilizzaw fit-temperaturi ta’ ħidma tagħhom.

| (h) | Il-fluss tas-sistema ta’ dilwizzjoni tal-egżost għandu jinxtegħel mill-anqas 10 minuti qabel sekwenza tat-test. |
| --- | --- |

(h)

Il-fluss tas-sistema ta’ dilwizzjoni tal-egżost għandu jinxtegħel mill-anqas 10 minuti qabel sekwenza tat-test.

| (i) | Kwalunkwe strument ta’ integrazzjoni elettronika għandu jiġi azzerat jew azzerat mill-ġdid, qabel il-bidu ta’ kwalunkwe intervall tat-test. |
| --- | --- |

(i)

Kwalunkwe strument ta’ integrazzjoni elettronika għandu jiġi azzerat jew azzerat mill-ġdid, qabel il-bidu ta’ kwalunkwe intervall tat-test.

7.5.3.   Iċċekkjar tal-analizzaturi tal-gass.

Għandhom jintgħażlu l-meded tal-analizzaturi tal-gass. Jistgħu jintużaw analizzaturi tal-emissjonijiet bi qlib awtomatiku jew manwali tal-medda. Matul iċ-ċiklu tat-test, ma għandhiex tinqaleb il-medda tal-analizzaturi tal-emissjonijiet. Fl-istess ħin il-kisbiet tal-amplifikatur(i) operattiv(i) analogu(i) ta’ analizzatur ma jistgħux jinqalbu matul iċ-ċiklu tat-test.

Ir-rispons żero u tal-firxa għandu jiġi determinat għall-analizzaturi kollha bl-użu ta’ gassijiet traċċabbli internazzjonalment li jilħqu l-ispeċifikazzjonijiet tal-paragrafu 9.3.3. L-analizzaturi FID għandhom jiġu mifruxa fuq bażi ta’ numru tal-karbonju ta’ wieħed (C1).

7.5.4.   Preparazzjoni tal-filtru ta’ kampjunar tal-partikuli

Tal-inqas siegħa qabel it-test, il-filtru għandu jitpoġġa f’dixx petri, li jkun imħares kontra l-kontaminazzjoni mit-trab, u jippermetti l-bdil tal-arja, u jitqiegħed f’kompartiment tal-użin għall-istabbilizzazzjoni. Fl-aħħar tal-perjodu ta’ stabbilizzazzjoni, għandu jintiżen il-filtru u jiġi rreġistrat il-piż tara. Il-filtru mbagħad għandu jiġi maħżun f’dixx petri magħluq jew f’kontenitur tal-filtru ssiġillat sakemm ikun meħtieġ għall-ittestjar. Il-filtru għandu jintuża fi żmien tmien sigħat minn meta jitneħħa mill-kompartiment tal-użin.

7.5.5.   Aġġustament tas-sistema ta’ dilwizzjoni

Il-fluss totali tal-gass tal-egżost dilwit ta’ sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss sħiħ jew il-fluss ta’ gass tal-egżost dilwit mgħoddi tul sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali għandu jiġi stabbilit biex tkun eliminata l-kondensazzjoni tal-ilma fis-sistema, u biex tinkiseb temperatura tal-wiċċ tal-filtru bejn 315 K (42 °C) u 325 K (52 °C).

7.5.6.   Startjar tas-sistema ta’ kampjunar tal-partikuli

Is-sistema ta’ kampjunar tal-partikuli għandha tiġi startjata u titħaddem fuq bypass. Il-livell ta’ partikuli fl-isfond tad-dilwent jista’ jiġi determinat billi jittieħed kampjun tad-dilwent qabel id-dħul tal-gass tal-egżost fil-mina ta’ dilwizzjoni. Il-kejl jista’ jsir qabel jew wara t-test. Jekk il-kejl isir kemm fil-bidu kif ukoll fl-aħħar taċ-ċiklu, tista’ tittieħed il-medja tal-valuri. Jekk tintuża sistema ta’ kampjunar differenti għall-kejl fl-isfond, il-kejl għandu jsir b’mod parallel għall-prova tat-test.

7.6.   Prova taċ-ċiklu WHTC

7.6.1.   Tberrid tal-magna

Tista’ tiġi applikata proċedura ta’ tberrid b’mod naturali jew sfurzat. Għal tberrid sfurzat, għandu jintuża ġudizzju tajjeb tal-inġinerija sabiex ikunu stabbiliti sistemi biex jibagħtu arja tat-tkessiħ tul il-magna, biex jibagħtu żejt frisk tul is-sistema ta’ lubrifikazzjoni tal-magna, biex ineħħu s-sħana mil-likwidu tat-tkessiħ tul is-sistema tat-tkessiħ tal-magna, u biex ineħħu s-sħana mis-sistema ta’ trattament wara l-egżost. Fil-każ ta’ tberrid sfurzat tas-sistema ta’ trattament wara, ma għandhiex tiġi applikata l-arja tat-tkessiħ sakemm is-sistema ta’ trattament wara ma tkunx birdet għal taħt it-temperatura ta’ attivazzjoni katalittika tagħha. Kwalunkwe proċedura ta’ tkessiħ li tirriżulta f’emissjonijiet mhux rappreżentattivi mhijiex permessa.

7.6.2.   Test bi startjar kiesaħ

It-test bi startjar kiesaħ għandu jinbeda meta t-temperaturi tal-lubrikant tal-magna, tal-likwidu għat-tkessiħ, u tas-sistemi ta’ trattament wara jkunu kollha bejn 293 u 303 K (20 u 30 °C). Il-magna għandha tiġi startjata bl-użu ta’ wieħed mill-metodi li ġejjin:

| (a) | il-magna għandha tiġi startjata kif rakkomandat fil-manwal tas-sidien bl-użu ta’ mutur tal-produzzjoni li jistartja u batterija ċċarġjata b’mod adegwat jew ta’ provvista tal-elettriku xierqa; jew |
| --- | --- |

(a)

il-magna għandha tiġi startjata kif rakkomandat fil-manwal tas-sidien bl-użu ta’ mutur tal-produzzjoni li jistartja u batterija ċċarġjata b’mod adegwat jew ta’ provvista tal-elettriku xierqa; jew

| (b) | il-magna għandha tiġi startjata bl-użu ta’ dinamometru. Il-magna għandha tkun imħaddma fil-limiti ta’ ± 25 fil-mija tal-veloċità tipika tagħha tal-krank fl-użu. Il-krank għandu jitwaqqaf fi żmien sekonda wara t-tħaddim tal-magna. Jekk il-magna ma tistartjax wara 15-il sekonda ta’ krank, il-krank għandu jitwaqqaf u għandha tiġi stabbilita r-raġuni għan-nuqqas ta’ startjar, sakemm il-manwal tas-sidien jew il-manwal ta’ servizz u tiswija ma jiddeskrivix il-ħin itwal tal-krank bħala normali. |
| --- | --- |

(b)

il-magna għandha tiġi startjata bl-użu ta’ dinamometru. Il-magna għandha tkun imħaddma fil-limiti ta’ ± 25 fil-mija tal-veloċità tipika tagħha tal-krank fl-użu. Il-krank għandu jitwaqqaf fi żmien sekonda wara t-tħaddim tal-magna. Jekk il-magna ma tistartjax wara 15-il sekonda ta’ krank, il-krank għandu jitwaqqaf u għandha tiġi stabbilita r-raġuni għan-nuqqas ta’ startjar, sakemm il-manwal tas-sidien jew il-manwal ta’ servizz u tiswija ma jiddeskrivix il-ħin itwal tal-krank bħala normali.

7.6.3.   Perjodu ta’ hot soak

Hekk kif jitlesta t-test bi startjar kiesaħ, il-magna għandha tiġi kkundizzjonata għat-test tal-istartjar sħun billi jintuża perjodu ta' 10 + 1 minuti ta’ hot soak..

7.6.4.   Test bi startjar sħun

Il-magna għandha tiġi startjata fit-tmiem tal-perjodu ta’ hot soak kif definit fil-paragrafu 7.6.3. bl-użu tal-metodi ta’ startjar mogħtija fil-paragrafu 7.6.2.

7.6.5.   Sekwenza tat-test

Is-sekwenza tat-test kemm bi startjar kiesaħ kif ukoll bi startjar sħun għandha tibda hekk kif tistartja l-magna. Wara li tkun bdiet taħdem il-magna, għandu jinbeda l-kontroll taċ-ċiklu sabiex il-ħidma tal-magna taqbel mal-ewwel punt stabbilit taċ-ċiklu.

Il-WHTC għandu jsir skont iċ-ċiklu ta’ referenza kif stabbilit fil-paragrafu 7.4. Il-punti stabbiliti tal-veloċità tal-magna u tal-kmand tat-torque għandhom jingħataw f’5 Hz (rakkomandat 10 Hz) jew akbar. Il-punti stabbiliti għandhom jiġu kkalkulati b’interpolazzjoni lineari bejn il-punti stabbiliti ta’ 1 Hz taċ-ċiklu ta’ referenza. Il-veloċità u t-torque proprji tal-magna għandhom jiġu rreġistrati għall-inqas darba kull sekonda matul iċ-ċiklu tat-test (1 Hz), u s-sinjali jistgħu jiġu ffiltrati elettronikament.

7.6.6.   Ġbir ta’ dejta rilevanti dwar l-emissjonijiet

Fil-bidu tas-sekwenza tat-test, għandu jiġi startjat it-tagħmir tal-kejl, fl-istess waqt:

| (a) | ibda iġbor jew analizza d-dilwent, jekk tintuża sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss sħiħ; |
| --- | --- |

(a)

ibda iġbor jew analizza d-dilwent, jekk tintuża sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss sħiħ;

| (b) | ibda iġbor jew analizza l-gass tal-egżost dilwit jew mhux trattat, skont il-metodu użat; |
| --- | --- |

(b)

ibda iġbor jew analizza l-gass tal-egżost dilwit jew mhux trattat, skont il-metodu użat;

| (c) | ibda kejjel l-ammont ta’ gass tal-egżost dilwit u t-temperaturi u l-pressjonijiet meħtieġa; |
| --- | --- |

(c)

ibda kejjel l-ammont ta’ gass tal-egżost dilwit u t-temperaturi u l-pressjonijiet meħtieġa;

| (d) | ibda rreġistra r-rata tal-fluss tal-massa tal-gass tal-egżost, jekk tintuża analiżi tal-gass tal-egżost mhux trattat; |
| --- | --- |

(d)

ibda rreġistra r-rata tal-fluss tal-massa tal-gass tal-egżost, jekk tintuża analiżi tal-gass tal-egżost mhux trattat;

| (e) | ibda rreġistra d-dejta ta’ reazzjoni tal-veloċità u tat-torque tad-dinamometru. |
| --- | --- |

(e)

ibda rreġistra d-dejta ta’ reazzjoni tal-veloċità u tat-torque tad-dinamometru.

Jekk jintuża kejl tal-egżost mhux trattat, il-konċentrazzjonijiet tal-emissjonijiet (NM)HC, CO u NOx) u r-rata tal-fluss tal-massa tal-gass tal-egżost għandhom jitkejlu kontinwament u jinħażnu b’rata ta’ mill-anqas 2 Hz fuq sistema tal-kompjuter. Id-dejta l-oħra kollha tista’ tiġi rreġistrata b’rata ta’ kampjunar ta’ mill-inqas 1 Hz. Għall-analizzaturi analogi, ir-rispons għandu jiġi rreġistrat, u d-dejta ta’ kalibrazzjoni tista’ tiġi applikata online jew offline matul l-evalwazzjoni tad-dejta.

Jekk tintuża sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss sħiħ, l-HC u n-NOx għandhom jitkejlu kontinwament fil-mina ta’ dilwizzjoni bi frekwenza ta’ mill-inqas 2 Hz. Il-konċentrazzjonijiet medji għandhom jiġu determinati bl-integrazzjoni tas-sinjali tal-analizzatur matul iċ-ċiklu tat-test. Il-ħin ta’ reazzjoni tas-sistema ma għandux ikun itwal minn 20 s, u għandu jkun ikkoordinat mal-varjazzjonijiet fil-fluss CVS u mal-bilanċi tal-ħin ta’ kampjunar/taċ-ċiklu tat-test, jekk ikun hemm bżonn. Il-CO, CO2, u n-NMHC jistgħu jiġu determinati bl-integrazzjoni ta’ sinjali ta’ kejl kontinwu jew bl-analiżi tal-konċentrazzjonijiet fil-borża ta’ kampjunar, miġbura matul iċ-ċiklu. Il-konċentrazzjonijiet tal-inkwinanti gassużi fid-dilwent għandhom jiġu determinati qabel il-punt fejn l-egżost jidħol fil-mina ta’ dilwizzjoni permezz ta’ integrazzjoni jew bil-ġbir fil-borża tal-isfond. Il-parametri l-oħra kollha li jridu jitkejlu għandhom jiġu rreġistrati b’minimu ta’ kejl wieħed kull sekonda (1 Hz).

7.6.7.   Kampjunar tal-partikuli

Fil-bidu tas-sekwenza tat-test, is-sistema ta’ kampjunar tal-partikuli għandha tinbidel minn bypass għal ġbir tal-partikuli

Jekk tintuża sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali, il-pompa(pompi) ta’ kampjunar għandhom jiġu kkontrollati, sabiex ir-rata ta’ fluss tul is-sonda ta’ kampjun tal-partikuli jew it-tubu ta’ trasferiment tinżamm proporzjonali mar-rata tal-fluss tal-massa tal-egżost kif stabbilit skont il-paragrafu 9.4.6.1.

Jekk tintuża sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss sħiħ, il-pompa/pompi tal-kampjun għandhom jiġu aġġustati sabiex ir-rata tal-fluss tul is-sonda tal-kampjun tal-partikuli jew it-tubu tat-trasferiment tinżamm f’valur fil-limiti ta’ ±2,5 fil-mija tar-rata tal-fluss stabbilita. Jekk jintuża kumpens għall-fluss (jiġifieri kontroll proporzjonali tal-fluss tal-kampjun), għandu jintwera li l-proporzjon tal-fluss tal-mina prinċipali għall-fluss tal-kampjun tal-partikuli ma jinbidilx b’aktar minn ±2,5 fil-mija tal-valur stabbilit tiegħu (minbarra l-ewwel 10 sekondi ta’ kampjunar). It-temperatura u l-pressjoni medji fil-miter(s) tal-gass jew fil-bokka tal-istrumentazzjoni tal-fluss għandhom jiġu rreġistrati. Jekk ir-rata tal-fluss stabbilita ma tkunx tista’ tinżamm matul iċ-ċiklu komplet fil-limiti ta’ ±2,5 fil-mija minħabba tagħbija għolja ta’ partikuli fuq il-filtru, it-test għandu jiġi annullat. It-test għandu jsir mill-ġdid bl-użu ta’ rata aktar baxxa ta’ fluss tal-kampjun.

7.6.8.   Twaqqif tal-magna u malfunzjoni tat-tagħmir

Jekk il-magna tieqaf xi mkien matul it-test bi startjar kiesaħ, it-test għandu jiġi annullat. Il-magna għandha tiġi prekondizzjonata u startjata mill-ġdid skont ir-rekwiżiti tal-paragrafu 7.6.2, u t-test irid jiġi ripetut.

Jekk il-magna tieqaf xi mkien matul it-test bi startjar sħun, it-test bi startjar sħun għandu jiġi annullat. Il-magna għandha tiġi mgħaddsa skont il-paragrafu 7.6.3, u t-test bi startjar sħun irid jiġi ripetut. F’dan il-każ, it-test bi startjar kiesaħ ma għandux bżonn jiġi ripetut.

Jekk isseħħ malfunzjoni f’xi wieħed mit-tagħmir tat-test meħtieġ matul iċ-ċiklu tat-test, it-test għandu jiġi annullat u ripetut skont id-dispożizzjonijiet imsemmija hawn fuq.

7.7.   Prova taċ-ċiklu WHSC

7.7.1.   Prekondizzjonament tas-sistema ta’ dilwizzjoni u tal-magna

Is-sistema ta’ dilwizzjoni u l-magna għandhom jiġu startjati u msaħħna skont il-paragrafu 7.4.1. Wara t-tisħin, il-magna u s-sistema ta’ kampjunar għandhom jiġu prekondizzjonati permezz tat-tħaddim tal-magna fil-modalità 9 (ara l-paragrafu 7.2.2, tabella 1) għal mill-inqas 10 minuti filwaqt li fl-istess ħin titħaddem is-sistema ta’ dilwizzjoni. Jistgħu jinġabru kampjuni ta’ emissjonijiet ta’ partikuli bi prova. Dawn il-filtri tal-kampjuni ma għandhomx bżonn jiġu stabbilizzati jew jintiżnu, u jistgħu jitwarrbu. Ir-rati tal-fluss għandhom jiġu ssettjati fir-rati approssimattivi tal-fluss magħżula għall-ittestjar. Il-magna għandha tiġi mitfija wara l-prekondizzjonament.

7.7.2.   Startjar tal-magna

5 ± 1 minuti wara t-tlestija tal-prekondizzjonament fil-modalità 9 kif deskritt fil-paragrafu 7.7.1, il-magna għandha tiġi startjata skont il-proċedura ta’ startjar irrakkomandata mill-fabbrikant fil-manwal tas-sid, bl-użu jew ta’ mutur tal-produzzjoni li jistartja jew tad-dinamometru skont il-paragrafu 7.6.2.

7.7.3.   Sekwenza tat-test

Is-sekwenza tat-test għandha tibda wara li l-magna tkun qiegħda taħdem u fi żmien minuta wara li tiġi kkontrollata l-ħidma tal-magna sabiex taqbel mal-ewwel modalità taċ-ċiklu (mhux ingranata).

Il-WHSC għandu jsir skont l-ordni tal-modalitajiet tat-test imniżżla fit-tabella 1 tal-paragrafu 7.2.2.

7.7.4.   Ġbir ta’ dejta rilevanti dwar l-emissjonijiet

Fil-bidu tas-sekwenza tat-test, għandu jiġi startjat it-tagħmir tal-kejl, fl-istess waqt:

| (a) | ibda iġbor jew analizza l-arja ta’ dilwizzjoni, jekk tintuża sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss sħiħ; |
| --- | --- |

(a)

ibda iġbor jew analizza l-arja ta’ dilwizzjoni, jekk tintuża sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss sħiħ;

| (b) | ibda iġbor jew analizza l-gass tal-egżost dilwit jew mhux trattat, skont il-metodu użat; |
| --- | --- |

(b)

ibda iġbor jew analizza l-gass tal-egżost dilwit jew mhux trattat, skont il-metodu użat;

| (c) | ibda kejjel l-ammont ta’ gass tal-egżost dilwit u t-temperaturi u l-pressjonijiet meħtieġa; |
| --- | --- |

(c)

ibda kejjel l-ammont ta’ gass tal-egżost dilwit u t-temperaturi u l-pressjonijiet meħtieġa;

| (d) | ibda rreġistra r-rata tal-fluss tal-massa tal-gass tal-egżost, jekk tintuża analiżi tal-gass tal-egżost mhux trattat; |
| --- | --- |

(d)

ibda rreġistra r-rata tal-fluss tal-massa tal-gass tal-egżost, jekk tintuża analiżi tal-gass tal-egżost mhux trattat;

| (e) | ibda rreġistra d-dejta ta’ reazzjoni tal-veloċità u tat-torque tad-dinamometru. |
| --- | --- |

(e)

ibda rreġistra d-dejta ta’ reazzjoni tal-veloċità u tat-torque tad-dinamometru.

Jekk jintuża kejl tal-egżost mhux trattat, il-konċentrazzjonijiet tal-emissjonijiet ((NM)HC, CO u NOx) u r-rata tal-fluss tal-massa tal-gass tal-egżost għandhom jitkejlu kontinwament u jinħażnu b’rata ta’ mill-anqas 2 Hz fuq sistema tal-kompjuter. Id-dejta l-oħra kollha tista’ tiġi rreġistrata b’rata ta’ kampjun ta’ mill-inqas 1 Hz. Għall-analizzaturi analogi, ir-rispons għandu jiġi rreġistrat, u d-dejta ta’ kalibrazzjoni tista’ tiġi applikata online jew offline matul l-evalwazzjoni tad-dejta.

Jekk tintuża sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss sħiħ, l-HC u n-NOx għandhom jitkejlu kontinwament fil-mina tad-dilwizzjoni bi frekwenza ta’ mill-inqas 2 Hz. Il-konċentrazzjonijiet medji għandhom jiġu determinati bl-integrazzjoni tas-sinjali tal-analizzatur matul iċ-ċiklu tat-test. Il-ħin ta’ reazzjoni tas-sistema ma għandux ikun itwal minn 20 s, u għandu jkun ikkoordinat mal-varjazzjonijiet fil-fluss CVS u mal-bilanċi tal-ħin ta’ kampjunar/taċ-ċiklu tat-test, jekk ikun hemm bżonn. Il-CO, CO2, u n-NMHC jistgħu jiġu determinati bl-integrazzjoni ta’ sinjali ta’ kejl kontinwu jew bl-analiżi tal-konċentrazzjonijiet fil-borża ta’ kampjunar, miġbura matul iċ-ċiklu. Il-konċentrazzjonijiet tal-inkwinanti gassużi fid-dilwent għandhom jiġu determinati qabel il-punt fejn l-egżost jidħol fil-mina ta’ dilwizzjoni permezz ta’ integrazzjoni jew billi jinġabru fil-borża tal-isfond. Il-parametri l-oħra kollha li jridu jitkejlu għandhom jiġu rreġistrati b’minimu ta’ kejl wieħed kull sekonda (1 Hz).

7.7.5.   Kampjunar tal-partikuli

Fil-bidu tas-sekwenza tat-test, is-sistema ta’ kampjunar tal-partikuli għandha tinbidel minn bypass għal ġbir tal-partikuli. Jekk tintuża sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali, il-pompa(pompi) ta’ kampjunar għandhom jiġu kkontrollati, sabiex ir-rata ta’ fluss tul is-sonda ta’ kampjun tal-partikuli jew it-tubu tat-trasferiment tinżamm proporzjonali mar-rata tal-fluss tal-massa tal-egżost kif stabbilit skont il-paragrafu 9.4.6.1.

Jekk tintuża sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss sħiħ, il-pompa/pompi tal-kampjun għandhom jiġu aġġustati sabiex ir-rata tal-fluss tul is-sonda tal-kampjun tal-partikuli jew it-tubu tat-trasferiment tinżamm f’valur fil-limiti ta’ ±2,5 fil-mija tar-rata tal-fluss stabbilita. Jekk jintuża kumpens għall-fluss (jiġifieri kontroll proporzjonali tal-fluss tal-kampjun), għandu jintwera li l-proporzjon tal-fluss tal-mina prinċipali għall-fluss tal-kampjun tal-partikuli ma jinbidilx b’aktar minn ±2,5 fil-mija tal-valur stabbilit tiegħu (minbarra l-ewwel 10 sekondi tal-kampjunar). Għandhom jiġu rreġistrati t-temperatura u l-pressjoni medji fil-miter(s) tal-gass jew fil-bokka tal-istrumentazzjoni tal-fluss. Jekk ir-rata tal-fluss stabbilita ma tkunx tista’ tinżamm matul iċ-ċiklu komplet fil-limiti ta’ ±2,5 fil-mija minħabba tagħbija għolja ta’ partikuli fuq il-filtru, it-test għandu jiġi annullat. It-test għandu jsir mill-ġdid bl-użu ta’ rata aktar baxxa ta’ fluss tal-kampjun.

7.7.6.   Twaqqif tal-magna u malfunzjoni tat-tagħmir

Jekk il-magna tieqaf xi mkien matul iċ-ċiklu, it-test għandu jiġi annullat. Il-magna għandha tiġi prekondizzjonata skont il-paragrafu 7.7.1 u startjata mill-ġdid skont il-paragrafu 7.7.2, u t-test irid jiġi ripetut.

Jekk isseħħ malfunzjoni f’xi wieħed mit-tagħmir tat-test meħtieġ matul iċ-ċiklu tat-test, it-test għandu jiġi annullat u ripetut skont id-dispożizzjonijiet imsemmija aktar ’il fuq.

7.8.   Proċeduri ta’ wara t-test

7.8.1.   Tħaddim wara t-test

Mat-tlestija tat-test, il-kejl tar-rata tal-fluss tal-massa tal-gass tal-egżost, il-volum tal-gass tal-egżost dilwit, il-fluss tal-gass fil-boroż tal-ġbir u l-pompa tal-kampjun tal-partikuli għandhom jitwaqqfu. Fil-każ ta’ sistema ta’ analizzatur integranti, il-kampjunar għandu jitkompla sakemm jgħaddu l-ħinijiet ta’ rispons tas-sistema.

7.8.2.   Verifika tal-kampjunar proporzjonali

Għal kwalunkwe kampjun ta’ lott proporzjonali, bħal kampjun ta’ borża jew kampjun ta’ PM, għandu jiġi verifikat li nżamm kampjunar proporzjonali skont il-paragrafi 7.6.7 u 7.7.5. Kwalunkwe kampjun li ma jissodisfax ir-rekwiżit għandu jiġi annullat.

7.8.3.   Kondizzjonament u wżin tal-PM

Il-filtru tal-partikuli għandu jitpoġġa f’kontenituri mgħottija jew issiġillati jew il-ħolders tal-filtri għandhom ikunu magħluqa, sabiex il-filtri tal-kampjuni jiġu mħarsa kontra l-kontaminazzjoni ambjentali. Imħares b’dan il-mod, il-filtru għandu jitreġġa’ lura fil-kompartiment tal-użu. Il-filtru għandu jiġi kondizzjonat għal mill-anqas siegħa, u mbagħad jintiżen skont il-paragrafu 9.4.5. Il-piż totali tal-filtru għandu jiġi rreġistrat.

7.8.4.   Verifika taċ-ċaqliq

Malli jkun prattikabbli iżda mhux aktar tard minn 30 minuta wara li jitlesta ċ-ċiklu tat-test jew matul il-perjodu ta’ soak, għandhom jiġu determinati r-risponsi żero u tal-ispan tal-meded tal-analizzaturi gassużi użati. Għall-iskop ta’ dan il-paragrafu, iċ-ċiklu tat-test huwa definit kif ġej:

| (a) | għall-WHTC: is-sekwenza sħiħa kiesaħ – soak – sħun, |
| --- | --- |

(a)

għall-WHTC: is-sekwenza sħiħa kiesaħ – soak – sħun,

| (b) | għat-test bi startjar sħun WHTC (paragrafu 6.6): is-sekwenza soak – sħun, |
| --- | --- |

(b)

għat-test bi startjar sħun WHTC (paragrafu 6.6): is-sekwenza soak – sħun,

| (c) | għat-test bi startjar sħun WHTC b’riġenerazzjoni multipla (paragrafu 6.6): in-numru totali ta’ testijiet bi startjar sħun, |
| --- | --- |

(c)

għat-test bi startjar sħun WHTC b’riġenerazzjoni multipla (paragrafu 6.6): in-numru totali ta’ testijiet bi startjar sħun,

| (d) | għall-WHSC: iċ-ċiklu tat-test. |
| --- | --- |

(d)

għall-WHSC: iċ-ċiklu tat-test.

Id-dispożizzjonijiet li ġejjin japplikaw għaċ-ċaqliq tal-analizzatur:

| (a) | ir-risponsi żero u tal-ispan ta’ qabel it-test u r-risponsi żero u tal-ispan ta’ wara t-test jistgħu jiġu jiddaħħlu direttament fl-ekwazzjoni 66 tal-paragrafu 8.6.1 mingħajr ma jiġi determinat ċaqliq, |
| --- | --- |

(a)

ir-risponsi żero u tal-ispan ta’ qabel it-test u r-risponsi żero u tal-ispan ta’ wara t-test jistgħu jiġu jiddaħħlu direttament fl-ekwazzjoni 66 tal-paragrafu 8.6.1 mingħajr ma jiġi determinat ċaqliq,

| (b) | jekk id-differenza fiċ-ċaqliqbejn ir-riżultati ta’ qabel it-test u r-riżultati ta’ wara t-test tkun inqas minn 1 fil-mija tal-iskala sħiħa, il-konċentrazzjonijiet imkejla jistgħu jintużaw mhux aġġustati jew jistgħu jiġu aġġustati għaċ-ċaqliq skont il-paragrafu 8.6.1, |
| --- | --- |

(b)

jekk id-differenza fiċ-ċaqliqbejn ir-riżultati ta’ qabel it-test u r-riżultati ta’ wara t-test tkun inqas minn 1 fil-mija tal-iskala sħiħa, il-konċentrazzjonijiet imkejla jistgħu jintużaw mhux aġġustati jew jistgħu jiġu aġġustati għaċ-ċaqliq skont il-paragrafu 8.6.1,

| (c) | jekk id-differenza fiċ-ċaqliq bejn ir-riżultati ta’ qabel it-test u r-riżultati ta’ wara t-test tkun daqs jew akbar minn 1 fil-mija tal-iskala sħiħa, it-test għandu jiġi annullat jew il-konċentrazzjonijiet imkejla għandhom jiġu aġġustati għaċ-ċaqliq skont il-paragrafu 8.6.1. |
| --- | --- |

(c)

jekk id-differenza fiċ-ċaqliq bejn ir-riżultati ta’ qabel it-test u r-riżultati ta’ wara t-test tkun daqs jew akbar minn 1 fil-mija tal-iskala sħiħa, it-test għandu jiġi annullat jew il-konċentrazzjonijiet imkejla għandhom jiġu aġġustati għaċ-ċaqliq skont il-paragrafu 8.6.1.

7.8.5.   Analiżi tal-kampjunar gassuż bil-borża

Malli jkun prattikabbli, għandu jsir dan li ġej:

| (a) | il-kampjuni gassużi fil-borża għandhom jiġu analizzati mhux aktar tard minn 30 minuta wara li jitlesta t-test bi startjar sħun jew matul il-perjodu ta’ soak għat-test bi startjar kiesaħ, |
| --- | --- |

(a)

il-kampjuni gassużi fil-borża għandhom jiġu analizzati mhux aktar tard minn 30 minuta wara li jitlesta t-test bi startjar sħun jew matul il-perjodu ta’ soak għat-test bi startjar kiesaħ,

| (b) | il-kampjuni fl-isfond għandhom jiġu analizzati mhux aktar tard minn 60 minuta wara li jitlesta t-test bi startjar sħun. |
| --- | --- |

(b)

il-kampjuni fl-isfond għandhom jiġu analizzati mhux aktar tard minn 60 minuta wara li jitlesta t-test bi startjar sħun.

7.8.6.   Validazzjoni tal-prestazzjoni matul iċ-ċiklu

Qabel ma tiġi kkalkulata l-prestazzjoni proprja matul iċ-ċiklu, kwalunkwe punt irreġistrat matul l-istartjar tal-magna għandu jitħalla barra. Il-prestazzjoni proprja matul iċ-ċiklu għandha tiġi determinata matul iċ-ċiklu tat-test billi jintużaw simultanjament il-valuri proprji tal-veloċità u tat-torque sabiex ikunu kkalkulati l-valuri għall-qawwa istantanja tal-magna. Il-valuri tal-qawwa istantanja tal-magna għandhom jiġu integrati matul iċ-ċiklu tat-test sabiex tiġi kkalkulata l-prestazzjoni proprja matul iċ-ċiklu W
  act (kWh). Jekk ma jkunux imwaħħla awżiljarji/tagħmir skont il-paragrafu 6.3.1, il-valuri tal-qawwa istantanja għandhom jiġu korretti bl-użu tal-ekwazzjoni (4) fil-paragrafu 6.3.5.

L-istess metodoloġija kif deskritta fil-paragrafu 7.4.8 għandha tintuża sabiex tiġi integrata l-qawwa proprja tal-magna.

Il-prestazzjoni proprja matul iċ-ċiklu W
  act tintuża għal tqabbil mal-prestazzjoni matul iċ-ċiklu ta’ referenza W
  ref u biex jiġu kkalkulati l-emissjonijiet speċifiċi tal-brejk (ara l-paragrafu 8.6.3).

W
  act għandha tkun bejn 85 fil-mija u 105 fil-mija ta’ W
  ref.

7.8.7.   Statistika ta’ validazzjoni taċ-ċiklu tat-test

Għandhom isiru rigressjonijiet lineari tal-valuri proprji (n
  act, M
  act, P
  act) fuq il-valuri ta’ referenza n
  ref, M
  ref, P
  ref) kemm għall-WHTC kif ukoll għall-WHSC.

Sabiex jiġi minimizzat l-effett ta’ impreċiżjoni tal-intervall tal-ħin bejn il-valuri proprja u dawk ta’ referenza matul iċ-ċiklu, is-sekwenza kollha tas-sinjali proprja tal-veloċità u tat-torque tal-magna tista’ tiġi avvanzata jew ittardjata fil-ħin fir-rigward tal-veloċità ta’ referenza u tas-sekwenza tat-torque. Jekk is-sinjali proprja juru bidla, kemm il-veloċità kif ukoll it-torque għandhom jiġu aġġustati bl-istess ammont u fl-istess direzzjoni

Għandu jintuża l-metodu tal-inqas kwadrati, bl-ekwazzjoni l-aktar adattata li jkollha l-forma:

Formula (11)

fejn:

| y | hu l-valur proprja tal-veloċità (min–1), torque (Nm), jew qawwa (kW) |
| --- | --- |
| a1 | hi l-pendenza tal-linja ta’ rigressjoni |
| x | hu l-valur ta’ referenza tal-veloċità (min–1), torque (Nm), jew qawwa (kW) |
| a0 | hi l-interċettazzjoni y tal-linja ta’ rigressjoni |

y

hu l-valur proprja tal-veloċità (min–1), torque (Nm), jew qawwa (kW)

a1

hi l-pendenza tal-linja ta’ rigressjoni

x

hu l-valur ta’ referenza tal-veloċità (min–1), torque (Nm), jew qawwa (kW)

a0

hi l-interċettazzjoni y tal-linja ta’ rigressjoni

L-iżball standard tal-istima (SEE) ta’ y fuq x u l-koeffiċjent tad-determinazzjoni (r2) għandhom jiġu kkalkulati għal kull linja ta’ rigressjoni.

Huwa rrakkomandat li din l-analiżi ssir f’1 Hz. Sabiex test jitqies bħala validu, għandhom jintlaħqu l-kriterji tat-tabella 2 (WHTC) jew tat-tabella 3 (WHSC).

Tabella 2

Tolleranzi tal-linja ta’ rigressjoni għall-WHTC

| | Veloċità | Torque | Qawwa |
| --- | --- | --- | --- |
| Żball standard tal-istima (SEE) ta’ y fuq x | massimu ta’ 5 fil-mija tal-veloċità massima tat-test | massimu ta’ 10 fil-mija tat-torque massimu tal-magna | massimu ta’ 10 fil-mija tal-qawwa massima tal-magna |
| Pendenza tal-linja ta’ rigressjoni, a1 | 0,95 sa 1,03 | 0,83 – 1,03 | 0,89 – 1,03 |
| Koeffiċjent tad-determinazzjoni, r2 | minimu ta’ 0,970 | minimu ta’ 0,850 | minimu ta’ 0,910 |
| Interċettazzjoni y tal-linja ta’ rigressjoni, a0 | massimu ta’ 10 fil-mija tal-veloċità mhux ingranata | ± 20 Nm jew ± 2 fil-mija tat-torque massimu skont liema jkun l-akbar | ± 4 kW jew ± 2 fil-mija tal-qawwa massima skont liema jkun l-akbar |

Veloċità

Torque

Qawwa

Żball standard tal-istima (SEE) ta’ y fuq x

massimu ta’ 5 fil-mija tal-veloċità massima tat-test

massimu ta’ 10 fil-mija tat-torque massimu tal-magna

massimu ta’ 10 fil-mija tal-qawwa massima tal-magna

Pendenza tal-linja ta’ rigressjoni, a1

0,95 sa 1,03

0,83 – 1,03

0,89 – 1,03

Koeffiċjent tad-determinazzjoni, r2

minimu ta’ 0,970

minimu ta’ 0,850

minimu ta’ 0,910

Interċettazzjoni y tal-linja ta’ rigressjoni, a0

massimu ta’ 10 fil-mija tal-veloċità mhux ingranata

± 20 Nm jew ± 2 fil-mija tat-torque massimu skont liema jkun l-akbar

± 4 kW jew ± 2 fil-mija tal-qawwa massima skont liema jkun l-akbar

Tabella 3

Tolleranzi tal-linja ta’ rigressjoni għall-WHSC

| | Veloċità | Torque | Qawwa |
| --- | --- | --- | --- |
| Żball standard tal-istima (SEE) ta’ y fuq x | massimu ta’ 1 fil-mija tal-veloċità massima tat-test | massimu ta’ 2 fil-mija tat-torque massimu tal-magna | massimu ta’ 2 fil-mija tal-qawwa massima tal-magna |
| Pendenza tal-linja ta’ rigressjoni, a1 | 0,99 sa 1,01 | 0,98 – 1,02 | 0,98 – 1,02 |
| Koeffiċjent tad-determinazzjoni, r2 | minimu ta’ 0,990 | minimu ta’ 0,950 | minimu ta’ 0,950 |
| Interċettazzjoni y tal-linja ta’ rigressjoni, a0 | massimu ta’ 1 fil-mija tal-veloċità massima tat-test | ± 20 Nm jew ± 2 fil-mija tat-torque massimu skont liema jkun l-akbar | ± 4 kW jew ± 2 fil-mija tal-qawwa massima skont liema jkun l-akbar |

Veloċità

Torque

Qawwa

Żball standard tal-istima (SEE) ta’ y fuq x

massimu ta’ 1 fil-mija tal-veloċità massima tat-test

massimu ta’ 2 fil-mija tat-torque massimu tal-magna

massimu ta’ 2 fil-mija tal-qawwa massima tal-magna

Pendenza tal-linja ta’ rigressjoni, a1

0,99 sa 1,01

0,98 – 1,02

0,98 – 1,02

Koeffiċjent tad-determinazzjoni, r2

minimu ta’ 0,990

minimu ta’ 0,950

minimu ta’ 0,950

Interċettazzjoni y tal-linja ta’ rigressjoni, a0

massimu ta’ 1 fil-mija tal-veloċità massima tat-test

± 20 Nm jew ± 2 fil-mija tat-torque massimu skont liema jkun l-akbar

± 4 kW jew ± 2 fil-mija tal-qawwa massima skont liema jkun l-akbar

Għal skopijiet ta’ rigressjoni biss, jistgħu jitħallew barra punti skont it-tabella 4 qabel ma tiġi kkalkulata r-rigressjoni. Madankollu, dawn il-punti ma għandhomx jitħallew barra għall-kalkolu tal-prestazzjoni matul iċ-ċiklu u tal-emissjonijiet. It-tħollija barra ta’ punti tista’ tiġi applikata għaċ-ċiklu kollu jew għal xi parti minnu

Tabella 4

Tħollija barra permessa ta’ punti mill-analiżi tar-rigressjoni

| Episodju | Kundizzjonijiet | Tħollija barra permessa ta’ punti |
| --- | --- | --- |
| Talba minima tal-operatur (punt ta’ tħaddim mhux ingranat) | n
  ref = 0 fil-mija
  u

  M
  ref = 0 fil-mija
  u

  M
  act > (M
  ref – 0,02 M
  max. mapped torque)
  u

  M
  act < (M
  ref + 0,02 M
  max. mapped torque) | veloċità u qawwa |
| Talba minima tal-operatur (punt ta’ sewqan) | M
  ref < 0 fil-mija | qawwa u torque |
| Talba minima tal-operatur | n
  act ≤ 1,02 n
  ref u M
  act > M
  ref

  jew

  n
  act > n
  ref u M
  act ≤ M
  ref’
  jew

  n
  act > 1,02 n
  ref u M
  ref < M
  act ≤ (M
  ref + 0,02 M
  max. mapped torque) | qawwa u jew torque jew veloċità |
| Talba massima tal-operatur | n
  act < n
  ref u M
  act ≥ M
  ref

  jew

  n
  act ≥ 0,98 n
  ref u M
  act < M
  ref

  jew

  n
  act < 0,98 n
  ref u M
  ref > M
  act ≥ (M
  ref – 0,02 M
  max. mapped torque) | qawwa u jew torque jew veloċità |

Episodju

Kundizzjonijiet

Tħollija barra permessa ta’ punti

Talba minima tal-operatur (punt ta’ tħaddim mhux ingranat)

n
  ref = 0 fil-mija

u

M
  ref = 0 fil-mija

u

M
  act > (M
  ref – 0,02 M
  max. mapped torque)

u

M
  act < (M
  ref + 0,02 M
  max. mapped torque)

veloċità u qawwa

Talba minima tal-operatur (punt ta’ sewqan)

M
  ref < 0 fil-mija

qawwa u torque

Talba minima tal-operatur

n
  act ≤ 1,02 n
  ref u M
  act > M
  ref

jew

n
  act > n
  ref u M
  act ≤ M
  ref’

jew

n
  act > 1,02 n
  ref u M
  ref < M
  act ≤ (M
  ref + 0,02 M
  max. mapped torque)

qawwa u jew torque jew veloċità

Talba massima tal-operatur

n
  act < n
  ref u M
  act ≥ M
  ref

jew

n
  act ≥ 0,98 n
  ref u M
  act < M
  ref

jew

n
  act < 0,98 n
  ref u M
  ref > M
  act ≥ (M
  ref – 0,02 M
  max. mapped torque)

qawwa u jew torque jew veloċità

8.   KALKOLU TAL-EMISSJONI

Ir-riżultat tat-test finali għandu jitqarreb fi stadju wieħed għan-numru ta’ postijiet fuq il-lemin tal-punt deċimali indikat mill-istandard ta’ emissjoni applikabbli flimkien ma’ figura sinfikanti addizzjonali, skont l-ASTM E 29-06B. Ma huwa permess l-ebda tqarrib ta’ valuri intermedji li jwassal għar-riżultat finali tal-emissjonijiet speċifiċi għall-brejk.

Eżempji tal-proċeduri ta’ kalkolu huma mogħtija fl-Appendiċi 6.

Kalkolu tal-emissjonijiet fuq bażi molari, skont l-Anness 7 tal-gtr Nru [xx] fir-rigward tal-protokoll tat-test tal-emissjonijiet mill-egżost għal Makkinarju Mobbli Mhux tat-Toroq (NRMM), huwa permess bil-qbil minn qabel tal-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip.

8.1.   Korrezzjoni xotta/mxarrba

Jekk l-emissjonijiet jitkejlu fuq bażi xotta, il-konċentrazzjoni mkejla għandha tiġi konvertita għal bażi mxarrba skont l-ekwazzjoni li ġejja.

Formula (12)

fejn:

| c
  d | hija l-konċentrazzjoni xotta f’ppm jew f’perċentwali tal-volum |
| --- | --- |
| kw | huwa l-fattur ta’ korrezzjoni xott/imxarrab (k
  w,a, k
  w,e, jew k
  w,d skont l-ekwazzjoni rispettiva użata |

c
  d

hija l-konċentrazzjoni xotta f’ppm jew f’perċentwali tal-volum

kw

huwa l-fattur ta’ korrezzjoni xott/imxarrab (k
  w,a, k
  w,e, jew k
  w,d skont l-ekwazzjoni rispettiva użata

8.1.1.   Gass tal-egżost mhux trattat

Formula (13)

jew

Formula (14)

jew

Formula (15)

bi

Formula (16)

u

Formula (17)

fejn:

| H
  a | hija l-umdità tal-arja li tidħol, g ilma għal kull kg ta’ arja xotta |
| --- | --- |
| w
  ALF | huwa l-kontenut ta’ idroġenu tal-fjuwil, perċentwali tal-massa |
| q
  mf,i | hija r-rata tal-fluss istantanju tal-massa tal-fjuwil, kg/s |
| q
  mad,I | hija r-rata tal-fluss istantanju tal-massa tal-arja xotta li tidħol, kg/s |
| p
  r | hija l-pressjoni tal-fwar tal-ilma wara banju li jkessaħ, kPa |
| p
  b | hija l-pressjoni atmosferika totali, kPa |
| w
  DEL | huwa l-kontenut ta’ nitroġenu tal-fjuwil, perċentwali tal-massa |
| w
  EPS | huwa l-kontenut ta’ ossiġnu tal-fjuwil, perċentwali tal-massa |
| α | huwa l-proporzjon molari ta’ idroġenu tal-fjuwil |
| c
  CO2 | hija l-konċentrazzjoni xotta ta’ CO2, perċentwali |
| c
  CO | hija l-konċentrazzjoni xotta ta’ CO, perċentwali |

H
  a

hija l-umdità tal-arja li tidħol, g ilma għal kull kg ta’ arja xotta

w
  ALF

huwa l-kontenut ta’ idroġenu tal-fjuwil, perċentwali tal-massa

q
  mf,i

hija r-rata tal-fluss istantanju tal-massa tal-fjuwil, kg/s

q
  mad,I

hija r-rata tal-fluss istantanju tal-massa tal-arja xotta li tidħol, kg/s

p
  r

hija l-pressjoni tal-fwar tal-ilma wara banju li jkessaħ, kPa

p
  b

hija l-pressjoni atmosferika totali, kPa

w
  DEL

huwa l-kontenut ta’ nitroġenu tal-fjuwil, perċentwali tal-massa

w
  EPS

huwa l-kontenut ta’ ossiġnu tal-fjuwil, perċentwali tal-massa

α

huwa l-proporzjon molari ta’ idroġenu tal-fjuwil

c
  CO2

hija l-konċentrazzjoni xotta ta’ CO2, perċentwali

c
  CO

hija l-konċentrazzjoni xotta ta’ CO, perċentwali

L-ekwazzjonijiet (13) u (14) huma prinċipalment identiċi bil-fattur 1.008 fl-ekwazzjonijiet (13) u (15) ikun approssimattiv għad-denominatur aktar preċiż fl-ekwazzjoni (14).

8.1.2.   Gass tal-egżost dilwit

Formula (18)

jew

Formula (19)

bi

Formula (20)

fejn:

| α | huwa l-proporzjon molari ta’ idroġenu tal-fjuwil |
| --- | --- |
| c
  CO2w | hija l-konċentrazzjoni mxarrba ta’ CO2, perċentwali |
| c
  CO2d | hija l-konċentrazzjoni xotta ta’ CO2, perċentwali |
| H
  d | hija l-umdità tad-dilwent, g ilma kull kg ta’ arja xotta |
| H
  a | hija l-umdità tal-arja li tidħol, g ilma għal kull kg ta’ arja xotta |
| D | huwa l-fattur ta’ dilwizzjoni (ara l-paragrafu 8.5.2.3.2) |

α

huwa l-proporzjon molari ta’ idroġenu tal-fjuwil

c
  CO2w

hija l-konċentrazzjoni mxarrba ta’ CO2, perċentwali

c
  CO2d

hija l-konċentrazzjoni xotta ta’ CO2, perċentwali

H
  d

hija l-umdità tad-dilwent, g ilma kull kg ta’ arja xotta

H
  a

hija l-umdità tal-arja li tidħol, g ilma għal kull kg ta’ arja xotta

D

huwa l-fattur ta’ dilwizzjoni (ara l-paragrafu 8.5.2.3.2)

8.1.3.   Dilwent

Formula (21)

bi

Formula (22)

fejn:

| H
  d | hija l-umdità tad-dilwent, g ilma għal kull kg ta’ arja xotta |
| --- | --- |

H
  d

hija l-umdità tad-dilwent, g ilma għal kull kg ta’ arja xotta

8.2.   Korrezzjoni tan-NOx għall-umdità

Billi l-emissjoni tan-NOx tiddependi fuq il-kundizzjonijiet tal-arja ambjentali, il-konċentrazzjoni tan-NOx għandha tiġi korretta għall-umdità bil-fatturi mogħtija fil-paragrafu 8.2.1 jew 8.2.2. L-umdità tal-arja li tidħol Ha tista’ tinkiseb minn kejl tal-umdità relattiva, kejl tal-punt fejn tifforma n-nida, kejl tal-pressjoni tal-fwar jew kejl ta’ bozza xotta/mxarrba bl-użu ta’ ekwazzjonijiet ġeneralment aċċettati.

8.2.1.   Magni li jaħdmu b’kompressjoni

Formula (23)

fejn:

| H
  a | hija l-umdità tal-arja li tidħol, g ilma għal kull kg ta’ arja xotta |
| --- | --- |

H
  a

hija l-umdità tal-arja li tidħol, g ilma għal kull kg ta’ arja xotta

8.2.2.   Magni li jaqbdu bl-ispark plaggs

Formula (24)

fejn:

| H
  a | hija l-umdità tal-arja li tidħol, g ilma għal kull kg ta’ arja xotta |
| --- | --- |

H
  a

hija l-umdità tal-arja li tidħol, g ilma għal kull kg ta’ arja xotta

8.3.   Korrezzjoni għall-kapaċità ta’ żamma f’wiċċ l-ilma tal-filtru tal-partikuli

Il-massa tal-filtru ta’ kampjunar għandha tiġi korretta għall-kapaċità tagħha ta’ żamma f’wiċċ l-ilma fl-arja. Il-korrezzjoni għall-kapaċità taż-żamma f’wiċċ l-ilma tiddependi mid-densità tal-filtru ta’ kampjunar, mid-densità tal-arja u mid-densità tal-piż ta’ kalibrazzjoni tal-miżien, u ma tgħoddx għall-kapaċità taż-żamma f’wiċċ l-ilma tal-PM innifisha. Il-korrezzjoni għall-kapaċità ta’ żamma f’wiċċ l-ilma għandha tiġi applikata kemm għall-massa tara tal-filtru kif ukoll għall-massa totali tal-filtru.

Jekk id-densità tal-materjal tal-filtru ma tkunx magħrufa, għandhom jintużaw id-densitajiet li ġejjin:

| (a) | filtru ta’ fajber tal-ħġieġ miksi bit-teflon: 2 300 kg/m3 |
| --- | --- |

(a)

filtru ta’ fajber tal-ħġieġ miksi bit-teflon: 2 300 kg/m3

| (b) | filtru ta’ membrana tat-teflon: 2 144 kg/m3 |
| --- | --- |

(b)

filtru ta’ membrana tat-teflon: 2 144 kg/m3

| (c) | filtru ta’ membrana tat-teflon b’ċirku ta’ sostenn tal-polimetilpenten: 920 kg/m3 |
| --- | --- |

(c)

filtru ta’ membrana tat-teflon b’ċirku ta’ sostenn tal-polimetilpenten: 920 kg/m3

Għall-piżijiet ta’ kalibrazzjoni tal-istainless steel, għandha tintuża densità ta’ 8 000 kg/m3. Jekk il-materjal tal-piż ta’ kalibrazzjoni jkun differenti, id-densità tiegħu trid tkun magħrufa.

Għandha tintuża l-ekwazzjoni li ġejja:

Formula (25)

bi

Formula (26)

fejn:

| m
  uncor | hja l-massa tal-kampjun ta’ partikuli mhux korretta, mg |
| --- | --- |
| ρ
  a | hija d-densità tal-arja, kg/m3 |
| ρ
  w | hija d-densità tal-piż ta’ kalibrazzjoni tal-miżien, kg/m3 |
| ρ
  f | hija d-densità tal-filtru ta’ kampjunar tal-partikuli, kg/m3 |
| p
  b | hija l-pressjoni atmosferika totali, kPa |
| T
  a | hija t-temperatura tal-arja fl-ambjent tal-miżien, K |
| 28,836 | hija l-massa molari tal-arja fl-umdità ta’ referenza (282,5 K), g/mol |
| 8,3144 | huwa l-kostanti molari tal-gass |

m
  uncor

hja l-massa tal-kampjun ta’ partikuli mhux korretta, mg

ρ
  a

hija d-densità tal-arja, kg/m3

ρ
  w

hija d-densità tal-piż ta’ kalibrazzjoni tal-miżien, kg/m3

ρ
  f

hija d-densità tal-filtru ta’ kampjunar tal-partikuli, kg/m3

p
  b

hija l-pressjoni atmosferika totali, kPa

T
  a

hija t-temperatura tal-arja fl-ambjent tal-miżien, K

28,836

hija l-massa molari tal-arja fl-umdità ta’ referenza (282,5 K), g/mol

8,3144

huwa l-kostanti molari tal-gass

Il-massa tal-kampjun tal-partikuli mp użata fil-paragrafi 8.4.3 u 8.5.3 għandha tiġi kkalkulata kif ġej:

Formula (27)

fejn:

| m
  f,G | hija l-massa totali tal-filtru tal-partikuli korretta għall-kapaċità ta’ żamma f’wiċċ l-ilma, mg |
| --- | --- |
| m
  f,T | hija l-massa tara tal-filtru tal-partikuli korretta għall-kapaċità ta’ żamma f’wiċċ l-ilma, mg |

m
  f,G

hija l-massa totali tal-filtru tal-partikuli korretta għall-kapaċità ta’ żamma f’wiċċ l-ilma, mg

m
  f,T

hija l-massa tara tal-filtru tal-partikuli korretta għall-kapaċità ta’ żamma f’wiċċ l-ilma, mg

8.4.   Dilwizzjoni bi fluss parzjali (PFS) u kejl tal-gass mhux trattat

Is-sinjali ta’ konċentrazzjoni istantanja tal-komponenti gassużi jintużaw għall-kalkolu tal-emissjonijiet tal-massa permezz ta’ multiplikazzjoni bir-rata tal-fluss tal-massa istantanja tal-egżost. Ir-rata tal-fluss tal-massa tal-egżost tista’ titkejjel direttament, jew tiġi kkalkolata bl-użu tal-metodi ta’ kejl tal-arja li tidħol u tal-fluss tal-fjuwil, il-metodu ta’ kejl li jintraċċa jew tal-arja li tidħol u tal-proporzjon ta’ arja/fjuwil. Għandha tingħata attenzjoni speċjali lill-ħinijiet ta’ rispons tal-istrumenti differenti. Dawn id-differenzi għandhom jiġu spjegati mill-allinjament fil-ħin tas-sinjali. Għall-partikuli, is-sinjali tar-rata tal-fluss tal-massa tal-egżost jintużaw għall-kontroll tas-sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali sabiex jittieħed kampjun proporzjonali mar-rata tal-fluss tal-massa tal-egżost. Il-kwalità tal-proporzjonalità għandha tiġi ċċekkjata billi tkun applikata analiżi ta’ rigressjoni bejn il-kampjun u l-fluss tal-egżost skont il-paragrafu 9.4.6.1. L-arranġament tat-test komplet huwa muri b’mod skematiku fil-figura 6.

8.4.1.   Determinazzjoni tal-fluss tal-massa tal-gass tal-egżost

8.4.1.1.   Introduzzjoni

Għall-kalkolu tal-emissjonijiet fil-gass tal-egżost mhux trattat u għall-kontroll ta’ sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali, jeħtieġ li tkun magħrufa r-rata tal-fluss tal-massa tal-gass tal-egżost. Għad-determinazzjoni tar-rata tal-fluss tal-massa tal-egżost, jista’ jintuża xi wieħed mill-metodi deskritti fil-paragrafi 8.4.1.3 sa 8.4.1.7.

8.4.1.2.   Ħin tar-rispons

Għall-iskop ta’ kalkolazzjoni tal-emissjonijiet, il-ħin tar-rispons ta’ kull wieħed mill-metodi deskritti fil-paragrafi 8.4.1.3 sa 8.4.1.7 għandu jkun daqs jew inqas mill-ħin ta’ rispons ta’ ≤ 10 s tal-analizzatur, kif meħtieġ fil-paragrafu 9.3.5.

Għall-iskop ta’ kontroll tas-sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali, jinħtieġ rispons aktar malajr. Għas-sistemi ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali b’kontroll online, il-ħin tar-rispons għandu jkun ta’ ≤ 0,3 s. Għas-sistemi ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali b’kontroll antiċipat ibbażat fuq prova tat-test irreġistrata minn qabel, il-ħin tar-rispons tas-sistema ta’ kejl tal-fluss tal-egżost għandu jkun ta’ ≤ 5 s b’ħin ta’ żieda ta’ ≤ 1 s. Il-ħin tar-rispons tas-sistema għandu jkun speċifikat mill-fabbrikant tal-istrument. Ir-rekwiżiti tal-ħin ta’ rispons kombinat għall-fluss tal-gass tal-egżost u għas-sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali huma indikati fil-paragrafu 9.4.6.1.

8.4.1.3.   Metodu ta’ kejl dirett

Il-kejl dirett tal-fluss tal-egżost istantanju għandu jsir b’sistemi bħal:

| (a) | strumenti għad-differenza fil-pressjoni, bħal żennuna tal-fluss, (dettalji ara ISO 5167) |
| --- | --- |

(a)

strumenti għad-differenza fil-pressjoni, bħal żennuna tal-fluss, (dettalji ara ISO 5167)

| (b) | miter tal-fluss ultrasoniku |
| --- | --- |

(b)

miter tal-fluss ultrasoniku

| (c) | miter tal-fluss ta’ vortiċi |
| --- | --- |

(c)

miter tal-fluss ta’ vortiċi

Għandhom jittieħdu prekawzjonijiet biex jiġu evitati żbalji fil-kejl li jkollhom impatt fuq l-iżbalji fil-valur tal-emissjonijiet. Dawn il-prekawzjonijiet jinkludu l-installazzjoni bir-reqqa tal-istrument fis-sistema tal-egżost tal-magna skont ir-rakkomandazzjonijiet tal-fabbrikanti tal-istrument u l-prassi tajba fl-inġinerija. B’mod speċjali, ir-rendiment tal-magna u l-emissjonijiet ma għandhomx jiġu affettwati mill-installazzjoni tal-istrument.

Il-miters tal-fluss għandhom jissodisfaw ir-rekwiżiti ta’ linearità tal-paragrafu 9.2.

8.4.1.4.   Metodu ta’ kejl tal-arja u tal-fjuwil

Dan jinvolvi l-kejl tal-fluss tal-arja u l-fluss tal-fjuwil b’miters tal-fluss xierqa. Il-kalkolu tal-fluss tal-gass tal-egżost istantanju għandu jkun kif ġej:

Formula (28)

fejn:

| q

  mew,i | hija r-rata tal-fluss istantanju tal-massa tal-egżost, kg/s |
| --- | --- |
| q

  maw,i | hija r-rata tal-fluss istantanju tal-massa tal-arja li tidħol, kg/s |
| q

  mf, i | hija r-rata tal-fluss istantanju tal-massa tal- fjuwil, kg/s |

q

  mew,i

hija r-rata tal-fluss istantanju tal-massa tal-egżost, kg/s

q

  maw,i

hija r-rata tal-fluss istantanju tal-massa tal-arja li tidħol, kg/s

q

  mf, i

hija r-rata tal-fluss istantanju tal-massa tal- fjuwil, kg/s

Il-miters tal-fluss għandhom jissodisfaw ir-rekwiżiti ta’ linearità tal-paragrafu 9.2, iżda għandhom ikunu preċiżi biżżejjed biex jissodisfaw ukoll ir-rekwiżiti ta’ linearità għall-fluss tal-gass tal-egżost.

8.4.1.5.   Metodu ta’ kejl tat-tracer

Dan jinvolvi l-kejl tal-konċentrazzjoni ta’ gass li jintraċċa fl-egżost.

Ammont magħruf ta’ gass inerti (eż. elju pur) għandu jiġi injettat fil-fluss ta’ gass tal-egżost bħala tracer. Il-gass jiġi mħallat u dilwit mill-gass tal-egżost, iżda ma għandux jirreaġixxi fil-pajp tal-egżost. Il-konċentrazzjoni tal-gass imbagħad għandha titkejjel fil-kampjun tal-gass tal-egżost.

Sabiex jiġi żgurat taħlit komplet tal-gass li jintraċċa, is-sonda ta’ kampjunar tal-gass tal-egżost għandha titqiegħed mill-inqas 1 m jew 30 darba d-dijametru tal-pajp tal-egżost, skont liema jkun l-akbar, ’l isfel mill-punt ta’ injezzjoni tal-gass li jintraċċa. Is-sonda ta’ kampjunar tista’ titqiegħed aktar viċin tal-punt ta’ injezzjoni jekk jiġi vverifikat it-taħlit komplet billi titqabbel il-konċentrazzjoni tal-gass li jintraċċa mal-konċentrazzjoni ta’ referenza meta l-gass li jintraċċa jiġi injettat ’il fuq mill-magna.

Ir-rata ta’ fluss tal-gass li jintraċċa għandha tiġi ssettjata b’mod li l-konċentrazzjoni tal-gass li jintraċċa, b’veloċità tal-magna mhux ingranata, wara t-taħlit issir anqas mill-firxa sħiħa tal-analizzatur tal-gass li jintraċċa.

Il-kalkolu tal-fluss tal-gass tal-egżost għandu jkun kif ġej:

Formula (29)

fejn:

| q

  mew, i | hija r-rata tal-fluss istantanja tal-massa tal-egżost, kg/s |
| --- | --- |
| q

  vt | hija r-rata tal-fluss tal-gass li jintraċċa, ċm3/min |
| c
  mix,i | hija l-konċentrazzjoni istantanja tal-gass li jintraċċa wara t-taħlit, ppm |
| ρ
  e | hija d-densità tal-gass tal-egżost, kg/m3 (cf. tabella 4) |
| c
  b | hija l-konċentrazzjoni fl-isfond tal-gass li jintraċċa fl-arja li tidħol, ppm |

q

  mew, i

hija r-rata tal-fluss istantanja tal-massa tal-egżost, kg/s

q

  vt

hija r-rata tal-fluss tal-gass li jintraċċa, ċm3/min

c
  mix,i

hija l-konċentrazzjoni istantanja tal-gass li jintraċċa wara t-taħlit, ppm

ρ
  e

hija d-densità tal-gass tal-egżost, kg/m3 (cf. tabella 4)

c
  b

hija l-konċentrazzjoni fl-isfond tal-gass li jintraċċa fl-arja li tidħol, ppm

Il-konċentrazzjoni fl-isfond tal-gass li jintraċċa (c
  b) tista’ tiġi determinata billi tittieħed medja tal-konċentrazzjoni fl-isfond imkejla immedjatament qabel il-prova tat-test u wara l-prova tat-test.

Meta l-konċentrazzjoni fl-isfond tkun anqas minn 1 fil-mija tal-konċentrazzjoni tal-gass li jintraċċa wara t-taħlit (c
  mix.i) bi fluss massimu tal-egżost, il-konċentrazzjoni fl-isfond tista’ tiġi skartata.

Is-sistema totali għandha tissodisfa r-rekwiżiti ta’ linearità għall-fluss tal-gass tal-egżost tal-paragrafu 9.2.

8.4.1.6.   Metodu ta’ kejl tal-fluss tal-arja u tal-proporzjon tal-arja mal-fjuwil

Dan jinvolvi l-kalkolu tal-massa tal-egżost mill-fluss tal-arja u mill-proporzjon tal-arja mal-fjuwil. Il-kalkolu tal-fluss istantanju tal-massa tal-gass tal-egżost huwa kif ġej:

Formula (30)

bi

Formula (31)

Formula (32)

fejn:

| q

  maw, i | hija r-rata ta’ fluss istantanju tal-massa tal-arja li tidħol, kg/s |
| --- | --- |
| A/F
  st | huwa l-proporzjon stojkjometriku tal-arja mal-fjuwil, kg/kg |
| λ
  i | huwa l-proporzjon istantanju tal-arja żejda |
| c
  CO2d | hija l-konċentrazzjoni xotta ta’ CO2, perċentwali |
| c
  COd | hija l-konċentrazzjoni xotta ta’ CO, ppm |
| c
  HCw | hija l-konċentrazzjoni mxarrba ta’ HC, ppm |

q

  maw, i

hija r-rata ta’ fluss istantanju tal-massa tal-arja li tidħol, kg/s

A/F
  st

huwa l-proporzjon stojkjometriku tal-arja mal-fjuwil, kg/kg

λ
  i

huwa l-proporzjon istantanju tal-arja żejda

c
  CO2d

hija l-konċentrazzjoni xotta ta’ CO2, perċentwali

c
  COd

hija l-konċentrazzjoni xotta ta’ CO, ppm

c
  HCw

hija l-konċentrazzjoni mxarrba ta’ HC, ppm

Il-miters tal-fluss tal-arja u l-analizzaturi għandhom jissodisfaw ir-rekwiżiti ta’ linearità tal-paragrafu 9.2, u s-sistema totali għandha tissodisfa r-rekwiżiti ta’ linearità għall-fluss tal-gass tal-egżost tal-paragrafu 9.2.

Jekk tagħmir għall-kejl tal-proporzjon tal-arja mal-fjuwil bħal senser tat-tip żirkonja jintuża għall-kejl tal-proporzjon ta’ arja żejda, dan għandu jissodisfa l-ispeċifikazzjonijiet tal-paragrafu 9.3.2.7.

8.4.1.7.   Metodu ta’ bilanċ tal-karbonju

Dan jinvolvi l-kalkolu tal-massa tal-egżost mill-fluss tal-fjuwil u l-komponenti gassużi tal-egżost li jinkludu l-karbonju. Il-kalkolu tal-fluss istantanju tal-massa tal-gass tal-egżost huwa kif ġej:

Formula (33)

bi

Formula (34)

u

Formula (35)

fejn:

| q
  mf,i | hija r-rata tal-fluss istantanja tal-massa tal-fjuwil, kg/s |
| --- | --- |
| H
  a | hija l-umdità tal-arja li tidħol, g ilma għal kull kg ta’ arja xotta |
| w
  BET | huwa l-kontenut ta’ karbonju tal-fjuwil, perċentwali tal-massa |
| w
  ALF | huwa l-kontenut ta’ idroġenu tal-fjuwil, perċentwali tal-massa |
| w
  DEL | huwa l-kontenut ta’ nitroġenu tal-fjuwil, perċentwali tal-massa |
| w
  EPS | huwa l-kontenut ta’ ossiġnu tal-fjuwil, perċentwali tal-massa |
| c
  CO2d | hija l-konċentrazzjoni xotta ta’ CO2, perċentwali |
| c
  CO2d,a | hija l-konċentrazzjoni xotta ta’ CO2 tal-arja li tidħol, perċentwali |
| c
  CO | hija l-konċentrazzjoni xotta ta’ CO, ppm |
| c
  HCw | hija l-konċentrazzjoni xotta ta’ HC, ppm |

q
  mf,i

hija r-rata tal-fluss istantanja tal-massa tal-fjuwil, kg/s

H
  a

hija l-umdità tal-arja li tidħol, g ilma għal kull kg ta’ arja xotta

w
  BET

huwa l-kontenut ta’ karbonju tal-fjuwil, perċentwali tal-massa

w
  ALF

huwa l-kontenut ta’ idroġenu tal-fjuwil, perċentwali tal-massa

w
  DEL

huwa l-kontenut ta’ nitroġenu tal-fjuwil, perċentwali tal-massa

w
  EPS

huwa l-kontenut ta’ ossiġnu tal-fjuwil, perċentwali tal-massa

c
  CO2d

hija l-konċentrazzjoni xotta ta’ CO2, perċentwali

c
  CO2d,a

hija l-konċentrazzjoni xotta ta’ CO2 tal-arja li tidħol, perċentwali

c
  CO

hija l-konċentrazzjoni xotta ta’ CO, ppm

c
  HCw

hija l-konċentrazzjoni xotta ta’ HC, ppm

8.4.2.   Determinazzjoni tal-komponenti gassużi

8.4.2.1.   Introduzzjoni

Il-komponenti gassużi fil-gass tal-egżost mhux trattat emess mill-magna ppreżentata għall-ittestjar għandhom jiġu mkejla bis-sistemi ta’ kejl u kampjunar deskritti fil-paragrafu 9.3 u fl-Appendiċi 3. L-evalwazzjoni tad-dejta hi deskritta fil-paragrafu 8.4.2.2.

Żewġ proċeduri ta’ kalkolu huma deskritti fil-paragrafi 8.4.2.3 u 8.4.2.4, li huma ekwivalenti għall-fjuwil ta’ referenza tal-Appendiċi 2. Il-proċedura fil-paragrafu 8.4.2.3 hija aktar ħafifa, peress li tuża valuri u tabulari għall-proporzjon bejn id-densità tal-komponenti u tal-gass tal-egżost. Il-proċedura fil-paragrafu 8.4.2.4 hija aktar preċiża għall-kwalitajiet tal-fjuwil li jiddevjaw mill-ispeċifikazzjonijiet fl-Appendiċi 2, iżda teħtieġ analiżi elementari tal-kompożizzjoni tal-fjuwil.

8.4.2.2.   Evalwazzjoni tad-dejta

Id-dejta rilevanti dwar l-emissjonijiet għandha tiġi rreġistrata u maħżuna skont il-paragrafu 7.6.6.

Għall-kalkolu tal-emissjoni tal-massa tal-komponenti gassużi, it-traċċi tal-konċentrazzjonijiet irreġistrati u t-traċċa tar-rata tal-fluss tal-massa tal-gass tal-egżost għandhom ikunu allinjati fil-ħin bit-trasformazzjoni tal-ħin kif iddefinit fil-paragrafu 3.1.30. Għaldaqstant, il-ħin tar-rispons ta’ kull analizzatur tal-emissjonijiet gassużi u tas-sistema ta’ fluss tal-massa tal-gass tal-egżost għandu jiġi determinat skont il-paragrafi 8.4.1.2 u 9.3.5, rispettivament, u rreġistrat.

8.4.2.3.   Kalkolu tal-emissjoni tal-massa bbażat fuq valuri tabulari

Il-massa tal-inkwinanti (g/test) għandha tiġi determinata billi jiġu kkalkolati l-emissjonijiet istantanji tal-massa mill-konċentrazzjonijiet mhux trattati tal-inkwinanti u l-fluss tal-massa tal-gass tal-egżost, allinjati għall-ħin ta’ trasforamzzjoni kif determinat skont il-paragrafu 8.4.2.2, filwaqt li jiġu integrati l-valuri istantanji matul iċ-ċiklu, u l-valuri integrati jiġu mmultiplikati bil-valuri u mit-tabella 5. Jekk imkejla fuq bażi xotta, il-korrezzjoni xotta/mxarrba skont il-paragrafu 8.1 għandha tiġi applikata għall-valuri ta’ konċentrazzjoni istantanja qabel ma jsir xi kalkolu ieħor.

Għall-kalkolu tan-NOx, l-emissjoni tal-massa għandha tiġi mmultiplikata, fejn applikabbli, bil-fattur korrettiv tal-umdità k
  h,D, jew k
  h,G, kif determinat skont il-paragrafu 8.2.

Għandha tiġi applikata l-ekwazzjoni li ġejja:

Formula (f’g/test) (36)

fejn:

| u
  gas | huwa l-valur rispettiv tal-komponent tal-egżost mit-tabella 5 |
| --- | --- |
| c
  gas,i | hija l-konċentrazzjoni istantanja tal-komponent fil-gass tal-egżost, ppm |
| q

  mew, i | huwa l-fluss istantanju tal-massa tal-egżost, kg/s |
| f | hija r-rata ta’ kampjunar tad-dejta, Hz |
| n | huwa n-numru ta’ kejlijiet |

u
  gas

huwa l-valur rispettiv tal-komponent tal-egżost mit-tabella 5

c
  gas,i

hija l-konċentrazzjoni istantanja tal-komponent fil-gass tal-egżost, ppm

q

  mew, i

huwa l-fluss istantanju tal-massa tal-egżost, kg/s

f

hija r-rata ta’ kampjunar tad-dejta, Hz

n

huwa n-numru ta’ kejlijiet

Tabella 5

Valuri u tal-gass tal-egżost mhux trattat u densitajiet tal-komponenti

| Fjuwil | ρ
  e | Gass |
| --- | --- | --- |
| NOx | CO | HC | CO2 | O2 | CH4 |
| ρ
  gas [kg/m3] |
| 2,053 | 1,250 | (1) | 1,9636 | 1,4277 | 0,716 |
| u
  gas
   (2) |
| Diżil | 1,2943 | 0,001586 | 0,000966 | 0,000479 | 0,001517 | 0,001103 | 0,000553 |
| Etanol | 1,2757 | 0,001609 | 0,000980 | 0,000805 | 0,001539 | 0,001119 | 0,000561 |
| CNG (3) | 1,2661 | 0,001621 | 0,000987 | 0,000528 (4) | 0,001551 | 0,001128 | 0,000565 |
| Propan | 1,2805 | 0,001603 | 0,000976 | 0,000512 | 0,001533 | 0,001115 | 0,000559 |
| Butan | 1,2832 | 0,001600 | 0,000974 | 0,000505 | 0,001530 | 0,001113 | 0,000558 |
| LPG (5) | 1,2811 | 0,001602 | 0,000976 | 0,000510 | 0,001533 | 0,001115 | 0,000559 |

Fjuwil

ρ
  e

Gass

NOx

CO

HC

CO2

O2

CH4

ρ
  gas [kg/m3]

2,053

1,250

(1)

1,9636

1,4277

0,716

u
  gas
   (2)

Diżil

1,2943

0,001586

0,000966

0,000479

0,001517

0,001103

0,000553

Etanol

1,2757

0,001609

0,000980

0,000805

0,001539

0,001119

0,000561

CNG (3)

1,2661

0,001621

0,000987

0,000528 (4)

0,001551

0,001128

0,000565

Propan

1,2805

0,001603

0,000976

0,000512

0,001533

0,001115

0,000559

Butan

1,2832

0,001600

0,000974

0,000505

0,001530

0,001113

0,000558

LPG (5)

1,2811

0,001602

0,000976

0,000510

0,001533

0,001115

0,000559

8.4.2.4.   Kalkolu tal-emissjoni tal-massa bbażat fuq ekwazzjonijiet eżatti

Il-massa tal-inkwinanti (g/test) għandha tiġi determinata billi jiġu kkalkolati l-emissjonijiet istantanji tal-massa mill-konċentrazzjonijiet mhux trattati tal-inkwinanti, il-valuri u u l-fluss tal-massa tal-gass tal-egżost, allinjati għall-ħin ta’ trasformazzjoni kif determinat skont il-paragrafu 8.4.2.2 u bl-integrazzjoni tal-valuri istantanji matul iċ-ċiklu. Jekk imkejla fuq bażi xotta, il-korrezzjoni xotta/mxarrba skont il-paragrafu 8.1 għandha tiġi applikata għall-valuri ta’ konċentrazzjoni istantanji qabel ma jsir xi kalkolu ieħor.

Għall-kalkolu tan-NOx, l-emissjoni tal-massa għandha tiġi mmultiplikata bil-fattur korrettiv tal-umdità k
  h,D, jew k
  h,G, kif determinat skont il-paragrafu 8.2.

Għandha tiġi applikata l-ekwazzjoni li ġejja:

Formula (37)

fejn:

| u
  gas,i | hu kkalkulat mill-ekwazzjoni 38 jew 39 |
| --- | --- |
| c
  gas,i | hija l-konċentrazzjoni istantanja tal-komponent fil-gass tal-egżost, ppm |
| q

  mew, i | huwa l-fluss istantanju tal-massa tal-egżost, kg/s |
| f | hija r-rata ta’ kampjunar tad-dejta, Hz |
| n | huwa n-numru ta’ kejlijiet |

u
  gas,i

hu kkalkulat mill-ekwazzjoni 38 jew 39

c
  gas,i

hija l-konċentrazzjoni istantanja tal-komponent fil-gass tal-egżost, ppm

q

  mew, i

huwa l-fluss istantanju tal-massa tal-egżost, kg/s

f

hija r-rata ta’ kampjunar tad-dejta, Hz

n

huwa n-numru ta’ kejlijiet

Il-valuri u istantanji għandhom jiġu kkalkulati kif ġej:

Formula (38)

jew

Formula (39)

bi

Formula (40)

fejn:

| M
  gas | hija l-massa molari tal-komponent tal-gass, g/mol (cf. Appendiċi 6) |
| --- | --- |
| M
  e,i | hija l-massa molari istantanja tal-gass tal-egżost, g/mol |
| ρ
  gas | hija d-densità tal-komponent tal-gass, kg/m3 |
| ρ
  e,i | hija d-densità istantanja tal-gass tal-egżost, kg/m3 |

M
  gas

hija l-massa molari tal-komponent tal-gass, g/mol (cf. Appendiċi 6)

M
  e,i

hija l-massa molari istantanja tal-gass tal-egżost, g/mol

ρ
  gas

hija d-densità tal-komponent tal-gass, kg/m3

ρ
  e,i

hija d-densità istantanja tal-gass tal-egżost, kg/m3

Il-massa molari tal-egżost, M
  e, għandha tinkiseb għal kompożizzjoni ġenerali tal-fjuwil CH
  α
  O
  ε
  N
  δ
  S
  γ
   bis-suppożizzjoni ta’ kombustjoni kompleta, kif ġej:

Formula (41)

fejn:

| q

  maw, i | hija r-rata tal-fluss istantanja tal-massa tal-arja li tidħol fuq bażi mxarrba, kg/s |
| --- | --- |
| q

  mf, i | hija r-rata tal-fluss istantanja tal-massa tal-fjuwil, kg/s |
| H
  a | hija l-umdità tal-arja li tidħol, g ilma għal kull kg ta’ arja xotta |
| M
  a | hija l-massa molari tal-arja xotta li tidħol = 28,965 g/mol |

q

  maw, i

hija r-rata tal-fluss istantanja tal-massa tal-arja li tidħol fuq bażi mxarrba, kg/s

q

  mf, i

hija r-rata tal-fluss istantanja tal-massa tal-fjuwil, kg/s

H
  a

hija l-umdità tal-arja li tidħol, g ilma għal kull kg ta’ arja xotta

M
  a

hija l-massa molari tal-arja xotta li tidħol = 28,965 g/mol

Id-densità tal-egżost ρ
  e għandha tinkiseb, kif ġej:

Formula (42)

fejn:

| q

  mad, i | hija r-rata tal-fluss istantanja tal-massa tal-arja li tidħol fuq bażi xotta, kg/s |
| --- | --- |
| q

  mf, i | hija r-rata tal-fluss istantanja tal-massa tal-fjuwil, kg/s |
| H
  a | hija l-umdità tal-arja li tidħol, g ilma għal kull kg ta’ arja xotta |
| k
  fw | huwa l-fattur speċifiku għall-fjuwil tal-egżost imxarrab (ekwazzjoni 16) fil-paragrafu 8.1.1. |

q

  mad, i

hija r-rata tal-fluss istantanja tal-massa tal-arja li tidħol fuq bażi xotta, kg/s

q

  mf, i

hija r-rata tal-fluss istantanja tal-massa tal-fjuwil, kg/s

H
  a

hija l-umdità tal-arja li tidħol, g ilma għal kull kg ta’ arja xotta

k
  fw

huwa l-fattur speċifiku għall-fjuwil tal-egżost imxarrab (ekwazzjoni 16) fil-paragrafu 8.1.1.

8.4.3.   Determinazzjoni tal-partikuli

8.4.3.1.   Evalwazzjoni tad-dejta

Il-massa tal-partikuli għandha tiġi kkalkulata skont l-ekwazzjoni 27 tal-paragrafu 8.3. Għall-evalwazzjoni tal-konċentrazzjoni ta’ partikuli, għandha tiġi rreġistrata l-massa totali ta’ kampjun (m
  sep) mill-filtru matul iċ-ċiklu tat-test.

Bl-approvazzjoni minn qabel tal-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip, il-massa ta’ partikuli tista’ tiġi kkoreġuta għal-livell tal-partikuli tad-dilwent, kif stabbilit fil-paragrafu 7.5.6, b’konformità mal-prassi tajba fl-inġinerija u l-fatturi speċifiċi tad-disinn tas-sistema ta’ kejl tal-partikuli li tintuża.

8.4.3.2.   Kalkolu tal-emissjoni tal-massa

Skont id-disinn tas-sistema, il-massa tal-partikuli (g/test) għandha tiġi kkalkolata b’wieħed mill-metodi fil-paragrafi 8.4.3.2.1 jew 8.4.3.2.2 wara korrezzjoni għall-kapaċità ta’ żamma f’wiċċ l-ilma tal-filtru tal-kampjun tal-partikuli skont il-paragrafu 8.3.

8.4.3.2.1.   Kalkolu bbażat fuq il-proporzjon tal-kampjun

Formula (43)

fejn:

| m
  p | hija l-massa tal-partikuli li tagħha jittieħed il-kampjun matul iċ-ċiklu, mg |
| --- | --- |
| r
  s | huwa l-proporzjon medju tal-kampjun matul iċ-ċiklu tat-test |

m
  p

hija l-massa tal-partikuli li tagħha jittieħed il-kampjun matul iċ-ċiklu, mg

r
  s

huwa l-proporzjon medju tal-kampjun matul iċ-ċiklu tat-test

bi

Formula (44)

fejn:

| m
  se | hija l-massa tal-kampjun matul iċ-ċiklu, kg |
| --- | --- |
| m
  ew | huwa l-fluss totali tal-massa tal-egżost matul iċ-ċiklu, kg |
| m
  sep | hija l-massa tal-gass tal-egżost dilwit mgħoddija minn filtri ta’ ġbir tal-partikuli, kg |
| m
  sed | hija l-massa tal-gass tal-egżost dilwit mgħoddija mill-mina ta’ dilwizzjoni, kg |

m
  se

hija l-massa tal-kampjun matul iċ-ċiklu, kg

m
  ew

huwa l-fluss totali tal-massa tal-egżost matul iċ-ċiklu, kg

m
  sep

hija l-massa tal-gass tal-egżost dilwit mgħoddija minn filtri ta’ ġbir tal-partikuli, kg

m
  sed

hija l-massa tal-gass tal-egżost dilwit mgħoddija mill-mina ta’ dilwizzjoni, kg

Fil-każ tat-tip ta’ sistema ta’ kampjunar totali, m
  sep u m
  sed huma identiċi.

8.4.3.2.2.   Kalkolu bbażat fuq il-proporzjon ta’ dilwizzjoni

Formula (45)

fejn:

| m
  p | hija l-massa tal-partikuli li tagħha jittieħed il-kampjun matul iċ-ċiklu, mg |
| --- | --- |
| m
  sep | hija l-massa tal-gass tal-egżost dilwit mgħoddija mill-filtri għall-ġbir tal-partikuli, kg |
| m
  edf | hija l-massa ta’ gass tal-egżost dilwit ekwivalenti matul iċ-ċiklu, kg |

m
  p

hija l-massa tal-partikuli li tagħha jittieħed il-kampjun matul iċ-ċiklu, mg

m
  sep

hija l-massa tal-gass tal-egżost dilwit mgħoddija mill-filtri għall-ġbir tal-partikuli, kg

m
  edf

hija l-massa ta’ gass tal-egżost dilwit ekwivalenti matul iċ-ċiklu, kg

Il-massa totali tal-massa ta’ gass tal-egżost dilwit ekwivalenti matul iċ-ċiklu għandha tiġi determinata kif ġej:

Formula (46)

Formula (47)

Formula (48)

fejn:

| q

  medf,i | hija r-rata tal-fluss istantanja tal-massa tal-egżost dilwit ekwivalenti, kg/s |
| --- | --- |
| q

  mew,i | hija r-rata tal-fluss istantanja tal-massa tal-egżost, kg/s |
| r
  d,i | huwa l-proporzjon istantanju ta’ dilwizzjoni istantanja |
| q

  mdew,i | hija r-rata tal-fluss istantanja tal-massa tal-egżost dilwit, kg/s |
| q

  mdw,i | hija r-rata tal-fluss istantanja tal-massa tad-dilwent, kg/s |
| f | hija r-rata ta’ kampjunar tad-dejta, Hz |
| n | huwa n-numru ta’ kejlijiet |

q

  medf,i

hija r-rata tal-fluss istantanja tal-massa tal-egżost dilwit ekwivalenti, kg/s

q

  mew,i

hija r-rata tal-fluss istantanja tal-massa tal-egżost, kg/s

r
  d,i

huwa l-proporzjon istantanju ta’ dilwizzjoni istantanja

q

  mdew,i

hija r-rata tal-fluss istantanja tal-massa tal-egżost dilwit, kg/s

q

  mdw,i

hija r-rata tal-fluss istantanja tal-massa tad-dilwent, kg/s

f

hija r-rata ta’ kampjunar tad-dejta, Hz

n

huwa n-numru ta’ kejlijiet

8.5.   Kejl tad-dilwizzjoni bi fluss sħiħ (CVS)

Is-sinjali ta’ konċentrazzjoni, jew permezz tal-integrazzjoni matul iċ-ċiklu jew permezz ta’ kampjunar bil-borża, tal-komponenti gassużi għandhom jintużaw għall-kalkolu tal-emissjonijiet tal-massa b’multiplikazzjoni bir-rata tal-fluss tal-massa tal-egżost dilwit. Ir-rata tal-fluss tal-massa tal-egżost għandha titkejjel b’sistema ta’ kampjunar ta’ volum kostanti (CVS), li tista’ tuża pompa ta’ ċaqliq pożittiv (PDP), venturi bi fluss kritiku (CFV) jew venturi subsoniku (SSV) b’kumpens tal-fluss jew mingħajru.

Għal kampjunar bil-borża u kampjunar ta’ partikuli, għandu jittieħed kampjun proporzjonali mill-gass tal-egżost dilwit tas-sistema CVS. B’sistema mingħajr kumpens tal-fluss, il-proporzjon tal-fluss tal-kampjun mal-fluss ta’ CVS ma jistax ivarja b’aktar minn ±2,5 fil-mija mill-punt ta’ ssettjar tat-test. Għal sistema b’kumpens tal-fluss, kull rata ta’ fluss individwali għandha tkun kostanti fil-limiti ta’ ±2,5 fil-mija tar-rata rispettiva tagħha tal-fluss fil-mira.

L-arranġament sħiħ tat-test huwa muri b’mod skematiku fil-figura 7.

8.5.1.   Determinazzjoni tal-fluss tal-gass tal-egżost dilwit

8.5.1.1.   Introduzzjoni

Għall-kalkolu tal-emissjonijiet fil-gass tal-egżost dilwit, jeħtieġ li tkun magħrufa r-rata tal-fluss tal-massa tal-gass tal-egżost. Il-fluss totali tal-gass tal-egżost dilwit matul iċ-ċiklu (kg/test) għandu jiġi kkalkolat mill-valuri tal-kejl matul iċ-ċiklu u d-dejta korrispondenti ta’ kalibrazzjoni tal-istrument ta’ kejl tal-fluss (V
  0 għal PDP, K
  V għal CFV, C
  d għal SSV) b’xi wieħed mill-metodi deskritti fil-paragrafi 8.5.1.2 sa 8.5.1.4. Jekk il-fluss totali tal-kampjun tal-partikuli (m
  sep) jaqbeż 0,5 fil-mija tal-fluss CVS totali (m
  ed), il-fluss CVS għandu jiġi korrett għal m
  sep jew il-fluss tal-kampjun tal-partikuli għandu jitreġġa’ lura għall-CVS qabel l-istrument ta’ kejl tal-fluss.

8.5.1.2.   Sistema PDP-CVS

Il-kalkolu tal-fluss tal-massa matul iċ-ċiklu huwa kif ġej, jekk it-temperatura tal-egżost dilwit tinżamm fil-limiti ta’ ± 6 K matul iċ-ċiklu billi jintuża skambjatur tas-sħana:

Formula (49)

fejn:

| V
  0 | huwa l-volum tal-gass ippompjat għal kull dawra fil-kundizzjonijiet tat-test, m3/rev |
| --- | --- |
| n
  P | huwa t-total ta’ dawrien tal-pompa għal kull test |
| p
  p | hija l-pressjoni assoluta fil-bokka tal-pompa, kPa |
| T | hija t-temperatura medja tal-gass tal-egżost dilwit fil-bokka tal-pompa, K |

V
  0

huwa l-volum tal-gass ippompjat għal kull dawra fil-kundizzjonijiet tat-test, m3/rev

n
  P

huwa t-total ta’ dawrien tal-pompa għal kull test

p
  p

hija l-pressjoni assoluta fil-bokka tal-pompa, kPa

T

hija t-temperatura medja tal-gass tal-egżost dilwit fil-bokka tal-pompa, K

Jekk tintuża sistema b’kumpens tal-fluss (jiġifieri mingħajr skambjatur tas-sħana), l-emissjonijiet istantanji tal-massa għandhom jiġu kkalkolati u integrati matul iċ-ċiklu. F’dan il-każ, il-massa istantanja tal-gass tal-egżost dilwit għandha tiġi kkalkolata kif ġej:

Formula (50)

fejn:

| n
  P,i | huwa t-total ta’ dawrien tal-pompa għal kull intervall ta’ ħin |
| --- | --- |

n
  P,i

huwa t-total ta’ dawrien tal-pompa għal kull intervall ta’ ħin

8.5.1.3.   Sistema CFV-CVS

Il-kalkolu tal-fluss tal-massa matul iċ-ċiklu huwa kif ġej, jekk it-temperatura tal-egżost dilwit tinżamm fil-limiti ta’ ± 11 K matul iċ-ċiklu billi jintuża skambjatur tas-sħana:

Formula (51)

fejn:

| t | huwa l-ħin taċ-ċiklu, s |
| --- | --- |
| K
  V | huwa l-koeffiċjent ta’ kalibrazzjoni tal-venturi tal-fluss kritiku għall-kundizzjonijiet standard, |
| p
  p | hija l-pressjoni assoluta fil-bokka tal-venturi, kPa |
| T | hija t-temperatura assoluta fil-bokka tal-venturi, K |

t

huwa l-ħin taċ-ċiklu, s

K
  V

huwa l-koeffiċjent ta’ kalibrazzjoni tal-venturi tal-fluss kritiku għall-kundizzjonijiet standard,

p
  p

hija l-pressjoni assoluta fil-bokka tal-venturi, kPa

T

hija t-temperatura assoluta fil-bokka tal-venturi, K

Jekk tintuża sistema b’kumpens tal-fluss (jiġifieri mingħajr skambjatur tas-sħana), l-emissjonijiet istantanji tal-massa għandhom jiġu kkalkolati u integrati matul iċ-ċiklu. F’dan il-każ, il-massa istantanja tal-gass tal-egżost dilwit għandha tiġi kkalkolata kif ġej:

Formula (52)

fejn:

| Δti | huwa l-intervall ta’ ħin, s |
| --- | --- |

Δti

huwa l-intervall ta’ ħin, s

8.5.1.4.   Sistema SSV-CVS

Il-kalkolu tal-fluss tal-massa matul iċ-ċiklu għandu jkun kif ġej, jekk it-temperatura tal-egżost dilwit tinżamm fil-limiti ta’ ± 11 K matul iċ-ċiklu billi jintuża skambjatur tas-sħana:

Formula (53)

bi

Formula (54)

fejn:

| A
  0 | huwa 0,006111 f’unitajiet SI ta’ |
| --- | --- |
| d
  V | huwa d-dijametru tal-gerżuma tas-SSV, m |
| C
  d | huwa l-koeffiċjent ta’ rilaxx tas-SSV |
| p
  p | hija l-pressjoni assoluta fil-bokka tal-venturi, kPa |
| T | hija t-temperatura fil-bokka tal-venturi, K |
| r
  p | huwa l-proporzjon tal-gerżuma tas-SSV għal pressjoni statika assoluta fil-bokka, |
| r
  D | huwa l-proporzjon tad-dijametru tal-gerżuma tas-SSV, d, mad-dijametru ta’ ġewwa tal-pajp tal-bokka D |

A
  0

huwa 0,006111 f’unitajiet SI ta’ Formula

d
  V

huwa d-dijametru tal-gerżuma tas-SSV, m

C
  d

huwa l-koeffiċjent ta’ rilaxx tas-SSV

p
  p

hija l-pressjoni assoluta fil-bokka tal-venturi, kPa

T

hija t-temperatura fil-bokka tal-venturi, K

r
  p

huwa l-proporzjon tal-gerżuma tas-SSV għal pressjoni statika assoluta fil-bokka, Formula

r
  D

huwa l-proporzjon tad-dijametru tal-gerżuma tas-SSV, d, mad-dijametru ta’ ġewwa tal-pajp tal-bokka D

Jekk tintuża sistema b’kumpens tal-fluss (jiġifieri mingħajr skambjatur tas-sħana), l-emissjonijiet istantanji tal-massa għandhom jiġu kkalkolati u integrati matul iċ-ċiklu. F’dan il-każ, il-massa istantanja tal-gass tal-egżost dilwit għandha tiġi kkalkolata kif ġej:

Formula (55)

fejn:

| Δt
  i | huwa l-intervall ta’ ħin, s |
| --- | --- |

Δt
  i

huwa l-intervall ta’ ħin, s

Il-kalkolu tal-ħin reali għandu jinbeda jew b’valur raġjonevoli għal C
  d, bħal 0,98, jew valur raġjonevoli ta’ Q
  ssv. Jekk il-kalkolu jinbeda bi Q
  ssv, il-valur inizjali ta’ Q
  ssv għandu jintuża biex jevalwa n-numru Reynolds.

Matul it-testijiet kollha tal-emissjonijiet, in-numru Reynolds fil-gerżuma tas-SSV għandu jkun fil-firxa tan-numri Reynolds użati biex tinkiseb il-kurva ta’ kalibrazzjoni żviluppata fil-paragrafu 9.5.4.

8.5.2.   Determinazzjoni tal-komponenti gassużi

8.5.2.1.   Introduzzjoni

Il-komponenti gassużi fil-gass tal-egżost dilwit emessi mill-magna ppreżentata għall-ittestjar għandhom jitkejlu bil-metodi deskritti fl-Appendiċi 3. Id-dilwizzjoni tal-egżost għandha ssir b’arja ambjentali ffiltrata, arja sintetika jew nitroġenu. Il-kapaċità tal-fluss tas-sistema bi fluss sħiħ għandha tkun kbira biżżejjed biex telimina għal kollox il-kondensazzjoni tal-ilma fis-sistemi ta’ dilwizzjoni u ta’ kampjunar. Il-proċeduri tal-evalwazzjoni tad-dejta u tal-kalkolu huma deskritti fil-paragrafi 8.5.2.2 u 8.5.2.3.

8.5.2.2.   Evalwazzjoni tad-dejta

Id-dejta rilevanti dwar l-emissjonijiet għandha tiġi rreġistrata u maħżuna skont il-paragrafu 7.6.6.

8.5.2.3.   Kalkolu tal-emissjoni tal-massa

8.5.2.3.1.   Sistemi bi fluss kostanti tal-massa

Għas-sistemi bi skambjatur tas-sħana, il-massa tal-inkwinanti għandha tiġi determinata mill-ekwazzjoni li ġejja:

Formula (f’g/test) (56)

fejn:

| u
  gas | huwa l-valur rispettiv tal-komponent tal-egżost mit-tabella 6 |
| --- | --- |
| c
  gas | hija l-konċentrazzjoni kkoreġuta medja fl-isfond tal-komponent, ppm |
| m
  ed | hija l-massa totali tal-egżost dilwit matul iċ-ċiklu, kg |

u
  gas

huwa l-valur rispettiv tal-komponent tal-egżost mit-tabella 6

c
  gas

hija l-konċentrazzjoni kkoreġuta medja fl-isfond tal-komponent, ppm

m
  ed

hija l-massa totali tal-egżost dilwit matul iċ-ċiklu, kg

Jekk imkejla fuq bażi xotta, għandha tiġi applikata l-korrezzjoni xotta/mxarrba skont il-paragrafu 8.1.

Għall-kalkolu tan-NOx, l-emissjoni tal-massa għandha tiġi mmultiplikata, jekk applikabbli, bil-fattur korrettiv tal-umdità k
  h,D, jew k
  h,G, kif stabbilit skont il-paragrafu 8.2.

Il-valuri u huma mogħtija fit-tabella 6. Għall-kalkolu tal-valuri u
  gas, id-densità tal-gass tal-egżost dilwit tqieset li hija ugwali għad-densità tal-arja. Għalhekk, il-valuri u
  gas huma identiċi għall-komponenti tal-gass singoli, iżda differenti għall-HC.

Tabella 6

Valuri u tal-gass tal-egżost dilwit u d-densitajiet tal-komponenti

| Fjuwil | ρ
  de | Gass |
| --- | --- | --- |
| NOx | CO | HC | CO2 | O2 | CH4 |
| ρ
  gas [kg/m3] |
| 2,053 | 1,250 | (6) | 1,9636 | 1,4277 | 0,716 |
| u
  gas
   (7) |
| Diżil | 1,293 | 0,001588 | 0,000967 | 0,000480 | 0,001519 | 0,001104 | 0,000553 |
| Etanol | 1,293 | 0,001588 | 0,000967 | 0,000795 | 0,001519 | 0,001104 | 0,000553 |
| CNG (8) | 1,293 | 0,001588 | 0,000967 | 0,000517 (9) | 0,001519 | 0,001104 | 0,000553 |
| Propan | 1,293 | 0,001588 | 0,000967 | 0,000507 | 0,001519 | 0,001104 | 0,000553 |
| Butan | 1,293 | 0,001588 | 0,000967 | 0,000501 | 0,001519 | 0,001104 | 0,000553 |
| LPG (10) | 1,293 | 0,001588 | 0,000967 | 0,000505 | 0,001519 | 0,001104 | 0,000553 |

Fjuwil

ρ
  de

Gass

NOx

CO

HC

CO2

O2

CH4

ρ
  gas [kg/m3]

2,053

1,250

(6)

1,9636

1,4277

0,716

u
  gas
   (7)

Diżil

1,293

0,001588

0,000967

0,000480

0,001519

0,001104

0,000553

Etanol

1,293

0,001588

0,000967

0,000795

0,001519

0,001104

0,000553

CNG (8)

1,293

0,001588

0,000967

0,000517 (9)

0,001519

0,001104

0,000553

Propan

1,293

0,001588

0,000967

0,000507

0,001519

0,001104

0,000553

Butan

1,293

0,001588

0,000967

0,000501

0,001519

0,001104

0,000553

LPG (10)

1,293

0,001588

0,000967

0,000505

0,001519

0,001104

0,000553

Inkella, il-valuri u jistgħu jiġu kkalkulati billi jintuża l-metodu ta’ kalkolazzjoni eżatta deskritt b’mod ġenerali fil-paragrafu 8.4.2.4., kif ġej:

Formula (57)

fejn:

| M
  gas | hija l-massa molari tal-komponent tal-gass, g/mol (cf. Appendiċi 6) |
| --- | --- |
| M
  e | hija l-massa molari tal-gass tal-egżost, g/mol |
| M
  d | hija l-massa molari tad-dilwent = 28,965 g/mol |
| D | huwa l-fattur ta’ dilwizzjoni (ara l-paragrafu 8.5.2.3.2) |

M
  gas

hija l-massa molari tal-komponent tal-gass, g/mol (cf. Appendiċi 6)

M
  e

hija l-massa molari tal-gass tal-egżost, g/mol

M
  d

hija l-massa molari tad-dilwent = 28,965 g/mol

D

huwa l-fattur ta’ dilwizzjoni (ara l-paragrafu 8.5.2.3.2)

8.5.2.3.2.   Determinazzjoni tal-konċentrazzjonijiet ikkoreġuti fl-isfond

Il-konċentrazzjoni medja fl-isfond tal-inkwinanti gassużi fid-dilwent għandha titnaqqas mill-konċentrazzjonijiet imkejla sabiex jinkisbu l-konċentrazzjonijiet netti tal-inkwinanti. Il-valuri medji tal-konċentrazzjonijiet fl-isfond jistgħu jiġu determinati permezz tal-metodu tal-borża tal-kampjun jew permezz ta’ kejl kontinwu bl-integrazzjoni. Għandha tintuża l-ekwazzjoni li ġejja:

Formula (58)

fejn:

| c
  gas,e | hija l-konċentrazzjoni tal-komponent imkejla fil-gass tal-egżost dilwit, ppm |
| --- | --- |
| c
  d | hija l-konċentrazzjoni tal-komponent imkejla fid-dilwent, ppm |
| D | huwa l-fattur ta’ dilwizzjoni |

c
  gas,e

hija l-konċentrazzjoni tal-komponent imkejla fil-gass tal-egżost dilwit, ppm

c
  d

hija l-konċentrazzjoni tal-komponent imkejla fid-dilwent, ppm

D

huwa l-fattur ta’ dilwizzjoni

Il-fattur ta’ dilwizzjoni għandu jiġi kkalkolat kif ġej:

| (a) | għall-magni tal-gass li jaħdmu bid-diżil jew b’LPG

   (59) |
| --- | --- |

(a)

għall-magni tal-gass li jaħdmu bid-diżil jew b’LPG

Formula (59)

| (b) | għall-magni tal-gass li jaħdmu bin-NG

   (60) |
| --- | --- |

(b)

għall-magni tal-gass li jaħdmu bin-NG

Formula (60)

fejn:

| c
  CO2,e | hija l-konċentrazzjoni mxarrba ta’ CO2 fil-gass tal-egżost eilwit, perċentwali tal-volum |
| --- | --- |
| c
  HC,e | hija l-konċentrazzjoni mxarrba ta’ HC fil-gass tal-egżost dilwit, ppm C1 |
| c
  NMHC,e | hija l-konċentrazzjoni mxarrba ta’ NMHC fil-gass tal-egżost dilwit, ppm C1 |
| c
  CO,e | hija l-konċentrazzjoni mxarrba ta’ CO fil-gass tal-egżost dilwit, ppm |
| F
  S | huwa l-fattur stojkjometriku |

c
  CO2,e

hija l-konċentrazzjoni mxarrba ta’ CO2 fil-gass tal-egżost eilwit, perċentwali tal-volum

c
  HC,e

hija l-konċentrazzjoni mxarrba ta’ HC fil-gass tal-egżost dilwit, ppm C1

c
  NMHC,e

hija l-konċentrazzjoni mxarrba ta’ NMHC fil-gass tal-egżost dilwit, ppm C1

c
  CO,e

hija l-konċentrazzjoni mxarrba ta’ CO fil-gass tal-egżost dilwit, ppm

F
  S

huwa l-fattur stojkjometriku

Il-fattur stojkjometriku għandu jiġi kkalkolat kif ġej:

Formula (61)

fejn:

| α | huwa l-proporzjon molari ta’ idroġenu tal-fjuwil (H/C) |
| --- | --- |

α

huwa l-proporzjon molari ta’ idroġenu tal-fjuwil (H/C)

Inkella, jekk il-kompożizzjoni tal-fjuwil ma tkunx magħrufa, jistgħu jintużaw il-fatturi stojkjometriċi li ġejjin:

| F
  S (diżil) | = | 13,4 |
| --- | --- | --- |
| F
  S (LPG) | = | 11,6 |
| F
  S (NG) | = | 9,5 |

F
  S (diżil)

=

13,4

F
  S (LPG)

=

11,6

F
  S (NG)

=

9,5

8.5.2.3.3.   Sistemi b’kumpens tal-fluss

Għas-sistemi mingħajr skambjatur tas-sħana, il-massa tal-inkwinanti (g/test) għandha tiġi determinata bil-kalkolu tal-emissjonijiet istantanji tal-massa u l-integrazzjoni tal-valuri istantanji matul iċ-ċiklu. Barra minn hekk, il-korrezzjoni tal-isfond għandha tiġi applikata b’mod dirett għall-valur tal-konċentrazzjoni istantanja. Għandha tiġi applikata l-ekwazzjoni li ġejja:

Formula (62)

fejn:

| c
  gas,e | hija l-konċentrazzjoni tal-komponent imkejjel fil-gass tal-egżost dilwit, ppm |
| --- | --- |
| c
  d | hija l-konċentrazzjoni tal-komponent imkejjel fid-dilwent, ppm |
| m
  ed,i | hija l-massa istantanja tal-gass tal-egżost dilwit, kg |
| m
  ed | hija l-massa totali tal-gass tal-egżost dilwit matul iċ-ċiklu, kg |
| u
  gas | huwa l-valur tabulari mit-tabella 6 |
| D | huwa l-fattur ta’ dilwizzjoni |

c
  gas,e

hija l-konċentrazzjoni tal-komponent imkejjel fil-gass tal-egżost dilwit, ppm

c
  d

hija l-konċentrazzjoni tal-komponent imkejjel fid-dilwent, ppm

m
  ed,i

hija l-massa istantanja tal-gass tal-egżost dilwit, kg

m
  ed

hija l-massa totali tal-gass tal-egżost dilwit matul iċ-ċiklu, kg

u
  gas

huwa l-valur tabulari mit-tabella 6

D

huwa l-fattur ta’ dilwizzjoni

8.5.3.   Determinazzjoni tal-partikuli

8.5.3.1.   Kalkolu tal-emissjoni tal-massa

Il-massa tal-partikuli (g/test) għandha tiġi kkalkulata wara korrezzjoni għall-kapaċità taż-żamma f’wiċċ l-ilma fil-filtru ta’ kampjunar, tal-partikuli, skont il-paragrafu 8.3, kif ġej:

Formula (63)

fejn:

| m
  p | hija l-massa tal-partikuli li tagħha jittieħed il-kampjun matul iċ-ċiklu, mg |
| --- | --- |
| m
  sep | hija l-massa tal-gass tal-egżost dilwit mgħoddija minn filtri ta’ ġbir tal-partikuli, kg |
| m
  ed | hija l-massa tal-gass tal-egżost dilwit matul iċ-ċiklu, kg |

m
  p

hija l-massa tal-partikuli li tagħha jittieħed il-kampjun matul iċ-ċiklu, mg

m
  sep

hija l-massa tal-gass tal-egżost dilwit mgħoddija minn filtri ta’ ġbir tal-partikuli, kg

m
  ed

hija l-massa tal-gass tal-egżost dilwit matul iċ-ċiklu, kg

bi

Formula (64)

fejn:

| m
  set | hija l-massa tal-gass tal-egżost doppjament dilwit mill-filtru tal-partikuli, kg |
| --- | --- |
| m
  ssd | hija l-massa tad-dilwent sekondarju, kg |

m
  set

hija l-massa tal-gass tal-egżost doppjament dilwit mill-filtru tal-partikuli, kg

m
  ssd

hija l-massa tad-dilwent sekondarju, kg

Jekk il-livell fl-isfond tal-partikuli tad-dilwent jiġi determinat skont il-paragrafu 7.5.6., il-massa tal-partikuli tista’ tiġi kkoreġuta fl-isfond. F’dan il-każ, il-massa tal-partikuli (g/test) għandha tiġi kkalkolata kif ġej:

Formula (65)

fejn:

| m
  sep | hija l-massa ta’ gass tal-egżost dilwit mgħoddija minn filtri ta’ ġbir tal-partikuli, kg |
| --- | --- |
| m
  ed | hija l-massa tal-gass tal-egżost dilwit matul iċ-ċiklu, kg |
| m
  sd | hija l-massa tad-dilwent li tagħha jittieħed il-kampjun permezz tal-apparat ta’ kampjunar tal-partikuli fl-isfond, kg |
| m
  b | hija l-massa miġbura ta’ partikuli fl-isfond tad-dilwent, mg |
| D | huwa l-fattur ta’ dilwizzjoni kif stabbilit fil-paragrafu 8.5.2.3.2. |

m
  sep

hija l-massa ta’ gass tal-egżost dilwit mgħoddija minn filtri ta’ ġbir tal-partikuli, kg

m
  ed

hija l-massa tal-gass tal-egżost dilwit matul iċ-ċiklu, kg

m
  sd

hija l-massa tad-dilwent li tagħha jittieħed il-kampjun permezz tal-apparat ta’ kampjunar tal-partikuli fl-isfond, kg

m
  b

hija l-massa miġbura ta’ partikuli fl-isfond tad-dilwent, mg

D

huwa l-fattur ta’ dilwizzjoni kif stabbilit fil-paragrafu 8.5.2.3.2.

8.6.   Kalkoli ġenerali

8.6.1.   Korrezzjoni tal-moviment

Rigward il-verifika tal-moviment fil-paragrafu 7.8.4, il-valur korrett tal-konċentrazzjoni għandu jiġi kkalkulat kif ġej:

Formula (66)

fejn:

| c
  ref,z | hija l-konċentrazzjoni ta’ referenza tal-gass żero (ġeneralment żero), ppm |
| --- | --- |
| c
  ref,s | hija l-konċentrazzjoni ta’ referenza tal-gass tal-ispan, ppm |
| c
  pre,z | hija l-konċentrazzjoni tal-analizzatur qabel it-test tal-gass żero, ppm |
| c
  pre,s | hija l-konċentrazzjoni tal-analizzatur qabel it-test tal-gass tal-ispan, ppm, |
| c
  post,z | hija l-konċentrazzjoni tal-analizzatur wara t-test tal-gass żero, ppm, |
| c
  post,s | hija l-konċentrazzjoni tal-analizzatur wara t-test tal-gass tal-ispan, ppm |
| c
  gas | hija l-konċentrazzjoni tal-gass tal-kampjun, ppm |

c
  ref,z

hija l-konċentrazzjoni ta’ referenza tal-gass żero (ġeneralment żero), ppm

c
  ref,s

hija l-konċentrazzjoni ta’ referenza tal-gass tal-ispan, ppm

c
  pre,z

hija l-konċentrazzjoni tal-analizzatur qabel it-test tal-gass żero, ppm

c
  pre,s

hija l-konċentrazzjoni tal-analizzatur qabel it-test tal-gass tal-ispan, ppm,

c
  post,z

hija l-konċentrazzjoni tal-analizzatur wara t-test tal-gass żero, ppm,

c
  post,s

hija l-konċentrazzjoni tal-analizzatur wara t-test tal-gass tal-ispan, ppm

c
  gas

hija l-konċentrazzjoni tal-gass tal-kampjun, ppm

Għandhom jiġu kkalkulati żewġ settijiet ta’ riżultati ta’ emissjonijiet speċifiċi għal kull komponent skont il-paragrafu 8.6.3., wara li jkunu ġew applikati kwalunkwe korrezzjonijiet oħra. Sett wieħed għandu jiġi kkalkulat bl-użu ta’ konċentrazzjonijiet mhux ikkoreġuti u sett ieħor għandu jiġi kkalkulat bl-użu ta’ konċentrazzjonijiet ikkoreġuti għall-moviment skont l-ekwazzjoni 66.

Skont is-sistema tal-kejl u l-metodu ta’ kalkulazzjoni użati, ir-riżultati mhux ikkoreġuti tal-emissjonijiet għandhom jiġu kkalkulati bl-ekwazzjonijiet 36, 37 56, 57 jew 62, rispettivament. Għall-kalkolu tal-emissjonijiet ikkoreġuti, c
  gas fl-ekwazzjonijiet 36, 37 56, 57 jew 62, rispettivament, għandha tiġi sostitwita bil-c
  cor tal-ekwazzjoni 66. Jekk jintużaw il-valuri istantanji tal-konċentrazzjoni c
  gas,i fl-ekwazzjoni rispettiva, il-valur ikkoreġut għandu jiġi applikat ukoll bħala valur istantanju c
  cor,i. Fl-ekwazzjoni 57, il-korrezzjoni għandha tiġi applikata kemm għall-konċentrazzjoni mkejla kif ukoll għall-konċentrazzjoni fl-isfond.

It-tqabbil għandu jsir bħala perċentwali tar-riżultati mhux ikkoreġuti. Id-differenza bejn il-valuri mhux ikkoreġuti u dawk ikkoreġuti tal-emissjonijiet speċifiċi għall-brejk għandha tkun fil-limiti ta’ ± 4 fil-mija tal-valuri mhux ikkoreġuti tal-emissjoni speċifika għall-brejk jew fil-limiti ta’ ± 4 fil-mija tal-valur tal-limitu rispettiv, skont liema jkun l-akbar. Jekk il-moviment ikun akbar minn 4 fil-mija, it-test għandu jiġi annullat.

Jekk tiġi applikata l-korrezzjoni tal-moviment, għandhom jintużaw biss ir-riżultati tal-emissjoni korretta għall-moviment meta jiġu rrappurtati l-emissjonijiet.

8.6.2.   Kalkolu tan-NMHC u tal-CH4

Il-kalkolu tan-NMHC u tal-CH4 jiddependi mill-metodu ta’ kalibrazzjoni li jintuża. Il-FID għall-kejl mingħajr NMC (passaġġ t’isfel tal-Appendiċi 3, figura 11), għandu jiġi kkalibrat bil-propan. Għall-kalibrazzjoni tal-FID f’serje man-NMC (passaġġ ta’ fuq tal-Appendiċi 3, figura 11), huma permessi l-metodi li ġejjin.

| (a) | gass ta’ kalibrazzjoni – propan; il-propan ma jgħaddix min-NMC, |
| --- | --- |

(a)

gass ta’ kalibrazzjoni – propan; il-propan ma jgħaddix min-NMC,

| (b) | gass ta’ kalibrazzjoni – metanu; il-metanu jgħaddi min-NMC |
| --- | --- |

(b)

gass ta’ kalibrazzjoni – metanu; il-metanu jgħaddi min-NMC

Il-konċentrazzjoni tan-NMHC u tal-CH4 għandha tiġi kkalkolata kif ġej għal (a):

Formula (67)

Formula (68)

Il-konċentrazzjoni tan-NMHC u tal-CH4 għandha tiġi kkalkolata kif ġej għal (b):

Formula (67a)

Formula (68a)

fejn:

| c
  HC(w/NMC) | hija l-konċentrazzjoni HC bil-gass tal-kampjun għaddej tul in-NMC, ppm |
| --- | --- |
| c
  HC(w/oNMC) | hija l-konċentrazzjoni HC bil-gass tal-kampjun ma jgħaddix min-NMC, ppm |
| r
  h | huwa l-fattur ta’ rispons tal-metanu kif determinat fil-paragrafu 9.3.7.2. |
| E
  M | hija l-effiċjenza tal-metanu kif determinata fil-paragrafu 9.3.8.1. |
| E
  E | hija l-effiċjenza tal-etanu kif determinata fil-paragrafu 9.3.8.2. |

c
  HC(w/NMC)

hija l-konċentrazzjoni HC bil-gass tal-kampjun għaddej tul in-NMC, ppm

c
  HC(w/oNMC)

hija l-konċentrazzjoni HC bil-gass tal-kampjun ma jgħaddix min-NMC, ppm

r
  h

huwa l-fattur ta’ rispons tal-metanu kif determinat fil-paragrafu 9.3.7.2.

E
  M

hija l-effiċjenza tal-metanu kif determinata fil-paragrafu 9.3.8.1.

E
  E

hija l-effiċjenza tal-etanu kif determinata fil-paragrafu 9.3.8.2.

Jekk r
  h < 1,05, hija tista’ titħalla barra fl-ekwazzjonijiet 67, 67a u 68a.

8.6.3.   Kalkolu tal-emissjonijiet speċifiċi

L-emissjonijiet speċifiċi e
  gas jew e
  PM (g/kWh) għandhom jiġu kkalkolati għal kull komponent individwali bil-modi li ġejjin skont it-tip ta’ ċiklu tat-test.

Għall-WHSC, WHTC sħun, jew WHTC kiesaħ, għandha tiġi applikata l-ekwazzjoni li ġejja:

Formula (69)

fejn:

| m | hija l-emissjoni tal-massa tal-komponent, g/test |
| --- | --- |
| W
  act | hija l-prestazzjoni proprja matul iċ-ċiklu kif determinat skont il-paragrafu 7.8.6, kWh |

m

hija l-emissjoni tal-massa tal-komponent, g/test

W
  act

hija l-prestazzjoni proprja matul iċ-ċiklu kif determinat skont il-paragrafu 7.8.6, kWh

Għall-WHTC, ir-riżultat tat-test finali għandu jkun il-medja differenzjata minn test bi startjar kiesaħ u test bi startjar sħun skont l-ekwazzjoni li ġejja:

Formula (70)

fejn:

| m
  cold | hija l-emissjoni massa tal-komponent fuq it-test bi startjar kiesaħ, g/test |
| --- | --- |
| m
  hot | hija l-emissjoni massa tal-komponent fuq it-test bi startjar sħun, g/test |
| W
  act,cold | hija l-prestazzjoni ta ċ-ċiklu proprju fuq it-test bi startjar kiesaħ, kWh |
| W
  act,hot | hija l-prestazzjoni ta ċ-ċiklu proprju fuq it-test bi startjar sħun, kWh |

m
  cold

hija l-emissjoni massa tal-komponent fuq it-test bi startjar kiesaħ, g/test

m
  hot

hija l-emissjoni massa tal-komponent fuq it-test bi startjar sħun, g/test

W
  act,cold

hija l-prestazzjoni ta ċ-ċiklu proprju fuq it-test bi startjar kiesaħ, kWh

W
  act,hot

hija l-prestazzjoni ta ċ-ċiklu proprju fuq it-test bi startjar sħun, kWh

Jekk tapplika r-riġenerazzjoni perjodika skont il-paragrafu 6.6.2, il-fatturi ta’ aġġustament għar-riġenerazzjoni k
  r,u jew k
  r,d għandhom ikunu multiplikati mar-riżultat e tal-emissjonijiet speċifiċi jew miżjudin miegħu, rispettivament, kif stabbilit fl-ekwazzjonijiet 69 u 70.

9.   SPEĊIFIKAZZJONI U VERIFIKA TAT-TAGĦMIR

Dan l-anness ma fihx dettalji dwar tagħmir jew sistemi ta’ kejl tal-fluss, tal-pressjoni u tat-temperatura. Minflok, fil-paragrafu 9.2 jingħataw biss ir-rekwiżiti lineari ta’ dan it-tagħmir jew sistemi għat-twettiq ta’ test tal-emissjonijiet.

9.1.   Speċifikazzjoni tad-dinamometru

Għandu jintuża dinamometru tal-magna b’karatteristiċi adegwati biex iwettaq iċ-ċiklu tat-test xieraq deskritt fil-paragrafi 7.2.1 u 7.2.2.

L-istrumentazzjoni għall-kejl tat-torque u tal-veloċità għandha tippermetti l-akkuratezza tal-kejl tal-qawwa tax-xaft kif meħtieġ sabiex tikkonforma mal-kriterji ta’ validazzjoni taċ-ċiklu. Jistgħu jinħtieġu kalkoli addizzjonali. L-akkuratezza tat-tagħmir tal-kejl għandha tkun tali li r-rekwiżiti ta’ linearità mogħtija fil-paragrafu 9.2, tabella 7 ma jinqabżux.

9.2.   Rekwiżiti ta’ linearità

Il-kalibrazzjoni tal-istrumenti u tas-sistemi kollha ta’ kejl għandha tkun traċċabbli għal standards nazzjonali (internazzjonali). L-istrumenti u s-sistemi ta’ kejl għandhom jikkonformaw mar-rekwiżiti ta’ linearità mogħtija fit-tabella 7. Il-verifika tal-linearità għall-analizzaturi tal-gass skont il-paragrafu 9.2.1 għandha titwettaq tal-inqas kull 3 xhur jew kull meta ssir tiswija jew bidla fis-sistema li tista’ taffettwa l-kalibrazzjoni. Għall-istrumenti u s-sistemi l-oħra, il-verifika tal-linearità għandha ssir kif mitlub mill-proċeduri ta’ verifika interni, mill-fabbrikant tal-istrument jew skont ir-rekwiżiti tal-ISO 9000

Tabella 7

Rekwiżiti ta’ linearità tal-istrumenti u s-sistemi ta’ kejl

| Sistema ta’ kejl | | Pendenza
  a1 | Żball standard
  SEE | Koeffiċjent ta’ determinazzjoni
  r2 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Veloċità tal-magna | ≤ 0,05 % mass. | 0,98 – 1,02 | ≤ 2 % mass. | ≥ 0,990 |
| Torque tal-magna | ≤ 1 % mass. | 0,98 – 1,02 | ≤ 2 % mass. | ≥ 0,990 |
| Fluss tal-fjuwil | ≤ 1 % mass. | 0,98 – 1,02 | ≤ 2 %. Mass. | ≥ 0,990 |
| Fluss tal-arja | ≤ 1 % mass. | 0,98 – 1,02 | ≤ 2 % mass | ≥ 0,990 |
| Fluss tal-gass tal-egżost | ≤ 1 % mass. | 0,98 – 1,02 | ≤ 2 % mass. | ≥ 0,990 |
| Fluss tad-dilwent | ≤ 1 % mass. | 0,98 – 1,02 | ≤ 2 % mass. | ≥ 0,990 |
| Fluss ta’ gass tal-egżost dilwit | ≤ 1 % mass. | 0,98 – 1,02 | ≤ 2 % mass. | ≥ 0,990 |
| Fluss tal-kampjun | ≤ 1 % mass. | 0,98 – 1,02 | ≤ 2 % mass. | ≥ 0,990 |
| Analizzaturi tal-gass | ≤ 0,5 % mass. | 0,99 – 1,01 | ≤ 1 % mass. | ≥ 0,998 |
| Diviżuri tal-gass | ≤ 0,5 % mass. | 0,98 – 1,02 | ≤ 2 % mass. | ≥ 0,990 |
| Temperaturi | ≤ 1 % mass. | 0,99 – 1,01 | ≤ 1 % mass. | ≥ 0,998 |
| Pressjonijiet | ≤ 1 % mass. | 0,99 – 1,01 | ≤ 1 % mass. | ≥ 0,998 |
| Bilanċ tal-PM | ≤ 1 % mass. | 0,99 – 1,01 | ≤ 1 % mass. | ≥ 0,998 |

Sistema ta’ kejl

Formula

Pendenza

a1

Żball standard

SEE

Koeffiċjent ta’ determinazzjoni

r2

Veloċità tal-magna

≤ 0,05 % mass.

0,98 – 1,02

≤ 2 % mass.

≥ 0,990

Torque tal-magna

≤ 1 % mass.

0,98 – 1,02

≤ 2 % mass.

≥ 0,990

Fluss tal-fjuwil

≤ 1 % mass.

0,98 – 1,02

≤ 2 %. Mass.

≥ 0,990

Fluss tal-arja

≤ 1 % mass.

0,98 – 1,02

≤ 2 % mass

≥ 0,990

Fluss tal-gass tal-egżost

≤ 1 % mass.

0,98 – 1,02

≤ 2 % mass.

≥ 0,990

Fluss tad-dilwent

≤ 1 % mass.

0,98 – 1,02

≤ 2 % mass.

≥ 0,990

Fluss ta’ gass tal-egżost dilwit

≤ 1 % mass.

0,98 – 1,02

≤ 2 % mass.

≥ 0,990

Fluss tal-kampjun

≤ 1 % mass.

0,98 – 1,02

≤ 2 % mass.

≥ 0,990

Analizzaturi tal-gass

≤ 0,5 % mass.

0,99 – 1,01

≤ 1 % mass.

≥ 0,998

Diviżuri tal-gass

≤ 0,5 % mass.

0,98 – 1,02

≤ 2 % mass.

≥ 0,990

Temperaturi

≤ 1 % mass.

0,99 – 1,01

≤ 1 % mass.

≥ 0,998

Pressjonijiet

≤ 1 % mass.

0,99 – 1,01

≤ 1 % mass.

≥ 0,998

Bilanċ tal-PM

≤ 1 % mass.

0,99 – 1,01

≤ 1 % mass.

≥ 0,998

9.2.1.   Verifika tal-linearità

9.2.1.1.   Introduzzjoni

Għandha ssir verifika tal-linearità għal kull sistema ta’ kejl elenkata fit-tabella 7. Għandhom jiddaħħlu mill-anqas 10 valuri ta’ referenza, jew kif speċifikat mod ieħor, fis-sistema ta’ kejl, u l-valuri mkejla għandhom jiġu mqabbla mal-valuri ta’ referenza billi tintuża rigressjoni lineari tal-inqas kwadrati skont l-ekwazzjoni 11. Il-limiti massimi fit-tabella 6 jirreferu għall-valuri massimi mistennija matul l-ittestjar.

9.2.1.2.   Rekwiżiti ġenerali

Is-sistemi ta’ kejl għandhom jissaħħnu skont ir-rakkomandazzjonijiet tal-fabbrikant tal-istrument. Is-sistemi ta’ kejl għandhom jitħaddmu bit-temperaturi, pressjonijiet u flussi speċifikati tagħhom

9.2.1.3.   Proċedura

Il-verifika tal-linearità għandha ssir għal kull firxa ta’ tħaddim użata b’mod normali bil-passi li ġejjin:

| (a) | L-istrument għandu jkun issettjat fuq żero billi jiġi introdott is-sinjal ta’ żero. Għall-analizzaturi tal-gass, għandha tiġi introdotta arja sintetika purifikata (jew nitroġenu) direttament fil-port tal-analizzatur. |
| --- | --- |

(a)

L-istrument għandu jkun issettjat fuq żero billi jiġi introdott is-sinjal ta’ żero. Għall-analizzaturi tal-gass, għandha tiġi introdotta arja sintetika purifikata (jew nitroġenu) direttament fil-port tal-analizzatur.

| (b) | L-istrument għandu jiġi mqassam billi jiġi introdott sinjal ta’ span. Għall-analizzaturi tal-gass, għandu jiġi introdott gass span xieraq direttament fil-port tal-analizzatur. |
| --- | --- |

(b)

L-istrument għandu jiġi mqassam billi jiġi introdott sinjal ta’ span. Għall-analizzaturi tal-gass, għandu jiġi introdott gass span xieraq direttament fil-port tal-analizzatur.

| (c) | Il-proċedura żero ta’ (a) għandha tiġi ripetuta. |
| --- | --- |

(c)

Il-proċedura żero ta’ (a) għandha tiġi ripetuta.

| (d) | Il-verifika għandha tiġi stabbilita billi jiġu introdotti mill-inqas 10 valuri ta’ referenza (inkluż iż-żero) li jkunu fil-firxa minn żero sal-ogħla valuri mistennija matul l-ittestjar tal-emissjonijiet. Għall-analizzaturi tal-gass, għandhom jiġu introdotti konċentrazzjonijiet magħrufa tal-gass li jaqblu mal-paragrafu 9.3.3.2 direttament fil-port tal-analizzatur. |
| --- | --- |

(d)

Il-verifika għandha tiġi stabbilita billi jiġu introdotti mill-inqas 10 valuri ta’ referenza (inkluż iż-żero) li jkunu fil-firxa minn żero sal-ogħla valuri mistennija matul l-ittestjar tal-emissjonijiet. Għall-analizzaturi tal-gass, għandhom jiġu introdotti konċentrazzjonijiet magħrufa tal-gass li jaqblu mal-paragrafu 9.3.3.2 direttament fil-port tal-analizzatur.

| (e) | Bi frekwenza ta’ reġistrazzjoni ta’ mill-inqas 1 Hz, għandhom jitkejlu l-valuri ta’ referenza u l-valuri mkejla jiġu rreġistrati għal 30 s. |
| --- | --- |

(e)

Bi frekwenza ta’ reġistrazzjoni ta’ mill-inqas 1 Hz, għandhom jitkejlu l-valuri ta’ referenza u l-valuri mkejla jiġu rreġistrati għal 30 s.

| (f) | Il-valuri aritmetiċi medji matul il-perjodu ta’ 30 s għandhom jintużaw biex jiġu kkalkolati l-parametri ta’ rigressjoni lineari tal-inqas kwadrati skont l-ekwazzjoni 11 fil-paragrafu 7.8.7. |
| --- | --- |

(f)

Il-valuri aritmetiċi medji matul il-perjodu ta’ 30 s għandhom jintużaw biex jiġu kkalkolati l-parametri ta’ rigressjoni lineari tal-inqas kwadrati skont l-ekwazzjoni 11 fil-paragrafu 7.8.7.

| (g) | Il-parametri ta’ rigressjoni lineari għandhom jissodisfaw ir-rekwiżiti tal-paragrafu 9.2, tabella 7. |
| --- | --- |

(g)

Il-parametri ta’ rigressjoni lineari għandhom jissodisfaw ir-rekwiżiti tal-paragrafu 9.2, tabella 7.

| (h) | Il-regolazzjoni żero għandha tiġi ċċekkjata mill-ġdid u, jekk ikun meħtieġ, għandha tiġi ripetuta l-proċedura ta’ verifika. |
| --- | --- |

(h)

Il-regolazzjoni żero għandha tiġi ċċekkjata mill-ġdid u, jekk ikun meħtieġ, għandha tiġi ripetuta l-proċedura ta’ verifika.

9.3.   Sistema ta’ kejl u kampjunar tal-emissjonijiet gassużi

9.3.1.   Speċifikazzjonijiet tal-analizzaturi

9.3.1.1.   Ġenerali

L-analizzaturi għandu jkollhom firxa ta’ kejl u ħin ta’ rispons adattati għall-akkuratezza meħtieġa sabiex jitkejlu l-konċentrazzjonijiet tal-komponenti tal-gass tal-egżost f’kundizzjonijiet ta’ stat transitorju u stabbli.

Il-kompatibbiltà elettromanjetika (EMC) tat-tagħmir għandha tkun ta’ livell li jimminimizza l-iżbalji addizzjonali.

9.3.1.2.   Akkuratezza

L-akkuratezza, definita bħala d-devjazzjoni tal-qari tal-analizzatur mill-valur ta’ referenza, ma għandhiex taqbeż ±2 fil-mija tal-qari jew ±0,3 fil-mija tal-iskala sħiħa skont liema jkun l-ikbar.

9.3.1.3.   Preċiżjoni

Il-preċiżjoni, definita bħala 2,5 darbiet id-devjazzjoni standard ta’ 10 reazzjonijiet ripetittivi għal gass partikolari ta’ kalibrazzjoni jew span, ma għandhiex tkun aktar minn 1 fil-mija tal-konċentrazzjoni tal-iskala sħiħa għal kull firxa użata ’l fuq minn 155 ppm (jew ppm C) jew 2 fil-mija ta’ kull firxa użata taħt 155 ppm (jew ppm C).

9.3.1.4.   Ħoss

Ir-rispons minn quċċata għal quċċata tal-analizzatur għal żero u għall-gassijiet ta’ kalibrazzjoni jew tal-ispan matul kwalunkwe perjodu ta’ 10 sekondi ma għandux jaqbeż 2 fil-mija tal-iskala sħiħa fuq il-firxiet kollha użati.

9.3.1.5.   Moviment ta’ żero

Il-moviment tar-rispons żero għandu jiġi speċifikat mill-fabbrikant tal-istrument.

9.3.1.6.   Moviment tal-ispan

Il-moviment tar-rispons tal-ispan għandu jiġi speċifikat mill-fabbrikant tal-istrument.

9.3.1.7.   Ħin ta’ żieda

Il-ħin ta’ żieda tal-analizzatur installat fis-sistema ta’ kejl ma għandux jaqbeż 2,5 s.

9.3.1.8.   Tnixxif tal-gass

Il-gassijiet tal-egżost jistgħu jitkejlu meta jkunu mxarrba jew xotti. L-istrument ta’ tnixxif tal-gass, jekk jintuża, għandu jkollu effett minimu fuq il-kompożizzjoni tal-gassijiet imkejla. Is-sustanzi kimiċi li jnixxfu mhumiex metodu aċċettabbli għat-tneħħija tal-ilma mill-kampjun

9.3.2.   Analizzaturi tal-gass

9.3.2.1.   Introduzzjoni

Il-paragrafi 9.3.2.2 sa 9.3.2.7 jiddeskrivu l-prinċipji ta’ kejl li għandhom jintużaw. Deskrizzjoni dettaljata tas-sistemi ta’ kejl hija mogħtija fl-Appendiċi 3. Il-gassijiet li jridu jitkejlu għandhom jiġu analizzati bl-istrumenti li ġejjin. Għall-analizzaturi mhux lineari, huwa permess l-użu ta’ ċirkwiti li jagħmlu l-operazzjoni tagħhom lineari.

9.3.2.2.   Analiżi tal-monossidu tal-karbonju (CO)

L-analizzatur tal-monossidu tal-karbonju għandu jkun tat-tip tal-assorbiment tal-infraaħmar mhux dispersiv (NDIR).

9.3.2.3.   Analiżi tad-diossidu tal-karbonju (CO2)

L-analizzatur tad-diossidu tal-karbonju għandu jkun tat-tip tal-assorbiment tal-infraaħmar mhux dispersiv (NDIR).

9.3.2.4.   Analiżi tal-idrokarboni (HC)

L-analizzatur tal-idrokarboni għandu jkun tat-tip ta’ ditekter tal-jonizzazzjoni tal-fjamma msaħħna (HFID) b’ditekter, valvijiet, tubatura, eċċ. imsaħħna sabiex tinżamm temperatura tal-gass ta’ 463 K ± 10 K (190 ± 10 °C). Inkella, għal magni li jaħdmu bin-NG u magni PI, l-analizzatur tal-idrokarboni jista’ jkun tat-tip ta’ ditekter tal-jonizzazzjoni tal-fjamma (FID) mhux imsaħħna skont il-metodu użat (ara l-Appendiċi 3, paragrafu A.3.1.3).

9.3.2.5.   Analiżi ta’ idrokarboni tal-metanu (CH4) u mhux tal-metanu (NMHC)

Id-determinazzjoni tal-frazzjoni ta’ idrokarboni tal-metanu u mhux tal-metanu għandha ssir b’taljatur imsaħħan mhux tal-metanu (NMC) u żewġ FID’s skont l-Appendiċi 3, paragrafu A.3.1.4 u l-paragrafu A.3.1.5. Il-konċentrazzjoni tal-komponenti għandha tiġi determinata skont il-paragrafu 8.6.2.

9.3.2.6.   Analiżi tal-ossidi tan-nitroġenu (NOx)

Għall-kejl tan-NOx huma speċifikati żewġ strumenti ta’ kejl u jista’ jintuża kull wieħed minnhom bil-kundizzjoni li jissodisfa l-kriterji speċifikati fil-paragrafi 9.3.2.6.1 jew 9.3.2.6.2, rispettivament. Għall-istabbiliment tal-ekwivalenza tas-sistema ta’ proċedura ta’ kejl alternat skont il-paragrafu 5.1.1, jista’ jintuża biss il-CLD.

9.3.2.6.1.   Ditekter kemiluminexxenti (CLD)

Jekk imkejla fuq bażi xotta, l-analizzatur tal-ossidi tan-nitroġenu għandu jkun tat-tip ta’ ditekter kemiluminexxenti (CLD) jew ta’ ditekter kemiluminexxenti msaħħan (HCLD) b’konvertitur NO2/NO. Jekk imkejla fuq bażi mxarrba, għandu jintuża HCLD b’konvertitur miżmum f’temperatura ’l fuq minn 328 K (55 °C), bil-kundizzjoni li jiġi ssodisfat il-kontroll tat-tnaqqis tal-ilma (ara l-paragrafu 9.3.9.2.2). Kemm għal CLD kif ukoll għal HCLD, il-passaġġ ta’ kampjunar għandu jinżamm f’temperatura tal-ħajt ta’ 328 K sa 473 K (55 °C sa 200 °C) sal-konvertitur għall-kejl xott, u sal-analizzatur għall-kejl imxarrab.

9.3.2.6.2.   Ditekter tal-ultravjola mhux dispersiv (NDUV)

Sabiex titkejjel il-konċentrazzjoni tan-NOx għandu jintuża analizzatur tal-ultravjola mhux dispersiv (NDUV). Jekk l-analizzatur NDUV ikejjel biss NO, għandu jitpoġġa konvertitur NO2/NO ’il fuq mill-analizzatur NDUV. It-temperatura tan-NDUV għandha tiġi miżmuma sabiex tkun evitata kondensazzjoni tal-ilma, sakemm ma jkunx installat apparat li jnixxef il-kampjun ’il fuq mill-konvertitur NO2/NO, jekk jintuża, jew ’il fuq mill-analizzatur.

9.3.2.7.   Kejl tal-arja għall-fjuwil

It-tagħmir ta’ kejl tal-arja għall-fjuwil li jintuża sabiex jiddetermina l-fluss ta’ gass tal-egżost kif speċifikat fil-paragrafu 8.4.1.6 għandu jkun senser bi proporzjon ta’ firxa wiesgħa tal-arja għall-fjuwil jew senser lambda tat-tip Żirkonja. Is-senser għandu jiġi mmuntat direttament fuq il-pajp tal-egżost fejn it-temperatura tal-gass tal-egżost tkun għolja biżżejjed biex telimina l-kondensazzjoni tal-ilma.

L-akkuratezza tas-senser bl-elettronika inkorporata għandha tkun fil-limiti ta’:

| ± 3 fil-mija tal-qari | għal | λ < 2 |
| --- | --- | --- |
| ± 5 fil-mija tal-qari | għal | 2 ≤ λ < 5 |
| ± 10 fil-mija tal-qari | għal | 5 ≤ λ |

± 3 fil-mija tal-qari

għal

λ < 2

± 5 fil-mija tal-qari

għal

2 ≤ λ < 5

± 10 fil-mija tal-qari

għal

5 ≤ λ

Sabiex tintlaħaq l-akkuratezza msemmija hawn fuq, is-senser għandu jiġi kkalibrat kif speċifikat mill-fabbrikant tal-istrument.

9.3.3.   Gassijiet

Għandu jiġi rrispettat iż-żmien kemm idumu tajbin il-gassijiet kollha.

9.3.3.1.   Gassijiet puri

Il-purità meħtieġa tal-gassijiet hija definita mil-limiti ta’ kontaminazzjoni mogħtija hawn taħt. Il-gassijiet li ġejjin għandhom ikunu disponibbli għat-tħaddim:

| (a) | Għall-gass tal-egżost mhux trattat
  Nitroġenu purifikat
  (Kontaminazzjoni ≤ 1 ppm C1, ≤ 1 ppm CO, ≤ 400 ppm CO2, ≤ 0,1 ppm NO)
  Ossiġnu purifikat
  (Purità > 99,5 fil-mija volum O2)
  Taħlita ta’ idroġenu-elju (fjuwil għall-burner tal-FID)
  (40 ± 1 fil-mija ta’ idroġenu, elju ta’ bilanċ)
  (Kontaminazzjoni ≤ 1 ppm C1, ≤ 400 ppm CO2)
  Arja sintetika purifikata
  (Kontaminazzjoni ≤ 1 ppm C1, ≤ 1 ppm CO, ≤ 400 ppm CO2, ≤ 0,1 ppm NO)
  (Kontenut ta’ ossiġnu bejn 18-21 fil-mija vol.) |
| --- | --- |

(a)

Għall-gass tal-egżost mhux trattat

Nitroġenu purifikat

(Kontaminazzjoni ≤ 1 ppm C1, ≤ 1 ppm CO, ≤ 400 ppm CO2, ≤ 0,1 ppm NO)

Ossiġnu purifikat

(Purità > 99,5 fil-mija volum O2)

Taħlita ta’ idroġenu-elju (fjuwil għall-burner tal-FID)

(40 ± 1 fil-mija ta’ idroġenu, elju ta’ bilanċ)

(Kontaminazzjoni ≤ 1 ppm C1, ≤ 400 ppm CO2)

Arja sintetika purifikata

(Kontaminazzjoni ≤ 1 ppm C1, ≤ 1 ppm CO, ≤ 400 ppm CO2, ≤ 0,1 ppm NO)

(Kontenut ta’ ossiġnu bejn 18-21 fil-mija vol.)

| (b) | Għall-gass tal-egżost dilwit (b’mod fakultattiv għall-gass tal-egżost mhux trattat)
  Nitroġenu purifikat
  (Kontaminazzjoni ≤ 0,05 ppm C1, ≤ 1 ppm CO, ≤ 10 ppm CO2, ≤ 0,02 ppm NO)
  Ossiġnu purifikat
  (Purità > 99,5 fil-mija vol O2)
  Taħlita ta’ idroġenu-elju (fjuwil għall-burner tal-FID)
  (40 ± 1 fil-mija idroġenu, elju ta’ bilanċ)
  (Kontaminazzjoni ≤ 0,05 ppm C1, ≤ 10 ppm CO2)
  Arja sintetika purifikata
  (Kontaminazzjoni ≤ 0,05 ppm C1, ≤ 1 ppm CO, ≤ 10 ppm CO2, ≤ 0,02 ppm NO)
  (Kontenut tal-ossiġnu bejn 20,5 – 21,5 fil-mija vol.)
  Jekk ma jkunx hemm disponibbli fliexken tal-gass, jista’ jintuża purifikatur tal-gass, jekk ikunu jistgħu jintwerew il-livelli ta’ kontaminazzjoni. |
| --- | --- |

(b)

Għall-gass tal-egżost dilwit (b’mod fakultattiv għall-gass tal-egżost mhux trattat)

Nitroġenu purifikat

(Kontaminazzjoni ≤ 0,05 ppm C1, ≤ 1 ppm CO, ≤ 10 ppm CO2, ≤ 0,02 ppm NO)

Ossiġnu purifikat

(Purità > 99,5 fil-mija vol O2)

Taħlita ta’ idroġenu-elju (fjuwil għall-burner tal-FID)

(40 ± 1 fil-mija idroġenu, elju ta’ bilanċ)

(Kontaminazzjoni ≤ 0,05 ppm C1, ≤ 10 ppm CO2)

Arja sintetika purifikata

(Kontaminazzjoni ≤ 0,05 ppm C1, ≤ 1 ppm CO, ≤ 10 ppm CO2, ≤ 0,02 ppm NO)

(Kontenut tal-ossiġnu bejn 20,5 – 21,5 fil-mija vol.)

Jekk ma jkunx hemm disponibbli fliexken tal-gass, jista’ jintuża purifikatur tal-gass, jekk ikunu jistgħu jintwerew il-livelli ta’ kontaminazzjoni.

9.3.3.2.   Gassijiet ta’ kalibrazzjoni u ta’ span

Għandhom ikunu disponibbli taħlitiet ta’ gassijiet li jkollhom il-kompożizzjonijiet kimiċi li ġejjin, jekk applikabbli. Huma permessi kombinazzjonijiet oħra ta’ gassijiet bil-kundizzjoni li l-gassijiet ma jagħmlux reazzjoni ma’ xulxin. Id-data ta’ skadenza tal-gassijiet ta’ kalibrazzjoni indikata mill-fabbrikant għandha tiġi rreġistrata.

C3H8 u arja sintetika purifikata (ara l-paragrafu 9.3.3.1);

CO u nitroġenu purifikat;

NO u nitroġenu purifikat;

NO2 u arja sintetika purifikata;

CO2 u nitroġenu purifikat;

CH4 u arja sintetika purifikata;

C2H6 u arja sintetika purifikata

Il-konċentrazzjoni vera tal-gass ta’ kalibrazzjoni u ta’ span għandha tkun fil-limiti ta’ ± 1 fil-mija tal-valur nominali, u għandha tkun traċċabbli skont standards nazzjonali u internazzjonali. Il-konċentrazzjonijiet kollha tal-gass ta’ kalibrazzjoni għandhom jingħataw fuq il-bażi tal-volum (perċentwali tal-volum jew volum ppm).

9.3.3.3.   Diviżuri tal-gass

Il-gassijiet użati għall-kalibrazzjoni u għall-ispan jistgħu jinkisbu wkoll permezz ta’ diviżuri tal-gass (mekkaniżmi tat-taħlit ta’ preċiżjoni), li jagħmlu dilwizzjoni b’N2 purifikat jew b’arja sintetika purifikata. L-akkuratezza tad-diviżur tal-gass għandha tkun tali li l-konċentrazzjoni tal-gassijiet ta’ kalibrazzjoni mħallta tkun eżatta fil-limiti ta’ ± 2 fil-mija. Din l-akkuratezza timplika li l-gassijiet primarji użati għat-taħlit għandhom ikunu magħrufa għal akkuratezza ta’ mill-inqas ± 1 fil-mija, traċċabbli għal standards tal-gass nazzjonali jew internazzjonali. Il-verifika għandha ssir f’perċentwali ta’ bejn 15 u 50 fil-mija tal-iskala sħiħa għal kull kalibrazzjoni li tinkorpora diviżur tal-gass. Tista’ ssir verifika addizzjonali billi jintuża gass ta’ kalibrazzjoni ieħor, jekk l-ewwel verifika ma tirnexxix.

Inkella, l-apparat tat-taħlit jista’ jiġi ċċekkjat bi strument li min-natura tiegħu huwa lineari, eż. bl-użu ta’ gass NO b’CLD. Il-valur tal-ispan tal-istrument għandu jiġi aġġustat bil-gass span imqabbad direttament mal-istrument. Id-diviżur tal-gass għandu jiġi ċċekkjat fis-konfigurazzjonijiet użati u l-valur nominali għandu jiġi mqabbel mal-konċentrazzjoni mkejla tal-istrument. Din id-differenza f’kull punt għandha tkun fil-limitu ta’ ± 1 fil-mija tal-valur nominali.

Sabiex titwettaq il-verifika tal-linearità skont il-paragrafu 9.2.1, id-diviżur tal-gass għandu jkun eżatt fil-limiti ± 1 fil-mija.

9.3.3.4.   Gassijiet ta’ kontroll tal-interferenza tal-ossiġnu

Il-gassijiet ta’ kontroll tal-interferenza tal-ossiġnu huma taħlita ta’ propan, ossiġnu u nitroġenu. Għandu jkun fihom propan bi 350 ppm C ± 75 ppm C ta’ idrokarboni. Il-valur tal-konċentrazzjoni għandu jkun determinat għal tolleranzi għall-gass ta’ kalibrazzjoni bl-analiżi kromatografika tal-idrokarboni totali kif ukoll l-impuritajiet jew bit-taħlit dinamiku. Il-konċentrazzjonijiet ta’ ossiġnu li huma meħtieġa għall-ittestjar ta’ magni li jaqbdu bl-ispark plaggs u ta’ dawk li jaħdmu b’kompressjoni huma mniżżla fit-tabella 8 bil-bqija jkun nitroġenu purifikat.

Tabella 8

Gassijiet ta’ kontroll tal-interferenza tal-ossiġnu

| Tip ta’ magna | Konċentrazzjoni ta’ O2 (fil-mija) |
| --- | --- |
| Kompressjoni | 21 (20 sa 22) |
| Kompressjoni u tqabbid bl-ispark plaggs | 10 (9 sa 11) |
| Kompressjoni u tqabbid bl-ispark plaggs | 5 (4 sa 6) |
| Tqabbid bl-ispark plaggs | 0 (0 sa 1) |

Tip ta’ magna

Konċentrazzjoni ta’ O2 (fil-mija)

Kompressjoni

21 (20 sa 22)

Kompressjoni u tqabbid bl-ispark plaggs

10 (9 sa 11)

Kompressjoni u tqabbid bl-ispark plaggs

5 (4 sa 6)

Tqabbid bl-ispark plaggs

0 (0 sa 1)

9.3.4.   Kontroll tat-tnixxija

Għandu jsir kontroll għat-tnixxija tas-sistema. Is-sonda għandha tiġi skonnettjata minn mas-sistema tal-egżost u t-tarf jiġi magħluq. Il-pompa tal-analizzatur trid tinxtegħel. Wara perjodu inizjali ta’ stabbilizzazzjoni, il-miters kollha tal-fluss għandhom ikunu bejn wieħed u ieħor fuq żero fl-assenza ta’ tnixxija. Jekk le, il-linji ta’ kampjunar għandhom jiġu ċċekkjati u d-difett jissewwa.

Ir-rata massima permessa ta’ tnixxija fuq in-naħa tal-vakwu għandha tkun 0,5 fil-mija tar-rata tal-fluss waqt l-użu għall-porzjon tas-sistema li jkun qed jiġi ċċekkjat. Il-flussi tal-analizzatur u l-flussi tal-bypass jistgħu jintużaw sabiex jiġu stmati r-rati tal-fluss waqt l-użu.

Inkella, is-sistema tista’ tiġi evakwata għal pressjoni ta’ mill-inqas 20 kPa vakwu (80 kPa assolut). Wara perjodu inizjali ta’ stabbilizzazzjoni, iż-żieda ta’ pressjoni Δp (kPa/min) fis-sistema ma għandhiex taqbeż:

Formula (71)

fejn:

| V
  s | huwa l-volum tas-sistema, l |
| --- | --- |
| q

  vs | hija r-rata tal-fluss tas-sistema, l/min |

V
  s

huwa l-volum tas-sistema, l

q

  vs

hija r-rata tal-fluss tas-sistema, l/min

Metodu ieħor huwa l-introduzzjoni ta’ bidla skalari tal-konċentrazzjoni fil-bidu tal-linja ta’ kampjunar permezz ta’ bidla mill-gass żero għall-gass tal-ispan. Jekk għal analizzatur ikkalibrat b’mod korrett wara perjodu ta’ ħin adegwat il-qari jkun ≤ 99 fil-mija meta mqabbel mal-konċentrazzjoni introdotta, dan jindika problema ta’ tnixxija li għandha tiġi rranġata.

9.3.5.   Kontroll tal-ħin tar-rispons tas-sistema analitika

Il-konfigurazzjonijiet tas-sistema għall-evalwazzjoni tal-ħin tar-rispons għandhom ikunu eżattament l-istess bħal matul il-kejl tal-prova tat-test (jiġifieri l-pressjoni, ir-rati tal-fluss, il-konfigurazzjonijiet tal-filtru fuq l-analizzaturi u l-influwenzi l-oħra kollha tal-ħin tar-rispons). Id-determinazzjoni tal-ħin tar-rispons għandha ssir bil-gass jinxtegħel direttament fil-bokka tas-sonda tal-kampjun. Il-bidla tal-gass għandha ssir f’inqas minn 0,1 s. Il-gassijiet użati għat-test għandhom jikkawżaw bidla fil-konċentrazzjoni ta’ mill-inqas 60 fil-mija tal-iskala sħiħa (FS).

Għandha tiġi rreġistrata t-traċċa ta’ konċentrazzjoni ta’ kull wieħed mill-komponenti tal-gass. Il-ħin tar-rispons huwa definit bħala d-differenza fil-ħin bejn il-bidla tal-gass u l-bidla xierqa tal-konċentrazzjoni rreġistrata. Il-ħin tar-rispons tas-sistema (t
  90) jikkonsisti fil-ħin ta’ dewmien għad-ditekter tal-kejl u fil-ħin ta’ żieda tad-ditekter. Il-ħin ta’ dewmien huwa definit bħala l-ħin mill-bidla (t
  0) sakemm ir-rispons ikun 10 fil-mija tal-qari finali (t
  10). Il-ħin ta’ żieda huwa definit bħala l-ħin bejn l-10 fil-mija u d-90 fil-mija rispons tal-qari finali (t
  90 – t
  10).

Għall-allinjament tal-ħin tal-analizzatur u s-sinjali tal-fluss tal-egżost, il-ħin tat-trasformazzjoni huwa definit bħala l-ħin mill-bidla (t
  0) sakemm ir-rispons ikun 50 fil-mija tal-qari finali (t
  50).

Il-ħin tar-rispons tas-sistema għandu jkun ta’ ≤ 10 s b’ħin ta’ żieda ta’ ≤ 2,5 s skont il-paragrafu 9.3.1.7 għall-komponenti limitati kollha (CO, NOx, HC jew NMHC) u l-firxiet kollha użati. Meta jintuża NMC għall-kejl tan-NMHC, il-ħin tar-rispons tas-sistema jista’ jaqbeż l-10 s.

9.3.6.   Test tal-effiċjenza tal-konvertitur tan-NOx

L-effiċjenza tal-konvertitur użat għall-konverżjoni tan-NO2 f’NO għandha tiġi ttestjata kif indikat fil-paragrafi 9.3.6.1. sa 9.3.6.8 (ara l-figura 8).

9.3.6.1.   Arranġament tat-test

Bl-użu tal-arranġament tat-test kif jidher b’mod skematiku fil-figura 8 u tal-proċedura msemmija hawn taħt, l-effiċjenza tal-konvertitur għandha tiġi ttestjata permezz ta’ ożonatur.

9.3.6.2.   Kalibrazzjoni

Il-CLD u l-HCLD għandhom jiġu kkalibrati fil-medda operattiva l-aktar komuni skont l-ispeċifikazzjonijiet tal-fabbrikant billi jintuża gass żero u span (bil-kontenut ta’ NO tiegħu li jammonta għal xi 80 fil-mija tal-medda operattiva u l-konċentrazzjoni ta’ NO2 tat-taħlita tal-gass li tammonta għal anqas minn 5 fil-mija tal-konċentrazzjoni ta’ NO). L-analizzatur tan-NOx għandu jkun fil-modalità NO sabiex il-gass tal-ispan ma jgħaddix mill-konvertitur. Il-konċentrazzjoni indikata għandha tiġi rreġistrata.

9.3.6.3.   Kalkolu

Il-perċentwali ta’ effiċjenza tal-konvertitur għandha tiġi kkalkolata kif ġej:

Formula (72)

fejn:

| a | hija l-konċentrazzjoni ta’ NOx skont il-paragrafu 9.3.6.6. |
| --- | --- |
| b | hija l-konċentrazzjoni ta’ NOx skont il-paragrafu 9.3.6.7. |
| c | hija l-konċentrazzjoni ta’ NO skont il-paragrafu 9.3.6.4. |
| d | hija l-konċentrazzjoni ta’ NO skont il-paragrafu 9.3.6.5. |

a

hija l-konċentrazzjoni ta’ NOx skont il-paragrafu 9.3.6.6.

b

hija l-konċentrazzjoni ta’ NOx skont il-paragrafu 9.3.6.7.

c

hija l-konċentrazzjoni ta’ NO skont il-paragrafu 9.3.6.4.

d

hija l-konċentrazzjoni ta’ NO skont il-paragrafu 9.3.6.5.

9.3.6.4.   Żieda tal-ossiġnu

Permezz ta’ attrezzatura ‘T’ (T-fitting), l-ossiġnu jew l-arja żero għandhom jiġu miżjuda kontinwament mal-fluss tal-gass sakemm il-konċentrazzjoni indikata tkun bejn wieħed u ieħor 20 fil-mija anqas mill-konċentrazzjoni indikata ta’ kalibrazzjoni mogħtija fil-paragrafu 9.3.6.2 (l-analizzatur ikun fil-modalità NO).

Il-konċentrazzjoni (c) indikata għandha tiġi rreġistrata. L-ożonatur jinżamm diżattivat matul il-proċess kollu.

9.3.6.5.   Attivazzjoni tal-ożonatur

L-ożonatur għandu jiġi attivat sabiex jiġġenera biżżejjed ożonu biex inaqqas il-konċentrazzjoni tan-NO sa bejn wieħed u ieħor 20 fil-mija (minimu 10 fil-mija) tal-konċentrazzjoni tal-kalibrazzjoni mogħtija fil-paragrafu 9.3.6.2. Il-konċentrazzjoni (d) indikata għandha tiġi rreġistrata (l-analizzatur ikun fil-modalità NO).

9.3.6.6.   Modalità NOx

L-analizzatur tan-NO għandu jinqaleb għall-modalità NOx sabiex it-taħlita tal-gass (li tikkonsisti f’NO, NO2, O2 u N2) issa tgħaddi mill-konvertitur. Il-konċentrazzjoni (a) indikata għandha tiġi rreġistrata (l-analizzatur ikun fil-modalità NOx).

9.3.6.7.   Diżattivazzjoni tal-ożonatur

Hawnhekk jiġi diżattivat l-ożonatur. It-taħlita ta’ gassijiet deskritta fil-paragrafu 9.3.6.6 tgħaddi mill-konvertitur għal ġewwa d-ditekter. Il-konċentrazzjoni (b) indikata għandha tiġi rreġistrata (l-analizzatur ikun fil-modalità NOx).

9.3.6.8.   Modalità NO

Mibdul għall-modalità NO bl-ożonatur diżattivat, il-fluss tal-ossiġnu jew tal-arja sintetika għandu jingħalaq. Il-qari tan-NOx tal-analizzatur ma għandux jiddevja b’aktar minn ± 5 fil-mija mill-valur imkejjel skont il-paragrafu 9.3.6.2 (l-analizzatur ikun fil-modalità NO).

9.3.6.9.   Intervall tat-test

L-effiċjenza tal-konvertitur għandha tiġi ttestjata mill-inqas darba fix-xahar.

9.3.6.10.   Rekwiżit tal-effiċjenza

L-effiċjenza tal-konvertitur E
  Nox ma għandhiex tkun anqas minn 95 fil-mija.

Jekk, bl-analizzatur fil-firxa l-aktar komuni, l-ożonatur ma jkunx jista’ jagħti tnaqqis minn 80 fil-mija sa 20 fil-mija skont il-paragrafu 9.3.6.5, għandha tintuza l-ogħla firxa li tagħti t-tnaqqis.

9.3.7.   Aġġustament tal-FID

9.3.7.1.   Ottimizzazzjoni tar-rispons tad-ditekter

Il-FID għandu jiġi aġġustat kif speċifikat mill-fabbrikant tal-istrument. Għandu jintuża gass span ta’ propan fl-arja sabiex jiġi ottimizzat ir-rispons fil-firxa operattiva l-aktar komuni.

Bir-rati tal-fluss tal-fjuwil u tal-arja ssettjati skont ir-rakkomandazzjonijiet tal-fabbrikant, għandu jiddaħħal fl-analizzatur gass span ta’ 350 ± 75 ppm C. Ir-rispons bi fluss partikolari tal-fjuwil irid jiġi determinat mid-differenza bejn ir-rispons tal-gass span u r-rispons tal-gass żero. Il-fluss tal-fjuwil għandu jkun aġġustat b’mod inkrimentali ’il fuq u ’l isfel mill-ispeċifikazzjoni tal-fabbrikant. Ir-rispons ta’ span u żero b’dawn il-flussi tal-fjuwil għandu jiġi rreġistrat. Id-differenza bejn ir-reazzjoni ta’ span u żero għandha tiġi traċċjata grafikament u l-fluss tal-fjuwil għandu jiġi aġġustat lejn l-ogħla naħa tal-kurva. Dan huwa l-issettjar tar-rata tal-fluss inizjali li jista’ jeħtieġ aktar ottimizzazzjoni skont ir-riżultati tal-fatturi ta’ rispons tal-idrokarboni u l-kontroll tal-interferenza tal-ossiġnu skont il-paragrafi 9.3.7.2 u 9.3.7.3. Jekk l-interferenza tal-ossiġnu jew il-fatturi ta’ rispons tal-idrokarbonju ma jissodisfawx l-ispeċifikazzjonijiet li ġejjin, il-fluss tal-arja għandu jiġi aġġustat b’mod inkrimentali ’il fuq u ’l isfel mill-ispeċifikazzjonijiet tal-fabbrikant, filwaqt li jiġu ripetuti l-paragrafi 9.3.7.2 u 9.3.7.3 għal kull fluss.

L-ottimizzazzjoni tista’ titwettaq b’mod fakultattiv bl-użu tal-proċeduri deskritti fid-dokument SAE Nru 770141.

9.3.7.2.   Fatturi ta’ rispons tal-idrokarbonju

Għandha ssir verifika ta’ linearità tal-analizzatur bl-użu tal-propan fl-arja u tal-arja sintetika purifikata skont il-paragrafu 9.2.1.3.

Il-fatturi ta’ rispons għandhom jiġu determinati l-ewwel darba li jibda s-servizz tiegħu analizzatur u wara intervalli ta’ manutenzjoni maġġura. Il-fattur ta’ rispons (r
  h) għal speċi ta’ idrokarbonju partikolari huwa l-proporzjon tal-qari FID C1 għall-konċentrazzjoni ta’ gass fiċ-ċilindru espress bħala ppm C1

Il-konċentrazzjoni tal-gass tat-test għandha tkun ta’ livell li jagħti rispons ta’ bejn wieħed u ieħor 80 fil-mija tal-iskala sħiħa. Il-konċentrazzjoni għandha tkun magħrufa b’akkuratezza ta’ ± 2 fil-mija b’referenza għal standard gravimetriku espress bħala volum. Barra minn hekk, iċ-ċilindru tal-gass għandu jiġi prekondizzjonat għal 24 siegħa f’temperatura ta’ 298 K ± 5 K (25 °C ± 5 °C).

Il-gassijiet tat-test li għandhom jintużaw u l-firxiet tal-fattur relattiv tar-rispons huma kif ġej:

| (a) | metanu u arja sintetika purifikata | 1,00 ≤ r
  h ≤ 1,15 |
| --- | --- | --- |
| (b) | propylene u arja sintetika purifikata | 0,90 ≤ r
  h ≤ 1,1 |
| (c) | toluene u arja sintetika purifikata | 0,90 ≤ r
  h ≤ 1,1 |

(a)

metanu u arja sintetika purifikata

1,00 ≤ r
  h ≤ 1,15

(b)

propylene u arja sintetika purifikata

0,90 ≤ r
  h ≤ 1,1

(c)

toluene u arja sintetika purifikata

0,90 ≤ r
  h ≤ 1,1

Dawn il-valuri huma relattivi għal r
  h ta’ 1 għall-propan u għall-arja sintetika purifikata.

9.3.7.3.   Kontroll tal-interferenza tal-ossiġnu

Għall-analizzaturi tal-gass tal-egżost mhux trattat biss, il-kontroll tal-interferenza tal-ossiġnu għandu jsir l-ewwel darba li jibda s-servizz tiegħu analizzatur u wara intervalli ta’ manutenzjoni maġġura.

Għandha tintgħażel firxa ta’ kejl fejn il-gassijiet ta’ kontroll tal-interferenza tal-ossiġnu jaqgħu fl-ogħla 50 fil-mija. It-test għandu jitwettaq bit-temperatura tal-forn issettjata kif meħtieġ. L-ispeċifikazzjonijiet tal-gass ta’ kontroll tal-interferenza tal-ossiġnu jinsabu fil-paragrafu 9.3.3.4.

| (a) | l-analizzatur għandu jiġi ssettjat fuq żero, |
| --- | --- |

(a)

l-analizzatur għandu jiġi ssettjat fuq żero,

| (b) | l-analizzatur għandu jinqasam bit-taħlita ta’ 0 fil-mija ossiġnu għall-magni li jaqbdu bl-ispark plaggs. L-istrumenti tal-magni li jaħdmu b’kompressjoni għandhom jinqasmu bit-taħlita ta’ 21 fil-mija ossiġnu, |
| --- | --- |

(b)

l-analizzatur għandu jinqasam bit-taħlita ta’ 0 fil-mija ossiġnu għall-magni li jaqbdu bl-ispark plaggs. L-istrumenti tal-magni li jaħdmu b’kompressjoni għandhom jinqasmu bit-taħlita ta’ 21 fil-mija ossiġnu,

| (c) | ir-rispons żero għandu jiġi ċċekkjat mill-ġdid. Jekk ikun inbidel b’aktar minn 0,5 fil-mija tal-iskala sħiħa, l-istadji (a) u (b) ta’ dan il-paragrafu għandhom jiġu ripetuti, |
| --- | --- |

(c)

ir-rispons żero għandu jiġi ċċekkjat mill-ġdid. Jekk ikun inbidel b’aktar minn 0,5 fil-mija tal-iskala sħiħa, l-istadji (a) u (b) ta’ dan il-paragrafu għandhom jiġu ripetuti,

| (d) | għandhom jiddaħħlu l-gassijiet ta’ kontroll tal-interferenza tal-ossiġnu ta’ 5 fil-mija u 10 fil-mija, |
| --- | --- |

(d)

għandhom jiddaħħlu l-gassijiet ta’ kontroll tal-interferenza tal-ossiġnu ta’ 5 fil-mija u 10 fil-mija,

| (e) | ir-rispons żero għandu jiġi ċċekkjat mill-ġdid. Jekk ikun inbidel b’aktar minn ±1 fil-mija tal-iskala sħiħa, it-test għandu jiġi ripetut, |
| --- | --- |

(e)

ir-rispons żero għandu jiġi ċċekkjat mill-ġdid. Jekk ikun inbidel b’aktar minn ±1 fil-mija tal-iskala sħiħa, it-test għandu jiġi ripetut,

| (f) | l-interferenza tal-ossiġnu E
  O2 għandha tiġi kkalkolata għal kull taħlita fi stadju (d) kif ġej:

   (73)
  bir-rispons tal-analizzatur ikun

   (74)
  fejn:







  c
  ref,b | hija l-konċentrazzjoni ta’ HC ta’ referenza fl-istadju (b), ppm C |
| --- | --- | --- |
| c
  ref,d | hija l-konċentrazzjoni ta’ HC ta’ referenza fl-istadju (d), ppm C |
| c
  FS,b | hija l-konċentrazzjoni ta’ HC tal-iskala sħiħa fl-istadju (b), ppm C |
| c
  FS,d | hija l-konċentrazzjoni ta’ HC tal-iskala sħiħa fl-istadju (d), ppm C |
| c
  m,b | hija l-konċentrazzjoni mkejla ta’ HC fl-istadju (b), ppm C |
| c
  m,d | hija l-konċentrazzjoni mkejla ta’ HC fl-istadju (d), ppm C |

(f)

l-interferenza tal-ossiġnu E
  O2 għandha tiġi kkalkolata għal kull taħlita fi stadju (d) kif ġej:

Formula (73)

bir-rispons tal-analizzatur ikun

Formula (74)

fejn:

c
  ref,b

hija l-konċentrazzjoni ta’ HC ta’ referenza fl-istadju (b), ppm C

c
  ref,d

hija l-konċentrazzjoni ta’ HC ta’ referenza fl-istadju (d), ppm C

c
  FS,b

hija l-konċentrazzjoni ta’ HC tal-iskala sħiħa fl-istadju (b), ppm C

c
  FS,d

hija l-konċentrazzjoni ta’ HC tal-iskala sħiħa fl-istadju (d), ppm C

c
  m,b

hija l-konċentrazzjoni mkejla ta’ HC fl-istadju (b), ppm C

c
  m,d

hija l-konċentrazzjoni mkejla ta’ HC fl-istadju (d), ppm C

| (g) | L-interferenza tal-ossiġnu E
  O2 għandha tkun inqas minn ±1,5 fil-mija għall-gassijiet kollha ta’ kontroll tal-interferenza tal-ossiġnu meħtieġa qabel l-ittestjar. |
| --- | --- |

(g)

L-interferenza tal-ossiġnu E
  O2 għandha tkun inqas minn ±1,5 fil-mija għall-gassijiet kollha ta’ kontroll tal-interferenza tal-ossiġnu meħtieġa qabel l-ittestjar.

| (h) | Jekk l-interferenza tal-ossiġnu E
  O2 tkun akbar minn ±1,5 fil-mija, tista’ tittieħed azzjoni korrettiva billi jkun aġġustat b’mod inkrimentali l-fluss tal-arja ’l fuq u ’l isfel mill-ispeċifikazzjonijiet tal-fabbrikant, il-fluss tal-fjuwil u l-fluss tal-kampjun. |
| --- | --- |

(h)

Jekk l-interferenza tal-ossiġnu E
  O2 tkun akbar minn ±1,5 fil-mija, tista’ tittieħed azzjoni korrettiva billi jkun aġġustat b’mod inkrimentali l-fluss tal-arja ’l fuq u ’l isfel mill-ispeċifikazzjonijiet tal-fabbrikant, il-fluss tal-fjuwil u l-fluss tal-kampjun.

| (i) | L-interferenza tal-ossiġnu għandha tiġi ripetuta għal kull setting ġdid. |
| --- | --- |

(i)

L-interferenza tal-ossiġnu għandha tiġi ripetuta għal kull setting ġdid.

9.3.8.   Effiċjenza tat-taljatur mhux tal-metanu (NMC)

In-NMC jintuża għat-tneħħija tal-idrokarboni mhux tal-metanu mill-gass tal-kampjuni bl-ossidazzjoni tal-idrokarboni kollha għajr il-metanu. Idealment, il-konverżjoni għall-metanu tkun ta’ 0 fil-mija, u għall-idrokarboni l-oħra rappreżentati mill-etanu tkun ta’ 100 fil-mija. Għall-kejl preċiż tan-NMHC, iż-żewġ effiċjenzi għandhom jiġu determinati u użati għall-kalkolu tar-rata tal-fluss tal-massa tal-emissjoni ta’ NMHC (ara l-paragrafu 8.5.2).

9.3.8.1.   Effiċjenza tal-Metanu

Il-gass ta’ kalibrazzjoni tal-metanu għandu jiġi mgħoddi mill-FID kemm bl-evitar tan-NMC kif ukoll mingħajr l-evitar tan-NMC u għandhom jiġu rreġistrati ż-żewġ konċentrazzjonijiet. L-effiċjenza għandha tiġi determinata kif ġej:

Formula (75)

fejn:

| c
  HC(w/NMC) | hija l-konċentrazzjoni ta’ HC bil-CH4 għaddej tul in-NMC, ppm C |
| --- | --- |
| c
  HC(w/o NMC) | hija l-konċentrazzjoni ta’ HC bil-CH4 jevita in-NMC, ppm C |

c
  HC(w/NMC)

hija l-konċentrazzjoni ta’ HC bil-CH4 għaddej tul in-NMC, ppm C

c
  HC(w/o NMC)

hija l-konċentrazzjoni ta’ HC bil-CH4 jevita in-NMC, ppm C

9.3.8.2.   Effiċjenza tal-Etanu

Il-gass ta’ kalibrazzjoni tal-etanu għandu jiġi mgħoddi mill-FID kemm bl-evitar tan-NMC kif ukoll mingħajr l-evitar tan-NMC u għandhom jiġu rreġistrati ż-żewġ konċentrazzjonijiet. L-effiċjenza għandha tiġi determinata kif ġej

Formula (76)

fejn:

| c
  HC(w/NMC) | hija l-konċentrazzjoni ta’ HC bil-C2H6 għaddej tul in-NMC, ppm C |
| --- | --- |
| c
  HC(w/o NMC) | hija l-konċentrazzjoni ta’ HC bil-C2H6 jevita in-NMC, ppm C |

c
  HC(w/NMC)

hija l-konċentrazzjoni ta’ HC bil-C2H6 għaddej tul in-NMC, ppm C

c
  HC(w/o NMC)

hija l-konċentrazzjoni ta’ HC bil-C2H6 jevita in-NMC, ppm C

9.3.9.   Effetti tal-interferenza

Gassijiet oħra għajr dak li jkun qed jiġi analizzat jistgħu jinterferixxu fil-qari b’diversi modi. Ikun hemm interferenza pożittiva fl-istrumenti NDIR meta l-gass interferenti joħloq l-istess effett bħall-gass li jkun qed jiġi mkejjel, iżda fi grad anqas. Ikun hemm interferenza negattiva fl-istrumenti NDIR mill-gass interferenti meta dan jestendi l-limitu ta’ assorbiment tal-gass imkejjel, u fl-istrumenti CLD mill-gass interferenti billi dan jitfi r-reazzjoni. Il-kontrolli tal-interferenza msemmija fil-paragrafi 9.3.9.1 u 9.3.9.3 għandhom isiru qabel l-użu inizjali ta’ analizzatur u wara intervalli ta’ manutenzjoni maġġura

9.3.9.1.   Kontroll tal-interferenza tal-analizzatur tal-CO

L-ilma u l-CO2 jistgħu jinterferixxu ma’ kif jaħdem l-analizzatur tal-CO. Għaldaqstant, għandu jiġi mgħoddi b’mod effervexxenti mill-ilma f’temperatura ambjentali, gass span CO2 li jkollu konċentrazzjoni ta’ 80 sa 100 fil-mija tal-iskala sħiħa tal-firxa operattiva massima użata matul l-ittestjar u għandu jiġi rreġistrat ir-rispons tal-analizzatur. Ir-rispons tal-analizzatur ma għandux ikun aktar minn 2 fil-mija tal-konċentrazzjoni medja ta’ CO mistennija waqt l-ittestjar.

Il-proċeduri tal-interferenza għall-CO2 u l-H2O jistgħu jsiru wkoll separatament. Jekk il-livelli ta’ CO2 u H2O li jintużaw ikunu ogħla mil-livelli massimi mistennija waqt l-ittestjar, kull valur ta’ interferenza li jiġi osservat għandu jitnaqqas billi l-interferenza osservata tiġi mmultiplikata bil-proporzjon tal-valur massimu mistenni ta’ konċentrazzjoni għall-valur proprju li jintuża waqt din il-proċedura. Jistgħu jsiru proċeduri separati tal-interferenza għal konċentrazzjonijiet ta’ H2O li jkunu iżjed baxxi mil-livelli massimi mistennija waqt l-ittestjar, iżda l-interferenza li tiġi osservata tal-H2O għandha tiżdied billi l-interferenza osservata tiġi mmultiplikata bil-valur tal-konċentrazzjoni massima mistennija ta’ H2O għall-valur proprju li jintuża waqt din il-proċedura. It-total taż-żewġ valuri skalati tal-interferenza għandu jilħaq it-tolleranza speċifikata f’dan il-paragrafu.

9.3.9.2.   Kontrolli tat-tnaqqis tal-analizzatur tan-NOx għal analizzatur CLD

Iż-żewġ gassijiet kruċjali għall-analizzaturi CLD (u HCLD) huma l-CO2 u l-fwar tal-ilma. Ir-reazzjonijiet tat-tnaqqis għal dawn il-gassijiet huma proporzjonali għall-konċentrazzjonijiet tagħhom, u għalhekk jeħtieġu metodi tekniċi tat-test sabiex jiġi determinat it-tnaqqis fl-ogħla konċentrazzjonijiet mistennija misjuba waqt l-ittestjar. Jekk l-analizzatur CLD juża algoriżmi għall-kumpens tat-tnaqqis li jużaw strumenti ta’ kejl tal-H2O u/jew CO2, it-tnaqqis għandu jiġi evalwat b’dawn l-istrumenti attivi u bl-algoriżmi ta’ kumpens applikati.

9.3.9.2.1.   Kontroll tat-tnaqqis tal-CO2

Għandu jiġi mgħoddi gass span CO2 mill-analizzatur NDIR, li jkollu konċentrazzjoni ta’ 80 sa 100 fil-mija tal-iskala sħiħa tal-firxa operattiva massima u l-valur tal-CO2 għandu jiġi rreġistrat bħala A. Imbagħad għandu jiġi dilwit bejn wieħed u ieħor 50 fil-mija b’gass span NO u mgħoddi min-NDIR u CLD, bil-valuri tal-CO2 u tan-NO jiġu rreġistrati bħala B u C, rispettivament. Wara għandu jiġi magħluq il-CO2 u jiġi mgħoddi biss il-gass span NO mill-(H)CLD, u l-valur tan-NO għandu jiġi rreġistrat bħala D.

Il-perċentwali tat-tnaqqis għandu jiġi kkalkolat kif ġej:

Formula (77)

fejn:

| A | hija l-konċentrazzjoni mhux dilwita ta’ CO2 imkejla b’NDIR, fil-mija |
| --- | --- |
| B | hija l-konċentrazzjoni dilwita ta’ CO2 imkejla b’NDIR, fil-mija |
| C | hija l-konċentrazzjoni dilwita ta’ NO mkejla b’(H)CLD, ppm |
| D | hija l-konċentrazzjoni mhux dilwita ta’ NO mkejla b’(H)CLD, ppm |

A

hija l-konċentrazzjoni mhux dilwita ta’ CO2 imkejla b’NDIR, fil-mija

B

hija l-konċentrazzjoni dilwita ta’ CO2 imkejla b’NDIR, fil-mija

C

hija l-konċentrazzjoni dilwita ta’ NO mkejla b’(H)CLD, ppm

D

hija l-konċentrazzjoni mhux dilwita ta’ NO mkejla b’(H)CLD, ppm

Jistgħu jintużaw metodi alternattivi ta’ dilwizzjoni u ta’ kwantifikazzjoni tal-valuri tal-gass span CO2 u NO bħat-taħlit dinamiku bl-approvazzjoni tal-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip

9.3.9.2.2.   Kontroll tat-tnaqqis tal-ilma

Dan il-kontroll japplika għall-kejl tal-konċentrazzjoni tal-gass imxarrab biss. Il-kalkolu tat-tnaqqis tal-ilma għandu jqis id-dilwizzjoni tal-gass span NO bil-fwar tal-ilma u l-iskalar tal-konċentrazzjoni tal-fwar tal-ilma tat-taħlita lejn dak mistenni matul l-ittestjar.

Għandu jiġi mgħoddi gass span NO li jkollu konċentrazzjoni ta’ 80 sa 100 fil-mija tal-iskala sħiħa tal-firxa operattiva normali mill-(H) CLD u l-valur tan-NO għandu jiġi rreġistrat bħala D. Il-gass span NO mbagħad għandu jiġi mgħoddi effervexxentement mill-ilma f’temperatura ambjentali u għandu jiġi mgħoddi mill-(H) CLD, u l-valur tan-NO għandu jiġi rreġistrat bħala C. Għandha tiġi determinata t-temperatura tal-ilma u tiġi rreġistrata bħala F. Għandha tiġi determinata l-pressjoni tal-fwar ta’ saturazzjoni tat-taħlita li tikkorrispondi għat-temperatura (F) tal-ilma effervexxenti u tkun irreġistrata bħala G.

Il-konċentrazzjoni tal-fwar tal-ilma (f’perċentwali) tat-taħlita għandha tkun ikkalkolata kif ġej:

Formula (78)

u rreġistrata bħala H. Il-konċentrazzjoni mistennija tal-gass span NO dilwit (fil-fwar tal-ilma) għandha tiġi kkalkolata kif ġej:

Formula (79)

u rreġistrata bħala D
  e. Għall-egżost tad-diżil, il-konċentrazzjoni massima tal-fwar tal-ilma tal-egżost (f’perċentwali) mistennija waqt l-ittestjar għandha tiġi stmata, bis-suppożizzjoni ta’ proporzjon H/C tal-fjuwil ta’ 1,8/1, mill-konċentrazzjoni massima ta’ CO2 fil-gass tal-egżost A kif ġej:

Formula (80)

u rreġistrata bħala H
  m

Il-perċentwali tat-tnaqqis tal-ilma għandu jiġi kkalkolat kif ġej:

Formula (81)

fejn:

| D
  e | hija l-konċentrazzjoni dilwita mistennija ta’ NO, ppm |
| --- | --- |
| C | hija l-konċentrazzjoni dilwita mkejla ta’ NO, ppm |
| H
  m | hija l-konċentrazzjoni massima tal-fwar tal-ilma, fil-mija |
| H | hija l-konċentrazzjoni proprja tal-fwar tal-ilma, fil-mija |

D
  e

hija l-konċentrazzjoni dilwita mistennija ta’ NO, ppm

C

hija l-konċentrazzjoni dilwita mkejla ta’ NO, ppm

H
  m

hija l-konċentrazzjoni massima tal-fwar tal-ilma, fil-mija

H

hija l-konċentrazzjoni proprja tal-fwar tal-ilma, fil-mija

9.3.9.2.3.   Tnaqqis massimu permess

It-tnaqqis kombinat ta’ CO2 u ilma ma għandux jaqbeż it-2 fil-mija tal-iskala sħiħa.

9.3.9.3.   Kontroll tat-tnaqqis tal-analizzatur tan-NOx għal analizzatur NDUV

L-idrokarboni u l-H2O jistgħu jinterferixxu pożittivament ma’ analizzatur NDUV billi jikkawżaw rispons simili għan-NOx. Jekk l-analizzatur NDUV juża algoriżmi ta’ kumpens li jużaw miżurazzjonijiet ta’ gassijiet oħra sabiex jilħqu din il-verifika tal-interferenza, dawn il-miżurazzjonijiet fl-istess ħin għandhom isiru biex jiġu ttestjati l-algoriżmi waqt il-verifika tal-interferenza tal-analizzatur.

9.3.9.3.1.   Proċedura

L-analizzatur NDUV għandu jiġi startjat, imħaddem, issettjat fuq żero, u mifrux skont l-istruzzjonijiet tal-fabbrikant tal-istrument. Huwa rakkomandat li jkun estratt l-egżost tal-magna biex issir din il-verifika. Għandu jintuża CLD biex jikkwantifika n-NOx fl-egżost. Ir-rispons tal-CLD għandu jintuża bħala l-valur ta’ referenza. Anki l-HC għandhom jiġu mkejla fl-egżost b’analizzatur FID. Ir-rispons tal-FID għandu jintuża bħala l-valur ta’ referenza tal-idrokarboni.

’Il fuq minn kwalunkwe apparat li jnixxef il-kampjun, jekk jintuża waqt l-ittestjar, l-egżost tal-magna għandu jiddaħħal fl-analizzatur NDUV. Għandu jitħalla ħin sabiex jistabbilizza r-rispons tal-analizzatur. Il-ħin tal-istabbilizzazzjoni jista’ jinkludi l-ħin sabiex titnaddaf il-linja tat-trasferiment u biex jiġi spjegat il-ħin tar-rispons. Waqt li l-analizzaturi kollha jkejlu l-konċentrazzjoni tal-kampjun, għandhom jiġu rreġistrati 30 s ta’ dejta meħuda bħala kampjun, u jiġu kkalkulati l-medji aritmetiċi għat-tliet analizzaturi.

Il-valur medju tal-CLD għandu jiġi mnaqqas mill-valur medju tan-NDUV. Din id-differenza għandha tiġi mmultiplikata bil-proporzjon tal-konċentrazzjoni medja mistennija ta’ HC għall-konċentrazzjoni ta’ HC imkejla waqt il-verifika, kif ġej:

Formula (82)

fejn

| c
  NOx,CLD | hija l-konċentrazzjoni mkejla ta’ NOx b’CLD, ppm |
| --- | --- |
| c
  NOx,NDUV | hija l-konċentrazzjoni mkejla ta’ NOx b’NDUV, ppm |
| c
  HC,e | hija l-konċentrazzjoni massima mistennija ta’ HC, ppm |
| c
  HC,e | hija l-konċentrazzjoni mkejla ta’ HC, ppm |

c
  NOx,CLD

hija l-konċentrazzjoni mkejla ta’ NOx b’CLD, ppm

c
  NOx,NDUV

hija l-konċentrazzjoni mkejla ta’ NOx b’NDUV, ppm

c
  HC,e

hija l-konċentrazzjoni massima mistennija ta’ HC, ppm

c
  HC,e

hija l-konċentrazzjoni mkejla ta’ HC, ppm

9.3.9.3.2.   Tnaqqis massimu permess

It-tnaqqis kombinat tal-HC u l-ilma ma għandux jaqbeż it-2 fil-mija tal-konċentrazzjoni ta’ NOx mistennija waqt l-ittestjar.

9.3.9.4.   Apparat għat-tnixxif tal-kampjun

Apparat għat-tnixxif tal-kampjun ineħħi l-ilma, li altrimenti jista’ jinterferixxi ma’ kejl tan-NOx.

9.3.9.4.1.   Effiċjenza tal-apparat għat-tnixxif tal-kampjun

Għall-analizzaturi CLD xotti, għandu jiġi dimostrat li għall-ogħla konċentrazzjoni mistennija ta’ fwar tal-ilma H
  m (ara l-paragrafu 9.3.9.2.2), l-apparat għat-tnixxif tal-kampjun iżomm l-umdità tal-CLD f’livell ta’ ≤ 5 g ilma/kg ta’ arja xotta (jew madwar 0,008 fil-mija H2O), li hija umdità relattiva ta’ 100 fil-mija f’temperatura ta’ 3,9 °C u pressjoni ta’ 101,3 kPa. Din l-ispeċifikazzjoni tal-umdità hija wkoll ekwivalenti għal umdità relattiva ta’ madwar 25 fil-mija f’temperatura ta’ 25 °C u pressjoni ta’ 101,3 kPa. Dan jista’ jintwera billi titkejjel it-temperatura fil-ħruġ ta’ dehumidifier termali, jew billi titkejjel l-umdità f’punt eżatt ’il fuq mill-CDL. Tista’ titkejjel ukoll l-umdità tal-egżost tal-CLD sakemm l-uniku fluss fil-CLD ikun il-fluss mid-dehumidifier.

9.3.9.4.2.   Penetrazzjoni ta’ NO2 fl-apparat ta’ tnixxif tal-kampjun

L-ilma likwidu li jibqa’ f’apparat ta’ tnixxif tal-kampjun mhux iddisinjat tajjeb jista’ jneħħi n-NO2 mill-kampjun. Jekk jintuża apparat ta’ tnixxif tal-kampjun flimkien ma’ analizzatur NDUV mingħajr konvertitur tan-NO2/NO aktar ’il fuq, huwa jista’ għalhekk ineħħi n-NO2 mill-kampjun qabel ma jsir il-kejl tan-NOx.

L-apparat ta’ tnixxif tal-kampjun għandu jippermetti kejl ta’ mill-anqas 95 fil-mija tan-NO2 totali fil-konċentrazzjoni massima mistennija tan-NO2.

9.3.10.   Kampjunar ta’ emissjonijiet gassużi mhux trattati, jekk applikabbli

Is-sondi ta’ kampjunar tal-emissjonijiet gassużi għandhom jitwaħħlu tal-anqas 0,5 m jew 3 darbiet id-dijametru tal-pajp tal-egżost - skont liema jkun l-akbar - ’il fuq mill-ħruġ tas-sistema tal-gass tal-egżost iżda qrib biżżejjed tal-magna sabiex tiġi żgurata temperatura tal-gass tal-egżost li tkun tal-inqas 343 K (70 °C) mas-sonda.

Fil-każ ta’ magna b’ħafna ċilindri b’fergħa li toħroġ minnha l-manifold tal-egżost, il-bokka tas-sonda għandha titqiegħed ’l isfel biżżejjed sabiex tiżgura li l-kampjun ikun rappreżentattiv tal-emissjonijiet medji tal-egżost miċ-ċilindri kollha. F’magni b’ħafna ċilindri li jkollhom gruppi distinti ta’ manifoldi, bħal fil-konfigurazzjoni ta’ magna ‘Vee’, huwa rakkomandat li jiġu kkombinati l-manifoldi ’il fuq mis-sonda ta’ kampjunar. Jekk dan ma jkunx prattiku, jista’ jinkiseb kampjun mill-grupp bl-ogħla emissjoni ta’ CO2. Għall-kalkolu tal-emissjoni tal-egżost għandu jintuża l-fluss totali tal-massa tal-egżost.

Jekk il-magna tkun mgħammra b’sistema ta’ trattament wara l-egżost, il-kampjun tal-egżost għandu jittieħed ’l isfel mis-sistema ta’ trattament wara l-egżost.

9.3.11.   Kampjunar ta’ emissjonijiet gassużi dilwiti, jekk applikabbli

Il-pajp tal-egżost bejn il-magna u s-sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss sħiħ għandu jikkonforma mar-rekwiżiti stipulati fl-Appendiċi 3. Is-sonda jew sondi ta’ kampjunar tal-emissjonijiet gassużi għandhom jiġu installati fil-mina tad-dilwizzjoni f’punt fejn id-dilwent u l-gass tal-egżost ikunu mħallta tajjeb, u viċin ħafna tas-sonda ta’ kampjunar tal-partikuli.

Il-kampjunar ġeneralment jista’ jsir b’żewġ modi:

| (a) | jittieħed kampjun tal-emissjonijiet f’borża ta’ kampjunar matul iċ-ċiklu u dawn jiġu mkejla wara li jitlesta t-test; għall-HC, il-borża tal-kampjun għandha tissaħħan għal 464 ± 11 K (191 ± 11 °C), għan-NOx, it-temperatura tal-borża tal-kampjun għandha tkun ogħla mit-temperatura fejn tifforma n-nida, |
| --- | --- |

(a)

jittieħed kampjun tal-emissjonijiet f’borża ta’ kampjunar matul iċ-ċiklu u dawn jiġu mkejla wara li jitlesta t-test; għall-HC, il-borża tal-kampjun għandha tissaħħan għal 464 ± 11 K (191 ± 11 °C), għan-NOx, it-temperatura tal-borża tal-kampjun għandha tkun ogħla mit-temperatura fejn tifforma n-nida,

| (b) | jittieħed kampjun kontinwu tal-emissjonijiet u dawn jiġu integrati matul iċ-ċiklu. |
| --- | --- |

(b)

jittieħed kampjun kontinwu tal-emissjonijiet u dawn jiġu integrati matul iċ-ċiklu.

Il-konċentrazzjoni fl-isfond għandha tiġi determinata ’l fuq mill-mina ta’ dilwizzjoni skont (a) jew (b), u għandha titnaqqas mill-konċentrazzjoni tal-emissjonijiet skont il-paragrafu 8.5.2.3.2.

9.4.   Sistema ta’ kejl u kampjunar tal-partikuli

9.4.1.   Speċifikazzjonijiet ġenerali

Sabiex tiġi determinata l-massa tal-partikuli, huma meħtieġa sistema ta’ dilwizzjoni u kampjunar tal-partikuli, filtru għall-kampjunar tal-partikuli, miżien tal-mikrogrammi, u kompartiment tal-użin bit-temperatura u l-umdità kkontrollati. Is-sistema ta’ kampjunar tal-partikuli għandha tkun iddisinjata sabiex tiżgura kampjun rappreżentattiv tal-partikuli b’mod proporzjonali mal-fluss tal-egżost

9.4.2.   Rekwiżiti ġenerali tas-sistema ta’ dilwizzjoni

Id-determinazzjoni tal-partikuli teħtieġ dilwizzjoni tal-kampjun b’arja ambjentali ffiltrata, arja sintetika jew nitroġenu (id-dilwent). Is-sistema ta’ dilwizzjoni għandha tkun issettjata kif ġej:

| (a) | telimina kompletament il-kondensazzjoni tal-ilma fis-sistemi ta’ dilwizzjoni u ta’ kampjunar, |
| --- | --- |

(a)

telimina kompletament il-kondensazzjoni tal-ilma fis-sistemi ta’ dilwizzjoni u ta’ kampjunar,

| (b) | iżżomm it-temperatura tal-gass tal-egżost dilwit bejn 315 K (42 °C) u 325 K (52 °C) sa 20 cm ’il fuq jew ’l isfel mill-kontenituri tal-filtri, |
| --- | --- |

(b)

iżżomm it-temperatura tal-gass tal-egżost dilwit bejn 315 K (42 °C) u 325 K (52 °C) sa 20 cm ’il fuq jew ’l isfel mill-kontenituri tal-filtri,

| (c) | it-temperatura tad-dilwent għandha tkun bejn 293 K u 325 K (20 °C u 52 °C) qrib ħafna tad-dħul fil-mina ta’ dilwizzjoni, |
| --- | --- |

(c)

it-temperatura tad-dilwent għandha tkun bejn 293 K u 325 K (20 °C u 52 °C) qrib ħafna tad-dħul fil-mina ta’ dilwizzjoni,

| (d) | il-proporzjon minimu ta’ dilwizzjoni għandu jkun fil-medda ta’ 5:1 sa 7:1 u tal-anqas 2:1 għall-istadju primarju ta’ dilwizzjoni bbażat fuq ir-rata massima tal-fluss tal-egżost tal-magna, |
| --- | --- |

(d)

il-proporzjon minimu ta’ dilwizzjoni għandu jkun fil-medda ta’ 5:1 sa 7:1 u tal-anqas 2:1 għall-istadju primarju ta’ dilwizzjoni bbażat fuq ir-rata massima tal-fluss tal-egżost tal-magna,

| (e) | għal sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali, il-ħin ta’ residenza fis-sistema mill-punt tal-introduzzjoni tad-dilwent sal-kontenitur(i) tal-filtri għandu jkun bejn 0,5 u 5 sekondi, |
| --- | --- |

(e)

għal sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali, il-ħin ta’ residenza fis-sistema mill-punt tal-introduzzjoni tad-dilwent sal-kontenitur(i) tal-filtri għandu jkun bejn 0,5 u 5 sekondi,

| (f) | għal sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss sħiħ, il-ħin globali ta’ residenza fis-sistema mill-punt tal-introduzzjoni tad-dilwent sal-kontenitur(i) tal-filtri għandu jkun bejn 1 u 5 sekondi, u l-ħin ta’ residenza fis-sistema sekondarja ta’ dilwizzjoni, jekk tintuża, mill-punt tal-introduzzjoni tad-dilwent sekondarju sal-kontenitur(i) tal-filtri għandu jkun mill-anqas 0,5 sekondi. |
| --- | --- |

(f)

għal sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss sħiħ, il-ħin globali ta’ residenza fis-sistema mill-punt tal-introduzzjoni tad-dilwent sal-kontenitur(i) tal-filtri għandu jkun bejn 1 u 5 sekondi, u l-ħin ta’ residenza fis-sistema sekondarja ta’ dilwizzjoni, jekk tintuża, mill-punt tal-introduzzjoni tad-dilwent sekondarju sal-kontenitur(i) tal-filtri għandu jkun mill-anqas 0,5 sekondi.

It-tneħħija tal-umdità mid-dilwent qabel ma jidħol fis-sistema ta’ dilwizzjoni hija permessa, u hija partikolarment utli jekk l-umdità tad-dilwent tkun għolja.

9.4.3.   Kampjunar tal-partikuli

9.4.3.1.   Sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali

Is-sonda ta’ kampjunar tal-partikuli għandha tiġi installata viċin ħafna tas-sonda ta’ kampjunar tal-emissjonijiet gassużi, iżda ’l bogħod biżżejjed li ma toħloqx interferenza. Għaldaqstant, id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 9.3.10 dwar l-installazzjoni japplikaw ukoll għall-kampjunar tal-partikuli. Il-linja ta’ kampjunar għandha tikkonforma mar-rekwiżiti stipulati fl-Appendiċi 3.

Fil-każ ta’ magna b’ħafna ċilindri b’fergħa li toħroġ minnha l-manifold tal-egżost, il-bokka tas-sonda għandha titqiegħed ’l isfel biżżejjed sabiex tiżgura li l-kampjun ikun rappreżentattiv tal-emissjonijiet medji tal-egżost miċ-ċilindri kollha. F’magni b’ħafna ħafna ċilindri li jkollhom gruppi distinti ta’ manifoldi, bħal fil-konfigurazzjoni ta’ magna ‘Vee’, huwa rrakkomandat li jiġu kkombinati l-manifoldi ’il fuq mis-sonda ta’ kampjunar. Jekk dan ma jkunx prattiku, jista’ jinkiseb kampjun mill-grupp bl-ogħla emissjoni ta’ partikuli. Għall-kalkolu tal-emissjoni tal-egżost għandu jintuża l-fluss totali tal-massa tal-egżost tal-manifold.

9.4.3.2.   Sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss sħiħ

Is-sonda ta’ kampjunar tal-partikuli għandha tiġi installata viċin ħafna tas-sonda ta’ kampjunar tal-emissjonijiet gassużi, iżda ’l bogħod biżżejjed li ma toħloqx interferenza, fil-mina ta’ dilwizzjoni. Għaldaqstant, id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 9.3.11 dwar l-installazzjoni japplikaw ukoll għall-kampjunar tal-partikuli. Il-linja ta’ kampjunar għandha tikkonforma mar-rekwiżiti stipulati fl-Appendiċi 3.

9.4.4.   Filtri ta’ kampjunar tal-partikuli

Għandu jittieħed kampjun tal-egżost dilwit b’filtru li jissodisfa r-rekwiżiti tal-paragrafi 9.4.4.1 sa 9.4.4.3 matul is-sekwenza tat-test.

9.4.4.1.   Speċifikazzjoni tal-filtru

It-tipi kollha ta’ filtri għandu jkollhom effiċjenza ta’ ġbir ta’ DOP (di-octylphthalate) ta’ 0.3 μm ta’ mill-inqas 99 fil-mija. Il-materjal tal-filtru għandu jkun jew:

| (a) | fajber tal-ħġieġ miksi bil-fluworokarbonju (PTFE), jew |
| --- | --- |

(a)

fajber tal-ħġieġ miksi bil-fluworokarbonju (PTFE), jew

| (b) | membrana tal-fluworokarbonju (PTFE). |
| --- | --- |

(b)

membrana tal-fluworokarbonju (PTFE).

9.4.4.2.   Daqs tal-filtru

Il-filtru għandu jkun tond b’dijametru nominali ta’ 47 mm (tolleranza ta’ 46,50 ± 0.6 mm) u dijametru espost (dijametru tat-tebgħa tal-filtru) ta’ mill-anqas 38 mm.

9.4.4.3.   Veloċità tal-wiċċ tal-filtru

Il-veloċità tal-wiċċ minn ġol-filtru għandha tkun bejn 0,90 u 1.00 m/s b’inqas minn 5 fil-mija tal-valuri tal-fluss irreġistrati jaqbżu din il-medda. Jekk il-massa totali ta’ PM fuq il-filtru taqbeż 400 μg, il-veloċità tal-wiċċ tal-filtru tista’ titnaqqas għal 0,50 m/s. Il-veloċità tal-wiċċ għandha tiġi kkalkulata bħala r-rata tal-fluss volumetriku tal-kampjun bil-pressjoni ’l fuq mill-filtru u t-temperatura tal-wiċċ tal-filtru, diviżi bl-erja esposta tal-filtru.

9.4.5.   Speċifikazzjonijiet tal-kompartiment tal-użin u tal-miżien analitiku

L-ambjent tal-kompartiment (jew kamra) għandu jkun ħieles minn kwalunkwe kontaminant ambjentali (bħal trab, aerosol, jew materjal semi-volatili) li jista’ jniġġes il-filtri tal-partikuli. Il-kamra tal-użin għandha tilħaq l-ispeċifikazzjonijiet meħtieġa tal-anqas għal 60 minuta qabel ma jintiżnu l-filtri.

9.4.5.1.   Kundizzjonijiet tal-kompartiment tal-użin

It-temperatura tal-kompartiment (jew kamra) fejn jiġu kkundizzjonati u miżuna l-filtri għandha tinżamm fil-limiti ta’ 295 K ± 1 K (22 °C ± 1 °C) matul il-perjodu kollu ta’ kondizzjonament u ta’ użin tal-filtri. L-umdità għandha tinżamm f’punt fejn tifforma n-nida ta’ 282,5 K ± 1 K (9,5 °C ± 1 °C).

Jekk l-ambjenti ta’ stabbilizzazzjoni u ta’ użin ikunu separati, it-temperatura tal-ambjent ta’ stabbilizzazzjoni għandha tinżamm f’tolleranza ta’ 295 K ± 3 K (22 °C ± 3 °C), iżda r-rekwiżit għall-punt fejn tifforma n-nida jibqa’ ta’ 282,5 K ± 1 K (9,5 °C ± 1 °C).

L-umdità u t-temperatura ambjentali għandhom jiġu rreġistrati.

9.4.5.2.   Użin tal-filtru ta’ referenza

Tal-inqas żewġ filtri ta’ referenza mhux użati għandhom jintiżnu fi żmien 12-il siegħa mill-użin tal-filtri tal-kampjun, iżda preferibbilment fl-istess ħin. Dawn għandhom ikunu tal-istess materjal bħall-filtri tal-kampjuni. Għandha tiġi applikata korrezzjoni għall-kapaċità taż-żamma f’wiċċ l-ilma għall-użin.

Jekk il-piż ta’ xi wieħed mill-filtri ta’ referenza jinbidel bejn l-użin tal-filtri tal-kampjun b’aktar minn 10 μg, il-filtri kollha tal-kampjuni għandhom jitwarrbu u t-test tal-emissjonijiet għandu jiġi ripetut.

Il-filtri ta’ referenza għandhom jinbidlu minn żmien għall-ieħor abbażi ta’ ġudizzju tajjeb tal-inġinerija, iżda tal-anqas darba fis-sena.

9.4.5.3.   Miżien analitiku

Il-miżien analitiku użat biex jiddetermina l-piż tal-filtru għandu jissodisfa l-kriterju ta’ verifika tal-linearità tal-paragrafu 9.2, tabella 7. Dan jimplika preċiżjoni (devjazzjoni standard) ta’ mill-inqas 2 μg u riżoluzzjoni ta’ mill-inqas 1 μg (ċifra 1 = 1 μg).

Sabiex ikun assigurat użin preċiż tal-filtru, huwa rakkomandat li l-miżien ikun installat kif ġej:

| (a) | installat fuq pjattaforma għall-iżolament tal-vibrazzjoni sabiex tiżolah minn ħsejjes u vibrazzjoni esterni, |
| --- | --- |

(a)

installat fuq pjattaforma għall-iżolament tal-vibrazzjoni sabiex tiżolah minn ħsejjes u vibrazzjoni esterni,

| (b) | protett minn fluss konvettiv tal-arja b’ilqugħ ta’ dissipazzjoni statika tal-kurrent li jkun ertjat elettrikament. |
| --- | --- |

(b)

protett minn fluss konvettiv tal-arja b’ilqugħ ta’ dissipazzjoni statika tal-kurrent li jkun ertjat elettrikament.

9.4.5.4.   Tneħħija tal-effetti tal-elettriċità statika

Il-filtru għandu jiġi newtralizzat qabel l-użin, eż. b’newtralizzatur tal-Polonium jew apparat b’effett simili. Jekk jintuża filtru b’membrana tal-PTFE, għandha titkejjel l-elettriċità statika u huwa rakkomandat li din tkun fil-limiti ta’ ±2,0 V tan-newtrali.

Iċ-ċarġ ta’ elettriċità statika għandha tiġi minimizzata fl-ambjent tal-miżien. Metodi possibbli huma kif ġej:

| (a) | il-miżien għandu jkun ertjat elettrikament, |
| --- | --- |

(a)

il-miżien għandu jkun ertjat elettrikament,

| (b) | jekk il-kampjuni tal-PM ikunu se jiġu mmaniġġati manwalment, għandhom jintużaw pinzetti magħmula minn azzar li ma jsaddadx, |
| --- | --- |

(b)

jekk il-kampjuni tal-PM ikunu se jiġu mmaniġġati manwalment, għandhom jintużaw pinzetti magħmula minn azzar li ma jsaddadx,

| (c) | il-pinzetti għandhom jiġu ertjati b’ċinga tal-ertjar, jew tiġi pprovduta ċinga tal-ertjar għall-operatur b’mod li ċ-ċinga tal-ertjar taqsam ert komuni mal-miżien. Iċ-ċineg tal-ertjar għandhom ikollhom reżister xieraq sabiex jipproteġi lill-operaturi kontra xokk aċċidentali. |
| --- | --- |

(c)

il-pinzetti għandhom jiġu ertjati b’ċinga tal-ertjar, jew tiġi pprovduta ċinga tal-ertjar għall-operatur b’mod li ċ-ċinga tal-ertjar taqsam ert komuni mal-miżien. Iċ-ċineg tal-ertjar għandhom ikollhom reżister xieraq sabiex jipproteġi lill-operaturi kontra xokk aċċidentali.

9.4.5.5.   Speċifikazzjonijiet addizzjonali

Il-partijiet kollha tas-sistema ta’ dilwizzjoni u s-sistema ta’ kampjunar mill-pajp tal-egżost sal-kontenitur tal-filtru, li huma f’kuntatt mal-gass tal-egżost mhux trattat u dilwit, għandhom ikunu ddisinjati sabiex jiġu mminimizzati d-depożitu u l-alterazzjoni tal-partikuli. Il-partijiet kollha għandhom isiru minn materjali elettrikament konduttivi li ma jagħmlux reazzjoni mal-komponenti tal-gass tal-egżost, u għandhom ikunu elettrikament grounded sabiex ikunu evitati l-effetti elettrostatiċi

9.4.5.6.   Kalibrazzjoni tal-istrumentazzjoni tal-kejl tal-fluss

Kull miter tal-fluss li jintuża fil-kampjunar tal-partikuli u fis-sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali għandu jkun suġġett għal verifika tal-linearità, kif deskritt fil-paragrafu 9.2.1, kull meta jkun meħtieġ biex jissodisfa r-rekwiżiti tal-akkuratezza ta’ dan il-gtr. Għall-valuri ta’ referenza tal-fluss, għandu jintuża miter tal-fluss preċiż li jkun traċċabbli għal standards internazzjonali u/jew nazzjonali. Għall-kalibrazzjoni tal-kejl ta’ fluss differenzjali, ara l-paragrafu 9.4.6.2.

9.4.6.   Rekwiżiti speċjali għas-sistemi ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali

Is-sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali trid tkun iddisinjata biex toħroġ kampjun proporzjonali tal-egżost mhux trattat mill-kurrent tal-egżost tal-magna, u b’hekk tirrispondi għall-varjazzjonijiet fir-rata tal-fluss fil-kurrent tal-egżost. Għal dan huwa essenzjali li l-proporzjon ta’ dilwizzjoni jew il-proporzjon ta’ kampjunar r
  d jew r
  s jiġi determinat b’mod li jintlaħqu r-rekwiżiti tal-akkuratezza li hemm fil-paragrafu 9.4.6.2.

9.4.6.1.   Ħin ta’ rispons tas-sistema

Għall-kontroll ta’ sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali, jinħtieġ rispons mgħaġġel tas-sistema. Il-ħin tat-trasformazzjoni għas-sistema għandu jiġi determinat bil-proċedura fil-paragrafu 9.4.6.6. Jekk il-ħin totali tat-trasformazzjoni tal-kejl tal-fluss tal-egżost (ara l-paragrafu 8.3.1.2) u s-sistema bi fluss parzjali jkun < 0,3 s, għandu jintuża kontroll online. F’dan il-każ, il-ħin totali ta’ żieda għandu jkun ≤ 1 s u l-ħin totali tad-dewmien ≤ 10 sekonda.

Ir-rispons totali tas-sistema għandu jkun iddisinjat sabiex jiżgura kampjun rappreżentattiv tal-partikuli, q

  mp,i, proporzjonali għall-fluss tal-massa tal-egżost. Sabiex tiġi determinata l-proporzjonalità, għandha titwettaq analiżi tar-rigressjoni ta’ q

  mp,i kontra q

  mew,i fuq rata minima ta’ kisba tad-dejta ta’ 5 Hz, u għandhom jintlaħqu l-kriterji li ġejjin:

| (a) | il-koeffiċjent ta’ determinazzjoni r
  2 tar-rigressjoni lineari bejn q

  mp,i u q

  mew,i ma għandux ikun anqas minn 0,95, |
| --- | --- |

(a)

il-koeffiċjent ta’ determinazzjoni r
  2 tar-rigressjoni lineari bejn q

  mp,i u q

  mew,i ma għandux ikun anqas minn 0,95,

| (b) | l-iżball standard tal-istima ta’ q

  mp,i fuq q

  mew,i ma għandux jaqbeż il-5 fil-mija ta’ q

  mp massimu, |
| --- | --- |

(b)

l-iżball standard tal-istima ta’ q

  mp,i fuq q

  mew,i ma għandux jaqbeż il-5 fil-mija ta’ q

  mp massimu,

| (c) | l-interċettazzjoni q

  mp tal-linja ta’ rigressjoni ma għandhiex taqbeż ± 2 fil-mija ta’ q

  mp massimu. |
| --- | --- |

(c)

l-interċettazzjoni q

  mp tal-linja ta’ rigressjoni ma għandhiex taqbeż ± 2 fil-mija ta’ q

  mp massimu.

Jinħtieġ kontroll antiċipat jekk il-ħinijiet totali tat-trasformazzjoni tas-sistema tal-partikuli, t
  50,P u tas-sinjal tal-fluss tal-massa tal-egżost, t
  50,F ikunu > 0,3 s. F’dan il-każ, għandu jsir test ta’ qabel, u s-sinjal tal-fluss tal-massa tal-egżost tat-test ta’ qabel għandu jintuża għall-kontroll tal-fluss tal-kampjun fis-sistema tal-partikuli. Jinkiseb kontroll korrett tas-sistema ta’ dilwizzjoni parzjali, jekk it-traċċa tal-ħin ta’q

  mew, pre tat-test ta’ qabel, li tikkontrolla q

  mp, tinbidel b’ħin ‘antiċipat’ ta’ t
  50,P + t
  50,F.

Sabiex tiġi stabbilita l-korrelazzjoni bejn q

  mp,i u q

  mew,i għandha tintuża d-dejta meħuda matul it-test proprju, bi q

  mew,i allinjat fil-ħin bi t50,F relattiv għal q

  mp,i (l-ebda kontribuzzjoni minn t
  50,P għall-allinjament tal-ħin). Jiġifieri, dan iċ-ċaqliq fil-ħin bejn qmew u q

  mp huwa d-differenza bejn il-ħinijiet ta’ trasformazzjoni tagħhom li kienu determinati fil-paragrafu 9.4.6.6.

9.4.6.2.   Speċifikazzjonijiet għall-kejl tal-fluss differenzjali

Għas-sistemi ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali, l-akkuratezza tal-fluss tal-kampjun q

  mp hija ta’ tħassib partikolari, jekk ma tkunx imkejla direttament, iżda tiġi determinata b’kejl tal-fluss differenzjali:

Formula (83)

F’dan il-każ, l-iżball massimu tad-differenza għandu tkun tali li l-akkuratezza ta’ q

  mp tkun fil-limiti ta’ ± 5 fil-mija meta l-proporzjon ta’ dilwizzjoni jkun anqas minn 15. Dan jista’ jiġi kkalkolat billi jittieħed l-għerq kwadrat tal-medju aritmetiku tal-iżbalji ta’ kull strument.

Tista’ tinkiseb akkuratezza aċċettabbli ta’ q

  mp b’wieħed mill-metodi li ġejjin:

| (a) | l-akkuratezza assoluta ta’ q

  mdew u q

  mdw tkun ta’ ±0,2 fil-mija li tiggarantixxi akkuratezza ta’ q

  mp ta’ ≤ 5 fil-mija bi proporzjon ta’ dilwizzjoni ta’ 15. Madankollu, iseħħu żbalji akbar bi proporzjonijiet ogħla ta’ dilwizzjoni. |
| --- | --- |

(a)

l-akkuratezza assoluta ta’ q

  mdew u q

  mdw tkun ta’ ±0,2 fil-mija li tiggarantixxi akkuratezza ta’ q

  mp ta’ ≤ 5 fil-mija bi proporzjon ta’ dilwizzjoni ta’ 15. Madankollu, iseħħu żbalji akbar bi proporzjonijiet ogħla ta’ dilwizzjoni.

| (b) | Il-kalibrazzjoni ta’ q

  mdw relattiv għal q

  mdew issir b’tali mod li tinkiseb l-istess akkuratezza għal q

  mp bħal fil-metodu (a). Għad-dettalji ara l-paragrafu 9.4.6.2. |
| --- | --- |

(b)

Il-kalibrazzjoni ta’ q

  mdw relattiv għal q

  mdew issir b’tali mod li tinkiseb l-istess akkuratezza għal q

  mp bħal fil-metodu (a). Għad-dettalji ara l-paragrafu 9.4.6.2.

| (c) | l-akkuratezza ta’ q

  mp tiġi determinata indirettament mill-akkuratezza tal-proporzjon ta’ dilwizzjoni kif determinat minn gass li jintraċċa, eż. CO2. Hija meħtieġa akkuratezza ekwivalenti għall-metodu (a) għal q

  mp hija meħtieġa. |
| --- | --- |

(c)

l-akkuratezza ta’ q

  mp tiġi determinata indirettament mill-akkuratezza tal-proporzjon ta’ dilwizzjoni kif determinat minn gass li jintraċċa, eż. CO2. Hija meħtieġa akkuratezza ekwivalenti għall-metodu (a) għal q

  mp hija meħtieġa.

| (d) | l-akkuratezza assoluta ta’ q

  mdew u q

  mdw tkun fil-limiti ta’ ± 2 fil-mija tal-iskala sħiħa, l-iżball massimu tad-differenza bejn q

  mdew u q

  mdw ikun fil-limiti ta’ 0,2 fil-mija, u l-iżball tal-linearità jkun fil-limiti ta’ ±0,2 fil-mija tal-ogħla q

  mdew osservat matul it-test. |
| --- | --- |

(d)

l-akkuratezza assoluta ta’ q

  mdew u q

  mdw tkun fil-limiti ta’ ± 2 fil-mija tal-iskala sħiħa, l-iżball massimu tad-differenza bejn q

  mdew u q

  mdw ikun fil-limiti ta’ 0,2 fil-mija, u l-iżball tal-linearità jkun fil-limiti ta’ ±0,2 fil-mija tal-ogħla q

  mdew osservat matul it-test.

9.4.6.3.   Kalibrazzjoni tal-kejl tal-fluss differenzjali

Il-miter tal-fluss jew l-istrumentazzjoni tal-kejl tal-fluss għandha tiġi kalibrata b’waħda mill-proċeduri li ġejjin, b’tali mod li l-fluss tas-sonda q

  mp fil-mina jissodisfa r-rekwiżiti ta’ akkuratezza tal-paragrafu 9.4.6.2.:

| (a) | Il-miter tal-fluss għal q

  mdw għandu jitqabbad f’serje mal-miter tal-fluss għal q

  mdew, id-differenza bejn iż-żewġ miters tal-fluss għandha tiġi kkalibrata għal mill-anqas 5 punti ta’ ssettjar ma’ valuri tal-fluss spazjati b’mod ugwali bejn l-aktar valur baxx ta’ q

  mdw użat matul it-test u l-valur ta’ q

  mdew użat matul it-test. Il-mina ta’ dilwizzjoni tista’ tiġi evitata. |
| --- | --- |

(a)

Il-miter tal-fluss għal q

  mdw għandu jitqabbad f’serje mal-miter tal-fluss għal q

  mdew, id-differenza bejn iż-żewġ miters tal-fluss għandha tiġi kkalibrata għal mill-anqas 5 punti ta’ ssettjar ma’ valuri tal-fluss spazjati b’mod ugwali bejn l-aktar valur baxx ta’ q

  mdw użat matul it-test u l-valur ta’ q

  mdew użat matul it-test. Il-mina ta’ dilwizzjoni tista’ tiġi evitata.

| (b) | Mekkaniżmu tal-fluss ikkalibrat għandu jiġi mqabbad f’serje mal-miter tal-fluss għal q

  mdew u l-akkuratezza għandha tiġi ċċekkjata għall-valur użat għat-test. Il-mekkaniżmu tal-fluss ikkalibrat għandu jiġi mqabbad f’serje mal-miter tal-fluss għal q

  mdw, u l-akkuratezza għandha tiġi ċċekkjata mill-inqas għal 5 konfigurazzjonijiet li jikkorrispondu għall-proporzjon ta’ dilwizzjoni bejn 3 u 50, relattiv għal q

  mdew użat matul it-test. |
| --- | --- |

(b)

Mekkaniżmu tal-fluss ikkalibrat għandu jiġi mqabbad f’serje mal-miter tal-fluss għal q

  mdew u l-akkuratezza għandha tiġi ċċekkjata għall-valur użat għat-test. Il-mekkaniżmu tal-fluss ikkalibrat għandu jiġi mqabbad f’serje mal-miter tal-fluss għal q

  mdw, u l-akkuratezza għandha tiġi ċċekkjata mill-inqas għal 5 konfigurazzjonijiet li jikkorrispondu għall-proporzjon ta’ dilwizzjoni bejn 3 u 50, relattiv għal q

  mdew użat matul it-test.

| (c) | It-tubu ta’ trasferiment (TT) għandu jiġi skonnettjat mill-egżost, u mekkaniżmu kkalibrat għall-kejl tal-fluss b’firxa adattata għall-kejl ta’ q

  mp għandu jiġi mqabbad mat-tubu ta’ trasferiment. q

  mdew għandha tiġi ssettjata għall-valur użat matul it-test, u q

  mdw għandha tiġi ssettjata b’mod sekwenzjali għal mill-inqas 5 valuri li jikkorrispondu għall-proporzjonijiet ta’ dilwizzjoni bejn 3 u 50. Inkella, jista’ jiġi pprovdut passaġġ ta’ fluss ta’ kalibrazzjoni speċjali, fejn il-mina tiġi evitata, iżda l-arja totali u dik ta’ dilwizzjoni tgħaddi mill-miters korrispondenti bħal fit-test proprju. |
| --- | --- |

(c)

It-tubu ta’ trasferiment (TT) għandu jiġi skonnettjat mill-egżost, u mekkaniżmu kkalibrat għall-kejl tal-fluss b’firxa adattata għall-kejl ta’ q

  mp għandu jiġi mqabbad mat-tubu ta’ trasferiment. q

  mdew għandha tiġi ssettjata għall-valur użat matul it-test, u q

  mdw għandha tiġi ssettjata b’mod sekwenzjali għal mill-inqas 5 valuri li jikkorrispondu għall-proporzjonijiet ta’ dilwizzjoni bejn 3 u 50. Inkella, jista’ jiġi pprovdut passaġġ ta’ fluss ta’ kalibrazzjoni speċjali, fejn il-mina tiġi evitata, iżda l-arja totali u dik ta’ dilwizzjoni tgħaddi mill-miters korrispondenti bħal fit-test proprju.

| (d) | Għandu jiġi injettat gass li jintraċċa, fit-tubu ta’ trasferiment tal-egżost TT. Dan il-gass li jintraċċa jista’ jkun komponent tal-gass tal-egżost, bħal CO2 jew NOx. Wara dilwizzjoni fil-mina, il-komponent tal-gass li jintraċċa għandu jiġi mkejjel. Dan għandu jsir għal ħames proporzjonijiet ta’ dilwizzjoni bejn 3 u 50. L-akkuratezza tal-fluss tal-kampjun għandha tiġi determinata mill-proporzjon ta’ dilwizzjoni r
  d:

   (84)
  Għandha tiġi kkunsidrata l-akkuratezza tal-analizzaturi tal-gass sabiex tkun iggarantita l-akkuratezza ta’ q

  mp. |
| --- | --- |

(d)

Għandu jiġi injettat gass li jintraċċa, fit-tubu ta’ trasferiment tal-egżost TT. Dan il-gass li jintraċċa jista’ jkun komponent tal-gass tal-egżost, bħal CO2 jew NOx. Wara dilwizzjoni fil-mina, il-komponent tal-gass li jintraċċa għandu jiġi mkejjel. Dan għandu jsir għal ħames proporzjonijiet ta’ dilwizzjoni bejn 3 u 50. L-akkuratezza tal-fluss tal-kampjun għandha tiġi determinata mill-proporzjon ta’ dilwizzjoni r
  d:

Formula (84)

Għandha tiġi kkunsidrata l-akkuratezza tal-analizzaturi tal-gass sabiex tkun iggarantita l-akkuratezza ta’ q

  mp.

9.4.6.4.   Kontroll tal-fluss tal-karbonju

Huwa rakkomandat ħafna li jsir kontroll tal-fluss tal-karbonju sabiex jiġu identifikati problemi ta’ kejl u kontroll u jkun verifikat it-tħaddim korrett tas-sistema bi fluss parzjali. Il-kontroll tal-fluss tal-karbonju għandu jsir mill-inqas kull darba li tiġi installata magna ġdida, jew tinbidel xi ħaġa sinifikanti fil-konfigurazzjoni tal-kompartiment tat-test.

Il-magna għandha titħaddem b’tagħbija u veloċità massima tat-torque jew kwalunkwe modalità oħra ta’ stat stabbli li tipproduċi 5 fil-mija jew aktar ta’ CO2. Is-sistema ta’ kampjunar bi fluss parzjali għandha titħaddem b’fattur ta’ dilwizzjoni ta’ madwar 15 għal 1.

Jekk isir kontroll tal-fluss tal-karbonju, għandha tiġi applikata l-proċedura mogħtija fl-Appendiċi 5. Ir-rati ta’ fluss tal-karbonju għandhom jiġu kkalkolati skont l-ekwazzjonijiet 80 sa 82 fl-Appendiċi 5. Ir-rati kollha tal-fluss tal-karbonju għandhom jaqblu fil-limiti ta’ 3 fil-mija.

9.4.6.5.   Kontroll ta’ qabel it-test

Il-kontroll qabel it-test għandu jsir fi żmien sagħtejn qabel il-prova tat-test bil-mod li ġej:

L-akkuratezza tal-miters tal-fluss għandha tiġi ċċekkjata bl-istess metodu li ntuża għall-kalibrazzjoni (ara l-paragrafu 9.4.6.2) għal mill-inqas żewġ punti, inklużi l-valuri tal-fluss ta’ q

  mdw li jikkorrispondu għall-proporzjonijiet ta’ dilwizzjoni bejn 5 u 15 għall-valur q

  mdew użat matul it-test.

Jekk ikun jista’ jintwera minn rekords tal-proċedura ta’ kalibrazzjoni skont il-paragrafu 9.4.6.2 li l-kalibrazzjoni tal-miter tal-fluss hija stabbli matul perjodu ta’ żmien itwal, il-kontroll ta’ qabel it-test jista’ ma jsirx.

9.4.6.6.   Determinazzjoni tal-ħin tat-trasformazzjoni

Is-konfigurazzjonijiet tas-sistema għall-evalwazzjoni tal-ħin tat-trasformazzjoni għandhom ikunu l-istess eżatt bħal matul il-kejl tal-prova tat-test. Il-ħin tat-trasformazzjoni għandu jiġi determinat bil-metodu li ġej.

Miter tal-fluss ta’ referenza indipendenti b’firxa ta’ kejl adattata għall-fluss tas-sonda għandu jitqiegħed f’serje mas-sonda u akkoppjat mill-qrib magħha. Il-miter tal-fluss għandu jkollu ħin ta’ trasformazzjoni ta’ inqas minn 100 ms għad-daqs tal-istadju tal-fluss fil-kejl tal-ħin tar-rispons, b’restrizzjoni tal-fluss baxxa biżżejjed ħalli ma taffettwax ir-rendiment dinamiku tas-sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali, u tkun konsistenti ma’ prassi tajba fl-inġinerija

Għandha tiġi introdotta bidla fl-istadju fl-input tal-fluss tal-egżost (jew il-fluss tal-arja jekk jiġi kkalkulat il-fluss tal-egżost) tas-sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali, minn fluss baxx għal mill-inqas 90 fil-mija tal-fluss massimu tal-egżost. Il-kawża li twassal għall-bidla fl-istadju għandha tkun l-istess waħda użata biex jinbeda l-kontroll antiċipat fl-ittestjar proprju. L-istimolu tal-istadju tal-fluss tal-egżost u r-rispons tal-miter tal-fluss għandhom jiġu rreġistrati b’rata ta’ kampjun ta’ mill-inqas 10 Hz.

Minn din id-dejta, għandu jiġi determinat il-ħin tat-trasformazzjoni għas-sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali, li huwa l-ħin mill-bidu tal-istimulu tal-pass sal-punt ta’ 50 fil-mija tar-rispons tal-miter tal-fluss. Bl-istess mod, għandhom jiġu determinati l-ħinijiet ta’ trasformazzjoni tas-sinjal q
  mp tas-sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali u tas-sinjal q
  mew,i tal-miter tal-fluss tal-egżost. Dawn is-sinjali jintużaw fil-kontrolli ta’ rigressjoni li jsiru wara kull test (ara l-paragrafu 9.4.6.1).

Il-kalkolu għandu jiġi ripetut mill-inqas għal 5 stimuli ta’ żieda u tnaqqis, u għandha tittieħed il-medja tar-riżultati. Il-ħin tat-trasformazzjoni interna (< 100 ms) tal-miter tal-fluss ta’ referenza għandu jiġi mnaqqas minn dan il-valur. Dan huwa l-valur ‘antiċipat’ tas-sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali, li għandu jiġi applikat skont il-paragrafu 9.4.6.1.

9.5.   Kalibrazzjoni tas-sistema CVS

9.5.1.   Ġenerali

Is-sistema CVS għandha tiġi kkalibrata billi jintużaw miter tal-fluss preċiż u mekkaniżmu ta’ restrizzjoni. Il-fluss fis-sistema għandu jitkejjel f’konfigurazzjonijiet differenti ta’ restrizzjoni, u l-parametri ta’ kontroll tas-sistema għandhom jitkejlu u jiġu relatati mal-fluss.

Jistgħu jintużaw diversi tipi ta’ miters tal-fluss, eż. venturi kalibrati, miter tal-fluss laminari kalibrat, miter tat-turbini kalibrat.

9.5.2.   Kalibrazzjoni tal-pompa taċ-ċaqliq pożittiv (PDP)

Il-parametri kollha relatati mal-pompa għandhom jitkejlu fl-istess ħin mal-parametri relatati ma’ venturi ta’ kalibrazzjoni li jkun imqabbad f’serje mal-pompa. Ir-rata kkalkolata tal-fluss (f’m3/s fil-bokka tal-pompa, bi pressjoni u temperatura assoluti) għandha tiġi traċċjata grafikament kontra funzjoni ta’ korrelazzjoni li tkun il-valur ta’ kombinazzjoni speċifika tal-parametri tal-pompa. Għandha tiġi determinata l-ekwazzjoni lineari li tirrelata l-fluss tal-pompa mal-funzjoni ta’ korrelazzjoni. Jekk sistema CVS ikollha drive ta’ veloċità multipla, il-kalibrazzjoni għandha ssir għal kull firxa użata.

Għandha tinżamm stabilità fit-temperatura matul il-kalibrazzjoni.

It-tnixxijiet fil-konnessjonijiet u fil-kanali kollha bejn il-venturi ta’ kalibrazzjoni u l-pompa CVS għandhom jinżammu iżjed baxxi minn 0,3 fil-mija tal-inqas punt ta’ fluss (l-akbar restrizzjoni u l-inqas punt ta’ veloċità PDP).

9.5.2.1.   Analiżi tad-dejta

Ir-rata tal-fluss tal-arja (q

  vCVS) f’kull setting ta’ restrizzjoni (minimu ta’ 6 konfigurazzjonijiet) għandha tiġi kkalkolata f’m3/s standard mid-dejta tal-miter tal-fluss bl-użu tal-metodu preskritt mill-fabbrikant. Ir-rata tal-fluss tal-arja mbagħad għandha tiġi konvertita għall-fluss tal-pompa (V
  0) f’m3/rev fit-temperatura u l-pressjoni assoluti tal-bokka tal-pompa kif ġej:

Formula (85)

fejn:

| q

  vCVS | hija r-rata tal-fluss tal-arja f’kundizzjonijiet standard (101,3 kPa, 273 K), m3/s |
| --- | --- |
| T | hija t-temperatura fil-bokka tal-pompa, K |
| p
  p | hija l-pressjoni assoluta fil-bokka tal-pompa, kPa |
| n | hija l-veloċità tal-pompa, rev/s |

q

  vCVS

hija r-rata tal-fluss tal-arja f’kundizzjonijiet standard (101,3 kPa, 273 K), m3/s

T

hija t-temperatura fil-bokka tal-pompa, K

p
  p

hija l-pressjoni assoluta fil-bokka tal-pompa, kPa

n

hija l-veloċità tal-pompa, rev/s

Sabiex tiġi kkunsidrata l-interazzjoni tal-varjazzjonijiet tal-pressjoni fil-pompa u r-rata ta’ slip tal-pompa, il-funzjoni ta’ korrelazzjoni (X
  0) bejn il-veloċità tal-pompa, id-differenza fil-pressjoni mill-bokka tal-pompa għall-iżbokk tal-pompa u l-pressjoni assoluta fl-iżbokk tal-pompa, għandha tiġi kkalkolata kif ġej:

Formula (86)

fejn:

| Δp
  p | hija d-differenza fil-pressjoni mill-bokka tal-pompa sal-iżbokk tal-pompa, kPa |
| --- | --- |
| p
  p | hija l-pressjoni tal-iżbokk assoluta fl-iżbokk tal-pompa, kPa |

Δp
  p

hija d-differenza fil-pressjoni mill-bokka tal-pompa sal-iżbokk tal-pompa, kPa

p
  p

hija l-pressjoni tal-iżbokk assoluta fl-iżbokk tal-pompa, kPa

Għandu jsir kalkolu tal-inqas kwadrat lineari sabiex tiġi ġġenerata l-ekwazzjoni tal-kalibrazzjoni kif ġej:

Formula (87)

D
  0 u m huma l-interċettazzjoni u l-pendenza tal-kurva, rispettivament, li jiddeskrivu l-linji tar-rigressjoni.

Għal sistema CVS b’veloċità multipla, il-kurvi ta’ kalibrazzjoni ġġenerati għall-firxiet differenti tal-fluss tal-pompa għandhom ikunu bejn wieħed u ieħor paralleli, u l-valuri tal-interċettazzjoni (D
  0) għandhom jiżdiedu hekk kif il-firxa tal-fluss tal-pompa tonqos.

Il-valuri kkalkolati mill-ekwazzjoni għandhom ikunu fil-limiti ta’ ±0,5 fil-mija tal-valur imkejjel ta’ V0. Il-valuri ta’ m ivarjaw minn pompa għall-oħra. L-influss tal-partikuli maż-żmien jikkawża t-tnaqqis fis-slip tal-pompa, kif jidher mill-valuri aktar baxxi għal m. Għaldaqstant, għandha ssir kalibrazzjoni meta titqabbad il-pompa, wara manutenzjoni maġġura, u jekk il-verifika tas-sistema totali tindika bidla fir-rata tas-slip.

9.5.3.   Kalibrazzjoni tal-venturi tal-fluss kritiku (CFV)

Il-kalibrazzjoni tal-CFV hija bbażata fuq l-ekwazzjoni tal-fluss għal venturi kritiku. Il-fluss tal-gass huwa funzjoni tal-pressjoni u t-temperatura fil-bokka tal-venturi.

Sabiex tiġi determinata il-firxa tal-fluss kritiku, il-K
  v għandu jiġi grafikament traċċjat bħala funzjoni tal-pressjoni fil-bokka tal-venturi. Għall-fluss kritiku (fgat), il-K
  v ikollu valur relattivament kostanti. Hekk kif tonqos il-pressjoni (il-vakwu jiżdied), il-venturi jinfetaħ u l-K
  v jonqos, li jindika li l-CFV ikun qiegħed jitħaddem barra l-firxa permissibbli.

9.5.3.1.   Analiżi tad-dejta

Ir-rata tal-fluss tal-arja (q

  vCVS) f’kull setting ta’ restrizzjoni (minimu ta’ 8 konfigurazzjonijiet) għandha tiġi kkalkolata f’m3/s standard mid-dejta tal-miter tal-fluss bl-użu tal-metodu preskritt mill-fabbrikant. Il-koeffiċjent tal-kalibrazzjoni għandu jiġi kkalkolat mid-dejta tal-kalibrazzjoni għal kull konfigurazzjoni kif ġej:

Formula (88)

fejn:

| q

  vCVS | hija r-rata tal-fluss tal-arja f’kundizzjonijiet standard (101,3 kPa, 273 K), m3/s |
| --- | --- |
| T | hija t-temperatura fil-bokka tal-venturi, K |
| p
  p | hija l-pressjoni assoluta fil-bokka tal-venturi, kPa |

q

  vCVS

hija r-rata tal-fluss tal-arja f’kundizzjonijiet standard (101,3 kPa, 273 K), m3/s

T

hija t-temperatura fil-bokka tal-venturi, K

p
  p

hija l-pressjoni assoluta fil-bokka tal-venturi, kPa

Għandhom jiġu kkalkulati l-K
  V u d-devjazzjoni standard. Id-devjazzjoni standard ma għandhiex taqbeż ±0,3 fil-mija tal-KV medju.

9.5.4.   Kalibrazzjoni tal-venturi subsoniku (SSV)

Il-kalibrazzjoni tas-SSV hija bbażata fuq l-ekwazzjoni tal-fluss għal venturi subsoniku. Il-fluss tal-gass huwa funzjoni tal-pressjoni u t-temperatura fil-bokka, il-waqgħa fil-pressjoni bejn il-gerżuma u l-bokka tas-SSV, kif jidher fl-ekwazzjoni 43 (ara l-paragrafu 8.5.1.4).

9.5.4.1.   Analiżi tad-dejta

Ir-rata tal-fluss tal-arja (Q
  SSV) f’kull setting ta’ restrizzjoni (minimu ta’ 16-il setting) għandha tiġi kkalkolata f’m3/min standard mid-dejta tal-miter tal-fluss bl-użu tal-metodu preskritt mill-fabbrikant. Il-koeffiċjent ta’ skarika għandu jiġi kkalkolat mid-dejta tal-kalibrazzjoni għal kull setting kif ġej:

Formula (89)

fejn:

| Q
  SSV | hija r-rata tal-fluss tal-arja f’kundizzjonijiet standard (101,3 kPa, 273 K), m3/s |
| --- | --- |
| T | hija t-temperatura fil-bokka tal-venturi, K |
| d
  V | huwa d-dijametru tal-gerżuma tas-SSV, m |
| r
  p | huwa l-proporzjon tal-gerżuma tas-SSV għall-pressjoni statika assoluta fil-bokka = |
| r
  D | huwa l-proporzjon tad-dijametru tal-gerżuma tas-SSV, d
  V, għad-dijametru ta’ ġewwa tal-pajp tal-bokka D |

Q
  SSV

hija r-rata tal-fluss tal-arja f’kundizzjonijiet standard (101,3 kPa, 273 K), m3/s

T

hija t-temperatura fil-bokka tal-venturi, K

d
  V

huwa d-dijametru tal-gerżuma tas-SSV, m

r
  p

huwa l-proporzjon tal-gerżuma tas-SSV għall-pressjoni statika assoluta fil-bokka = Formula

r
  D

huwa l-proporzjon tad-dijametru tal-gerżuma tas-SSV, d
  V, għad-dijametru ta’ ġewwa tal-pajp tal-bokka D

Sabiex tiġi determinata l-firxa tal-fluss subsoniku, is-C
  d għandu jiġi grafikament traċċjat bħala funzjoni tan-numru Reynolds Re, fil-gerżuma tas-SSV. Ir-Re fil-gerżuma tas-SSV għandu jiġi kkalkolat bil-ekwazzjoni li ġejja:

Formula (90)

bi

Formula (91)

fejn:

| A1 | huwa 25,55152 f’unitajiet SI ta’ |
| --- | --- |
| Q
  SSV | hija r-rata tal-fluss tal-arja f’kundizzjonijiet standard (101,3 kPa, 273 K), m3/s |
| d
  V | huwa d-dijametru tal-gerżuma tas-SSV, m |
| μ | hija l-viskożità assoluta jew dinamika tal-gass, kg/ms |
| b | huwa 1,458 × 106 (kostanti empirika), kg/ms K0,5 |
| S | huwa 110,4 (kostanti empirika), K |

A1

huwa 25,55152 f’unitajiet SI ta’Formula

Q
  SSV

hija r-rata tal-fluss tal-arja f’kundizzjonijiet standard (101,3 kPa, 273 K), m3/s

d
  V

huwa d-dijametru tal-gerżuma tas-SSV, m

μ

hija l-viskożità assoluta jew dinamika tal-gass, kg/ms

b

huwa 1,458 × 106 (kostanti empirika), kg/ms K0,5

S

huwa 110,4 (kostanti empirika), K

Peress li Q
  SSV hija input għall-ekwazzjoni Re, il-kalkoli għandhom jinbdew b’suppożizzjoni inizjali għall-Q
  SSV jew C
  d tal-venturi ta’ kalibrazzjoni, u jiġu ripetuti sakemm Q
  SSV tikkonverġi. Il-metodu ta’ konverġenza għandu jkun preċiż sa 0,1 fil-mija tal-punt jew aħjar.

Għal minimu ta’ sittax-il punt fir-reġjun tal-fluss subsoniku, il-valuri kkalkolati ta’ C
  d mill-ekwazzjoni li toqgħod fil-kurva ta’ kalibrazzjoni li tirriżulta għandhom ikunu fil-limiti ta’ ±0,5 fil-mija tal-C
  d imkejjel għal kull punt ta’ kalibrazzjoni.

9.5.5.   Verifika tas-sistema totali

L-akkuratezza totali tas-sistema ta’ kampjunar u tas-sistema analitika CVS għandha tiġi determinata billi tiddaħħal massa magħrufa ta’ gass inkwinanti fis-sistema filwaqt li din tkun qed tiġi mħaddma bil-mod normali. L-inkwinant jiġi analizzat, u l-massa kkalkolata skont il-paragrafu 8.5.2.4 għajr fil-każ tal-propan fejn jintuża fattur u ta’ 0,000472 minflok wieħed ta’ 0,000480 għall-HC. Għandha tintuża waħda miż-żewġ tekniki li ġejjin.

9.5.5.1.   Kejl b’orifizju tal-fluss kritiku

Għandha tiġi injettata kwantità magħrufa ta’ gass pur (monossidu tal-karbonju jew propan) fis-sistema CVS minn orifizju kritiku kkalibrat. Jekk il-pressjoni fil-bokka tkun għolja biżżejjed, ir-rata tal-fluss, li tkun aġġustata permezz tal-orifizju tal-fluss kritiku, tkun indipendenti mill-pressjoni fl-iżbokk tal-orifizju (fluss kritiku). Is-sistema CVS għandha tiġi mħaddma bħal f’test normali tal-emissjoni tal-egżost għal bejn 5 sa 10 minuti. Għandu jiġi analizzat kampjun tal-gass bit-tagħmir tas-soltu (bil-borża ta’ kampjunar jew bil-metodu ta’ integrazzjoni), u l-massa tal-gass għandha tiġi kkalkolata.

Il-massa determinata b’dan il-mod għandha tkun fil-limiti ta’ ± 3 fil-mija tal-massa magħrufa tal-gass injettat.

9.5.5.2.   Kejl permezz ta’ teknika gravimetrika

Il-massa ta’ ċilindru żgħir mimli bil-monossidu tal-karbonju jew bil-propan għandha tiġi determinata bi preċiżjoni ta’ ±0,01 g. Għal madwar 5 sa 10 minuti, is-sistema CVS għandha tiġi mħaddma bħal f’test normali tal-emissjoni tal-egżost, filwaqt li l-monossidu tal-karbonju jew il-propan jiġi injettat fis-sistema. Il-kwantità ta’ gass pur emess għandha tiġi determinata permezz ta’ użin differenzjali. Għandu jiġi analizzat kampjun tal-gass bit-tagħmir tas-soltu (bil-borża ta’ kampjunar jew bil-metodu ta’ integrazzjoni), u l-massa tal-gass għandha tiġi kkalkolata.

Il-massa determinata b’dan il-mod għandha tkun fil-limiti ta’ ± 3 fil-mija tal-massa magħrufa tal-gass injettat.

APPENDIĊI 1

SKEDA TAD-DINAMOMETRU TAL-MAGNA WHTC

| Ħin | Veloċità Normali | Torque Normali |
| --- | --- | --- |
| s | fil-mija | fil-mija |
| 1 | 0,0 | 0,0 |
| 2 | 0,0 | 0,0 |
| 3 | 0,0 | 0,0 |
| 4 | 0,0 | 0,0 |
| 5 | 0,0 | 0,0 |
| 6 | 0,0 | 0,0 |
| 7 | 1,5 | 8,9 |
| 8 | 15,8 | 30,9 |
| 9 | 27,4 | 1,3 |
| 10 | 32,6 | 0,7 |
| 11 | 34,8 | 1,2 |
| 12 | 36,2 | 7,4 |
| 13 | 37,1 | 6,2 |
| 14 | 37,9 | 10,2 |
| 15 | 39,6 | 12,3 |
| 16 | 42,3 | 12,5 |
| 17 | 45,3 | 12,6 |
| 18 | 48,6 | 6,0 |
| 19 | 40,8 | 0,0 |
| 20 | 33,0 | 16,3 |
| 21 | 42,5 | 27,4 |
| 22 | 49,3 | 26,7 |
| 23 | 54,0 | 18,0 |
| 24 | 57,1 | 12,9 |
| 25 | 58,9 | 8,6 |
| 26 | 59,3 | 6,0 |
| 27 | 59,0 | 4,9 |
| 28 | 57,9 | m |
| 29 | 55,7 | m |
| 30 | 52,1 | m |
| 31 | 46,4 | m |
| 32 | 38,6 | m |
| 33 | 29,0 | m |
| 34 | 20,8 | m |
| 35 | 16,9 | m |
| 36 | 16,9 | 42,5 |
| 37 | 18,8 | 38,4 |
| 38 | 20,7 | 32,9 |
| 39 | 21,0 | 0,0 |
| 40 | 19,1 | 0,0 |
| 41 | 13,7 | 0,0 |
| 42 | 2,2 | 0,0 |
| 43 | 0,0 | 0,0 |
| 44 | 0,0 | 0,0 |
| 45 | 0,0 | 0,0 |
| 46 | 0,0 | 0,0 |
| 47 | 0,0 | 0,0 |
| 48 | 0,0 | 0,0 |
| 49 | 0,0 | 0,0 |
| 50 | 0,0 | 13,1 |
| 51 | 13,1 | 30,1 |
| 52 | 26,3 | 25,5 |
| 53 | 35,0 | 32,2 |
| 54 | 41,7 | 14,3 |
| 55 | 42,2 | 0,0 |
| 56 | 42,8 | 11,6 |
| 57 | 51,0 | 20,9 |
| 58 | 60,0 | 9,6 |
| 59 | 49,4 | 0,0 |
| 60 | 38,9 | 16,6 |
| 61 | 43,4 | 30,8 |
| 62 | 49,4 | 14,2 |
| 63 | 40,5 | 0,0 |
| 64 | 31,5 | 43,5 |
| 65 | 36,6 | 78,2 |
| 66 | 40,8 | 67,6 |
| 67 | 44,7 | 59,1 |
| 68 | 48,3 | 52,0 |
| 69 | 51,9 | 63,8 |
| 70 | 54,7 | 27,9 |
| 71 | 55,3 | 18,3 |
| 72 | 55,1 | 16,3 |
| 73 | 54,8 | 11,1 |
| 74 | 54,7 | 11,5 |
| 75 | 54,8 | 17,5 |
| 76 | 55,6 | 18,0 |
| 77 | 57,0 | 14,1 |
| 78 | 58,1 | 7,0 |
| 79 | 43,3 | 0,0 |
| 80 | 28,5 | 25,0 |
| 81 | 30,4 | 47,8 |
| 82 | 32,1 | 39,2 |
| 83 | 32,7 | 39,3 |
| 84 | 32,4 | 17,3 |
| 85 | 31,6 | 11,4 |
| 86 | 31,1 | 10,2 |
| 87 | 31,1 | 19,5 |
| 88 | 31,4 | 22,5 |
| 89 | 31,6 | 22,9 |
| 90 | 31,6 | 24,3 |
| 91 | 31,9 | 26,9 |
| 92 | 32,4 | 30,6 |
| 93 | 32,8 | 32,7 |
| 94 | 33,7 | 32,5 |
| 95 | 34,4 | 29,5 |
| 96 | 34,3 | 26,5 |
| 97 | 34,4 | 24,7 |
| 98 | 35,0 | 24,9 |
| 99 | 35,6 | 25,2 |
| 100 | 36,1 | 24,8 |
| 101 | 36,3 | 24,0 |
| 102 | 36,2 | 23,6 |
| 103 | 36,2 | 23,5 |
| 104 | 36,8 | 22,7 |
| 105 | 37,2 | 20,9 |
| 106 | 37,0 | 19,2 |
| 107 | 36,3 | 18,4 |
| 108 | 35,4 | 17,6 |
| 109 | 35,2 | 14,9 |
| 110 | 35,4 | 9,9 |
| 111 | 35,5 | 4,3 |
| 112 | 35,2 | 6,6 |
| 113 | 34,9 | 10,0 |
| 114 | 34,7 | 25,1 |
| 115 | 34,4 | 29,3 |
| 116 | 34,5 | 20,7 |
| 117 | 35,2 | 16,6 |
| 118 | 35,8 | 16,2 |
| 119 | 35,6 | 20,3 |
| 120 | 35,3 | 22,5 |
| 121 | 35,3 | 23,4 |
| 122 | 34,7 | 11,9 |
| 123 | 45,5 | 0,0 |
| 124 | 56,3 | m |
| 125 | 46,2 | m |
| 126 | 50,1 | 0,0 |
| 127 | 54,0 | m |
| 128 | 40,5 | m |
| 129 | 27,0 | m |
| 130 | 13,5 | m |
| 131 | 0,0 | 0,0 |
| 132 | 0,0 | 0,0 |
| 133 | 0,0 | 0,0 |
| 134 | 0,0 | 0,0 |
| 135 | 0,0 | 0,0 |
| 136 | 0,0 | 0,0 |
| 137 | 0,0 | 0,0 |
| 138 | 0,0 | 0,0 |
| 139 | 0,0 | 0,0 |
| 140 | 0,0 | 0,0 |
| 141 | 0,0 | 0,0 |
| 142 | 0,0 | 4,9 |
| 143 | 0,0 | 7,3 |
| 144 | 4,4 | 28,7 |
| 145 | 11,1 | 26,4 |
| 146 | 15,0 | 9,4 |
| 147 | 15,9 | 0,0 |
| 148 | 15,3 | 0,0 |
| 149 | 14,2 | 0,0 |
| 150 | 13,2 | 0,0 |
| 151 | 11,6 | 0,0 |
| 152 | 8,4 | 0,0 |
| 153 | 5,4 | 0,0 |
| 154 | 4,3 | 5,6 |
| 155 | 5,8 | 24,4 |
| 156 | 9,7 | 20,7 |
| 157 | 13,6 | 21,1 |
| 158 | 15,6 | 21,5 |
| 159 | 16,5 | 21,9 |
| 160 | 18,0 | 22,3 |
| 161 | 21,1 | 46,9 |
| 162 | 25,2 | 33,6 |
| 163 | 28,1 | 16,6 |
| 164 | 28,8 | 7,0 |
| 165 | 27,5 | 5,0 |
| 166 | 23,1 | 3,0 |
| 167 | 16,9 | 1,9 |
| 168 | 12,2 | 2,6 |
| 169 | 9,9 | 3,2 |
| 170 | 9,1 | 4,0 |
| 171 | 8,8 | 3,8 |
| 172 | 8,5 | 12,2 |
| 173 | 8,2 | 29,4 |
| 174 | 9,6 | 20,1 |
| 175 | 14,7 | 16,3 |
| 176 | 24,5 | 8,7 |
| 177 | 39,4 | 3,3 |
| 178 | 39,0 | 2,9 |
| 179 | 38,5 | 5,9 |
| 180 | 42,4 | 8,0 |
| 181 | 38,2 | 6,0 |
| 182 | 41,4 | 3,8 |
| 183 | 44,6 | 5,4 |
| 184 | 38,8 | 8,2 |
| 185 | 37,5 | 8,9 |
| 186 | 35,4 | 7,3 |
| 187 | 28,4 | 7,0 |
| 188 | 14,8 | 7,0 |
| 189 | 0,0 | 5,9 |
| 190 | 0,0 | 0,0 |
| 191 | 0,0 | 0,0 |
| 192 | 0,0 | 0,0 |
| 193 | 0,0 | 0,0 |
| 194 | 0,0 | 0,0 |
| 195 | 0,0 | 0,0 |
| 196 | 0,0 | 0,0 |
| 197 | 0,0 | 0,0 |
| 198 | 0,0 | 0,0 |
| 199 | 0,0 | 0,0 |
| 200 | 0,0 | 0,0 |
| 201 | 0,0 | 0,0 |
| 202 | 0,0 | 0,0 |
| 203 | 0,0 | 0,0 |
| 204 | 0,0 | 0,0 |
| 205 | 0,0 | 0,0 |
| 206 | 0,0 | 0,0 |
| 207 | 0,0 | 0,0 |
| 208 | 0,0 | 0,0 |
| 209 | 0,0 | 0,0 |
| 210 | 0,0 | 0,0 |
| 211 | 0,0 | 0,0 |
| 212 | 0,0 | 0,0 |
| 213 | 0,0 | 0,0 |
| 214 | 0,0 | 0,0 |
| 215 | 0,0 | 0,0 |
| 216 | 0,0 | 0,0 |
| 217 | 0,0 | 0,0 |
| 218 | 0,0 | 0,0 |
| 219 | 0,0 | 0,0 |
| 220 | 0,0 | 0,0 |
| 221 | 0,0 | 0,0 |
| 222 | 0,0 | 0,0 |
| 223 | 0,0 | 0,0 |
| 224 | 0,0 | 0,0 |
| 225 | 0,0 | 0,0 |
| 226 | 0,0 | 0,0 |
| 227 | 0,0 | 0,0 |
| 228 | 0,0 | 0,0 |
| 229 | 0,0 | 0,0 |
| 230 | 0,0 | 0,0 |
| 231 | 0,0 | 0,0 |
| 232 | 0,0 | 0,0 |
| 233 | 0,0 | 0,0 |
| 234 | 0,0 | 0,0 |
| 235 | 0,0 | 0,0 |
| 236 | 0,0 | 0,0 |
| 237 | 0,0 | 0,0 |
| 238 | 0,0 | 0,0 |
| 239 | 0,0 | 0,0 |
| 240 | 0,0 | 0,0 |
| 241 | 0,0 | 0,0 |
| 242 | 0,0 | 0,0 |
| 243 | 0,0 | 0,0 |
| 244 | 0,0 | 0,0 |
| 245 | 0,0 | 0,0 |
| 246 | 0,0 | 0,0 |
| 247 | 0,0 | 0,0 |
| 248 | 0,0 | 0,0 |
| 249 | 0,0 | 0,0 |
| 250 | 0,0 | 0,0 |
| 251 | 0,0 | 0,0 |
| 252 | 0,0 | 0,0 |
| 253 | 0,0 | 31,6 |
| 254 | 9,4 | 13,6 |
| 255 | 22,2 | 16,9 |
| 256 | 33,0 | 53,5 |
| 257 | 43,7 | 22,1 |
| 258 | 39,8 | 0,0 |
| 259 | 36,0 | 45,7 |
| 260 | 47,6 | 75,9 |
| 261 | 61,2 | 70,4 |
| 262 | 72,3 | 70,4 |
| 263 | 76,0 | m |
| 264 | 74,3 | m |
| 265 | 68,5 | m |
| 266 | 61,0 | m |
| 267 | 56,0 | m |
| 268 | 54,0 | m |
| 269 | 53,0 | m |
| 270 | 50,8 | m |
| 271 | 46,8 | m |
| 272 | 41,7 | m |
| 273 | 35,9 | m |
| 274 | 29,2 | m |
| 275 | 20,7 | m |
| 276 | 10,1 | m |
| 277 | 0,0 | m |
| 278 | 0,0 | 0,0 |
| 279 | 0,0 | 0,0 |
| 280 | 0,0 | 0,0 |
| 281 | 0,0 | 0,0 |
| 282 | 0,0 | 0,0 |
| 283 | 0,0 | 0,0 |
| 284 | 0,0 | 0,0 |
| 285 | 0,0 | 0,0 |
| 286 | 0,0 | 0,0 |
| 287 | 0,0 | 0,0 |
| 288 | 0,0 | 0,0 |
| 289 | 0,0 | 0,0 |
| 290 | 0,0 | 0,0 |
| 291 | 0,0 | 0,0 |
| 292 | 0,0 | 0,0 |
| 293 | 0,0 | 0,0 |
| 294 | 0,0 | 0,0 |
| 295 | 0,0 | 0,0 |
| 296 | 0,0 | 0,0 |
| 297 | 0,0 | 0,0 |
| 298 | 0,0 | 0,0 |
| 299 | 0,0 | 0,0 |
| 300 | 0,0 | 0,0 |
| 301 | 0,0 | 0,0 |
| 302 | 0,0 | 0,0 |
| 303 | 0,0 | 0,0 |
| 304 | 0,0 | 0,0 |
| 305 | 0,0 | 0,0 |
| 306 | 0,0 | 0,0 |
| 307 | 0,0 | 0,0 |
| 308 | 0,0 | 0,0 |
| 309 | 0,0 | 0,0 |
| 310 | 0,0 | 0,0 |
| 311 | 0,0 | 0,0 |
| 312 | 0,0 | 0,0 |
| 313 | 0,0 | 0,0 |
| 314 | 0,0 | 0,0 |
| 315 | 0,0 | 0,0 |
| 316 | 0,0 | 0,0 |
| 317 | 0,0 | 0,0 |
| 318 | 0,0 | 0,0 |
| 319 | 0,0 | 0,0 |
| 320 | 0,0 | 0,0 |
| 321 | 0,0 | 0,0 |
| 322 | 0,0 | 0,0 |
| 323 | 0,0 | 0,0 |
| 324 | 4,5 | 41,0 |
| 325 | 17,2 | 38,9 |
| 326 | 30,1 | 36,8 |
| 327 | 41,0 | 34,7 |
| 328 | 50,0 | 32,6 |
| 329 | 51,4 | 0,1 |
| 330 | 47,8 | m |
| 331 | 40,2 | m |
| 332 | 32,0 | m |
| 333 | 24,4 | m |
| 334 | 16,8 | m |
| 335 | 8,1 | m |
| 336 | 0,0 | m |
| 337 | 0,0 | 0,0 |
| 338 | 0,0 | 0,0 |
| 339 | 0,0 | 0,0 |
| 340 | 0,0 | 0,0 |
| 341 | 0,0 | 0,0 |
| 342 | 0,0 | 0,0 |
| 343 | 0,0 | 0,0 |
| 344 | 0,0 | 0,0 |
| 345 | 0,0 | 0,0 |
| 346 | 0,0 | 0,0 |
| 347 | 0,0 | 0,0 |
| 348 | 0,0 | 0,0 |
| 349 | 0,0 | 0,0 |
| 350 | 0,0 | 0,0 |
| 351 | 0,0 | 0,0 |
| 352 | 0,0 | 0,0 |
| 353 | 0,0 | 0,0 |
| 354 | 0,0 | 0,5 |
| 355 | 0,0 | 4,9 |
| 356 | 9,2 | 61,3 |
| 357 | 22,4 | 40,4 |
| 358 | 36,5 | 50,1 |
| 359 | 47,7 | 21,0 |
| 360 | 38,8 | 0,0 |
| 361 | 30,0 | 37,0 |
| 362 | 37,0 | 63,6 |
| 363 | 45,5 | 90,8 |
| 364 | 54,5 | 40,9 |
| 365 | 45,9 | 0,0 |
| 366 | 37,2 | 47,5 |
| 367 | 44,5 | 84,4 |
| 368 | 51,7 | 32,4 |
| 369 | 58,1 | 15,2 |
| 370 | 45,9 | 0,0 |
| 371 | 33,6 | 35,8 |
| 372 | 36,9 | 67,0 |
| 373 | 40,2 | 84,7 |
| 374 | 43,4 | 84,3 |
| 375 | 45,7 | 84,3 |
| 376 | 46,5 | m |
| 377 | 46,1 | m |
| 378 | 43,9 | m |
| 379 | 39,3 | m |
| 380 | 47,0 | m |
| 381 | 54,6 | m |
| 382 | 62,0 | m |
| 383 | 52,0 | m |
| 384 | 43,0 | m |
| 385 | 33,9 | m |
| 386 | 28,4 | m |
| 387 | 25,5 | m |
| 388 | 24,6 | 11,0 |
| 389 | 25,2 | 14,7 |
| 390 | 28,6 | 28,4 |
| 391 | 35,5 | 65,0 |
| 392 | 43,8 | 75,3 |
| 393 | 51,2 | 34,2 |
| 394 | 40,7 | 0,0 |
| 395 | 30,3 | 45,4 |
| 396 | 34,2 | 83,1 |
| 397 | 37,6 | 85,3 |
| 398 | 40,8 | 87,5 |
| 399 | 44,8 | 89,7 |
| 400 | 50,6 | 91,9 |
| 401 | 57,6 | 94,1 |
| 402 | 64,6 | 44,6 |
| 403 | 51,6 | 0,0 |
| 404 | 38,7 | 37,4 |
| 405 | 42,4 | 70,3 |
| 406 | 46,5 | 89,1 |
| 407 | 50,6 | 93,9 |
| 408 | 53,8 | 33,0 |
| 409 | 55,5 | 20,3 |
| 410 | 55,8 | 5,2 |
| 411 | 55,4 | m |
| 412 | 54,4 | m |
| 413 | 53,1 | m |
| 414 | 51,8 | m |
| 415 | 50,3 | m |
| 416 | 48,4 | m |
| 417 | 45,9 | m |
| 418 | 43,1 | m |
| 419 | 40,1 | m |
| 420 | 37,4 | m |
| 421 | 35,1 | m |
| 422 | 32,8 | m |
| 423 | 45,3 | 0,0 |
| 424 | 57,8 | m |
| 425 | 50,6 | m |
| 426 | 41,6 | m |
| 427 | 47,9 | 0,0 |
| 428 | 54,2 | m |
| 429 | 48,1 | m |
| 430 | 47,0 | 31,3 |
| 431 | 49,0 | 38,3 |
| 432 | 52,0 | 40,1 |
| 433 | 53,3 | 14,5 |
| 434 | 52,6 | 0,8 |
| 435 | 49,8 | m |
| 436 | 51,0 | 18,6 |
| 437 | 56,9 | 38,9 |
| 438 | 67,2 | 45,0 |
| 439 | 78,6 | 21,5 |
| 440 | 65,5 | 0,0 |
| 441 | 52,4 | 31,3 |
| 442 | 56,4 | 60,1 |
| 443 | 59,7 | 29,2 |
| 444 | 45,1 | 0,0 |
| 445 | 30,6 | 4,2 |
| 446 | 30,9 | 8,4 |
| 447 | 30,5 | 4,3 |
| 448 | 44,6 | 0,0 |
| 449 | 58,8 | m |
| 450 | 55,1 | m |
| 451 | 50,6 | m |
| 452 | 45,3 | m |
| 453 | 39,3 | m |
| 454 | 49,1 | 0,0 |
| 455 | 58,8 | m |
| 456 | 50,7 | m |
| 457 | 42,4 | m |
| 458 | 44,1 | 0,0 |
| 459 | 45,7 | m |
| 460 | 32,5 | m |
| 461 | 20,7 | m |
| 462 | 10,0 | m |
| 463 | 0,0 | 0,0 |
| 464 | 0,0 | 1,5 |
| 465 | 0,9 | 41,1 |
| 466 | 7,0 | 46,3 |
| 467 | 12,8 | 48,5 |
| 468 | 17,0 | 50,7 |
| 469 | 20,9 | 52,9 |
| 470 | 26,7 | 55,0 |
| 471 | 35,5 | 57,2 |
| 472 | 46,9 | 23,8 |
| 473 | 44,5 | 0,0 |
| 474 | 42,1 | 45,7 |
| 475 | 55,6 | 77,4 |
| 476 | 68,8 | 100,0 |
| 477 | 81,7 | 47,9 |
| 478 | 71,2 | 0,0 |
| 479 | 60,7 | 38,3 |
| 480 | 68,8 | 72,7 |
| 481 | 75,0 | m |
| 482 | 61,3 | m |
| 483 | 53,5 | m |
| 484 | 45,9 | 58,0 |
| 485 | 48,1 | 80,0 |
| 486 | 49,4 | 97,9 |
| 487 | 49,7 | m |
| 488 | 48,7 | m |
| 489 | 45,5 | m |
| 490 | 40,4 | m |
| 491 | 49,7 | 0,0 |
| 492 | 59,0 | m |
| 493 | 48,9 | m |
| 494 | 40,0 | m |
| 495 | 33,5 | m |
| 496 | 30,0 | m |
| 497 | 29,1 | 12,0 |
| 498 | 29,3 | 40,4 |
| 499 | 30,4 | 29,3 |
| 500 | 32,2 | 15,4 |
| 501 | 33,9 | 15,8 |
| 502 | 35,3 | 14,9 |
| 503 | 36,4 | 15,1 |
| 504 | 38,0 | 15,3 |
| 505 | 40,3 | 50,9 |
| 506 | 43,0 | 39,7 |
| 507 | 45,5 | 20,6 |
| 508 | 47,3 | 20,6 |
| 509 | 48,8 | 22,1 |
| 510 | 50,1 | 22,1 |
| 511 | 51,4 | 42,4 |
| 512 | 52,5 | 31,9 |
| 513 | 53,7 | 21,6 |
| 514 | 55,1 | 11,6 |
| 515 | 56,8 | 5,7 |
| 516 | 42,4 | 0,0 |
| 517 | 27,9 | 8,2 |
| 518 | 29,0 | 15,9 |
| 519 | 30,4 | 25,1 |
| 520 | 32,6 | 60,5 |
| 521 | 35,4 | 72,7 |
| 522 | 38,4 | 88,2 |
| 523 | 41,0 | 65,1 |
| 524 | 42,9 | 25,6 |
| 525 | 44,2 | 15,8 |
| 526 | 44,9 | 2,9 |
| 527 | 45,1 | m |
| 528 | 44,8 | m |
| 529 | 43,9 | m |
| 530 | 42,4 | m |
| 531 | 40,2 | m |
| 532 | 37,1 | m |
| 533 | 47,0 | 0,0 |
| 534 | 57,0 | m |
| 535 | 45,1 | m |
| 536 | 32,6 | m |
| 537 | 46,8 | 0,0 |
| 538 | 61,5 | m |
| 539 | 56,7 | m |
| 540 | 46,9 | m |
| 541 | 37,5 | m |
| 542 | 30,3 | m |
| 543 | 27,3 | 32,3 |
| 544 | 30,8 | 60,3 |
| 545 | 41,2 | 62,3 |
| 546 | 36,0 | 0,0 |
| 547 | 30,8 | 32,3 |
| 548 | 33,9 | 60,3 |
| 549 | 34,6 | 38,4 |
| 550 | 37,0 | 16,6 |
| 551 | 42,7 | 62,3 |
| 552 | 50,4 | 28,1 |
| 553 | 40,1 | 0,0 |
| 554 | 29,9 | 8,0 |
| 555 | 32,5 | 15,0 |
| 556 | 34,6 | 63,1 |
| 557 | 36,7 | 58,0 |
| 558 | 39,4 | 52,9 |
| 559 | 42,8 | 47,8 |
| 560 | 46,8 | 42,7 |
| 561 | 50,7 | 27,5 |
| 562 | 53,4 | 20,7 |
| 563 | 54,2 | 13,1 |
| 564 | 54,2 | 0,4 |
| 565 | 53,4 | 0,0 |
| 566 | 51,4 | m |
| 567 | 48,7 | m |
| 568 | 45,6 | m |
| 569 | 42,4 | m |
| 570 | 40,4 | m |
| 571 | 39,8 | 5,8 |
| 572 | 40,7 | 39,7 |
| 573 | 43,8 | 37,1 |
| 574 | 48,1 | 39,1 |
| 575 | 52,0 | 22,0 |
| 576 | 54,7 | 13,2 |
| 577 | 56,4 | 13,2 |
| 578 | 57,5 | 6,6 |
| 579 | 42,6 | 0,0 |
| 580 | 27,7 | 10,9 |
| 581 | 28,5 | 21,3 |
| 582 | 29,2 | 23,9 |
| 583 | 29,5 | 15,2 |
| 584 | 29,7 | 8,8 |
| 585 | 30,4 | 20,8 |
| 586 | 31,9 | 22,9 |
| 587 | 34,3 | 61,4 |
| 588 | 37,2 | 76,6 |
| 589 | 40,1 | 27,5 |
| 590 | 42,3 | 25,4 |
| 591 | 43,5 | 32,0 |
| 592 | 43,8 | 6,0 |
| 593 | 43,5 | m |
| 594 | 42,8 | m |
| 595 | 41,7 | m |
| 596 | 40,4 | m |
| 597 | 39,3 | m |
| 598 | 38,9 | 12,9 |
| 599 | 39,0 | 18,4 |
| 600 | 39,7 | 39,2 |
| 601 | 41,4 | 60,0 |
| 602 | 43,7 | 54,5 |
| 603 | 46,2 | 64,2 |
| 604 | 48,8 | 73,3 |
| 605 | 51,0 | 82,3 |
| 606 | 52,1 | 0,0 |
| 607 | 52,0 | m |
| 608 | 50,9 | m |
| 609 | 49,4 | m |
| 610 | 47,8 | m |
| 611 | 46,6 | m |
| 612 | 47,3 | 35,3 |
| 613 | 49,2 | 74,1 |
| 614 | 51,1 | 95,2 |
| 615 | 51,7 | m |
| 616 | 50,8 | m |
| 617 | 47,3 | m |
| 618 | 41,8 | m |
| 619 | 36,4 | m |
| 620 | 30,9 | m |
| 621 | 25,5 | 37,1 |
| 622 | 33,8 | 38,4 |
| 623 | 42,1 | m |
| 624 | 34,1 | m |
| 625 | 33,0 | 37,1 |
| 626 | 36,4 | 38,4 |
| 627 | 43,3 | 17,1 |
| 628 | 35,7 | 0,0 |
| 629 | 28,1 | 11,6 |
| 630 | 36,5 | 19,2 |
| 631 | 45,2 | 8,3 |
| 632 | 36,5 | 0,0 |
| 633 | 27,9 | 32,6 |
| 634 | 31,5 | 59,6 |
| 635 | 34,4 | 65,2 |
| 636 | 37,0 | 59,6 |
| 637 | 39,0 | 49,0 |
| 638 | 40,2 | m |
| 639 | 39,8 | m |
| 640 | 36,0 | m |
| 641 | 29,7 | m |
| 642 | 21,5 | m |
| 643 | 14,1 | m |
| 644 | 0,0 | 0,0 |
| 645 | 0,0 | 0,0 |
| 646 | 0,0 | 0,0 |
| 647 | 0,0 | 0,0 |
| 648 | 0,0 | 0,0 |
| 649 | 0,0 | 0,0 |
| 650 | 0,0 | 0,0 |
| 651 | 0,0 | 0,0 |
| 652 | 0,0 | 0,0 |
| 653 | 0,0 | 0,0 |
| 654 | 0,0 | 0,0 |
| 655 | 0,0 | 0,0 |
| 656 | 0,0 | 3,4 |
| 657 | 1,4 | 22,0 |
| 658 | 10,1 | 45,3 |
| 659 | 21,5 | 10,0 |
| 660 | 32,2 | 0,0 |
| 661 | 42,3 | 46,0 |
| 662 | 57,1 | 74,1 |
| 663 | 72,1 | 34,2 |
| 664 | 66,9 | 0,0 |
| 665 | 60,4 | 41,8 |
| 666 | 69,1 | 79,0 |
| 667 | 77,1 | 38,3 |
| 668 | 63,1 | 0,0 |
| 669 | 49,1 | 47,9 |
| 670 | 53,4 | 91,3 |
| 671 | 57,5 | 85,7 |
| 672 | 61,5 | 89,2 |
| 673 | 65,5 | 85,9 |
| 674 | 69,5 | 89,5 |
| 675 | 73,1 | 75,5 |
| 676 | 76,2 | 73,6 |
| 677 | 79,1 | 75,6 |
| 678 | 81,8 | 78,2 |
| 679 | 84,1 | 39,0 |
| 680 | 69,6 | 0,0 |
| 681 | 55,0 | 25,2 |
| 682 | 55,8 | 49,9 |
| 683 | 56,7 | 46,4 |
| 684 | 57,6 | 76,3 |
| 685 | 58,4 | 92,7 |
| 686 | 59,3 | 99,9 |
| 687 | 60,1 | 95,0 |
| 688 | 61,0 | 46,7 |
| 689 | 46,6 | 0,0 |
| 690 | 32,3 | 34,6 |
| 691 | 32,7 | 68,6 |
| 692 | 32,6 | 67,0 |
| 693 | 31,3 | m |
| 694 | 28,1 | m |
| 695 | 43,0 | 0,0 |
| 696 | 58,0 | m |
| 697 | 58,9 | m |
| 698 | 49,4 | m |
| 699 | 41,5 | m |
| 700 | 48,4 | 0,0 |
| 701 | 55,3 | m |
| 702 | 41,8 | m |
| 703 | 31,6 | m |
| 704 | 24,6 | m |
| 705 | 15,2 | m |
| 706 | 7,0 | m |
| 707 | 0,0 | 0,0 |
| 708 | 0,0 | 0,0 |
| 709 | 0,0 | 0,0 |
| 710 | 0,0 | 0,0 |
| 711 | 0,0 | 0,0 |
| 712 | 0,0 | 0,0 |
| 713 | 0,0 | 0,0 |
| 714 | 0,0 | 0,0 |
| 715 | 0,0 | 0,0 |
| 716 | 0,0 | 0,0 |
| 717 | 0,0 | 0,0 |
| 718 | 0,0 | 0,0 |
| 719 | 0,0 | 0,0 |
| 720 | 0,0 | 0,0 |
| 721 | 0,0 | 0,0 |
| 722 | 0,0 | 0,0 |
| 723 | 0,0 | 0,0 |
| 724 | 0,0 | 0,0 |
| 725 | 0,0 | 0,0 |
| 726 | 0,0 | 0,0 |
| 727 | 0,0 | 0,0 |
| 728 | 0,0 | 0,0 |
| 729 | 0,0 | 0,0 |
| 730 | 0,0 | 0,0 |
| 731 | 0,0 | 0,0 |
| 732 | 0,0 | 0,0 |
| 733 | 0,0 | 0,0 |
| 734 | 0,0 | 0,0 |
| 735 | 0,0 | 0,0 |
| 736 | 0,0 | 0,0 |
| 737 | 0,0 | 0,0 |
| 738 | 0,0 | 0,0 |
| 739 | 0,0 | 0,0 |
| 740 | 0,0 | 0,0 |
| 741 | 0,0 | 0,0 |
| 742 | 0,0 | 0,0 |
| 743 | 0,0 | 0,0 |
| 744 | 0,0 | 0,0 |
| 745 | 0,0 | 0,0 |
| 746 | 0,0 | 0,0 |
| 747 | 0,0 | 0,0 |
| 748 | 0,0 | 0,0 |
| 749 | 0,0 | 0,0 |
| 750 | 0,0 | 0,0 |
| 751 | 0,0 | 0,0 |
| 752 | 0,0 | 0,0 |
| 753 | 0,0 | 0,0 |
| 754 | 0,0 | 0,0 |
| 755 | 0,0 | 0,0 |
| 756 | 0,0 | 0,0 |
| 757 | 0,0 | 0,0 |
| 758 | 0,0 | 0,0 |
| 759 | 0,0 | 0,0 |
| 760 | 0,0 | 0,0 |
| 761 | 0,0 | 0,0 |
| 762 | 0,0 | 0,0 |
| 763 | 0,0 | 0,0 |
| 764 | 0,0 | 0,0 |
| 765 | 0,0 | 0,0 |
| 766 | 0,0 | 0,0 |
| 767 | 0,0 | 0,0 |
| 768 | 0,0 | 0,0 |
| 769 | 0,0 | 0,0 |
| 770 | 0,0 | 0,0 |
| 771 | 0,0 | 22,0 |
| 772 | 4,5 | 25,8 |
| 773 | 15,5 | 42,8 |
| 774 | 30,5 | 46,8 |
| 775 | 45,5 | 29,3 |
| 776 | 49,2 | 13,6 |
| 777 | 39,5 | 0,0 |
| 778 | 29,7 | 15,1 |
| 779 | 34,8 | 26,9 |
| 780 | 40,0 | 13,6 |
| 781 | 42,2 | m |
| 782 | 42,1 | m |
| 783 | 40,8 | m |
| 784 | 37,7 | 37,6 |
| 785 | 47,0 | 35,0 |
| 786 | 48,8 | 33,4 |
| 787 | 41,7 | m |
| 788 | 27,7 | m |
| 789 | 17,2 | m |
| 790 | 14,0 | 37,6 |
| 791 | 18,4 | 25,0 |
| 792 | 27,6 | 17,7 |
| 793 | 39,8 | 6,8 |
| 794 | 34,3 | 0,0 |
| 795 | 28,7 | 26,5 |
| 796 | 41,5 | 40,9 |
| 797 | 53,7 | 17,5 |
| 798 | 42,4 | 0,0 |
| 799 | 31,2 | 27,3 |
| 800 | 32,3 | 53,2 |
| 801 | 34,5 | 60,6 |
| 802 | 37,6 | 68,0 |
| 803 | 41,2 | 75,4 |
| 804 | 45,8 | 82,8 |
| 805 | 52,3 | 38,2 |
| 806 | 42,5 | 0,0 |
| 807 | 32,6 | 30,5 |
| 808 | 35,0 | 57,9 |
| 809 | 36,0 | 77,3 |
| 810 | 37,1 | 96,8 |
| 811 | 39,6 | 80,8 |
| 812 | 43,4 | 78,3 |
| 813 | 47,2 | 73,4 |
| 814 | 49,6 | 66,9 |
| 815 | 50,2 | 62,0 |
| 816 | 50,2 | 57,7 |
| 817 | 50,6 | 62,1 |
| 818 | 52,3 | 62,9 |
| 819 | 54,8 | 37,5 |
| 820 | 57,0 | 18,3 |
| 821 | 42,3 | 0,0 |
| 822 | 27,6 | 29,1 |
| 823 | 28,4 | 57,0 |
| 824 | 29,1 | 51,8 |
| 825 | 29,6 | 35,3 |
| 826 | 29,7 | 33,3 |
| 827 | 29,8 | 17,7 |
| 828 | 29,5 | m |
| 829 | 28,9 | m |
| 830 | 43,0 | 0,0 |
| 831 | 57,1 | m |
| 832 | 57,7 | m |
| 833 | 56,0 | m |
| 834 | 53,8 | m |
| 835 | 51,2 | m |
| 836 | 48,1 | m |
| 837 | 44,5 | m |
| 838 | 40,9 | m |
| 839 | 38,1 | m |
| 840 | 37,2 | 42,7 |
| 841 | 37,5 | 70,8 |
| 842 | 39,1 | 48,6 |
| 843 | 41,3 | 0,1 |
| 844 | 42,3 | m |
| 845 | 42,0 | m |
| 846 | 40,8 | m |
| 847 | 38,6 | m |
| 848 | 35,5 | m |
| 849 | 32,1 | m |
| 850 | 29,6 | m |
| 851 | 28,8 | 39,9 |
| 852 | 29,2 | 52,9 |
| 853 | 30,9 | 76,1 |
| 854 | 34,3 | 76,5 |
| 855 | 38,3 | 75,5 |
| 856 | 42,5 | 74,8 |
| 857 | 46,6 | 74,2 |
| 858 | 50,7 | 76,2 |
| 859 | 54,8 | 75,1 |
| 860 | 58,7 | 36,3 |
| 861 | 45,2 | 0,0 |
| 862 | 31,8 | 37,2 |
| 863 | 33,8 | 71,2 |
| 864 | 35,5 | 46,4 |
| 865 | 36,6 | 33,6 |
| 866 | 37,2 | 20,0 |
| 867 | 37,2 | m |
| 868 | 37,0 | m |
| 869 | 36,6 | m |
| 870 | 36,0 | m |
| 871 | 35,4 | m |
| 872 | 34,7 | m |
| 873 | 34,1 | m |
| 874 | 33,6 | m |
| 875 | 33,3 | m |
| 876 | 33,1 | m |
| 877 | 32,7 | m |
| 878 | 31,4 | m |
| 879 | 45,0 | 0,0 |
| 880 | 58,5 | m |
| 881 | 53,7 | m |
| 882 | 47,5 | m |
| 883 | 40,6 | m |
| 884 | 34,1 | m |
| 885 | 45,3 | 0,0 |
| 886 | 56,4 | m |
| 887 | 51,0 | m |
| 888 | 44,5 | m |
| 889 | 36,4 | m |
| 890 | 26,6 | m |
| 891 | 20,0 | m |
| 892 | 13,3 | m |
| 893 | 6,7 | m |
| 894 | 0,0 | 0,0 |
| 895 | 0,0 | 0,0 |
| 896 | 0,0 | 0,0 |
| 897 | 0,0 | 0,0 |
| 898 | 0,0 | 0,0 |
| 899 | 0,0 | 0,0 |
| 900 | 0,0 | 0,0 |
| 901 | 0,0 | 5,8 |
| 902 | 2,5 | 27,9 |
| 903 | 12,4 | 29,0 |
| 904 | 19,4 | 30,1 |
| 905 | 29,3 | 31,2 |
| 906 | 37,1 | 10,4 |
| 907 | 40,6 | 4,9 |
| 908 | 35,8 | 0,0 |
| 909 | 30,9 | 7,6 |
| 910 | 35,4 | 13,8 |
| 911 | 36,5 | 11,1 |
| 912 | 40,8 | 48,5 |
| 913 | 49,8 | 3,7 |
| 914 | 41,2 | 0,0 |
| 915 | 32,7 | 29,7 |
| 916 | 39,4 | 52,1 |
| 917 | 48,8 | 22,7 |
| 918 | 41,6 | 0,0 |
| 919 | 34,5 | 46,6 |
| 920 | 39,7 | 84,4 |
| 921 | 44,7 | 83,2 |
| 922 | 49,5 | 78,9 |
| 923 | 52,3 | 83,8 |
| 924 | 53,4 | 77,7 |
| 925 | 52,1 | 69,6 |
| 926 | 47,9 | 63,6 |
| 927 | 46,4 | 55,2 |
| 928 | 46,5 | 53,6 |
| 929 | 46,4 | 62,3 |
| 930 | 46,1 | 58,2 |
| 931 | 46,2 | 61,8 |
| 932 | 47,3 | 62,3 |
| 933 | 49,3 | 57,1 |
| 934 | 52,6 | 58,1 |
| 935 | 56,3 | 56,0 |
| 936 | 59,9 | 27,2 |
| 937 | 45,8 | 0,0 |
| 938 | 31,8 | 28,8 |
| 939 | 32,7 | 56,5 |
| 940 | 33,4 | 62,8 |
| 941 | 34,6 | 68,2 |
| 942 | 35,8 | 68,6 |
| 943 | 38,6 | 65,0 |
| 944 | 42,3 | 61,9 |
| 945 | 44,1 | 65,3 |
| 946 | 45,3 | 63,2 |
| 947 | 46,5 | 30,6 |
| 948 | 46,7 | 11,1 |
| 949 | 45,9 | 16,1 |
| 950 | 45,6 | 21,8 |
| 951 | 45,9 | 24,2 |
| 952 | 46,5 | 24,7 |
| 953 | 46,7 | 24,7 |
| 954 | 46,8 | 28,2 |
| 955 | 47,2 | 31,2 |
| 956 | 47,6 | 29,6 |
| 957 | 48,2 | 31,2 |
| 958 | 48,6 | 33,5 |
| 959 | 48,8 | m |
| 960 | 47,6 | m |
| 961 | 46,3 | m |
| 962 | 45,2 | m |
| 963 | 43,5 | m |
| 964 | 41,4 | m |
| 965 | 40,3 | m |
| 966 | 39,4 | m |
| 967 | 38,0 | m |
| 968 | 36,3 | m |
| 969 | 35,3 | 5,8 |
| 970 | 35,4 | 30,2 |
| 971 | 36,6 | 55,6 |
| 972 | 38,6 | 48,5 |
| 973 | 39,9 | 41,8 |
| 974 | 40,3 | 38,2 |
| 975 | 40,8 | 35,0 |
| 976 | 41,9 | 32,4 |
| 977 | 43,2 | 26,4 |
| 978 | 43,5 | m |
| 979 | 42,9 | m |
| 980 | 41,5 | m |
| 981 | 40,9 | m |
| 982 | 40,5 | m |
| 983 | 39,5 | m |
| 984 | 38,3 | m |
| 985 | 36,9 | m |
| 986 | 35,4 | m |
| 987 | 34,5 | m |
| 988 | 33,9 | m |
| 989 | 32,6 | m |
| 990 | 30,9 | m |
| 991 | 29,9 | m |
| 992 | 29,2 | m |
| 993 | 44,1 | 0,0 |
| 994 | 59,1 | m |
| 995 | 56,8 | m |
| 996 | 53,5 | m |
| 997 | 47,8 | m |
| 998 | 41,9 | m |
| 999 | 35,9 | m |
| 1000 | 44,3 | 0,0 |
| 1001 | 52,6 | m |
| 1002 | 43,4 | m |
| 1003 | 50,6 | 0,0 |
| 1004 | 57,8 | m |
| 1005 | 51,6 | m |
| 1006 | 44,8 | m |
| 1007 | 48,6 | 0,0 |
| 1008 | 52,4 | m |
| 1009 | 45,4 | m |
| 1010 | 37,2 | m |
| 1011 | 26,3 | m |
| 1012 | 17,9 | m |
| 1013 | 16,2 | 1,9 |
| 1014 | 17,8 | 7,5 |
| 1015 | 25,2 | 18,0 |
| 1016 | 39,7 | 6,5 |
| 1017 | 38,6 | 0,0 |
| 1018 | 37,4 | 5,4 |
| 1019 | 43,4 | 9,7 |
| 1020 | 46,9 | 15,7 |
| 1021 | 52,5 | 13,1 |
| 1022 | 56,2 | 6,3 |
| 1023 | 44,0 | 0,0 |
| 1024 | 31,8 | 20,9 |
| 1025 | 38,7 | 36,3 |
| 1026 | 47,7 | 47,5 |
| 1027 | 54,5 | 22,0 |
| 1028 | 41,3 | 0,0 |
| 1029 | 28,1 | 26,8 |
| 1030 | 31,6 | 49,2 |
| 1031 | 34,5 | 39,5 |
| 1032 | 36,4 | 24,0 |
| 1033 | 36,7 | m |
| 1034 | 35,5 | m |
| 1035 | 33,8 | m |
| 1036 | 33,7 | 19,8 |
| 1037 | 35,3 | 35,1 |
| 1038 | 38,0 | 33,9 |
| 1039 | 40,1 | 34,5 |
| 1040 | 42,2 | 40,4 |
| 1041 | 45,2 | 44,0 |
| 1042 | 48,3 | 35,9 |
| 1043 | 50,1 | 29,6 |
| 1044 | 52,3 | 38,5 |
| 1045 | 55,3 | 57,7 |
| 1046 | 57,0 | 50,7 |
| 1047 | 57,7 | 25,2 |
| 1048 | 42,9 | 0,0 |
| 1049 | 28,2 | 15,7 |
| 1050 | 29,2 | 30,5 |
| 1051 | 31,1 | 52,6 |
| 1052 | 33,4 | 60,7 |
| 1053 | 35,0 | 61,4 |
| 1054 | 35,3 | 18,2 |
| 1055 | 35,2 | 14,9 |
| 1056 | 34,9 | 11,7 |
| 1057 | 34,5 | 12,9 |
| 1058 | 34,1 | 15,5 |
| 1059 | 33,5 | m |
| 1060 | 31,8 | m |
| 1061 | 30,1 | m |
| 1062 | 29,6 | 10,3 |
| 1063 | 30,0 | 26,5 |
| 1064 | 31,0 | 18,8 |
| 1065 | 31,5 | 26,5 |
| 1066 | 31,7 | m |
| 1067 | 31,5 | m |
| 1068 | 30,6 | m |
| 1069 | 30,0 | m |
| 1070 | 30,0 | m |
| 1071 | 29,4 | m |
| 1072 | 44,3 | 0,0 |
| 1073 | 59,2 | m |
| 1074 | 58,3 | m |
| 1075 | 57,1 | m |
| 1076 | 55,4 | m |
| 1077 | 53,5 | m |
| 1078 | 51,5 | m |
| 1079 | 49,7 | m |
| 1080 | 47,9 | m |
| 1081 | 46,4 | m |
| 1082 | 45,5 | m |
| 1083 | 45,2 | m |
| 1084 | 44,3 | m |
| 1085 | 43,6 | m |
| 1086 | 43,1 | m |
| 1087 | 42,5 | 25,6 |
| 1088 | 43,3 | 25,7 |
| 1089 | 46,3 | 24,0 |
| 1090 | 47,8 | 20,6 |
| 1091 | 47,2 | 3,8 |
| 1092 | 45,6 | 4,4 |
| 1093 | 44,6 | 4,1 |
| 1094 | 44,1 | m |
| 1095 | 42,9 | m |
| 1096 | 40,9 | m |
| 1097 | 39,2 | m |
| 1098 | 37,0 | m |
| 1099 | 35,1 | 2,0 |
| 1100 | 35,6 | 43,3 |
| 1101 | 38,7 | 47,6 |
| 1102 | 41,3 | 40,4 |
| 1103 | 42,6 | 45,7 |
| 1104 | 43,9 | 43,3 |
| 1105 | 46,9 | 41,2 |
| 1106 | 52,4 | 40,1 |
| 1107 | 56,3 | 39,3 |
| 1108 | 57,4 | 25,5 |
| 1109 | 57,2 | 25,4 |
| 1110 | 57,0 | 25,4 |
| 1111 | 56,8 | 25,3 |
| 1112 | 56,3 | 25,3 |
| 1113 | 55,6 | 25,2 |
| 1114 | 56,2 | 25,2 |
| 1115 | 58,0 | 12,4 |
| 1116 | 43,4 | 0,0 |
| 1117 | 28,8 | 26,2 |
| 1118 | 30,9 | 49,9 |
| 1119 | 32,3 | 40,5 |
| 1120 | 32,5 | 12,4 |
| 1121 | 32,4 | 12,2 |
| 1122 | 32,1 | 6,4 |
| 1123 | 31,0 | 12,4 |
| 1124 | 30,1 | 18,5 |
| 1125 | 30,4 | 35,6 |
| 1126 | 31,2 | 30,1 |
| 1127 | 31,5 | 30,8 |
| 1128 | 31,5 | 26,9 |
| 1129 | 31,7 | 33,9 |
| 1130 | 32,0 | 29,9 |
| 1131 | 32,1 | m |
| 1132 | 31,4 | m |
| 1133 | 30,3 | m |
| 1134 | 29,8 | m |
| 1135 | 44,3 | 0,0 |
| 1136 | 58,9 | m |
| 1137 | 52,1 | m |
| 1138 | 44,1 | m |
| 1139 | 51,7 | 0,0 |
| 1140 | 59,2 | m |
| 1141 | 47,2 | m |
| 1142 | 35,1 | 0,0 |
| 1143 | 23,1 | m |
| 1144 | 13,1 | m |
| 1145 | 5,0 | m |
| 1146 | 0,0 | 0,0 |
| 1147 | 0,0 | 0,0 |
| 1148 | 0,0 | 0,0 |
| 1149 | 0,0 | 0,0 |
| 1150 | 0,0 | 0,0 |
| 1151 | 0,0 | 0,0 |
| 1152 | 0,0 | 0,0 |
| 1153 | 0,0 | 0,0 |
| 1154 | 0,0 | 0,0 |
| 1155 | 0,0 | 0,0 |
| 1156 | 0,0 | 0,0 |
| 1157 | 0,0 | 0,0 |
| 1158 | 0,0 | 0,0 |
| 1159 | 0,0 | 0,0 |
| 1160 | 0,0 | 0,0 |
| 1161 | 0,0 | 0,0 |
| 1162 | 0,0 | 0,0 |
| 1163 | 0,0 | 0,0 |
| 1164 | 0,0 | 0,0 |
| 1165 | 0,0 | 0,0 |
| 1166 | 0,0 | 0,0 |
| 1167 | 0,0 | 0,0 |
| 1168 | 0,0 | 0,0 |
| 1169 | 0,0 | 0,0 |
| 1170 | 0,0 | 0,0 |
| 1171 | 0,0 | 0,0 |
| 1172 | 0,0 | 0,0 |
| 1173 | 0,0 | 0,0 |
| 1174 | 0,0 | 0,0 |
| 1175 | 0,0 | 0,0 |
| 1176 | 0,0 | 0,0 |
| 1177 | 0,0 | 0,0 |
| 1178 | 0,0 | 0,0 |
| 1179 | 0,0 | 0,0 |
| 1180 | 0,0 | 0,0 |
| 1181 | 0,0 | 0,0 |
| 1182 | 0,0 | 0,0 |
| 1183 | 0,0 | 0,0 |
| 1184 | 0,0 | 0,0 |
| 1185 | 0,0 | 0,0 |
| 1186 | 0,0 | 0,0 |
| 1187 | 0,0 | 0,0 |
| 1188 | 0,0 | 0,0 |
| 1189 | 0,0 | 0,0 |
| 1190 | 0,0 | 0,0 |
| 1191 | 0,0 | 0,0 |
| 1192 | 0,0 | 0,0 |
| 1193 | 0,0 | 0,0 |
| 1194 | 0,0 | 0,0 |
| 1195 | 0,0 | 0,0 |
| 1196 | 0,0 | 20,4 |
| 1197 | 12,6 | 41,2 |
| 1198 | 27,3 | 20,4 |
| 1199 | 40,4 | 7,6 |
| 1200 | 46,1 | m |
| 1201 | 44,6 | m |
| 1202 | 42,7 | 14,7 |
| 1203 | 42,9 | 7,3 |
| 1204 | 36,1 | 0,0 |
| 1205 | 29,3 | 15,0 |
| 1206 | 43,8 | 22,6 |
| 1207 | 54,9 | 9,9 |
| 1208 | 44,9 | 0,0 |
| 1209 | 34,9 | 47,4 |
| 1210 | 42,7 | 82,7 |
| 1211 | 52,0 | 81,2 |
| 1212 | 61,8 | 82,7 |
| 1213 | 71,3 | 39,1 |
| 1214 | 58,1 | 0,0 |
| 1215 | 44,9 | 42,5 |
| 1216 | 46,3 | 83,3 |
| 1217 | 46,8 | 74,1 |
| 1218 | 48,1 | 75,7 |
| 1219 | 50,5 | 75,8 |
| 1220 | 53,6 | 76,7 |
| 1221 | 56,9 | 77,1 |
| 1222 | 60,2 | 78,7 |
| 1223 | 63,7 | 78,0 |
| 1224 | 67,2 | 79,6 |
| 1225 | 70,7 | 80,9 |
| 1226 | 74,1 | 81,1 |
| 1227 | 77,5 | 83,6 |
| 1228 | 80,8 | 85,6 |
| 1229 | 84,1 | 81,6 |
| 1230 | 87,4 | 88,3 |
| 1231 | 90,5 | 91,9 |
| 1232 | 93,5 | 94,1 |
| 1233 | 96,8 | 96,6 |
| 1234 | 100,0 | m |
| 1235 | 96,0 | m |
| 1236 | 81,9 | m |
| 1237 | 68,1 | m |
| 1238 | 58,1 | 84,7 |
| 1239 | 58,5 | 85,4 |
| 1240 | 59,5 | 85,6 |
| 1241 | 61,0 | 86,6 |
| 1242 | 62,6 | 86,8 |
| 1243 | 64,1 | 87,6 |
| 1244 | 65,4 | 87,5 |
| 1245 | 66,7 | 87,8 |
| 1246 | 68,1 | 43,5 |
| 1247 | 55,2 | 0,0 |
| 1248 | 42,3 | 37,2 |
| 1249 | 43,0 | 73,6 |
| 1250 | 43,5 | 65,1 |
| 1251 | 43,8 | 53,1 |
| 1252 | 43,9 | 54,6 |
| 1253 | 43,9 | 41,2 |
| 1254 | 43,8 | 34,8 |
| 1255 | 43,6 | 30,3 |
| 1256 | 43,3 | 21,9 |
| 1257 | 42,8 | 19,9 |
| 1258 | 42,3 | m |
| 1259 | 41,4 | m |
| 1260 | 40,2 | m |
| 1261 | 38,7 | m |
| 1262 | 37,1 | m |
| 1263 | 35,6 | m |
| 1264 | 34,2 | m |
| 1265 | 32,9 | m |
| 1266 | 31,8 | m |
| 1267 | 30,7 | m |
| 1268 | 29,6 | m |
| 1269 | 40,4 | 0,0 |
| 1270 | 51,2 | m |
| 1271 | 49,6 | m |
| 1272 | 48,0 | m |
| 1273 | 46,4 | m |
| 1274 | 45,0 | m |
| 1275 | 43,6 | m |
| 1276 | 42,3 | m |
| 1277 | 41,0 | m |
| 1278 | 39,6 | m |
| 1279 | 38,3 | m |
| 1280 | 37,1 | m |
| 1281 | 35,9 | m |
| 1282 | 34,6 | m |
| 1283 | 33,0 | m |
| 1284 | 31,1 | m |
| 1285 | 29,2 | m |
| 1286 | 43,3 | 0,0 |
| 1287 | 57,4 | 32,8 |
| 1288 | 59,9 | 65,4 |
| 1289 | 61,9 | 76,1 |
| 1290 | 65,6 | 73,7 |
| 1291 | 69,9 | 79,3 |
| 1292 | 74,1 | 81,3 |
| 1293 | 78,3 | 83,2 |
| 1294 | 82,6 | 86,0 |
| 1295 | 87,0 | 89,5 |
| 1296 | 91,2 | 90,8 |
| 1297 | 95,3 | 45,9 |
| 1298 | 81,0 | 0,0 |
| 1299 | 66,6 | 38,2 |
| 1300 | 67,9 | 75,5 |
| 1301 | 68,4 | 80,5 |
| 1302 | 69,0 | 85,5 |
| 1303 | 70,0 | 85,2 |
| 1304 | 71,6 | 85,9 |
| 1305 | 73,3 | 86,2 |
| 1306 | 74,8 | 86,5 |
| 1307 | 76,3 | 42,9 |
| 1308 | 63,3 | 0,0 |
| 1309 | 50,4 | 21,2 |
| 1310 | 50,6 | 42,3 |
| 1311 | 50,6 | 53,7 |
| 1312 | 50,4 | 90,1 |
| 1313 | 50,5 | 97,1 |
| 1314 | 51,0 | 100,0 |
| 1315 | 51,9 | 100,0 |
| 1316 | 52,6 | 100,0 |
| 1317 | 52,8 | 32,4 |
| 1318 | 47,7 | 0,0 |
| 1319 | 42,6 | 27,4 |
| 1320 | 42,1 | 53,5 |
| 1321 | 41,8 | 44,5 |
| 1322 | 41,4 | 41,1 |
| 1323 | 41,0 | 21,0 |
| 1324 | 40,3 | 0,0 |
| 1325 | 39,3 | 1,0 |
| 1326 | 38,3 | 15,2 |
| 1327 | 37,6 | 57,8 |
| 1328 | 37,3 | 73,2 |
| 1329 | 37,3 | 59,8 |
| 1330 | 37,4 | 52,2 |
| 1331 | 37,4 | 16,9 |
| 1332 | 37,1 | 34,3 |
| 1333 | 36,7 | 51,9 |
| 1334 | 36,2 | 25,3 |
| 1335 | 35,6 | m |
| 1336 | 34,6 | m |
| 1337 | 33,2 | m |
| 1338 | 31,6 | m |
| 1339 | 30,1 | m |
| 1340 | 28,8 | m |
| 1341 | 28,0 | 29,5 |
| 1342 | 28,6 | 100,0 |
| 1343 | 28,8 | 97,3 |
| 1344 | 28,8 | 73,4 |
| 1345 | 29,6 | 56,9 |
| 1346 | 30,3 | 91,7 |
| 1347 | 31,0 | 90,5 |
| 1348 | 31,8 | 81,7 |
| 1349 | 32,6 | 79,5 |
| 1350 | 33,5 | 86,9 |
| 1351 | 34,6 | 100,0 |
| 1352 | 35,6 | 78,7 |
| 1353 | 36,4 | 50,5 |
| 1354 | 37,0 | 57,0 |
| 1355 | 37,3 | 69,1 |
| 1356 | 37,6 | 49,5 |
| 1357 | 37,8 | 44,4 |
| 1358 | 37,8 | 43,4 |
| 1359 | 37,8 | 34,8 |
| 1360 | 37,6 | 24,0 |
| 1361 | 37,2 | m |
| 1362 | 36,3 | m |
| 1363 | 35,1 | m |
| 1364 | 33,7 | m |
| 1365 | 32,4 | m |
| 1366 | 31,1 | m |
| 1367 | 29,9 | m |
| 1368 | 28,7 | m |
| 1369 | 29,0 | 58,6 |
| 1370 | 29,7 | 88,5 |
| 1371 | 31,0 | 86,3 |
| 1372 | 31,8 | 43,4 |
| 1373 | 31,7 | m |
| 1374 | 29,9 | m |
| 1375 | 40,2 | 0,0 |
| 1376 | 50,4 | m |
| 1377 | 47,9 | m |
| 1378 | 45,0 | m |
| 1379 | 43,0 | m |
| 1380 | 40,6 | m |
| 1381 | 55,5 | 0,0 |
| 1382 | 70,4 | 41,7 |
| 1383 | 73,4 | 83,2 |
| 1384 | 74,0 | 83,7 |
| 1385 | 74,9 | 41,7 |
| 1386 | 60,0 | 0,0 |
| 1387 | 45,1 | 41,6 |
| 1388 | 47,7 | 84,2 |
| 1389 | 50,4 | 50,2 |
| 1390 | 53,0 | 26,1 |
| 1391 | 59,5 | 0,0 |
| 1392 | 66,2 | 38,4 |
| 1393 | 66,4 | 76,7 |
| 1394 | 67,6 | 100,0 |
| 1395 | 68,4 | 76,6 |
| 1396 | 68,2 | 47,2 |
| 1397 | 69,0 | 81,4 |
| 1398 | 69,7 | 40,6 |
| 1399 | 54,7 | 0,0 |
| 1400 | 39,8 | 19,9 |
| 1401 | 36,3 | 40,0 |
| 1402 | 36,7 | 59,4 |
| 1403 | 36,6 | 77,5 |
| 1404 | 36,8 | 94,3 |
| 1405 | 36,8 | 100,0 |
| 1406 | 36,4 | 100,0 |
| 1407 | 36,3 | 79,7 |
| 1408 | 36,7 | 49,5 |
| 1409 | 36,6 | 39,3 |
| 1410 | 37,3 | 62,8 |
| 1411 | 38,1 | 73,4 |
| 1412 | 39,0 | 72,9 |
| 1413 | 40,2 | 72,0 |
| 1414 | 41,5 | 71,2 |
| 1415 | 42,9 | 77,3 |
| 1416 | 44,4 | 76,6 |
| 1417 | 45,4 | 43,1 |
| 1418 | 45,3 | 53,9 |
| 1419 | 45,1 | 64,8 |
| 1420 | 46,5 | 74,2 |
| 1421 | 47,7 | 75,2 |
| 1422 | 48,1 | 75,5 |
| 1423 | 48,6 | 75,8 |
| 1424 | 48,9 | 76,3 |
| 1425 | 49,9 | 75,5 |
| 1426 | 50,4 | 75,2 |
| 1427 | 51,1 | 74,6 |
| 1428 | 51,9 | 75,0 |
| 1429 | 52,7 | 37,2 |
| 1430 | 41,6 | 0,0 |
| 1431 | 30,4 | 36,6 |
| 1432 | 30,5 | 73,2 |
| 1433 | 30,3 | 81,6 |
| 1434 | 30,4 | 89,3 |
| 1435 | 31,5 | 90,4 |
| 1436 | 32,7 | 88,5 |
| 1437 | 33,7 | 97,2 |
| 1438 | 35,2 | 99,7 |
| 1439 | 36,3 | 98,8 |
| 1440 | 37,7 | 100,0 |
| 1441 | 39,2 | 100,0 |
| 1442 | 40,9 | 100,0 |
| 1443 | 42,4 | 99,5 |
| 1444 | 43,8 | 98,7 |
| 1445 | 45,4 | 97,3 |
| 1446 | 47,0 | 96,6 |
| 1447 | 47,8 | 96,2 |
| 1448 | 48,8 | 96,3 |
| 1449 | 50,5 | 95,1 |
| 1450 | 51,0 | 95,9 |
| 1451 | 52,0 | 94,3 |
| 1452 | 52,6 | 94,6 |
| 1453 | 53,0 | 65,5 |
| 1454 | 53,2 | 0,0 |
| 1455 | 53,2 | m |
| 1456 | 52,6 | m |
| 1457 | 52,1 | m |
| 1458 | 51,8 | m |
| 1459 | 51,3 | m |
| 1460 | 50,7 | m |
| 1461 | 50,7 | m |
| 1462 | 49,8 | m |
| 1463 | 49,4 | m |
| 1464 | 49,3 | m |
| 1465 | 49,1 | m |
| 1466 | 49,1 | m |
| 1467 | 49,1 | 8,3 |
| 1468 | 48,9 | 16,8 |
| 1469 | 48,8 | 21,3 |
| 1470 | 49,1 | 22,1 |
| 1471 | 49,4 | 26,3 |
| 1472 | 49,8 | 39,2 |
| 1473 | 50,4 | 83,4 |
| 1474 | 51,4 | 90,6 |
| 1475 | 52,3 | 93,8 |
| 1476 | 53,3 | 94,0 |
| 1477 | 54,2 | 94,1 |
| 1478 | 54,9 | 94,3 |
| 1479 | 55,7 | 94,6 |
| 1480 | 56,1 | 94,9 |
| 1481 | 56,3 | 86,2 |
| 1482 | 56,2 | 64,1 |
| 1483 | 56,0 | 46,1 |
| 1484 | 56,2 | 33,4 |
| 1485 | 56,5 | 23,6 |
| 1486 | 56,3 | 18,6 |
| 1487 | 55,7 | 16,2 |
| 1488 | 56,0 | 15,9 |
| 1489 | 55,9 | 21,8 |
| 1490 | 55,8 | 20,9 |
| 1491 | 55,4 | 18,4 |
| 1492 | 55,7 | 25,1 |
| 1493 | 56,0 | 27,7 |
| 1494 | 55,8 | 22,4 |
| 1495 | 56,1 | 20,0 |
| 1496 | 55,7 | 17,4 |
| 1497 | 55,9 | 20,9 |
| 1498 | 56,0 | 22,9 |
| 1499 | 56,0 | 21,1 |
| 1500 | 55,1 | 19,2 |
| 1501 | 55,6 | 24,2 |
| 1502 | 55,4 | 25,6 |
| 1503 | 55,7 | 24,7 |
| 1504 | 55,9 | 24,0 |
| 1505 | 55,4 | 23,5 |
| 1506 | 55,7 | 30,9 |
| 1507 | 55,4 | 42,5 |
| 1508 | 55,3 | 25,8 |
| 1509 | 55,4 | 1,3 |
| 1510 | 55,0 | m |
| 1511 | 54,4 | m |
| 1512 | 54,2 | m |
| 1513 | 53,5 | m |
| 1514 | 52,4 | m |
| 1515 | 51,8 | m |
| 1516 | 50,7 | m |
| 1517 | 49,9 | m |
| 1518 | 49,1 | m |
| 1519 | 47,7 | m |
| 1520 | 47,3 | m |
| 1521 | 46,9 | m |
| 1522 | 46,9 | m |
| 1523 | 47,2 | m |
| 1524 | 47,8 | m |
| 1525 | 48,2 | 0,0 |
| 1526 | 48,8 | 23,0 |
| 1527 | 49,1 | 67,9 |
| 1528 | 49,4 | 73,7 |
| 1529 | 49,8 | 75,0 |
| 1530 | 50,4 | 75,8 |
| 1531 | 51,4 | 73,9 |
| 1532 | 52,3 | 72,2 |
| 1533 | 53,3 | 71,2 |
| 1534 | 54,6 | 71,2 |
| 1535 | 55,4 | 68,7 |
| 1536 | 56,7 | 67,0 |
| 1537 | 57,2 | 64,6 |
| 1538 | 57,3 | 61,9 |
| 1539 | 57,0 | 59,5 |
| 1540 | 56,7 | 57,0 |
| 1541 | 56,7 | 69,8 |
| 1542 | 56,8 | 58,5 |
| 1543 | 56,8 | 47,2 |
| 1544 | 57,0 | 38,5 |
| 1545 | 57,0 | 32,8 |
| 1546 | 56,8 | 30,2 |
| 1547 | 57,0 | 27,0 |
| 1548 | 56,9 | 26,2 |
| 1549 | 56,7 | 26,2 |
| 1550 | 57,0 | 26,6 |
| 1551 | 56,7 | 27,8 |
| 1552 | 56,7 | 29,7 |
| 1553 | 56,8 | 32,1 |
| 1554 | 56,5 | 34,9 |
| 1555 | 56,6 | 34,9 |
| 1556 | 56,3 | 35,8 |
| 1557 | 56,6 | 36,6 |
| 1558 | 56,2 | 37,6 |
| 1559 | 56,6 | 38,2 |
| 1560 | 56,2 | 37,9 |
| 1561 | 56,6 | 37,5 |
| 1562 | 56,4 | 36,7 |
| 1563 | 56,5 | 34,8 |
| 1564 | 56,5 | 35,8 |
| 1565 | 56,5 | 36,2 |
| 1566 | 56,5 | 36,7 |
| 1567 | 56,7 | 37,8 |
| 1568 | 56,7 | 37,8 |
| 1569 | 56,6 | 36,6 |
| 1570 | 56,8 | 36,1 |
| 1571 | 56,5 | 36,8 |
| 1572 | 56,9 | 35,9 |
| 1573 | 56,7 | 35,0 |
| 1574 | 56,5 | 36,0 |
| 1575 | 56,4 | 36,5 |
| 1576 | 56,5 | 38,0 |
| 1577 | 56,5 | 39,9 |
| 1578 | 56,4 | 42,1 |
| 1579 | 56,5 | 47,0 |
| 1580 | 56,4 | 48,0 |
| 1581 | 56,1 | 49,1 |
| 1582 | 56,4 | 48,9 |
| 1583 | 56,4 | 48,2 |
| 1584 | 56,5 | 48,3 |
| 1585 | 56,5 | 47,9 |
| 1586 | 56,6 | 46,8 |
| 1587 | 56,6 | 46,2 |
| 1588 | 56,5 | 44,4 |
| 1589 | 56,8 | 42,9 |
| 1590 | 56,5 | 42,8 |
| 1591 | 56,7 | 43,2 |
| 1592 | 56,5 | 42,8 |
| 1593 | 56,9 | 42,2 |
| 1594 | 56,5 | 43,1 |
| 1595 | 56,5 | 42,9 |
| 1596 | 56,7 | 42,7 |
| 1597 | 56,6 | 41,5 |
| 1598 | 56,9 | 41,8 |
| 1599 | 56,6 | 41,9 |
| 1600 | 56,7 | 42,6 |
| 1601 | 56,7 | 42,6 |
| 1602 | 56,7 | 41,5 |
| 1603 | 56,7 | 42,2 |
| 1604 | 56,5 | 42,2 |
| 1605 | 56,8 | 41,9 |
| 1606 | 56,5 | 42,0 |
| 1607 | 56,7 | 42,1 |
| 1608 | 56,4 | 41,9 |
| 1609 | 56,7 | 42,9 |
| 1610 | 56,7 | 41,8 |
| 1611 | 56,7 | 41,9 |
| 1612 | 56,8 | 42,0 |
| 1613 | 56,7 | 41,5 |
| 1614 | 56,6 | 41,9 |
| 1615 | 56,8 | 41,6 |
| 1616 | 56,6 | 41,6 |
| 1617 | 56,9 | 42,0 |
| 1618 | 56,7 | 40,7 |
| 1619 | 56,7 | 39,3 |
| 1620 | 56,5 | 41,4 |
| 1621 | 56,4 | 44,9 |
| 1622 | 56,8 | 45,2 |
| 1623 | 56,6 | 43,6 |
| 1624 | 56,8 | 42,2 |
| 1625 | 56,5 | 42,3 |
| 1626 | 56,5 | 44,4 |
| 1627 | 56,9 | 45,1 |
| 1628 | 56,4 | 45,0 |
| 1629 | 56,7 | 46,3 |
| 1630 | 56,7 | 45,5 |
| 1631 | 56,8 | 45,0 |
| 1632 | 56,7 | 44,9 |
| 1633 | 56,6 | 45,2 |
| 1634 | 56,8 | 46,0 |
| 1635 | 56,5 | 46,6 |
| 1636 | 56,6 | 48,3 |
| 1637 | 56,4 | 48,6 |
| 1638 | 56,6 | 50,3 |
| 1639 | 56,3 | 51,9 |
| 1640 | 56,5 | 54,1 |
| 1641 | 56,3 | 54,9 |
| 1642 | 56,4 | 55,0 |
| 1643 | 56,4 | 56,2 |
| 1644 | 56,2 | 58,6 |
| 1645 | 56,2 | 59,1 |
| 1646 | 56,2 | 62,5 |
| 1647 | 56,4 | 62,8 |
| 1648 | 56,0 | 64,7 |
| 1649 | 56,4 | 65,6 |
| 1650 | 56,2 | 67,7 |
| 1651 | 55,9 | 68,9 |
| 1652 | 56,1 | 68,9 |
| 1653 | 55,8 | 69,5 |
| 1654 | 56,0 | 69,8 |
| 1655 | 56,2 | 69,3 |
| 1656 | 56,2 | 69,8 |
| 1657 | 56,4 | 69,2 |
| 1658 | 56,3 | 68,7 |
| 1659 | 56,2 | 69,4 |
| 1660 | 56,2 | 69,5 |
| 1661 | 56,2 | 70,0 |
| 1662 | 56,4 | 69,7 |
| 1663 | 56,2 | 70,2 |
| 1664 | 56,4 | 70,5 |
| 1665 | 56,1 | 70,5 |
| 1666 | 56,5 | 69,7 |
| 1667 | 56,2 | 69,3 |
| 1668 | 56,5 | 70,9 |
| 1669 | 56,4 | 70,8 |
| 1670 | 56,3 | 71,1 |
| 1671 | 56,4 | 71,0 |
| 1672 | 56,7 | 68,6 |
| 1673 | 56,8 | 68,6 |
| 1674 | 56,6 | 68,0 |
| 1675 | 56,8 | 65,1 |
| 1676 | 56,9 | 60,9 |
| 1677 | 57,1 | 57,4 |
| 1678 | 57,1 | 54,3 |
| 1679 | 57,0 | 48,6 |
| 1680 | 57,4 | 44,1 |
| 1681 | 57,4 | 40,2 |
| 1682 | 57,6 | 36,9 |
| 1683 | 57,5 | 34,2 |
| 1684 | 57,4 | 31,1 |
| 1685 | 57,5 | 25,9 |
| 1686 | 57,5 | 20,7 |
| 1687 | 57,6 | 16,4 |
| 1688 | 57,6 | 12,4 |
| 1689 | 57,6 | 8,9 |
| 1690 | 57,5 | 8,0 |
| 1691 | 57,5 | 5,8 |
| 1692 | 57,3 | 5,8 |
| 1693 | 57,6 | 5,5 |
| 1694 | 57,3 | 4,5 |
| 1695 | 57,2 | 3,2 |
| 1696 | 57,2 | 3,1 |
| 1697 | 57,3 | 4,9 |
| 1698 | 57,3 | 4,2 |
| 1699 | 56,9 | 5,5 |
| 1700 | 57,1 | 5,1 |
| 1701 | 57,0 | 5,2 |
| 1702 | 56,9 | 5,5 |
| 1703 | 56,6 | 5,4 |
| 1704 | 57,1 | 6,1 |
| 1705 | 56,7 | 5,7 |
| 1706 | 56,8 | 5,8 |
| 1707 | 57,0 | 6,1 |
| 1708 | 56,7 | 5,9 |
| 1709 | 57,0 | 6,6 |
| 1710 | 56,9 | 6,4 |
| 1711 | 56,7 | 6,7 |
| 1712 | 56,9 | 6,9 |
| 1713 | 56,8 | 5,6 |
| 1714 | 56,6 | 5,1 |
| 1715 | 56,6 | 6,5 |
| 1716 | 56,5 | 10,0 |
| 1717 | 56,6 | 12,4 |
| 1718 | 56,5 | 14,5 |
| 1719 | 56,6 | 16,3 |
| 1720 | 56,3 | 18,1 |
| 1721 | 56,6 | 20,7 |
| 1722 | 56,1 | 22,6 |
| 1723 | 56,3 | 25,8 |
| 1724 | 56,4 | 27,7 |
| 1725 | 56,0 | 29,7 |
| 1726 | 56,1 | 32,6 |
| 1727 | 55,9 | 34,9 |
| 1728 | 55,9 | 36,4 |
| 1729 | 56,0 | 39,2 |
| 1730 | 55,9 | 41,4 |
| 1731 | 55,5 | 44,2 |
| 1732 | 55,9 | 46,4 |
| 1733 | 55,8 | 48,3 |
| 1734 | 55,6 | 49,1 |
| 1735 | 55,8 | 49,3 |
| 1736 | 55,9 | 47,7 |
| 1737 | 55,9 | 47,4 |
| 1738 | 55,8 | 46,9 |
| 1739 | 56,1 | 46,8 |
| 1740 | 56,1 | 45,8 |
| 1741 | 56,2 | 46,0 |
| 1742 | 56,3 | 45,9 |
| 1743 | 56,3 | 45,9 |
| 1744 | 56,2 | 44,6 |
| 1745 | 56,2 | 46,0 |
| 1746 | 56,4 | 46,2 |
| 1747 | 55,8 | m |
| 1748 | 55,5 | m |
| 1749 | 55,0 | m |
| 1750 | 54,1 | m |
| 1751 | 54,0 | m |
| 1752 | 53,3 | m |
| 1753 | 52,6 | m |
| 1754 | 51,8 | m |
| 1755 | 50,7 | m |
| 1756 | 49,9 | m |
| 1757 | 49,1 | m |
| 1758 | 47,7 | m |
| 1759 | 46,8 | m |
| 1760 | 45,7 | m |
| 1761 | 44,8 | m |
| 1762 | 43,9 | m |
| 1763 | 42,9 | m |
| 1764 | 41,5 | m |
| 1765 | 39,5 | m |
| 1766 | 36,7 | m |
| 1767 | 33,8 | m |
| 1768 | 31,0 | m |
| 1769 | 40,0 | 0,0 |
| 1770 | 49,1 | m |
| 1771 | 46,2 | m |
| 1772 | 43,1 | m |
| 1773 | 39,9 | m |
| 1774 | 36,6 | m |
| 1775 | 33,6 | m |
| 1776 | 30,5 | m |
| 1777 | 42,8 | 0,0 |
| 1778 | 55,2 | m |
| 1779 | 49,9 | m |
| 1780 | 44,0 | m |
| 1781 | 37,6 | m |
| 1782 | 47,2 | 0,0 |
| 1783 | 56,8 | m |
| 1784 | 47,5 | m |
| 1785 | 42,9 | m |
| 1786 | 31,6 | m |
| 1787 | 25,8 | m |
| 1788 | 19,9 | m |
| 1789 | 14,0 | m |
| 1790 | 8,1 | m |
| 1791 | 2,2 | m |
| 1792 | 0,0 | 0,0 |
| 1793 | 0,0 | 0,0 |
| 1794 | 0,0 | 0,0 |
| 1795 | 0,0 | 0,0 |
| 1796 | 0,0 | 0,0 |
| 1797 | 0,0 | 0,0 |
| 1798 | 0,0 | 0,0 |
| 1799 | 0,0 | 0,0 |
| 1800 | 0,0 | 0,0 |
| m = sewqan tal-vetturi |

Ħin

Veloċità Normali

Torque Normali

s

fil-mija

fil-mija

1

0,0

0,0

2

0,0

0,0

3

0,0

0,0

4

0,0

0,0

5

0,0

0,0

6

0,0

0,0

7

1,5

8,9

8

15,8

30,9

9

27,4

1,3

10

32,6

0,7

11

34,8

1,2

12

36,2

7,4

13

37,1

6,2

14

37,9

10,2

15

39,6

12,3

16

42,3

12,5

17

45,3

12,6

18

48,6

6,0

19

40,8

0,0

20

33,0

16,3

21

42,5

27,4

22

49,3

26,7

23

54,0

18,0

24

57,1

12,9

25

58,9

8,6

26

59,3

6,0

27

59,0

4,9

28

57,9

m

29

55,7

m

30

52,1

m

31

46,4

m

32

38,6

m

33

29,0

m

34

20,8

m

35

16,9

m

36

16,9

42,5

37

18,8

38,4

38

20,7

32,9

39

21,0

0,0

40

19,1

0,0

41

13,7

0,0

42

2,2

0,0

43

0,0

0,0

44

0,0

0,0

45

0,0

0,0

46

0,0

0,0

47

0,0

0,0

48

0,0

0,0

49

0,0

0,0

50

0,0

13,1

51

13,1

30,1

52

26,3

25,5

53

35,0

32,2

54

41,7

14,3

55

42,2

0,0

56

42,8

11,6

57

51,0

20,9

58

60,0

9,6

59

49,4

0,0

60

38,9

16,6

61

43,4

30,8

62

49,4

14,2

63

40,5

0,0

64

31,5

43,5

65

36,6

78,2

66

40,8

67,6

67

44,7

59,1

68

48,3

52,0

69

51,9

63,8

70

54,7

27,9

71

55,3

18,3

72

55,1

16,3

73

54,8

11,1

74

54,7

11,5

75

54,8

17,5

76

55,6

18,0

77

57,0

14,1

78

58,1

7,0

79

43,3

0,0

80

28,5

25,0

81

30,4

47,8

82

32,1

39,2

83

32,7

39,3

84

32,4

17,3

85

31,6

11,4

86

31,1

10,2

87

31,1

19,5

88

31,4

22,5

89

31,6

22,9

90

31,6

24,3

91

31,9

26,9

92

32,4

30,6

93

32,8

32,7

94

33,7

32,5

95

34,4

29,5

96

34,3

26,5

97

34,4

24,7

98

35,0

24,9

99

35,6

25,2

100

36,1

24,8

101

36,3

24,0

102

36,2

23,6

103

36,2

23,5

104

36,8

22,7

105

37,2

20,9

106

37,0

19,2

107

36,3

18,4

108

35,4

17,6

109

35,2

14,9

110

35,4

9,9

111

35,5

4,3

112

35,2

6,6

113

34,9

10,0

114

34,7

25,1

115

34,4

29,3

116

34,5

20,7

117

35,2

16,6

118

35,8

16,2

119

35,6

20,3

120

35,3

22,5

121

35,3

23,4

122

34,7

11,9

123

45,5

0,0

124

56,3

m

125

46,2

m

126

50,1

0,0

127

54,0

m

128

40,5

m

129

27,0

m

130

13,5

m

131

0,0

0,0

132

0,0

0,0

133

0,0

0,0

134

0,0

0,0

135

0,0

0,0

136

0,0

0,0

137

0,0

0,0

138

0,0

0,0

139

0,0

0,0

140

0,0

0,0

141

0,0

0,0

142

0,0

4,9

143

0,0

7,3

144

4,4

28,7

145

11,1

26,4

146

15,0

9,4

147

15,9

0,0

148

15,3

0,0

149

14,2

0,0

150

13,2

0,0

151

11,6

0,0

152

8,4

0,0

153

5,4

0,0

154

4,3

5,6

155

5,8

24,4

156

9,7

20,7

157

13,6

21,1

158

15,6

21,5

159

16,5

21,9

160

18,0

22,3

161

21,1

46,9

162

25,2

33,6

163

28,1

16,6

164

28,8

7,0

165

27,5

5,0

166

23,1

3,0

167

16,9

1,9

168

12,2

2,6

169

9,9

3,2

170

9,1

4,0

171

8,8

3,8

172

8,5

12,2

173

8,2

29,4

174

9,6

20,1

175

14,7

16,3

176

24,5

8,7

177

39,4

3,3

178

39,0

2,9

179

38,5

5,9

180

42,4

8,0

181

38,2

6,0

182

41,4

3,8

183

44,6

5,4

184

38,8

8,2

185

37,5

8,9

186

35,4

7,3

187

28,4

7,0

188

14,8

7,0

189

0,0

5,9

190

0,0

0,0

191

0,0

0,0

192

0,0

0,0

193

0,0

0,0

194

0,0

0,0

195

0,0

0,0

196

0,0

0,0

197

0,0

0,0

198

0,0

0,0

199

0,0

0,0

200

0,0

0,0

201

0,0

0,0

202

0,0

0,0

203

0,0

0,0

204

0,0

0,0

205

0,0

0,0

206

0,0

0,0

207

0,0

0,0

208

0,0

0,0

209

0,0

0,0

210

0,0

0,0

211

0,0

0,0

212

0,0

0,0

213

0,0

0,0

214

0,0

0,0

215

0,0

0,0

216

0,0

0,0

217

0,0

0,0

218

0,0

0,0

219

0,0

0,0

220

0,0

0,0

221

0,0

0,0

222

0,0

0,0

223

0,0

0,0

224

0,0

0,0

225

0,0

0,0

226

0,0

0,0

227

0,0

0,0

228

0,0

0,0

229

0,0

0,0

230

0,0

0,0

231

0,0

0,0

232

0,0

0,0

233

0,0

0,0

234

0,0

0,0

235

0,0

0,0

236

0,0

0,0

237

0,0

0,0

238

0,0

0,0

239

0,0

0,0

240

0,0

0,0

241

0,0

0,0

242

0,0

0,0

243

0,0

0,0

244

0,0

0,0

245

0,0

0,0

246

0,0

0,0

247

0,0

0,0

248

0,0

0,0

249

0,0

0,0

250

0,0

0,0

251

0,0

0,0

252

0,0

0,0

253

0,0

31,6

254

9,4

13,6

255

22,2

16,9

256

33,0

53,5

257

43,7

22,1

258

39,8

0,0

259

36,0

45,7

260

47,6

75,9

261

61,2

70,4

262

72,3

70,4

263

76,0

m

264

74,3

m

265

68,5

m

266

61,0

m

267

56,0

m

268

54,0

m

269

53,0

m

270

50,8

m

271

46,8

m

272

41,7

m

273

35,9

m

274

29,2

m

275

20,7

m

276

10,1

m

277

0,0

m

278

0,0

0,0

279

0,0

0,0

280

0,0

0,0

281

0,0

0,0

282

0,0

0,0

283

0,0

0,0

284

0,0

0,0

285

0,0

0,0

286

0,0

0,0

287

0,0

0,0

288

0,0

0,0

289

0,0

0,0

290

0,0

0,0

291

0,0

0,0

292

0,0

0,0

293

0,0

0,0

294

0,0

0,0

295

0,0

0,0

296

0,0

0,0

297

0,0

0,0

298

0,0

0,0

299

0,0

0,0

300

0,0

0,0

301

0,0

0,0

302

0,0

0,0

303

0,0

0,0

304

0,0

0,0

305

0,0

0,0

306

0,0

0,0

307

0,0

0,0

308

0,0

0,0

309

0,0

0,0

310

0,0

0,0

311

0,0

0,0

312

0,0

0,0

313

0,0

0,0

314

0,0

0,0

315

0,0

0,0

316

0,0

0,0

317

0,0

0,0

318

0,0

0,0

319

0,0

0,0

320

0,0

0,0

321

0,0

0,0

322

0,0

0,0

323

0,0

0,0

324

4,5

41,0

325

17,2

38,9

326

30,1

36,8

327

41,0

34,7

328

50,0

32,6

329

51,4

0,1

330

47,8

m

331

40,2

m

332

32,0

m

333

24,4

m

334

16,8

m

335

8,1

m

336

0,0

m

337

0,0

0,0

338

0,0

0,0

339

0,0

0,0

340

0,0

0,0

341

0,0

0,0

342

0,0

0,0

343

0,0

0,0

344

0,0

0,0

345

0,0

0,0

346

0,0

0,0

347

0,0

0,0

348

0,0

0,0

349

0,0

0,0

350

0,0

0,0

351

0,0

0,0

352

0,0

0,0

353

0,0

0,0

354

0,0

0,5

355

0,0

4,9

356

9,2

61,3

357

22,4

40,4

358

36,5

50,1

359

47,7

21,0

360

38,8

0,0

361

30,0

37,0

362

37,0

63,6

363

45,5

90,8

364

54,5

40,9

365

45,9

0,0

366

37,2

47,5

367

44,5

84,4

368

51,7

32,4

369

58,1

15,2

370

45,9

0,0

371

33,6

35,8

372

36,9

67,0

373

40,2

84,7

374

43,4

84,3

375

45,7

84,3

376

46,5

m

377

46,1

m

378

43,9

m

379

39,3

m

380

47,0

m

381

54,6

m

382

62,0

m

383

52,0

m

384

43,0

m

385

33,9

m

386

28,4

m

387

25,5

m

388

24,6

11,0

389

25,2

14,7

390

28,6

28,4

391

35,5

65,0

392

43,8

75,3

393

51,2

34,2

394

40,7

0,0

395

30,3

45,4

396

34,2

83,1

397

37,6

85,3

398

40,8

87,5

399

44,8

89,7

400

50,6

91,9

401

57,6

94,1

402

64,6

44,6

403

51,6

0,0

404

38,7

37,4

405

42,4

70,3

406

46,5

89,1

407

50,6

93,9

408

53,8

33,0

409

55,5

20,3

410

55,8

5,2

411

55,4

m

412

54,4

m

413

53,1

m

414

51,8

m

415

50,3

m

416

48,4

m

417

45,9

m

418

43,1

m

419

40,1

m

420

37,4

m

421

35,1

m

422

32,8

m

423

45,3

0,0

424

57,8

m

425

50,6

m

426

41,6

m

427

47,9

0,0

428

54,2

m

429

48,1

m

430

47,0

31,3

431

49,0

38,3

432

52,0

40,1

433

53,3

14,5

434

52,6

0,8

435

49,8

m

436

51,0

18,6

437

56,9

38,9

438

67,2

45,0

439

78,6

21,5

440

65,5

0,0

441

52,4

31,3

442

56,4

60,1

443

59,7

29,2

444

45,1

0,0

445

30,6

4,2

446

30,9

8,4

447

30,5

4,3

448

44,6

0,0

449

58,8

m

450

55,1

m

451

50,6

m

452

45,3

m

453

39,3

m

454

49,1

0,0

455

58,8

m

456

50,7

m

457

42,4

m

458

44,1

0,0

459

45,7

m

460

32,5

m

461

20,7

m

462

10,0

m

463

0,0

0,0

464

0,0

1,5

465

0,9

41,1

466

7,0

46,3

467

12,8

48,5

468

17,0

50,7

469

20,9

52,9

470

26,7

55,0

471

35,5

57,2

472

46,9

23,8

473

44,5

0,0

474

42,1

45,7

475

55,6

77,4

476

68,8

100,0

477

81,7

47,9

478

71,2

0,0

479

60,7

38,3

480

68,8

72,7

481

75,0

m

482

61,3

m

483

53,5

m

484

45,9

58,0

485

48,1

80,0

486

49,4

97,9

487

49,7

m

488

48,7

m

489

45,5

m

490

40,4

m

491

49,7

0,0

492

59,0

m

493

48,9

m

494

40,0

m

495

33,5

m

496

30,0

m

497

29,1

12,0

498

29,3

40,4

499

30,4

29,3

500

32,2

15,4

501

33,9

15,8

502

35,3

14,9

503

36,4

15,1

504

38,0

15,3

505

40,3

50,9

506

43,0

39,7

507

45,5

20,6

508

47,3

20,6

509

48,8

22,1

510

50,1

22,1

511

51,4

42,4

512

52,5

31,9

513

53,7

21,6

514

55,1

11,6

515

56,8

5,7

516

42,4

0,0

517

27,9

8,2

518

29,0

15,9

519

30,4

25,1

520

32,6

60,5

521

35,4

72,7

522

38,4

88,2

523

41,0

65,1

524

42,9

25,6

525

44,2

15,8

526

44,9

2,9

527

45,1

m

528

44,8

m

529

43,9

m

530

42,4

m

531

40,2

m

532

37,1

m

533

47,0

0,0

534

57,0

m

535

45,1

m

536

32,6

m

537

46,8

0,0

538

61,5

m

539

56,7

m

540

46,9

m

541

37,5

m

542

30,3

m

543

27,3

32,3

544

30,8

60,3

545

41,2

62,3

546

36,0

0,0

547

30,8

32,3

548

33,9

60,3

549

34,6

38,4

550

37,0

16,6

551

42,7

62,3

552

50,4

28,1

553

40,1

0,0

554

29,9

8,0

555

32,5

15,0

556

34,6

63,1

557

36,7

58,0

558

39,4

52,9

559

42,8

47,8

560

46,8

42,7

561

50,7

27,5

562

53,4

20,7

563

54,2

13,1

564

54,2

0,4

565

53,4

0,0

566

51,4

m

567

48,7

m

568

45,6

m

569

42,4

m

570

40,4

m

571

39,8

5,8

572

40,7

39,7

573

43,8

37,1

574

48,1

39,1

575

52,0

22,0

576

54,7

13,2

577

56,4

13,2

578

57,5

6,6

579

42,6

0,0

580

27,7

10,9

581

28,5

21,3

582

29,2

23,9

583

29,5

15,2

584

29,7

8,8

585

30,4

20,8

586

31,9

22,9

587

34,3

61,4

588

37,2

76,6

589

40,1

27,5

590

42,3

25,4

591

43,5

32,0

592

43,8

6,0

593

43,5

m

594

42,8

m

595

41,7

m

596

40,4

m

597

39,3

m

598

38,9

12,9

599

39,0

18,4

600

39,7

39,2

601

41,4

60,0

602

43,7

54,5

603

46,2

64,2

604

48,8

73,3

605

51,0

82,3

606

52,1

0,0

607

52,0

m

608

50,9

m

609

49,4

m

610

47,8

m

611

46,6

m

612

47,3

35,3

613

49,2

74,1

614

51,1

95,2

615

51,7

m

616

50,8

m

617

47,3

m

618

41,8

m

619

36,4

m

620

30,9

m

621

25,5

37,1

622

33,8

38,4

623

42,1

m

624

34,1

m

625

33,0

37,1

626

36,4

38,4

627

43,3

17,1

628

35,7

0,0

629

28,1

11,6

630

36,5

19,2

631

45,2

8,3

632

36,5

0,0

633

27,9

32,6

634

31,5

59,6

635

34,4

65,2

636

37,0

59,6

637

39,0

49,0

638

40,2

m

639

39,8

m

640

36,0

m

641

29,7

m

642

21,5

m

643

14,1

m

644

0,0

0,0

645

0,0

0,0

646

0,0

0,0

647

0,0

0,0

648

0,0

0,0

649

0,0

0,0

650

0,0

0,0

651

0,0

0,0

652

0,0

0,0

653

0,0

0,0

654

0,0

0,0

655

0,0

0,0

656

0,0

3,4

657

1,4

22,0

658

10,1

45,3

659

21,5

10,0

660

32,2

0,0

661

42,3

46,0

662

57,1

74,1

663

72,1

34,2

664

66,9

0,0

665

60,4

41,8

666

69,1

79,0

667

77,1

38,3

668

63,1

0,0

669

49,1

47,9

670

53,4

91,3

671

57,5

85,7

672

61,5

89,2

673

65,5

85,9

674

69,5

89,5

675

73,1

75,5

676

76,2

73,6

677

79,1

75,6

678

81,8

78,2

679

84,1

39,0

680

69,6

0,0

681

55,0

25,2

682

55,8

49,9

683

56,7

46,4

684

57,6

76,3

685

58,4

92,7

686

59,3

99,9

687

60,1

95,0

688

61,0

46,7

689

46,6

0,0

690

32,3

34,6

691

32,7

68,6

692

32,6

67,0

693

31,3

m

694

28,1

m

695

43,0

0,0

696

58,0

m

697

58,9

m

698

49,4

m

699

41,5

m

700

48,4

0,0

701

55,3

m

702

41,8

m

703

31,6

m

704

24,6

m

705

15,2

m

706

7,0

m

707

0,0

0,0

708

0,0

0,0

709

0,0

0,0

710

0,0

0,0

711

0,0

0,0

712

0,0

0,0

713

0,0

0,0

714

0,0

0,0

715

0,0

0,0

716

0,0

0,0

717

0,0

0,0

718

0,0

0,0

719

0,0

0,0

720

0,0

0,0

721

0,0

0,0

722

0,0

0,0

723

0,0

0,0

724

0,0

0,0

725

0,0

0,0

726

0,0

0,0

727

0,0

0,0

728

0,0

0,0

729

0,0

0,0

730

0,0

0,0

731

0,0

0,0

732

0,0

0,0

733

0,0

0,0

734

0,0

0,0

735

0,0

0,0

736

0,0

0,0

737

0,0

0,0

738

0,0

0,0

739

0,0

0,0

740

0,0

0,0

741

0,0

0,0

742

0,0

0,0

743

0,0

0,0

744

0,0

0,0

745

0,0

0,0

746

0,0

0,0

747

0,0

0,0

748

0,0

0,0

749

0,0

0,0

750

0,0

0,0

751

0,0

0,0

752

0,0

0,0

753

0,0

0,0

754

0,0

0,0

755

0,0

0,0

756

0,0

0,0

757

0,0

0,0

758

0,0

0,0

759

0,0

0,0

760

0,0

0,0

761

0,0

0,0

762

0,0

0,0

763

0,0

0,0

764

0,0

0,0

765

0,0

0,0

766

0,0

0,0

767

0,0

0,0

768

0,0

0,0

769

0,0

0,0

770

0,0

0,0

771

0,0

22,0

772

4,5

25,8

773

15,5

42,8

774

30,5

46,8

775

45,5

29,3

776

49,2

13,6

777

39,5

0,0

778

29,7

15,1

779

34,8

26,9

780

40,0

13,6

781

42,2

m

782

42,1

m

783

40,8

m

784

37,7

37,6

785

47,0

35,0

786

48,8

33,4

787

41,7

m

788

27,7

m

789

17,2

m

790

14,0

37,6

791

18,4

25,0

792

27,6

17,7

793

39,8

6,8

794

34,3

0,0

795

28,7

26,5

796

41,5

40,9

797

53,7

17,5

798

42,4

0,0

799

31,2

27,3

800

32,3

53,2

801

34,5

60,6

802

37,6

68,0

803

41,2

75,4

804

45,8

82,8

805

52,3

38,2

806

42,5

0,0

807

32,6

30,5

808

35,0

57,9

809

36,0

77,3

810

37,1

96,8

811

39,6

80,8

812

43,4

78,3

813

47,2

73,4

814

49,6

66,9

815

50,2

62,0

816

50,2

57,7

817

50,6

62,1

818

52,3

62,9

819

54,8

37,5

820

57,0

18,3

821

42,3

0,0

822

27,6

29,1

823

28,4

57,0

824

29,1

51,8

825

29,6

35,3

826

29,7

33,3

827

29,8

17,7

828

29,5

m

829

28,9

m

830

43,0

0,0

831

57,1

m

832

57,7

m

833

56,0

m

834

53,8

m

835

51,2

m

836

48,1

m

837

44,5

m

838

40,9

m

839

38,1

m

840

37,2

42,7

841

37,5

70,8

842

39,1

48,6

843

41,3

0,1

844

42,3

m

845

42,0

m

846

40,8

m

847

38,6

m

848

35,5

m

849

32,1

m

850

29,6

m

851

28,8

39,9

852

29,2

52,9

853

30,9

76,1

854

34,3

76,5

855

38,3

75,5

856

42,5

74,8

857

46,6

74,2

858

50,7

76,2

859

54,8

75,1

860

58,7

36,3

861

45,2

0,0

862

31,8

37,2

863

33,8

71,2

864

35,5

46,4

865

36,6

33,6

866

37,2

20,0

867

37,2

m

868

37,0

m

869

36,6

m

870

36,0

m

871

35,4

m

872

34,7

m

873

34,1

m

874

33,6

m

875

33,3

m

876

33,1

m

877

32,7

m

878

31,4

m

879

45,0

0,0

880

58,5

m

881

53,7

m

882

47,5

m

883

40,6

m

884

34,1

m

885

45,3

0,0

886

56,4

m

887

51,0

m

888

44,5

m

889

36,4

m

890

26,6

m

891

20,0

m

892

13,3

m

893

6,7

m

894

0,0

0,0

895

0,0

0,0

896

0,0

0,0

897

0,0

0,0

898

0,0

0,0

899

0,0

0,0

900

0,0

0,0

901

0,0

5,8

902

2,5

27,9

903

12,4

29,0

904

19,4

30,1

905

29,3

31,2

906

37,1

10,4

907

40,6

4,9

908

35,8

0,0

909

30,9

7,6

910

35,4

13,8

911

36,5

11,1

912

40,8

48,5

913

49,8

3,7

914

41,2

0,0

915

32,7

29,7

916

39,4

52,1

917

48,8

22,7

918

41,6

0,0

919

34,5

46,6

920

39,7

84,4

921

44,7

83,2

922

49,5

78,9

923

52,3

83,8

924

53,4

77,7

925

52,1

69,6

926

47,9

63,6

927

46,4

55,2

928

46,5

53,6

929

46,4

62,3

930

46,1

58,2

931

46,2

61,8

932

47,3

62,3

933

49,3

57,1

934

52,6

58,1

935

56,3

56,0

936

59,9

27,2

937

45,8

0,0

938

31,8

28,8

939

32,7

56,5

940

33,4

62,8

941

34,6

68,2

942

35,8

68,6

943

38,6

65,0

944

42,3

61,9

945

44,1

65,3

946

45,3

63,2

947

46,5

30,6

948

46,7

11,1

949

45,9

16,1

950

45,6

21,8

951

45,9

24,2

952

46,5

24,7

953

46,7

24,7

954

46,8

28,2

955

47,2

31,2

956

47,6

29,6

957

48,2

31,2

958

48,6

33,5

959

48,8

m

960

47,6

m

961

46,3

m

962

45,2

m

963

43,5

m

964

41,4

m

965

40,3

m

966

39,4

m

967

38,0

m

968

36,3

m

969

35,3

5,8

970

35,4

30,2

971

36,6

55,6

972

38,6

48,5

973

39,9

41,8

974

40,3

38,2

975

40,8

35,0

976

41,9

32,4

977

43,2

26,4

978

43,5

m

979

42,9

m

980

41,5

m

981

40,9

m

982

40,5

m

983

39,5

m

984

38,3

m

985

36,9

m

986

35,4

m

987

34,5

m

988

33,9

m

989

32,6

m

990

30,9

m

991

29,9

m

992

29,2

m

993

44,1

0,0

994

59,1

m

995

56,8

m

996

53,5

m

997

47,8

m

998

41,9

m

999

35,9

m

1000

44,3

0,0

1001

52,6

m

1002

43,4

m

1003

50,6

0,0

1004

57,8

m

1005

51,6

m

1006

44,8

m

1007

48,6

0,0

1008

52,4

m

1009

45,4

m

1010

37,2

m

1011

26,3

m

1012

17,9

m

1013

16,2

1,9

1014

17,8

7,5

1015

25,2

18,0

1016

39,7

6,5

1017

38,6

0,0

1018

37,4

5,4

1019

43,4

9,7

1020

46,9

15,7

1021

52,5

13,1

1022

56,2

6,3

1023

44,0

0,0

1024

31,8

20,9

1025

38,7

36,3

1026

47,7

47,5

1027

54,5

22,0

1028

41,3

0,0

1029

28,1

26,8

1030

31,6

49,2

1031

34,5

39,5

1032

36,4

24,0

1033

36,7

m

1034

35,5

m

1035

33,8

m

1036

33,7

19,8

1037

35,3

35,1

1038

38,0

33,9

1039

40,1

34,5

1040

42,2

40,4

1041

45,2

44,0

1042

48,3

35,9

1043

50,1

29,6

1044

52,3

38,5

1045

55,3

57,7

1046

57,0

50,7

1047

57,7

25,2

1048

42,9

0,0

1049

28,2

15,7

1050

29,2

30,5

1051

31,1

52,6

1052

33,4

60,7

1053

35,0

61,4

1054

35,3

18,2

1055

35,2

14,9

1056

34,9

11,7

1057

34,5

12,9

1058

34,1

15,5

1059

33,5

m

1060

31,8

m

1061

30,1

m

1062

29,6

10,3

1063

30,0

26,5

1064

31,0

18,8

1065

31,5

26,5

1066

31,7

m

1067

31,5

m

1068

30,6

m

1069

30,0

m

1070

30,0

m

1071

29,4

m

1072

44,3

0,0

1073

59,2

m

1074

58,3

m

1075

57,1

m

1076

55,4

m

1077

53,5

m

1078

51,5

m

1079

49,7

m

1080

47,9

m

1081

46,4

m

1082

45,5

m

1083

45,2

m

1084

44,3

m

1085

43,6

m

1086

43,1

m

1087

42,5

25,6

1088

43,3

25,7

1089

46,3

24,0

1090

47,8

20,6

1091

47,2

3,8

1092

45,6

4,4

1093

44,6

4,1

1094

44,1

m

1095

42,9

m

1096

40,9

m

1097

39,2

m

1098

37,0

m

1099

35,1

2,0

1100

35,6

43,3

1101

38,7

47,6

1102

41,3

40,4

1103

42,6

45,7

1104

43,9

43,3

1105

46,9

41,2

1106

52,4

40,1

1107

56,3

39,3

1108

57,4

25,5

1109

57,2

25,4

1110

57,0

25,4

1111

56,8

25,3

1112

56,3

25,3

1113

55,6

25,2

1114

56,2

25,2

1115

58,0

12,4

1116

43,4

0,0

1117

28,8

26,2

1118

30,9

49,9

1119

32,3

40,5

1120

32,5

12,4

1121

32,4

12,2

1122

32,1

6,4

1123

31,0

12,4

1124

30,1

18,5

1125

30,4

35,6

1126

31,2

30,1

1127

31,5

30,8

1128

31,5

26,9

1129

31,7

33,9

1130

32,0

29,9

1131

32,1

m

1132

31,4

m

1133

30,3

m

1134

29,8

m

1135

44,3

0,0

1136

58,9

m

1137

52,1

m

1138

44,1

m

1139

51,7

0,0

1140

59,2

m

1141

47,2

m

1142

35,1

0,0

1143

23,1

m

1144

13,1

m

1145

5,0

m

1146

0,0

0,0

1147

0,0

0,0

1148

0,0

0,0

1149

0,0

0,0

1150

0,0

0,0

1151

0,0

0,0

1152

0,0

0,0

1153

0,0

0,0

1154

0,0

0,0

1155

0,0

0,0

1156

0,0

0,0

1157

0,0

0,0

1158

0,0

0,0

1159

0,0

0,0

1160

0,0

0,0

1161

0,0

0,0

1162

0,0

0,0

1163

0,0

0,0

1164

0,0

0,0

1165

0,0

0,0

1166

0,0

0,0

1167

0,0

0,0

1168

0,0

0,0

1169

0,0

0,0

1170

0,0

0,0

1171

0,0

0,0

1172

0,0

0,0

1173

0,0

0,0

1174

0,0

0,0

1175

0,0

0,0

1176

0,0

0,0

1177

0,0

0,0

1178

0,0

0,0

1179

0,0

0,0

1180

0,0

0,0

1181

0,0

0,0

1182

0,0

0,0

1183

0,0

0,0

1184

0,0

0,0

1185

0,0

0,0

1186

0,0

0,0

1187

0,0

0,0

1188

0,0

0,0

1189

0,0

0,0

1190

0,0

0,0

1191

0,0

0,0

1192

0,0

0,0

1193

0,0

0,0

1194

0,0

0,0

1195

0,0

0,0

1196

0,0

20,4

1197

12,6

41,2

1198

27,3

20,4

1199

40,4

7,6

1200

46,1

m

1201

44,6

m

1202

42,7

14,7

1203

42,9

7,3

1204

36,1

0,0

1205

29,3

15,0

1206

43,8

22,6

1207

54,9

9,9

1208

44,9

0,0

1209

34,9

47,4

1210

42,7

82,7

1211

52,0

81,2

1212

61,8

82,7

1213

71,3

39,1

1214

58,1

0,0

1215

44,9

42,5

1216

46,3

83,3

1217

46,8

74,1

1218

48,1

75,7

1219

50,5

75,8

1220

53,6

76,7

1221

56,9

77,1

1222

60,2

78,7

1223

63,7

78,0

1224

67,2

79,6

1225

70,7

80,9

1226

74,1

81,1

1227

77,5

83,6

1228

80,8

85,6

1229

84,1

81,6

1230

87,4

88,3

1231

90,5

91,9

1232

93,5

94,1

1233

96,8

96,6

1234

100,0

m

1235

96,0

m

1236

81,9

m

1237

68,1

m

1238

58,1

84,7

1239

58,5

85,4

1240

59,5

85,6

1241

61,0

86,6

1242

62,6

86,8

1243

64,1

87,6

1244

65,4

87,5

1245

66,7

87,8

1246

68,1

43,5

1247

55,2

0,0

1248

42,3

37,2

1249

43,0

73,6

1250

43,5

65,1

1251

43,8

53,1

1252

43,9

54,6

1253

43,9

41,2

1254

43,8

34,8

1255

43,6

30,3

1256

43,3

21,9

1257

42,8

19,9

1258

42,3

m

1259

41,4

m

1260

40,2

m

1261

38,7

m

1262

37,1

m

1263

35,6

m

1264

34,2

m

1265

32,9

m

1266

31,8

m

1267

30,7

m

1268

29,6

m

1269

40,4

0,0

1270

51,2

m

1271

49,6

m

1272

48,0

m

1273

46,4

m

1274

45,0

m

1275

43,6

m

1276

42,3

m

1277

41,0

m

1278

39,6

m

1279

38,3

m

1280

37,1

m

1281

35,9

m

1282

34,6

m

1283

33,0

m

1284

31,1

m

1285

29,2

m

1286

43,3

0,0

1287

57,4

32,8

1288

59,9

65,4

1289

61,9

76,1

1290

65,6

73,7

1291

69,9

79,3

1292

74,1

81,3

1293

78,3

83,2

1294

82,6

86,0

1295

87,0

89,5

1296

91,2

90,8

1297

95,3

45,9

1298

81,0

0,0

1299

66,6

38,2

1300

67,9

75,5

1301

68,4

80,5

1302

69,0

85,5

1303

70,0

85,2

1304

71,6

85,9

1305

73,3

86,2

1306

74,8

86,5

1307

76,3

42,9

1308

63,3

0,0

1309

50,4

21,2

1310

50,6

42,3

1311

50,6

53,7

1312

50,4

90,1

1313

50,5

97,1

1314

51,0

100,0

1315

51,9

100,0

1316

52,6

100,0

1317

52,8

32,4

1318

47,7

0,0

1319

42,6

27,4

1320

42,1

53,5

1321

41,8

44,5

1322

41,4

41,1

1323

41,0

21,0

1324

40,3

0,0

1325

39,3

1,0

1326

38,3

15,2

1327

37,6

57,8

1328

37,3

73,2

1329

37,3

59,8

1330

37,4

52,2

1331

37,4

16,9

1332

37,1

34,3

1333

36,7

51,9

1334

36,2

25,3

1335

35,6

m

1336

34,6

m

1337

33,2

m

1338

31,6

m

1339

30,1

m

1340

28,8

m

1341

28,0

29,5

1342

28,6

100,0

1343

28,8

97,3

1344

28,8

73,4

1345

29,6

56,9

1346

30,3

91,7

1347

31,0

90,5

1348

31,8

81,7

1349

32,6

79,5

1350

33,5

86,9

1351

34,6

100,0

1352

35,6

78,7

1353

36,4

50,5

1354

37,0

57,0

1355

37,3

69,1

1356

37,6

49,5

1357

37,8

44,4

1358

37,8

43,4

1359

37,8

34,8

1360

37,6

24,0

1361

37,2

m

1362

36,3

m

1363

35,1

m

1364

33,7

m

1365

32,4

m

1366

31,1

m

1367

29,9

m

1368

28,7

m

1369

29,0

58,6

1370

29,7

88,5

1371

31,0

86,3

1372

31,8

43,4

1373

31,7

m

1374

29,9

m

1375

40,2

0,0

1376

50,4

m

1377

47,9

m

1378

45,0

m

1379

43,0

m

1380

40,6

m

1381

55,5

0,0

1382

70,4

41,7

1383

73,4

83,2

1384

74,0

83,7

1385

74,9

41,7

1386

60,0

0,0

1387

45,1

41,6

1388

47,7

84,2

1389

50,4

50,2

1390

53,0

26,1

1391

59,5

0,0

1392

66,2

38,4

1393

66,4

76,7

1394

67,6

100,0

1395

68,4

76,6

1396

68,2

47,2

1397

69,0

81,4

1398

69,7

40,6

1399

54,7

0,0

1400

39,8

19,9

1401

36,3

40,0

1402

36,7

59,4

1403

36,6

77,5

1404

36,8

94,3

1405

36,8

100,0

1406

36,4

100,0

1407

36,3

79,7

1408

36,7

49,5

1409

36,6

39,3

1410

37,3

62,8

1411

38,1

73,4

1412

39,0

72,9

1413

40,2

72,0

1414

41,5

71,2

1415

42,9

77,3

1416

44,4

76,6

1417

45,4

43,1

1418

45,3

53,9

1419

45,1

64,8

1420

46,5

74,2

1421

47,7

75,2

1422

48,1

75,5

1423

48,6

75,8

1424

48,9

76,3

1425

49,9

75,5

1426

50,4

75,2

1427

51,1

74,6

1428

51,9

75,0

1429

52,7

37,2

1430

41,6

0,0

1431

30,4

36,6

1432

30,5

73,2

1433

30,3

81,6

1434

30,4

89,3

1435

31,5

90,4

1436

32,7

88,5

1437

33,7

97,2

1438

35,2

99,7

1439

36,3

98,8

1440

37,7

100,0

1441

39,2

100,0

1442

40,9

100,0

1443

42,4

99,5

1444

43,8

98,7

1445

45,4

97,3

1446

47,0

96,6

1447

47,8

96,2

1448

48,8

96,3

1449

50,5

95,1

1450

51,0

95,9

1451

52,0

94,3

1452

52,6

94,6

1453

53,0

65,5

1454

53,2

0,0

1455

53,2

m

1456

52,6

m

1457

52,1

m

1458

51,8

m

1459

51,3

m

1460

50,7

m

1461

50,7

m

1462

49,8

m

1463

49,4

m

1464

49,3

m

1465

49,1

m

1466

49,1

m

1467

49,1

8,3

1468

48,9

16,8

1469

48,8

21,3

1470

49,1

22,1

1471

49,4

26,3

1472

49,8

39,2

1473

50,4

83,4

1474

51,4

90,6

1475

52,3

93,8

1476

53,3

94,0

1477

54,2

94,1

1478

54,9

94,3

1479

55,7

94,6

1480

56,1

94,9

1481

56,3

86,2

1482

56,2

64,1

1483

56,0

46,1

1484

56,2

33,4

1485

56,5

23,6

1486

56,3

18,6

1487

55,7

16,2

1488

56,0

15,9

1489

55,9

21,8

1490

55,8

20,9

1491

55,4

18,4

1492

55,7

25,1

1493

56,0

27,7

1494

55,8

22,4

1495

56,1

20,0

1496

55,7

17,4

1497

55,9

20,9

1498

56,0

22,9

1499

56,0

21,1

1500

55,1

19,2

1501

55,6

24,2

1502

55,4

25,6

1503

55,7

24,7

1504

55,9

24,0

1505

55,4

23,5

1506

55,7

30,9

1507

55,4

42,5

1508

55,3

25,8

1509

55,4

1,3

1510

55,0

m

1511

54,4

m

1512

54,2

m

1513

53,5

m

1514

52,4

m

1515

51,8

m

1516

50,7

m

1517

49,9

m

1518

49,1

m

1519

47,7

m

1520

47,3

m

1521

46,9

m

1522

46,9

m

1523

47,2

m

1524

47,8

m

1525

48,2

0,0

1526

48,8

23,0

1527

49,1

67,9

1528

49,4

73,7

1529

49,8

75,0

1530

50,4

75,8

1531

51,4

73,9

1532

52,3

72,2

1533

53,3

71,2

1534

54,6

71,2

1535

55,4

68,7

1536

56,7

67,0

1537

57,2

64,6

1538

57,3

61,9

1539

57,0

59,5

1540

56,7

57,0

1541

56,7

69,8

1542

56,8

58,5

1543

56,8

47,2

1544

57,0

38,5

1545

57,0

32,8

1546

56,8

30,2

1547

57,0

27,0

1548

56,9

26,2

1549

56,7

26,2

1550

57,0

26,6

1551

56,7

27,8

1552

56,7

29,7

1553

56,8

32,1

1554

56,5

34,9

1555

56,6

34,9

1556

56,3

35,8

1557

56,6

36,6

1558

56,2

37,6

1559

56,6

38,2

1560

56,2

37,9

1561

56,6

37,5

1562

56,4

36,7

1563

56,5

34,8

1564

56,5

35,8

1565

56,5

36,2

1566

56,5

36,7

1567

56,7

37,8

1568

56,7

37,8

1569

56,6

36,6

1570

56,8

36,1

1571

56,5

36,8

1572

56,9

35,9

1573

56,7

35,0

1574

56,5

36,0

1575

56,4

36,5

1576

56,5

38,0

1577

56,5

39,9

1578

56,4

42,1

1579

56,5

47,0

1580

56,4

48,0

1581

56,1

49,1

1582

56,4

48,9

1583

56,4

48,2

1584

56,5

48,3

1585

56,5

47,9

1586

56,6

46,8

1587

56,6

46,2

1588

56,5

44,4

1589

56,8

42,9

1590

56,5

42,8

1591

56,7

43,2

1592

56,5

42,8

1593

56,9

42,2

1594

56,5

43,1

1595

56,5

42,9

1596

56,7

42,7

1597

56,6

41,5

1598

56,9

41,8

1599

56,6

41,9

1600

56,7

42,6

1601

56,7

42,6

1602

56,7

41,5

1603

56,7

42,2

1604

56,5

42,2

1605

56,8

41,9

1606

56,5

42,0

1607

56,7

42,1

1608

56,4

41,9

1609

56,7

42,9

1610

56,7

41,8

1611

56,7

41,9

1612

56,8

42,0

1613

56,7

41,5

1614

56,6

41,9

1615

56,8

41,6

1616

56,6

41,6

1617

56,9

42,0

1618

56,7

40,7

1619

56,7

39,3

1620

56,5

41,4

1621

56,4

44,9

1622

56,8

45,2

1623

56,6

43,6

1624

56,8

42,2

1625

56,5

42,3

1626

56,5

44,4

1627

56,9

45,1

1628

56,4

45,0

1629

56,7

46,3

1630

56,7

45,5

1631

56,8

45,0

1632

56,7

44,9

1633

56,6

45,2

1634

56,8

46,0

1635

56,5

46,6

1636

56,6

48,3

1637

56,4

48,6

1638

56,6

50,3

1639

56,3

51,9

1640

56,5

54,1

1641

56,3

54,9

1642

56,4

55,0

1643

56,4

56,2

1644

56,2

58,6

1645

56,2

59,1

1646

56,2

62,5

1647

56,4

62,8

1648

56,0

64,7

1649

56,4

65,6

1650

56,2

67,7

1651

55,9

68,9

1652

56,1

68,9

1653

55,8

69,5

1654

56,0

69,8

1655

56,2

69,3

1656

56,2

69,8

1657

56,4

69,2

1658

56,3

68,7

1659

56,2

69,4

1660

56,2

69,5

1661

56,2

70,0

1662

56,4

69,7

1663

56,2

70,2

1664

56,4

70,5

1665

56,1

70,5

1666

56,5

69,7

1667

56,2

69,3

1668

56,5

70,9

1669

56,4

70,8

1670

56,3

71,1

1671

56,4

71,0

1672

56,7

68,6

1673

56,8

68,6

1674

56,6

68,0

1675

56,8

65,1

1676

56,9

60,9

1677

57,1

57,4

1678

57,1

54,3

1679

57,0

48,6

1680

57,4

44,1

1681

57,4

40,2

1682

57,6

36,9

1683

57,5

34,2

1684

57,4

31,1

1685

57,5

25,9

1686

57,5

20,7

1687

57,6

16,4

1688

57,6

12,4

1689

57,6

8,9

1690

57,5

8,0

1691

57,5

5,8

1692

57,3

5,8

1693

57,6

5,5

1694

57,3

4,5

1695

57,2

3,2

1696

57,2

3,1

1697

57,3

4,9

1698

57,3

4,2

1699

56,9

5,5

1700

57,1

5,1

1701

57,0

5,2

1702

56,9

5,5

1703

56,6

5,4

1704

57,1

6,1

1705

56,7

5,7

1706

56,8

5,8

1707

57,0

6,1

1708

56,7

5,9

1709

57,0

6,6

1710

56,9

6,4

1711

56,7

6,7

1712

56,9

6,9

1713

56,8

5,6

1714

56,6

5,1

1715

56,6

6,5

1716

56,5

10,0

1717

56,6

12,4

1718

56,5

14,5

1719

56,6

16,3

1720

56,3

18,1

1721

56,6

20,7

1722

56,1

22,6

1723

56,3

25,8

1724

56,4

27,7

1725

56,0

29,7

1726

56,1

32,6

1727

55,9

34,9

1728

55,9

36,4

1729

56,0

39,2

1730

55,9

41,4

1731

55,5

44,2

1732

55,9

46,4

1733

55,8

48,3

1734

55,6

49,1

1735

55,8

49,3

1736

55,9

47,7

1737

55,9

47,4

1738

55,8

46,9

1739

56,1

46,8

1740

56,1

45,8

1741

56,2

46,0

1742

56,3

45,9

1743

56,3

45,9

1744

56,2

44,6

1745

56,2

46,0

1746

56,4

46,2

1747

55,8

m

1748

55,5

m

1749

55,0

m

1750

54,1

m

1751

54,0

m

1752

53,3

m

1753

52,6

m

1754

51,8

m

1755

50,7

m

1756

49,9

m

1757

49,1

m

1758

47,7

m

1759

46,8

m

1760

45,7

m

1761

44,8

m

1762

43,9

m

1763

42,9

m

1764

41,5

m

1765

39,5

m

1766

36,7

m

1767

33,8

m

1768

31,0

m

1769

40,0

0,0

1770

49,1

m

1771

46,2

m

1772

43,1

m

1773

39,9

m

1774

36,6

m

1775

33,6

m

1776

30,5

m

1777

42,8

0,0

1778

55,2

m

1779

49,9

m

1780

44,0

m

1781

37,6

m

1782

47,2

0,0

1783

56,8

m

1784

47,5

m

1785

42,9

m

1786

31,6

m

1787

25,8

m

1788

19,9

m

1789

14,0

m

1790

8,1

m

1791

2,2

m

1792

0,0

0,0

1793

0,0

0,0

1794

0,0

0,0

1795

0,0

0,0

1796

0,0

0,0

1797

0,0

0,0

1798

0,0

0,0

1799

0,0

0,0

1800

0,0

0,0

m = sewqan tal-vetturi

APPENDIĊI 2

FJUWIL TA’ REFERENZA TAD-DIŻIL

| Parametru | Unità | Limiti (2) | Metodu tat-test (6) |
| --- | --- | --- | --- |
| Minimu | Massimu |
| Numru tal-cetene | | 52 | 54 | ISO 5165 |
| Densità f’temperatura ta’ 15 °C | kg/m3 | 833 | 837 | ISO 3675 |
| Distillazzjoni: | | | | |
| — | 50 fil-mija vol, |

Parametru

Unità

Limiti (2)

Metodu tat-test (6)

Minimu

Massimu

Numru tal-cetene

52

54

ISO 5165

Densità f’temperatura ta’ 15 °C

kg/m3

833

837

ISO 3675

Distillazzjoni:

—

50 fil-mija vol,

°C

245

ISO 3405

| — | 95 fil-mija vol |
| --- | --- |

—

95 fil-mija vol

°C

345

350

| — | punt finali fejn jagħli |
| --- | --- |

—

punt finali fejn jagħli

°C

370

It-temperatura li fiha l-fwar taż-żejt jaqbad

°C

55

ISO 2719

Punt ta’ pplaggjar tal-filtru kiesaħ

°C

–5

EN 116

Viskożità kinematika f’temperatura ta’ 40 °C

mm2/s

2,3

3,3

ISO 3104

Idrokarboni aromatiċi poliċikliċi

fil-mija m/m

2,0

6,0

EN 12916

Fdal tal-karbonju Conradson (10 fil-mija DR)

fil-mija m/m

0,2

ISO 10370

Kontenut ta’ rmied

fil-mija m/m

0,01

EN-ISO 6245

Kontenut ta’ ilma

fil-mija m/m

0,02

EN-ISO 12937

Kontenut ta’ kubrit

mg/kg

10

EN-ISO 14596

Korrużjoni tar-ram f’temperatura ta’ 50 °C

1

EN-ISO 2160

Lubriċità (HFRR f’temperatura ta’ 60 °C)

μm

400

CEC F-06-A-96

Numru tan-newtralizzazzjoni

mg KOH/g

0,02

Stabbilità tal-ossidazzjoni @ 110 °C (3)
   (4)

h

20

EN 14112

FAME (5)

fil-mija v/v

4,5

5,5

EN 14078

APPENDIĊI 3

TAGĦMIR TAL-KEJL

Dan l-Appendiċi fih ir-rekwiżiti bażiċi u d-deskrizzjonijiet ġenerali tas-sistemi ta’ kampjunar u ta’ analiżi għall-kejl tal-emissjonijiet gassużi u tal-partikuli. Billi diversi konfigurazzjonijiet jistgħu jipproduċu riżultati ekwivalenti, ma hemmx il-ħtieġa ta’ konformità eżatta mal-figuri ta’ dan l-Appendiċi. Komponenti bħal strumenti, valvijiet, solenojdi, pompi, mekkaniżmi ta’ fluss u swiċċijiet jistgħu jintużaw biex jagħtu aktar informazzjoni u biex jikkoordinaw il-funzjonijiet tas-sistemi tal-komponenti. Komponenti oħra li mhumiex meħtieġa sabiex tinżamm l-akkuratezza fuq ċerti sistemi, jistgħu jiġu esklużi jekk l-esklużjoni tagħhom tkun ibbażata fuq ġudizzju tajjeb tal-inġinerija

A.3.1.1.   Sistema analitika

A.3.1.2.   Deskrizzjoni tas-sistema analitika

Qiegħda tingħata deskrizzjoni ta’ sistema analitika għad-determinazzjoni tal-emissjonijiet gassużi fil-gass tal-egżost mhux trattat (figura 9) jew fil-gass tal-egżost dilwit (figura 10) abbażi tal-użu ta’:

| (a) | analizzatur HFID jew FID għall-kejl tal-idrokarboni; |
| --- | --- |

(a)

analizzatur HFID jew FID għall-kejl tal-idrokarboni;

| (b) | analizzaturi NDIR għall-kejl tal-monossidu tal-karbonju u tad-diossidu tal-karbonju; |
| --- | --- |

(b)

analizzaturi NDIR għall-kejl tal-monossidu tal-karbonju u tad-diossidu tal-karbonju;

| (c) | analizzatur HCLD jew CLD għall-kejl tal-ossidi tan-nitroġenu. |
| --- | --- |

(c)

analizzatur HCLD jew CLD għall-kejl tal-ossidi tan-nitroġenu.

Il-kampjun għall-komponenti kollha għandu jittieħed b’sonda waħda ta’ kampjunar u mifruda internament għall-analizzaturi differenti. Inkella, jistgħu jintużaw żewġ sondi ta’ kampjunar pożizzjonati viċin ħafna. Għandha ssir attenzjoni biex ma sseħħ l-ebda kondensazzjoni intenzjonata tal-komponenti tal-egżost (inkluż ilma u aċidu sulforiku) fi kwalunkwe punt tas-sistema analitika.

A.3.1.3.   Komponenti tal-figuri 9 u 10

| EP | Pajp tal-egżost |
| --- | --- |
| SP | Sonda ta’ kampjunar tal-gass tal-egżost mhux trattat (figura 9 biss) |

EP

Pajp tal-egżost

SP

Sonda ta’ kampjunar tal-gass tal-egżost mhux trattat (figura 9 biss)

Hija rrakkomandata sonda dritta tal-istainless steel pluriperforata bit-tarf magħluq. Id-dijametru intern ma għandux ikun akbar mid-dijametru intern tal-linja ta’ kampjunar. Il-ħxuna tal-qoxra tas-sonda ma għandhiex tkun akbar minn 1 mm. Għandu jkun hemm minimu ta’ 3 toqbiet fi 3 pjanijiet radjali differenti, uniformament imdaqqsa sabiex jieħdu kampjuni ta’ bejn wieħed u ieħor l-istess fluss. Is-sonda għandha testendi matul mill-anqas 80 fil-mija tad-dijametru tal-pajp tal-egżost. Jistgħu jintużaw sonda waħda jew żewġ sondi ta’ kampjunar.

| SP2 | Sonda ta’ kampjunar HC tal-gass tal-egżost dilwit (figura 10 biss) |
| --- | --- |

SP2

Sonda ta’ kampjunar HC tal-gass tal-egżost dilwit (figura 10 biss)

Is-sonda għandha:

| (a) | tkun definita bħala l-ewwel 254 mm sa 762 mm tal-linja ta’ kampjunar imsaħħna HSL1, |
| --- | --- |

(a)

tkun definita bħala l-ewwel 254 mm sa 762 mm tal-linja ta’ kampjunar imsaħħna HSL1,

| (b) | ikollha dijametru intern minimu ta’ 5 mm, |
| --- | --- |

(b)

ikollha dijametru intern minimu ta’ 5 mm,

| (c) | tkun installata fil-mina ta’ dilwizzjoni DT (figura 15) f’punt fejn id-dilwent u l-gass tal-egżost jitħalltu tajjeb (jiġifieri bejn wieħed u ieħor 10 dijametri tal-mina ’l isfel mill-punt fejn l-egżost jidħol fil-mina tad-dilwizzjoni), |
| --- | --- |

(c)

tkun installata fil-mina ta’ dilwizzjoni DT (figura 15) f’punt fejn id-dilwent u l-gass tal-egżost jitħalltu tajjeb (jiġifieri bejn wieħed u ieħor 10 dijametri tal-mina ’l isfel mill-punt fejn l-egżost jidħol fil-mina tad-dilwizzjoni),

| (d) | tkun ’il bogħod biżżejjed (radjalment) minn sondi oħrajn u mill-ħajt tal-mina sabiex tkun ħielsa mill-influwenza ta’ ċaqliq fil-kurrent jew fil-belliegħa, |
| --- | --- |

(d)

tkun ’il bogħod biżżejjed (radjalment) minn sondi oħrajn u mill-ħajt tal-mina sabiex tkun ħielsa mill-influwenza ta’ ċaqliq fil-kurrent jew fil-belliegħa,

| (e) | tiġi msaħħna sabiex tiżdied it-temperatura tal-kurrent tal-gass sa 463 K ± 10 K (190 °C ± 10 °C) fil-ħruġ tas-sonda, jew sa 385 K ± 10 K (112 °C ± 10 °C) għal magni li jaqbdu bl-ispark plaggs, |
| --- | --- |

(e)

tiġi msaħħna sabiex tiżdied it-temperatura tal-kurrent tal-gass sa 463 K ± 10 K (190 °C ± 10 °C) fil-ħruġ tas-sonda, jew sa 385 K ± 10 K (112 °C ± 10 °C) għal magni li jaqbdu bl-ispark plaggs,

| (f) | mhux imsaħħna fil-każ ta’ kejl tal-FID (kiesħa). |
| --- | --- |

(f)

mhux imsaħħna fil-każ ta’ kejl tal-FID (kiesħa).

| SP3 | Sonda ta’ kampjunar tal-CO, CO2, NOx mill-gass tal-egżost dilwit (figura 10 biss) |
| --- | --- |

SP3

Sonda ta’ kampjunar tal-CO, CO2, NOx mill-gass tal-egżost dilwit (figura 10 biss)

Is-sonda għandha:

| (a) | tkun fl-istess pjan bħas-SP2, |
| --- | --- |

(a)

tkun fl-istess pjan bħas-SP2,

| (b) | tkun ’il bogħod biżżejjed (radjalment) minn sondi oħra u mill-ħajt tal-mina sabiex tkun ħielsa mill-influwenza ta’ ċaqliq fil-kurrent jew fil-belliegħa, |
| --- | --- |

(b)

tkun ’il bogħod biżżejjed (radjalment) minn sondi oħra u mill-ħajt tal-mina sabiex tkun ħielsa mill-influwenza ta’ ċaqliq fil-kurrent jew fil-belliegħa,

| (c) | tkun imsaħħna u insulata mat-tul kollu tagħha għal temperatura minima ta’ 328 K (55 °C) biex tipprevjeni l-kondensazzjoni tal-ilma. |
| --- | --- |

(c)

tkun imsaħħna u insulata mat-tul kollu tagħha għal temperatura minima ta’ 328 K (55 °C) biex tipprevjeni l-kondensazzjoni tal-ilma.

| HF1 | Pre-filtru msaħħan (fakultattiv) |
| --- | --- |

HF1

Pre-filtru msaħħan (fakultattiv)

It-temperatura għandha tkun l-istess bħal HSL1.

| HF2 | Filtru msaħħan |
| --- | --- |

HF2

Filtru msaħħan

Il-filtru għandu jestratta kwalunkwe partikuli solidi mill-kampjun tal-gass qabel l-analizzatur. It-temperatura għandha tkun l-istess bħal HSL1. Il-filtru għandu jinbidel skont kif ikun meħtieġ.

| HSL1 | Linja ta’ kampjunar imsaħħna |
| --- | --- |

HSL1

Linja ta’ kampjunar imsaħħna

Il-linja ta’ kampjunar tipprovdi kampjun tal-gass minn sonda waħda għall-punt(i) diviżi(i) u l-analizzatur HC.

Il-linja ta’ kampjunar għandha:

| (a) | ikollha dijametru intern minimu ta’ 4 mm u massimu ta’ 13.5 mm, |
| --- | --- |

(a)

ikollha dijametru intern minimu ta’ 4 mm u massimu ta’ 13.5 mm,

| (b) | tkun magħmula mill-istainless steel jew PTFE, |
| --- | --- |

(b)

tkun magħmula mill-istainless steel jew PTFE,

| (c) | iżżomm temperatura tal-ħajt ta’ 463 K ± 10 K (190 °C ± 10 °C) kif imkejla f’kull taqsima msaħħna kkontrollata separatament, jekk it-temperatura tal-gass tal-egżost fis-sonda ta’ kampjunar tkun ta’ 463 K (190 °C) jew anqas, |
| --- | --- |

(c)

iżżomm temperatura tal-ħajt ta’ 463 K ± 10 K (190 °C ± 10 °C) kif imkejla f’kull taqsima msaħħna kkontrollata separatament, jekk it-temperatura tal-gass tal-egżost fis-sonda ta’ kampjunar tkun ta’ 463 K (190 °C) jew anqas,

| (d) | iżżomm temperatura tal-ħajt akbar minn 453 K (180 °C), jekk it-temperatura tal-gass tal-egżost fis-sonda ta’ kampjunar tkun aktar minn 463 K (190 °C), |
| --- | --- |

(d)

iżżomm temperatura tal-ħajt akbar minn 453 K (180 °C), jekk it-temperatura tal-gass tal-egżost fis-sonda ta’ kampjunar tkun aktar minn 463 K (190 °C),

| (e) | iżżomm temperatura tal-gass ta’ 463 K ± 10 K (190 °C ± 10 °C) immedjatament qabel il-filtru msaħħan HF2 u l-HFID. |
| --- | --- |

(e)

iżżomm temperatura tal-gass ta’ 463 K ± 10 K (190 °C ± 10 °C) immedjatament qabel il-filtru msaħħan HF2 u l-HFID.

| HSL2 | Linja ta’ kampjunar imsaħħna tan-NOx |
| --- | --- |

HSL2

Linja ta’ kampjunar imsaħħna tan-NOx

Il-linja ta’ kampjunar għandha:

| (a) | iżżomm temperatura tal-ħajt ta’ 328 K sa 473 K (55 °C sa 200 °C), sal-konvertitur għal kejl xott, u sal-analizzatur għal kejl imxarrab, |
| --- | --- |

(a)

iżżomm temperatura tal-ħajt ta’ 328 K sa 473 K (55 °C sa 200 °C), sal-konvertitur għal kejl xott, u sal-analizzatur għal kejl imxarrab,

| (b) | tkun magħmula mill-istainless steel jew PTFE. |
| --- | --- |

(b)

tkun magħmula mill-istainless steel jew PTFE.

| HP | Pompa ta’ kampjunar imsaħħna |
| --- | --- |

HP

Pompa ta’ kampjunar imsaħħna

Il-pompa għandha tissaħħan għat-temperatura tal-HSL.

| SL | Linja ta’ kampjunar għall-CO u l-CO2 |
| --- | --- |

SL

Linja ta’ kampjunar għall-CO u l-CO2

Il-linja għandha tkun magħmula mill-PTFE jew mill-istainless steel. Tista’ tkun imsaħħna jew mhux imsaħħna.

| HC | Analizzatur HFID |
| --- | --- |

HC

Analizzatur HFID

Ditekter tal-jonizzazzjoni tal-fjamma msaħħna (HFID) jew ditekter tal-jonizzazzjoni tal-fjamma (FID) għad-determinazzjoni tal-idrokarboni. It-temperatura tal-HFID għandha tinżamm f’453K sa 473 K (180 °C ± 200 °C).

| CO, CO2 | Analizzatur NDIR |
| --- | --- |

CO, CO2

Analizzatur NDIR

Analizzaturi NDIR għad-determinazzjoni tal-monossidu tal-karbonju u tad-diossidu tal-karbonju (mhux obbligatorji għad-determinazzjoni tal-proporzjon ta’ dilwizzjoni għall-kejl tal-PT).

| NOx | Analizzatur CLD jew analizzatur NDUV |
| --- | --- |

NOx

Analizzatur CLD jew analizzatur NDUV

Analizzatur CLD, HCLD jew NDUV għad-determinazzjoni tal-ossidi tan-nitroġenu. Jekk jintuża HCLD, dan għandu jinżamm f’temperatura ta’ 328 K sa 473 K (55 °C sa 200 °C).

| B | Apparat għat-tnixxif tal-kampjun (fakultattiv għall-kejl tan-NO) |
| --- | --- |

B

Apparat għat-tnixxif tal-kampjun (fakultattiv għall-kejl tan-NO)

Sabiex ikessaħ u jikkondensa l-ilma mill-kampjun tal-egżost. Huwa fakultattiv jekk l-analizzatur ikunx ħieles mill-interferenza tal-fwar tal-ilma kif determinat fil-paragrafu 9.3.9.2.2. Jekk l-ilma jitneħħa permezz tal-kondensazzjoni, it-temperatura tal-gass tal-kampjun jew it-temperatura li fiha tifforma n-nida għandhom jiġu mmoniterjati fil-maqbad tal-ilma jew ’l isfel. It-temperatura tal-gass tal-kampjun jew it-temperatura li fiha tifforma n-nida ma għandhiex taqbeż il-280 K (7 °C). Mhux permess apparat li jnixxef għat-tneħħija tal-ilma mill-kampjun.

| BK | Borża fl-isfond (fakultattiva; figura 10 biss) |
| --- | --- |

BK

Borża fl-isfond (fakultattiva; figura 10 biss)

Għall-kejl tal-konċentrazzjonijiet fl-isfond.

| BG | Borża tal-kampjun (fakultattiva; figura 10 biss) |
| --- | --- |

BG

Borża tal-kampjun (fakultattiva; figura 10 biss)

Għall-kejl tal-konċentrazzjonijiet tal-kampjun.

A.3.1.4.   Metodu tat-taljatur mhux tal-metanu (NMC)

It-taljatur jossida l-idrokarboni kollha għajr il-CH4 sa CO2 u H2O, biex b’hekk meta l-kampjun jiġi mgħoddi min-NMC, il-HFID isib biss il-CH4. Barra mit-train ta’ kampjunar tal-HC (ara l-figuri 9 u 10), għandha tiġi installata ġabra oħra ta’ kampjunar tal-HC u mgħammra b’taljatur kif stabbilit fil-figura 11. Dan jippermetti l-kejl simultanju tat-total ta’ HC, CH4 u NMHC.

It-taljatur għandu jiġi kkaratterizzat f’temperatura ta’ 600 K (327 °C) jew aktar qabel il-prestazzjoni tat-test fir-rigward tal-effett katalittiku tiegħu fuq il-CH4 u l-C2H6 f’valuri H2O rappreżentattivi tal-kundizzjonijiet tal-kurrent tal-egżost. It-temperatura li fiha tifforma n-nida u l-livell ta’ O2 tal-kurrent tal-egżost li tiegħu jkun ittieħed il-kampjun għandhom ikunu magħrufa. Ir-rispons relattiv tal-FID sa CH4 u C2H6 għandu jkun determinat skont il-paragrafu 9.3.8.

A.3.1.5.   Komponenti tal-figura 11

| NMC | Taljatur mhux tal-metanu |
| --- | --- |

NMC

Taljatur mhux tal-metanu

Biex jossida l-idrokarboni kollha għajr il-metanu.

HC

Ditekter tal-jonizzazzjoni tal-fjamma msaħħna (HFID) jew ditekter tal-jonizzazzjoni tal-fjamma (FID) sabiex ikejjel il-konċentrazzjonijiet ta’ HC u CH4. It-temperatura tal-HFID għandha tinżamm f’453 K sa 473 K (180 °C ± 200 °C).

| V1 | Valv selettur |
| --- | --- |

V1

Valv selettur

Sabiex jagħżel il-gass żero u l-gass span

| R | Regolatur tal-pressjoni |
| --- | --- |

R

Regolatur tal-pressjoni

Biex jikkontrolla l-pressjoni fil-linja ta’ kampjunar u l-fluss lejn il-HFID.

A.3.2.   Sistema ta’ kampjunar tal-partikuli u ta’ dilwizzjoni

A.3.2.1.   Deskrizzjoni tas-sistema bi fluss parzjali

Hija deskritta sistema ta’ dilwizzjoni bbażata fuq id-dilwizzjoni ta’ parti mill-kurrent tal-egżost. Id-diviżjoni tal-fluss tal-egżost u l-proċess ta’ dilwizzjoni li ġej jistgħu jsiru b’tipi differenti ta’ sistemi ta’ dilwizzjoni. Għall-ġbir suċċessiv tal-partikuli, il-gass kollu tal-egżost dilwit jew porzjon biss tal-gass tal-egżost dilwit jiġi mgħoddi lis-sistema ta’ kampjunar tal-partikuli. L-ewwel metodu jissejjaħ tip ta’ kampjunar totali, it-tieni metodu jissejjaħ tip ta’ kampjunar frazzjonarju. Il-kalkolu tal-proporzjon tad-dilwizzjoni jiddependi fuq it-tip ta’ sistema użata.

Bis-sistema ta’ kampjunar totali kif tidher fil-figura 12, il-gass tal-egżost mhux trattat jiġi trasferit mill-pajp tal-egżost (EP) lejn il-mina tad-dilwizzjoni (DT) minn ġos-sonda ta’ kampjunar (SP) u t-tubu tat-trasferiment (TT). Il-fluss totali mill-mina jiġi aġġustat bil-kontrollur tal-fluss FC2 u bil-pompa ta’ kampjunar (P) tas-sistema ta’ kampjunar tal-partikuli (ara l-figura 16). Il-fluss tal-arja ta’ dilwizzjoni huwa kkontrollat mill-kontrollur tal-fluss FC1, li jista’ juża qm

  ew jew qm

  aw u qm

  f bħala sinjali tal-kmand, għall-qsim tal-egżost mixtieq. Il-fluss tal-kampjun fid-DT huwa d-differenza tal-fluss totali u l-fluss tal-arja ta’ dilwizzjoni. Ir-rata tal-fluss tal-arja ta’ dilwizzjoni hija mkejla b’mekkaniżmu ta’ kejl tal-fluss FM1, ir-rata totali tal-fluss bil-mekkaniżmu ta’ kejl tal-fluss FM3 tas-sistema ta’ kampjunar tal-partikuli (ara l-figura 16). Il-proporzjon ta’ dilwizzjoni hu kkalkolat minn dawn iż-żewġ rati tal-fluss.

Bis-sistema ta’ kampjunar frazzjonali kif tidher fil-figura 13, il-gass tal-egżost mhux trattat jiġi trasferit mill-pajp tal-egżost EP lejn il-mina tad-dilwizzjoni DT minn ġos-sonda ta’ kampjunar SP u t-tubu tat-trasferiment TT. Il-fluss totali tul il-mina huwa aġġustat bil-kontrollur tal-fluss FC1 imqabbad jew mal-fluss tal-arja ta’ dilwizzjoni jew mal-blower li jiġbed għall-fluss totali tal-mina. Il-kontrollur tal-fluss FC1 jista’ juża qm

  ew jew qm

  aw u qm

  f bħala sinjali ta’ kmand għas-separazzjoni mixtieqa tal-egżost. Il-fluss tal-kampjun fid-DT huwa d-differenza tal-fluss totali u l-fluss tal-arja tad-dilwizzjoni. Ir-rata tal-fluss tal-arja ta’ dilwizzjoni hija mkejla bl-istrument ta’ kejl tal-fluss FM1, ir-rata tal-fluss totali bl-istrument ta’ kejl tal-fluss FM2. Il-proporzjon ta’ dilwizzjoni hu kkalkolat minn dawn iż-żewġ rati tal-fluss. Mid-DT, jittieħed kampjun tal-partikuli bis-sistema ta’ kampjuanar tal-partikuli (ara l-figura 16).

A.3.2.2.   Komponenti tal-figuri 12 u 13

| EP | Pajp tal-egżost |
| --- | --- |

EP

Pajp tal-egżost

Il-pajp tal-egżost jista’ jkun insulat. Biex titnaqqas l-inerzja termali tal-pajp tal-egżost hu rakkomandat li jintuża proporzjon tal-ħxuna għad-dijametru ta’ 0,015 jew inqas. L-użu ta’ taqsimiet flessibbli għandu jkun limitat għal proporzjon tal-ħxuna għad-dijametru ta’ 12 jew anqas. In-numru ta’ liwjiet għandu jiġi minimizzat sabiex titnaqqas id-depożizzjoni inerzjali. Jekk is-sistema tinkludi sajlenser tas-sodda tat-test, is-sajlenser jista’ jkun insulat ukoll. Huwa rakkomandat pajp dritt ta’ 6 dijametri ta’ pajp ’il fuq u 3 dijametri ta’ pajp ’l isfel mill-ponta tas-sonda.

| SP | Sonda ta’ kampjunar |
| --- | --- |

SP

Sonda ta’ kampjunar

It-tip ta’ sonda għandha tkun waħda minn dawn li ġejjin

| (a) | tubu miftuħ iħares ’il fuq fil-linja taċ-ċentru tal-pajp tal-egżost, |
| --- | --- |

(a)

tubu miftuħ iħares ’il fuq fil-linja taċ-ċentru tal-pajp tal-egżost,

| (b) | tubu miftuħ iħares ’l isfel fil-linja taċ-ċentru tal-pajp tal-egżost, |
| --- | --- |

(b)

tubu miftuħ iħares ’l isfel fil-linja taċ-ċentru tal-pajp tal-egżost,

| (c) | sonda pluri-perforata kif deskritta taħt SP fil-paragrafu A.3.1.3, |
| --- | --- |

(c)

sonda pluri-perforata kif deskritta taħt SP fil-paragrafu A.3.1.3,

| (d) | sonda konika tħares ’il fuq fil-linja taċ-ċentru tal-pajp tal-egżost kif jidher fil-figura 14. |
| --- | --- |

(d)

sonda konika tħares ’il fuq fil-linja taċ-ċentru tal-pajp tal-egżost kif jidher fil-figura 14.

Id-dijametru intern minimu tal-ponta tas-sonda għandu jkun ta’ 4 mm. Il-proporzjon tad-dijametru minimu bejn il-pajp tal-egżost u s-sonda għandu jkun ta’ 4.

Meta tintuża t-tip ta’ sonda (a), għandu jiġi installat immedjatament ’il fuq mill-kontenitur tal-filtru, preklassifikatur inerti (ċiklun jew impakter) b’punt maqtugħ ta’ 50 fil-mija bejn 2,5 u 10 μm.

| TT | Tubu tat-trasferiment tal-egżost |
| --- | --- |

TT

Tubu tat-trasferiment tal-egżost

It-tubu tat-trasferiment għandu jkun qasir kemm jista’ jkun, iżda:

| (a) | mhux itwal minn 0,26 m, jekk insulat għal 80 fil-mija tat-tul totali, kif imkejjel bejn it-tarf tas-sonda u l-istadju tad-dilwizzjoni,
  jew |
| --- | --- |

(a)

mhux itwal minn 0,26 m, jekk insulat għal 80 fil-mija tat-tul totali, kif imkejjel bejn it-tarf tas-sonda u l-istadju tad-dilwizzjoni,

jew

| (b) | mhux itwal minn 1 m, jekk imsaħħan iżjed minn 150 °C għal 90 fil-mija tat-tul totali, kif imkejjel bejn it-tarf tas-sonda u l-istadju tad-dilwizzjoni. |
| --- | --- |

(b)

mhux itwal minn 1 m, jekk imsaħħan iżjed minn 150 °C għal 90 fil-mija tat-tul totali, kif imkejjel bejn it-tarf tas-sonda u l-istadju tad-dilwizzjoni.

Huwa għandu jkun daqs jew akbar mid-dijametru tas-sonda, iżda b’dijametru ta’ mhux aktar minn 25 mm, u jagħti fil-linja taċ-ċentru tal-mina ta’ dilwizzjoni u jipponta ’l isfel.

Fir-rigward ta’ (a), l-insulazzjoni għandha ssir b’materjal ta’ konduttività termali massima ta’ 0.05 W/mK bi ħxuna ta’ insulazzjoni radjali li tikkorrispondi għad-dijametru tas-sonda.

| FC1 | Kontrollur tal-fluss |
| --- | --- |

FC1

Kontrollur tal-fluss

Għandu jintuża kontrollur tal-fluss biex jikkontrolla l-fluss tal-arja ta’ dilwizzjoni minn ġol-blower tal-pressjoni PB u/jew il-blower li jiġbed SB. Dan jista’ jiġi mqabbad mas-sinjali tas-senser tal-fluss tal-egżost speċifikati fil-paragrafu 8.4.1. Il-kontrollur tal-fluss jista’ jiġi installat ’il fuq jew ’l isfel mill-blower rispettiv. Meta tintuża provvista tal-arja taħt pressjoni, l-FC1 jikkontrolla direttament il-fluss tal-arja.

| FM1 | Apparat għall-kejl tal-fluss |
| --- | --- |

FM1

Apparat għall-kejl tal-fluss

Miter tal-gass jew strumentazzjoni oħra tal-fluss biex jitkejjel il-fluss tal-arja tad-dilwizzjoni. FM1 mhuwiex obbligatorju jekk il-blower tal-pressjoni PB ikun ikkalibrat biex ikejjel il-fluss

| DAF | Filtru tad-dilwent |
| --- | --- |

DAF

Filtru tad-dilwent

Id-dilwent (arja ambjentali, arja sintetika, jew nitroġenu) għandu jiġi ffiltrat b’filtru ta’ effiċjenza għolja (HEPA) li jkollu effiċjenza minima inizjali ta’ ġbir ta’ 99,97 fil-mija skont EN 1822-1 (klassi tal-filtru H14 jew aħjar), ASTM F 1471-93 jew standard ekwivalenti.

| FM2 | Apparat għall-kejl tal-fluss (tip ta’ kampjunar frazzjonali, figura 13 biss) |
| --- | --- |

FM2

Apparat għall-kejl tal-fluss (tip ta’ kampjunar frazzjonali, figura 13 biss)

Miter tal-gass jew xi strumentazzjoni oħra tal-fluss biex tkejjel il-fluss tal-gass tal-egżost dilwit. FM2 mhuwiex obbligatorju jekk il-blower li jiġbed SB ikun ikkalibrat biex ikejjel il-fluss.

| PB | Blower tal-pressjoni (tip ta’ kampjunar frazzjonali, figura 13 biss) |
| --- | --- |

PB

Blower tal-pressjoni (tip ta’ kampjunar frazzjonali, figura 13 biss)

Biex jikkontrolla r-rata ta’ fluss tal-arja ta’ dilwizzjoni, il-PB jista’ jiġi mqabbad mal-kontrolluri tal-fluss FC1 jew FC2. Mhuwiex meħtieġ PB meta jintuża valv forma ta’ farfett. Il-PB jista’ jintuża biex ikejjel il-fluss tal-arja tad-dilwizzjoni, jekk ikun ikkalibrat.

| SB | Blower li jiġbed (tip ta’ kampjunar frazzjonali, figura 13 biss) |
| --- | --- |

SB

Blower li jiġbed (tip ta’ kampjunar frazzjonali, figura 13 biss)

Is-SB jista’ jintuża biex ikejjel il-fluss tal-gass tal-egżost dilwit, jekk ikun ikkalibrat.

| DT | Mina ta’ dilwizzjoni (fluss parzjali) |
| --- | --- |

DT

Mina ta’ dilwizzjoni (fluss parzjali)

Il-mina ta’ dilwizzjoni:

| (a) | għandha tkun twila biżżejjed sabiex tikkawża taħlit komplet tal-egżost u d-dilwent taħt kundizzjonijiet ta’ fluss turbulenti (numru Reynolds, Re, akbar minn 4 000, fejn Re huwa bbażat fuq id-dijametru ta’ ġewwa tal-mina ta’ dilwizzjoni) għal sistema ta’ kampjunar frazzjonali, jiġifieri t-taħlit komplet mhuwiex meħtieġ għal sistema ta’ kampjunar totali, |
| --- | --- |

(a)

għandha tkun twila biżżejjed sabiex tikkawża taħlit komplet tal-egżost u d-dilwent taħt kundizzjonijiet ta’ fluss turbulenti (numru Reynolds, Re, akbar minn 4 000, fejn Re huwa bbażat fuq id-dijametru ta’ ġewwa tal-mina ta’ dilwizzjoni) għal sistema ta’ kampjunar frazzjonali, jiġifieri t-taħlit komplet mhuwiex meħtieġ għal sistema ta’ kampjunar totali,

| (b) | għandha tkun kostruwita mill-istainless steel, |
| --- | --- |

(b)

għandha tkun kostruwita mill-istainless steel,

| (c) | tista’ tiġi msaħħna għal temperatura tal-ħajt ta’ mhux aktar minn 325 K (52 °C), |
| --- | --- |

(c)

tista’ tiġi msaħħna għal temperatura tal-ħajt ta’ mhux aktar minn 325 K (52 °C),

| (d) | tista’ tkun insulata. |
| --- | --- |

(d)

tista’ tkun insulata.

| PSP | Sonda ta’ kampjunar tal-partikuli (tip ta’ kampjunar frazzjonali, figura 13 biss) |
| --- | --- |

PSP

Sonda ta’ kampjunar tal-partikuli (tip ta’ kampjunar frazzjonali, figura 13 biss)

Is-sonda ta’ kampjunar tal-partikuli hija l-parti ta’ quddiem tat-tubu ta’ trasferiment tal-partikuli PTT (ara l-paragrafu A.3.2.6) u:

| (a) | għandha tkun installata tħares ’il fuq f’punt fejn id-dilwent u l-gass tal-egżost ikunu mħallta sewwa, jiġifieri fuq il-linja taċ-ċentru tal-mina ta’ dilwizzjoni DT bejn wieħed u ieħor 10 dijametri tal-mina ’l isfel mill-punt fejn l-egżost jidħol fil-mina ta’ dilwizzjoni, |
| --- | --- |

(a)

għandha tkun installata tħares ’il fuq f’punt fejn id-dilwent u l-gass tal-egżost ikunu mħallta sewwa, jiġifieri fuq il-linja taċ-ċentru tal-mina ta’ dilwizzjoni DT bejn wieħed u ieħor 10 dijametri tal-mina ’l isfel mill-punt fejn l-egżost jidħol fil-mina ta’ dilwizzjoni,

| (b) | għandu jkollha dijametru intern minimu ta’ 8 mm, |
| --- | --- |

(b)

għandu jkollha dijametru intern minimu ta’ 8 mm,

| (c) | tista’ tissaħħan sa temperatura tal-ħajt ta’ mhux aktar minn 325K (52 °C) permezz ta’ tisħin dirett jew permezz ta’ tisħin minn qabel tad-dilwent, bil-kundizzjoni li t-temperatura tad-dilwent ma taqbiżx it-325K (52 °C) qabel ma jiddaħħal l-egżost fil-mina ta’ dilwizzjoni, |
| --- | --- |

(c)

tista’ tissaħħan sa temperatura tal-ħajt ta’ mhux aktar minn 325K (52 °C) permezz ta’ tisħin dirett jew permezz ta’ tisħin minn qabel tad-dilwent, bil-kundizzjoni li t-temperatura tad-dilwent ma taqbiżx it-325K (52 °C) qabel ma jiddaħħal l-egżost fil-mina ta’ dilwizzjoni,

| (d) | tista’ tkun insulata. |
| --- | --- |

(d)

tista’ tkun insulata.

A.3.2.3.   Deskrizzjoni tas-sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss sħiħ

Sistema ta’ dilwizzjoni hija deskritta fuq il-bażi tad-dilwizzjoni tal-ammont totali ta’ gass tal-egżost mhux trattat fil-mina ta’ dilwizzjoni DT bl-użu tal-kunċett CVS (kampjunar tal-volum kostanti), u tidher fil-figura 15.

Ir-rata tal-fluss tal-gass tal-egżost dilwit għandha titkejjel jew permezz ta’ pompa ta’ ċaqliq pożittiv (PDP) jew b’venturi tal-fluss kritiku (CFV) jew b’venturi subsoniku (SSV). Jista’ jintuża skambjatur tas-sħana (HE) jew kumpens elettroniku tal-fluss (EFC) għal kampjunar proporzjonali tal-partikuli u għad-determinazzjoni tal-fluss. Billi d-determinazzjoni tal-massa tal-partikuli hija bbażata fuq il-fluss totali tal-gass tal-egżost dilwit, ma hemmx il-bżonn li jiġi kkalkolat il-proporzjon tad-dilwizzjoni.

Għall-ġbir sussegwenti tal-partikuli, kampjun tal-gass tal-egżost dilwit għandu jkun mgħoddi mis-sistema ta’ kampjunar tal-partikuli b’dilwizzjoni doppja (ara l-figura 17). Għalkemm parzjalment sistema ta’ dilwizzjoni, is-sistema ta’ dilwizzjoni doppja hija deskritta bħala modifika tas-sistema ta’ kampjuanr tal-partikuli, minħabba li taqsam il-biċċa l-kbira tal-partijiet ta’ sistema tipika ta’ kampjunar tal-partikuli.

A.3.2.4.   Komponenti tal-figura 15

| EP | Pajp tal-egżost |
| --- | --- |

EP

Pajp tal-egżost

It-tul tal-pajp tal-egżost mill-ħruġ tal-manifold tal-egżost tal-magna, l-iżbokk tat-turboċarġer jew il-mekkaniżmu li jagħmel trattament wara sal-mina ta’ dilwizzjoni ma għandux ikun iktar minn 10 m. Jekk is-sistema tkun itwal minn 4 m, it-tubi kollha itwal minn 4 m iridu jiġu insulati, għajr miter tad-duħħan li jkun ’il ġewwa, jekk jintuża. Il-ħxuna radjali tal-insulazzjoni trid tkun tal-inqas 25 mm. Il-konduttività termali tal-materjal tal-insulazzjoni jrid ikollha valur mhux akbar minn 0,1 W/mK imkejjel f’673 K. Biex titnaqqas l-inerzja termali tal-pajp tal-egżost, huwa rakkomandat proporzjon tal-ħxuna għad-dijametru ta’ 0,015 jew inqas. L-użu ta’ taqsimiet flessibbli għandu jkun limitat għal proporzjon ta’ ħxuna għad-dijametru ta’ 12 jew anqas.

| PDP | Pompa ta’ ċaqliq pożittiv |
| --- | --- |

PDP

Pompa ta’ ċaqliq pożittiv

Il-PDP tkejjel il-fluss totali tal-egżost dilwit min-numru ta’ dawriet tal-pompa u ċ-ċaqliq tal-pompa. Il-kontropressjoni tas-sistema tal-egżost ma għandhiex titbaxxa b’mod artifiċjali mis-sistema tal-PDP jew tal-bokka tad-dilwent. Il-kontropressjoni statika tal-egżost imkejla bit-tħaddim tas-sistema tal-PDP għandha tibqa’ fil-limiti ta’ ±1,5 kPa tal-pressjoni statika mkejla mingħajr konnessjoni mal-PDP f’veloċità u b’tagħbija identiċi tal-magna. It-temperatura tat-taħlita tal-gass immedjatament qabel il-PDP għandha tkun fil-limiti ta’ ±6 K tat-temperatura medja tat-tħaddim osservata waqt it-test, meta ma jintuża l-ebda kumpens tal-fluss (EFC). Il-kumpens tal-fluss huwa permess biss, jekk it-temperatura fil-bokka tal-PDP ma taqbiżx it-323 K (50 °C).

| CFV | Venturi tal-fluss kritiku |
| --- | --- |

CFV

Venturi tal-fluss kritiku

Il-CFV ikejjel il-fluss totali tal-egżost dilwit billi jżomm il-fluss f’kundizzjonijiet ċowkjati (fluss kritiku). Il-kontropressjoni statika tal-egżost imkejla bit-tħaddim tas-sistema CFV għandha tibqa’ fil-limiti ta’ ±1,5 kPa tal-pressjoni statika mkejla mingħajr konnessjoni mal-CFV f’veloċità u b’tagħbija identiċi tal-magna. It-temperatura tat-taħlita tal-gass immedjatament qabel il-CFV għandha tkun fil-limiti ta’ ±11 K tat-temperatura medja tat-tħaddim osservata waqt it-test, meta ma jintuża l-ebda kumpens tal-fluss (EFC).

| SSV | Venturi subsoniku |
| --- | --- |

SSV

Venturi subsoniku

Is-SSV ikejjel il-fluss totali tal-egżost dilwit billi juża l-funzjoni tal-fluss tal-gass ta’ venturi subsoniku skont il-pressjoni u t-temperatura fil-bokka u l-waqgħa tal-pressjoni bejn il-bokka u l-gerżuma tal-venturi. Il-kontropressjoni statika tal-egżost imkejla bit-tħaddim tas-sistema SSV għandha tibqa’ fil-limiti ta’ ±1,5 kPa tal-pressjoni statika mkejla mingħajr konnessjoni mas-SSV f’veloċità u b’tagħbija identiċi tal-magna. It-temperatura tat-taħlita tal-gass immedjatament qabel is-SSV għandha tkun fil-limiti ta’ ±11K tat-temperatura medja tat-tħaddim osservata waqt it-test, meta ma jintuża l-ebda kumpens tal-fluss (EFC).

| HE | Skambjatur tas-sħana (fakultattiv) |
| --- | --- |

HE

Skambjatur tas-sħana (fakultattiv)

L-iskambjatur tas-sħana għandu jkollu kapaċità biżżejjed li jżomm it-temperatura fil-limiti meħtieġa hawn fuq. Jekk jintuża EFC, l-iskambjatur tas-sħana ma jkunx meħtieġ.

| EFC | Kumpens tal-fluss elettroniku (fakultattiv) |
| --- | --- |

EFC

Kumpens tal-fluss elettroniku (fakultattiv)

Jekk it-temperatura fil-bokka tal-PDP, tal-CFV jew tas-SSV ma tinżammx fil-limiti mogħtija hawn fuq, tkun meħtieġa sistema ta’ kumpens tal-fluss għall-kejl kontinwu tar-rata tal-fluss u l-kontroll tal-kampjunar proporzjonali fis-sistema ta’ dilwizzjoni doppja. Għal dak il-għan, is-sinjali tar-rata tal-fluss imkejla b’mod kontinwu jintużaw sabiex iżommu l-proporzjonalità tar-rata tal-fluss tal-kampjun mill-filtri tal-partikuli tas-sistema ta’ dilwizzjoni doppja (ara l-figura 17) fil-limiti ta’ ±2,5 fil-mija.

| DT | Mina ta’ dilwizzjoni (fluss sħiħ) |
| --- | --- |

DT

Mina ta’ dilwizzjoni (fluss sħiħ)

Il-mina ta’ dilwizzjoni

| (a) | għandha tkun żgħira biżżejjed fid-dijametru sabiex tikkawża fluss turbulenti (numru Reynolds, Re, akbar minn 4 000, fejn Re huwa bbażat fuq id-dijametru intern tal-mina ta’ dilwizzjoni) u ta’ tul biżżejjed sabiex tikkawża taħlit komplet tal-egżost u d-dilwent; |
| --- | --- |

(a)

għandha tkun żgħira biżżejjed fid-dijametru sabiex tikkawża fluss turbulenti (numru Reynolds, Re, akbar minn 4 000, fejn Re huwa bbażat fuq id-dijametru intern tal-mina ta’ dilwizzjoni) u ta’ tul biżżejjed sabiex tikkawża taħlit komplet tal-egżost u d-dilwent;

| (b) | tista’ tkun insulata, |
| --- | --- |

(b)

tista’ tkun insulata,

| (c) | tista’ tissaħħan sa temperatura tal-ħajt li tkun biżżejjed biex telimina l-kondensazzjoni tal-ilma. |
| --- | --- |

(c)

tista’ tissaħħan sa temperatura tal-ħajt li tkun biżżejjed biex telimina l-kondensazzjoni tal-ilma.

L-egżost tal-magna għandu jkun dirett ’l isfel fil-punt fejn jiġi introdott fil-mina tad-dilwizzjoni, u mħallat sewwa. Tista’ tintuża apertura għat-taħlit.

Għas-sistema ta’ dilwizzjoni doppja, il-kampjun mill-mina ta’ dilwizzjoni jiġi trasferit għall-mina ta’ dilwizzjoni sekondarja fejn ikompli jiġi dilwit, u minn hemm mgħoddi mill-filtri ta’ kampjunar (figura 17). Is-sistema ta’ dilwizzjoni sekondarja għandha tipprovdi dilwent sekondarju biżżejjed sabiex iżżomm il-kurrent tal-egżost doppjament dilwit f’temperatura ta’ bejn it-325 K (42 °C) u t-325 K (52 °C) immedjatament qabel il-filtru tal-partikuli.

| DAF | Filtru tad-dilwent |
| --- | --- |

DAF

Filtru tad-dilwent

Id-dilwent (arja ambjentali, arja sintetika, jew nitroġenu) għandu jiġi ffiltrat b’filtru ta’ effiċjenza għolja (HEPA) li jkollu effiċjenza inizjali minima ta’ ġbir ta’ 99,97 fil-mija skont EN 1822-1 (filtru tal-klassi H14 jew aħjar), ASTM F 1471-93 jew standard ekwivalenti.

| PSP | Sonda ta’ kampjunar tal-partikuli |
| --- | --- |

PSP

Sonda ta’ kampjunar tal-partikuli

Is-sonda hija l-parti ta’ quddiem tal-PTT u

| (a) | għandha tkun installata tħares ’il fuq f’punt fejn id-dilwent u l-gass tal-egżost ikunu mħallta tajjeb, jiġifieri fil-linja ċentrali tal-mina ta’ dilwizzjoni DT tas-sistemi ta’ dilwizzjoni, bejn wieħed u ieħor 10 dijametri tal-mina ’l isfel mill-punt fejn l-egżost jidħol fil-mina tad-dilwizzjoni, |
| --- | --- |

(a)

għandha tkun installata tħares ’il fuq f’punt fejn id-dilwent u l-gass tal-egżost ikunu mħallta tajjeb, jiġifieri fil-linja ċentrali tal-mina ta’ dilwizzjoni DT tas-sistemi ta’ dilwizzjoni, bejn wieħed u ieħor 10 dijametri tal-mina ’l isfel mill-punt fejn l-egżost jidħol fil-mina tad-dilwizzjoni,

| (b) | għandha jkollha dijametru intern minimu ta’ 8 mm, |
| --- | --- |

(b)

għandha jkollha dijametru intern minimu ta’ 8 mm,

| (c) | tista’ tissaħħan sa temperatura tal-ħajt ta’ mhux aktar minn 325 K (52 °C) permezz ta’ tisħin dirett jew permezz ta’ tisħin minn qabel tad-dilwent bil-kundizzjoni li t-temperatura tal-arja ma taqbiżx it-325 K (52 °C) qabel ma jiddaħħal l-egżost fil-mina ta’ dilwizzjoni, |
| --- | --- |

(c)

tista’ tissaħħan sa temperatura tal-ħajt ta’ mhux aktar minn 325 K (52 °C) permezz ta’ tisħin dirett jew permezz ta’ tisħin minn qabel tad-dilwent bil-kundizzjoni li t-temperatura tal-arja ma taqbiżx it-325 K (52 °C) qabel ma jiddaħħal l-egżost fil-mina ta’ dilwizzjoni,

| (d) | tista’ tkun insulata. |
| --- | --- |

(d)

tista’ tkun insulata.

A.3.2.5.   Deskrizzjoni tas-sistema ta’ kampjunar tal-partikuli

Is-sistema ta’ kampjunar tal-partikuli hija meħtieġa għall-ġbir tal-partikuli fuq il-filtru tal-partikuli u tidher fil-figuri 16 u 17. Fil-każ ta’ kampjunar totali ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali, fejn il-kampjun sħiħ tal-egżost dilwit jiġi mgħoddi mill-filtri, is-sistemi ta’ dilwizzjoni u ta’ kampjunar ġeneralment jiffurmaw flimkien unità integrali (ara l-figura 12). Fil-każ ta’ kampjunar frazzjonali ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali jew ta’ dilwizzjoni bi fluss sħiħ, fejn jiġi mgħoddi mill-filtri porzjon biss tal-egżost dilwit, is-sistemi ta’ dilwizzjoni u ta’ kampjunar ġeneralment jiffurmaw unitajiet differenti.

Għal sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali, jittieħed kampjun tal-gass tal-egżost dilwit mill-mina ta’ dilwizzjoni DT minn ġos-sonda ta’ kampjunar tal-partikuli PSP u t-tubu tat-trasferiment tal-partikuli PTT permezz tal-pompa ta’ kampjunar P, kif jidher fil-figura 16. Il-kampjun jiġi mgħoddi mill-kontenitur(i) tal-filtru FH li fih(om) il-filtri ta’ kampjunar tal-partikuli. Ir-rata tal-fluss tal-kampjun hi kkontrollata permezz tal- kontrollur tal-fluss FC3.

Għal sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss sħiħ, għandha tintuża sistema ta’ kampjunar tal-partikuli b’dilwizzjoni doppja, kif jidher fil-figura 17. Kampjun tal-gass tal-egżost dilwit jiġi trasferit mill-mina ta’ dilwizzjoni DT għal ġos-sonda ta’ kampjunar tal-partikuli PSP u t-tubu tat-trasferiment tal-partikuli PTT għal ġol-mina ta’ dilwizzjoni sekondarja SDT, fejn jiġi dilwit għal darba oħra. Il-kampjun imbagħad jiġi mgħoddi mill-kontenitur(i) tal-filtri FH li fih(om) il-filtri ta’ kampjunar tal-partikuli. Ir-rata tal-fluss tal-arja ta’ dilwizzjoni normalment hija konstanti filwaqt li r-rata tal-fluss tal-kampjun hija kkontrollata mill-kontrollur tal-fluss FC3. Jekk jintuża kumpens tal-fluss elettroniku EFC (ara l-figura 15), il-fluss totali tal-gass tal-egżost dilwit jintuża bħala sinjal ta’ kmand għal FC3.

A.3.2.6.   Komponenti tal-figuri 16 (sistema bi fluss parzjali biss) u 17 (sistema bi fluss sħiħ biss)

| PTT | Tubu tat-trasferiment tal-partikuli |
| --- | --- |

PTT

Tubu tat-trasferiment tal-partikuli

It-tubu tat-trasferiment:

| (a) | għandu jkun inerti fir-rigward tal-PM, |
| --- | --- |

(a)

għandu jkun inerti fir-rigward tal-PM,

| (b) | jista’ jissaħħan sa temperatura tal-ħajt ta’ mhux aktar minn 325 K (52 °C), |
| --- | --- |

(b)

jista’ jissaħħan sa temperatura tal-ħajt ta’ mhux aktar minn 325 K (52 °C),

| (c) | jista’ jkun insulat. |
| --- | --- |

(c)

jista’ jkun insulat.

| SDT | Il-mina ta’ dilwizzjoni sekondarja (figura 17 biss) |
| --- | --- |

SDT

Il-mina ta’ dilwizzjoni sekondarja (figura 17 biss)

Il-mina ta’ dilwizzjoni sekondarja:

| (a) | għandu jkollha tul u dijametru suffiċjenti sabiex tikkonforma mar-rekwiżiti tal-ħin ta’ residenza li hemm fil-paragrafu 9.4.2(f), |
| --- | --- |

(a)

għandu jkollha tul u dijametru suffiċjenti sabiex tikkonforma mar-rekwiżiti tal-ħin ta’ residenza li hemm fil-paragrafu 9.4.2(f),

| (b) | tista’ tissaħħan sa temperatura tal-ħajt ta’ mhux aktar minn 325 K (52 °C), |
| --- | --- |

(b)

tista’ tissaħħan sa temperatura tal-ħajt ta’ mhux aktar minn 325 K (52 °C),

| (c) | tista’ tkun insulata. |
| --- | --- |

(c)

tista’ tkun insulata.

| FH | Kontenitur tal-filtru |
| --- | --- |

FH

Kontenitur tal-filtru

Il-kontenitur tal-filtru:

| (a) | għandu jkollu angolu diverġenti tal-konu ta’ 12,5° (miċ-ċentru) għat-tranżizzjoni mid-dijametru tal-linja tat-trasferiment sad-dijametru espost tal-wiċċ tal-filtru, |
| --- | --- |

(a)

għandu jkollu angolu diverġenti tal-konu ta’ 12,5° (miċ-ċentru) għat-tranżizzjoni mid-dijametru tal-linja tat-trasferiment sad-dijametru espost tal-wiċċ tal-filtru,

| (b) | jista’ jissaħħan sa temperatura tal-ħajt ta’ mhux aktar minn 325 K (52 °C), |
| --- | --- |

(b)

jista’ jissaħħan sa temperatura tal-ħajt ta’ mhux aktar minn 325 K (52 °C),

| (c) | jista’ jkun insulat. |
| --- | --- |

(c)

jista’ jkun insulat.

Huma aċċettabbli kambjaturi ta’ iżjed minn filtru wieħed (kambjaturi awtomatiċi), sakemm ma jkunx hemm interazzjoni bejn il-filtri ta’ kampjunar.

Il-filtri magħmula minn membrana tal-PTFE għandhom jiġu installati f’cassette speċifiku fil-kontenitur tal-filtru.

Preklassifikatur inerti b’punt maqtugħ ta’ 50 fil-mija bejn 2,5 μm u 10 μm għandu jiġi installat immedjatament ’il fuq mill-kontenitur tal-filtru, jekk tintuża sonda ta’ kampjunar ta’ tubu miftuħ li tħares ’il fuq.

| P | Pompa ta’ kampjunar |
| --- | --- |
| FC2 | Kontrollur tal-fluss |

P

Pompa ta’ kampjunar

FC2

Kontrollur tal-fluss

Għandu jintuża kontrollur tal-fluss biex jikkontrolla r-rata tal-fluss tal-kampjun tal-partikuli.

| FM3 | Apparat ta’ kejl tal-fluss |
| --- | --- |

FM3

Apparat ta’ kejl tal-fluss

Miter tal-gass jew strumentazzjoni tal-fluss biex jiġi determinat il-fluss tal-kampjun tal-partikuli minn ġol-filtru tal-partikuli. Jista’ jiġi installat ’il fuq jew ’l isfel mill-pompa ta’ kampjunar P.

| FM4 | Apparat ta’ kejl tal-fluss |
| --- | --- |

FM4

Apparat ta’ kejl tal-fluss

Miter tal-gass jew strumentazzjoni tal-fluss biex tiddetermina l-fluss tal-arja ta’ dilwizzjoni sekondarja minn ġol-filtru tal-partikuli

| BV | Valv forma ta’ ballun (fakultattiv) |
| --- | --- |

BV

Valv forma ta’ ballun (fakultattiv)

Il-valv forma ta’ ballun għandu jkollu dijametru intern mhux anqas mid-dijametru intern tat-tubu tat-trasferiment tal-partikuli PTT, u ħin ta’ bdil ta’ anqas minn 0,5 s.

APPENDIĊI 4

STATISTIKA

A.4.1.   Il-valur medju u d-devjazzjoni standard

Il-valur aritmetiku medju għandu jiġi kkalkulat kif ġej:

Formula (92)

Id-devjazzjoni standard għandha tiġi kkalkulata kif ġej:

Formula (93)

A.4.2.   Analiżi tar-rigressjoni

Il-pendenza tar-rigressjoni għandha tiġi kkalkulata kif ġej:

Formula (94)

L-interċettazzjoni y tar-rigressjoni għandha tiġi kkalkulata kif ġej:

Formula (95)

L-iżball standard tal-istima (SEE) għandu jiġi kkalkulat kif ġej:

Formula (96)

Il-koeffiċjent tad-determinazzjoni għandu jiġi kkalkulat kif ġej:

Formula (97)

A.4.3.   Determinazzjoni tal-ekwivalenza tas-sistema

Id-determinazzjoni tal-ekwivalenza tas-sistema skont il-paragrafu 5.1.1 għandha tkun ibbażata fuq studju ta’ korrelazzjoni ta’ 7 pari (jew aktar) bejn is-sistema kandidata u waħda mis-sistemi ta’ referenza aċċettati ta’ dan l-anness filwaqt li jintuża(w) iċ-ċiklu(i) ta’ test xierqa. Il-kriterji ta’ ekwivalenza li għandhom jiġu applikati huma l-F-test u t-t-test b’żewġ lati tal-Istudent.

Dan il-metodu statistiku jeżamina l-ipoteżi li d-devjazzjoni standard tal-kampjun u l-valur medju tal-kampjun għal emissjoni mkejla bis-sistema kandidata ma jvarjawx mid-devjazzjoni standard tal-kampjun u mill-valur medju tal-kampjun għal dik l-emissjoni mkejla bis-sistema ta’ referenza. L-ipoteżi għandha tiġi ttestjata fuq il-bażi ta’ livell sinifikanti ta’ 10 fil-mija tal-valuri F u t. Il-valuri kritiċi F u t għal 7 sa 10 pari ta’ kampjuni huma mogħtija fit-tabella 9. Jekk il-valuri F u t ikkalkolati skont l-ekwazzjoni hawn taħt ikunu akbar mill-valuri kritiċi F u t, is-sistema kandidata ma tkunx ekwivalenti.

Għandha tiġi segwita l-proċedura li ġejja. Is-subscripts R u C jirreferu għas-sistema ta’ referenza u dik kandidata, rispettivament:

| (a) | Wettaq mill-inqas 7 testijiet bis-sistema kandidata u b’dik ta’ referenza mħaddma b’mod parallel. In-numru ta’ testijiet huwa indikat bħala n
  R u n
  C. |
| --- | --- |

(a)

Wettaq mill-inqas 7 testijiet bis-sistema kandidata u b’dik ta’ referenza mħaddma b’mod parallel. In-numru ta’ testijiet huwa indikat bħala n
  R u n
  C.

| (b) | Ikkalkula l-valuri medji

  u

  u d-devjazzjonijiet standard s
  R u s
  C. |
| --- | --- |

(b)

Formula

Formula

| (c) | Ikkalkula l-valur F, kif ġej:

   (98)
  (l-akbar miż-żewġ devjazzjonijiet standard s
  R jew s
  C għandu jkun fin-numeratur) |
| --- | --- |

(c)

Ikkalkula l-valur F, kif ġej:

Formula (98)

(l-akbar miż-żewġ devjazzjonijiet standard s
  R jew s
  C għandu jkun fin-numeratur)

| (d) | Ikkalkula l-valur t, kif ġej:

   (99) |
| --- | --- |

(d)

Ikkalkula l-valur t, kif ġej:

Formula (99)

| (e) | Qabbel il-valuri kkalkolati F u t mal-valuri kritiċi F u t li jikkorrispondu man-numru rispettiv ta’ testijiet indikati fit-tabella 9. Jekk jintgħażlu daqsijiet ta’ kampjuni akbar, ikkonsulta t-tabelli tal-istatistika għal livell sinifikanti ta’ 10 fil-mija (90 fil-mija kunfidenza). |
| --- | --- |

(e)

Qabbel il-valuri kkalkolati F u t mal-valuri kritiċi F u t li jikkorrispondu man-numru rispettiv ta’ testijiet indikati fit-tabella 9. Jekk jintgħażlu daqsijiet ta’ kampjuni akbar, ikkonsulta t-tabelli tal-istatistika għal livell sinifikanti ta’ 10 fil-mija (90 fil-mija kunfidenza).

| (f) | Iddetermina l-gradi ta’ libertà (df), kif ġej:







  għall-F-test: | , | (100) |
| --- | --- | --- | --- |
| għat-t-test: | | (101) |

(f)

Iddetermina l-gradi ta’ libertà (df), kif ġej:

għall-F-test:

Formula

Formula

(100)

għat-t-test:

Formula

(101)

| (g) | Iddetermina l-ekwivalenza, kif ġej:






  (i) | jekk F < F
  crit u t < t
  crit, allura s-sistema kandidata hija ekwivalenti għas-sistema ta’ referenza ta’ dan l-anness |
| --- | --- | --- |

(g)

Iddetermina l-ekwivalenza, kif ġej:

(i)

jekk F < F
  crit u t < t
  crit, allura s-sistema kandidata hija ekwivalenti għas-sistema ta’ referenza ta’ dan l-anness

| (ii) | jekk F ≥ F
  crit jew t ≥ t
  crit, allura s-sistema kandidata hija differenti mis-sistema ta’ referenza ta’ dan l-anness |
| --- | --- |

(ii)

jekk F ≥ F
  crit jew t ≥ t
  crit, allura s-sistema kandidata hija differenti mis-sistema ta’ referenza ta’ dan l-anness

Tabella 9

Valuri F u t għal daqsijiet ta’ kampjuni magħżula

| Daqs tal-Kampjun | F-test | t-test |
| --- | --- | --- |
| | df | F
  crit | df | t
  crit |
| 7 | 6,6 | 3,055 | 6 | 1,943 |
| 8 | 7,7 | 2,785 | 7 | 1,895 |
| 9 | 8,8 | 2,589 | 8 | 1,860 |
| 10 | 9,9 | 2,440 | 9 | 1,833 |

Daqs tal-Kampjun

F-test

t-test

df

F
  crit

df

t
  crit

7

6,6

3,055

6

1,943

8

7,7

2,785

7

1,895

9

8,8

2,589

8

1,860

10

9,9

2,440

9

1,833

APPENDIĊI 5

KONTROLL TAL-FLUSS TAL-KARBONJU

A.5.1.   Introduzzjoni

Il-karbonju kollu fl-egżost ħlief parti żgħira minnu ġej mill-fjuwil, u kollu ħlief parti minima minnu jidher fil-gass tal-egżost bħala CO2. Din hija l-bażi għal kontroll ta’ verifika tas-sistema bbażat fuq kejlijiet tal-CO2.

Il-fluss tal-karbonju fis-sistemi ta’ kejl tal-egżost huwa determinat mir-rata tal-fluss tal-fjuwil. Il-fluss tal-karbonju f’diversi punti ta’ kampjunar fis-sistemi ta’ kampjunar tal-emissjonijiet u tal-partikuli huwa determinat mill-konċentrazzjonijiet ta’ CO2 u r-rati tal-fluss tal-gass f’dawn il-punti.

F’dan is-sens, il-magna tipprovdi sors magħruf ta’ fluss ta’ karbonju, u l-osservazzjoni tal-istess fluss ta’ karbonju fil-pajp tal-egżost u fl-iżbokk tas-sistema ta’ kampjunar tal-PM bi fluss parzjali tivverifika l-integrità tat-tnixxija u l-akkuratezza tal-kejl tal-fluss. Dan il-kontroll għandu l-vantaġġ li l-komponenti jitħaddmu fil-kundizzjonijiet proprji tat-test tal-magna fir-rigward tat-temperatura u l-fluss.

Il-figura 18 turi l-punti ta’ kampjunar fejn għandhom jiġu kkontrollati l-flussi tal-karbonju. L-ekwazzjonijiet speċifiċi għall-flussi tal-karbonju f’kull wieħed mill-punti ta’ kampjunar huma mogħtija hawn isfel.

A.5.2.   Rata ta’ fluss tal-karbonju fil-magna (post 1)

Ir-rata ta’ fluss tal-massa ta’ karbonju fil-magna għal fjuwil CH
  α
  O
  ε
  hija mogħtija bi:

Formula (102)

fejn:

| qm

  f | hija r-rata ta’ fluss tal-massa tal-fjuwil, kg/s |
| --- | --- |

qm

  f

hija r-rata ta’ fluss tal-massa tal-fjuwil, kg/s

A.5.3.   Rata ta’ fluss tal-karbonju fl-egżost mhux trattat (post 2)

Ir-rata ta’ fluss tal-massa tal-karbonju fil-pajp tal-egżost tal-magna għandha tiġi determinata mill-konċentrazzjoni mhux trattata ta’ CO2 u mir-rata ta’ fluss tal-massa tal-gass tal-egżost:

Formula (103)

fejn:

| c
  CO2,r | hija l-konċentrazzjoni mxarrba ta’ CO2 fil-gass tal-egżost mhux trattat, perċentwali |
| --- | --- |
| c
  CO2,a | hija l-konċentrazzjoni mxarrba ta’ CO2 fl-arja ambjentali, perċentwali |
| qm

  ew | hija r-rata tal-fluss tal-massa taL-gass tal-egżost fuq bażi mxarrba, kg/s |
| M
  e | hija l-massa molari tal-gass tal-egżost, g/mol |

c
  CO2,r

hija l-konċentrazzjoni mxarrba ta’ CO2 fil-gass tal-egżost mhux trattat, perċentwali

c
  CO2,a

hija l-konċentrazzjoni mxarrba ta’ CO2 fl-arja ambjentali, perċentwali

qm

  ew

hija r-rata tal-fluss tal-massa taL-gass tal-egżost fuq bażi mxarrba, kg/s

M
  e

hija l-massa molari tal-gass tal-egżost, g/mol

Jekk il-CO2 jitkejjel fuq bażi xotta, dan għandu jiġi kkonvertit għal bażi mxarrba skont il-paragrafu 8.1.

A.5.4.   Rata ta’ fluss tal-karbonju fis-sistema ta’ dilwizzjoni (post 3)

Għas-sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali, għandu jitqies ukoll il-proporzjon ta’ separazzjoni. Ir-rata ta’ fluss tal-karbonju għandha tiġi determinata mill-konċentrazzjoni dilwita ta’ CO2, mir-rata tal-fluss tal-massa tal-gass tal-egżost u mir-rata tal-fluss tal-kampjun:

Formula (104)

fejn:

| c
  CO2,d | hija l-konċentrazzjoni mxarrba ta’ CO2 fil-gass tal-egżost dilwit fl-iżbokk tal-mina ta’ dilwizzjoni, perċentwali |
| --- | --- |
| c
  CO2,a | hija l-konċentrazzjoni mxarrba ta’ CO2 fl-arja ambjentali, perċentwali |
| qm

  ew | hija r-rata ta’ fluss tal-massa ta’ gass tal-egżost fuq bażi mxarrba, kg/s |
| qm

  p | huwa l-fluss tal-kampjun tal-gass tal-egżost fis-sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali, kg/s |
| M
  e | hija l-massa molari tal-gass tal-egżost, g/mol |

c
  CO2,d

hija l-konċentrazzjoni mxarrba ta’ CO2 fil-gass tal-egżost dilwit fl-iżbokk tal-mina ta’ dilwizzjoni, perċentwali

c
  CO2,a

hija l-konċentrazzjoni mxarrba ta’ CO2 fl-arja ambjentali, perċentwali

qm

  ew

hija r-rata ta’ fluss tal-massa ta’ gass tal-egżost fuq bażi mxarrba, kg/s

qm

  p

huwa l-fluss tal-kampjun tal-gass tal-egżost fis-sistema ta’ dilwizzjoni bi fluss parzjali, kg/s

M
  e

hija l-massa molari tal-gass tal-egżost, g/mol

Jekk il-CO2 jitkejjel fuq bażi xotta, dan għandu jiġi kkonvertit għal bażi mxarrba skont il-paragrafu 8.1.

A.5.5.   Kalkolu tal-massa molari tal-gass tal-egżost

Il-massa molari tal-gass tal-egżost għandha tiġi kkalkolata skont l-ekwazzjoni 41 (ara l-paragrafu 8.4.2.4)

Inkella, jistgħu jintużaw il-mases molari li ġejjin tal-gass tal-egżost:

| M
  e (diżil) | = | 28,9 g/mol |
| --- | --- | --- |
| M
  e (LPG) | = | 28,6 g/mol |
| M
  e (NG) | = | 28,3 g/mol |

M
  e (diżil)

=

28,9 g/mol

M
  e (LPG)

=

28,6 g/mol

M
  e (NG)

=

28,3 g/mol

APPENDIĊI 6

EŻEMPJU TA’ PROĊEDURA TA’ KALKOLU

A.6.1.   Proċedura ta’ denormalizzazzjoni tal-veloċità u tat-torque

Bħala eżempju, il-punt tat-test li ġej għandu jiġi denormalizzat:

| perċentwali tal-veloċità | = | 43 fil-mija |
| --- | --- | --- |
| perċentwali tat-torque | = | 82 fil-mija |

perċentwali tal-veloċità

=

43 fil-mija

perċentwali tat-torque

=

82 fil-mija

B’dawn il-valuri li ġejjin:

| n
  lo | = | 1 015 min–1 |
| --- | --- | --- |
| n
  hi | = | 2 200 min–1 |
| n
  pref | = | 1 300 min–1 |
| n
  idle | = | 600 min–1 |

n
  lo

=

1 015 min–1

n
  hi

=

2 200 min–1

n
  pref

=

1 300 min–1

n
  idle

=

600 min–1

jirriżulta fi:

| veloċità proprja | = |
| --- | --- |
| | = 1 178  min–1 |

veloċità proprja

Formula

= 1 178  min–1

Fejn it-torque massimu jkun ta’ 700 Nm osservat mill-kurva tat-tfassil fuq 1 178 min–1

torque proprju = Formula = 574 Nm

A.6.2.   Dejta bażika għal kalkoli stojkjometriċi

| Massa atomika tal-idroġenu | 1,00794 g/atomu |
| --- | --- |
| Massa atomika tal-karbonju | 12,011 g/atomu |
| Massa atomika tal-kubrit | 32,065 g/atomu |
| Massa atomika tan-nitroġenu | 14,0067 g/atomu |
| Massa atomika tal-ossiġnu | 15,9994 g/atomu |
| Massa atomika tal-argon | 39,9 g/atomu |
| Massa atomika tal-ilma | 18,01534 g/mol |
| Massa molari tad-diossidu tal-karbonju | 44,01 g/mol |
| Massa molari tal-monossidu tal-karbonju | 28,011 g/mol |
| Massa molari tal-ossiġnu | 31,9988 g/mol |
| Massa molari tan-nitroġenu | 28,011 g/mol |
| Massa molari tal-ossidu nitriku | 30,008 g/mol |
| Massa molari tad-diossidu tan-nitroġenu | 46,01 g/mol |
| Massa molari tad-diossidu tal-kubrit | 64,066 g/mol |
| Massa molari tal-arja xotta | 28,965 g/mol |

Massa atomika tal-idroġenu

1,00794 g/atomu

Massa atomika tal-karbonju

12,011 g/atomu

Massa atomika tal-kubrit

32,065 g/atomu

Massa atomika tan-nitroġenu

14,0067 g/atomu

Massa atomika tal-ossiġnu

15,9994 g/atomu

Massa atomika tal-argon

39,9 g/atomu

Massa atomika tal-ilma

18,01534 g/mol

Massa molari tad-diossidu tal-karbonju

44,01 g/mol

Massa molari tal-monossidu tal-karbonju

28,011 g/mol

Massa molari tal-ossiġnu

31,9988 g/mol

Massa molari tan-nitroġenu

28,011 g/mol

Massa molari tal-ossidu nitriku

30,008 g/mol

Massa molari tad-diossidu tan-nitroġenu

46,01 g/mol

Massa molari tad-diossidu tal-kubrit

64,066 g/mol

Massa molari tal-arja xotta

28,965 g/mol

Sakemm ma jkunx hemm effetti ta’ kompressibilità, il-gassijiet kollha involuti fil-proċess ta’ dħul/kombustjoni/egżost tal-magna jistgħu jitqiesu bħala ideali u kwalunkwe kalkolu volumetriku għandu għalhekk ikun ibbażat fuq volum molari ta’ 22,414 l/mol skont l-ipoteżi ta’ Avogadro.

A.6.3.   Emissjonijiet gassużi (fjuwil tad-diżil)

Id-dejta ta’ kejl ta’ punt individwali taċ-ċiklu tat-test (rata ta’ kampjunar tad-dejta ta’ 1 Hz) għall-kalkolu tal-emissjoni istantanja tal-massa tidher hawn taħt. F’dan l-eżempju, il-CO u n-NOx jitkejlu fuq bażi xotta, l-HC fuq bażi mxarrba. Il-konċentrazzjoni ta’ HC hi mogħtija f’ekwivalenti tal-propan (C3) u trid tiġi multiplikata bi 3 mar-riżultat fl-ekwivalenti ta’ C1. Il-proċedura ta’ kalkolu hi identika għall-punti l-oħra taċ-ċiklu.

L-eżempju tal-kalkolu juri r-riżultati intermedji mqarrba tal-istadji differenti għal illustrazzjoni aħjar. Ta’ min jinnota li għal kalkolu proprju, mhuwiex permess it-tqarrib ta’ riżultati intermedji (ara l-paragrafu 8).

| T
  a,i

  (K) | H
  a,i

  (g/kg) | W
  act

  kWh | qm

  ew,i

  (kg/s) | qm

  aw,i

  (kg/s) | qm

  f,i

  (kg/s) | c
  HC,i

  (ppm) | c
  CO,i

  (ppm) | c
  NOx,i

  (ppm) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 295 | 8,0 | 40 | 0,155 | 0,150 | 0,005 | 10 | 40 | 500 |

T
  a,i

(K)

H
  a,i

(g/kg)

W
  act

kWh

qm

  ew,i

(kg/s)

qm

  aw,i

(kg/s)

qm

  f,i

(kg/s)

c
  HC,i

(ppm)

c
  CO,i

(ppm)

c
  NOx,i

(ppm)

295

8,0

40

0,155

0,150

0,005

10

40

500

Hija kkunsidrata l-kompożizzjoni tal-fjuwil li ġejja:

| Komponent | Proporzjon molari | perċentwali tal-massa |
| --- | --- | --- |
| H | α = 1,8529 | w
  ALF = 13,45 |
| C | β = 1,0000 | w
  BET = 86,50 |
| S | γ = 0,0002 | w
  GAM = 0,050 |
| N | δ = 0,0000 | w
  DEL = 0,000 |
| O | ε = 0,0000 | w
  EPS = 0,000 |

Komponent

Proporzjon molari

perċentwali tal-massa

H

α = 1,8529

w
  ALF = 13,45

C

β = 1,0000

w
  BET = 86,50

S

γ = 0,0002

w
  GAM = 0,050

N

δ = 0,0000

w
  DEL = 0,000

O

ε = 0,0000

w
  EPS = 0,000

Pass 1: Korrezzjoni xotta/mxarrba (paragrafu 8.1):

Ekwazzjoni (16): k
  f = 0,055584 × 13,45 - 0,0001083 × 86,5 - 0,0001562 × 0,05 = 0,7382

Ekwazzjoni (13): k
  w,a= Formula = 0,9331

| Ekwazzjoni (12): | c
  CO,i (wet) | = | 40 × 0,9331 | = 37,3 ppm |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| | c
  NOx,i (wet) | = | 500 × 0,9331 | = 466,6 ppm |

Ekwazzjoni (12):

c
  CO,i (wet)

=

40 × 0,9331

= 37,3 ppm

c
  NOx,i (wet)

=

500 × 0,9331

= 466,6 ppm

Pass 2: Korrezzjoni tan-NOx għall-umdità u t-temperatura (paragrafu 8.2.1):

| Ekwazzjoni (23): | | = 0,9576 |
| --- | --- | --- |

Ekwazzjoni (23):

Formula

= 0,9576

Pass 3: Kalkolu tal-emissjoni istantanja ta’ kull punt individwali taċ-ċiklu (paragrafu 8.4.2.3):

| Ekwazzjoni (36): | m
  HC,i | = | 10 × 3 × 0,155 | = 4,650 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| | m
  CO,i | = | 37,3 × 0,155 | = 5,782 |
| | m
  Nox,I | = | 466,6 × 0,9576 × 0,155 | = 69,26 |

Ekwazzjoni (36):

m
  HC,i

=

10 × 3 × 0,155

= 4,650

m
  CO,i

=

37,3 × 0,155

= 5,782

m
  Nox,I

=

466,6 × 0,9576 × 0,155

= 69,26

Pass 4: Kalkolu tal-emissjoni tal-massa matul iċ-ċiklu b’integrazzjoni tal-valuri tal-emissjoni istantanja u l-valuri u mit-tabella 5 (paragrafu 8.4.2.3):

Il-kalkolu li ġej jitqies għaċ-ċiklu WHTC (1,800 s) u l-istess emissjoni f’kull punt taċ-ċiklu.

| Ekwazzjoni (36): | m
  HC | = | | = 4,01 g/test |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| | m
  CO | = | | = 10,05 g/test |
| | m
  NOx | = | | = 197,72 g/test |

Ekwazzjoni (36):

m
  HC

=

Formula

= 4,01 g/test

m
  CO

=

Formula

= 10,05 g/test

m
  NOx

=

Formula

= 197,72 g/test

Pass 5: Kalkolu tal-emissjonijiet speċifiċi (paragrafu 8.6.3):

| Ekwazzjoni (69): | e
  HC | = | 4,01 / 40 | = 0,10 g/kWh |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| | e
  CO | = | 10,05 / 40 | = 0,25 g/kWh |
| | e
  NOx | = | 197,72 / 40 | = 4,94 g/kWh |

Ekwazzjoni (69):

e
  HC

=

4,01 / 40

= 0,10 g/kWh

e
  CO

=

10,05 / 40

= 0,25 g/kWh

e
  NOx

=

197,72 / 40

= 4,94 g/kWh

A.6.4.   Emissjoni tal-partikuli (fjuwil tad-diżil)

| p
  b,b

  (kPa) | p
  b,a

  (kPa) | W
  act

  (kWh) | qm

  ew,i

  (kg/s) | qm

  f,i

  (kg/s) | qm

  dw,i

  (kg/s) | qm

  dew,i

  (kg/s) | m
  uncor,b

  (mg) | m
  uncor,a

  (mg) | m
  sep

  (kg) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 99 | 100 | 40 | 0,155 | 0,005 | 0,0015 | 0,0020 | 90,0000 | 91,7000 | 1,515 |

p
  b,b

(kPa)

p
  b,a

(kPa)

W
  act

(kWh)

qm

  ew,i

(kg/s)

qm

  f,i

(kg/s)

qm

  dw,i

(kg/s)

qm

  dew,i

(kg/s)

m
  uncor,b

(mg)

m
  uncor,a

(mg)

m
  sep

(kg)

99

100

40

0,155

0,005

0,0015

0,0020

90,0000

91,7000

1,515

Pass 1: Kalkolu ta’ m
  edf (paragrafu 8.4.3.2.2):

| Ekwazzjoni (48): | r
  d,i | = | | = 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Ekwazzjoni (47): | qm

  edf,i | = | 0,155 × 4 | = 0,620 kg/s |
| Ekwazzjoni (46): | m
  edf | = | | = 1 116 kg/test |

Ekwazzjoni (48):

r
  d,i

=

Formula

= 4

Ekwazzjoni (47):

qm

  edf,i

=

0,155 × 4

= 0,620 kg/s

Ekwazzjoni (46):

m
  edf

=

Formula

= 1 116 kg/test

Pass 2: Korrezzjoni tal-kapaċita ta’ żamma f’wiċċ l-ilma tal-massa ta’ partikuli (paragrafu 8.3)

Qabel it-test:

| Ekwazzjoni (26): | ρ
  a,b | = | | = 1,164 kg/m3 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Ekwazzjoni (25): | m
  f,T | = | | = 90,0325 mg |

Ekwazzjoni (26):

ρ
  a,b

=

Formula

= 1,164 kg/m3

Ekwazzjoni (25):

m
  f,T

=

Formula

= 90,0325 mg

Wara t-test:

| Ekwazzjoni (26): | ρ
  a,a | = | | = 1,176 kg/m3 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Ekwazzjoni (25): | m
  f,G | = | | = 91,7334 mg |
| Ekwazzjoni (27): | m
  p | = | 91,7334 mg – 90,0325  mg | = 1,7009 mg |

Ekwazzjoni (26):

ρ
  a,a

=

Formula

= 1,176 kg/m3

Ekwazzjoni (25):

m
  f,G

=

Formula

= 91,7334 mg

Ekwazzjoni (27):

m
  p

=

91,7334 mg – 90,0325  mg

= 1,7009 mg

Pass 3: Kalkolu tal-emissjoni tal-massa tal-partikuli (paragrafu 8.4.3.2.2):

| Ekwazzjoni (45): | m
  PM | = | | = 1,253 g/test |
| --- | --- | --- | --- | --- |

Ekwazzjoni (45):

m
  PM

=

Formula

= 1,253 g/test

Pass 4: Kalkolu tal-emissjoni speċifika (paragrafu 8.6.3):

| Ekwazzjoni (69): | e
  PM | = | 1,253 / 40 | = 0,031 g/kWh |
| --- | --- | --- | --- | --- |

Ekwazzjoni (69):

e
  PM

=

1,253 / 40

= 0,031 g/kWh

APPENDIĊI 7

INSTALLAZZJONI TA’ AWŻILJARJI U TAGĦMIR GĦAT-TEST TAL-EMISSJONIJIET

| Numru | Awżiljarji | Imwaħħla għat-test tal-emissjonijiet |
| --- | --- | --- |
| 1 | Sistema tal-bokka | |
| Manifold tal-bokka | Iva |
| Sistema ta’ kontroll tal-emissjonijiet tal-crankcase | Iva |
| Apparat ta’ kontroll għal sistema ta’ manifold tal-bokka b’induzzjoni doppja | Iva |
| Miter tal-fluss tal-arja | Iva |
| Tubi tal-bokka tal-arja | Iva, jew tagħmir tal-kompartiment tat-test |
| Filtru tal-arja | Iva, jew tagħmir tal-kompartiment tat-test |
| Sajlenser tal-arja | Iva, jew tagħmir tal-kompartiment tat-test |
| Apparat li jillimita l-veloċità | Iva |
| 2 | Apparat ta’ tisħin tal-induzzjoni tal-manifold tal-bokka | Iva, jekk possibbli għandu jiġi ssettjat fl-iżjed kundizzjoni favorevoli |
| 3 | Sistema tal-egżost | |
| Manifold tal-egżost | Iva |
| Pajpijiet konnettivi | Iva |
| Sajlenser | Iva |
| Tubu tal-egżost | Iva |
| Brejk tal-egżost | Le, jew miftuħ għal kollox |
| Apparat għall-iċċarġjar tal-pressjoni | Iva |
| 4 | Pompa ta’ forniment tal-fjuwil | Iva |
| 5 | Tagħmir għal magni li jaħdmu bil-gass | |
| Sistema ta’ kontroll elettroniku, miter tal-fluss tal-arja, eċċ. | Iva |
| Apparat li jnaqqas il-pressjoni | Iva |
| Evaporatur | Iva |
| Mekkaniżmu ta’ taħlit | Iva |
| 6 | Tagħmir għall-injezzjoni tal-fjuwil | |
| Prefiltru | Iva |
| Filtru | Iva |
| Pompa | Iva |
| Pajp tal-pressjoni għolja | Iva |
| Injettur | Iva |
| Valv tal-bokka tal-arja | Iva |
| Sistema ta’ kontroll elettroniku, sensers, eċċ. | Iva |
| Regolatur/sistema ta’ kontroll | Iva |
| Waqfien awtomatiku tat-tagħbija sħiħa għall-ixtilliera ta’ kontroll skont il-kundizzjonijiet atmosferiċi | Iva |
| 7 | Tagħmir għat-tkessiħ tal-likwidu | |
| Radjatur | Le |
| Fann | Le |
| Għata tal-fann | Le |
| Pompa tal-ilma | Iva |
| Termostat | Iva, jista’ jitwaħħal miftuħ għal kollox |
| 8 | Tkessiħ tal-arja | |
| Għata | Le |
| Fann jew Blower | Le |
| Apparat li jirregola t-temperatura | Le |
| 9 | Tagħmir elettriku | |
| Ġeneratur | Le |
| Bobina jew bobini | Iva |
| Wajers | Iva |
| Sistema ta’ kontroll elettroniku | Iva |
| 10 | Tagħmir tal-iċċarġjar tal-arja tal-bokka | |
| Kompressur imħaddem jew direttament mill-magna u/jew mill-gassijiet tal-egżost | Iva |
| Apparat li jkessaħ l-arja taċ-ċarġ | Iva, jew is-sistema tal-kompartiment tat-test |
| Pompa tal-likwidu li jkessaħ jew fann (imħaddma mill-magna) | Le |
| Apparat ta’ kontroll tal-fluss tal-likwidu li jkessaħ | Iva |
| 11 | Apparat kontra t-tniġġis (sistema ta’ trattament wara l-egżost) | Iva |
| 12 | Tagħmir tal-istartjar | Iva, jew is-sistema tal-kompartiment tat-test |
| 13 | Pompa taż-żejt lubrifikanti | Iva |

Numru

Awżiljarji

Imwaħħla għat-test tal-emissjonijiet

1

Sistema tal-bokka

Manifold tal-bokka

Iva

Sistema ta’ kontroll tal-emissjonijiet tal-crankcase

Iva

Apparat ta’ kontroll għal sistema ta’ manifold tal-bokka b’induzzjoni doppja

Iva

Miter tal-fluss tal-arja

Iva

Tubi tal-bokka tal-arja

Iva, jew tagħmir tal-kompartiment tat-test

Filtru tal-arja

Iva, jew tagħmir tal-kompartiment tat-test

Sajlenser tal-arja

Iva, jew tagħmir tal-kompartiment tat-test

Apparat li jillimita l-veloċità

Iva

2

Apparat ta’ tisħin tal-induzzjoni tal-manifold tal-bokka

Iva, jekk possibbli għandu jiġi ssettjat fl-iżjed kundizzjoni favorevoli

3

Sistema tal-egżost

Manifold tal-egżost

Iva

Pajpijiet konnettivi

Iva

Sajlenser

Iva

Tubu tal-egżost

Iva

Brejk tal-egżost

Le, jew miftuħ għal kollox

Apparat għall-iċċarġjar tal-pressjoni

Iva

4

Pompa ta’ forniment tal-fjuwil

Iva

5

Tagħmir għal magni li jaħdmu bil-gass

Sistema ta’ kontroll elettroniku, miter tal-fluss tal-arja, eċċ.

Iva

Apparat li jnaqqas il-pressjoni

Iva

Evaporatur

Iva

Mekkaniżmu ta’ taħlit

Iva

6

Tagħmir għall-injezzjoni tal-fjuwil

Prefiltru

Iva

Filtru

Iva

Pompa

Iva

Pajp tal-pressjoni għolja

Iva

Injettur

Iva

Valv tal-bokka tal-arja

Iva

Sistema ta’ kontroll elettroniku, sensers, eċċ.

Iva

Regolatur/sistema ta’ kontroll

Iva

Waqfien awtomatiku tat-tagħbija sħiħa għall-ixtilliera ta’ kontroll skont il-kundizzjonijiet atmosferiċi

Iva

7

Tagħmir għat-tkessiħ tal-likwidu

Radjatur

Le

Fann

Le

Għata tal-fann

Le

Pompa tal-ilma

Iva

Termostat

Iva, jista’ jitwaħħal miftuħ għal kollox

8

Tkessiħ tal-arja

Għata

Le

Fann jew Blower

Le

Apparat li jirregola t-temperatura

Le

9

Tagħmir elettriku

Ġeneratur

Le

Bobina jew bobini

Iva

Wajers

Iva

Sistema ta’ kontroll elettroniku

Iva

10

Tagħmir tal-iċċarġjar tal-arja tal-bokka

Kompressur imħaddem jew direttament mill-magna u/jew mill-gassijiet tal-egżost

Iva

Apparat li jkessaħ l-arja taċ-ċarġ

Iva, jew is-sistema tal-kompartiment tat-test

Pompa tal-likwidu li jkessaħ jew fann (imħaddma mill-magna)

Le

Apparat ta’ kontroll tal-fluss tal-likwidu li jkessaħ

Iva

11

Apparat kontra t-tniġġis (sistema ta’ trattament wara l-egżost)

Iva

12

Tagħmir tal-istartjar

Iva, jew is-sistema tal-kompartiment tat-test

13

Pompa taż-żejt lubrifikanti

Iva

Immodifika l-Anness 9 B

It-titlu, jiġi emendat biex jaqra:

“REKWIŻITI TEKNIĊI GĦAL SISTEMI DIJANJOSTIĊI ABBORD (OBD)”

Paragrafu 1, jiġi emendat biex jaqra:

| “1. | APPLIKABBILTÀ
  Dan l-anness huwa applikabbli għal magni diżil jew magni li jaħdmu bil-gass (NG jew LPG) maħsuba sabiex jiġu mmuntati fuq vetturi tat-triq, iżda mhuwiex applikabbli għal magni li jaħdmu b’żewġ tipi ta’ fjuwil jew li jieħdu żewġ fjuwils. |
| --- | --- |

“1.

APPLIKABBILTÀ

Dan l-anness huwa applikabbli għal magni diżil jew magni li jaħdmu bil-gass (NG jew LPG) maħsuba sabiex jiġu mmuntati fuq vetturi tat-triq, iżda mhuwiex applikabbli għal magni li jaħdmu b’żewġ tipi ta’ fjuwil jew li jieħdu żewġ fjuwils.

Nota: L-Anness 9B huwa applikabbli minflok l-Anness 9A wara deċiżjoni tal-Partijiet Kontraenti, bil-kundizzjoni li jiġi applikat ukoll l-Anness 4B. Madankollu, f’każ li Parti Kontraenti tiddeċiedi li tapplika dan l-anness, xi rekwiżiti tal-Anness 9A xorta jista’ jibqgħu applikabbli fuq talba espliċita ta’ dik il-Parti Kontraenti, bil-kundizzjoni li dawn ir-rekwiżiti ma jmorrux kontra l-ispeċifikazzjonijiet ta’ dan l-anness.”

Paragrafu 3.35 jiġi emendat biex jaqra:

| “3.35. | ‘Ċiklu ta’ tisħin’ ifisser tħaddim suffiċjenti tal-magna sabiex it-temperatura tal-likwidu ta’ tkessiħ titla’ b’mill-anqas 22 K (22 °C / 40 °F) minn meta tkun ġiet startjata l-magna u tilħaq temperatura minima ta’ 333 K (60 °C / 140 °F) (2).” |
| --- | --- |

“3.35.

‘Ċiklu ta’ tisħin’ ifisser tħaddim suffiċjenti tal-magna sabiex it-temperatura tal-likwidu ta’ tkessiħ titla’ b’mill-anqas 22 K (22 °C / 40 °F) minn meta tkun ġiet startjata l-magna u tilħaq temperatura minima ta’ 333 K (60 °C / 140 °F) (2).”

Paragrafu 3.36, jiġi emendat biex jaqra:

| “3.36. | Abbrevjazzjonijiet






  CV | Ventilazzjoni tal-Crankcase |
| --- | --- | --- |
| DOC | Katalizzatur tal-Ossidazzjoni tad-Diżil |
| DPF | Filtru tal-Partikuli tad-Diżil jew Maqbad tal-Partikuli fosthom id-DPFs katalizzati u l-Imqabad li Jirriġeneraw Kontinwament (CRT) |
| DTC | Kodiċi dijanjostiku tal-problemi |
| EGR | Riċirkolazzjoni tal-Gass tal-Egżost |
| HC | Idrokarbonju |
| LNT | Maqbad konċiż tan-NOx (jew assorbitur tan-NO) |
| LPG | Gass Likwidu tal-Petroljum |
| MECS | Strateġija ta’ Kontroll tal-Emissjoni ta’ Malfunzjoni |
| NG | Gass Naturali |
| NOx | Ossidi tan-Nitroġenu |
| OTL | Limitu Minimu tal-OBD |
| PM | Materja bil-Partikuli |
| SCR | Tnaqqis Katalittiku Selettiv |
| SW | Wajpers tal-Iskrin |
| TFF | Monitoraġġ tal-Ħsara Funzjonali Totali |
| VGT | Turboċarġer tal-Ġeometrija Varjabbli |
| VVT | Żamma tal-Ħin Varjabbli tal-Valv” |

“3.36.

Abbrevjazzjonijiet

CV

Ventilazzjoni tal-Crankcase

DOC

Katalizzatur tal-Ossidazzjoni tad-Diżil

DPF

Filtru tal-Partikuli tad-Diżil jew Maqbad tal-Partikuli fosthom id-DPFs katalizzati u l-Imqabad li Jirriġeneraw Kontinwament (CRT)

DTC

Kodiċi dijanjostiku tal-problemi

EGR

Riċirkolazzjoni tal-Gass tal-Egżost

HC

Idrokarbonju

LNT

Maqbad konċiż tan-NOx (jew assorbitur tan-NO)

LPG

Gass Likwidu tal-Petroljum

MECS

Strateġija ta’ Kontroll tal-Emissjoni ta’ Malfunzjoni

NG

Gass Naturali

NOx

Ossidi tan-Nitroġenu

OTL

Limitu Minimu tal-OBD

PM

Materja bil-Partikuli

SCR

Tnaqqis Katalittiku Selettiv

SW

Wajpers tal-Iskrin

TFF

Monitoraġġ tal-Ħsara Funzjonali Totali

VGT

Turboċarġer tal-Ġeometrija Varjabbli

VVT

Żamma tal-Ħin Varjabbli tal-Valv”

Il-Paragrafu 4.3, jiġi emendat biex jaqra:

| “4.3. | Rekwiżiti għar-reġistrazzjoni ta’ informazzjoni tal-OBD
  Meta malfunzjoni ...
  Meta malfunzjoni kkonfermata u attiva ma tkunx għadha rilevata mis-sistema matul sekwenza kompleta ta’ tħaddim, hija għandha tingħata l-istatus preċedentement attiv mal-bidu tas-sekwenza ta’ tħaddim li jmiss u żżomm dak l-istatus sakemm l-informazzjoni tal-OBD assoċjata ma’ din il-malfunzjoni tiġi mħassra b’għodda tal-iskannjar jew imħassra mill-memorja tal-kompjuter skont il-paragrafu 4.4.” |
| --- | --- |

“4.3.

Rekwiżiti għar-reġistrazzjoni ta’ informazzjoni tal-OBD

Meta malfunzjoni ...

Meta malfunzjoni kkonfermata u attiva ma tkunx għadha rilevata mis-sistema matul sekwenza kompleta ta’ tħaddim, hija għandha tingħata l-istatus preċedentement attiv mal-bidu tas-sekwenza ta’ tħaddim li jmiss u żżomm dak l-istatus sakemm l-informazzjoni tal-OBD assoċjata ma’ din il-malfunzjoni tiġi mħassra b’għodda tal-iskannjar jew imħassra mill-memorja tal-kompjuter skont il-paragrafu 4.4.”

Paragrafu 4.7.1.2, punt (l), ikkoreġi “DTCs attivi Klassi B1” biex jaqra “DTCs attivi għall-Klassi B1”.

Paragrafu 5.2.3, jiġi emendat biex jaqra:

| “5.2.3. | Livell baxx ta’ fjuwil
  Il-fabbrikanti jistgħu jitolbu l-approvazzjoni biex jiddiżattivaw is-sistemi ta’ moniteraġġ li huma affettwati minn livell / pressjoni baxxi tal-fjuwil jew li qed jitilfu l-fjuwil (eż. id-dijanjosi ta’ malfunzjoni tas-sistema ta’ teħid tal-fjuwil jew misfiring) kif ġej: | DIŻIL | GASS |
| --- | --- | --- | --- |
| NG | LPG |
| (a) | Il-livell baxx tal-fjuwil ikkunsidrat għal tali diżattivazzjoni ma għandux jaqbeż il-100 litru jew l-20 fil-mija tal-kapaċità nominali tat-tank tal-fjuwil, skont liema jkun l-inqas. |

“5.2.3.

Livell baxx ta’ fjuwil

Il-fabbrikanti jistgħu jitolbu l-approvazzjoni biex jiddiżattivaw is-sistemi ta’ moniteraġġ li huma affettwati minn livell / pressjoni baxxi tal-fjuwil jew li qed jitilfu l-fjuwil (eż. id-dijanjosi ta’ malfunzjoni tas-sistema ta’ teħid tal-fjuwil jew misfiring) kif ġej:

DIŻIL

GASS

NG

LPG

(a)

Il-livell baxx tal-fjuwil ikkunsidrat għal tali diżattivazzjoni ma għandux jaqbeż il-100 litru jew l-20 fil-mija tal-kapaċità nominali tat-tank tal-fjuwil, skont liema jkun l-inqas.

X

X

| (b) | Il-pressjoni baxxa tal-fjuwil fit-tank ikkunsidrata għal tali diżattivazzjoni ma għandhiex taqbeż l-20 fil-mija tal-pressjoni nominali tal-fjuwil fit-tank. |
| --- | --- |

(b)

Il-pressjoni baxxa tal-fjuwil fit-tank ikkunsidrata għal tali diżattivazzjoni ma għandhiex taqbeż l-20 fil-mija tal-pressjoni nominali tal-fjuwil fit-tank.

X”

Żid paragrafu 5.2.8 ġdid, biex jaqra:

| “5.2.8. | Mili mill-ġdid bil-fjuwil
  Wara mili mill-ġdid bil-fjuwil, il-fabbrikant ta’ vettura li taħdem bil-gass jista’ jiddiżattiva temporanjament is-sistema OBD meta s-sistema tkun trid tadatta għar-rikonixximent bl-ECU ta’ bidla fil-kwalità u l-kompożizzjoni tal-fjuwil.
  Is-sistema OBD għandha terġa’ tiġi attivata malli jintgħaraf il-fjuwil il-ġdid u jerġgħu jiġu aġġustati l-parametri tal-magna. Din id-diżattivazzjoni għandha tkun limitata għal massimu ta’ 10 minuti.” |
| --- | --- |

“5.2.8.

Mili mill-ġdid bil-fjuwil

Wara mili mill-ġdid bil-fjuwil, il-fabbrikant ta’ vettura li taħdem bil-gass jista’ jiddiżattiva temporanjament is-sistema OBD meta s-sistema tkun trid tadatta għar-rikonixximent bl-ECU ta’ bidla fil-kwalità u l-kompożizzjoni tal-fjuwil.

Is-sistema OBD għandha terġa’ tiġi attivata malli jintgħaraf il-fjuwil il-ġdid u jerġgħu jiġu aġġustati l-parametri tal-magna. Din id-diżattivazzjoni għandha tkun limitata għal massimu ta’ 10 minuti.”

Paragrafu 6, jiġi emendat biex jaqra (jiżdied subparagrafu ġdid (d)):

| “6. | REKWIŻITI TA’ DIMOSTRAZZJONI
  ...






  (d) | proċedura għall-għażla tal-fjuwil ta’ referenza fil-każ ta’ magna li taħdem bil-gass” |
| --- | --- | --- |

“6.

REKWIŻITI TA’ DIMOSTRAZZJONI

...

(d)

proċedura għall-għażla tal-fjuwil ta’ referenza fil-każ ta’ magna li taħdem bil-gass”

Paragrafu 6.1.1, subparagrafu (a), ikkoreġi “missjoni biex taqra” emissjoni.

Paragrafu 6.3., jiġi emendat biex jaqra:

| “6.3. | Proċeduri għad-dimostrazzjoni tar-rendiment tal-OBD
  Il-fabbrikant għandu ...
  Fil-paragrafi li ġejjin hemm imniżżla r-rekwiżiti għad-dimostrazzjoni tar-rendiment tal-OBD, inklużi r-rekwiżiti għall-ittestjar. In-numru ta’ testijiet għandu jkun erba’ darbiet in-numru ta’ familji tal-magna kkunsidrati fi ħdan il-familja OBD tal-emissjonijiet, iżda ma għandux ikun inqas minn 8.
  Il-moniters magħżula għandhom jirriflettu t-tipi differenti ta’ moniters imsemmija fil-paragrafu 4.2. (jiġifieri l-moniteraġġ tal-limitu tal-emissjoni, il-moniteraġġ tar-rendiment, il-moniteraġġ tal-ħsara funzjonali totali, jew il-moniteraġġ tal-komponenti) b’mod ibbilanċjat tajjeb. Il-moniters magħżula għandhom jirriflettu wkoll il-punti differenti elenkati fl-Appendiċi 3 ta’ dan l-anness b’mod ibbilanċjat tajjeb.” |
| --- | --- |

“6.3.

Proċeduri għad-dimostrazzjoni tar-rendiment tal-OBD

Il-fabbrikant għandu ...

Fil-paragrafi li ġejjin hemm imniżżla r-rekwiżiti għad-dimostrazzjoni tar-rendiment tal-OBD, inklużi r-rekwiżiti għall-ittestjar. In-numru ta’ testijiet għandu jkun erba’ darbiet in-numru ta’ familji tal-magna kkunsidrati fi ħdan il-familja OBD tal-emissjonijiet, iżda ma għandux ikun inqas minn 8.

Il-moniters magħżula għandhom jirriflettu t-tipi differenti ta’ moniters imsemmija fil-paragrafu 4.2. (jiġifieri l-moniteraġġ tal-limitu tal-emissjoni, il-moniteraġġ tar-rendiment, il-moniteraġġ tal-ħsara funzjonali totali, jew il-moniteraġġ tal-komponenti) b’mod ibbilanċjat tajjeb. Il-moniters magħżula għandhom jirriflettu wkoll il-punti differenti elenkati fl-Appendiċi 3 ta’ dan l-anness b’mod ibbilanċjat tajjeb.”

Paragrafu 6.3.2, jiġi emendat biex jaqra (ikkoreġi wkoll in-nota tal-qiegħ 10):

| “6.3.2. | Proċeduri biex jiġi kkwalifikat komponent (jew sistema) deterjorat(a)
  Dan il-paragrafu japplika għall-każijiet fejn il-malfunzjoni magħżula għal test ta’ dimostrazzjoni tal-OBD tkun immoniterjata skont l-emissjonijiet fil-parti ta’ wara tal-pajp (10) (moniteraġġ tal-limitu ta’ emissjoni - ara l-paragrafu 4.2) u huwa meħtieġ li l-fabbrikant juri, b’test tal-emissjoni, il-kwalifika ta’ dak il-komponent deterjorat. |
| --- | --- |

“6.3.2.

Proċeduri biex jiġi kkwalifikat komponent (jew sistema) deterjorat(a)

Dan il-paragrafu japplika għall-każijiet fejn il-malfunzjoni magħżula għal test ta’ dimostrazzjoni tal-OBD tkun immoniterjata skont l-emissjonijiet fil-parti ta’ wara tal-pajp (10) (moniteraġġ tal-limitu ta’ emissjoni - ara l-paragrafu 4.2) u huwa meħtieġ li l-fabbrikant juri, b’test tal-emissjoni, il-kwalifika ta’ dak il-komponent deterjorat.

Daħħal paragrafu 6.5. ġdid, biex jaqra:

| “6.5. | Proċedura għall-għażla tal-fjuwil ta’ referenza fil-każ ta’ magna li taħdem bil-gass
  Il-wiri tal-prestazzjoni tal-OBD u l-klassifikazzjoni tal-malfunzjoni għandhom isiru billi jintuża wieħed mill-fjuwils ta’ referenza msemmija fl-Anness 5 li bihom tkun imfassla biex taħdem il-magna.
  L-għażla ta’ dan il-fjuwil ta’ referenza ssir mill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip, li għandha tipprovdi żmien suffiċjenti għal-laboratorju tat-test sabiex jipprovdi l-fjuwil ta’ referenza magħżul” |
| --- | --- |

“6.5.

Proċedura għall-għażla tal-fjuwil ta’ referenza fil-każ ta’ magna li taħdem bil-gass

Il-wiri tal-prestazzjoni tal-OBD u l-klassifikazzjoni tal-malfunzjoni għandhom isiru billi jintuża wieħed mill-fjuwils ta’ referenza msemmija fl-Anness 5 li bihom tkun imfassla biex taħdem il-magna.

L-għażla ta’ dan il-fjuwil ta’ referenza ssir mill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip, li għandha tipprovdi żmien suffiċjenti għal-laboratorju tat-test sabiex jipprovdi l-fjuwil ta’ referenza magħżul”

Paragrafu 7.2, jiġi emendat biex jaqra:

| “7.2. | Testijiet applikabbli
  Fil-kuntest ta’ dan l-anness:






  (a) | iċ-ċiklu tat-test tal-emissjonijiet huwa ċ-ċiklu tat-test użat għall-kejl tal-emissjonijiet irregolati meta jiġu kkwalifikati komponent jew sistema deterjorat(a), |
| --- | --- | --- |

“7.2.

Testijiet applikabbli

Fil-kuntest ta’ dan l-anness:

(a)

iċ-ċiklu tat-test tal-emissjonijiet huwa ċ-ċiklu tat-test użat għall-kejl tal-emissjonijiet irregolati meta jiġu kkwalifikati komponent jew sistema deterjorat(a),

| (b) | iċ-ċiklu tat-test OBD huwa ċ-ċiklu tat-test użat sabiex tintwera l-kapaċità tal-moniters OBD li jirrilevaw il-malfunzjonijiet.” |
| --- | --- |

(b)

iċ-ċiklu tat-test OBD huwa ċ-ċiklu tat-test użat sabiex tintwera l-kapaċità tal-moniters OBD li jirrilevaw il-malfunzjonijiet.”

Paragrafu 7.2.2, jiġi emendat biex jaqra (titneħħa l-kelma “Armonizzat mad-dinja kollha”):

| “7.2.2. | Ċiklu tat-test OBD
  Iċ-ċiklu tat-test OBD ikkunsidrat f’dan l-anness huwa l-parti sħuna taċ-ċiklu WHTC kif deskritt fl-Anness 4B.
  Fuq talba tal-fabbrikant u wara l-approvazzjoni tal-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip, jista’ jintuża ċiklu tat-test OBD alternattiv (eż. il-parti kiesħa taċ-ċiklu WHTC) għal moniter speċifiku. It-talba għandu jkun fiha dokumentazzjoni (konsiderazzjonijiet tekniċi, simulazzjoni, riżultati tat-test, eċċ) li juru li:






  (a) | iċ-ċiklu tat-test mitlub, adatt sabiex juri l-moniteraġġ, iseħħ taħt kundizzjonijiet reali tas-sewqan, u, |
| --- | --- | --- |

“7.2.2.

Ċiklu tat-test OBD

Iċ-ċiklu tat-test OBD ikkunsidrat f’dan l-anness huwa l-parti sħuna taċ-ċiklu WHTC kif deskritt fl-Anness 4B.

Fuq talba tal-fabbrikant u wara l-approvazzjoni tal-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip, jista’ jintuża ċiklu tat-test OBD alternattiv (eż. il-parti kiesħa taċ-ċiklu WHTC) għal moniter speċifiku. It-talba għandu jkun fiha dokumentazzjoni (konsiderazzjonijiet tekniċi, simulazzjoni, riżultati tat-test, eċċ) li juru li:

(a)

iċ-ċiklu tat-test mitlub, adatt sabiex juri l-moniteraġġ, iseħħ taħt kundizzjonijiet reali tas-sewqan, u,

| (b) | il-parti s-sħuna taċ-ċiklu WHTC tidher bħala inqas adatta għall-moniteraġġ ikkunsidrat (eż. moniteraġġ tal-konsum tal-fluwidu).” |
| --- | --- |

(b)

il-parti s-sħuna taċ-ċiklu WHTC tidher bħala inqas adatta għall-moniteraġġ ikkunsidrat (eż. moniteraġġ tal-konsum tal-fluwidu).”

Paragrafu 8.1.3, jiġi kkoreġut biex jaqra:

| “8.1.3. | Dokumentazzjoni assoċjata mal-familja OBD ta’ emissjoni
  ...
  Barra minn hekk, il-fabbrikant għandu jipprovdi lista tal-input u l-output elettroniċi kollha u identifikazzjoni tal-protokoll ta’ komunikazzjoni utilizzat minn kull familja OBD ta’ emissjoni.” |
| --- | --- |

“8.1.3.

Dokumentazzjoni assoċjata mal-familja OBD ta’ emissjoni

...

Barra minn hekk, il-fabbrikant għandu jipprovdi lista tal-input u l-output elettroniċi kollha u identifikazzjoni tal-protokoll ta’ komunikazzjoni utilizzat minn kull familja OBD ta’ emissjoni.”

Anness 9B, Appendiċi 2, ikkoreġi l-ewwel paragrafu biex jaqra:

“Dan l-appendiċi għandu l-għan li jispjega r-rekwiżiti stabbiliti fil-paragrafi 4.3 u 4.6.5 ta’ dan l-anness.”

Anness 9B, Appendiċi 3, jiġi emendat biex jaqra (inklużjoni wkoll ta’ punt 15 ġdid):

“REKWIŻITI TA’ MONITORAĠĠ

Il-punti ta’ dan l-appendiċi jelenkaw is-sistemi jew il-komponenti li hemm bżonn jiġu mmoniterjati mis-sistema OBD, skont il-paragrafu 4.2. Sakemm ma jkunx speċifikat mod ieħor, ir-rekwiżiti japplikaw kemm għall-magni diżil kif ukoll għall-magni li jaħdmu bil-gass.

PUNT 1

MONITORAĠĠ TAL-KOMPONENTI ELETTRIĊI / ELETTRONIĊI

Il-komponenti elettriċi/elettroniċi użati biex jikkontrollaw jew jimmoniterjaw is-sistemi ta’ kontroll tal-emissjoni deskritti f’dan l-appendiċi għandhom ikunu suġġetti għal Monitoraġġ tal-Komponenti skont id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 4.2 ta’ dan l-anness. Dan jinkludi, iżda mhuwiex limitat għal, sondi tal-pressjoni, sondi tat-temperatura, sondi tal-gass tal-egżost, u sensers tal-ossiġnu meta jkunu preżenti, knock sondi, injettur(i) tal-fjuwil fl-egżost jew tar-reaġent, berners li fihom l-egżost u elementi ta’ tisħin, plaggs inkandexxenti, ħiters tal-arja li tidħol.

Kull fejn ikun jeżisti ċirkwit elettriku li jikkontrolla, is-sistema OBD għandha timmoniterja l-kapaċità tas-sistema li żżomm il-kontroll tar-reazzjoni kif iddisinjat (eż. biex iddaħħal il-kontroll tar-reazzjoni fl-intervall tal-ħin speċifikat mill-fabbrikant, is-sistema tonqos milli żżomm il-kontroll tar-reazzjoni, il-kontroll tar-reazzjoni jkun uża l-aġġustament kollu permess mill-fabbrikant) – il-moniteraġġ tal-komponent.

Nota: Dawn id-dispożizzjonijiet japplikaw għall-komponenti elettriċi-elettroniċi kollha, anki jekk ikunu jappartjentu għal xi wieħed mill-moniters deskritti fil-punti l-oħra ta’ dan l-appendiċi.

PUNT 2

SISTEMA DPF

Is-sistema OBD għandha timmoniterja l-elementi li ġejjin tas-sistema DPF fuq magni hekk mgħammra għal tħaddim korrett:

| (a) | Substrat tad-DPF: il-preżenza tas-substrat tad-DPF – il-moniteraġġ tal-ħsara funzjonali totali |
| --- | --- |

(a)

Substrat tad-DPF: il-preżenza tas-substrat tad-DPF – il-moniteraġġ tal-ħsara funzjonali totali

| (b) | Rendiment tad-DPF: is-sadd tad-DPF – il-ħsara funzjonali totali |
| --- | --- |

(b)

Rendiment tad-DPF: is-sadd tad-DPF – il-ħsara funzjonali totali

| (c) | Rendiment tad-DPF: proċessi ta’ ffiltrar u riġenerazzjoni (eż. akkumulazzjoni ta’ partikuli matul il-proċess ta’ ffiltrar u tneħħija tal-partikuli matul proċess ta’ riġenerazzjoni sfurzata) – moniteraġġ tar-rendiment (pereżempju, l-evalwazzjoni tal-proprjetajiet tad-DPF li jistgħu jitkejlu bħal kontropressjoni jew pressjoni differenzjali, li tista’ ma tosservax il-modalitajiet kollha ta’ ħsara li jnaqqsu l-effiċjenza tal-qbid). |
| --- | --- |

(c)

Rendiment tad-DPF: proċessi ta’ ffiltrar u riġenerazzjoni (eż. akkumulazzjoni ta’ partikuli matul il-proċess ta’ ffiltrar u tneħħija tal-partikuli matul proċess ta’ riġenerazzjoni sfurzata) – moniteraġġ tar-rendiment (pereżempju, l-evalwazzjoni tal-proprjetajiet tad-DPF li jistgħu jitkejlu bħal kontropressjoni jew pressjoni differenzjali, li tista’ ma tosservax il-modalitajiet kollha ta’ ħsara li jnaqqsu l-effiċjenza tal-qbid).

PUNT 3

MONITORAĠĠ TAT-TNAQQIS KATALITTIKU SELETTIV (SCR)

Għall-fini ta’ dan il-Punt, is-SCR ifisser tnaqqis katalittiku selettiv jew mekkaniżmu ieħor ta’ katalizzatur NOx konċiż. Is-sistema OBD għandha timmoniterja l-elementi li ġejjin tas-sistema SCR fuq magni hekk mgħammra għal tħaddim korrett:

| (a) | sistema ta’ injezzjoni tar-reaġent attiv/intrużiv: il-kapaċità tas-sistema li tirregola t-twassil tar-reaġent b’mod xieraq, kemm jekk jitwassal permezz ta’ injezzjoni fl-egżost jew injezzjoni fiċ-ċilindru – moniteraġġ tar-rendiment. |
| --- | --- |

(a)

sistema ta’ injezzjoni tar-reaġent attiv/intrużiv: il-kapaċità tas-sistema li tirregola t-twassil tar-reaġent b’mod xieraq, kemm jekk jitwassal permezz ta’ injezzjoni fl-egżost jew injezzjoni fiċ-ċilindru – moniteraġġ tar-rendiment.

| (b) | Reaġent attiv/intrużiv: id-disponibbiltà abbord tar-reaġent, il-konsum xieraq tar-reaġent jekk jintuża reaġent li mhuwiex fjuwil (eż. l-urea) – moniteraġġ tar-rendiment. |
| --- | --- |

(b)

Reaġent attiv/intrużiv: id-disponibbiltà abbord tar-reaġent, il-konsum xieraq tar-reaġent jekk jintuża reaġent li mhuwiex fjuwil (eż. l-urea) – moniteraġġ tar-rendiment.

| (c) | Reaġent attiv/intrużiv: safejn ikun possibbli l-kwalità tar-reaġent, jekk jintuża reaġent li mhuwiex fjuwil (eż. l-urea) – moniteraġġ tar-rendiment. |
| --- | --- |

(c)

Reaġent attiv/intrużiv: safejn ikun possibbli l-kwalità tar-reaġent, jekk jintuża reaġent li mhuwiex fjuwil (eż. l-urea) – moniteraġġ tar-rendiment.

| (d) | L-effiċjenza ta’ konverżjoni tal-katalizzatur SCR: il-kapaċità SCR tal-katalizzatur li jikkonverti l-moniteraġġ tal-limitu tal-emissjonijiet ta’ NOx. |
| --- | --- |

(d)

L-effiċjenza ta’ konverżjoni tal-katalizzatur SCR: il-kapaċità SCR tal-katalizzatur li jikkonverti l-moniteraġġ tal-limitu tal-emissjonijiet ta’ NOx.

PUNT 4

MAQBAD TAN-NOX KONĊIŻ (LNT, JEW ASSORBITUR TAN-NOX)

Is-sistema OBD għandha timmoniterja l-elementi li ġejjin tas-sistema LNT fuq magni hekk mgħammra għal tħaddim korrett:

| (a) | kapaċità tal-LNT: il-kapaċità tas-sistema LNT li tassorbi/taħżen u tikkonverti n-NOx – moniteraġġ tar-rendiment. |
| --- | --- |

(a)

kapaċità tal-LNT: il-kapaċità tas-sistema LNT li tassorbi/taħżen u tikkonverti n-NOx – moniteraġġ tar-rendiment.

| (b) | sistema LNT ta’ injezzjoni ta’ reaġent attiv/intrużiv: il-kapaċità tas-sistema li tirregola t-twassil tar-reaġent b’mod xieraq, kemm jekk jitwassal permezz ta’ injezzjoni fl-egżost jew injezzjoni fiċ-ċilindru – moniteraġġ tar-rendiment. |
| --- | --- |

(b)

sistema LNT ta’ injezzjoni ta’ reaġent attiv/intrużiv: il-kapaċità tas-sistema li tirregola t-twassil tar-reaġent b’mod xieraq, kemm jekk jitwassal permezz ta’ injezzjoni fl-egżost jew injezzjoni fiċ-ċilindru – moniteraġġ tar-rendiment.

PUNT 5

MONITORAĠĠ TAL-KATALIZZATURi TAL-OSSIDAZZJONI (INKLUŻ KATALIZZATUR TAL-OSSIDAZZJONI TAD-DIŻIL - DOC)

Dan il-punt japplika għal katalizzaturi tal-ossidazzjoni li huma separati minn sistemi oħra ta’ trattament wara. Dawk li huma inklużi fis-sistema ta’ trattament wara huma koperti fil-punt xieraq ta’ dan l-appendiċi.

Is-sistema OBD għandha timmoniterja l-elementi li ġejjin tal-katalizzaturi tal-ossidazzjoni fuq magni hekk mgħammra għal tħaddim korrett:

| (a) | Effiċjenza ta’ konverżjoni tal-HC: il-kapaċità tal-katalizzaturi tal-ossidazzjoni li jikkonvertu l-HC ’il fuq mill-mekkaniżmi ta’ trattament wara – moniteraġġ ta’ ħsara funzjonali totali. |
| --- | --- |

(a)

Effiċjenza ta’ konverżjoni tal-HC: il-kapaċità tal-katalizzaturi tal-ossidazzjoni li jikkonvertu l-HC ’il fuq mill-mekkaniżmi ta’ trattament wara – moniteraġġ ta’ ħsara funzjonali totali.

| (b) | Effiċjenza ta’ konverżjoni tal-HC: il-kapaċità tal-katalizzaturi tal-ossidazzjoni li jikkonvertu l-HC ’l isfel minn mekkaniżmi oħra ta’ trattament wara – moniteraġġ ta’ ħsara funzjonali totali. |
| --- | --- |

(b)

Effiċjenza ta’ konverżjoni tal-HC: il-kapaċità tal-katalizzaturi tal-ossidazzjoni li jikkonvertu l-HC ’l isfel minn mekkaniżmi oħra ta’ trattament wara – moniteraġġ ta’ ħsara funzjonali totali.

PUNT 6

MONITORAĠĠ TAS-SISTEMA TA’ RIĊIRKOLAZZJONI TAL-GASS TAL-EGŻOST (EGR)

Is-sistema OBD għandha timmoniterja l-elementi li ġejjin tas-sistema EGR fuq magni hekk mgħammra għal tħaddim korrett:

| | DIŻIL | GASS |
| --- | --- | --- |
| (a1) | Fluss baxx/għoli tal-EGR: il-kapaċità tas-sistema EGR li żżomm ir-rata rikjesta tal-fluss tal-EGR, filwaqt li tosserva kemm ‘rata ta’ fluss baxxa wisq’ kif ukoll ‘rata ta’ fluss għolja wisq’ - moniteraġġ tal-limitu ta’ emissjoni. |

DIŻIL

GASS

(a1)

Fluss baxx/għoli tal-EGR: il-kapaċità tas-sistema EGR li żżomm ir-rata rikjesta tal-fluss tal-EGR, filwaqt li tosserva kemm ‘rata ta’ fluss baxxa wisq’ kif ukoll ‘rata ta’ fluss għolja wisq’ - moniteraġġ tal-limitu ta’ emissjoni.

X

| (a2) | Fluss baxx/għoli tal-EGR: il-kapaċità tas-sistema EGR li żżomm ir-rata rikjesta tal-fluss tal-EGR, filwaqt li tosserva kemm kundizzjonijiet ta’ ‘rata ta’ fluss baxxa wisq’ kif ukoll ‘rata ta’ fluss għolja wisq’ - moniteraġġ tal-prestazzjoni.
  (ir-rekwiżit ta’ moniteraġġ għandu jiġi diskuss aktar) |
| --- | --- |

(a2)

Fluss baxx/għoli tal-EGR: il-kapaċità tas-sistema EGR li żżomm ir-rata rikjesta tal-fluss tal-EGR, filwaqt li tosserva kemm kundizzjonijiet ta’ ‘rata ta’ fluss baxxa wisq’ kif ukoll ‘rata ta’ fluss għolja wisq’ - moniteraġġ tal-prestazzjoni.

(ir-rekwiżit ta’ moniteraġġ għandu jiġi diskuss aktar)

X

| (b) | Rispons bil-mod tal-azzjonatur EGR: il-kapaċità tas-sistema EGR li tikseb ir-rata ta’ fluss rikjesta fil-limitu tal-intervall ta’ ħin speċifikat mill-fabbrikant wara l-kmand – moniteraġġ tal-prestazzjoni. |
| --- | --- |

(b)

Rispons bil-mod tal-azzjonatur EGR: il-kapaċità tas-sistema EGR li tikseb ir-rata ta’ fluss rikjesta fil-limitu tal-intervall ta’ ħin speċifikat mill-fabbrikant wara l-kmand – moniteraġġ tal-prestazzjoni.

X

X

| (c) | Rendiment ta’ nuqqas ta’ tkessiħ tat-tagħmir li jkessaħ tal-EGR: il-kapaċità tas-sistema tat-tagħmir ta’ tkessiħ tal-EGR li tikseb ir-rendiment ta’ tkessiħ speċifikat mill-fabbrikant - moniteraġġ tar-rendiment. |
| --- | --- |

(c)

Rendiment ta’ nuqqas ta’ tkessiħ tat-tagħmir li jkessaħ tal-EGR: il-kapaċità tas-sistema tat-tagħmir ta’ tkessiħ tal-EGR li tikseb ir-rendiment ta’ tkessiħ speċifikat mill-fabbrikant - moniteraġġ tar-rendiment.

X

X

PUNT 7

MONITORAĠĠ TAS-SISTEMA TAL-FJUWIL

Is-sistema OBD għandha timmoniterja l-elementi li ġejjin tas-sistema tal-fjuwil fuq magni hekk mgħammra għal tħaddim korrett:

| | DIŻIL | GASS |
| --- | --- | --- |
| (a) | Kontroll tal-pressjoni tas-sistema tal-fjuwil: il-kapaċità tas-sistema tal-fjuwil li tikseb il-pressjoni tal-fjuwil rikjesta f’kontroll taċ-ċirkwit elettriku magħluq – moniteraġġ tar-rendiment. |

DIŻIL

GASS

(a)

Kontroll tal-pressjoni tas-sistema tal-fjuwil: il-kapaċità tas-sistema tal-fjuwil li tikseb il-pressjoni tal-fjuwil rikjesta f’kontroll taċ-ċirkwit elettriku magħluq – moniteraġġ tar-rendiment.

X

| (b) | Kontroll tal-pressjoni tas-sistema tal-fjuwil: il-kapaċità tas-sistema tal-fjuwil li tikseb il-pressjoni tal-fjuwil rikjesta f’kontroll taċ-ċirkwit elettriku magħluq fil-każ fejn is-sistema tkun mibnija b’mod li l-pressjoni tkun tista’ tiġi kkontrollata b’mod indipendenti minn parametri oħra - moniteraġġ tar-rendiment. |
| --- | --- |

(b)

Kontroll tal-pressjoni tas-sistema tal-fjuwil: il-kapaċità tas-sistema tal-fjuwil li tikseb il-pressjoni tal-fjuwil rikjesta f’kontroll taċ-ċirkwit elettriku magħluq fil-każ fejn is-sistema tkun mibnija b’mod li l-pressjoni tkun tista’ tiġi kkontrollata b’mod indipendenti minn parametri oħra - moniteraġġ tar-rendiment.

X

| (c) | Kemm iddum l-injezzjoni tal-fjuwil: il-kapaċità tas-sistema tal-fjuwil li tikseb iż-żamma tal-ħin tal-fjuwil rikjesta għal mill-inqas wieħed mill-episodji ta’ injezzjoni meta l-magna tkun mgħammra bis-sondi adattati – moniteraġġ tar-rendiment. |
| --- | --- |

(c)

Kemm iddum l-injezzjoni tal-fjuwil: il-kapaċità tas-sistema tal-fjuwil li tikseb iż-żamma tal-ħin tal-fjuwil rikjesta għal mill-inqas wieħed mill-episodji ta’ injezzjoni meta l-magna tkun mgħammra bis-sondi adattati – moniteraġġ tar-rendiment.

X

| (d) | Sistema tal-injezzjoni tal-fjuwil: il-kapaċità li żżomm il-proporzjon mixtieq ta’ arja-fjuwil (fosthom iżda mhux limitat għall-karatteristiċi ta’ awto-addattament) – moniteraġġ tar-rendiment. |
| --- | --- |

(d)

Sistema tal-injezzjoni tal-fjuwil: il-kapaċità li żżomm il-proporzjon mixtieq ta’ arja-fjuwil (fosthom iżda mhux limitat għall-karatteristiċi ta’ awto-addattament) – moniteraġġ tar-rendiment.

X

PUNT 8

TRATTAMENT TAL-ARJA U TURBOĊARĠER/SISTEMA TA’ KONTROLL TAL-PRESSJONI LI TQAWWI

Is-sistema OBD għandha timmoniterja l-elementi li ġejjin tat-Trattament tal-Arja u t-Turboċarġer/is-Sistema ta’ Kontroll tal-Pressjoni li Tqawwi fuq magni hekk mgħammra għal tħaddim korrett:

| | DIŻIL | GASS |
| --- | --- | --- |
| (a1) | Qawwa turbo nieqsa/żejda: il-kapaċità tas-sistema tal-qawwa turbo li żżomm il-pressjoni li tqawwi rikjesta, filwaqt li tosserva kundizzjonijiet kemm ta’ ‘pressjoni ta’ tqawwija baxxa wisq’ kif ukoll ta’ ‘pressjoni ta’ tqawwija għolja wisq’ - moniteraġġ tal-limitu ta’ emissjoni. |

DIŻIL

GASS

(a1)

Qawwa turbo nieqsa/żejda: il-kapaċità tas-sistema tal-qawwa turbo li żżomm il-pressjoni li tqawwi rikjesta, filwaqt li tosserva kundizzjonijiet kemm ta’ ‘pressjoni ta’ tqawwija baxxa wisq’ kif ukoll ta’ ‘pressjoni ta’ tqawwija għolja wisq’ - moniteraġġ tal-limitu ta’ emissjoni.

X

| (a2) | Qawwa turbo nieqsa/żejda: il-kapaċità tas-sistema tal-qawwa turbo li żżomm il-pressjoni li tqawwi rikjesta, filwaqt li tosserva kundizzjonijiet kemm ta’ ‘pressjoni ta’ tqawwija baxxa wisq’ kif ukoll ta’ ‘pressjoni ta’ tqawwija għolja wisq’ - moniteraġġ tal-prestazzjoni.
  (ir-rekwiżit ta’ moniteraġġ għandu jiġi diskuss aktar). |
| --- | --- |

(a2)

Qawwa turbo nieqsa/żejda: il-kapaċità tas-sistema tal-qawwa turbo li żżomm il-pressjoni li tqawwi rikjesta, filwaqt li tosserva kundizzjonijiet kemm ta’ ‘pressjoni ta’ tqawwija baxxa wisq’ kif ukoll ta’ ‘pressjoni ta’ tqawwija għolja wisq’ - moniteraġġ tal-prestazzjoni.

(ir-rekwiżit ta’ moniteraġġ għandu jiġi diskuss aktar).

X

| (b) | Rispons baxx tat-turbo ta’ ġeometrija varjabbli (VGT): Il-kapaċità tas-sistema VGT li tikseb il-ġeometrija rikjesta fil-limitu ta’ ħin speċifikat mill-fabbrikant – moniteraġġ tar-rendiment. |
| --- | --- |

(b)

Rispons baxx tat-turbo ta’ ġeometrija varjabbli (VGT): Il-kapaċità tas-sistema VGT li tikseb il-ġeometrija rikjesta fil-limitu ta’ ħin speċifikat mill-fabbrikant – moniteraġġ tar-rendiment.

X

X

| (c) | Tkessiħ tal-arja taċ-ċarġ: L-effiċjenza tas-sistema ta’ tkessiħ tal-arja taċ-ċarġ – ħsara funzjonali totali. |
| --- | --- |

(c)

Tkessiħ tal-arja taċ-ċarġ: L-effiċjenza tas-sistema ta’ tkessiħ tal-arja taċ-ċarġ – ħsara funzjonali totali.

X

X

PUNT 9

SISTEMA TAŻ-ŻAMMA TAL-ĦIN TAL-VALV VARJABBLI (VVT)

Is-sistema OBD għandha timmoniterja l-elementi li ġejjin tas-Sistema taż-Żamma tal-Ħin tal-Valv Varjabbli (VVT) fuq magni hekk mgħammra għal tħaddim korrett:

| (a) | Żball tal-mira tal-VVT: il-kapaċità tas-sistema VVT li tikseb iż-żamma tal-ħin rikjesta tal-valv – moniteraġġ tar-rendiment. |
| --- | --- |

(a)

Żball tal-mira tal-VVT: il-kapaċità tas-sistema VVT li tikseb iż-żamma tal-ħin rikjesta tal-valv – moniteraġġ tar-rendiment.

| (b) | Rispons baxx tal-VVT: il-kapaċità tas-sistema VVT li tikseb iż-żamma tal-ħin rikjesta tal-valv fil-limitu tal-intervall ta’ ħin speċifikat mill-fabbrikant wara l-kmand – moniteraġġ tar-rendiment. |
| --- | --- |

(b)

Rispons baxx tal-VVT: il-kapaċità tas-sistema VVT li tikseb iż-żamma tal-ħin rikjesta tal-valv fil-limitu tal-intervall ta’ ħin speċifikat mill-fabbrikant wara l-kmand – moniteraġġ tar-rendiment.

PUNT 10

MONITORAĠĠ TA’ MISFIRE

| | DIŻIL | GASS |
| --- | --- | --- |
| (a) | L-ebda preskrizzjoni. |

DIŻIL

GASS

(a)

L-ebda preskrizzjoni.

X

| (b) | Misfire li jista’ jikkaġuna ħsara fil-katalizzatur (eż. billi jimmoniterja ċertu perċentwali ta’ misfiring f’ċertu perjodu ta’ ħin) - moniteraġġ tar-rendiment
  (ir-rekwiżit ta’ moniteraġġ għandu jiġi diskuss aktar flimkien mal-punti 6 u 8). |
| --- | --- |

(b)

Misfire li jista’ jikkaġuna ħsara fil-katalizzatur (eż. billi jimmoniterja ċertu perċentwali ta’ misfiring f’ċertu perjodu ta’ ħin) - moniteraġġ tar-rendiment

(ir-rekwiżit ta’ moniteraġġ għandu jiġi diskuss aktar flimkien mal-punti 6 u 8).

X

PUNT 11

MONITORAĠĠ TAS-SISTEMA TA’ VENTILAZZJONI TAL-CRANKCASE

L-ebda preskrizzjoni.

PUNT 12

MONITORAĠĠ TAS-SISTEMA TA’ TKESSIĦ TAL-MAGNA

Is-sistema OBD għandha timmoniterja l-elementi li ġejjin tas-sistema ta’ tkessiħ tal-Magna għal tħaddim korrett:

| (a) | Temperatura tal-likwidu li jkessaħ il-magna (termostat): Termostat miftuħ. Il-fabbrikanti ma għandhomx bżonn jimmoniterjaw it-termostat jekk il-ħsara tiegħu ma tkun se tiddiżattiva l-ebda moniter ieħor tal-OBD – ħsara funzjonali totali. |
| --- | --- |

(a)

Temperatura tal-likwidu li jkessaħ il-magna (termostat): Termostat miftuħ. Il-fabbrikanti ma għandhomx bżonn jimmoniterjaw it-termostat jekk il-ħsara tiegħu ma tkun se tiddiżattiva l-ebda moniter ieħor tal-OBD – ħsara funzjonali totali.

Il-fabbrikanti ma għandhomx bżonn jimmoniterjaw it-temperatura tal-likwidu li jkessaħ il-magna jew is-senser tat-temperatura tal-likwidu li jkessaħ il-magna jekk it-temperatura tal-likwidu li jkessaħ il-magna jew is-senser tat-temperatura tal-likwidu li jkessaħ il-magna ma jintużax biex jippermetti l-kontroll taċ-ċirkwit elettriku/tar-reazzjoni tal-ebda sistema ta’ kontroll tal-emissjoni u/jew ma jkun se jiddiżattiva l-ebda moniter ieħor.

Il-fabbrikanti jistgħu jissospendu jew idewmu l-moniter għall-ħin biex tintlaħaq it-temperatura li tippermetti ċ-ċirkwit elettriku magħluq jekk il-magna tkun suġġetta għal kundizzjonijiet li jistgħu jwasslu għal dijanjosi falza (eż. it-tħaddim tal-magna mhux ingranata għal 50 sa 75 fil-mija tal-ħin tat-tisħin).

PUNT 13

MONITORAĠĠ TAS-SENSOR TAL-GASS TAL-EGŻOST U TAL-OSSIĠNU

Is-sistema OBD għandha timmoniterja:

| | DIŻIL | GASS |
| --- | --- | --- |
| (a) | l-elementi elettriċi tas-sondi tal-gass tal-egżost fuq magni hekk mgħammra għat-tħaddim tajjeb skont il-punt 1 ta’ dan l-appendiċi - moniteraġġ tal-komponenti. |

DIŻIL

GASS

(a)

l-elementi elettriċi tas-sondi tal-gass tal-egżost fuq magni hekk mgħammra għat-tħaddim tajjeb skont il-punt 1 ta’ dan l-appendiċi - moniteraġġ tal-komponenti.

X

X

| (b) | is-sondi tal-ossiġnu kemm Primarji kif ukoll Sekondarji (kontroll tal-fjuwil). Dawn is-sondi huma kkunsidrati bħala sondi tal-gass tal-egżost li għandhom jiġu mmoniterjati għal tħaddim korrett skont il-punt 1 ta’ dan l-appendiċi - moniteraġġ tal-komponenti. |
| --- | --- |

(b)

is-sondi tal-ossiġnu kemm Primarji kif ukoll Sekondarji (kontroll tal-fjuwil). Dawn is-sondi huma kkunsidrati bħala sondi tal-gass tal-egżost li għandhom jiġu mmoniterjati għal tħaddim korrett skont il-punt 1 ta’ dan l-appendiċi - moniteraġġ tal-komponenti.

X

PUNT 14

MONITORAĠĠ TAS-SISTEMA TA’ KONTROLL B’VELOĊITÀ MHUX INGRANATA

Is-sistema OBD għandha timmoniterja l-elementi elettriċi tas-sistemi ta’ kontroll b’veloċità mhux ingranata fuq magni hekk mgħammra għal tħaddim tajjeb skont il-punt 1 ta’ dan l-appendiċi.

PUNT 15

KATALIZZATUR BI TLIET NAĦAT

Is-sistema OBD għandha timmoniterja l-katalizzatur bi tliet naħat fuq magni hekk mgħammra għal tħaddim korrett:

| | DIŻIL | GASS |
| --- | --- | --- |
| (a) | Effiċjenza tal-Konverżjoni tal-Katalizzatur bi Tliet Naħat: il-kapaċità tal-katalizzatur li jikkonverti n-NOx u l-CO - moniteraġġ tar-rendiment. |

DIŻIL

GASS

(a)

Effiċjenza tal-Konverżjoni tal-Katalizzatur bi Tliet Naħat: il-kapaċità tal-katalizzatur li jikkonverti n-NOx u l-CO - moniteraġġ tar-rendiment.

X”

Anness 9B, Appendiċi 4, jiġi emendat biex jaqra:

“Rapport ta’ konformità teknika

Dan ir-rapport ...

RAPPORT TA’ KONFORMITÀ FINALI

Il-pakkett ta’ dokumentazzjoni u s-sistema OBD / il-familja OBD ta’ emissjoni deskritta fih jikkonformaw mar-rekwiżiti tar-regolament li ġej:

Regolament ... / verżjoni .../ data tal-infurzar .... / tip ta’ fjuwil ...

...”

Anness 9B, Appendiċi 4, punt 4, paragrafu 1.1, it-tabella, linja “Informazzjoni tat-test”, emenda “Fjuwil tal-ittestjar” biex taqra “Fjuwil ta’ referenza”.

Anness 9B, Appendiċi 5, tabella 3, tiġi emendata biex taqra:

“Tabella 3

Informazzjoni fakultattiva, jekk tintuża mis-sistema OBD jew dik ta’ emissjoni biex tattiva jew tiddiżattiva kwalunkwe informazzjoni tal-OBD

| | Freeze frame | Fluss ta’ dejta |
| --- | --- | --- |
| Il-livell tal-fjuwil jew il-pressjoni tal-fjuwil fit-tank (kif xieraq) | X | X |
| It-temperatura taż-żejt tal-magna | X | X |
| Il-veloċità tal-vettura | X | X |
| L-istat tal-addattament għall-kwalità tal-fjuwil (attiv/mhux attiv) fil-każ ta’ magna taħdem bil-gass | | X |
| Il-vultaġġ tas-sistema kompjuterizzata ta’ kontroll tal-magna (għaċ-ċippa ta’ kontroll prinċipali) | X | X” |

Freeze frame

Fluss ta’ dejta

Il-livell tal-fjuwil jew il-pressjoni tal-fjuwil fit-tank (kif xieraq)

X

X

It-temperatura taż-żejt tal-magna

X

X

Il-veloċità tal-vettura

X

X

L-istat tal-addattament għall-kwalità tal-fjuwil (attiv/mhux attiv) fil-każ ta’ magna taħdem bil-gass

X

Il-vultaġġ tas-sistema kompjuterizzata ta’ kontroll tal-magna (għaċ-ċippa ta’ kontroll prinċipali)

X

X”

Anness 9B, Appendiċi 5, tabella 4, tiġi emendata biex taqra:

“Tabella 4

Informazzjoni fakultattiva, jekk il-magna tkun mgħammra b’dan il-mod, tidentifika jew tikkalkula l-informazzjoni:

| | Freeze frame | Fluss ta’ dejta |
| --- | --- | --- |
| Pożizzjoni assoluta tal-pedala tal-aċċelleratur ... | X | X |
| ... | | |
| Output tas-senser tal-ossiġnu | | X |
| Output tas-senser tal-Ossiġnu Sekondarju (meta jkun imwaħħal) | | X |
| Output tas-senser tan-NOx | | X” |

Freeze frame

Fluss ta’ dejta

Pożizzjoni assoluta tal-pedala tal-aċċelleratur ...

X

X

...

Output tas-senser tal-ossiġnu

X

Output tas-senser tal-Ossiġnu Sekondarju (meta jkun imwaħħal)

X

Output tas-senser tan-NOx

X”

Daħħal Anness 9C ġdid, li jaqra:

ANNESS 9C

Rekwiżiti tekniċi għall-valutazzjoni tal-prestazzjoni waqt l-użu tas-sistemi dijanjostiċi abbord (OBD)

1.   APPLIKABILITÀ

Fil-verżjoni preżenti tiegħu, dan l-anness huwa applikabbli biss għal vetturi tat-triq mgħammra b’magna Diżil.

2.   (Riservat)

3.   DEFINIZZJONIJIET

3.1.   ‘Proporzjon tal-prestazzjoni Waqt l-Użu’

Il-proporzjon tal-prestazzjoni waqt l-użu (IUPR) ta’ moniter speċifiku m tas-sistema OBD huwa: IUPRm = Numeraturm / Denominaturm

3.2.   ‘Numeratur’

In-numeratur ta’ moniter speċifiku m (Numeraturm) huwa counter li jindika n-numru ta’ drabi li tħaddmet vettura b’mod li jkunu ġew inkontrati l-kundizzjonijiet ta’ moniteraġġ kollha neċessarji sabiex dan il-moniter isib malfunzjoni.

3.3.   ‘Denominatur’

Id-denominatur ta’ moniter speċifiku m (Denominaturm) huwa counter li jindika n-numru ta’ episodji ta’ sewqan tal-vettura, billi jiġu kkunsidrati l-kundizzjonijiet speċifiċi għal dak il-moniter speċifiku.

3.4.   ‘Denominatur Ġenerali’

Id-denominatur ġenerali huwa counter li jindika n-numru ta’ drabi li tħaddmet vettura, billi jiġu kkunsidrati l-kundizzjonijiet ġenerali.

3.5.   ‘Counter taċ-ċikli tal-ignixin’

Il-counter taċ-ċikli tal-ignixin huwa counter li jindika n-numru ta’ startjar tal-magna li tkun esperjenzat vettura.

3.6.   ‘Startjar tal-magna’

L-istartjar tal-magna jikkonsisti fit-tqabbid tal-ignixin, il-cranking u l-bidu tal-kombustjoni, u jitlesta meta l-veloċità tal-magna tilħaq 150 min–1 taħt il-veloċità normali, msaħħna, mhux ingranata.

3.7.   ‘Ċiklu ta’ sewqan’

Ċiklu ta’ sewqan ifisser sekwenza li tikkonsisti fl-istartjar tal-magna, perjodu ta’ tħaddim, tifi tal-magna, u l-ħin sakemm terġa’ tiġi startjata l-magna.

3.8.   Abbrevjazzjonijiet

| IUPR | Proporzjon tal-Prestazzjoni Waqt l-Użu |
| --- | --- |
| IUPRm | Proporzjon tal-Prestazzjoni Waqt l-Użu ta’ moniter speċifiku m |

IUPR

Proporzjon tal-Prestazzjoni Waqt l-Użu

IUPRm

Proporzjon tal-Prestazzjoni Waqt l-Użu ta’ moniter speċifiku m

4.   REKWIŻITI ĠENERALI

Is-sistema OBD għandu jkollha l-kapaċità li tittraċċa u tirreġistra dejta tal-prestazzjoni waqt l-użu (paragrafu 6) tal-moniters OBD speċifikati f’dan il-paragrafu, li taħżen din id-dejta fil-memorja tal-kompjuter u tikkomunikaha off-board meta tintalab (paragrafu 7).

Id-dejta tal-prestazzjoni waqt l-użu ta’ moniter tikkonsisti fin-numeratur u d-denominatur li jippermettu l-kalkolu tal-IUPR.

4.1.   Moniters tal-IUPR

4.1.1.   Gruppi ta’ moniters

Il-fabbrikanti għandhom jimplimentaw algoriżmi ta’ softwer fis-sistema OBD sabiex jittraċċaw u jirrappurtaw b’mod individwali dejta tal-prestazzjoni waqt l-użu tal-gruppi ta’ moniters imsemmija fl-Appendiċi 1 ta’ dan l-anness.

Il-fabbrikanti mhumiex meħtieġa li jimplimentaw algoriżmi ta’ softwer fis-sistema OBD sabiex jittraċċaw u jirrappurtaw b’mod individwali dejta tal-prestazzjoni waqt l-użu ta’ moniters li jaħdmu b’mod kontinwu kif definit fil-paragrafu 4.2.3 tal-Anness 9B jekk dawn il-moniters diġà jkunu parti minn wieħed mill-gruppi ta’ moniters imsemmija fl-Appendiċi 1 ta’ dan l-anness.

Id-dejta tal-prestazzjoni waqt l-użu tal-moniters assoċjati ma’ linji tal-egżost jew bankijiet tal-magna differenti fi ħdan grupp ta’ moniters, għandha tiġi traċċata u rreġistrata separatament kif speċifikat fil-paragrafu 6 u rrappurtata kif speċifikat fil-paragrafu 7.

4.1.2.   Moniters multipli

Għal kull grupp ta’ moniters li huma meħtieġa li jiġu rrappurtati mill-paragrafu 4.1.1, is-sistema OBD għandha tittraċċa separatament dejta tal-prestazzjoni waqt l-użu, kif speċifikat fil-paragrafu 6, għal kull wieħed mill-moniters speċifiċi li jappartjenu għal dak il-grupp.

4.2.   Limitazzjoni tal-użu tad-dejta dwar il-prestazzjoni waqt l-użu

Id-dejta dwar il-prestazzjoni waqt l-użu ta’ vettura waħda tintuża għall-evalwazzjoni statistika tal-prestazzjoni waqt l-użu tas-sistema OBD ta’ grupp akbar ta’ vetturi.

Kuntrarju għal dejta OBD oħra, id-dejta dwar il-prestazzjoni waqt l-użu ma tistax tintuża sabiex jinġibdu konklużjonijiet dwar il-kundizzjoni tajba għas-sewqan ta’ vettura individwali.

5.   REKWIŻITI GĦALL-KALKOLU TAL-PROPORZJONIJIET TAL-PRESTAZZJONI WAQT L-UŻU

5.1.   Kalkolu tal-proporzjon tal-prestazzjoni waqt l-użu

Għal kull moniter m ikkunsidrat fl-anness preżenti, il-proporzjon tal-prestazzjoni waqt l-użu huwa kkalkulat bil-formula li ġejja:

IUPRm = Numeraturm / Denominaturm

fejn in-Numeraturm u d-Denominaturm jiġu miżjuda skont l-ispeċifikazzjonijiet ta’ dan il-paragrafu.

5.1.1.   Rekwiżiti għall-proporzjon meta jiġi kkalkulat u maħżun mis-sistema

Kull proporzjon IUPRm għandu jkollu valur minimu ta’ żero u valur massimu ta’ 7,99527 b’riżoluzzjoni ta’ 0,000122. (7)

Proporzjon għal komponent speċifiku għandu jitqies li jkun żero kull meta n-numeratur korrispondenti jkun ugwali għal żero u d-denominatur korrispondenti ma jkunx żero.

Proporzjon għal komponent speċifiku għandu jitqies li huwa l-valur massimu ta’ 7,99527 jekk id-denominatur korrispondenti jkun żero u jekk il-valur proprju tan-numeratur diviż bid-denominatur jaqbeż il-valur massimu ta’ 7,99527.

5.2.   Rekwiżiti sabiex jiżdied in-numeratur

In-numeratur ma għandux jiżdied iżjed minn darba għal kull ċiklu ta’ sewqan.

In-numeratur għal moniter speċifiku għandu jiżdied fi żmien 10 sekondi jekk u jekk biss jiġu ssodisfati l-kriterji li ġejjin matul ċiklu wieħed ta’ sewqan:

| (a) | Tkun ġiet issodisfata kull kundizzjoni ta’ moniteraġġ meħtieġa sabiex il-moniter tal-komponent speċifiku jirrileva malfunzjoni u jaħżen DTC potenzjali, fosthom il-kriterji ta’ faċilitazzjoni, il-preżenza jew nuqqas ta’ DTCs relatati, tul suffiċjenti tal-ħin ta’ moniteraġġ, u kompiti dijanjostiċi ta’ prijorità eżekuttiva (eż. il-programm ‘A’ għandu jitwettaq qabel il-programm ‘B’).
  Nota: Sabiex jiżdied in-numeratur ta’ moniter speċifiku, jista’ ma jkunx biżżejjed li jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet kollha meħtieġa ta’ moniteraġġ biex dak il-moniter jistabbilixxi n-nuqqas ta’ malfunzjoni. |
| --- | --- |

(a)

Tkun ġiet issodisfata kull kundizzjoni ta’ moniteraġġ meħtieġa sabiex il-moniter tal-komponent speċifiku jirrileva malfunzjoni u jaħżen DTC potenzjali, fosthom il-kriterji ta’ faċilitazzjoni, il-preżenza jew nuqqas ta’ DTCs relatati, tul suffiċjenti tal-ħin ta’ moniteraġġ, u kompiti dijanjostiċi ta’ prijorità eżekuttiva (eż. il-programm ‘A’ għandu jitwettaq qabel il-programm ‘B’).

Nota: Sabiex jiżdied in-numeratur ta’ moniter speċifiku, jista’ ma jkunx biżżejjed li jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet kollha meħtieġa ta’ moniteraġġ biex dak il-moniter jistabbilixxi n-nuqqas ta’ malfunzjoni.

| (b) | Għall-moniters li jeħtieġu diversi stadji jew avvenimenti f’ċiklu wieħed ta’ sewqan sabiex jirrilevaw malfunzjoni, għandha tiġi ssodisfata kull kundizzjoni ta’ moniteraġġ neċessarja għall-avvenimenti kollha li jkunu tlestew. |
| --- | --- |

(b)

Għall-moniters li jeħtieġu diversi stadji jew avvenimenti f’ċiklu wieħed ta’ sewqan sabiex jirrilevaw malfunzjoni, għandha tiġi ssodisfata kull kundizzjoni ta’ moniteraġġ neċessarja għall-avvenimenti kollha li jkunu tlestew.

| (c) | Għall-moniters li jintużaw għal identifikazzjoni tal-ħsarat u li jaħdmu biss wara li jkun inħażen DTC potenzjali, in-numeratur u d-denominatur għandhom ikunu l-istess bħal dawk tal-moniter li jirrileva l-malfunzjoni oriġinali. |
| --- | --- |

(c)

Għall-moniters li jintużaw għal identifikazzjoni tal-ħsarat u li jaħdmu biss wara li jkun inħażen DTC potenzjali, in-numeratur u d-denominatur għandhom ikunu l-istess bħal dawk tal-moniter li jirrileva l-malfunzjoni oriġinali.

| (d) | Għall-moniters li jeħtieġu operazzjoni intrużiva sabiex jinvestigaw aktar il-preżenza ta’ malfunzjoni, il-fabbrikant jista’ jissottometti lill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip mod alternattiv sabiex jiżdied in-numeratur. Din l-alternattiva għandha tkun ekwivalenti għal dik li, kieku kien hemm malfunzjoni, kienet tippermetti li jiżdied in-numeratur. |
| --- | --- |

(d)

Għall-moniters li jeħtieġu operazzjoni intrużiva sabiex jinvestigaw aktar il-preżenza ta’ malfunzjoni, il-fabbrikant jista’ jissottometti lill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip mod alternattiv sabiex jiżdied in-numeratur. Din l-alternattiva għandha tkun ekwivalenti għal dik li, kieku kien hemm malfunzjoni, kienet tippermetti li jiżdied in-numeratur.

Għall-moniters li jaħdmu jew jagħlqu waqt operazzjoni bil-magna mitfija, in-numeratur għandu jiżdied fi żmien 10 sekondi wara li l-moniter ikun għalaq waqt operazzjoni bil-magna mitfija jew matul l-ewwel 10 sekondi tal-istartjar tal-magna fiċ-ċiklu tas-sewqan li jmiss.

5.3.   Rekwiżiti sabiex jiżdied id-denominatur

5.3.1.   Regoli ġenerali tal-inkrimentazzjoni

Id-denominatur għandu jiżdied darba kull ċiklu ta’ sewqan, jekk matul dan iċ-ċiklu ta’ sewqan

| (a) | id-denominatur ġenerali jiġi miżjud kif speċifikat fil-paragrafu 5.4, u |
| --- | --- |

(a)

id-denominatur ġenerali jiġi miżjud kif speċifikat fil-paragrafu 5.4, u

| (b) | id-denominatur ma jiġix diżattivat skont il-paragrafu 5.6, u |
| --- | --- |

(b)

id-denominatur ma jiġix diżattivat skont il-paragrafu 5.6, u

| (c) | meta jkun applikabbli, jiġu ssodisfati r-regoli speċifiċi addizzjonali tal-inkrimentazzjoni speċifikati fil-paragrafu 5.3.2. |
| --- | --- |

(c)

meta jkun applikabbli, jiġu ssodisfati r-regoli speċifiċi addizzjonali tal-inkrimentazzjoni speċifikati fil-paragrafu 5.3.2.

5.3.2.   Regoli addizzjonali tal-inkrimentazzjoni speċifiċi għall-moniter

5.3.2.1.   Denominatur speċifiku għal sistema evaporattiva (riservat)

5.3.2.2.   Denominatur speċifiku għal sistemi tal-arja sekondarja (riservat)

5.3.2.3.   Denominatur speċifiku għal komponenti / sistemi li jaħdmu mal-istartjar tal-magna biss

Minbarra r-rekwiżiti tal-paragrafu 5.3.1 (a) u (b), id-denominatur(i) għall-moniters ta’ komponenti jew sistemi li jaħdmu biss mal-istartjar tal-magna għandu/għandhom jiġi(u) miżjuda jekk il-komponent jew l-istrateġija jkunu kkmandati ‘mixgħul(a)’ għal 10 sekondi jew aktar.

Sabiex jiġi determinat dan il-ħin ‘mixgħul’ ikkmandat, is-sistema OBD ma tistax tinkludi l-ħin matul it-tħaddim intrużiv ta’ xi wieħed mill-komponenti jew l-istrateġiji aktar tard fl-istess ċiklu ta’ sewqan għall-iskopijiet biss ta’ moniteraġġ.

5.3.2.4.   Denominatur għal komponenti jew sistemi li mhumiex ikkmandati kontinwament biex jaħdmu

Minbarra r-rekwiżiti tal-paragrafu 5.3.1 (a) u (b), id-denominatur(i) għall-moniters ta’ komponenti jew sistemi li ma jkunux kkmandati kontinwament biex jaħdmu (eż. Sistemi taż-Żamma ta’ Ħin tal-Valv Varjabbli - VVT- jew valvijiet EGR), għandhom jiżdiedu jekk dak il-komponent jew sistema jkunu kkmandati biex jaħdmu (eż., ikkmandati ‘mixgħul(a)’, ‘miftuħ(a)’, ‘magħluq(a)’, ‘illokkjat(a)’) f’żewġ okkażjonijiet jew aktar matul iċ-ċiklu tas-sewqan, jew għal ħin kumulattiv ta’ 10 sekondi jew aktar, skont liema jseħħ l-ewwel.

5.3.2.5.   Denominatur speċifiku għad-DPF

Minbarra r-rekwiżiti tal-paragrafu 5.3.1 (a) u (b), għall-inqas f’ċiklu wieħed ta’ sewqan, għandu/għandhom jiżdied(u) d-denominatur(i) għad-DPF jekk ikunu ġew esperjenzati mill-anqas 800 kilometru kumulattiv ta’ tħaddim tal-vettura jew inkella mill-anqas 750 minuta ta’ ħin ta’ tħaddim tal-magna mill-aħħar darba li żdied id-denonimatur.

5.3.2.6.   Denominatur speċifiku għall-katalizzaturi tal-ossidazzjoni

Minbarra r-rekwiżiti tal-paragrafu 5.3.1 (a) u (b), għall-inqas f’ċiklu wieħed ta’ sewqan, id-denominatur(i) għall-moniters ta’ katalizzatur tal-ossidazzjoni użat għall-iskop ta’ riġenerazzjoni attiva tad-DPF għandu/għandhom jiżdied(u) jekk jiġi kkmandat avveniment ta’ riġenerazzjoni għal ħin ta’ 10 sekondi jew aktar.

5.3.2.7.   Denominatur speċifiku għall-ibridi (riservat)

5.4.   Rekwiżiti sabiex jiżdied id-denominatur ġenerali

Id-denominatur ġenerali għandu jiżdied fi żmien 10 sekondi, jekk u biss jekk, jiġu ssodisfati r-rekwiżiti kollha li ġejjin matul ċiklu wieħed ta’ sewqan:

| (a) | Il-ħin kumulattiv mill-bidu taċ-ċiklu ta’ sewqan ikun ta’ 600 sekonda jew aktar filwaqt li tibqa’:






  (i) | f’għoli ta’ inqas minn 2 500 metru ’l fuq mil-livell tal-baħar, u |
| --- | --- | --- |

(a)

Il-ħin kumulattiv mill-bidu taċ-ċiklu ta’ sewqan ikun ta’ 600 sekonda jew aktar filwaqt li tibqa’:

(i)

f’għoli ta’ inqas minn 2 500 metru ’l fuq mil-livell tal-baħar, u

| (ii) | f’temperatura ambjentali ta’ 266 K (–7 gradi Celsius) jew aktar, u |
| --- | --- |

(ii)

f’temperatura ambjentali ta’ 266 K (–7 gradi Celsius) jew aktar, u

| (iii) | f’temperatura ambjentali ta’ 308 K (35 grad Celsius) jew inqas. |
| --- | --- |

(iii)

f’temperatura ambjentali ta’ 308 K (35 grad Celsius) jew inqas.

| (b) | It-tħaddim kumulattiv tal-magna f’1 150 min–1 jew aktar għal 300 sekonda jew aktar fil-kundizzjonijiet speċifikati fis-subparagrafu (a) hawn fuq; bħala alternattivi mħollija lill-fabbrikant, jistgħu jintużaw tħaddim tal-magna bi 15 fil-mija jew aktar tat-tagħbija kkalkulata jew tħaddim tal-vettura b’40 km/h jew aktar minflok il-kriterju tal-1 150 min–1. |
| --- | --- |

(b)

It-tħaddim kumulattiv tal-magna f’1 150 min–1 jew aktar għal 300 sekonda jew aktar fil-kundizzjonijiet speċifikati fis-subparagrafu (a) hawn fuq; bħala alternattivi mħollija lill-fabbrikant, jistgħu jintużaw tħaddim tal-magna bi 15 fil-mija jew aktar tat-tagħbija kkalkulata jew tħaddim tal-vettura b’40 km/h jew aktar minflok il-kriterju tal-1 150 min–1.

| (c) | It-tħaddim kontinwu tal-vettura mhux ingranata (eż., pedala tal-aċċelleratur merħija mix-xufier u jew veloċità tal-vettura ta’ 1.6 km/h jew inqas jew veloċità tal-magna ta’ 200 min–1 jew inqas ’il fuq mill-veloċità normali msaħħna mhux ingranata) għal 30 sekonda jew aktar fil-kundizzjonijiet speċifikati fis-subparagrafu (a) hawn fuq. |
| --- | --- |

(c)

It-tħaddim kontinwu tal-vettura mhux ingranata (eż., pedala tal-aċċelleratur merħija mix-xufier u jew veloċità tal-vettura ta’ 1.6 km/h jew inqas jew veloċità tal-magna ta’ 200 min–1 jew inqas ’il fuq mill-veloċità normali msaħħna mhux ingranata) għal 30 sekonda jew aktar fil-kundizzjonijiet speċifikati fis-subparagrafu (a) hawn fuq.

5.5.   Rekwiżiti sabiex jiżdied il-counter taċ-ċikli tal-ignixin

Il-counter taċ-ċikli tal-ignixin għandu jiżdied darba u darba biss għal kull tqabbid tal-magna.

5.6.   Diżattivazzjoni taż-żieda tan-numeraturi, tad-denominaturi u tad-denominatur ġenerali

5.6.1.   Fi żmien 10 sekondi minn xħin tinstab malfunzjoni (jiġifieri jiġi maħżun DTC potenzjali jew ikkonfermat u attiv), li tiddiżattiva moniter, is-sistema OBD għandha tiddiżattiva aktar żidiet tan-numeratur u tad-denominatur korrispondenti għal kull moniter li jiġi diżattivat.

Meta l-malfunzjoni ma tibqax osservata aktar (eż. id-DTC potenzjali jitħassar bi tneħħija awtomatika jew bi kmand tal-istrument tal-iskannjar), iż-żieda tan-numeraturi u d-denominaturi korrispondenti kollha għandha terġa’ tibda fi żmien 10 sekondi.

5.6.2.   Fi żmien 10 sekondi mill-bidu tat-tħaddim ta’ unità ta’ Qtugħ tal-Enerġija (PTO) li tiddiżattiva moniter kif permess fil-paragrafu 5.2.5 tal-Anness 9B, is-sistema OBD għandha tiddiżattiva aktar żidiet tan-numeratur u tad-denominatur korrispondenti għal kull moniter li jiġi diżattivat.

Meta jintemm it-tħaddim tal-PTO, iż-żieda tan-numeraturi u d-denominaturi korrispondenti kollha għandha terġa’ tibda fi żmien 10 sekondi.

5.6.3.   Fil-każ ta’ malfunzjoni (jiġifieri jkun ġie maħżun DTC potenzjali jew ikkonfermat u attiv) li ma tagħmilhiex possibbli li jiġi ddeterminat ikunux issodisfati l-kriterji għad-Denominatur m ta’ moniter imsemmija fil-paragrafu 5.3 (8), is-sistema OBD għandha tiddiżattiva aktar żidiet tan-Numeraturm u tad-Denominaturm fi żmien 10 sekondi.

Iż-żieda tan-Numeraturm u tad-Denominaturm għandha terġa’ tibda fi żmien 10 sekondi meta l-malfunzjoni ma tkunx għadha preżenti (eż. il-kodiċi pendenti jitħassar bi tneħħija awtomatika jew bi kmand tal-istrument tal-iskannjar).

5.6.4.   Fil-każ ta’ malfunzjoni (jiġifieri jkun ġie maħżun DTC potenzjali jew ikkonfermat u attiv) li ma tagħmilhiex possibbli li jiġi ddeterminat ikunux issodisfati l-kriterji għad-Denominatur ġenerali msemmija fil-paragrafu 5.4 (9), is-sistema OBD għandha tiddiżattiva aktar żidiet tad-denominatur ġenerali fi żmien 10 sekondi.

Iż-żieda tad-denominatur ġenerali għandha terġa’ tibda fi żmien 10 sekondi meta l-malfunzjoni ma tkunx għadha preżenti (eż. il-kodiċi pendenti jitħassar bi tneħħija awtomatika jew bi kmand tal-istrument tal-iskannjar).

Id-denominatur ġenerali ma jista’ jiġi diżattivat milli jiżdied għall-ebda kundizzjoni oħra.

6.   REKWIŻITI GĦALL-ITTRAĊĊAR U L-IRREĠISTRAR TAD-DEJTA DWAR IL-PRESTAZZJONI WAQT L-UŻU

Għal kull grupp ta’ moniters elenkat fl-Appendiċi 1 ta’ dan l-anness, is-sistema OBD għandha tittraċċa separatament in-numeraturi u d-denominaturi għal kull wieħed mill-moniters speċifiċi elenkati fl-Appendiċi 3 tal-Anness 9B u li jagħmlu parti minn dak il-grupp.

Hija għandha tirrapporta biss in-numeratur u d-denominatur korrispondenti għall-moniter speċifiku li jkollu l-inqas proporzjon numeriku.

Jekk żewġ moniters speċifiċi jew aktar ikollhom proporzjonijiet identiċi, in-numeratur u d-denominatur korrispondenti għall-moniter speċifiku li jkollu l-ogħla denominatur għandhom jiġu rrappurtati għall-grupp speċifiku ta’ moniters.

Sabiex jiġi stabbilit mingħajr preġudizzju l-inqas proporzjon ta’ grupp, għandhom jiġu kkunsidrati biss il-moniters imsemmija b’mod speċifiku f’dak il-grupp (eż. sonda tan-NOx meta jintuża biex iwettaq wieħed mill-moniters elenkati fl-Anness 9B, Appendiċi 3, punt 3 ‘SCR’ se jiġi kkunsidrat fil-grupp ta’ moniters ‘senser tal-gass tal-egżost’ u mhux fil-grupp ta’ moniters ‘SCR’)

Is-sistema OBD għandha tittraċċa u tirrapporta wkoll id-denominatur ġenerali u l-counter taċ-ċikli tal-ignixin.

Nota: skont il-paragrafu 4.1.1, il-fabbrikanti mhumiex meħtieġa li jimplimentaw algoriżmi ta’ softwer fis-sistema OBD biex jittraċċaw u jirrappurtaw individwalment in-numeraturi u d-denominaturi ta’ moniters li jaħdmu b’mod kontinwu.

7.   REKWIŻITI GĦALL-ĦAŻNA U L-KOMUNIKAZZJONI TAD-DEJTA DWAR IL-PRESTAZZJONI WAQT L-UŻU

Il-komunikazzjoni tad-dejta dwar il-prestazzjoni waqt l-użu hija każ ta’ użu ġdid u mhijiex inkluża fit-tliet każijiet ta’ użu eżistenti li huma ddedikati għall-preżenza ta’ malfunzjonijiet li jistgħu jinqalgħu

7.1.   Informazzjoni dwar id-dejta tal-prestazzjoni waqt l-użu

L-informazzjoni rreġistrata mis-sistema OBD dwar id-dejta tal-prestazzjoni waqt l-użu għandha tkun disponibbli meta tintalab off-board skont il-paragrafu 7.2.

Din l-informazzjoni se tipprovdi lill-awtoritajiet tal-approvazzjoni tat-tip dejta dwar il-prestazzjoni waqt l-użu.

Is-sistema OBD għandha tipprovdi l-informazzjoni kollha (skont l-istandard applikabbli stabbilit fl-Appendiċi 6) sabiex it-tagħmir estern tat-test IUPR jassimila d-dejta u jipprovdi lil spettur l-informazzjoni li ġejja:

| (a) | il-VIN (numru ta’ identifikazzjoni tal-vettura), |
| --- | --- |

(a)

il-VIN (numru ta’ identifikazzjoni tal-vettura),

| (b) | in-numeratur u d-denominatur għal kull grupp ta’ moniters irreġistrati mis-sistema skont il-paragrafu 6., |
| --- | --- |

(b)

in-numeratur u d-denominatur għal kull grupp ta’ moniters irreġistrati mis-sistema skont il-paragrafu 6.,

| (c) | id-denominatur ġenerali, |
| --- | --- |

(c)

id-denominatur ġenerali,

| (d) | il-valur tal-counter taċ-ċikli tal-ignixin, |
| --- | --- |

(d)

il-valur tal-counter taċ-ċikli tal-ignixin,

| (e) | is-sigħat totali ta’ tħaddim tal-magna. |
| --- | --- |

(e)

is-sigħat totali ta’ tħaddim tal-magna.

Din l-informazzjoni għandha tkun disponibbli permezz ta’ aċċess ‘read-only’ (jiġifieri ma tistax titħassar).

7.2.   Aċċess għad-dejta tal-prestazzjoni waqt l-użu

L-aċċess għad-dejta tal-prestazzjoni waqt l-użu għandu jiġi pprovdut biss skont l-istandards imsemmija fl-Appendiċi 6 tal-Anness 9B u s-subparagrafi li ġejjin. (10)

L-aċċess għad-dejta tal-prestazzjoni waqt l-użu ma għandu jkun jiddependi fuq l-ebda kodiċi ta’ aċċess jew strument jew metodu ieħor li jista’ jinkiseb biss mill-fabbrikant jew il-fornituri tiegħu. L-interpretazzjoni tad-dejta tal-prestazzjoni waqt l-użu ma għandha teħtieġ l-ebda informazzjoni unika ta’ dekodifikazzjoni, sakemm dik l-informazzjoni ma tkunx disponibbli pubblikament.

Il-metodu ta’ aċċess (jiġifieri l-punt/node ta’ aċċess) għad-dejta tal-prestazzjoni waqt l-użu għandu jkun l-istess bħal dak użat sabiex tinkiseb l-informazzjoni kollha OBD. Dan il-metodu għandu jippermetti aċċess għad-dejta kompleta tal-prestazzjoni waqt l-użu mitluba minn dan l-anness.

7.3.   Inizjar mill-ġdid tad-dejta dwar il-prestazzjoni waqt l-użu

7.3.1.   Issettjar mill-ġdid fuq żero

Kull numru għandu jerġa’ jiġi ssettjat fuq żero biss meta jseħħ issettjar mill-ġdid ta’ non-volatile random access memory (NVRAM) (eż. episodju ta’ programmar mill-ġdid). In-numri ma jistgħu jerġgħu jiġu ssettjati fuq żero taħt l-ebda ċirkustanza, inkluż meta jidħol kmand tal-istrument tal-iskannjar sabiex iħassar kodiċijiet ta’ żbalji.

7.3.2.   Issettjar mill-ġdid f’każ ta’ fluss eċċessiv tal-memorja

Jekk in-numeratur jew id-denominatur għal moniter speċifiku jilħaq 65 535 ±2, iż-żewġ numri għandhom jiġu diviżi bi tnejn qabel ma jerġa’ jiġi miżjud xi wieħed biex ikunu evitati problemi ta’ fluss eċċessiv.

Jekk il-counter taċ-ċikli tal-ignixin jilħaq il-valur massimu ta’ 65 535 ±2, il-counter taċ-ċikli tal-ignixin jista’ jdur u jiżdied għal żero fiċ-ċiklu tal-ignixin li jmiss sabiex ikunu evitati problemi ta’ fluss eċċessiv.

Jekk id-denominatur ġenerali jilħaq il-valur massimu ta’ 65 535 ±2, id-denominatur ġenerali jista’ jdur u jiżdied għal żero fiċ-ċiklu li jmiss ta’ sewqan li jissodisfa d-definizzjoni ta’ denominatur ġenerali sabiex ikunu evitati problemi ta’ fluss eċċessiv.

APPENDIĊI 1

GRUPPI TA’ MONITERS

Il-gruppi ta’ moniters ikkunsidrati f’dan l-anness huma dawn li ġejjin:

| A. | Katalizzaturi tal-ossidazzjoni
  Il-moniters speċifiċi għal dak il-grupp huma dawk elenkati fil-punt 5 tal-Appendiċi 3 tal-Anness 9B. |
| --- | --- |

A.

Katalizzaturi tal-ossidazzjoni

Il-moniters speċifiċi għal dak il-grupp huma dawk elenkati fil-punt 5 tal-Appendiċi 3 tal-Anness 9B.

| B. | Sistemi ta’ Tnaqqis Katalittiku Selettiv (SCR)
  Il-moniters speċifiċi għal dak il-grupp huma dawk elenkati fil-punt 3 tal-Appendiċi 3 tal-Anness 9B. |
| --- | --- |

B.

Sistemi ta’ Tnaqqis Katalittiku Selettiv (SCR)

Il-moniters speċifiċi għal dak il-grupp huma dawk elenkati fil-punt 3 tal-Appendiċi 3 tal-Anness 9B.

| C. | Sensers tal-gass tal-egżost u tal-ossiġnu
  Il-moniters speċifiċi għal dak il-grupp huma dawk elenkati fil-punt 13 tal-Appendiċi 3 tal-Anness 9B. |
| --- | --- |

C.

Sensers tal-gass tal-egżost u tal-ossiġnu

Il-moniters speċifiċi għal dak il-grupp huma dawk elenkati fil-punt 13 tal-Appendiċi 3 tal-Anness 9B.

| D. | Sistemi EGR u VVT
  Il-moniters speċifiċi għal dak il-grupp huma dawk elenkati fil-punti 6 u 9 tal-Appendiċi 3 tal-Anness 9B. |
| --- | --- |

D.

Sistemi EGR u VVT

Il-moniters speċifiċi għal dak il-grupp huma dawk elenkati fil-punti 6 u 9 tal-Appendiċi 3 tal-Anness 9B.

| E. | Sistemi DPF
  Il-moniters speċifiċi għal dak il-grupp huma dawk elenkati fil-punt 2 tal-Appendiċi 3 tal-Anness 9B. |
| --- | --- |

E.

Sistemi DPF

Il-moniters speċifiċi għal dak il-grupp huma dawk elenkati fil-punt 2 tal-Appendiċi 3 tal-Anness 9B.

| F. | Sistema ta’ kontroll tal-pressjoni li tqawwi
  Il-moniters speċifiċi għal dak il-grupp huma dawk elenkati fil-punt 8 tal-Appendiċi 3 tal-Anness 9B. |
| --- | --- |

F.

Sistema ta’ kontroll tal-pressjoni li tqawwi

Il-moniters speċifiċi għal dak il-grupp huma dawk elenkati fil-punt 8 tal-Appendiċi 3 tal-Anness 9B.

| G. | Assorbitur tan-NOx

  Il-moniters speċifiċi għal dak il-grupp huma dawk elenkati fil-punt 4 tal-Appendiċi 3 tal-Anness 9B. |
| --- | --- |

G.

Assorbitur tan-NOx

Il-moniters speċifiċi għal dak il-grupp huma dawk elenkati fil-punt 4 tal-Appendiċi 3 tal-Anness 9B.

| H. | Katalizzatur bi tliet naħat
  Il-moniters speċifiċi għal dak il-grupp huma dawk elenkati fil-punt 15 tal-Appendiċi 3 tal-Anness 9B. |
| --- | --- |

H.

Katalizzatur bi tliet naħat

Il-moniters speċifiċi għal dak il-grupp huma dawk elenkati fil-punt 15 tal-Appendiċi 3 tal-Anness 9B.

| I. | Sistemi evaporattivi (riservat) |
| --- | --- |

I.

Sistemi evaporattivi (riservat)

| J. | Sistema tal-Arja Sekondarja (riservat) |
| --- | --- |

J.

Sistema tal-Arja Sekondarja (riservat)

Moniter speċifiku għandu jappartjeni biss għal wieħed minn dawn il-gruppi.

Daħħal Annes 10 ġdid, li jaqra:

“ANNES 10

REKWIŻITI TEKNIĊI DWAR L-EMISSJONIJIET OFF-CYCLE (OCE)

1.   APPLIKABILITÀ

Dan l-anness jistabbilixxi rekwiżiti dwar l-emissjonijiet off-cycle bbażati fuq il-prestazzjoni u projbizzjoni fuq l-istrateġiji ta’ diżattivazzjoni għal magni u vetturi heavy-duty bil-għan li jinkiseb kontroll effettiv tal-emissjonijiet f’firxa wiesgħa ta’ kundizzjonijiet operattivi tal-magna u ambjentali li wieħed jiltaqa’ magħhom waqt tħaddim normali tal-vettura waqt l-użu.

2.   Riservat (11)

3.   DEFINIZZJONIJIET

3.1.   ‘Strateġija Awżiljarja dwar l-Emissjonijiet’ (‘AES’) tfisser strateġija dwar l-emissjonijiet li ssir attiva u tissostitwixxi jew timmodifika strateġija ta’ bażi dwar l-emissjonijiet għal għan jew għanijiet speċifiċi u b’rispons għal sett speċifiku ta’ kundizzjonijiet ambjentali u/jew ta’ tħaddim u tibqa’ attiva biss sakemm idumu jeżistu dawk il-kundizzjonijiet.

3.2.   Strateġija ta’ Bażi dwar l-Emissjonijiet (‘BES’) tfisser strateġija dwar l-emissjonijiet li hija attiva matul il-firxa kollha ta’ tħaddim tal-veloċità u tat-tagħbija tal-magna sakemm ma tkunx attivata AES.

3.3.   ‘Strateġija ta’ diżattivazzjoni’ tfisser strateġija dwar l-emissjonijiet li ma tilħaqx ir-rekwiżiti tal-prestazzjoni għal strateġija ta’ bażi u/jew awżiljarja dwar l-emissjonijiet kif speċifikat f’dan l-anness.

3.4.   ‘Element ta’ disinn’ ifisser:

| (a) | Is-sistema tal-magna; |
| --- | --- |

(a)

Is-sistema tal-magna;

| (b) | Kwalunkwe sistema ta’ kontroll, fosthom: softwer tal-kompjuter, sistemi elettroniċi ta’ kontroll u loġika tal-kompjuter; |
| --- | --- |

(b)

Kwalunkwe sistema ta’ kontroll, fosthom: softwer tal-kompjuter, sistemi elettroniċi ta’ kontroll u loġika tal-kompjuter;

| (c) | Kwalunkwe kalibrazzjoni tas-sistemi ta’ kontroll; jew |
| --- | --- |

(c)

Kwalunkwe kalibrazzjoni tas-sistemi ta’ kontroll; jew

| (d) | Ir-riżultati ta’ kwalunkwe interazzjoni tas-sistemi. |
| --- | --- |

(d)

Ir-riżultati ta’ kwalunkwe interazzjoni tas-sistemi.

3.5.   ‘Strateġija dwar l-emissjonijiet’ tfisser element jew sett ta’ elementi ta’ disinn li huwa inkorporat fid-disinn ġenerali ta’ sistema tal-magna jew fil-vettura u jintuża għall-kontroll tal-emissjonijiet.

3.6.   ‘Sistema ta’ kontroll tal-emissjonijiet’ tfisser l-elementi ta’ disinn u l-istrateġiji dwar l-emissjonijiet, żviluppati jew ikkalibrati sabiex jiġu kkontrollati l-emissjonijiet.

3.7.   ‘Familja tal-magna’ tfisser l-iggruppar flimkien ta’ magni mill-fabbrikant kif definit fil-gtr Nru 4. (12)

3.8.   ‘Startjar tal-magna’ ifisser il-proċess mill-bidu tal-cranking tal-magna sakemm il-magna tilħaq veloċità 150 min–1 taħt il-veloċità normali msaħħna, mhux ingranata (kif determinata fil-pożizzjoni ta’ drive għal vetturi mgħammra bi trażmissjoni awtomatika).

3.9.   ‘Sistema tal-magna’ tfisser il-magna, is-sistema ta’ kontroll tal-emissjonijiet u l-interface tal-komunikazzjoni (ħardwer u messaġġi) bejn l-unità(jiet) ta’ kontroll elettroniku tal-magna u kwalunkwe powertrain jew unità ta’ kontroll oħra tal-vettura.

3.10.   ‘Tisħin tal-magna’ jfisser tħaddim suffiċjenti tal-vettura sabiex it-temperatura tal-likwidu li jkessaħ tilħaq temperatura minima ta’ mill-anqas 70 °C.

3.11.   ‘Riġenerazzjoni perjodika’ tfisser il-proċess ta’ riġenerazzjoni ta’ sistema ta’ trattament wara l-egżost li sseħħ perjodikament f’inqas minn 100 siegħa ta’ tħaddim normali tal-magna.

3.12.   ‘Veloċità kklassifikata’ tfisser il-veloċità massima tat-tagħbija sħiħa permessa mir-regolatur kif speċifikat mill-fabbrikant fil-letteratura tiegħu tal-bejgħ u servizz, jew, jekk dan ir-regolatur ma jkunx preżenti, il-veloċità li biha tinkiseb il-qawwa massima mill-magna, kif speċifikat mill-fabbrikant fil-letteratura tiegħu tal-bejgħ u servizz.

3.13.   ‘Emissjonijiet irregolati’ tfisser ‘inkwinanti gassużi’ definiti bħala monossidu tal-karbonju, idrokarboni u/jew idrokarboni mhux tal-metanu (b'suppożizzjoni ta’ proporzjon ta’ CH1.85 għad-diżil, CH2.525 għal-LPG u CH2.93 għan-NG, u suppożizzjoni ta’ molekula CH3O0.5 għall-magni diżil li jaħdmu bl-etanol, metanu (b'suppożizzjoni ta’ proporzjon ta’ CH4 għan-NG) u ossidi tan-nitroġenu (espressi fl-ekwivalenti ta’ diossidu tan-nitroġenu (NO2)) u ‘materja partikulata’ (PM) definita bħala kwalunkwe materjal miġbur fuq mezz ta’ filtru speċifikat wara li l-egżost jiġi dilwit b’arja nadifa mgħoddija minn filtru għal temperatura ta’ bejn 315 K (42 °C) u 325 K (52 °C), kif imkejla f’punt immedjatament ’il fuq mill-filtru, din hija primarjament karbonju, idrokarboni kkondensati, u sulfati mal-ilma assoċjat.

4.   REKWIŻITI ĠENERALI

Kwalunkwe sistema ta’ magna u kwalunkwe element ta’ disinn li jistgħu jaffettwaw l-emissjoni ta’ inkwinanti rregolati għandhom ikunu ddisinjati, mibnija, armati u installati b’mod li jippermettu lill-magna u lill-vettura li jikkonformaw mad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-anness.

4.1.   Projbizzjoni tal-strateġiji ta’ diżattivazzjoni

Is-sistemi tal-magna u l-vetturi ma għandhomx ikunu mgħammra bi strateġija ta’ diżattivazzjoni.

4.2.   Rekwiżit armonizzat mad-dinja kollha li ma għandux jinqabeż dwar l-emissjonijiet

Dan l-anness jitlob li s-sistemi tal-magni u l-vetturi jikkonformaw mal-valuri tal-limitu tal-emissjonijiet WNTE deskritti fil-paragrafu 5.2. Għal ittestjar ibbażat fil-laboratorju skont il-paragrafu 7.4, l-ebda riżultat ta’ test ma għandu jaqbeż il-limiti tal-emissjonijiet speċifikati fil-paragrafu 5.2.

5.   REKWIŻITI TAL-PRESTAZZJONI

5.1.   Strateġiji dwar l-emissjonijiet

L-istrateġiji dwar l-emissjonijiet għandhom ikunu mfassla b’mod li jippermettu lis-sistema tal-magna, f’użu normali, tikkonforma mad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-anness. L-użu normali mhuwiex limitat għall-kundizzjonijiet ta’ użu speċifikati fil-paragrafu 6.

5.1.1.   Rekwiżiti għall-Istrateġiji ta’ Bażi dwar l-Emissjonijiet (BES)

BES ma għandhiex tiddiskrimina bejn tħaddim waqt test applikabbli għall-approvazzjoni tat-tip jew ċertifikazzjoni u tħaddim ieħor u tipprovdi livell aktar baxx ta’ kontroll tal-emissjonijiet f’kundizzjonijiet li ma jkunux inklużi b’mod sostanzjali fit-testijiet applikabbli għall-approvazzjoni tat-tip jew ċertifikazzjoni.

5.1.2.   Rekwiżiti għall-Istrateġiji Awżiljarji dwar l-Emissjonijiet (AES)

AES ma għandhiex tnaqqas l-effikaċja tal-kontroll tal-emissjonijiet meta pparagunata ma’ BES f’kundizzjonijiet li wieħed raġonevolment jista’ jistenna li jiltaqa’ magħhom fi tħaddim u użu normali tal-vettura, sakemm l-AES ma tissodisfax waħda mill-eċċezzjonijiet speċifiċi li ġejjin:

| (a) | It-tħaddim tagħha jkun inkluż fit-testijiet applikabbli għall-approvazzjoni tat-tip jew ċertifikazzjoni, fosthom id-dispożizzjonijiet WNTE tal-paragrafu 7; |
| --- | --- |

(a)

It-tħaddim tagħha jkun inkluż fit-testijiet applikabbli għall-approvazzjoni tat-tip jew ċertifikazzjoni, fosthom id-dispożizzjonijiet WNTE tal-paragrafu 7;

| (b) | Hija tiġi attivata sabiex tipproteġi lill-magna u/jew lill-vettura kontra ħsarat jew aċċidenti; |
| --- | --- |

(b)

Hija tiġi attivata sabiex tipproteġi lill-magna u/jew lill-vettura kontra ħsarat jew aċċidenti;

| (c) | Hija tiġi attivata biss waqt l-istartjar jew it-tisħin tal-magna kif definit f’dan l-anness; |
| --- | --- |

(c)

Hija tiġi attivata biss waqt l-istartjar jew it-tisħin tal-magna kif definit f’dan l-anness;

| (d) | It-tħaddim tagħha jintuża sabiex jinbidel il-kontroll ta’ tip ta’ emissjonijiet irregolati sabiex jinżamm il-kontroll ta’ tip ieħor ta’ emissjonijiet irregolati taħt kundizzjonijiet ambjentali jew operattivi speċifiċi mhux inklużi b’mod sostanzjali fit-testijiet għall-approvazzjoni tat-tip jew ċertifikazzjoni. L-effett globali ta’ AES bħal din għandu jkun li tikkumpensa għall-effetti ta’ kundizzjonijiet ambjentali estremi b’mod li jipprovdi kontroll aċċettabbli tal-emissjonijiet kollha rregolati. |
| --- | --- |

(d)

It-tħaddim tagħha jintuża sabiex jinbidel il-kontroll ta’ tip ta’ emissjonijiet irregolati sabiex jinżamm il-kontroll ta’ tip ieħor ta’ emissjonijiet irregolati taħt kundizzjonijiet ambjentali jew operattivi speċifiċi mhux inklużi b’mod sostanzjali fit-testijiet għall-approvazzjoni tat-tip jew ċertifikazzjoni. L-effett globali ta’ AES bħal din għandu jkun li tikkumpensa għall-effetti ta’ kundizzjonijiet ambjentali estremi b’mod li jipprovdi kontroll aċċettabbli tal-emissjonijiet kollha rregolati.

5.2.   Limiti armonizzati mad-dinja kollha li ma jistgħux jinqabżu għall-emissjonijiet gassużi u partikulati mill-egżost

5.2.1.   L-emissjonijiet tal-egżost ma għandhomx jaqbżu l-limiti WNTE applikabbli tal-emissjonijiet li hemm speċifikati fil-paragrafu 5.2.2 meta l-magna tiġi mħaddma skont il-kundizzjonijiet u l-proċeduri stabbiliti fil-paragrafi 6 u 7.

5.2.2.   Il-limiti WNTE applikabbli tal-emissjonijiet huma determinati, kif ġej:

Limitu ta’ Emissjoni WNTE = Limitu ta’ Emissjoni WHTC + Komponent WNTE

Fejn:

| Il-‘Limitu ta’ Emissjoni WHTC’ | huwa l-limitu ta’ emissjoni (EL) li miegħu hija ċċertifikata l-magna skont il-gtr tal-WHDC; u |
| --- | --- |
| Il-‘Komponent WNTE’ | huwa determinat bl-ekwazzjonijiet 1 sa 4 fil-paragrafu 5.2.3. |

Il-‘Limitu ta’ Emissjoni WHTC’

huwa l-limitu ta’ emissjoni (EL) li miegħu hija ċċertifikata l-magna skont il-gtr tal-WHDC; u

Il-‘Komponent WNTE’

huwa determinat bl-ekwazzjonijiet 1 sa 4 fil-paragrafu 5.2.3.

5.2.3.   Il-komponenti applikabbli tal-WNTE għandhom jiġi determinati bl-użu tal-ekwazzjonijiet li ġejjin, fejn l-ELs huma espressi fi g/kWh:

| Għan-NOx: | Komponent WNTE = 0,25 × EL + 0,1 | (1) |
| --- | --- | --- |
| Għall-HC: | Komponent WNTE = 0,15 × EL + 0,07 | (2) |
| Għall-CO: | Komponent WNTE = 0,20 × EL + 0,2 | (3) |
| Għall-PM: | Komponent WNTE = 0,25 × EL + 0,003 | (4) |

Għan-NOx:

Komponent WNTE = 0,25 × EL + 0,1

(1)

Għall-HC:

Komponent WNTE = 0,15 × EL + 0,07

(2)

Għall-CO:

Komponent WNTE = 0,20 × EL + 0,2

(3)

Għall-PM:

Komponent WNTE = 0,25 × EL + 0,003

(4)

Fejn l-ELs applikabbli jkunu espressi f’unitajiet differenti minn g/kWh, il-kostanti tal-addittivi fl-ekwazzjonijiet għandhom jinqalbu minn g/kWh għall-unitajiet xierqa.

Il-komponent WNTE għandu jiġi mqarreb għan-numru ta’ postijiet fuq il-lemin tal-punt deċimali indikat mill-EL applikabbli skont il-metodu ta’ tqarrib tal-ASTM E 29-06.

6.   KUNDIZZJONIJIET AMBJENTALI U OPERATTIVI APPLIKABBLI

Il-limiti WNTE tal-emissjonijiet għandhom japplikaw fi:

| (a) | Il-pressjonijiet atmosferiċi kollha ta’ 82,5 kPa jew aktar; |
| --- | --- |

(a)

Il-pressjonijiet atmosferiċi kollha ta’ 82,5 kPa jew aktar;

| (b) | It-temperaturi kollha daqs jew inqas mit-temperatura stabbilita mill-ekwazzjoni 5 fil-pressjoni atmosferika speċifikata:
  T = –0,4514 × (101,3 – pb) + 311 (5)
  Fejn:






  T | hija t-temperatura tal-arja ambjentali, K |
| --- | --- | --- |
| pb | hija l-pressjoni atmosferika, kPa |

(b)

It-temperaturi kollha daqs jew inqas mit-temperatura stabbilita mill-ekwazzjoni 5 fil-pressjoni atmosferika speċifikata:

T = –0,4514 × (101,3 – pb) + 311 (5)

Fejn:

T

hija t-temperatura tal-arja ambjentali, K

pb

hija l-pressjoni atmosferika, kPa

| (c) | It-temperaturi kollha ’l fuq minn 343 K (70 °C) tal-likwidu li jkessaħ il-magna. |
| --- | --- |

(c)

It-temperaturi kollha ’l fuq minn 343 K (70 °C) tal-likwidu li jkessaħ il-magna.

Il-kundizzjonijiet applikabbli tal-pressjoni atmosferika u t-temperatura ambjentali huma murija fi-figura 1.

Firxa tal-Pressjonijiet Atmosferiċi u Temperaturi tal-WNTE

7.   METODOLOĠIJA ARMONIZZATA MAD-DINJA KOLLHA LI MA GĦANDHIEX TINQABEŻ

7.1.   Żona ta’ kontroll armonizzata mad-dinja kollha li ma għandhiex tinqabeż

Iż-żona ta’ kontroll WNTE tikkonsisti mill-veloċità tal-magna u l-punti ta’ tagħbija definiti fil-paragrafi 7.1.1 sa 7.1.6. Figura 2 hija illustrazzjoni eżempju taż-żona ta’ kontroll WNTE.

7.1.1.   Firxa tal-veloċità tal-magna

Iż-żona ta’ kontroll WNTE għandha tinkludi l-veloċitajiet ta’ tħaddim kollha bejn it-30 percentile tad-distribuzzjoni kumulattiva tal-veloċità matul iċ-ċiklu tat-test tal-WHTC, fosthom mhux ingranata, (n30) u l-ogħla veloċità fejn isseħħ 70 fil-mija tal-qawwa massima (nhi). Figura 3 hija eżempju tad-distribuzzjoni tal-frekwenza kumulattiva tal-veloċità WNTE għal magna speċifika.

7.1.2.   Firxa tat-torque tal-magna

Iż-żona ta’ kontroll WNTE għandha tinkludi l-punti kollha ta’ tagħbija tal-magna b’valur tat-torque ta’ 30 fil-mija jew aktar tal-valur tat-torque massimu prodott mill-magna.

7.1.3.   Firxa tal-qawwa tal-magna

Minkejja d-dispożizzjonijiet tal-paragrafi 7.1.1 u 7.1.2, il-veloċità u l-punti ta’ tagħbija taħt 30 fil-mija tal-valur tal-qawwa massima prodotta mill-magna għandhom jiġu esklużi miż-Żona ta’ Kontroll WNTE għall-emissjonijiet kollha.

7.1.4.   Applikazzjoni tal-kunċett ta’ familja tal-magna

Fil-prinċipju, kwalunkwe magna fi ħdan familja b’kurva unika tat-torque/qawwa jkollha ż-żona ta’ kontroll WNTE individwali tagħha. Għall-ittestjar waqt l-użu, għandha tapplika ż-żona ta’ kontroll WNTE individwali tal-magna rispettiva. Għall-ittestjar tal-approvazzjoni tat-tip (ċertifikazzjoni) bil-kunċett ta’ familja tal-magna tal-gtr tal-WHDC, il-fabbrikant jista’ b’mod fakultattiv japplika żona ta’ kontroll WNTE waħda għall-familja tal-magna bid-dispożizzjonijiet li ġejjin:

| (a) | Tista’ tintuża firxa waħda tal-veloċità tal-magna taż-żona ta’ kontroll WNTE; jekk il-veloċitajiet imkejla tal-magna n30 u nhi jkunu fil-limiti ta’ ±3 fil-mija tal-veloċitajiet tal-magna ddikjarati mill-fabbrikant. Jekk tinqabeż it-tolleranza għal xi waħda mill-veloċitajiet tal-magna, għandhom jintużaw il-veloċitajiet imkejla tal-magna sabiex tiġi determinata ż-żona ta’ kontroll WNTE; |
| --- | --- |

(a)

Tista’ tintuża firxa waħda tal-veloċità tal-magna taż-żona ta’ kontroll WNTE; jekk il-veloċitajiet imkejla tal-magna n30 u nhi jkunu fil-limiti ta’ ±3 fil-mija tal-veloċitajiet tal-magna ddikjarati mill-fabbrikant. Jekk tinqabeż it-tolleranza għal xi waħda mill-veloċitajiet tal-magna, għandhom jintużaw il-veloċitajiet imkejla tal-magna sabiex tiġi determinata ż-żona ta’ kontroll WNTE;

| (b) | Tista’ tintuża firxa waħda tat-torque/qawwa tal-magna taż-żona ta’ kontroll WNTE, jekk din tkopri l-firxa sħiħa mill-ogħla sal-inqas klassifikazzjoni tal-familja. Inkella, jista’ jsir l-iggruppar ta’ klassifikazzjonijiet tal-magna f’żoni ta’ kontroll WNTE differenti. |
| --- | --- |

(b)

Tista’ tintuża firxa waħda tat-torque/qawwa tal-magna taż-żona ta’ kontroll WNTE, jekk din tkopri l-firxa sħiħa mill-ogħla sal-inqas klassifikazzjoni tal-familja. Inkella, jista’ jsir l-iggruppar ta’ klassifikazzjonijiet tal-magna f’żoni ta’ kontroll WNTE differenti.

7.1.5.   Esklużjoni ta’ konformità minn ċerti punti ta’ tħaddim WNTE

Il-fabbrikant jista’ jitlob li l-awtorità tal-approvazzjoni teskludi ċerti punti ta’ tħaddim miż-żona ta’ kontroll WNTE definita fil-paragrafi 7.1.1 sa 7.1.4 matul iċ-ċertifikazzjoni/l-approvazzjoni tat-tip. L-awtorità tal-approvazzjoni tista’ tagħti din l-esklużjoni jekk il-fabbrikant ikun jista’ jipprova li l-magna ma tkun qatt kapaċi li taħdem f’tali punti meta tintuża fi kwalunkwe kombinazzjoni ta’ vettura.

7.2.   It-tul minimu ta’ avveniment armonizzat mad-dinja kollha li ma jistax jinqabeż u l-frekwenza ta’ kampjunar tad-dejta

7.2.1.   Sabiex tiġi determinata l-konformità mal-limiti WNTE tal-emissjonijiet speċifikati fil-paragrafu 5.2, il-magna għandha tiġi mħaddma fiż-żona ta’ kontroll WNTE definita fil-paragrafu 7.1 u l-emissjonijiet tagħha għandhom jiġu mkejla u integrati matul perjodu minimu ta’ 30 sekonda. Avveniment WNTE huwa definit bħala sett wieħed ta’ emissjonijiet integrati matul il-perjodu ta’ ħin. Pereżempju, jekk il-magna taħdem għal 65 sekonda konsekuttivi fiż-żona ta’ kontroll u l-kundizzjonijiet ambjentali WNTE, dan ikun jikkostitwixxi avveniment WNTE wieħed u tittieħed medja tal-emissjonijiet matul il-perjodu sħiħ ta’ 65 sekonda. Fil-każ ta’ ttestjar fil-laboratorju, għandu japplika perjodu ta’ ħin ta’ integrazzjoni ta’ 7,5 sekondi.

7.2.2.   Għall-magni mgħammra b’kontrolli tal-emissjonijiet li jinkludu episodji ta’ riġenerazzjoni perjodika, jekk episodju ta’ riġenerazzjoni jseħħ matul it-test WNTE, f’dak il-każ il-perjodu tat-teħid tal-medja għandu jkun mill-anqas twil daqs il-ħin bejn l-episodji mmultiplikat bin-numru ta’ episodji ta’ riġenerazzjoni sħiħa fil-perjodu ta’ kampjunar. Dan ir-rekwiżit japplika biss għal magni li jibagħtu sinjal elettroniku li jindika l-bidu tal-episodju ta’ riġenerazzjoni.

7.2.3.   Episodju WNTE huwa sekwenza ta’ dejta miġbura bil-frekwenza ta’ mill-anqas 1 Hz matul tħaddim tal-magna fiż-żona ta’ kontroll WNTE għat-tul minimu tal-episodju jew aktar. Għandha tittieħed medja tad-dejta mkejla tal-emissjonijiet matul il-perjodu ta’ kull episodju WNTE.

7.3.   Ittestjar waqt l-użu Armonizzat mad-Dinja Kollha li ma Jistax Jinqabeż

Fejn id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-anness jintużaw bħala bażi għall-ittestjar waqt l-użu, il-magna għandha titħaddem fil-kundizzjonijiet proprji waqt l-użu. Ir-riżultati tat-test mis-sett sħiħ tad-dejta li jikkonformaw mad-dispożizzjonijiet tal-paragrafi 6, 7.1 u 7.2 għandhom jintużaw sabiex tiġi determinata l-konformità mal-limiti tal-emissjonijiet WNTE speċifikati fil-paragrafu 5.2. Wieħed jifhem li l-emissjoni matul xi episodji WNTE tista’ ma tkunx mistennija li tikkonforma mal-limiti tal-emissjonijiet WNTE. Għalhekk, għandhom jiġu definiti u implimentati metodi statistiċi għall-istabbiliment tal-konformità li jkunu konsistenti mal-paragrafi 7.2 u 7.3.

7.4.   Ittestjar fil-laboratorju Armonizzat mad-Dinja Kollha li ma Jistax Jinqabeż

Fejn id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-anness jintużaw bħala l-bażi għall-ittestjar fil-laboratorju, għandha tapplika d-dispożizzjoni li ġejja:

7.4.1.   L-emissjonijiet speċifiċi tal-massa tal-inkwinanti rregolati għandhom jiġu determinati fuq il-bażi ta’ punti tat-test definiti b’mod każwali matul iż-żona ta’ kontroll WNTE. Il-punti tat-test iridu jkunu kontenuti fi tliet ċelloli magħżula b’mod każwali tal-gradilja imposti fuq iż-żona ta’ kontroll. Il-gradilja għandha tinkludi 9 ċelloli għall-magni b’veloċità kklassifikata ta’ inqas minn 3 000 min–1 u 12-il ċellola għall-magni b’veloċità kklassifikata ta’ 3 000 min–1 jew aktar. Il-gradilji huma definiti kif ġej:

| (a) | It-truf ta’ barra tal-gradilja huma allinjati maż-żona ta’ kontroll WNTE; |
| --- | --- |

(a)

It-truf ta’ barra tal-gradilja huma allinjati maż-żona ta’ kontroll WNTE;

| (b) | 2 linji vertikali spazjati f’distanza ugwali bejn il-veloċitajiet tal-magna n30 u nhi għall-gradilji b’9 ċelloli, jew 3 linji vertikali spazjati f’distanza ugwali bejn il-veloċitajiet tal-magna n30 u nhi għall-gradilji bi 12-il ċellola; u |
| --- | --- |

(b)

2 linji vertikali spazjati f’distanza ugwali bejn il-veloċitajiet tal-magna n30 u nhi għall-gradilji b’9 ċelloli, jew 3 linji vertikali spazjati f’distanza ugwali bejn il-veloċitajiet tal-magna n30 u nhi għall-gradilji bi 12-il ċellola; u

| (c) | 2 linji spazjati f’distanza ugwali tat-torque tal-magna (1/3) f’kull linja vertikali fi ħdan iż-żona ta’ kontroll WNTE. |
| --- | --- |

(c)

2 linji spazjati f’distanza ugwali tat-torque tal-magna (1/3) f’kull linja vertikali fi ħdan iż-żona ta’ kontroll WNTE.

Eżempji tal-gradilji applikati għal magni speċifiċi jidhru fil-Figuri 5 u 6.

7.4.2.   It-3 ċelloli magħżula tal-gradilja għandhom kull waħda tinkludi 5 punti tat-test magħżula b’mod każwali, biex hekk għandhom jiġu ttestjati b’kollox 15-il punt magħżul b’mod każwali fi ħdan iż-żona ta’ kontroll WNTE. Kull ċellola għandha tiġi ttestjata b’mod sekwenzjali; għalhekk jiġu ttestjati l-ħames punti kollha f’ċellola waħda ta’ gradilja qabel ma wieħed jgħaddi għaċ-ċellola tal-gradilja li jmiss. Il-punti tat-test huma kkombinati f’ċiklu tat-test wieħed bir-rampa fi stat stabbli.

7.4.3.   L-ordni li bih tiġi ttestjata kull waħda miċ-ċelloli tal-gradilja, u l-ordni ta’ ttestjar tal-punti fi ħdan iċ-ċellola tal-gradilja, għandhom jiġu determinati b’mod każwali. It-3 ċelloli tal-gradilja li jridu jiġu ttestjati, il-15-il punt tat-test, l-ordni tal-ittestjar taċ-ċelloli tal-gradilja, u l-ordni tal-punti ġewwa ċellola tal-gradilja għandhom jintgħażlu mill-Awtorità tal-Approvazzjoni tat-Tip jew ta’ Ċertifikazzjoni bl-użu ta’ metodi statistiċi rikonoxxuti ta’ randomizzazzjoni.

7.4.4.   L-emissjonijiet speċifiċi medji tal-massa tal-inkwinanti gassużi rregolati ma għandhomx jaqbżu l-valuri tal-limitu WNTE speċifikati fil-paragrafu 5.2 meta mkejla matul xi wieħed miċ-ċikli f’ċellola ta’ gradilja b’5 punti tat-test.

7.4.5.   L-emissjonijiet speċifiċi medji tal-massa tal-inkwinanti partikulati rregolati ma għandhomx jaqbżu l-valuri tal-limitu WNTE speċifikati fil-paragrafu 5.2 meta mkejla matul iċ-ċiklu sħiħ ta’ 15-il punt tat-test.

7.5.   Proċedura tat-test fil-laboratorju

7.5.1.   Wara li jitlesta ċ-ċiklu WHSC, il-magna għandha tiġi prekundizzjonata fil-modalità 9 għal perjodu ta’ tliet minuti. Is-sekwenza tat-test għandha tibda immedjatament wara li titlesta l-fażi ta’ prekundizzjonament.

7.5.2.   Il-magna għandha titħaddem għal 2 minuti f’kull punt każwali tat-test. Dan il-ħin jinkludi r-rampa ta’ qabel mill-punt ta’ stat stabbli preċedenti. It-tranżizzjonijiet bejn il-punti tat-test għandhom ikunu lineari għall-veloċità tal-magna u t-tagħbija u għandhom idumu 20 ± 1 sekonda.

7.5.3.   Il-ħin totali tat-test mill-bidu sal-aħħar għandu jkun ta’ 30 minuta. It-test ta’ kull sett ta’ 5 punti każwali magħżula f’ċellola tal-gradilja għandu jkun ta’ 10 minuti, imkejla mill-bidu tar-rampa tad-dħul għall-ewwel punt sat-tmiem tal-kejl ta’ stat stabbli fil-5 punt. Figura 5 turi s-sekwenza tal-proċedura tat-test.

7.5.4.   It-test tal-laboratorju WNTE għandu jissodisfa l-istatistika ta’ validazzjoni tal-paragrafu 7.7.2 tal-gtr tal-WHDC.

7.5.5.   Il-kejl tal-emissjonijiet għandu jitwettaq skont il-paragrafu 7.8 tal-gtr tal-WHDC.

7.5.6.   Il-kalkolu tar-riżultati tat-test għandu jitwettaq skont il-paragrafu 8 tal-gtr tal-WHDC.

7.6.   Tqarrib tar-riżultati

Kull riżultat tat-test għandu jitqarreb fi stadju wieħed għan-numru ta’ postijiet fuq il-lemin tal-punt deċimali indikat mill-istandard applikabbli tal-WHDC dwar l-emissjonijiet u figura sinifikanti waħda addizzjonali, skont l-ASTM E 29-06. Ma huwa permess l-ebda tqarrib ta’ valuri intermedji li jwassal għar-riżultat finali tal-emissjoni speċifika tal-brejk.

8.   NUQQASIJIET ARMONIZZATI MAD-DINJA KOLLHA LI MA GĦANDHOMX JINQABŻU

Il-kunċett ta’ nuqqas huwa biex jippermetti li magna jew vettura tiġi ċċertifikata bħala konformi ma’ regolament anki jekk rekwiżiti speċifiċi, limitati fl-ambitu tagħhom, ma jkunux milħuqa kompletament. Id-dispożizzjoni dwar in-nuqqasijiet WNTE tippermetti lil fabbrikant japplika għal tnaqqis fir-rekwiżiti dwar l-emissjonijiet WNTE taħt kundizzjonijiet limitati, bħal temperaturi ambjentali estremi u/jew tħaddim sever fejn il-vetturi ma jakkumulawx ammont ta’ mili sinifikanti.

9.   EŻENZJONIJIET ARMONIZZATI MAD-DINJA KOLLHA LI MA GĦANDHOMX JINQABŻU

Il-kunċett ta’ eżenzjoni WNTE huwa sett ta’ kundizzjonijiet tekniċi li fihom il-limiti tal-emissjonijiet WNTE stipulati f’dan l-anness ma japplikawx. Eżenzjoni WNTE għandha tapplika għall-fabbrikanti kollha tal-magni u l-vetturi.

Jista’ jiġi deċiż li tkun ipprovduta eżenzjoni WNTE, b’mod partikolari bl-introduzzjoni ta’ limiti aktar stretti fuq l-emissjonijiet. Pereżempju tista’ tkun meħtieġa eżenzjoni WNTE jekk l-Awtorità tal-Approvazzjoni tistabbilixxi li ċertu tħaddim tal-magna jew tal-vettura fiż-żona ta’ kontroll WNTE ma jkunx jista’ jikseb il-limiti ta’ emissjonijiet WNTE. F’dan il-każ, l-Awtorità tal-Approvazzjoni tista’ tiddeċiedi li ma jkunx meħtieġ li l-fabbrikanti tal-magna jitolbu nuqqas WNTE għal tali tħaddim, u li jkun xieraq li tingħata eżenzjoni WNTE. L-Awtorità tal-Approvazzjoni tista’ tistabbilixxi kemm l-ambitu tal-eżenzjoni fir-rigward tar-rekwiżiti WNTE, kif ukoll il-perjodu taż-żmien li għalih tkun applikabbli l-eżenzjoni.

10.   DIKJARAZZJONI TAL-KONFORMITÀ TAL-EMISSJONIJIET OFF-CYCLE

Fl-applikazzjoni għaċ-ċertifikazzjoni jew l-approvazzjoni tat-tip, il-fabbrikant għandu jipprovdi dikjarazzjoni li l-familja tal-magna jew il-vettura tikkonforma mar-rekwiżiti ta’ dan l-Anness. Minbarra din id-dikjarazzjoni, il-konformità mal-limiti WNTE għandha tiġi vverifikata b’testijiet u proċeduri ta’ ċertifikazzjoni addizzjonali definiti mill-Partijiet Kontraenti.

10.1.   Eżempju ta’ dikjarazzjoni tal-konformità tal-Emissjonijiet Off-Cycle

Dan li ġej huwa eżempju ta’ dikjarazzjoni tal-konformità:

‘(Isem tal-fabbrikant) jiddikjara li l-magni fi ħdan din il-familja ta’ magna jikkonformaw mar-rekwiżiti kollha ta’ dan l-anness. (Isem tal-fabbrikant) jagħmel din id-dikjarazzjoni bi ħsieb tajjeb, wara li wettaq evalwazzjoni xierqa tal-inġinerija tal-prestazzjoni fl-emissjonijiet tal-magni fi ħdan il-familja tal-magna tul il-firxa applikabbli ta’ kundizzjonijiet ta’ tħaddim u ambjentali.’

10.2.   Bażi għad-dikjarazzjoni ta’ konformità tal-Emissjonijiet Off-Cycle

Il-fabbrikant għandu jżomm rekords fil-faċilità tal-fabbrikant li jinkludu d-dejta kollha tat-testijiet, l-analiżi tal-inġinerija, u informazzjoni oħra li tipprovdi l-bażi għad-dikjarazzjoni ta’ konformità tal-OCE. Il-fabbrikant għandu jipprovdi din l-informazzjoni lill-Awtorità tal-Approvazzjoni tat-Tip jew ta’ Ċertifikazzjoni meta titlobha.

11.   DOKUMENTAZZJONI

L-Awtorità tal-Approvazzjoni tista’ tiddeċiedi li titlob lill-fabbrikant sabiex jipprovdi pakkett ta’ dokumentazzjoni. Dan għandu jiddeskrivi kwalunkwe element ta’ disinn u strateġija għall-kontroll tal-emissjonijiet tas-sistema tal-magna u l-mezzi li bihom tikkontrolla l-varjabbli tal-output tagħha, sew jekk dan il-kontroll ikun dirett jew indirett.

L-informazzjoni tista’ tinkludi deskrizzjoni sħiħa tal-istrateġija għall-kontroll tal-emissjonijiet. Barra minn hekk, din tista’ tinkludi informazzjoni dwar it-tħaddim tal-AES u l-BES kollha, fosthom deskrizzjoni tal-parametri li huma mmodifikati minn kwalunkwe AES u l-kundizzjonijiet tal-limitu li fihom topera l-AES, u indikazzjoni ta’ liema AES u BES x’aktarx li jkunu attivi fil-kundizzjonijiet tal-proċeduri tat-test kontenuti f’dan l-anness.”

---

(1)  In-numerazzjoni ta’ dan l-anness hija konsistenti man-numerazzjoni tal-gtr tal-WHDC. Madankollu, xi sezzjonijiet tal-gtr tal-WHDC mhumiex meħtieġa f’dan l-anness.

1

(1)  skont il-fjuwil

1

(2)  f’λ = 2, arja xotta, 273 K, 101,3 kPa

2

λ

(3)  u preċiż sa 0,2 % għal kompożizzjoni tal-massa ta’: C = 66 - 76 %; H = 22 - 25 %; N = 0 - 12 %

3

u

(4)  NMHC fuq il-bażi ta’ CH2.93 (għall-HC totali għandu jintuża l-koeffiċjent u
  gas ta’ CH4)

4

2.93

u

gas

4

(5)  u preċiż sa 0,2 % għal kompożizzjoni tal-massa ta’: C3 = 70 - 90 %; C4 = 10 - 30 %

5

u

(6)  skont il-fjuwil

6

(7)  f’λ = 2, arja xotta, 273 K, 101,3 kPa

7

λ

(8)  u preċiż sa 0,2 % għal kompożizzjoni tal-massa ta’: C = 66 - 76 %; H = 22 - 25 %; N = 0 - 12 %

8

u

(9)  NMHC fuq il-bażi ta’ CH2,93 (għall-HC totali għandu jintuża l-koeffiċjent u
  gas ta’ CH4)

9

2,93

u

gas

4

(10)  u preċiż sa 0,2 % għal kompożizzjoni tal-massa ta’: C3 = 70 - 90 %; C4 = 10 - 30 %

10

u

(2)  Il-valuri kkwotati fl-ispeċifikazzjoni huma ‘valuri vera’. Fl-istabbiliment tal-valuri tal-limitu tagħhom ġew applikati t-termini tal-ISO 4259, ‘Prodotti tal-petroljum – Determinazzjoni u applikazzjoni ta’ dejta preċiża fir-rigward tal-metodi tat-test.’ u fl-iffissar ta’ valur minimu, ittieħed kont ta’ differenza minima ta’ 2R ’il fuq minn żero; fl-iffissar ta’ valur massimu u valur minimu, id-differenza minima hija 4R (R = riproduċibbiltà).

2

Minkejja din il-miżura, li hija meħtieġa għal raġunijiet ta’ statistika, il-fabbrikant tal-fjuwils għandu xorta waħda jimmira biex jikseb il-valur żero fejn l-valur massimu stipulat huwa 2R u l-valur medju fil-każ ta’ kwotazzjonijiet ta’ limiti massimi u minimi. Jekk tinqala’ l-ħtieġa li tiġi ċċarata l-kwistjoni jekk fjuwil jissodisfax ir-rekwiżiti tal-ispeċifikazzjonijiet, għandhom jiġu applikati t-termini tal-ISO 4259.

(3)  Għalkemm l-istabilità tal-ossidazzjoni hija kkontrollata, huwa probabbli li ż-żmien kemm idum tajjeb se jkun limitat.

3

(4)  L-istabilità tal-ossidazzjoni tista’ tintwera bl-EN-ISO 12205 jew bl-EN 14112. Dan ir-rekwiżit għandu jiġi rivedut abbażi ta’ evalwazzjonijiet skont il-CEN/TC19 tal-prestazzjoni tal-istabilità ossidattiva u l-limiti tat-test.

4

(5)  Kwalità FAME skont EN 14214 (ASTM D 6751).

5

(6)  Tapplika l-aħħar verżjoni tal-metodu tat-test rispettiv.

6

(7)  Dan il-valur jikkorrispondi għal valur eżadeċimali massimu ta’ 0xFFFF b’riżoluzzjoni ta’ 0x1.

7

(8)  eż. veloċità tal-vettura / veloċità tal-magna / tagħbija kkalkulata, temperatura ambjentali, elevazzjoni, tħaddim mhux ingranat, jew ħin tat-tħaddim.

8

(9)  Il-fabbrikant huwa permess li juża skrin dijanjostiku abbord addizzjonali, bħal apparat vidjo mmuntat fuq id-daxxbord, sabiex jipprovdi aċċess għad-dejta tal-prestazzjoni waqt l-użu. Apparat addizzjonali bħal dan mhuwiex suġġett għar-rekwiżiti ta’ dan l-anness.

9

(10)  Il-fabbrikant huwa permess li juża skrin dijanjostiku abbord addizzjonali, bħal apparat vidjo mmuntat fuq id-daxxbord, sabiex jipprovdi aċċess għad-dejta tal-prestazzjoni waqt l-użu. Apparat addizzjonali bħal dan mhuwiex suġġett għar-rekwiżiti ta’ dan l-anness

10

(11)  In-numerazzjoni ta’ dan l-anness hija konsistenti man-numerazzjoni tal-gtr dwar l-OCE. Madankollu, xi paragrafi tal-gtr tal-OCE mhumiex meħtieġa f’dan l-anness.

11

(12)  Proċeduri tat-Test għal Magni li jaħdmu b’Kompressjoni (C.I.) u Magni Positive-Ignition (P.I.) li Jaħdmu bil-Gass Naturali (NG) jew bil-Gass Likwidu tal-Petroljum (LPG) fir-rigward tal-Emissjoni ta’ Inkwinanti (stabbilit fir-Reġistru Globali fil-15 ta’ Novembru 2006). Ir-referenzi għall-gtr Nru 4 jirrigwardaw id-dokument stabbilit fil-15 ta’ Novembru 2006. Il-bidliet aktar tard fil-gtr tal-WHDC iridu jerġgħu jiġu valutati għall-applikabilità tagħhom għal dan l-anness.

12

Positive-Ignition

---