# Επίσημη Εφημερίδα C 299/2012

| | ISSN 1977-0901
  doi:10.3000/19770901.C_2012.299.ell |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 55ό έτος4 Οκτωβρίου 2012 |

ISSN 1977-0901

doi:10.3000/19770901.C_2012.299.ell

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

55ό έτος4 Οκτωβρίου 2012

---

| Ανακοίνωση αριθ | Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- | --- |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις |
| | ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 482η σύνοδος ολομέλειας της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 |
| 2012/C 299/01 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ενίσχυση των συμμετοχικών διαδικασιών και της συμμετοχής των ΟΤΑ, των ΜΚΟ και των κοινωνικών εταίρων στην εφαρμογή της στρατηγικής Ευρώπη 2020 (διερευνητική γνωμοδότηση) | 1 |
| 2012/C 299/02 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Τι αλλάζει στον ευρωπαϊκό τραπεζικό τομέα με τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες; (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 6 |
| 2012/C 299/03 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Οι ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες (ΕΤΠ) και οι βιομηχανικές μεταλλαγές (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 12 |
| 2012/C 299/04 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Αναγκαιότητα ύπαρξης ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας: βιομηχανικές, καινοτόμες και κοινωνικές πτυχές (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 17 |
| 2012/C 299/05 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Γυναικεία επιχειρηματικότητα — συγκεκριμένες πολιτικές για την ενίσχυση της ανάπτυξης και της απασχόλησης στην ΕΕ (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 24 |
| 2012/C 299/06 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο ρόλος των γυναικών ως κινητήριας δύναμης για ένα πρότυπο ανάπτυξης και καινοτομίας στη γεωργία και την ύπαιθρο (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 29 |
| 2012/C 299/07 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Οι σχέσεις ΕΕ-Μολδαβίας: Ποιος θα πρέπει να είναι ο ρόλος της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών; | 34 |
| 2012/C 299/08 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών στην πολυμερή εμπορική συμφωνία (ΠΕΣ) μεταξύ της ΕΕ, της Κολομβίας και του Περού (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 39 |
| 2012/C 299/09 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Συνεταιρισμοί και ανάπτυξη των γεωργικών προϊόντων διατροφής (Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 45 |
| 2012/C 299/10 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών του 1994 και 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές και τους αερολιμένες της ΕΕ (πρόσθετη γνωμοδότηση) | 49 |

Ανακοίνωση αριθ

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

482η σύνοδος ολομέλειας της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012

2012/C 299/01

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ενίσχυση των συμμετοχικών διαδικασιών και της συμμετοχής των ΟΤΑ, των ΜΚΟ και των κοινωνικών εταίρων στην εφαρμογή της στρατηγικής Ευρώπη 2020 (διερευνητική γνωμοδότηση)

1

2012/C 299/02

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Τι αλλάζει στον ευρωπαϊκό τραπεζικό τομέα με τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες; (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

6

2012/C 299/03

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Οι ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες (ΕΤΠ) και οι βιομηχανικές μεταλλαγές (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

12

2012/C 299/04

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Αναγκαιότητα ύπαρξης ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας: βιομηχανικές, καινοτόμες και κοινωνικές πτυχές (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

17

2012/C 299/05

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Γυναικεία επιχειρηματικότητα — συγκεκριμένες πολιτικές για την ενίσχυση της ανάπτυξης και της απασχόλησης στην ΕΕ (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

24

2012/C 299/06

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο ρόλος των γυναικών ως κινητήριας δύναμης για ένα πρότυπο ανάπτυξης και καινοτομίας στη γεωργία και την ύπαιθρο (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

29

2012/C 299/07

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Οι σχέσεις ΕΕ-Μολδαβίας: Ποιος θα πρέπει να είναι ο ρόλος της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών;

34

2012/C 299/08

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών στην πολυμερή εμπορική συμφωνία (ΠΕΣ) μεταξύ της ΕΕ, της Κολομβίας και του Περού (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

39

2012/C 299/09

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Συνεταιρισμοί και ανάπτυξη των γεωργικών προϊόντων διατροφής (Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

45

2012/C 299/10

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών του 1994 και 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές και τους αερολιμένες της ΕΕ (πρόσθετη γνωμοδότηση)

49

| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| --- | --- |
| | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |
| | 482η σύνοδος ολομέλειας της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 |
| 2012/C 299/11 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Αναδιάρθρωση και πρόβλεψη της αλλαγής: τα διδάγματα από την πρόσφατη εμπειρία (Πράσινη βίβλος) [COM(2012) 7 final] | 54 |
| 2012/C 299/12 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πράσινο βιβλίο σχετικά με τη σκοπιμότητα εισαγωγής Ομολόγων Σταθερότητας[COM(2011) 818 τελικό] | 60 |
| 2012/C 299/13 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα παρακολούθησης της Γης (GMES) και τις επιχειρήσεις του (από το 2014 και μετά)[COM(2011) 831 τελικό] | 72 |
| 2012/C 299/14 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη βελτίωση του διακανονισμού αξιογράφων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κεντρικά αποθετήρια τίτλων (ΚΑΤ) και για την τροποποίηση της οδηγίας 98/26/ΕΚ[COM(2012) 73 final — 2012/0029 (COD)] | 76 |
| 2012/C 299/15 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη διαφάνεια των μέτρων που ρυθμίζουν τις τιμές των φαρμάκων για ανθρώπινη χρήση και την κάλυψη του κόστους τους στο πλαίσιο των δημόσιων συστημάτων ασφάλισης υγείας[COM(2012) 84 final — 2012/0035 (COD)] | 81 |
| 2012/C 299/16 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την απλούστευση της μεταφοράς, στο εσωτερικό της ενιαίας αγοράς, μηχανοκίνητων οχημάτων που έχουν ταξινομηθεί σε άλλο κράτος μέλος[COM(2012) 164 final — 2012/0082 (COD)] | 89 |
| 2012/C 299/17 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για την ενίσχυση της αλληλεγγύης εντός της ΕΕ στον τομέα του ασύλου — Ένα θεματολόγιο της ΕΕ για τη βελτίωση της κατανομής των ευθυνών και την αύξηση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης[COM(2011) 835 τελικό] | 92 |
| 2012/C 299/18 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Πρωτοβουλία Ευκαιρίες για τους νέους[COM(2011) 933 τελικό] | 97 |
| 2012/C 299/19 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση, για την περίοδο 2014-2020, του προγράμματος Δικαιοσύνη [COM(2011) 759 τελικό — 2011/0369 (COD)] | 103 |
| 2012/C 299/20 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα τις ακόλουθες προτάσεις: Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση, στο πλαίσιο του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας, του μέσου χρηματοδοτικής στήριξης στον τομέα των εξωτερικών συνόρων και των θεωρήσεων [COM(2011) 750 τελικό — 2011/0365 (COD)], Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί δημιουργίας του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης [COM(2011) 751 τελικό — 2011/0366 (COD)], Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό γενικών διατάξεων όσον αφορά το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης και το μέσο για τη χρηματοδοτική στήριξη της αστυνομικής συνεργασίας, της πρόληψης και καταστολής της εγκληματικότητας και της διαχείρισης κρίσεων [COM(2011) 752 τελικό — 2011/0367 (COD)], Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση, στο πλαίσιο του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας, του μέσου για τη χρηματοδοτική στήριξη της αστυνομικής συνεργασίας, της πρόληψης και καταστολής της εγκληματικότητας και της διαχείρισης των κρίσεων [COM(2011) 753 τελικό — 2011/0368 (COD)] | 108 |
| 2012/C 299/21 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Λευκή βίβλος — Ατζέντα για επαρκείς, ασφαλείς και βιώσιμες συντάξεις[COM(2012) 55 final] | 115 |
| 2012/C 299/22 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη θέσπιση του προγράμματος Ευρώπη για τους πολίτες για την περίοδο 2014-2020[COM(2011) 884 τελικό — 2011/0436 (APP)] | 122 |
| 2012/C 299/23 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη δέσμευση και τη δήμευση των προϊόντων του εγκλήματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση [COM(2012) 85 final — 2012/0036 (COD)] | 128 |
| 2012/C 299/24 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας [για την κατάργηση του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1198/2006, του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 861/2006 και του κανονισμού ΕΕ αριθ. XXX/2011 του Συμβουλίου για την ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική][COM(2011) 804 τελικό — 2011/0380 (COD)] | 133 |
| 2012/C 299/25 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών Ενημέρωση για τα γεωργικά προϊόντα και προώθησή τους: μια στρατηγική υψηλής ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας για την προώθηση των γεύσεων της Ευρώπης[COM(2012) 148 final] | 141 |
| 2012/C 299/26 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1098/2007 του Συμβουλίου, της 18ης Σεπτεμβρίου 2007, για τη σύσταση πολυετούς σχεδίου για τα αποθέματα γάδου στη Βαλτική και τις αλιευτικές δραστηριότητες που εκμεταλλεύονται τα αποθέματα αυτά[COM(2012) 155 final — 2012/0077 (COD)] | 145 |
| 2012/C 299/27 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Πληροφορική υψηλών επιδόσεων: η θέση της Ευρώπης στον παγκόσμιο ανταγωνισμό[COM(2012) 45 final] | 148 |
| 2012/C 299/28 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2009/16/ΕΚ σχετικά με τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα[COM(2012) 129 final — 2012/62 (COD)] και Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις αρμοδιότητες του κράτους σημαίας όσον αφορά την εφαρμογή της οδηγίας 2009/13/ΕΚ του Συμβουλίου για την εφαρμογή της συμφωνίας που συνήψαν η Ένωση Εφοπλιστών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ECSA) και η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Ενώσεων Εργαζομένων στις Μεταφορές (ETF) σχετικά με τη σύμβαση ναυτικής εργασίας του 2006 και για την τροποποίηση της οδηγίας 1999/63/ΕΚ[COM(2012) 134 final — 2012/65 (COD)] | 153 |
| 2012/C 299/29 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ανακύκλωση πλοίων[COM(2012) 118 final — 2012/0055 (COD)] | 158 |
| 2012/C 299/30 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Βασικές δράσεις προς την κατεύθυνση μιας Πράξης ΙΙ για την Ενιαία Αγορά (διερευνητική γνωμοδότηση) | 165 |
| 2012/C 299/31 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Λευκή βίβλος μεταφορών: προς την ένταξη και τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών (διερευνητική γνωμοδότηση) | 170 |

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

482η σύνοδος ολομέλειας της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012

2012/C 299/11

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Αναδιάρθρωση και πρόβλεψη της αλλαγής: τα διδάγματα από την πρόσφατη εμπειρία (Πράσινη βίβλος) [COM(2012) 7 final]

[COM(2012) 7 final]

54

2012/C 299/12

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πράσινο βιβλίο σχετικά με τη σκοπιμότητα εισαγωγής Ομολόγων Σταθερότητας[COM(2011) 818 τελικό]

[COM(2011) 818 τελικό]

60

2012/C 299/13

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα παρακολούθησης της Γης (GMES) και τις επιχειρήσεις του (από το 2014 και μετά)[COM(2011) 831 τελικό]

[COM(2011) 831 τελικό]

72

2012/C 299/14

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη βελτίωση του διακανονισμού αξιογράφων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κεντρικά αποθετήρια τίτλων (ΚΑΤ) και για την τροποποίηση της οδηγίας 98/26/ΕΚ[COM(2012) 73 final — 2012/0029 (COD)]

[COM(2012) 73 final — 2012/0029 (COD)]

76

2012/C 299/15

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη διαφάνεια των μέτρων που ρυθμίζουν τις τιμές των φαρμάκων για ανθρώπινη χρήση και την κάλυψη του κόστους τους στο πλαίσιο των δημόσιων συστημάτων ασφάλισης υγείας[COM(2012) 84 final — 2012/0035 (COD)]

[COM(2012) 84 final — 2012/0035 (COD)]

81

2012/C 299/16

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την απλούστευση της μεταφοράς, στο εσωτερικό της ενιαίας αγοράς, μηχανοκίνητων οχημάτων που έχουν ταξινομηθεί σε άλλο κράτος μέλος[COM(2012) 164 final — 2012/0082 (COD)]

[COM(2012) 164 final — 2012/0082 (COD)]

89

2012/C 299/17

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για την ενίσχυση της αλληλεγγύης εντός της ΕΕ στον τομέα του ασύλου — Ένα θεματολόγιο της ΕΕ για τη βελτίωση της κατανομής των ευθυνών και την αύξηση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης[COM(2011) 835 τελικό]

[COM(2011) 835 τελικό]

92

2012/C 299/18

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Πρωτοβουλία Ευκαιρίες για τους νέους[COM(2011) 933 τελικό]

[COM(2011) 933 τελικό]

97

2012/C 299/19

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση, για την περίοδο 2014-2020, του προγράμματος Δικαιοσύνη [COM(2011) 759 τελικό — 2011/0369 (COD)]

[COM(2011) 759 τελικό — 2011/0369 (COD)]

103

2012/C 299/20

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα τις ακόλουθες προτάσεις: Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση, στο πλαίσιο του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας, του μέσου χρηματοδοτικής στήριξης στον τομέα των εξωτερικών συνόρων και των θεωρήσεων [COM(2011) 750 τελικό — 2011/0365 (COD)], Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί δημιουργίας του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης [COM(2011) 751 τελικό — 2011/0366 (COD)], Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό γενικών διατάξεων όσον αφορά το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης και το μέσο για τη χρηματοδοτική στήριξη της αστυνομικής συνεργασίας, της πρόληψης και καταστολής της εγκληματικότητας και της διαχείρισης κρίσεων [COM(2011) 752 τελικό — 2011/0367 (COD)], Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση, στο πλαίσιο του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας, του μέσου για τη χρηματοδοτική στήριξη της αστυνομικής συνεργασίας, της πρόληψης και καταστολής της εγκληματικότητας και της διαχείρισης των κρίσεων [COM(2011) 753 τελικό — 2011/0368 (COD)]

[COM(2011) 750 τελικό — 2011/0365 (COD)],

[COM(2011) 751 τελικό — 2011/0366 (COD)],

[COM(2011) 752 τελικό — 2011/0367 (COD)],

[COM(2011) 753 τελικό — 2011/0368 (COD)]

108

2012/C 299/21

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Λευκή βίβλος — Ατζέντα για επαρκείς, ασφαλείς και βιώσιμες συντάξεις[COM(2012) 55 final]

[COM(2012) 55 final]

115

2012/C 299/22

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη θέσπιση του προγράμματος Ευρώπη για τους πολίτες για την περίοδο 2014-2020[COM(2011) 884 τελικό — 2011/0436 (APP)]

[COM(2011) 884 τελικό — 2011/0436 (APP)]

122

2012/C 299/23

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη δέσμευση και τη δήμευση των προϊόντων του εγκλήματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση [COM(2012) 85 final — 2012/0036 (COD)]

[COM(2012) 85 final — 2012/0036 (COD)]

128

2012/C 299/24

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας [για την κατάργηση του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1198/2006, του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 861/2006 και του κανονισμού ΕΕ αριθ. XXX/2011 του Συμβουλίου για την ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική][COM(2011) 804 τελικό — 2011/0380 (COD)]

[COM(2011) 804 τελικό — 2011/0380 (COD)]

133

2012/C 299/25

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών Ενημέρωση για τα γεωργικά προϊόντα και προώθησή τους: μια στρατηγική υψηλής ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας για την προώθηση των γεύσεων της Ευρώπης[COM(2012) 148 final]

[COM(2012) 148 final]

141

2012/C 299/26

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1098/2007 του Συμβουλίου, της 18ης Σεπτεμβρίου 2007, για τη σύσταση πολυετούς σχεδίου για τα αποθέματα γάδου στη Βαλτική και τις αλιευτικές δραστηριότητες που εκμεταλλεύονται τα αποθέματα αυτά[COM(2012) 155 final — 2012/0077 (COD)]

[COM(2012) 155 final — 2012/0077 (COD)]

145

2012/C 299/27

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Πληροφορική υψηλών επιδόσεων: η θέση της Ευρώπης στον παγκόσμιο ανταγωνισμό[COM(2012) 45 final]

[COM(2012) 45 final]

148

2012/C 299/28

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2009/16/ΕΚ σχετικά με τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα[COM(2012) 129 final — 2012/62 (COD)] και Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις αρμοδιότητες του κράτους σημαίας όσον αφορά την εφαρμογή της οδηγίας 2009/13/ΕΚ του Συμβουλίου για την εφαρμογή της συμφωνίας που συνήψαν η Ένωση Εφοπλιστών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ECSA) και η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Ενώσεων Εργαζομένων στις Μεταφορές (ETF) σχετικά με τη σύμβαση ναυτικής εργασίας του 2006 και για την τροποποίηση της οδηγίας 1999/63/ΕΚ[COM(2012) 134 final — 2012/65 (COD)]

[COM(2012) 129 final — 2012/62 (COD)]

[COM(2012) 134 final — 2012/65 (COD)]

153

2012/C 299/29

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ανακύκλωση πλοίων[COM(2012) 118 final — 2012/0055 (COD)]

[COM(2012) 118 final — 2012/0055 (COD)]

158

2012/C 299/30

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Βασικές δράσεις προς την κατεύθυνση μιας Πράξης ΙΙ για την Ενιαία Αγορά (διερευνητική γνωμοδότηση)

165

2012/C 299/31

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Λευκή βίβλος μεταφορών: προς την ένταξη και τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών (διερευνητική γνωμοδότηση)

170

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

482η σύνοδος ολομέλειας της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/1 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/1

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ενίσχυση των συμμετοχικών διαδικασιών και της συμμετοχής των ΟΤΑ, των ΜΚΟ και των κοινωνικών εταίρων στην εφαρμογή της στρατηγικής “Ευρώπη 2020”» (διερευνητική γνωμοδότηση)

2012/C 299/01

Εισηγήτρια: η κ. Heidi LOUGHEED

Με την επιστολή της 18ης Απριλίου 2012, η κ. Σωτηρούλα Χαραλάμπους, Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας, ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, εξ ονόματος της μελλοντικής Κυπριακής Προεδρίας, να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα

Ενίσχυση των συμμετοχικών διαδικασιών και της συμμετοχής των ΟΤΑ, των ΜΚΟ και των κοινωνικών εταίρων στην εφαρμογή της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις και δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 27 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 12ης Ιουλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συστάσεις

| — | Η ΕΟΚΕ καλεί τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τις εθνικές κυβερνήσεις να ανανεώσουν την πολιτική τους δέσμευση για συνεργασία με όλους τους ενδιαφερόμενους εταίρους (το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Επιτροπή των Περιφερειών, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, τα εθνικά κοινοβούλια, τις περιφερειακές και τις τοπικές αρχές, τους κοινωνικούς εταίρους, την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών, τις εθνικές Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές ή παρεμφερείς οργανισμούς, τους δήμους και όλες τις άλλες μορφές τοπικής αυτοδιοίκησης), στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». |
| --- | --- |

—

Η ΕΟΚΕ καλεί τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τις εθνικές κυβερνήσεις να ανανεώσουν την πολιτική τους δέσμευση για συνεργασία με όλους τους ενδιαφερόμενους εταίρους (το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Επιτροπή των Περιφερειών, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, τα εθνικά κοινοβούλια, τις περιφερειακές και τις τοπικές αρχές, τους κοινωνικούς εταίρους, την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών, τις εθνικές Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές ή παρεμφερείς οργανισμούς, τους δήμους και όλες τις άλλες μορφές τοπικής αυτοδιοίκησης), στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

| — | Η ΕΟΚΕ αναλαμβάνει να συνεργαστεί με τις εθνικές Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές (ΟΚΕ) και παρεμφερείς οργανισμούς και με τους εθνικούς εκπροσώπους της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και να αναδειχθεί σε ευρωπαϊκό σημείο επαφής που θα τους προσφέρει ένα εφαλτήριο για να προωθήσουν τις εργασίες τους με θέμα την στρατηγική «Ευρώπη 2020». |
| --- | --- |

—

Η ΕΟΚΕ αναλαμβάνει να συνεργαστεί με τις εθνικές Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές (ΟΚΕ) και παρεμφερείς οργανισμούς και με τους εθνικούς εκπροσώπους της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και να αναδειχθεί σε ευρωπαϊκό σημείο επαφής που θα τους προσφέρει ένα εφαλτήριο για να προωθήσουν τις εργασίες τους με θέμα την στρατηγική «Ευρώπη 2020».

| — | Μακροπρόθεσμα, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αναπτύξει ένα μακροπρόθεσμο όραμα για τον απώτερο στόχο της συμμετοχής των ενδιαφερομένων μερών και να εργαστεί για τη σταδιακή υλοποίησή του. |
| --- | --- |

—

Μακροπρόθεσμα, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αναπτύξει ένα μακροπρόθεσμο όραμα για τον απώτερο στόχο της συμμετοχής των ενδιαφερομένων μερών και να εργαστεί για τη σταδιακή υλοποίησή του.

| — | Βραχυπρόθεσμα, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι μια σειρά από μικρές αλλαγές θα έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην πρόοδο. Ειδικότερα, επείγει να επανεξεταστούν από τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το χρονοδιάγραμμα και τα επιμέρους βήματα των διαδικασιών, προκειμένου όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να μπορέσουν να συμμετάσχουν ουσιαστικά και να αναλάβουν από κοινού τις ευθύνες. |
| --- | --- |

—

Βραχυπρόθεσμα, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι μια σειρά από μικρές αλλαγές θα έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην πρόοδο. Ειδικότερα, επείγει να επανεξεταστούν από τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το χρονοδιάγραμμα και τα επιμέρους βήματα των διαδικασιών, προκειμένου όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να μπορέσουν να συμμετάσχουν ουσιαστικά και να αναλάβουν από κοινού τις ευθύνες.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Στις 18 Απριλίου 2012, η μέλλουσα Κυπριακή Προεδρία ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα την ενίσχυση των συμμετοχικών διαδικασιών και της συμμετοχής των ΟΤΑ, των ΜΚΟ και των κοινωνικών εταίρων στην εφαρμογή της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», λόγω της πρόθεσής της να αναδείξει το θέμα σε προτεραιότητα για την Προεδρία και για το άτυπο Συμβούλιο EPSCO («Απασχόληση, Κοινωνική Πολιτική, Υγεία και Καταναλωτές») τον Ιούλιο του 2012.
  Με το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο πλέον στο τρίτο έτος του, είναι η κατάλληλη στιγμή για να εξεταστούν οι συμμετοχικές διαδικασίες στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και να εξευρεθούν τρόποι ανάπτυξής τους. |
| --- | --- |

2.1

Στις 18 Απριλίου 2012, η μέλλουσα Κυπριακή Προεδρία ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα την ενίσχυση των συμμετοχικών διαδικασιών και της συμμετοχής των ΟΤΑ, των ΜΚΟ και των κοινωνικών εταίρων στην εφαρμογή της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», λόγω της πρόθεσής της να αναδείξει το θέμα σε προτεραιότητα για την Προεδρία και για το άτυπο Συμβούλιο EPSCO («Απασχόληση, Κοινωνική Πολιτική, Υγεία και Καταναλωτές») τον Ιούλιο του 2012.

Με το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο πλέον στο τρίτο έτος του, είναι η κατάλληλη στιγμή για να εξεταστούν οι συμμετοχικές διαδικασίες στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και να εξευρεθούν τρόποι ανάπτυξής τους.

| 2.2 | Η συντονιστική επιτροπή της ΕΟΚΕ για τη στρατηγική «Ευρώπη 2020» επιβλέπει τις εργασίες και συνδέει τις εθνικές ΟΚΕ και παρεμφερείς οργανισμούς στα κράτη μέλη προκειμένου να μοιραστούν εμπειρίες σχετικά με τη βελτίωση των συμμετοχικών διαδικασιών στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». |
| --- | --- |

2.2

Η συντονιστική επιτροπή της ΕΟΚΕ για τη στρατηγική «Ευρώπη 2020» επιβλέπει τις εργασίες και συνδέει τις εθνικές ΟΚΕ και παρεμφερείς οργανισμούς στα κράτη μέλη προκειμένου να μοιραστούν εμπειρίες σχετικά με τη βελτίωση των συμμετοχικών διαδικασιών στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

| 2.3 | Ο ρόλος της ΕΟΚΕ στην εφαρμογή της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» (1) έχει πλέον αναγνωριστεί πλήρως και η ΕΟΚΕ επιθυμεί να διαδώσει τις συστάσεις της σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης των διαδικασιών συμμετοχής στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. |
| --- | --- |

2.3

Ο ρόλος της ΕΟΚΕ στην εφαρμογή της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» (1) έχει πλέον αναγνωριστεί πλήρως και η ΕΟΚΕ επιθυμεί να διαδώσει τις συστάσεις της σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης των διαδικασιών συμμετοχής στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

3.   «Ευρώπη 2020» – ένα νέο σύστημα

| 3.1 | Η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο πληθυσμός της βρίσκονται σήμερα αντιμέτωποι με μια σοβαρή οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση, με σοβαρό αντίκτυπο στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των πολιτών της. Πολλά κράτη μέλη έχουν βιώσει εξαιρετικά τεταμένες καταστάσεις και τα υψηλά επίπεδα ανεργίας παραμένουν ανησυχητικά. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ θεωρεί, όπως έχει εκφράσει επανειλημμένα στις γνωμοδοτήσεις της κατά την τελευταία τριετία, ότι η στρατηγική «Ευρώπη 2020» είναι πιο σημαντική από ποτέ, δεδομένου ότι προσφέρει μια ολοκληρωμένη ατζέντα για τη μεταρρύθμιση με στόχο τη διασφάλιση της βιώσιμης ανάπτυξης και την οικοδόμηση μιας πιο στιβαρής Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

3.1

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο πληθυσμός της βρίσκονται σήμερα αντιμέτωποι με μια σοβαρή οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση, με σοβαρό αντίκτυπο στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των πολιτών της. Πολλά κράτη μέλη έχουν βιώσει εξαιρετικά τεταμένες καταστάσεις και τα υψηλά επίπεδα ανεργίας παραμένουν ανησυχητικά. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ θεωρεί, όπως έχει εκφράσει επανειλημμένα στις γνωμοδοτήσεις της κατά την τελευταία τριετία, ότι η στρατηγική «Ευρώπη 2020» είναι πιο σημαντική από ποτέ, δεδομένου ότι προσφέρει μια ολοκληρωμένη ατζέντα για τη μεταρρύθμιση με στόχο τη διασφάλιση της βιώσιμης ανάπτυξης και την οικοδόμηση μιας πιο στιβαρής Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 3.2 | Η στρατηγική «Ευρώπη 2020» για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη αποτελεί την κατεξοχήν αναπτυξιακή στρατηγική που καθορίζει στόχους στους βασικούς τομείς πολιτικής σε επίπεδο τόσο ΕΕ όσο και σε εθνικό. Η στρατηγική έχει πολύ μεγάλη εμβέλεια και γενική φιλοδοξία την υποστήριξη της έξυπνης, διατηρήσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, καλύπτοντας τις εξελίξεις στην καινοτομία και την Ε&Α, την κλιματική αλλαγή, την ενέργεια, την ανεργία, τη βιομηχανική πολιτική και την κοινωνική και εδαφική συνοχή, την αντιμετώπιση της φτώχειας, την πολιτική συνοχή κ.ά. |
| --- | --- |

3.2

Η στρατηγική «Ευρώπη 2020» για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη αποτελεί την κατεξοχήν αναπτυξιακή στρατηγική που καθορίζει στόχους στους βασικούς τομείς πολιτικής σε επίπεδο τόσο ΕΕ όσο και σε εθνικό. Η στρατηγική έχει πολύ μεγάλη εμβέλεια και γενική φιλοδοξία την υποστήριξη της έξυπνης, διατηρήσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, καλύπτοντας τις εξελίξεις στην καινοτομία και την Ε&Α, την κλιματική αλλαγή, την ενέργεια, την ανεργία, τη βιομηχανική πολιτική και την κοινωνική και εδαφική συνοχή, την αντιμετώπιση της φτώχειας, την πολιτική συνοχή κ.ά.

| 3.3 | Η διακυβέρνηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» έχει ως στόχο να συνενώσει τις ευρωπαϊκές, εθνικές και κοινές αρμοδιότητες σε ένα πολυεπίπεδο σύστημα, συμβάλλοντας κατ' αυτό τον τρόπο στην ενίσχυση της νομιμότητας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Σε σύγκριση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, η στρατηγική «Ευρώπη 2020» έχει αλληλένδετες εμβληματικές πρωτοβουλίες που εστιάζουν και στηρίζουν σημαντικούς θεματικούς τομείς, προτεραιότητες και πρωταρχικούς στόχους και παρέχουν ένα ισχυρό και αυστηρό σύστημα εποπτείας —με την επιλογή των κριτικών αξιολογήσεων των εξελίξεων (ή της απουσίας τους) σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.3

Η διακυβέρνηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» έχει ως στόχο να συνενώσει τις ευρωπαϊκές, εθνικές και κοινές αρμοδιότητες σε ένα πολυεπίπεδο σύστημα, συμβάλλοντας κατ' αυτό τον τρόπο στην ενίσχυση της νομιμότητας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Σε σύγκριση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, η στρατηγική «Ευρώπη 2020» έχει αλληλένδετες εμβληματικές πρωτοβουλίες που εστιάζουν και στηρίζουν σημαντικούς θεματικούς τομείς, προτεραιότητες και πρωταρχικούς στόχους και παρέχουν ένα ισχυρό και αυστηρό σύστημα εποπτείας —με την επιλογή των κριτικών αξιολογήσεων των εξελίξεων (ή της απουσίας τους) σε εθνικό επίπεδο.

| 3.4 | Σε σχέση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, ο μηχανισμός υποβολής εκθέσεων είναι διαφορετικός, όχι μόνο επειδή είναι πολύ πιο επικεντρωμένος, αλλά και επειδή είναι πλέον ευθυγραμμισμένος με τις διαδικασίες στο πλαίσιο των νέων και βελτιωμένων συστημάτων οικονομικής διακυβέρνησης έτσι ώστε, για παράδειγμα, το πρόγραμμα σταθερότητας και σύγκλισης και το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων (που υποβάλλονται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ταυτόχρονα) να παρέχουν μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης των επιμέρους κρατών μελών και των προθέσεών τους. |
| --- | --- |

3.4

Σε σχέση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, ο μηχανισμός υποβολής εκθέσεων είναι διαφορετικός, όχι μόνο επειδή είναι πολύ πιο επικεντρωμένος, αλλά και επειδή είναι πλέον ευθυγραμμισμένος με τις διαδικασίες στο πλαίσιο των νέων και βελτιωμένων συστημάτων οικονομικής διακυβέρνησης έτσι ώστε, για παράδειγμα, το πρόγραμμα σταθερότητας και σύγκλισης και το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων (που υποβάλλονται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ταυτόχρονα) να παρέχουν μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης των επιμέρους κρατών μελών και των προθέσεών τους.

| 3.5 | Μια αλλαγή της διαδικασίας επισημάνθηκε για πρώτη φορά στο ίδιο το έγγραφο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», στο οποίο καθίστατο σαφές ότι «απαιτείται μεγαλύτερη ανάληψη ευθύνης» και ότι για τον σκοπό αυτό «θα πρέπει να ενισχυθεί η συμμετοχή των ενδιαφερομένων μερών σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, καθώς και των κοινωνικών εταίρων». Επίσης, αναλήφθηκε ειδική δέσμευση για στενότερη συμμετοχή τόσο της ΕΟΚΕ όσο και της Επιτροπής των Περιφερειών. Η αναγκαιότητα των συμμετοχικών διαδικασιών έχει επισημανθεί επανειλημμένα, κυρίως στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Μαρτίου 2010 και στις «Οδηγίες για τη σύνταξη, εφαρμογή και παρακολούθηση των Εθνικών Προγραμμάτων Μεταρρυθμίσεων στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» που εξέδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία υπογραμμίζει ότι «είναι σημαντικό να συνδεθούν στενά τα εθνικά κοινοβούλια, οι κοινωνικοί εταίροι, οι περιφέρειες και άλλοι ενδιαφερόμενοι φορείς στην προετοιμασία των ΕΠΜ, έτσι ώστε να αυξηθεί η ανάληψη ευθύνης έναντι της στρατηγικής». |
| --- | --- |

3.5

Μια αλλαγή της διαδικασίας επισημάνθηκε για πρώτη φορά στο ίδιο το έγγραφο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», στο οποίο καθίστατο σαφές ότι «απαιτείται μεγαλύτερη ανάληψη ευθύνης» και ότι για τον σκοπό αυτό «θα πρέπει να ενισχυθεί η συμμετοχή των ενδιαφερομένων μερών σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, καθώς και των κοινωνικών εταίρων». Επίσης, αναλήφθηκε ειδική δέσμευση για στενότερη συμμετοχή τόσο της ΕΟΚΕ όσο και της Επιτροπής των Περιφερειών. Η αναγκαιότητα των συμμετοχικών διαδικασιών έχει επισημανθεί επανειλημμένα, κυρίως στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Μαρτίου 2010 και στις «Οδηγίες για τη σύνταξη, εφαρμογή και παρακολούθηση των Εθνικών Προγραμμάτων Μεταρρυθμίσεων στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» που εξέδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία υπογραμμίζει ότι «είναι σημαντικό να συνδεθούν στενά τα εθνικά κοινοβούλια, οι κοινωνικοί εταίροι, οι περιφέρειες και άλλοι ενδιαφερόμενοι φορείς στην προετοιμασία των ΕΠΜ, έτσι ώστε να αυξηθεί η ανάληψη ευθύνης έναντι της στρατηγικής».

4.   Οι εμπειρίες από το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο

| 4.1 | Τρία χρόνια μετά την έναρξη της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», είναι σαφές ότι πολλά κράτη μέλη έχουν δεσμευτεί όσον αφορά τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και στις εθνικές διαδικασίες τους. Ωστόσο, η εφαρμογή αυτής της δέσμευσης είναι ανομοιογενής, με διαφορετικά επίπεδα δέσμευσης και, ακόμη και όπου έχει αναληφθεί η δέσμευση αυτή, τα επίπεδα της πραγματικής συμμετοχής των εταίρων στη διαδικασία διαφέρουν. Ενώ πολλά κράτη μέλη όντως ενημερώνουν και διαβουλεύονται με τους εταίρους τους, η διαδικασία στερείται συχνά εστίασης και, από τη σκοπιά των συμμετεχόντων, μπορεί να φαίνεται αποσπασματική ή χωρίς συνολική στρατηγική. Συγκεκριμένα, η ΕΟΚΕ και άλλοι φορείς έχουν εκφράσει ανησυχίες για τις πολύ μικρές προθεσμίες που, συχνά, δεν αφήνουν καθόλου χρόνο για πραγματική συζήτηση με τους κοινωνικούς εταίρους, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ή τα περιφερειακά και τα εθνικά κοινοβούλια. Αυτές οι ανησυχίες δεν απαντώνται αποκλειστικά σε εθνικό επίπεδο. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, πολλές οργανώσεις διερωτώνται πώς θα μπορούσε να βελτιωθεί η διαδικασία και η διακυβέρνηση του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου καθώς και η παρακολούθηση στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει διατυπώσει συστάσεις πολιτικής για να προσδιορίσει καλύτερα τον δικό του ρόλο και τη δυνατή συμβολή (2) του και η Επιτροπή των Περιφερειών ετοιμάζεται να εκδώσει σύντομα τις δικές της κατευθυντήριες γραμμές. |
| --- | --- |

4.1

Τρία χρόνια μετά την έναρξη της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», είναι σαφές ότι πολλά κράτη μέλη έχουν δεσμευτεί όσον αφορά τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και στις εθνικές διαδικασίες τους. Ωστόσο, η εφαρμογή αυτής της δέσμευσης είναι ανομοιογενής, με διαφορετικά επίπεδα δέσμευσης και, ακόμη και όπου έχει αναληφθεί η δέσμευση αυτή, τα επίπεδα της πραγματικής συμμετοχής των εταίρων στη διαδικασία διαφέρουν. Ενώ πολλά κράτη μέλη όντως ενημερώνουν και διαβουλεύονται με τους εταίρους τους, η διαδικασία στερείται συχνά εστίασης και, από τη σκοπιά των συμμετεχόντων, μπορεί να φαίνεται αποσπασματική ή χωρίς συνολική στρατηγική. Συγκεκριμένα, η ΕΟΚΕ και άλλοι φορείς έχουν εκφράσει ανησυχίες για τις πολύ μικρές προθεσμίες που, συχνά, δεν αφήνουν καθόλου χρόνο για πραγματική συζήτηση με τους κοινωνικούς εταίρους, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ή τα περιφερειακά και τα εθνικά κοινοβούλια. Αυτές οι ανησυχίες δεν απαντώνται αποκλειστικά σε εθνικό επίπεδο. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, πολλές οργανώσεις διερωτώνται πώς θα μπορούσε να βελτιωθεί η διαδικασία και η διακυβέρνηση του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου καθώς και η παρακολούθηση στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει διατυπώσει συστάσεις πολιτικής για να προσδιορίσει καλύτερα τον δικό του ρόλο και τη δυνατή συμβολή (2) του και η Επιτροπή των Περιφερειών ετοιμάζεται να εκδώσει σύντομα τις δικές της κατευθυντήριες γραμμές.

| 4.2 | Στην ΕΟΚΕ, η συγκρότηση της συντονιστικής επιτροπής για την στρατηγική «Ευρώπη 2020» έδωσε στις εργασίες μας το επίκεντρο που είχαν ανάγκη: η ΕΟΚΕ διαθέτει πλέον μια ομάδα που έχει τη συνολική εποπτεία όλων των πτυχών της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και των συναφών προτάσεων και δεν την εξετάζει αποσπασματικά. Στις συνεδριάσεις της συντονιστικής επιτροπής λαμβάνουν τακτικά μέρος εκπρόσωποι της Επιτροπής και άλλοι ενδιαφερόμενοι παράγοντες. Για να ενισχυθεί η σύνδεση με τους εθνικούς φορείς, η συντονιστική επιτροπή προσκαλεί τακτικά τις εθνικές Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές και τους παρεμφερείς οργανισμούς στις σημαντικές συνεδριάσεις του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και διοργανώνει τοπικές εκδηλώσεις για τη στρατηγική «Ευρώπη 2020», σε συνεργασία με εθνικούς φορείς της κοινωνίας των πολιτών. Η δραστηριότητα αυτή πρέπει να εντατικοποιηθεί και να διευρυνθεί. |
| --- | --- |

4.2

Στην ΕΟΚΕ, η συγκρότηση της συντονιστικής επιτροπής για την στρατηγική «Ευρώπη 2020» έδωσε στις εργασίες μας το επίκεντρο που είχαν ανάγκη: η ΕΟΚΕ διαθέτει πλέον μια ομάδα που έχει τη συνολική εποπτεία όλων των πτυχών της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και των συναφών προτάσεων και δεν την εξετάζει αποσπασματικά. Στις συνεδριάσεις της συντονιστικής επιτροπής λαμβάνουν τακτικά μέρος εκπρόσωποι της Επιτροπής και άλλοι ενδιαφερόμενοι παράγοντες. Για να ενισχυθεί η σύνδεση με τους εθνικούς φορείς, η συντονιστική επιτροπή προσκαλεί τακτικά τις εθνικές Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές και τους παρεμφερείς οργανισμούς στις σημαντικές συνεδριάσεις του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και διοργανώνει τοπικές εκδηλώσεις για τη στρατηγική «Ευρώπη 2020», σε συνεργασία με εθνικούς φορείς της κοινωνίας των πολιτών. Η δραστηριότητα αυτή πρέπει να εντατικοποιηθεί και να διευρυνθεί.

| 4.3 | Ο ρόλος της ΕΟΚΕ ως συνδετικού κρίκου των εθνικών Οικονομικών και Κοινωνικών Επιτροπών και των παρεμφερών οργανισμών, αν και δεν επικεντρώνεται αποκλειστικά στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και στη στρατηγική «Ευρώπη 2020», έχει επίσης αποδειχθεί χρήσιμος για την ανάλυση και την κατανόηση —τόσο από την ΕΟΚΕ όσο και από τις ΟΚΕ— των διάφορων καταστάσεων που υπάρχουν ανά την Ευρωπαϊκή Ένωση και για την ενίσχυση των προτάσεων που υποβάλλουν. |
| --- | --- |

4.3

Ο ρόλος της ΕΟΚΕ ως συνδετικού κρίκου των εθνικών Οικονομικών και Κοινωνικών Επιτροπών και των παρεμφερών οργανισμών, αν και δεν επικεντρώνεται αποκλειστικά στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και στη στρατηγική «Ευρώπη 2020», έχει επίσης αποδειχθεί χρήσιμος για την ανάλυση και την κατανόηση —τόσο από την ΕΟΚΕ όσο και από τις ΟΚΕ— των διάφορων καταστάσεων που υπάρχουν ανά την Ευρωπαϊκή Ένωση και για την ενίσχυση των προτάσεων που υποβάλλουν.

5.   Αξία και χρήση των συμμετοχικών διαδικασιών

| 5.1 | Είναι σαφές ότι, προκειμένου να μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπος του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η βελτίωση και η αύξηση των συμμετοχικών διαδικασιών στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» θα ωφελήσει την ίδια τη στρατηγική και, τελικά, την ευημερία των πολιτών. |
| --- | --- |

5.1

Είναι σαφές ότι, προκειμένου να μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπος του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η βελτίωση και η αύξηση των συμμετοχικών διαδικασιών στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» θα ωφελήσει την ίδια τη στρατηγική και, τελικά, την ευημερία των πολιτών.

| 5.2 | Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη συχνά πραγματοποιούν αναφορές στη χρησιμότητα των συμμετοχικών διαδικασιών και στη συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Οι κοινωνικοί εταίροι και το ευρύτερο κοινό έχουν θεσπίσει στην πράξη διάφορες διαδικασίες και συστήματα. Πρέπει να διασαφηνιστεί γιατί τούτο είναι πραγματικά πολύ σημαντικό και ποια οφέλη μπορούν ενδεχομένως να αποκτηθούν από ένα σύστημα που λειτουργεί σωστά και εξασφαλίζει μεγάλη συμμετοχή. Η εκ των προτέρων συζήτηση με τους κοινωνικούς εταίρους και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών μπορεί να επιτύχει τα εξής:






  — | εντονότερο αντίκτυπο όσον αφορά τη διάδοση των πληροφοριών σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση και σημαντικό πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα, |
| --- | --- | --- |

5.2

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη συχνά πραγματοποιούν αναφορές στη χρησιμότητα των συμμετοχικών διαδικασιών και στη συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Οι κοινωνικοί εταίροι και το ευρύτερο κοινό έχουν θεσπίσει στην πράξη διάφορες διαδικασίες και συστήματα. Πρέπει να διασαφηνιστεί γιατί τούτο είναι πραγματικά πολύ σημαντικό και ποια οφέλη μπορούν ενδεχομένως να αποκτηθούν από ένα σύστημα που λειτουργεί σωστά και εξασφαλίζει μεγάλη συμμετοχή. Η εκ των προτέρων συζήτηση με τους κοινωνικούς εταίρους και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών μπορεί να επιτύχει τα εξής:

—

εντονότερο αντίκτυπο όσον αφορά τη διάδοση των πληροφοριών σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση και σημαντικό πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα,

| — | μεγαλύτερη ανάληψη ευθύνης για τις στρατηγικές, εάν υπάρχει η αίσθηση ότι διαμορφώθηκαν από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, |
| --- | --- |

—

μεγαλύτερη ανάληψη ευθύνης για τις στρατηγικές, εάν υπάρχει η αίσθηση ότι διαμορφώθηκαν από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη,

| — | σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης – συχνά λόγω της τοπικής τους παρουσίας, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να παρέχουν ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για την ανάπτυξη μικρο-τάσεων πολύ πριν εμφανιστούν σε εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο, |
| --- | --- |

—

σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης – συχνά λόγω της τοπικής τους παρουσίας, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να παρέχουν ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για την ανάπτυξη μικρο-τάσεων πολύ πριν εμφανιστούν σε εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο,

| — | δυνατότητα δοκιμής ιδεών και ανάπτυξης λύσεων – είναι γνωστό ότι εκείνοι που βρίσκονται πλησιέστερα στις καταστάσεις είναι συχνά σε θέση να δοκιμάσουν προτάσεις πριν εφαρμοστούν γενικά και συχνά παρέχουν πολύ ρεαλιστικές και αποτελεσματικές λύσεις, |
| --- | --- |

—

δυνατότητα δοκιμής ιδεών και ανάπτυξης λύσεων – είναι γνωστό ότι εκείνοι που βρίσκονται πλησιέστερα στις καταστάσεις είναι συχνά σε θέση να δοκιμάσουν προτάσεις πριν εφαρμοστούν γενικά και συχνά παρέχουν πολύ ρεαλιστικές και αποτελεσματικές λύσεις,

| — | καλύτερη εφαρμογή – σε πολλές περιπτώσεις, οι κοινωνικοί εταίροι και οι ίδιες οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών είναι υπεύθυνοι για την πρακτική εφαρμογή των προτάσεων επιτόπου. |
| --- | --- |

—

καλύτερη εφαρμογή – σε πολλές περιπτώσεις, οι κοινωνικοί εταίροι και οι ίδιες οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών είναι υπεύθυνοι για την πρακτική εφαρμογή των προτάσεων επιτόπου.

6.   Συγκεκριμένες προτάσεις για τη βελτίωση των συμμετοχικών διαδικασιών στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»

| 6.1 | Εξετάζοντας τις διαδικασίες που ακολουθούνται έως σήμερα τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να γίνουν πολλά ακόμη και ότι οι διαδικασίες αυτές μπορούν να συνδυαστούν, προκειμένου να αναπτυχθεί ένα σύστημα που θα προσφέρει μια πραγματική στερεή βάση συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, των εθνικών κυβερνήσεων, των κοινωνικών εταίρων, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, των εθνικών και περιφερειακών κοινοβουλίων και άλλων ενδιαφερομένων μερών. Για όλα αυτά, θα χρειαστεί επικεντρωμένη και συντονισμένη προσπάθεια και χρόνος. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα εν λόγω συστήματα θα πρέπει να αναπτυχθούν με την σταδιακή οικοδόμηση μιας στρατηγικής και συνεκτικής διαδικασίας πολυεπίπεδης εταιρικής σχέσης, ενώ, παράλληλα, να αναληφθούν απλές και ταχείες ενέργειες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε βραχυπρόθεσμες βελτιώσεις. |
| --- | --- |

6.1

Εξετάζοντας τις διαδικασίες που ακολουθούνται έως σήμερα τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να γίνουν πολλά ακόμη και ότι οι διαδικασίες αυτές μπορούν να συνδυαστούν, προκειμένου να αναπτυχθεί ένα σύστημα που θα προσφέρει μια πραγματική στερεή βάση συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, των εθνικών κυβερνήσεων, των κοινωνικών εταίρων, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, των εθνικών και περιφερειακών κοινοβουλίων και άλλων ενδιαφερομένων μερών. Για όλα αυτά, θα χρειαστεί επικεντρωμένη και συντονισμένη προσπάθεια και χρόνος. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα εν λόγω συστήματα θα πρέπει να αναπτυχθούν με την σταδιακή οικοδόμηση μιας στρατηγικής και συνεκτικής διαδικασίας πολυεπίπεδης εταιρικής σχέσης, ενώ, παράλληλα, να αναληφθούν απλές και ταχείες ενέργειες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε βραχυπρόθεσμες βελτιώσεις.

| 6.2 | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ καλεί όλα τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τις εθνικές κυβερνήσεις να ανανεώσουν την πολιτική τους δέσμευση να συμπεριλαμβάνουν πιο τακτικά και πιο συστηματικά στον διάλογο τους κοινωνικούς εταίρους, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τα εθνικά κοινοβούλια, τις περιφερειακές και τις τοπικές αρχές και όλα τα άλλα ενδιαφερόμενα μέρη και να διασφαλίζουν ότι τούτο υλοποιείται με όσο το δυνατόν πληρέστερο τρόπο εντός ισχυρών, βιώσιμων και αειφόρων συμμετοχικών διαδικασιών στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Η Συνθήκη της Λισαβόνας υπογραμμίζει την ανάγκη διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο στο πλαίσιο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Για να αναλάβουν τα κράτη μέλη μεγαλύτερη ευθύνη και δέσμευση έναντι τόσο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» όσο και της ευρωπαϊκής διαδικασίας, θα πρέπει να έχουν την ίδια πειθαρχία και να διαβουλεύονται με τις ΟΚΕ και τους παρεμφερείς οργανισμούς όσο το δυνατόν συχνότερα. |
| --- | --- |

6.2

Επιπλέον, η ΕΟΚΕ καλεί όλα τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τις εθνικές κυβερνήσεις να ανανεώσουν την πολιτική τους δέσμευση να συμπεριλαμβάνουν πιο τακτικά και πιο συστηματικά στον διάλογο τους κοινωνικούς εταίρους, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τα εθνικά κοινοβούλια, τις περιφερειακές και τις τοπικές αρχές και όλα τα άλλα ενδιαφερόμενα μέρη και να διασφαλίζουν ότι τούτο υλοποιείται με όσο το δυνατόν πληρέστερο τρόπο εντός ισχυρών, βιώσιμων και αειφόρων συμμετοχικών διαδικασιών στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Η Συνθήκη της Λισαβόνας υπογραμμίζει την ανάγκη διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο στο πλαίσιο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Για να αναλάβουν τα κράτη μέλη μεγαλύτερη ευθύνη και δέσμευση έναντι τόσο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» όσο και της ευρωπαϊκής διαδικασίας, θα πρέπει να έχουν την ίδια πειθαρχία και να διαβουλεύονται με τις ΟΚΕ και τους παρεμφερείς οργανισμούς όσο το δυνατόν συχνότερα.

7.   Η ΕΟΚΕ

| 7.1 | Όσον αφορά τον δικό της ρόλο, η ΕΟΚΕ θεωρεί καίριο να συνεχίζει να εστιάζεται και να συνεργάζεται στρατηγικά με όλα τα μέρη της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», προκειμένου να διατηρήσει την ικανότητα να διακρίνει τις πιθανές συνέργειες που δημιουργούνται από τη στρατηγική και τα συστατικά της μέρη. |
| --- | --- |

7.1

Όσον αφορά τον δικό της ρόλο, η ΕΟΚΕ θεωρεί καίριο να συνεχίζει να εστιάζεται και να συνεργάζεται στρατηγικά με όλα τα μέρη της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», προκειμένου να διατηρήσει την ικανότητα να διακρίνει τις πιθανές συνέργειες που δημιουργούνται από τη στρατηγική και τα συστατικά της μέρη.

| 7.2 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το έργο που έχει αναλάβει η συντονιστική της επιτροπή για την «Ευρώπη 2020» πρέπει να συνεχιστεί και να αναπτυχθεί. Η συντονιστική επιτροπή πρέπει να διατηρήσει την εστίασή της στη στρατηγική και στις επιπτώσεις της στο ευρύ κοινό και να βασιστεί στην εσωτερική επικοινωνία της με εκείνα τα μέλη που δεν συμμετέχουν στις εργασίες της, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι θα ωφεληθούν όλοι από τις επισκοπήσεις και τις διαπιστώσεις της. |
| --- | --- |

7.2

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το έργο που έχει αναλάβει η συντονιστική της επιτροπή για την «Ευρώπη 2020» πρέπει να συνεχιστεί και να αναπτυχθεί. Η συντονιστική επιτροπή πρέπει να διατηρήσει την εστίασή της στη στρατηγική και στις επιπτώσεις της στο ευρύ κοινό και να βασιστεί στην εσωτερική επικοινωνία της με εκείνα τα μέλη που δεν συμμετέχουν στις εργασίες της, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι θα ωφεληθούν όλοι από τις επισκοπήσεις και τις διαπιστώσεις της.

| 7.3 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το έργο που παράγει σταδιακά όσον αφορά τον συντονισμό των συνδέσεων και των εργασιών των εθνικών Οικονομικών και Κοινωνικών Επιτροπών, όπου υπάρχουν, είχε πολύ θετικό αντίκτυπο, ο οποίος θα μπορούσε όμως να βελτιωθεί. Πολλές από αυτές τις οργανώσεις μπορούν να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο και σε εθνικό επίπεδο στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», όπως και πολλά από τα μέλη τους. Όσον αφορά τη βελτίωση της συμμετοχής στη στρατηγική «Ευρώπη 2020», η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρόκειται για έναν τομέα όπου η ταχεία και απλή δράση θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά οφέλη. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αποτελεί τον κατάλληλο φορέα για να αποτελέσει το ευρωπαϊκό σημείο επαφής των εθνικών Οικονομικών και Κοινωνικών Επιτροπών και παρεμφερών οργανισμών, ιδίως παρέχοντας στήριξη στο έργο τους στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να αναλάβει αυτή τη δέσμευση για περαιτέρω ανάπτυξη των σχέσεων και της συνεργασίας με τις εθνικές Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές και τους παρεμφερείς οργανισμούς και να δρομολογήσει αυτή τη διαδικασία όσο το δυνατόν συντομότερα, με τη διοργάνωση μιας εκδήλωσης με θέμα τη στρατηγική «Ευρώπη 2020». |
| --- | --- |

7.3

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το έργο που παράγει σταδιακά όσον αφορά τον συντονισμό των συνδέσεων και των εργασιών των εθνικών Οικονομικών και Κοινωνικών Επιτροπών, όπου υπάρχουν, είχε πολύ θετικό αντίκτυπο, ο οποίος θα μπορούσε όμως να βελτιωθεί. Πολλές από αυτές τις οργανώσεις μπορούν να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο και σε εθνικό επίπεδο στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», όπως και πολλά από τα μέλη τους. Όσον αφορά τη βελτίωση της συμμετοχής στη στρατηγική «Ευρώπη 2020», η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρόκειται για έναν τομέα όπου η ταχεία και απλή δράση θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά οφέλη. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αποτελεί τον κατάλληλο φορέα για να αποτελέσει το ευρωπαϊκό σημείο επαφής των εθνικών Οικονομικών και Κοινωνικών Επιτροπών και παρεμφερών οργανισμών, ιδίως παρέχοντας στήριξη στο έργο τους στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να αναλάβει αυτή τη δέσμευση για περαιτέρω ανάπτυξη των σχέσεων και της συνεργασίας με τις εθνικές Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές και τους παρεμφερείς οργανισμούς και να δρομολογήσει αυτή τη διαδικασία όσο το δυνατόν συντομότερα, με τη διοργάνωση μιας εκδήλωσης με θέμα τη στρατηγική «Ευρώπη 2020».

8.   Ταχεία δράση υπέρ άμεσων αλλαγών

| 8.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά την πρόθεση της Κυπριακής Προεδρίας να επικεντρωθεί στην ενίσχυση των συμμετοχικών διαδικασιών στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και να αφιερώσει σε αυτό το έργο μέρος του Άτυπου Συμβουλίου EPSCO («Απασχόληση, Κοινωνική Πολιτική, Υγεία και Καταναλωτές») τον Ιούλιο του 2012. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την προσπάθεια αυτή και τη θεωρεί ισχυρή αφετηρία προκειμένου τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσουν σφαιρικά τους τρόπους βελτίωσης των προσπαθειών τους. |
| --- | --- |

8.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά την πρόθεση της Κυπριακής Προεδρίας να επικεντρωθεί στην ενίσχυση των συμμετοχικών διαδικασιών στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και να αφιερώσει σε αυτό το έργο μέρος του Άτυπου Συμβουλίου EPSCO («Απασχόληση, Κοινωνική Πολιτική, Υγεία και Καταναλωτές») τον Ιούλιο του 2012. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την προσπάθεια αυτή και τη θεωρεί ισχυρή αφετηρία προκειμένου τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσουν σφαιρικά τους τρόπους βελτίωσης των προσπαθειών τους.

| 8.2 | Η ΕΟΚΕ καλεί όλα τα κράτη μέλη να παράσχουν διευκρινίσεις σχετικά με τους δημόσιους φορείς που είναι αρμόδιοι για κάθε μέτρο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» στο εθνικό επίπεδο, καθώς και σχετικά με τη σχέση μεταξύ των φορέων που είναι αρμόδιοι για τον συντονισμό ή την παρακολούθηση των Εθνικών Προγραμμάτων Μεταρρυθμίσεων και των φορέων που είναι αρμόδιοι για την πρακτική εφαρμογή τους. Ακόμη και αυτή η απλή διευκρίνιση σε κάθε κράτος μέλος θα επιτρέψει στους διάφορους παράγοντες να αλληλεπιδρούν με τους σωστούς φορείς και να επιτυγχάνεται καλύτερο αποτέλεσμα. |
| --- | --- |

8.2

Η ΕΟΚΕ καλεί όλα τα κράτη μέλη να παράσχουν διευκρινίσεις σχετικά με τους δημόσιους φορείς που είναι αρμόδιοι για κάθε μέτρο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» στο εθνικό επίπεδο, καθώς και σχετικά με τη σχέση μεταξύ των φορέων που είναι αρμόδιοι για τον συντονισμό ή την παρακολούθηση των Εθνικών Προγραμμάτων Μεταρρυθμίσεων και των φορέων που είναι αρμόδιοι για την πρακτική εφαρμογή τους. Ακόμη και αυτή η απλή διευκρίνιση σε κάθε κράτος μέλος θα επιτρέψει στους διάφορους παράγοντες να αλληλεπιδρούν με τους σωστούς φορείς και να επιτυγχάνεται καλύτερο αποτέλεσμα.

| 8.3 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πλήρης διαφάνεια ως προς τις μορφές συμμετοχής που εφαρμόζονται σε κάθε κράτος μέλος, καθώς και οι περιγραφές των διαδικασιών και των μέσων που οι κυβερνήσεις προτίθενται να χρησιμοποιήσουν, θα καταστήσουν σε όλους σαφές το τι συμβαίνει, γιατί και πώς. |
| --- | --- |

8.3

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πλήρης διαφάνεια ως προς τις μορφές συμμετοχής που εφαρμόζονται σε κάθε κράτος μέλος, καθώς και οι περιγραφές των διαδικασιών και των μέσων που οι κυβερνήσεις προτίθενται να χρησιμοποιήσουν, θα καταστήσουν σε όλους σαφές το τι συμβαίνει, γιατί και πώς.

| 8.4 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να επανεξετάσουν επειγόντως το χρονοδιάγραμμα των διαφόρων δράσεων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Η πιο επίμονη πρόκληση, που επισημάνθηκε από όλα σχεδόν τα ενδιαφερόμενα μέρη που συμμετέχουν στις υφιστάμενες δομές, είναι η έλλειψη επαρκών προθεσμιών για τη διατύπωση εμπεριστατωμένης απάντησης ή διεξαγωγής ουσιαστικής συζήτησης. Είναι λοιπόν επείγον να εξετάσουν τα κράτη μέλη τις ισχύουσες προθεσμίες και να τις εξορθολογίσουν. |
| --- | --- |

8.4

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να επανεξετάσουν επειγόντως το χρονοδιάγραμμα των διαφόρων δράσεων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Η πιο επίμονη πρόκληση, που επισημάνθηκε από όλα σχεδόν τα ενδιαφερόμενα μέρη που συμμετέχουν στις υφιστάμενες δομές, είναι η έλλειψη επαρκών προθεσμιών για τη διατύπωση εμπεριστατωμένης απάντησης ή διεξαγωγής ουσιαστικής συζήτησης. Είναι λοιπόν επείγον να εξετάσουν τα κράτη μέλη τις ισχύουσες προθεσμίες και να τις εξορθολογίσουν.

| 8.5 | Η ΕΟΚΕ παροτρύνει θερμά τις περιφερειακές και τοπικές αρχές να συμμετέχουν περισσότερο στις διαδικασίες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», τόσο εντός του εθνικού τους πλαισίου όσο και απευθείας σε επίπεδο ΕΕ. Η δημιουργία της πλατφόρμας παρακολούθησης της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» από την Επιτροπή των Περιφερειών αποτελεί εξαιρετικό βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι εθνικές κυβερνήσεις θα πρέπει να στηρίξουν αυτή τη μεγαλύτερη συμμετοχή. Οι γνώσεις των τοπικών και περιφερειακών αρχών σχετικά με τις τοπικές εξελίξεις και τις δυνητικές εφαρμογές τους αποτελεί μία από τις κύριες προϋποθέσεις προκειμένου η στρατηγική «Ευρώπη 2020» να επιτελέσει πλήρως το ρόλο της |
| --- | --- |

8.5

Η ΕΟΚΕ παροτρύνει θερμά τις περιφερειακές και τοπικές αρχές να συμμετέχουν περισσότερο στις διαδικασίες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», τόσο εντός του εθνικού τους πλαισίου όσο και απευθείας σε επίπεδο ΕΕ. Η δημιουργία της πλατφόρμας παρακολούθησης της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» από την Επιτροπή των Περιφερειών αποτελεί εξαιρετικό βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι εθνικές κυβερνήσεις θα πρέπει να στηρίξουν αυτή τη μεγαλύτερη συμμετοχή. Οι γνώσεις των τοπικών και περιφερειακών αρχών σχετικά με τις τοπικές εξελίξεις και τις δυνητικές εφαρμογές τους αποτελεί μία από τις κύριες προϋποθέσεις προκειμένου η στρατηγική «Ευρώπη 2020» να επιτελέσει πλήρως το ρόλο της

9.   Αναπτύσσοντας μια μακροπρόθεσμη ολοκληρωμένη συμμετοχική διαδικασία για την στρατηγική «Ευρώπη 2020»

| 9.1 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι εφαρμόζονται ήδη πολύ χρήσιμα πρότυπα για τη δημιουργία ισχυρών δομών μόνιμου διαλόγου. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο «Κώδικας ορθής πρακτικής για τη συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων»
   (3) που επεξεργάστηκε το Συμβούλιο της Ευρώπης παρέχει ένα εξαιρετικό πλαίσιο και σύνολο αρχών για το έργο αυτό, το οποίο μπορεί να εφαρμοστεί και στη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Με ένα τέτοιο σύνολο αρχών, η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη θα μπορέσουν να αναβαθμίσουν σταδιακά τις συζητήσεις από τη φάση της (πολύ χαμηλής) συμμετοχής με έμφαση στην παροχή πληροφοριών στη φάση της ανοιχτής διαβούλευσης, έπειτα στη φάση της ανάπτυξης του διαλόγου μεταξύ των συμμετεχόντων, μέχρι την τελική φάση της πραγματικής εταιρικής σχέσης —τα τέσσερα βασικά στάδια της συμμετοχικής διαδικασίας όπως περιγράφονται στον κώδικα. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι διαδικασίες στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» πρέπει να αρχίσουν σταδιακά να εξελίσσονται σύμφωνα με το ανωτέρω πρότυπο συμμετοχής. Ο Κώδικας προβλέπει και άλλα πολύ χρήσιμα εργαλεία που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στις διαδικασίες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». |
| --- | --- |

9.1

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι εφαρμόζονται ήδη πολύ χρήσιμα πρότυπα για τη δημιουργία ισχυρών δομών μόνιμου διαλόγου. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο «Κώδικας ορθής πρακτικής για τη συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων»
   (3) που επεξεργάστηκε το Συμβούλιο της Ευρώπης παρέχει ένα εξαιρετικό πλαίσιο και σύνολο αρχών για το έργο αυτό, το οποίο μπορεί να εφαρμοστεί και στη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Με ένα τέτοιο σύνολο αρχών, η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη θα μπορέσουν να αναβαθμίσουν σταδιακά τις συζητήσεις από τη φάση της (πολύ χαμηλής) συμμετοχής με έμφαση στην παροχή πληροφοριών στη φάση της ανοιχτής διαβούλευσης, έπειτα στη φάση της ανάπτυξης του διαλόγου μεταξύ των συμμετεχόντων, μέχρι την τελική φάση της πραγματικής εταιρικής σχέσης —τα τέσσερα βασικά στάδια της συμμετοχικής διαδικασίας όπως περιγράφονται στον κώδικα. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι διαδικασίες στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» πρέπει να αρχίσουν σταδιακά να εξελίσσονται σύμφωνα με το ανωτέρω πρότυπο συμμετοχής. Ο Κώδικας προβλέπει και άλλα πολύ χρήσιμα εργαλεία που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στις διαδικασίες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

| 9.2 | Η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών στα κράτη μέλη θα πρέπει να συμμετέχει καθ’ όλη τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Μια βασική διαδικασία στον τομέα του σχεδιασμού είναι η επεξεργασία των Εθνικών Προγραμμάτων Μεταρρυθμίσεων. Η διαδικασία της κατάρτισής τους σε κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να βασίζεται σε έναν ευρύ και πιο συνεργατικό διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών. Οι φορείς αυτοί δεν παρέχουν μόνο εμπειρία όσον αφορά τη στοχοθεσία και τον σχεδιασμό προγραμμάτων και στρατηγικών σε τομείς όπως η απασχόληση, η εκπαίδευση και η κοινωνική ένταξη, αλλά είναι και βασικοί παράγοντες υλοποίησης αυτών των στρατηγικών. |
| --- | --- |

9.2

Η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών στα κράτη μέλη θα πρέπει να συμμετέχει καθ’ όλη τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Μια βασική διαδικασία στον τομέα του σχεδιασμού είναι η επεξεργασία των Εθνικών Προγραμμάτων Μεταρρυθμίσεων. Η διαδικασία της κατάρτισής τους σε κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να βασίζεται σε έναν ευρύ και πιο συνεργατικό διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών. Οι φορείς αυτοί δεν παρέχουν μόνο εμπειρία όσον αφορά τη στοχοθεσία και τον σχεδιασμό προγραμμάτων και στρατηγικών σε τομείς όπως η απασχόληση, η εκπαίδευση και η κοινωνική ένταξη, αλλά είναι και βασικοί παράγοντες υλοποίησης αυτών των στρατηγικών.

| 9.3 | Ένα άλλο βασικό στάδιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου είναι η δημοσίευση και η αναθεώρηση των συστάσεων ανά χώρα (ΣΑΧ). Είναι απαραίτητο να πραγματοποιείται ενημέρωση των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και να διοργανώνεται διαβούλευση μαζί τους σχετικά με τις συστάσεις αυτές. Στο πλαίσιο αυτό, οι προβλεπόμενες προθεσμίες είναι ζωτικής σημασίας προκειμένου να καθίσταται δυνατή η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών ήδη από τα πρώτα στάδια της διαμόρφωσης των μελλοντικών προοπτικών για τους επόμενους κύκλους. |
| --- | --- |

9.3

Ένα άλλο βασικό στάδιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου είναι η δημοσίευση και η αναθεώρηση των συστάσεων ανά χώρα (ΣΑΧ). Είναι απαραίτητο να πραγματοποιείται ενημέρωση των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και να διοργανώνεται διαβούλευση μαζί τους σχετικά με τις συστάσεις αυτές. Στο πλαίσιο αυτό, οι προβλεπόμενες προθεσμίες είναι ζωτικής σημασίας προκειμένου να καθίσταται δυνατή η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών ήδη από τα πρώτα στάδια της διαμόρφωσης των μελλοντικών προοπτικών για τους επόμενους κύκλους.

| 9.4 | Η ΕΟΚΕ, σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, έχει προτείνει τη συγκριτική αξιολόγηση ως μέσο για τη μέτρηση της προόδου που σημειώνεται στην εφαρμογή της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Σύμφωνα με την πρακτική αυτή, κάθε εθνική ΟΚΕ ή παρεμφερής οργανισμός αναλύει και καθορίζει τα δικά του κριτήρια προτεραιότητας, με βάση στατιστικά στοιχεία που είναι ελεύθερα προσβάσιμα στον δικτυακό τόπο της Eurostat. Ορισμένες ΟΚΕ ήδη το εφαρμόζουν και οι υπόλοιπες πρέπει να ενθαρρυνθούν να συμμετάσχουν στην ίδια διαδικασία. Με αυτή τη συγκριτική αξιολόγηση, τα ενδιαφερόμενα μέρη παρακολουθούν συνεχώς την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων. Πρόκειται για μια πολύτιμη συμβολή στην αναθεώρηση των Εθνικών Προγραμμάτων Μεταρρυθμίσεων. |
| --- | --- |

9.4

Η ΕΟΚΕ, σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, έχει προτείνει τη συγκριτική αξιολόγηση ως μέσο για τη μέτρηση της προόδου που σημειώνεται στην εφαρμογή της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Σύμφωνα με την πρακτική αυτή, κάθε εθνική ΟΚΕ ή παρεμφερής οργανισμός αναλύει και καθορίζει τα δικά του κριτήρια προτεραιότητας, με βάση στατιστικά στοιχεία που είναι ελεύθερα προσβάσιμα στον δικτυακό τόπο της Eurostat. Ορισμένες ΟΚΕ ήδη το εφαρμόζουν και οι υπόλοιπες πρέπει να ενθαρρυνθούν να συμμετάσχουν στην ίδια διαδικασία. Με αυτή τη συγκριτική αξιολόγηση, τα ενδιαφερόμενα μέρη παρακολουθούν συνεχώς την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων. Πρόκειται για μια πολύτιμη συμβολή στην αναθεώρηση των Εθνικών Προγραμμάτων Μεταρρυθμίσεων.

| 9.5 | Θα πρέπει να αναληφθούν προσπάθειες ενεργοποίησης της συζήτησης σχετικά με την εφαρμογή της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» στα κράτη μέλη και οι κυβερνήσεις θα πρέπει να αναπτύξουν αποτελεσματικότερες διαδικασίες ανατροφοδότησης σχετικά με τον αντίκτυπο του εντονότερου διαλόγου με τους πολίτες και του κοινωνικού διαλόγου όσον αφορά τη στρατηγική. Ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών στην παρακολούθηση μπορεί να είναι πολύτιμος. Χρήσιμη θα είναι η διοργάνωση τόσο τακτικών διασκέψεων στα κράτη μέλη με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων μερών όσο και ανοικτών ακροάσεων στο Κοινοβούλιο για την παρουσίαση των Εθνικών Προγραμμάτων Μεταρρυθμίσεων. |
| --- | --- |

9.5

Θα πρέπει να αναληφθούν προσπάθειες ενεργοποίησης της συζήτησης σχετικά με την εφαρμογή της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» στα κράτη μέλη και οι κυβερνήσεις θα πρέπει να αναπτύξουν αποτελεσματικότερες διαδικασίες ανατροφοδότησης σχετικά με τον αντίκτυπο του εντονότερου διαλόγου με τους πολίτες και του κοινωνικού διαλόγου όσον αφορά τη στρατηγική. Ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών στην παρακολούθηση μπορεί να είναι πολύτιμος. Χρήσιμη θα είναι η διοργάνωση τόσο τακτικών διασκέψεων στα κράτη μέλη με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων μερών όσο και ανοικτών ακροάσεων στο Κοινοβούλιο για την παρουσίαση των Εθνικών Προγραμμάτων Μεταρρυθμίσεων.

| 9.6 | Υπάρχει μια αντίφαση μεταξύ της αυξανόμενης συνειδητοποίησης από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα της ανάγκης διαβούλευσης με την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και των δυσκολιών που αντιμετωπίζει σήμερα η πλειονότητα των εθνικών ΟΚΕ και παρεμφερών οργανισμών. Οι οργανώσεις αυτές χρηματοδοτούνται ως επί το πλείστον από τους δημόσιους προϋπολογισμούς. Σε πολλά κράτη μέλη, οι προϋπολογισμοί των ΟΚΕ έχουν περικοπεί, με αποτέλεσμα οι εθνικές Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές ή οι παρεμφερείς οργανισμοί να επικεντρώνονται αποκλειστικά στις εθνικές προτεραιότητες και να περιορίζουν τη συμμετοχή τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα πρέπει να εξετάσουν τρόπους στήριξης και βοήθειας προς τους οργανισμούς αυτούς, τουλάχιστον όσον αφορά τη συμβολή τους στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο. |
| --- | --- |

9.6

Υπάρχει μια αντίφαση μεταξύ της αυξανόμενης συνειδητοποίησης από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα της ανάγκης διαβούλευσης με την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και των δυσκολιών που αντιμετωπίζει σήμερα η πλειονότητα των εθνικών ΟΚΕ και παρεμφερών οργανισμών. Οι οργανώσεις αυτές χρηματοδοτούνται ως επί το πλείστον από τους δημόσιους προϋπολογισμούς. Σε πολλά κράτη μέλη, οι προϋπολογισμοί των ΟΚΕ έχουν περικοπεί, με αποτέλεσμα οι εθνικές Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές ή οι παρεμφερείς οργανισμοί να επικεντρώνονται αποκλειστικά στις εθνικές προτεραιότητες και να περιορίζουν τη συμμετοχή τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα πρέπει να εξετάσουν τρόπους στήριξης και βοήθειας προς τους οργανισμούς αυτούς, τουλάχιστον όσον αφορά τη συμβολή τους στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο.

| 9.7 | Πολύ χρήσιμη είναι η διατήρηση του κύριου σημείου επαφής με τις εθνικές ΟΚΕ και τους παρεμφερείς οργανισμούς για την παρακολούθηση της συνέχειας που δίνεται ανά χώρα. Παράλληλα όμως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορούσε να αναθέσει στην ΕΟΚΕ να αναλάβει και να στηρίζει τη διοργάνωση διάσκεψης με όλες τις εθνικές ΟΚΕ ή παρεμφερείς οργανισμούς τουλάχιστον μία φορά το χρόνο, και εγκαίρως για να καλύπτει το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, προκειμένου να εξετάζεται το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, η στρατηγική «Ευρώπη 2020» και η συμβολή τους και οι βέλτιστες πρακτικές στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

9.7

Πολύ χρήσιμη είναι η διατήρηση του κύριου σημείου επαφής με τις εθνικές ΟΚΕ και τους παρεμφερείς οργανισμούς για την παρακολούθηση της συνέχειας που δίνεται ανά χώρα. Παράλληλα όμως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορούσε να αναθέσει στην ΕΟΚΕ να αναλάβει και να στηρίζει τη διοργάνωση διάσκεψης με όλες τις εθνικές ΟΚΕ ή παρεμφερείς οργανισμούς τουλάχιστον μία φορά το χρόνο, και εγκαίρως για να καλύπτει το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, προκειμένου να εξετάζεται το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, η στρατηγική «Ευρώπη 2020» και η συμβολή τους και οι βέλτιστες πρακτικές στον τομέα αυτό.

10.   Ενδιαφερόμενα μέρη

| 10.1 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα ενδιαφερόμενα μέρη θα μπορούσαν επίσης να ανανεώσουν τη δέσμευσή τους στις διαδικασίες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Αν και πιστεύει ότι η ευθύνη βαρύνει πρωτίστως τα κράτη μέλη, τα οποία οφείλουν να επανεξετάσουν τις διαδικασίες για τη συμμετοχή των εταίρων, τα ίδια τα ενδιαφερόμενα μέρη θα μπορούσαν να μάθουν περισσότερα το ένα από το άλλο και να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση εάν συνεργάζονταν άμεσα και με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, όπως με τις εθνικές κυβερνήσεις. Επίσης, παρά το γεγονός ότι οι κυβερνήσεις οφείλουν να επανεξετάσουν επειγόντως το χρονοδιάγραμμα των διαδικασιών, τα ενδιαφερόμενα μέρη οφείλουν να βελτιώσουν τη δική τους ανταπόκριση στα στάδια του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. |
| --- | --- |

10.1

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα ενδιαφερόμενα μέρη θα μπορούσαν επίσης να ανανεώσουν τη δέσμευσή τους στις διαδικασίες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Αν και πιστεύει ότι η ευθύνη βαρύνει πρωτίστως τα κράτη μέλη, τα οποία οφείλουν να επανεξετάσουν τις διαδικασίες για τη συμμετοχή των εταίρων, τα ίδια τα ενδιαφερόμενα μέρη θα μπορούσαν να μάθουν περισσότερα το ένα από το άλλο και να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση εάν συνεργάζονταν άμεσα και με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, όπως με τις εθνικές κυβερνήσεις. Επίσης, παρά το γεγονός ότι οι κυβερνήσεις οφείλουν να επανεξετάσουν επειγόντως το χρονοδιάγραμμα των διαδικασιών, τα ενδιαφερόμενα μέρη οφείλουν να βελτιώσουν τη δική τους ανταπόκριση στα στάδια του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

11.   Ειδικές προτάσεις σχετικά με την απασχόληση, τη φτώχεια και τον αποκλεισμό

| 11.1 | Στην αίτησή της προς την ΕΟΚΕ, η Κυπριακή Προεδρία υπογράμμισε ιδιαίτερα την ανάγκη συστάσεων για μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην υλοποίηση και την παρακολούθηση της εφαρμογής των αποφάσεων σε τομείς κοινωνικού χαρακτήρα όπως η φτώχεια και ο αποκλεισμός. Η ΕΟΚΕ έχει τη γνώμη ότι η συμμετοχή των φορέων αυτών σε έναν διαρθρωμένο και τακτικό διάλογο σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο θα επηρεάσει καθοριστικά τις δυνατότητες αποτελεσματικής επίλυσης αυτών των προβλημάτων. |
| --- | --- |

11.1

Στην αίτησή της προς την ΕΟΚΕ, η Κυπριακή Προεδρία υπογράμμισε ιδιαίτερα την ανάγκη συστάσεων για μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην υλοποίηση και την παρακολούθηση της εφαρμογής των αποφάσεων σε τομείς κοινωνικού χαρακτήρα όπως η φτώχεια και ο αποκλεισμός. Η ΕΟΚΕ έχει τη γνώμη ότι η συμμετοχή των φορέων αυτών σε έναν διαρθρωμένο και τακτικό διάλογο σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο θα επηρεάσει καθοριστικά τις δυνατότητες αποτελεσματικής επίλυσης αυτών των προβλημάτων.

| 11.2 | Είναι χρήσιμο να εφαρμοστεί μια προσέγγιση που συνεκτιμά όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (stakeholder approach) και να καλλιεργηθεί διαρθρωμένος διάλογος με τους φορείς της κοινωνίας των πολιτών κατά τη χάραξη, την εφαρμογή και την παρακολούθηση της πολιτικής, στο πλαίσιο των εργασιών της ευρωπαϊκής πλατφόρμας για την καταπολέμηση της φτώχειας. Συχνά, σε ζητήματα όπως η φτώχεια και ο αποκλεισμός, οι φορείς της κοινωνίας των πολιτών είναι εκείνοι που καταγράφουν πρώτοι τις τάσεις και τις κοινωνικές εξελίξεις σε τοπικό επίπεδο και που αρχίζουν να ευαισθητοποιούν το ευρύτερο κοινό γύρω από αυτά τα θέματα. Οι σθεναρές προσπάθειές τους για την προβολή της οπτικής του χρήστη και την πρόληψη, αλλά και η ανάπτυξη και παροχή καινοτόμων υπηρεσιών για αυτές τις ομάδες-στόχους, προσφέρουν πολύτιμες γνώσεις και εμπειρίες για τις στρατηγικές προσπάθειες καταπολέμησης της φτώχειας και του αποκλεισμού. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ τονίζει τη στρατηγική σημασία του ρόλου που διαδραματίζουν η κοινωνική οικονομία και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις που εργάζονται για τον περιορισμό της φτώχειας, την προώθηση της δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας και την ανάπτυξη υπηρεσιών που ανταποκρίνονται δημιουργικά στις ανάγκες της κοινωνίας. |
| --- | --- |

11.2

Είναι χρήσιμο να εφαρμοστεί μια προσέγγιση που συνεκτιμά όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (stakeholder approach) και να καλλιεργηθεί διαρθρωμένος διάλογος με τους φορείς της κοινωνίας των πολιτών κατά τη χάραξη, την εφαρμογή και την παρακολούθηση της πολιτικής, στο πλαίσιο των εργασιών της ευρωπαϊκής πλατφόρμας για την καταπολέμηση της φτώχειας. Συχνά, σε ζητήματα όπως η φτώχεια και ο αποκλεισμός, οι φορείς της κοινωνίας των πολιτών είναι εκείνοι που καταγράφουν πρώτοι τις τάσεις και τις κοινωνικές εξελίξεις σε τοπικό επίπεδο και που αρχίζουν να ευαισθητοποιούν το ευρύτερο κοινό γύρω από αυτά τα θέματα. Οι σθεναρές προσπάθειές τους για την προβολή της οπτικής του χρήστη και την πρόληψη, αλλά και η ανάπτυξη και παροχή καινοτόμων υπηρεσιών για αυτές τις ομάδες-στόχους, προσφέρουν πολύτιμες γνώσεις και εμπειρίες για τις στρατηγικές προσπάθειες καταπολέμησης της φτώχειας και του αποκλεισμού. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ τονίζει τη στρατηγική σημασία του ρόλου που διαδραματίζουν η κοινωνική οικονομία και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις που εργάζονται για τον περιορισμό της φτώχειας, την προώθηση της δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας και την ανάπτυξη υπηρεσιών που ανταποκρίνονται δημιουργικά στις ανάγκες της κοινωνίας.

| 11.3 | Σε αυτό το πεδίο πολιτικής είναι σημαντικό να αναφερθούν οι εθνικές εκθέσεις για την κοινωνική κατάσταση, που συμπληρώνουν τα Εθνικά Προγράμματα Μεταρρυθμίσεων και υποβάλλονται από την Επιτροπή Κοινωνικής Προστασίας. Σε αυτές τις εκθέσεις, οι οποίες βασίζονται στην ανοιχτή μέθοδο συντονισμού, αξιολογείται η κοινωνική διάσταση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Με σημείο αναφοράς την ετήσια στρατηγική για την προώθηση της ανάπτυξης, εντοπίζονται οι πιο επείγουσες μεταρρυθμίσεις και προτείνονται συγκεκριμένα μέτρα. Είναι σημαντικό να δημιουργηθεί μία διαδικασία που να επιτρέπει την καλύτερη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων στην κατάρτιση των εθνικών εκθέσεων για την κοινωνική κατάσταση, κάτι που δεν συμβαίνει ακόμη σε ικανοποιητικό βαθμό, και να επιτευχθεί καλύτερη σύνδεση με τα Εθνικά Προγράμματα Μεταρρυθμίσεων. Εξαιρετική σημασία έχει, επίσης, η ενίσχυση της ανοιχτής μεθόδου συντονισμού όσον αφορά την κοινωνική προστασία, με βάση ολοκληρωμένες εθνικές στρατηγικές, ώστε να επιτευχθεί και η μέγιστη δυνατή σύνδεση με την ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την καταπολέμηση της φτώχειας. |
| --- | --- |

11.3

Σε αυτό το πεδίο πολιτικής είναι σημαντικό να αναφερθούν οι εθνικές εκθέσεις για την κοινωνική κατάσταση, που συμπληρώνουν τα Εθνικά Προγράμματα Μεταρρυθμίσεων και υποβάλλονται από την Επιτροπή Κοινωνικής Προστασίας. Σε αυτές τις εκθέσεις, οι οποίες βασίζονται στην ανοιχτή μέθοδο συντονισμού, αξιολογείται η κοινωνική διάσταση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Με σημείο αναφοράς την ετήσια στρατηγική για την προώθηση της ανάπτυξης, εντοπίζονται οι πιο επείγουσες μεταρρυθμίσεις και προτείνονται συγκεκριμένα μέτρα. Είναι σημαντικό να δημιουργηθεί μία διαδικασία που να επιτρέπει την καλύτερη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων στην κατάρτιση των εθνικών εκθέσεων για την κοινωνική κατάσταση, κάτι που δεν συμβαίνει ακόμη σε ικανοποιητικό βαθμό, και να επιτευχθεί καλύτερη σύνδεση με τα Εθνικά Προγράμματα Μεταρρυθμίσεων. Εξαιρετική σημασία έχει, επίσης, η ενίσχυση της ανοιχτής μεθόδου συντονισμού όσον αφορά την κοινωνική προστασία, με βάση ολοκληρωμένες εθνικές στρατηγικές, ώστε να επιτευχθεί και η μέγιστη δυνατή σύνδεση με την ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την καταπολέμηση της φτώχειας.

| 11.4 | Μετά την ετήσια εκδήλωση που διοργανώνεται σε επίπεδο ΕΕ για την καταπολέμηση της φτώχειας και του αποκλεισμού θα πρέπει να ακολουθεί ανάλογη ακρόαση σε εθνικό επίπεδο, σε συνεργασία με τις δημόσιες υπηρεσίες, τους πολίτες που πλήττονται από τη φτώχεια, μη κυβερνητικές οργανώσεις, οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας, με τους κοινωνικούς εταίρους και με άλλους φορείς της κοινωνίας των πολιτών. Ο στόχος πρέπει να είναι να εντοπιστούν και να αναλυθούν από κοινού η πρόοδος και οι ελλείψεις που παρατηρούνται σε αυτό το πεδίο πολιτικής και να προταθούν μεταρρυθμίσεις. Η εκδήλωση αυτή θα πρέπει να συμπίπτει χρονικά με την κατάρτιση των Εθνικών Προγραμμάτων Μεταρρυθμίσεων. |
| --- | --- |

11.4

Μετά την ετήσια εκδήλωση που διοργανώνεται σε επίπεδο ΕΕ για την καταπολέμηση της φτώχειας και του αποκλεισμού θα πρέπει να ακολουθεί ανάλογη ακρόαση σε εθνικό επίπεδο, σε συνεργασία με τις δημόσιες υπηρεσίες, τους πολίτες που πλήττονται από τη φτώχεια, μη κυβερνητικές οργανώσεις, οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας, με τους κοινωνικούς εταίρους και με άλλους φορείς της κοινωνίας των πολιτών. Ο στόχος πρέπει να είναι να εντοπιστούν και να αναλυθούν από κοινού η πρόοδος και οι ελλείψεις που παρατηρούνται σε αυτό το πεδίο πολιτικής και να προταθούν μεταρρυθμίσεις. Η εκδήλωση αυτή θα πρέπει να συμπίπτει χρονικά με την κατάρτιση των Εθνικών Προγραμμάτων Μεταρρυθμίσεων.

| 11.5 | Αλλά και οι τακτικές συναντήσεις διαλόγου και διαβουλεύσεων για συγκεκριμένα θέματα θα πρέπει επίσης να προγραμματίζονται αρκετά νωρίς, ώστε τα ενδιαφερόμενα μέρη να έχουν αρκετό χρόνο για να εκδηλώσουν το ενδιαφέρον τους. Στο πλαίσιο της συνεκτίμησης όλων των ενδιαφερόμενων πλευρών (stakeholder approach), θα πρέπει επίσης να εξετάζεται ο κοινωνικός αντίκτυπος της Ετήσιας Επισκόπησης της Ανάπτυξης και η πρόοδος που έχει σημειωθεί. |
| --- | --- |

11.5

Αλλά και οι τακτικές συναντήσεις διαλόγου και διαβουλεύσεων για συγκεκριμένα θέματα θα πρέπει επίσης να προγραμματίζονται αρκετά νωρίς, ώστε τα ενδιαφερόμενα μέρη να έχουν αρκετό χρόνο για να εκδηλώσουν το ενδιαφέρον τους. Στο πλαίσιο της συνεκτίμησης όλων των ενδιαφερόμενων πλευρών (stakeholder approach), θα πρέπει επίσης να εξετάζεται ο κοινωνικός αντίκτυπος της Ετήσιας Επισκόπησης της Ανάπτυξης και η πρόοδος που έχει σημειωθεί.

| 11.6 | Τα Εθνικά Προγράμματα Μεταρρυθμίσεων και ο καθορισμός εθνικών στόχων συνιστούν καίριες συνιστώσες των προσπαθειών για την υλοποίηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και των πολιτικών στρατηγικών για την καταπολέμηση της φτώχειας. Είναι σημαντικό να οριστεί ο στόχος της καταπολέμησης της φτώχειας έτσι ώστε να περιλαμβάνει και τις ομάδες που κινδυνεύουν να περιπέσουν σε φτώχεια και πολλαπλό αποκλεισμό, προκειμένου να προσαρμοστούν αποτελεσματικά οι στρατηγικές και οι μεταρρυθμίσεις στις ομάδες αυτές. Η συμμετοχή και η σύμπραξη των φορέων της κοινωνίας των πολιτών έχουν καθοριστική σημασία εδώ, επειδή οι φορείς αυτοί είναι συνήθως σε θέση να εντοπίσουν από νωρίς τις απειλούμενες ομάδες ή την αύξηση των κινδύνων για τους ήδη αποκλεισμένους πολίτες. |
| --- | --- |

11.6

Τα Εθνικά Προγράμματα Μεταρρυθμίσεων και ο καθορισμός εθνικών στόχων συνιστούν καίριες συνιστώσες των προσπαθειών για την υλοποίηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και των πολιτικών στρατηγικών για την καταπολέμηση της φτώχειας. Είναι σημαντικό να οριστεί ο στόχος της καταπολέμησης της φτώχειας έτσι ώστε να περιλαμβάνει και τις ομάδες που κινδυνεύουν να περιπέσουν σε φτώχεια και πολλαπλό αποκλεισμό, προκειμένου να προσαρμοστούν αποτελεσματικά οι στρατηγικές και οι μεταρρυθμίσεις στις ομάδες αυτές. Η συμμετοχή και η σύμπραξη των φορέων της κοινωνίας των πολιτών έχουν καθοριστική σημασία εδώ, επειδή οι φορείς αυτοί είναι συνήθως σε θέση να εντοπίσουν από νωρίς τις απειλούμενες ομάδες ή την αύξηση των κινδύνων για τους ήδη αποκλεισμένους πολίτες.

Βρυξέλλες, 12 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Όπως υποστηρίζεται από τα συμπεράσματα του εαρινού Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τόσο 2011 και 2012.

1

(2)  «Πόσο αποτελεσματικό και νόμιμο είναι το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο; Να αυξηθεί ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου», 2011

2

(3)  http://www.coe.int/t/ngo/code_good_prac_en.asp.

3

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/6 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/6

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Τι αλλάζει στον ευρωπαϊκό τραπεζικό τομέα με τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες;» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

2012/C 299/02

Εισηγήτρια: η κ. NIETYKSZA

Συνεισηγητής: ο κ. GENDRE

Στις 14 Ιουλίου 2011, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2, του Εσωτερικού της Κανονισμού, να προβεί στην κατάρτιση γνωμοδότησης πρωτοβουλίας με θέμα:

Τι αλλάζει στον ευρωπαϊκό τραπεζικό τομέα με τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες;

Η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών, στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της στις 11 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειάς της, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 12ης Ιουλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 135 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 5 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Βασική αποστολή του τραπεζικού τομέα, που αντιπροσωπεύει κατά μέσο όρο το 5 % του ΑεγχΠ της ΕΕ, πρέπει να είναι η χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας και, ιδιαίτερα, των καινοτόμων επιχειρήσεων και της ανάπτυξης μικρομεσαίων επιχειρήσεων ως κινητήριας δύναμης της ευρωπαϊκής οικονομίας, καθώς και η προστασία των καταθέσεων. |
| --- | --- |

1.1

Βασική αποστολή του τραπεζικού τομέα, που αντιπροσωπεύει κατά μέσο όρο το 5 % του ΑεγχΠ της ΕΕ, πρέπει να είναι η χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας και, ιδιαίτερα, των καινοτόμων επιχειρήσεων και της ανάπτυξης μικρομεσαίων επιχειρήσεων ως κινητήριας δύναμης της ευρωπαϊκής οικονομίας, καθώς και η προστασία των καταθέσεων.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών μελών με στόχο την ενίσχυση του τραπεζικού τομέα και την πρόληψη μελλοντικών χρηματοπιστωτικών κρίσεων, μέσω του περιορισμού των κινδύνων και των επιπτώσεών τους. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών μελών με στόχο την ενίσχυση του τραπεζικού τομέα και την πρόληψη μελλοντικών χρηματοπιστωτικών κρίσεων, μέσω του περιορισμού των κινδύνων και των επιπτώσεών τους.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να αντληθούν διδάγματα από τις πρόσφατες οικονομικές και χρηματοπιστωτικές κρίσεις και να υιοθετηθεί μια νέα προσέγγιση που να βασίζεται σε μια αποτελεσματικότερη εποπτεία εκ μέρους των εθνικών, ευρωπαϊκών και διεθνών αρχών καθώς και στην αυξημένη αίσθηση ευθύνης των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να αντληθούν διδάγματα από τις πρόσφατες οικονομικές και χρηματοπιστωτικές κρίσεις και να υιοθετηθεί μια νέα προσέγγιση που να βασίζεται σε μια αποτελεσματικότερη εποπτεία εκ μέρους των εθνικών, ευρωπαϊκών και διεθνών αρχών καθώς και στην αυξημένη αίσθηση ευθύνης των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη λήψη μέτρων που αποσκοπούν στην ενίσχυση της διάρθρωσης του κεφαλαίου των τραπεζών και της ικανότητάς τους να χρηματοδοτούν την πραγματική οικονομία, εφιστώντας παράλληλα την προσοχή των στελεχών των τραπεζών στον πειρασμό της επιδίωξης πολύ γρήγορου κέρδους και στις κερδοσκοπικές δραστηριότητες που αποσταθεροποιούν τις αγορές.
  Η ευθύνη των διευθυντών των τραπεζών, των ελεγκτών σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς στο εσωτερικό των τραπεζών θα πρέπει να προσδιοριστεί καλύτερα, προκειμένου να προωθούνται δεοντολογικές συμπεριφορές βάσει σαφών κανόνων. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη λήψη μέτρων που αποσκοπούν στην ενίσχυση της διάρθρωσης του κεφαλαίου των τραπεζών και της ικανότητάς τους να χρηματοδοτούν την πραγματική οικονομία, εφιστώντας παράλληλα την προσοχή των στελεχών των τραπεζών στον πειρασμό της επιδίωξης πολύ γρήγορου κέρδους και στις κερδοσκοπικές δραστηριότητες που αποσταθεροποιούν τις αγορές.

Η ευθύνη των διευθυντών των τραπεζών, των ελεγκτών σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς στο εσωτερικό των τραπεζών θα πρέπει να προσδιοριστεί καλύτερα, προκειμένου να προωθούνται δεοντολογικές συμπεριφορές βάσει σαφών κανόνων.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στις δυσκολίες που συνεπάγεται η συσσώρευση ρυθμιστικών μέτρων αλλά και στις προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν οι 8 000 ευρωπαϊκές τράπεζες για να συνεχίσουν τη χρηματοδότηση της οικονομίας σε ένα δύσκολο οικονομικό κλίμα, λόγω της δημοσιονομικής κρίσης της οποίας η έκταση και οι συνέπειες δεν έχουν ακόμη μετριαστεί. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στις δυσκολίες που συνεπάγεται η συσσώρευση ρυθμιστικών μέτρων αλλά και στις προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν οι 8 000 ευρωπαϊκές τράπεζες για να συνεχίσουν τη χρηματοδότηση της οικονομίας σε ένα δύσκολο οικονομικό κλίμα, λόγω της δημοσιονομικής κρίσης της οποίας η έκταση και οι συνέπειες δεν έχουν ακόμη μετριαστεί.

| 1.6 | Επιπλέον, οι ευρωπαϊκές τράπεζες αντιμετωπίζουν αυξημένο ανταγωνισμό από τις τράπεζες τρίτων χωρών οι οποίες δεν υπόκεινται, στη χώρα της έδρας τους, στους ίδιους νομοθετικούς και κανονιστικούς περιορισμούς. |
| --- | --- |

1.6

Επιπλέον, οι ευρωπαϊκές τράπεζες αντιμετωπίζουν αυξημένο ανταγωνισμό από τις τράπεζες τρίτων χωρών οι οποίες δεν υπόκεινται, στη χώρα της έδρας τους, στους ίδιους νομοθετικούς και κανονιστικούς περιορισμούς.

| 1.7 | Τα μέτρα για την ενίσχυση της διάρθρωσης του κεφαλαίου προβλέπουν υψηλότερα και ποιοτικότερα ίδια κεφάλαια, καλύτερη κάλυψη των κινδύνων, την καθιέρωση ενός δείκτη μόχλευσης και μια νέα προσέγγιση για τη ρευστότητα. Τα μέτρα αυτά είναι πιθανό να έχουν αντίκτυπο στους ισολογισμούς των τραπεζών, με αποτέλεσμα την αισθητή μείωση της απόδοσής τους. |
| --- | --- |

1.7

Τα μέτρα για την ενίσχυση της διάρθρωσης του κεφαλαίου προβλέπουν υψηλότερα και ποιοτικότερα ίδια κεφάλαια, καλύτερη κάλυψη των κινδύνων, την καθιέρωση ενός δείκτη μόχλευσης και μια νέα προσέγγιση για τη ρευστότητα. Τα μέτρα αυτά είναι πιθανό να έχουν αντίκτυπο στους ισολογισμούς των τραπεζών, με αποτέλεσμα την αισθητή μείωση της απόδοσής τους.

| 1.8 | Κατά συνέπεια, οι τράπεζες θα τείνουν να μειώσουν το μέγεθός τους ώστε να αυξήσουν την αντοχή τους και να προσανατολιστούν σε αποδοτικότερες δραστηριότητες και να περιορίσουν την προσφορά χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών,
  προκειμένου να ελέγχουν καλύτερα την έκθεσή τους σε κινδύνους. Ορισμένες τράπεζες θεωρούν αναγκαία την επιστροφή στην αρχική τους αποστολή που είναι να δέχονται τις καταθέσεις των πελατών τους, να προστατεύουν τους καταθέτες, να χρηματοδοτούν την πραγματική οικονομία. |
| --- | --- |

1.8

Κατά συνέπεια, οι τράπεζες θα τείνουν να μειώσουν το μέγεθός τους ώστε να αυξήσουν την αντοχή τους και να προσανατολιστούν σε αποδοτικότερες δραστηριότητες και να περιορίσουν την προσφορά χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών,

προκειμένου να ελέγχουν καλύτερα την έκθεσή τους σε κινδύνους. Ορισμένες τράπεζες θεωρούν αναγκαία την επιστροφή στην αρχική τους αποστολή που είναι να δέχονται τις καταθέσεις των πελατών τους, να προστατεύουν τους καταθέτες, να χρηματοδοτούν την πραγματική οικονομία.

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι είναι ευκταία η σταδιακή επαναφορά του διαχωρισμού μεταξύ αφενός των εμπορικών και αφετέρου των χρηματοπιστωτικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων των τραπεζών. Η παγκόσμια κρίση που διανύουμε σήμερα καταδεικνύει ότι ένα παγκοσμιοποιημένο χρηματοπιστωτικό σύστημα που βασίζεται σε απεριόριστες ελευθερίες, περικλείει κινδύνους εκτροχιασμού που οφείλονται στην κατάχρηση των ελευθεριών αυτών από τις αγορές.






  — | Το υπερβολικό μέγεθος των πολυεθνικών χρηματοπιστωτικών ομίλων καθιστά τη διαχείρισή τους, την εποπτεία τους από τις ελεγκτικές αρχές και την αξιολόγησή τους από τους οίκους αξιολόγησης τόσο δύσκολη ώστε να είναι ελάχιστα αξιόπιστοι. |
| --- | --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι είναι ευκταία η σταδιακή επαναφορά του διαχωρισμού μεταξύ αφενός των εμπορικών και αφετέρου των χρηματοπιστωτικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων των τραπεζών. Η παγκόσμια κρίση που διανύουμε σήμερα καταδεικνύει ότι ένα παγκοσμιοποιημένο χρηματοπιστωτικό σύστημα που βασίζεται σε απεριόριστες ελευθερίες, περικλείει κινδύνους εκτροχιασμού που οφείλονται στην κατάχρηση των ελευθεριών αυτών από τις αγορές.

—

Το υπερβολικό μέγεθος των πολυεθνικών χρηματοπιστωτικών ομίλων καθιστά τη διαχείρισή τους, την εποπτεία τους από τις ελεγκτικές αρχές και την αξιολόγησή τους από τους οίκους αξιολόγησης τόσο δύσκολη ώστε να είναι ελάχιστα αξιόπιστοι.

| — | Τα χρηματοπιστωτικά μέσα έχουν καταστεί ανεξέλεγκτα. Χωρίς να είμαστε καταρχήν αντίθετοι στην καινοτομία στον χρηματοπιστωτικό τομέα, θεωρούμε απαράδεκτο να επιτρέπεται να κυκλοφορεί ένα χρηματοπιστωτικό προϊόν ελεύθερα στη διεθνή αγορά, κατά τρόπο ελάχιστα διαφανή, ενώ κανείς δεν γνωρίζει τη φύση του κινδύνου που περικλείει ή ποιος έχει την τελική ευθύνη. |
| --- | --- |

—

Τα χρηματοπιστωτικά μέσα έχουν καταστεί ανεξέλεγκτα. Χωρίς να είμαστε καταρχήν αντίθετοι στην καινοτομία στον χρηματοπιστωτικό τομέα, θεωρούμε απαράδεκτο να επιτρέπεται να κυκλοφορεί ένα χρηματοπιστωτικό προϊόν ελεύθερα στη διεθνή αγορά, κατά τρόπο ελάχιστα διαφανή, ενώ κανείς δεν γνωρίζει τη φύση του κινδύνου που περικλείει ή ποιος έχει την τελική ευθύνη.

| 1.10 | Οι νέες απαιτήσεις όσον αφορά τα ίδια κεφάλαια, κυρίως δε η αύξηση του δείκτη ιδίων κεφαλαίων πολύ υψηλής ποιότητας στο 9 % στις 30 Ιουνίου 2012 για 60 τράπεζες συστημικού χαρακτήρα, και για τις υπόλοιπες τράπεζες από το 2015 έως το 2018, ενδέχεται να έχουν καταστροφικές συνέπειες για τις τοπικές και τις συνεταιριστικές τράπεζες, οι οποίες διευκολύνουν περισσότερο τις ΜΜΕ και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Οι κεφαλαιακές απαιτήσεις δεν θα πρέπει να εισάγουν διακρίσεις σε βάρος συγκεκριμένης κατηγορίας τραπεζών. |
| --- | --- |

1.10

Οι νέες απαιτήσεις όσον αφορά τα ίδια κεφάλαια, κυρίως δε η αύξηση του δείκτη ιδίων κεφαλαίων πολύ υψηλής ποιότητας στο 9 % στις 30 Ιουνίου 2012 για 60 τράπεζες συστημικού χαρακτήρα, και για τις υπόλοιπες τράπεζες από το 2015 έως το 2018, ενδέχεται να έχουν καταστροφικές συνέπειες για τις τοπικές και τις συνεταιριστικές τράπεζες, οι οποίες διευκολύνουν περισσότερο τις ΜΜΕ και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Οι κεφαλαιακές απαιτήσεις δεν θα πρέπει να εισάγουν διακρίσεις σε βάρος συγκεκριμένης κατηγορίας τραπεζών.

| 1.11 | Τα νέα ομόλογα όσον αφορά τα ίδια κεφάλαια, κυρίως δε η αύξηση του δείκτη ιδίων κεφαλαίων πολύ υψηλής ποιότητας στο 9 % στις 30 Ιουνίου 2012 για 60 τράπεζες συστημικού χαρακτήρα, και για τις υπόλοιπες τράπεζες από το 2015 έως το 2018, ενδέχεται να έχουν καταστροφικές συνέπειες για τις τοπικές και τις συνεταιριστικές τράπεζες, οι οποίες διευκολύνουν βασικά τις ΜΜΕ και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Εντούτοις, για λόγους εξασφάλισης ισότιμων όρων ανταγωνισμού, δεν θα πρέπει να μεταβληθούν οι απαιτήσεις κεφαλαίου για συγκεκριμένες κατηγορίες τραπεζών. |
| --- | --- |

1.11

Τα νέα ομόλογα όσον αφορά τα ίδια κεφάλαια, κυρίως δε η αύξηση του δείκτη ιδίων κεφαλαίων πολύ υψηλής ποιότητας στο 9 % στις 30 Ιουνίου 2012 για 60 τράπεζες συστημικού χαρακτήρα, και για τις υπόλοιπες τράπεζες από το 2015 έως το 2018, ενδέχεται να έχουν καταστροφικές συνέπειες για τις τοπικές και τις συνεταιριστικές τράπεζες, οι οποίες διευκολύνουν βασικά τις ΜΜΕ και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Εντούτοις, για λόγους εξασφάλισης ισότιμων όρων ανταγωνισμού, δεν θα πρέπει να μεταβληθούν οι απαιτήσεις κεφαλαίου για συγκεκριμένες κατηγορίες τραπεζών.

| 1.12 | Εάν οι τράπεζες αυτές αντιμετωπίσουν δυσκολίες άντλησης κεφαλαίων, οι ΜΜΕ θα έχουν δυσκολότερη πρόσβαση στην απαραίτητη χρηματοδότηση. Πρέπει να αποφευχθεί η συρρίκνωση της προσφοράς πιστώσεων και η αύξηση των τραπεζικών εξόδων. Η ΕΟΚΕ ζητά από την Επιτροπή, την ΕΑΤ (Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών) και τις εθνικές εποπτικές αρχές θα εγγυηθούν ότι τα κεφαλαιακά αποθέματα ασφαλείας των μικρών τραπεζών να είναι προσαρμοσμένα στο οικονομικό τους πρότυπο. |
| --- | --- |

1.12

Εάν οι τράπεζες αυτές αντιμετωπίσουν δυσκολίες άντλησης κεφαλαίων, οι ΜΜΕ θα έχουν δυσκολότερη πρόσβαση στην απαραίτητη χρηματοδότηση. Πρέπει να αποφευχθεί η συρρίκνωση της προσφοράς πιστώσεων και η αύξηση των τραπεζικών εξόδων. Η ΕΟΚΕ ζητά από την Επιτροπή, την ΕΑΤ (Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών) και τις εθνικές εποπτικές αρχές θα εγγυηθούν ότι τα κεφαλαιακά αποθέματα ασφαλείας των μικρών τραπεζών να είναι προσαρμοσμένα στο οικονομικό τους πρότυπο.

| 1.13 | Οι απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας ήδη περιορίζουν και καθιστούν ακριβότερο τον δανεισμό μικρών επιχειρήσεων, ιδιαίτερα δε των νεοϊδρυθεισών και των καινοτόμων επιχειρήσεων, καθώς και των επιχειρήσεων που περικλείουν τους μεγαλύτερους κινδύνους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα επιτύχει τους στόχους της στρατηγικής ΕΕ 2020, του Ψηφιακού Θεματολογίου, του Europe Cloud Active ή του Small Business Act, εάν η χρηματοδότηση που προορίζεται για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις περιοριστεί μετά από την εφαρμογή νέων μέτρων προληπτικής εποπτείας. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις εξελίξεις των πιστώσεων και των τραπεζικών εξόδων για τις επιχειρήσεις και τους ιδιώτες. |
| --- | --- |

1.13

Οι απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας ήδη περιορίζουν και καθιστούν ακριβότερο τον δανεισμό μικρών επιχειρήσεων, ιδιαίτερα δε των νεοϊδρυθεισών και των καινοτόμων επιχειρήσεων, καθώς και των επιχειρήσεων που περικλείουν τους μεγαλύτερους κινδύνους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα επιτύχει τους στόχους της στρατηγικής ΕΕ 2020, του Ψηφιακού Θεματολογίου, του Europe Cloud Active ή του Small Business Act, εάν η χρηματοδότηση που προορίζεται για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις περιοριστεί μετά από την εφαρμογή νέων μέτρων προληπτικής εποπτείας. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις εξελίξεις των πιστώσεων και των τραπεζικών εξόδων για τις επιχειρήσεις και τους ιδιώτες.

| 1.14 | Τα μέτρα που θα καταστήσουν αποτελεσματικότερη την εποπτεία της αγοράς από τις εθνικές, τις ευρωπαϊκές και τις διεθνείς αρχές, θα επηρεάσουν σημαντικά την οργάνωση των τραπεζών και τους εσωτερικούς ελέγχους. Αυτό θα οδηγήσει σε αυξημένη ευθύνη των φορέων διαχείρισης, στην υποχρέωση να αξιολογείται με μεγαλύτερη προσοχή η απόδοση των ιδίων κεφαλαίων και στην καλύτερη διαχείριση των κινδύνων. Οι τράπεζες πρέπει να διαμορφώνουν τις προβλέψεις πωλήσεων και τις στρατηγικές τους για την ανάπτυξη προϊόντων και των τραπεζικών εργασιών όχι μόνο από πλευράς απόδοσης, αλλά και από πλευράς εκτίμησης της ικανότητας απορρόφησης των ίδιων κεφαλαίων. Αυτό θα συντελέσει στην αναδιοργάνωση των δομών με την αύξηση της σημασίας και των θέσεων εργασίας των τμημάτων των ΤΠ, του ελέγχου και της διαχείρισης των κινδύνων σε βάρος άλλων, πιο παραδοσιακών τομέων. |
| --- | --- |

1.14

Τα μέτρα που θα καταστήσουν αποτελεσματικότερη την εποπτεία της αγοράς από τις εθνικές, τις ευρωπαϊκές και τις διεθνείς αρχές, θα επηρεάσουν σημαντικά την οργάνωση των τραπεζών και τους εσωτερικούς ελέγχους. Αυτό θα οδηγήσει σε αυξημένη ευθύνη των φορέων διαχείρισης, στην υποχρέωση να αξιολογείται με μεγαλύτερη προσοχή η απόδοση των ιδίων κεφαλαίων και στην καλύτερη διαχείριση των κινδύνων. Οι τράπεζες πρέπει να διαμορφώνουν τις προβλέψεις πωλήσεων και τις στρατηγικές τους για την ανάπτυξη προϊόντων και των τραπεζικών εργασιών όχι μόνο από πλευράς απόδοσης, αλλά και από πλευράς εκτίμησης της ικανότητας απορρόφησης των ίδιων κεφαλαίων. Αυτό θα συντελέσει στην αναδιοργάνωση των δομών με την αύξηση της σημασίας και των θέσεων εργασίας των τμημάτων των ΤΠ, του ελέγχου και της διαχείρισης των κινδύνων σε βάρος άλλων, πιο παραδοσιακών τομέων.

| 1.15 | Οι τράπεζες στην ΕΕ απασχολούν περισσότερο από 3 εκατομμύρια εργαζόμενους, κατά συντριπτική πλειοψηφία στις λιανικές τραπεζικές εργασίες. Από τις αρχές του 2011, έχουν καταργηθεί πάνω από 150 000 θέσεις εργασίας και έχουν κλείσει πολυάριθμα υποκαταστήματα. Υπάρχουν πολλές προβλέψεις για κατάργηση 100 000 επιπλέον θέσεων εργασίας εντός του 2012. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προωθήσει τη βελτίωση του κλαδικού κοινωνικού διαλόγου και να αναπτύξει τις διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους για τις πρωτοβουλίες που επηρεάζουν την εξέλιξη του επαγγέλματος. |
| --- | --- |

1.15

Οι τράπεζες στην ΕΕ απασχολούν περισσότερο από 3 εκατομμύρια εργαζόμενους, κατά συντριπτική πλειοψηφία στις λιανικές τραπεζικές εργασίες. Από τις αρχές του 2011, έχουν καταργηθεί πάνω από 150 000 θέσεις εργασίας και έχουν κλείσει πολυάριθμα υποκαταστήματα. Υπάρχουν πολλές προβλέψεις για κατάργηση 100 000 επιπλέον θέσεων εργασίας εντός του 2012. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προωθήσει τη βελτίωση του κλαδικού κοινωνικού διαλόγου και να αναπτύξει τις διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους για τις πρωτοβουλίες που επηρεάζουν την εξέλιξη του επαγγέλματος.

| 1.16 | Κατά την εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να ληφθεί υπόψη η διαφορετικότητα των κρατών μελών, ιδίως των νέων κρατών μελών της ΕΕ, στα οποία οι πιστωτικές αγορές δεν έχουν ακόμη αξιοποιήσει πλήρως το δυναμικό τους ενώ οι περισσότερες τράπεζές τους ανήκουν σε μεγάλους τραπεζικούς ευρωπαϊκούς και διεθνείς ομίλους. Για τη βελτίωση των ισολογισμών τους και για να ανταποκριθούν στις νέες τους υποχρεώσεις, οι όμιλοι αυτοί ενδέχεται να επιχειρήσουν μεταφορές κεφαλαίων από τις θυγατρικές τους και να περιορίσουν τις επενδύσεις τους, μειώνοντας σημαντικά τη χρηματοδότηση της οικονομίας των χωρών αυτών. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει σχετικά τη δέσμευση που απορρέει από την «Πρωτοβουλία της Βιέννης» σχετικά με την αποφυγή της απόσυρσης ρευστότητας. Είναι απολύτως αναγκαίο να προστατευθούν ορισμένα πρωτότυπα μοντέλα όπως οι συνεταιριστικές τράπεζες στη Γερμανία και την Πολωνία. Στον τομέα αυτόν ανήκουν περισσότερες από 300 τράπεζες μόνο στην Πολωνία. Είναι ένας τομέας που λειτουργεί με υγιή τρόπο και του οποίου η ριζική μεταρρύθμιση που συνεπάγονται οι νέοι κανόνες δεν θα πρέπει να πραγματοποιηθεί χωρίς μεταβατική περίοδο. |
| --- | --- |

1.16

Κατά την εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να ληφθεί υπόψη η διαφορετικότητα των κρατών μελών, ιδίως των νέων κρατών μελών της ΕΕ, στα οποία οι πιστωτικές αγορές δεν έχουν ακόμη αξιοποιήσει πλήρως το δυναμικό τους ενώ οι περισσότερες τράπεζές τους ανήκουν σε μεγάλους τραπεζικούς ευρωπαϊκούς και διεθνείς ομίλους. Για τη βελτίωση των ισολογισμών τους και για να ανταποκριθούν στις νέες τους υποχρεώσεις, οι όμιλοι αυτοί ενδέχεται να επιχειρήσουν μεταφορές κεφαλαίων από τις θυγατρικές τους και να περιορίσουν τις επενδύσεις τους, μειώνοντας σημαντικά τη χρηματοδότηση της οικονομίας των χωρών αυτών. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει σχετικά τη δέσμευση που απορρέει από την «Πρωτοβουλία της Βιέννης» σχετικά με την αποφυγή της απόσυρσης ρευστότητας. Είναι απολύτως αναγκαίο να προστατευθούν ορισμένα πρωτότυπα μοντέλα όπως οι συνεταιριστικές τράπεζες στη Γερμανία και την Πολωνία. Στον τομέα αυτόν ανήκουν περισσότερες από 300 τράπεζες μόνο στην Πολωνία. Είναι ένας τομέας που λειτουργεί με υγιή τρόπο και του οποίου η ριζική μεταρρύθμιση που συνεπάγονται οι νέοι κανόνες δεν θα πρέπει να πραγματοποιηθεί χωρίς μεταβατική περίοδο.

| 1.17 | Είναι απολύτως απαραίτητο να ενισχυθούν οι αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών ώστε να στηριχθεί η διαδικασία της εναρμόνισης. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων εξασφαλίζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ η ασφάλεια των καταθέσεων και η φερεγγυότητα των τραπεζών υπάγονται στη δικαιοδοσία των εθνικών αρχών. Οι ισχύοντες κανόνες διαφέρουν ανάλογα με το κράτος μέλος. Στις χώρες όπου η πίστωση δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς, η υπερβολικά γρήγορη κάλυψη του χρέους μπορεί να δημιουργήσει μια κερδοσκοπική φούσκα. Εάν οι κανόνες προληπτικής εποπτείας εφαρμοστούν ομοιόμορφα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι εθνικές αρχές δεν θα μπορούν να επέμβουν εγκαίρως. Ωστόσο, αξίζει να μελετηθεί η πρόταση που έχουν διατυπώσει πολλοί Ευρωπαίοι αρμόδιοι για τη σύσταση μιας ευρωπαϊκής τραπεζικής ένωσης, ώστε να θεσπιστεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο η εποπτεία των συστημικών τραπεζών και η εγγύηση των καταθέσεων σε περίπτωση πτώχευσης. |
| --- | --- |

1.17

Είναι απολύτως απαραίτητο να ενισχυθούν οι αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών ώστε να στηριχθεί η διαδικασία της εναρμόνισης. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων εξασφαλίζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ η ασφάλεια των καταθέσεων και η φερεγγυότητα των τραπεζών υπάγονται στη δικαιοδοσία των εθνικών αρχών. Οι ισχύοντες κανόνες διαφέρουν ανάλογα με το κράτος μέλος. Στις χώρες όπου η πίστωση δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς, η υπερβολικά γρήγορη κάλυψη του χρέους μπορεί να δημιουργήσει μια κερδοσκοπική φούσκα. Εάν οι κανόνες προληπτικής εποπτείας εφαρμοστούν ομοιόμορφα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι εθνικές αρχές δεν θα μπορούν να επέμβουν εγκαίρως. Ωστόσο, αξίζει να μελετηθεί η πρόταση που έχουν διατυπώσει πολλοί Ευρωπαίοι αρμόδιοι για τη σύσταση μιας ευρωπαϊκής τραπεζικής ένωσης, ώστε να θεσπιστεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο η εποπτεία των συστημικών τραπεζών και η εγγύηση των καταθέσεων σε περίπτωση πτώχευσης.

| 1.18 | Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι ευρωπαϊκές τράπεζες ενδέχεται να καταστούν ολοένα και λιγότερο ανταγωνιστικές σε σχέση με τους ανταγωνιστές τους. Για τις τράπεζες που αντλούν πρόσθετα ίδια κεφάλαια, τα περισσότερα κεφάλαια είναι διαθέσιμα σε τράπεζες και κρατικά επενδυτικά κεφάλαια της Ασίας και της Μέσης Ανατολής. Υπάρχει πραγματικός κίνδυνος η ιδιοκτησιακή δομή του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος ξεφύγει από τον έλεγχο των κρατών μελών της ΕΕ. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί από τις ευρωπαϊκές αρχές να εντείνουν τις προσπάθειές τους προκειμένου οι ίδιοι κανόνες προληπτικής εποπτείας να ισχύουν διεθνώς, με στόχο να επιτευχθεί ουσιαστική ρύθμιση σε παγκόσμιο επίπεδο. |
| --- | --- |

1.18

Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι ευρωπαϊκές τράπεζες ενδέχεται να καταστούν ολοένα και λιγότερο ανταγωνιστικές σε σχέση με τους ανταγωνιστές τους. Για τις τράπεζες που αντλούν πρόσθετα ίδια κεφάλαια, τα περισσότερα κεφάλαια είναι διαθέσιμα σε τράπεζες και κρατικά επενδυτικά κεφάλαια της Ασίας και της Μέσης Ανατολής. Υπάρχει πραγματικός κίνδυνος η ιδιοκτησιακή δομή του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος ξεφύγει από τον έλεγχο των κρατών μελών της ΕΕ. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί από τις ευρωπαϊκές αρχές να εντείνουν τις προσπάθειές τους προκειμένου οι ίδιοι κανόνες προληπτικής εποπτείας να ισχύουν διεθνώς, με στόχο να επιτευχθεί ουσιαστική ρύθμιση σε παγκόσμιο επίπεδο.

| 1.19 | Οι νέες τεχνολογίες πληροφορικής όπως οι ηλεκτρονικές τραπεζικές συναλλαγές (e-Banking), οι τραπεζικές συναλλαγές μέσω προσωπικού υπολογιστή (home-banking), οι ασφαλείς εικονικές συναλλαγές (ηλεκτρονική υπογραφή) το υπολογιστικό νέφος (cloud computing), αποτελούν ήδη επαναστατικές αλλαγές για τις παραδοσιακές τραπεζικές υπηρεσίες. Οι τράπεζες θα έχουν το δύσκολο έργο της χρηματοδότησης της πραγματικής οικονομίας, ενώ παράλληλα θα πρέπει να αντιμετωπίσουν υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης, λόγω της εισαγωγής των νέων τεχνολογιών, και χαμηλότερη απόδοση. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να ενθαρρυνθούν και να υποστηριχθούν οι φορείς του τραπεζικού κλάδου κατά τη διάρκεια αυτής της βαθιάς αλλαγής. |
| --- | --- |

1.19

Οι νέες τεχνολογίες πληροφορικής όπως οι ηλεκτρονικές τραπεζικές συναλλαγές (e-Banking), οι τραπεζικές συναλλαγές μέσω προσωπικού υπολογιστή (home-banking), οι ασφαλείς εικονικές συναλλαγές (ηλεκτρονική υπογραφή) το υπολογιστικό νέφος (cloud computing), αποτελούν ήδη επαναστατικές αλλαγές για τις παραδοσιακές τραπεζικές υπηρεσίες. Οι τράπεζες θα έχουν το δύσκολο έργο της χρηματοδότησης της πραγματικής οικονομίας, ενώ παράλληλα θα πρέπει να αντιμετωπίσουν υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης, λόγω της εισαγωγής των νέων τεχνολογιών, και χαμηλότερη απόδοση. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να ενθαρρυνθούν και να υποστηριχθούν οι φορείς του τραπεζικού κλάδου κατά τη διάρκεια αυτής της βαθιάς αλλαγής.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η χρηματοοικονομική κρίση και οι συνέπειές της στην οικονομία οδήγησαν τις κυβερνήσεις και τις χρηματοοικονομικές αρχές να αναρωτηθούν σχετικά με τα βαθύτερα αίτια της κατάρρευσης ενός συστήματος το οποίο εθεωρείτο ότι διέθετε άρτια ρύθμιση και αποτελεσματικό έλεγχο. |
| --- | --- |

2.1

Η χρηματοοικονομική κρίση και οι συνέπειές της στην οικονομία οδήγησαν τις κυβερνήσεις και τις χρηματοοικονομικές αρχές να αναρωτηθούν σχετικά με τα βαθύτερα αίτια της κατάρρευσης ενός συστήματος το οποίο εθεωρείτο ότι διέθετε άρτια ρύθμιση και αποτελεσματικό έλεγχο.

| 2.2 | Τα πρώτα μέτρα οικονομικής και νομισματικής φύσεως (σημαντική μείωση του βασικού επιτοκίου, ρευστότητα, κρατικές ενισχύσεις) ελήφθησαν κατεπειγόντως. Τα πιο μακροπρόθεσμα μέτρα είχαν ως στόχο την ενίσχυση της δομής των αγορών και την αποφυγή μελλοντικών συστημικών κρίσεων: εξ ου και ο ρυθμιστικός, εποπτικός ή φορολογικός χαρακτήρας τους. Οι υπερεθνικοί οργανισμοί - ΔΝΤ, G-20, ΤΔΔ, η Επιτροπή - έχουν υιοθετήσει μια στάση ανοικτή στη συνεργασία, αλλά με διιστάμενες απόψεις. |
| --- | --- |

2.2

Τα πρώτα μέτρα οικονομικής και νομισματικής φύσεως (σημαντική μείωση του βασικού επιτοκίου, ρευστότητα, κρατικές ενισχύσεις) ελήφθησαν κατεπειγόντως. Τα πιο μακροπρόθεσμα μέτρα είχαν ως στόχο την ενίσχυση της δομής των αγορών και την αποφυγή μελλοντικών συστημικών κρίσεων: εξ ου και ο ρυθμιστικός, εποπτικός ή φορολογικός χαρακτήρας τους. Οι υπερεθνικοί οργανισμοί - ΔΝΤ, G-20, ΤΔΔ, η Επιτροπή - έχουν υιοθετήσει μια στάση ανοικτή στη συνεργασία, αλλά με διιστάμενες απόψεις.

| 2.3 | Μετά την κρίση του 2008, η ΕΕ ενέκρινε τουλάχιστον 50 νομοθετικά μέτρα. Το 99 % των προτεινόμενων μεταρρυθμίσεων θα έχουν πραγματοποιηθεί στα τέλη του 2011 ώστε να ξεκινήσει η εφαρμογή τους το 2013, με εξαίρεση τον δείκτη βασικών ιδίων κεφαλαίων (Tier 1) που πρέπει να τηρείται από την 30ή Ιουνίου 2012 από τις 60 τράπεζες συστημικού χαρακτήρα. Για τις υπόλοιπες τράπεζες, η έναρξη της ισχύος προβλέπεται για την περίοδο 2015 έως 2018. |
| --- | --- |

2.3

Μετά την κρίση του 2008, η ΕΕ ενέκρινε τουλάχιστον 50 νομοθετικά μέτρα. Το 99 % των προτεινόμενων μεταρρυθμίσεων θα έχουν πραγματοποιηθεί στα τέλη του 2011 ώστε να ξεκινήσει η εφαρμογή τους το 2013, με εξαίρεση τον δείκτη βασικών ιδίων κεφαλαίων (Tier 1) που πρέπει να τηρείται από την 30ή Ιουνίου 2012 από τις 60 τράπεζες συστημικού χαρακτήρα. Για τις υπόλοιπες τράπεζες, η έναρξη της ισχύος προβλέπεται για την περίοδο 2015 έως 2018.

| 2.4 | Σύμφωνα με την τρίτη Συμφωνία της Βασιλείας, που δημοσιεύτηκε τον Νοέμβριο του 2010, οι τράπεζες οφείλουν να διαθέτουν υψηλότερα ίδια κεφάλαια καλύτερης ποιότητας, προκειμένου να αντιμετωπίσουν μελλοντικές κρίσεις. Συγκεκριμένα οφείλουν τα εξής:






  — | να διατηρούν τουλάχιστον το 4,5 % των ιδίων κεφαλαίων και το 6 % των ιδίων κεφαλαίων της Κατηγορίας 1 των σταθμισμένων βάσει κινδύνου στοιχείων ενεργητικού· |
| --- | --- | --- |

2.4

Σύμφωνα με την τρίτη Συμφωνία της Βασιλείας, που δημοσιεύτηκε τον Νοέμβριο του 2010, οι τράπεζες οφείλουν να διαθέτουν υψηλότερα ίδια κεφάλαια καλύτερης ποιότητας, προκειμένου να αντιμετωπίσουν μελλοντικές κρίσεις. Συγκεκριμένα οφείλουν τα εξής:

—

να διατηρούν τουλάχιστον το 4,5 % των ιδίων κεφαλαίων και το 6 % των ιδίων κεφαλαίων της Κατηγορίας 1 των σταθμισμένων βάσει κινδύνου στοιχείων ενεργητικού·

| — | να διαθέτουν υποχρεωτικό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας της τάξης του 2,5 % |
| --- | --- |

—

να διαθέτουν υποχρεωτικό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας της τάξης του 2,5 %

| — | να διατηρούν προαιρετικό αντικυκλικό κεφαλαιακό απόθεμα, το οποίο θα επιτρέπει στις εθνικές ρυθμιστικές αρχές να ζητούν τη δέσμευση επιπλέον 2,5 % επί των κεφαλαίων σε περιόδους ταχείας πιστωτικής επέκτασης. |
| --- | --- |

—

να διατηρούν προαιρετικό αντικυκλικό κεφαλαιακό απόθεμα, το οποίο θα επιτρέπει στις εθνικές ρυθμιστικές αρχές να ζητούν τη δέσμευση επιπλέον 2,5 % επί των κεφαλαίων σε περιόδους ταχείας πιστωτικής επέκτασης.

Βάσει της Σύμφωνα Βασιλεία ΙΙΙ καθιερώνονται ένας ελάχιστος δείκτης μόχλευσης της τάξης του 3 % και δύο δείκτες ρευστότητας: ένας δείκτης κάλυψης βραχυπρόθεσμης ρευστότητας, που υποχρεώνει μια τράπεζα να διατηρεί επαρκείς ποσότητες ρευστών στοιχείων ενεργητικού υψηλής ποιότητας για να μπορεί να καλύπτει τις συνολικές ανάγκες ρευστότητας για περίοδο 30 ημερών, και ένας δείκτης μακροπρόθεσμης ρευστότητας που να αντιστοιχεί σε ένα ελάχιστο ποσό σταθερής χρηματοδότησης το οποίο να υπερβαίνει τις ανάγκες ρευστότητας για περίοδο ενός έτους.

| 2.4.1 | H Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε πρόταση σχετικά με τη μεταφορά της Συμφωνίας Βασιλεία ΙΙΙ σε μία οδηγία περί κεφαλαιακών απαιτήσεων (CRD IV), προκειμένου να ενισχυθεί ο ευρωπαϊκός τραπεζικός τομέας και να παροτρυνθούν οι τράπεζες να συνεχίσουν τη χρηματοδότηση της οικονομικής μεγέθυνσης. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν έχει αναλάβει καμία συγκεκριμένη πρωτοβουλία για την ενθάρρυνση της δανειοδότησης. |
| --- | --- |

2.4.1

H Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε πρόταση σχετικά με τη μεταφορά της Συμφωνίας Βασιλεία ΙΙΙ σε μία οδηγία περί κεφαλαιακών απαιτήσεων (CRD IV), προκειμένου να ενισχυθεί ο ευρωπαϊκός τραπεζικός τομέας και να παροτρυνθούν οι τράπεζες να συνεχίσουν τη χρηματοδότηση της οικονομικής μεγέθυνσης. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν έχει αναλάβει καμία συγκεκριμένη πρωτοβουλία για την ενθάρρυνση της δανειοδότησης.

| 2.5 | Ο σκοπός είναι να ενθαρρυνθούν οι τράπεζες να διαθέτουν υψηλότερα ίδια κεφάλαια προκειμένου να μπορούν να αντιμετωπίσουν τις κρίσεις και να προταθεί στις εποπτικές αρχές ένα νέο μέσο ελέγχου των τραπεζών και επέμβασης σε περίπτωση εντοπισμού κινδύνων. |
| --- | --- |

2.5

Ο σκοπός είναι να ενθαρρυνθούν οι τράπεζες να διαθέτουν υψηλότερα ίδια κεφάλαια προκειμένου να μπορούν να αντιμετωπίσουν τις κρίσεις και να προταθεί στις εποπτικές αρχές ένα νέο μέσο ελέγχου των τραπεζών και επέμβασης σε περίπτωση εντοπισμού κινδύνων.

| 2.6 | Η οδηγία CRD IV καλύπτει τους τομείς που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της ισχύουσας οδηγίας περί ιδίων κεφαλαίων, αλλά θα πρέπει να μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο με τρόπο που να λαμβάνει υπόψη την κατάσταση σε κάθε κράτος μέλος. |
| --- | --- |

2.6

Η οδηγία CRD IV καλύπτει τους τομείς που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της ισχύουσας οδηγίας περί ιδίων κεφαλαίων, αλλά θα πρέπει να μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο με τρόπο που να λαμβάνει υπόψη την κατάσταση σε κάθε κράτος μέλος.

| 2.7 | Παρά τις καθυστερήσεις και τις ατέλειες των κανόνων που εγκρίθηκαν, η πρόοδος προς μια νέα ρύθμιση είναι πραγματική, αλλά υπάρχουν ακόμη ορισμένα εκκρεμή ζητήματα:






  — | καλύπτουν οι νέοι κανόνες το σύνολο των χρηματοοικονομικών πρακτικών σε παγκόσμιο επίπεδο; |
| --- | --- | --- |

2.7

Παρά τις καθυστερήσεις και τις ατέλειες των κανόνων που εγκρίθηκαν, η πρόοδος προς μια νέα ρύθμιση είναι πραγματική, αλλά υπάρχουν ακόμη ορισμένα εκκρεμή ζητήματα:

—

καλύπτουν οι νέοι κανόνες το σύνολο των χρηματοοικονομικών πρακτικών σε παγκόσμιο επίπεδο;

| — | είναι δυνατή η εμπιστοσύνη σε αποτελεσματικούς ελέγχους μετά τον καθορισμό της ρύθμισης των αγορών; |
| --- | --- |

—

είναι δυνατή η εμπιστοσύνη σε αποτελεσματικούς ελέγχους μετά τον καθορισμό της ρύθμισης των αγορών;

| — | θα επηρεάσουν οι νέοι κανόνες την κατάσταση (δομές, ενοποίηση, τρόποι διανομής, στελέχωση) του τραπεζικού τομέα στην ΕΕ που απαρτίζεται από περισσότερες των 8 000 τραπεζών, και τη συμπεριφορά του ως προς τη χρηματοδότηση της οικονομίας: πιστώσεις στις επιχειρήσεις, στους οργανισμούς, στους ιδιώτες; |
| --- | --- |

—

θα επηρεάσουν οι νέοι κανόνες την κατάσταση (δομές, ενοποίηση, τρόποι διανομής, στελέχωση) του τραπεζικού τομέα στην ΕΕ που απαρτίζεται από περισσότερες των 8 000 τραπεζών, και τη συμπεριφορά του ως προς τη χρηματοδότηση της οικονομίας: πιστώσεις στις επιχειρήσεις, στους οργανισμούς, στους ιδιώτες;

3.   Μια κακή χρηματοπιστωτική και οικονομική συγκυρία

| 3.1 | Οι τράπεζες στην Ευρώπη διέρχονται επί του παρόντος μια περίοδο έντονων ρυθμιστικών και συγκυριακών αλλαγών, εξαιτίας των οποίων αμφισβητείται η ικανότητά τους να ασκούν τον ρόλο τους στη χρηματοδότηση της οικονομίας σε μια κακή συγκυρία λόγω της κρίσης χρέους, η οποία πλήττει κυρίως την ευρωζώνη. |
| --- | --- |

3.1

Οι τράπεζες στην Ευρώπη διέρχονται επί του παρόντος μια περίοδο έντονων ρυθμιστικών και συγκυριακών αλλαγών, εξαιτίας των οποίων αμφισβητείται η ικανότητά τους να ασκούν τον ρόλο τους στη χρηματοδότηση της οικονομίας σε μια κακή συγκυρία λόγω της κρίσης χρέους, η οποία πλήττει κυρίως την ευρωζώνη.

| 3.2 | Με την εφαρμογή των διατάξεων που αποφασίστηκαν από την Επιτροπή της Βασιλείας (Βασιλεία ΙΙΙ), οι τράπεζες οφείλουν να αυξήσουν τα ίδια κεφάλαιά τους, να διατηρήσουν σε πολύ υψηλά επίπεδα τους δείκτες μακροπρόθεσμης ρευστότητας (NSFR) και να δημιουργήσουν προληπτική κεφαλαιακή επάρκεια. |
| --- | --- |

3.2

Με την εφαρμογή των διατάξεων που αποφασίστηκαν από την Επιτροπή της Βασιλείας (Βασιλεία ΙΙΙ), οι τράπεζες οφείλουν να αυξήσουν τα ίδια κεφάλαιά τους, να διατηρήσουν σε πολύ υψηλά επίπεδα τους δείκτες μακροπρόθεσμης ρευστότητας (NSFR) και να δημιουργήσουν προληπτική κεφαλαιακή επάρκεια.

| 3.3 | Οι δοκιμασίες αντοχής στις οποίες υποβλήθηκαν σε δύο φάσεις, δεν εξάλειψαν τις αμφιβολίες σχετικά με τον αντίκτυπο μίας αδυναμίας πληρωμής από ένα ή περισσότερα κράτη μέλη της ευρωζώνης. |
| --- | --- |

3.3

Οι δοκιμασίες αντοχής στις οποίες υποβλήθηκαν σε δύο φάσεις, δεν εξάλειψαν τις αμφιβολίες σχετικά με τον αντίκτυπο μίας αδυναμίας πληρωμής από ένα ή περισσότερα κράτη μέλη της ευρωζώνης.

| 3.4 | Το κλίμα δυσπιστίας που έχει εδραιωθεί στη διεθνή οικονομική κοινότητα προκαλεί προβλήματα ρευστότητας στον διατραπεζικό τομέα και αναγκάζει τις τράπεζες να προσανατολίζονται προς ασφαλέστερες επενδύσεις. |
| --- | --- |

3.4

Το κλίμα δυσπιστίας που έχει εδραιωθεί στη διεθνή οικονομική κοινότητα προκαλεί προβλήματα ρευστότητας στον διατραπεζικό τομέα και αναγκάζει τις τράπεζες να προσανατολίζονται προς ασφαλέστερες επενδύσεις.

| 3.5 | Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΚΤ επενέβη δύο φορές και προσέφερε συνολικά χρηματοδότηση ύψους 1 000 δισεκατομμυρίων ευρώ στον τραπεζικό τομέα, με επιτόκιο 1 % με περίοδο λήξης τριών ετών. Η διευκόλυνση αυτή ήταν καθοριστικής σημασίας για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην αγορά του διατραπεζικού τομέα και τη διατήρηση του όγκου δανειοδότησης της οικονομίας. Ωστόσο, σημαντικό μέρος των πιστώσεων αυτών επανακατατέθηκε στην ΕΚΤ, ενώ ένα άλλο μέρος χρησιμοποιήθηκε για την αγορά του δημόσιου χρέους. Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι η ΕΚΤ πρέπει να δημιουργήσει μηχανισμό για την εξακρίβωση της χρήσης αυτών των κεφαλαίων. |
| --- | --- |

3.5

Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΚΤ επενέβη δύο φορές και προσέφερε συνολικά χρηματοδότηση ύψους 1 000 δισεκατομμυρίων ευρώ στον τραπεζικό τομέα, με επιτόκιο 1 % με περίοδο λήξης τριών ετών. Η διευκόλυνση αυτή ήταν καθοριστικής σημασίας για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην αγορά του διατραπεζικού τομέα και τη διατήρηση του όγκου δανειοδότησης της οικονομίας. Ωστόσο, σημαντικό μέρος των πιστώσεων αυτών επανακατατέθηκε στην ΕΚΤ, ενώ ένα άλλο μέρος χρησιμοποιήθηκε για την αγορά του δημόσιου χρέους. Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι η ΕΚΤ πρέπει να δημιουργήσει μηχανισμό για την εξακρίβωση της χρήσης αυτών των κεφαλαίων.

| 3.6 | Η ανάγκη ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών, η οποία εκτιμάται σε 100 δισ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών, καθίσταται ολοένα επιτακτικότερη. |
| --- | --- |

3.6

Η ανάγκη ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών, η οποία εκτιμάται σε 100 δισ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών, καθίσταται ολοένα επιτακτικότερη.

| 3.7 | Ο δανεισμός των επιχειρήσεων και ιδιαίτερα των ΜΜΕ, των ΟΤΑ και των ιδιωτών, υπόκειται σε ολοένα αυστηρότερους όρους. Παράλληλα, οι σχετικοί κίνδυνοι εξετάζονται λεπτομερώς από τις τράπεζες, με αποτέλεσμα να αυξάνεται το κόστος αυτής της χρηματοδότησης. Από την άλλη πλευρά, η εναλλακτική χρηματοδότηση των επιχειρήσεων από τις χρηματοπιστωτικές αγορές καθίσταται ακόμη δυσκολότερη. Η κατάσταση αυτή, σε συνδυασμό με τις πολιτικές λιτότητας, οδηγεί σε προβλέψεις χαμηλής ή μηδενικής ανάπτυξης, με ελάχιστες εξαιρέσεις, κατά το 2012, για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

3.7

Ο δανεισμός των επιχειρήσεων και ιδιαίτερα των ΜΜΕ, των ΟΤΑ και των ιδιωτών, υπόκειται σε ολοένα αυστηρότερους όρους. Παράλληλα, οι σχετικοί κίνδυνοι εξετάζονται λεπτομερώς από τις τράπεζες, με αποτέλεσμα να αυξάνεται το κόστος αυτής της χρηματοδότησης. Από την άλλη πλευρά, η εναλλακτική χρηματοδότηση των επιχειρήσεων από τις χρηματοπιστωτικές αγορές καθίσταται ακόμη δυσκολότερη. Η κατάσταση αυτή, σε συνδυασμό με τις πολιτικές λιτότητας, οδηγεί σε προβλέψεις χαμηλής ή μηδενικής ανάπτυξης, με ελάχιστες εξαιρέσεις, κατά το 2012, για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4.   Έλεγχος και ρύθμιση του τραπεζικού τομέα

| 4.1 | Σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να υπενθυμίσουμε την κρίση των «subprime». Τα προειδοποιητικά σημάδια της εκδήλωσης της κρίσης των subprime θα έπρεπε να είχαν επισημάνει τον κίνδυνο στις αρχές ελέγχου. Κανείς δεν φαινόταν να αμφισβητεί την ορθότητα μιας επένδυσης που απέφερε οφέλη στις τράπεζες και τους πελάτες τους. Ωστόσο, η FDIC (Federal Deposits Insurance Corporation) είχε προειδοποιήσει για τον κίνδυνο που συνιστούσαν τα εν λόγω προϊόντα. Αλλά δεν λήφθηκε κανένα μέτρο από τη FED μεταξύ του 2002 και του 2006. |
| --- | --- |

4.1

Σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να υπενθυμίσουμε την κρίση των «subprime». Τα προειδοποιητικά σημάδια της εκδήλωσης της κρίσης των subprime θα έπρεπε να είχαν επισημάνει τον κίνδυνο στις αρχές ελέγχου. Κανείς δεν φαινόταν να αμφισβητεί την ορθότητα μιας επένδυσης που απέφερε οφέλη στις τράπεζες και τους πελάτες τους. Ωστόσο, η FDIC (Federal Deposits Insurance Corporation) είχε προειδοποιήσει για τον κίνδυνο που συνιστούσαν τα εν λόγω προϊόντα. Αλλά δεν λήφθηκε κανένα μέτρο από τη FED μεταξύ του 2002 και του 2006.

| 4.2 | Η χρεοκοπία της τράπεζας Lheman Brothers θα είχε αποφευχθεί αν οι φορείς ελέγχου είχαν αντιληφθεί εγκαίρως τα σοβαρά προβλήματα ρευστότητας που αντιμετώπιζε το εν λόγω ίδρυμα. Ο κίνδυνος που συνιστούσε ένα ενυπόθηκο δάνειο που αντιστοιχούσε στο 100 % ή περισσότερο της αξίας της εγγύησης και μεταπωλείτο σε «πακέτα» από τους χρηματοοικονομικούς μεσολαβητές, δεν έγινε αντιληπτός από τους φορείς ελέγχου. Για να αποφευχθούν νέες κρίσεις είναι απαραίτητο να καθιερωθούν κανόνες σχετικά με την ατομική ευθύνη των διευθυντών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων σε περίπτωση ελλειμματικού ελέγχου. |
| --- | --- |

4.2

Η χρεοκοπία της τράπεζας Lheman Brothers θα είχε αποφευχθεί αν οι φορείς ελέγχου είχαν αντιληφθεί εγκαίρως τα σοβαρά προβλήματα ρευστότητας που αντιμετώπιζε το εν λόγω ίδρυμα. Ο κίνδυνος που συνιστούσε ένα ενυπόθηκο δάνειο που αντιστοιχούσε στο 100 % ή περισσότερο της αξίας της εγγύησης και μεταπωλείτο σε «πακέτα» από τους χρηματοοικονομικούς μεσολαβητές, δεν έγινε αντιληπτός από τους φορείς ελέγχου. Για να αποφευχθούν νέες κρίσεις είναι απαραίτητο να καθιερωθούν κανόνες σχετικά με την ατομική ευθύνη των διευθυντών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων σε περίπτωση ελλειμματικού ελέγχου.

| 4.3 | Αληθεύει μεν ότι η κρίση προκλήθηκε από υπερβολικά περίπλοκα, τοξικά προϊόντα, είναι όμως βέβαιο ότι οι φορείς ελέγχου θα μπορούσαν να είχαν απαγορεύσει τη δημιουργία τους, αλλά και την κυκλοφορία τους, βάσει των υφιστάμενων κανόνων. Οι νέοι κανόνες δεν θα μπορούν να εγγυηθούν με απόλυτη βεβαιότητα ότι θα αποφευχθεί στο μέλλον μια νέα κρίση, εάν οι εποπτικές αρχές δεν διαθέτουν επαρκή μέσα για την άσκηση των καθηκόντων τους, καθώς και αν παραμείνουν αναποτελεσματικοί οι εσωτερικοί έλεγχοι. |
| --- | --- |

4.3

Αληθεύει μεν ότι η κρίση προκλήθηκε από υπερβολικά περίπλοκα, τοξικά προϊόντα, είναι όμως βέβαιο ότι οι φορείς ελέγχου θα μπορούσαν να είχαν απαγορεύσει τη δημιουργία τους, αλλά και την κυκλοφορία τους, βάσει των υφιστάμενων κανόνων. Οι νέοι κανόνες δεν θα μπορούν να εγγυηθούν με απόλυτη βεβαιότητα ότι θα αποφευχθεί στο μέλλον μια νέα κρίση, εάν οι εποπτικές αρχές δεν διαθέτουν επαρκή μέσα για την άσκηση των καθηκόντων τους, καθώς και αν παραμείνουν αναποτελεσματικοί οι εσωτερικοί έλεγχοι.

| 4.4 | Με δεδομένη την ελευθέρωση των χρηματοπιστωτικών αγορών, οι κυβερνήσεις πρέπει να σεβαστούν τις δεσμεύσεις τους περί συνεργασίας σε διεθνές επίπεδο προκειμένου να αποφευχθεί η εμφάνιση ζωνών στις οποίες ισχύουν διαφορετικές κανονιστικές ρυθμίσεις. |
| --- | --- |

4.4

Με δεδομένη την ελευθέρωση των χρηματοπιστωτικών αγορών, οι κυβερνήσεις πρέπει να σεβαστούν τις δεσμεύσεις τους περί συνεργασίας σε διεθνές επίπεδο προκειμένου να αποφευχθεί η εμφάνιση ζωνών στις οποίες ισχύουν διαφορετικές κανονιστικές ρυθμίσεις.

| 4.5 | Οι νέα ρύθμιση θα πρέπει να βασίζεται στις ακόλουθες αρχές:






  α) | η πρόσβαση στον κλάδο μπορεί είναι ανοικτή σε όλους, αλλά οι έλεγχοι επί των προσώπων και επί της προέλευσης κεφαλαίων πρέπει να είναι πολύ πιο αυστηροί και αποτελεσματικοί· |
| --- | --- | --- |

4.5

Οι νέα ρύθμιση θα πρέπει να βασίζεται στις ακόλουθες αρχές:

α)

η πρόσβαση στον κλάδο μπορεί είναι ανοικτή σε όλους, αλλά οι έλεγχοι επί των προσώπων και επί της προέλευσης κεφαλαίων πρέπει να είναι πολύ πιο αυστηροί και αποτελεσματικοί·

| β) | οιοσδήποτε εκτελεί χρηματοοικονομικές δραστηριότητες πρέπει να είναι εξουσιοδοτημένος, να υπόκειται σε ρύθμιση και να υπάγεται σε έλεγχο. Οι εξωτραπεζικές δραστηριότητες και οι σκιώδεις τραπεζικές εργασίες (shadow banking) πρέπει οπωσδήποτε να εξαλειφθούν· |
| --- | --- |

β)

οιοσδήποτε εκτελεί χρηματοοικονομικές δραστηριότητες πρέπει να είναι εξουσιοδοτημένος, να υπόκειται σε ρύθμιση και να υπάγεται σε έλεγχο. Οι εξωτραπεζικές δραστηριότητες και οι σκιώδεις τραπεζικές εργασίες (shadow banking) πρέπει οπωσδήποτε να εξαλειφθούν·

| γ) | τα νέα χρηματοοικονομικά προϊόντα πρέπει να υπόκεινται στην έγκριση και στον έλεγχο των εθνικών και ευρωπαϊκών τραπεζικών αρχών. |
| --- | --- |

γ)

τα νέα χρηματοοικονομικά προϊόντα πρέπει να υπόκεινται στην έγκριση και στον έλεγχο των εθνικών και ευρωπαϊκών τραπεζικών αρχών.

| 4.6 | Η δραστηριότητα των αρχών εποπτείας πρέπει να υπόκειται σε περιοδική αξιολόγηση από ανεξάρτητο οργανισμό, ο οποίος να απαρτίζεται από εμπειρογνώμονες που δεν ασκούν πλέον επαγγελματική δραστηριότητα στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Κατά την αξιολόγηση αυτή θα πρέπει να δίνεται έμφαση στις επιπτώσεις που έχουν οι αποφάσεις τους στη διαχείριση των τραπεζών. |
| --- | --- |

4.6

Η δραστηριότητα των αρχών εποπτείας πρέπει να υπόκειται σε περιοδική αξιολόγηση από ανεξάρτητο οργανισμό, ο οποίος να απαρτίζεται από εμπειρογνώμονες που δεν ασκούν πλέον επαγγελματική δραστηριότητα στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Κατά την αξιολόγηση αυτή θα πρέπει να δίνεται έμφαση στις επιπτώσεις που έχουν οι αποφάσεις τους στη διαχείριση των τραπεζών.

5.   Τι αλλάζει στον ευρωπαϊκό τραπεζικό τομέα;

| 5.1 | Μετά τις τελευταίες ρυθμίσεις, οι τράπεζες υπόκεινται σε σημαντικές πιέσεις, διότι αναγκάζονται να αναθεωρήσουν το επιχειρηματικό τους πρότυπο. Τα αποτελέσματα των κανόνων μαζί με τη δύσκολη χρηματοοικονομική συγκυρία προκάλεσαν στον τραπεζικό τομέα:






  — | ενίσχυση της δομής του κεφαλαίου όλων των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, των οποίων πλειονότητα σέβεται ήδη την αναλογία για τα βασικά ίδια κεφάλαια (tier 1) θα τείνουν να μειώσουν το μέγεθος του ισολογισμού τους προκειμένου να καταστούν ισχυρότερα (Σημ.: μελέτη KPMG, Δεκέμβριος 2011, «Evolving Banking Regulations, A long journey ahead – the outlook for 2012»)· |
| --- | --- | --- |

5.1

Μετά τις τελευταίες ρυθμίσεις, οι τράπεζες υπόκεινται σε σημαντικές πιέσεις, διότι αναγκάζονται να αναθεωρήσουν το επιχειρηματικό τους πρότυπο. Τα αποτελέσματα των κανόνων μαζί με τη δύσκολη χρηματοοικονομική συγκυρία προκάλεσαν στον τραπεζικό τομέα:

—

ενίσχυση της δομής του κεφαλαίου όλων των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, των οποίων πλειονότητα σέβεται ήδη την αναλογία για τα βασικά ίδια κεφάλαια (tier 1) θα τείνουν να μειώσουν το μέγεθος του ισολογισμού τους προκειμένου να καταστούν ισχυρότερα (Σημ.: μελέτη KPMG, Δεκέμβριος 2011, «Evolving Banking Regulations, A long journey ahead – the outlook for 2012»)·

| — | οι κανόνες της συμφωνίας Βασιλεία ΙΙΙ και η υποχρέωση τήρησης της αναλογίας κάλυψης ρευστότητας άνω του μηνός (Δείκτης καθαρής σταθερής χρηματοδότησης – Net Stable Funding Ratio – NSFR) και της αναλογίας κάλυψης ρευστότητας κάτω του μηνός (liquidity coverage ratio – LCR) προκάλεσαν αύξηση των αναγκών σε ίδια κεφάλαια, και την ανάγκη να διατηρείται πλεόνασμα ρευστότητας, ορισμένες φορές τετραπλάσιο από την ελάχιστη απαιτούμενη ρευστότητα των τραπεζών· τα μέτρα αυτά θα έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην απόδοση των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και θα προκαλέσουν μείωση του ισολογισμού των τραπεζών· |
| --- | --- |

—

οι κανόνες της συμφωνίας Βασιλεία ΙΙΙ και η υποχρέωση τήρησης της αναλογίας κάλυψης ρευστότητας άνω του μηνός (Δείκτης καθαρής σταθερής χρηματοδότησης – Net Stable Funding Ratio – NSFR) και της αναλογίας κάλυψης ρευστότητας κάτω του μηνός (liquidity coverage ratio – LCR) προκάλεσαν αύξηση των αναγκών σε ίδια κεφάλαια, και την ανάγκη να διατηρείται πλεόνασμα ρευστότητας, ορισμένες φορές τετραπλάσιο από την ελάχιστη απαιτούμενη ρευστότητα των τραπεζών· τα μέτρα αυτά θα έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην απόδοση των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και θα προκαλέσουν μείωση του ισολογισμού των τραπεζών·

| — | δυσκολία ανάπτυξης χαρτοφυλακίων πίστωσης σε περιόδους οικονομικής ανάπτυξης λόγω του «αντικυκλικού αποθέματος»· παρά το γεγονός ότι η ζήτηση δανείων αυξάνεται, οι τράπεζες θα πρέπει να ανταποκριθούν στην αύξηση του δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας· οι εποπτικές αρχές απαιτούν τη διατήρηση του δείκτη αυτού στα χαρτοφυλάκια πίστωσης· το εφεδρικό απόθεμα ρευστότητας που έχει καθοριστεί από τα εθνικά όργανα ελέγχου μπορεί να ανέρχεται έως και στο 2,5 % των απαιτήσεων ιδίων κεφαλαίων. |
| --- | --- |

—

δυσκολία ανάπτυξης χαρτοφυλακίων πίστωσης σε περιόδους οικονομικής ανάπτυξης λόγω του «αντικυκλικού αποθέματος»· παρά το γεγονός ότι η ζήτηση δανείων αυξάνεται, οι τράπεζες θα πρέπει να ανταποκριθούν στην αύξηση του δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας· οι εποπτικές αρχές απαιτούν τη διατήρηση του δείκτη αυτού στα χαρτοφυλάκια πίστωσης· το εφεδρικό απόθεμα ρευστότητας που έχει καθοριστεί από τα εθνικά όργανα ελέγχου μπορεί να ανέρχεται έως και στο 2,5 % των απαιτήσεων ιδίων κεφαλαίων.

| 5.2 | Το αποτέλεσμα είναι:






  5.2.1 | η αισθητή μείωση του δείκτη μέσης απόδοσης ιδίων κεφαλαίων (ROE) του τραπεζικού τομέα κατά ποσοστό που κυμαίνεται από 10 % έως 30 % στην πλέον ακραία περίπτωση, στοιχείο το οποίο περιορίζει το ενδιαφέρον των επενδυτών για τον τραπεζικό τομέα και μειώνει την κεφαλαιοποίηση των ευρωπαϊκών τραπεζών· |
| --- | --- | --- |

5.2

Το αποτέλεσμα είναι:

5.2.1

η αισθητή μείωση του δείκτη μέσης απόδοσης ιδίων κεφαλαίων (ROE) του τραπεζικού τομέα κατά ποσοστό που κυμαίνεται από 10 % έως 30 % στην πλέον ακραία περίπτωση, στοιχείο το οποίο περιορίζει το ενδιαφέρον των επενδυτών για τον τραπεζικό τομέα και μειώνει την κεφαλαιοποίηση των ευρωπαϊκών τραπεζών·

| 5.2.2 | μείωση της χρηματοδότησης των επιχειρήσεων και των οργανισμών και αύξηση του κόστους δανεισμού, ειδικότερα όσον αφορά τα δάνεια προς τις ΜΜΕ που θεωρείται ότι περικλείουν τους μεγαλύτερους κινδύνους και δεν διαθέτουν επαρκείς εγγυήσεις ή επαρκή συγχρηματοδότηση· |
| --- | --- |

5.2.2

μείωση της χρηματοδότησης των επιχειρήσεων και των οργανισμών και αύξηση του κόστους δανεισμού, ειδικότερα όσον αφορά τα δάνεια προς τις ΜΜΕ που θεωρείται ότι περικλείουν τους μεγαλύτερους κινδύνους και δεν διαθέτουν επαρκείς εγγυήσεις ή επαρκή συγχρηματοδότηση·

| 5.2.3 | ενδεχομένως μείωση των μακροπρόθεσμων δανείων, εξαιτίας της εφαρμογής του δείκτη μακροπρόθεσμης ρευστότητας NSFR (δείκτης καθαρής σταθερής χρηματοδότησης) και του δείκτη μόχλευσης· από το 2018 και μετά· η κατάσταση αυτή ενδέχεται να επιδράσει αρνητικά στη χρηματοδότηση των επενδύσεων σε έργα υποδομής· |
| --- | --- |

5.2.3

ενδεχομένως μείωση των μακροπρόθεσμων δανείων, εξαιτίας της εφαρμογής του δείκτη μακροπρόθεσμης ρευστότητας NSFR (δείκτης καθαρής σταθερής χρηματοδότησης) και του δείκτη μόχλευσης· από το 2018 και μετά· η κατάσταση αυτή ενδέχεται να επιδράσει αρνητικά στη χρηματοδότηση των επενδύσεων σε έργα υποδομής·

| 5.2.4 | υποχρέωση για καλύτερη αξιολόγηση της απόδοσης των ιδίων κεφαλαίων και για καλύτερη διαχείριση των κινδύνων. Οι τράπεζες πρέπει να διαμορφώνουν τις προβλέψεις πωλήσεων και τις στρατηγικές τους για την ανάπτυξη προϊόντων και των τραπεζικών εργασιών όχι μόνο από πλευράς απόδοσης, αλλά και από πλευράς εκτίμησης της ικανότητας απορρόφησης των ίδιων κεφαλαίων· |
| --- | --- |

5.2.4

υποχρέωση για καλύτερη αξιολόγηση της απόδοσης των ιδίων κεφαλαίων και για καλύτερη διαχείριση των κινδύνων. Οι τράπεζες πρέπει να διαμορφώνουν τις προβλέψεις πωλήσεων και τις στρατηγικές τους για την ανάπτυξη προϊόντων και των τραπεζικών εργασιών όχι μόνο από πλευράς απόδοσης, αλλά και από πλευράς εκτίμησης της ικανότητας απορρόφησης των ίδιων κεφαλαίων·

| 5.2.5 | οι τράπεζες κινδυνεύουν να επιβαρυνθούν με εξαιρετικά υψηλό κόστος για λογιστικό έλεγχο και υποβολή εκθέσεων προκειμένου να ανταποκριθούν στις νέες ρυθμίσεις και στις απαιτήσεις των εθνικών και διεθνών εποπτικών αρχών, γεγονός που ενδέχεται να έχει επιπτώσεις στην οργάνωση μιας τράπεζας και να προκαλέσει διαρθρωτικές αλλαγές· |
| --- | --- |

5.2.5

οι τράπεζες κινδυνεύουν να επιβαρυνθούν με εξαιρετικά υψηλό κόστος για λογιστικό έλεγχο και υποβολή εκθέσεων προκειμένου να ανταποκριθούν στις νέες ρυθμίσεις και στις απαιτήσεις των εθνικών και διεθνών εποπτικών αρχών, γεγονός που ενδέχεται να έχει επιπτώσεις στην οργάνωση μιας τράπεζας και να προκαλέσει διαρθρωτικές αλλαγές·

| 5.2.6 | η χορήγηση δανείων θα περιοριστεί στους τομείς με προνομιακό συντελεστή στάθμισης κινδύνου. Επίσης, η θέσπιση ενός δείκτη μόχλευσης (leverage ratio) μπορεί μακροπρόθεσμα να προκαλέσει περιορισμό της χρηματοδότησης των κρατών, των φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης ή άλλων τομέων που είχαν από προνομιακό συντελεστή στάθμισης κινδύνου· |
| --- | --- |

5.2.6

η χορήγηση δανείων θα περιοριστεί στους τομείς με προνομιακό συντελεστή στάθμισης κινδύνου. Επίσης, η θέσπιση ενός δείκτη μόχλευσης (leverage ratio) μπορεί μακροπρόθεσμα να προκαλέσει περιορισμό της χρηματοδότησης των κρατών, των φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης ή άλλων τομέων που είχαν από προνομιακό συντελεστή στάθμισης κινδύνου·

| 5.2.7 | ως συνέπεια της αύξησης του κόστους δανεισμού, είναι πιθανή η μεταφορά μέρους των δραστηριοτήτων προς χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που δεν υπόκεινται σε αυτούς τους κανόνες. Το γεγονός αυτό ευνοεί τα εξωτραπεζικά ιδρύματα που χορηγούν δάνεια σε ιδιώτες με πολύ υψηλά επιτόκια, συχνά σε μετρητά, και των οποίων η δραστηριότητα δεν υπόκειται σε τόσο αυστηρό έλεγχο όπως αυτός που ισχύει για τις τράπεζες. |
| --- | --- |

5.2.7

ως συνέπεια της αύξησης του κόστους δανεισμού, είναι πιθανή η μεταφορά μέρους των δραστηριοτήτων προς χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που δεν υπόκεινται σε αυτούς τους κανόνες. Το γεγονός αυτό ευνοεί τα εξωτραπεζικά ιδρύματα που χορηγούν δάνεια σε ιδιώτες με πολύ υψηλά επιτόκια, συχνά σε μετρητά, και των οποίων η δραστηριότητα δεν υπόκειται σε τόσο αυστηρό έλεγχο όπως αυτός που ισχύει για τις τράπεζες.

| 5.3 | Οι νέοι κανόνες εφαρμόζονται αδιακρίτως και στα μεγάλα και στα μικρότερα τραπεζικά ιδρύματα. Οι κανόνες αυτοί ενδέχεται να αποδειχθούν ακατάλληλοι σε ορισμένα κράτη όπως για παράδειγμα στα νέα κράτη μέλη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, που παρουσιάζουν υψηλό δείκτη ανάπτυξης.






  — | Οι νέες ρυθμίσεις ενδέχεται να περιορίσουν τις επενδύσεις σε αυτές τις χώρες. Οι τράπεζες των χωρών αυτών ανήκουν συχνά σε πολυεθνικούς ομίλους, ενώ οι ημεδαποί μέτοχοι συνιστούν μειοψηφία. Οι μητρικές τράπεζες μπορούν να μεταφέρουν σημαντικό τμήμα κεφαλαίων από τις θυγατρικές τους προκειμένου να ανταποκριθούν στις διεθνείς ρυθμίσεις. Με αυτόν τον τρόπο θα αποδυναμωθούν οι θυγατρικές εταιρείες και θα περιορίσουν τη συμβολή τους στη χρηματοδότηση της τοπικής οικονομίας. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων εξασφαλίζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ η ασφάλεια των καταθέσεων και η φερεγγυότητα των τραπεζών υπάγονται στη δικαιοδοσία των εθνικών αρχών. |
| --- | --- | --- |

5.3

Οι νέοι κανόνες εφαρμόζονται αδιακρίτως και στα μεγάλα και στα μικρότερα τραπεζικά ιδρύματα. Οι κανόνες αυτοί ενδέχεται να αποδειχθούν ακατάλληλοι σε ορισμένα κράτη όπως για παράδειγμα στα νέα κράτη μέλη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, που παρουσιάζουν υψηλό δείκτη ανάπτυξης.

—

Οι νέες ρυθμίσεις ενδέχεται να περιορίσουν τις επενδύσεις σε αυτές τις χώρες. Οι τράπεζες των χωρών αυτών ανήκουν συχνά σε πολυεθνικούς ομίλους, ενώ οι ημεδαποί μέτοχοι συνιστούν μειοψηφία. Οι μητρικές τράπεζες μπορούν να μεταφέρουν σημαντικό τμήμα κεφαλαίων από τις θυγατρικές τους προκειμένου να ανταποκριθούν στις διεθνείς ρυθμίσεις. Με αυτόν τον τρόπο θα αποδυναμωθούν οι θυγατρικές εταιρείες και θα περιορίσουν τη συμβολή τους στη χρηματοδότηση της τοπικής οικονομίας. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων εξασφαλίζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ η ασφάλεια των καταθέσεων και η φερεγγυότητα των τραπεζών υπάγονται στη δικαιοδοσία των εθνικών αρχών.

| 5.4 | Οι κανόνες της χρηματοπιστωτικής αγοράς διαφέρουν ανάλογα με το κράτος μέλος. Στις χώρες όπου η πίστωση δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς η πολύ γρήγορη κάλυψη του χρέους μπορεί να δημιουργήσει μια κερδοσκοπική φούσκα. Εάν οι κανόνες προληπτικής εποπτείας εφαρμοστούν ομοιόμορφα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι εθνικές αρχές δεν θα μπορούν να επέμβουν εγκαίρως. Είναι απολύτως απαραίτητο να ενισχυθούν οι αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών ώστε να στηριχθεί η διαδικασία της εναρμόνισης. |
| --- | --- |

5.4

Οι κανόνες της χρηματοπιστωτικής αγοράς διαφέρουν ανάλογα με το κράτος μέλος. Στις χώρες όπου η πίστωση δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς η πολύ γρήγορη κάλυψη του χρέους μπορεί να δημιουργήσει μια κερδοσκοπική φούσκα. Εάν οι κανόνες προληπτικής εποπτείας εφαρμοστούν ομοιόμορφα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι εθνικές αρχές δεν θα μπορούν να επέμβουν εγκαίρως. Είναι απολύτως απαραίτητο να ενισχυθούν οι αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών ώστε να στηριχθεί η διαδικασία της εναρμόνισης.

| 5.5 | Είναι αναγκαίο να ληφθούν υπόψη ορισμένα πρωτότυπα μοντέλα όπως οι συνεταιριστικές τράπεζες που λειτουργούν με υγιή και αυτόνομο τρόπο. Η μεταρρύθμιση που συνεπάγονται οι νέοι κανόνες δεν θα πρέπει να πραγματοποιηθεί χωρίς μεταβατική περίοδο. Οι συνεταιριστικές τράπεζες συνιστούν σημαντικό παράγοντα της τοπικής ανάπτυξης και ενεργούν προς το συμφέρον των μελών τους που είναι καταθέτες αλλά και δανειολήπτες: ΜΜΕ, γεωργοί, αρχές της τοπικής αυτοδιοίκησης και διάφοροι άλλοι τοπικοί παράγοντες. |
| --- | --- |

5.5

Είναι αναγκαίο να ληφθούν υπόψη ορισμένα πρωτότυπα μοντέλα όπως οι συνεταιριστικές τράπεζες που λειτουργούν με υγιή και αυτόνομο τρόπο. Η μεταρρύθμιση που συνεπάγονται οι νέοι κανόνες δεν θα πρέπει να πραγματοποιηθεί χωρίς μεταβατική περίοδο. Οι συνεταιριστικές τράπεζες συνιστούν σημαντικό παράγοντα της τοπικής ανάπτυξης και ενεργούν προς το συμφέρον των μελών τους που είναι καταθέτες αλλά και δανειολήπτες: ΜΜΕ, γεωργοί, αρχές της τοπικής αυτοδιοίκησης και διάφοροι άλλοι τοπικοί παράγοντες.

| 5.6 | Οι μεγάλες τράπεζες θα αναζητούν επενδύσεις με περιορισμένους κινδύνους οι οποίες να αποφέρουν μεγαλύτερα κέρδη. Σε αυτό πρέπει να προστεθούν και οι φόβοι για βαρύτερη φορολογία και οι ζημίες από τα κρατικά ομόλογα στο παθητικό ορισμένων ιδρυμάτων. |
| --- | --- |

5.6

Οι μεγάλες τράπεζες θα αναζητούν επενδύσεις με περιορισμένους κινδύνους οι οποίες να αποφέρουν μεγαλύτερα κέρδη. Σε αυτό πρέπει να προστεθούν και οι φόβοι για βαρύτερη φορολογία και οι ζημίες από τα κρατικά ομόλογα στο παθητικό ορισμένων ιδρυμάτων.

| 5.7 | Η διαδικασία παγίωσης αναμένεται να επιταχυνθεί: τα ταμιευτήρια και οι συνεταιριστικές τράπεζες μπορούν να βασίζονται σε ορισμένες «αυτόνομες» πηγές χρηματοδότησης σε σχέση με τις κεφαλαιαγορές, εκείνες όμως οι οποίες πρέπει να καταφεύγουν στην αγορά για την αναχρηματοδότησή τους θα αναγκασθούν να συγχωνευθούν, πράγμα που θα έχει αρνητικές συνέπειες για τις ΜΜΕ και τους καταναλωτές. Ορισμένες τράπεζες εξαγοράστηκαν και μεταπωλήθηκαν μετά από την διάλυση του τοπικού ή περιφερειακού δικτύου τους. Η συγκέντρωση του τραπεζικού τομέα σε εθνικό επίπεδο ήταν ιδιαίτερα έντονη στον συνεταιριστικό και αλληλασφαλιστικό τομέα καθώς και στον τομέα των ταμιευτηρίων. |
| --- | --- |

5.7

Η διαδικασία παγίωσης αναμένεται να επιταχυνθεί: τα ταμιευτήρια και οι συνεταιριστικές τράπεζες μπορούν να βασίζονται σε ορισμένες «αυτόνομες» πηγές χρηματοδότησης σε σχέση με τις κεφαλαιαγορές, εκείνες όμως οι οποίες πρέπει να καταφεύγουν στην αγορά για την αναχρηματοδότησή τους θα αναγκασθούν να συγχωνευθούν, πράγμα που θα έχει αρνητικές συνέπειες για τις ΜΜΕ και τους καταναλωτές. Ορισμένες τράπεζες εξαγοράστηκαν και μεταπωλήθηκαν μετά από την διάλυση του τοπικού ή περιφερειακού δικτύου τους. Η συγκέντρωση του τραπεζικού τομέα σε εθνικό επίπεδο ήταν ιδιαίτερα έντονη στον συνεταιριστικό και αλληλασφαλιστικό τομέα καθώς και στον τομέα των ταμιευτηρίων.

| 5.8 | Η χαμηλότερη αποδοτικότητα των τραπεζών, που οφείλεται, μεταξύ άλλων, στο υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης και στις πολύ περιοριστικές αρχές που διέπουν τη διαχείριση της ρευστότητας, μπορούν να επιφέρουν αύξηση των τραπεζικών εξόδων και των επιτοκίων στις προθεσμιακές καταθέσεις καθώς και στους ατομικούς λογαριασμούς των πελατών. |
| --- | --- |

5.8

Η χαμηλότερη αποδοτικότητα των τραπεζών, που οφείλεται, μεταξύ άλλων, στο υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης και στις πολύ περιοριστικές αρχές που διέπουν τη διαχείριση της ρευστότητας, μπορούν να επιφέρουν αύξηση των τραπεζικών εξόδων και των επιτοκίων στις προθεσμιακές καταθέσεις καθώς και στους ατομικούς λογαριασμούς των πελατών.

| 5.9 | Στο πλαίσιο των νέων ρυθμίσεων, οι τράπεζες επισπεύδουν την αναδιάρθρωσή τους καθώς και την προσφυγή στις νέες τεχνολογίες (ηλεκτρονικές τραπεζικές συναλλαγές, εικονικό ταμείο, τραπεζικές συναλλαγές μέσω κινητού τηλεφώνου).






  — | Ο συνδυασμός της χρήσης νέων τεχνολογιών και διαφοροποίησης των προϊόντων που διατίθενται από τις τράπεζες συντελεί σε εντατικότερη αναδιάρθρωση των δικτύων τραπεζικών υποκαταστημάτων με αύξηση των θυρίδων «άϋλων συναλλαγών» Τα τραπεζικά υποκαταστήματα τείνουν να εξελίσσονται αποκλειστικά σε τόπους παροχής συμβουλών και πώλησης χρηματοπιστωτικών προϊόντων. Συγχρόνως, τα νέα μέσα μεταφοράς κεφαλαίων και πληρωμών προϋποθέτουν αυξημένη προστασία από επιθέσεις στον κυβερνοχώρο που απειλούν τις συναλλαγές μέσω του Διαδικτύου ή του κινητού τηλεφώνου. |
| --- | --- | --- |

5.9

Στο πλαίσιο των νέων ρυθμίσεων, οι τράπεζες επισπεύδουν την αναδιάρθρωσή τους καθώς και την προσφυγή στις νέες τεχνολογίες (ηλεκτρονικές τραπεζικές συναλλαγές, εικονικό ταμείο, τραπεζικές συναλλαγές μέσω κινητού τηλεφώνου).

—

Ο συνδυασμός της χρήσης νέων τεχνολογιών και διαφοροποίησης των προϊόντων που διατίθενται από τις τράπεζες συντελεί σε εντατικότερη αναδιάρθρωση των δικτύων τραπεζικών υποκαταστημάτων με αύξηση των θυρίδων «άϋλων συναλλαγών» Τα τραπεζικά υποκαταστήματα τείνουν να εξελίσσονται αποκλειστικά σε τόπους παροχής συμβουλών και πώλησης χρηματοπιστωτικών προϊόντων. Συγχρόνως, τα νέα μέσα μεταφοράς κεφαλαίων και πληρωμών προϋποθέτουν αυξημένη προστασία από επιθέσεις στον κυβερνοχώρο που απειλούν τις συναλλαγές μέσω του Διαδικτύου ή του κινητού τηλεφώνου.

| 5.10 | Αυτή η εξέλιξη των διαύλων διανομής θα οδηγήσει τελικά σε συρρίκνωση των δικτύων υποκαταστημάτων και σε μείωση της απασχόλησης. Η εφαρμογή της οδηγίας για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (CRD IV) θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της απασχόλησης στα τμήματα πληροφορικής και τα τμήματα διαχείρισης κινδύνου των τραπεζών, εις βάρος των υπολοίπων τραπεζικών τομέων. Είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί ποιοτικός κοινωνικός διάλογος σε όλα τα επίπεδα, σχετικά με τα θέματα της απασχόλησης και της επαγγελματικής κατάρτισης ώστε να ελέγχονται καλύτερα οι τρέχουσες εξελίξεις. |
| --- | --- |

5.10

Αυτή η εξέλιξη των διαύλων διανομής θα οδηγήσει τελικά σε συρρίκνωση των δικτύων υποκαταστημάτων και σε μείωση της απασχόλησης. Η εφαρμογή της οδηγίας για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (CRD IV) θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της απασχόλησης στα τμήματα πληροφορικής και τα τμήματα διαχείρισης κινδύνου των τραπεζών, εις βάρος των υπολοίπων τραπεζικών τομέων. Είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί ποιοτικός κοινωνικός διάλογος σε όλα τα επίπεδα, σχετικά με τα θέματα της απασχόλησης και της επαγγελματικής κατάρτισης ώστε να ελέγχονται καλύτερα οι τρέχουσες εξελίξεις.

6.   Οι μελλοντικές εξελίξεις

| 6.1 | Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την αρχή της επιβολής φόρου επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών και η Επιτροπή μελετά την εφαρμογή του. Η συναίνεση των κρατών μελών κάθε άλλο παρά έχει επιτευχθεί, και η στάση των αμερικανικών αρχών είναι αρνητική. Το χαμηλό επίπεδο του προβλεπόμενου επιτοκίου δεν θα πρέπει να αποτελεί δυσβάστακτη επιβάρυνση για τις τράπεζες ούτε τροχοπέδη για την ανταγωνιστικότητα σε παγκόσμιο επίπεδο. Όπως υπογραμμίζεται σε δύο προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ (1), ο σκοπός του φόρου αυτού είναι διττός: αφενός, να αποφέρει νέα φορολογικά έσοδα -ιδίως για τη χρηματοδότηση της αναπτυξιακής βοήθειας- και, αφετέρου, να μεταβάλει τις πρακτικές των τραπεζών, ώστε να προκρίνεται η χρηματοδότηση της οικονομίας σε μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα έναντι των πολύ βραχυπρόθεσμων κερδοσκοπικών δραστηριοτήτων. |
| --- | --- |

6.1

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την αρχή της επιβολής φόρου επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών και η Επιτροπή μελετά την εφαρμογή του. Η συναίνεση των κρατών μελών κάθε άλλο παρά έχει επιτευχθεί, και η στάση των αμερικανικών αρχών είναι αρνητική. Το χαμηλό επίπεδο του προβλεπόμενου επιτοκίου δεν θα πρέπει να αποτελεί δυσβάστακτη επιβάρυνση για τις τράπεζες ούτε τροχοπέδη για την ανταγωνιστικότητα σε παγκόσμιο επίπεδο. Όπως υπογραμμίζεται σε δύο προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ (1), ο σκοπός του φόρου αυτού είναι διττός: αφενός, να αποφέρει νέα φορολογικά έσοδα -ιδίως για τη χρηματοδότηση της αναπτυξιακής βοήθειας- και, αφετέρου, να μεταβάλει τις πρακτικές των τραπεζών, ώστε να προκρίνεται η χρηματοδότηση της οικονομίας σε μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα έναντι των πολύ βραχυπρόθεσμων κερδοσκοπικών δραστηριοτήτων.

| 6.2 | Ο διαχωρισμός των δραστηριοτήτων λιανικής τραπεζικής και των δραστηριοτήτων επιχειρηματικής και επενδυτικής τραπεζικής αποτελεί αντικείμενο μελέτης κατόπιν πρωτοβουλίας του Επιτρόπου Barnier, που θέτει εκ νέου υπό αμφισβήτηση το μοντέλο της τράπεζας γενικών συναλλαγών. Η συζήτηση εστιάζεται στον πλήρη διαχωρισμό, στη στεγανοποίηση (firewalling) των δραστηριοτήτων επενδυτικής τραπεζικής ή στην απαγόρευση για τις τράπεζες να επενδύουν για ίδιο λογαριασμό. Η συζήτηση εστιάζεται στον πλήρη διαχωρισμό, στην οριοθέτηση των επενδύσεων ιδίων κεφαλαίων ή στην απαγόρευση για τις τράπεζες να επενδύουν σε ίδια κεφάλαια. Ορισμένοι εμπειρογνώμονες κρίνουν αμφισβητήσιμο το σκεπτικό αυτό, υποστηρίζοντας ότι οι τράπεζες γενικών συναλλαγών εξασφαλίζουν το βάθος και τη ρευστότητα των αγορών και την καλύτερη χρηματοδότηση της οικονομίας. |
| --- | --- |

6.2

Ο διαχωρισμός των δραστηριοτήτων λιανικής τραπεζικής και των δραστηριοτήτων επιχειρηματικής και επενδυτικής τραπεζικής αποτελεί αντικείμενο μελέτης κατόπιν πρωτοβουλίας του Επιτρόπου Barnier, που θέτει εκ νέου υπό αμφισβήτηση το μοντέλο της τράπεζας γενικών συναλλαγών. Η συζήτηση εστιάζεται στον πλήρη διαχωρισμό, στη στεγανοποίηση (firewalling) των δραστηριοτήτων επενδυτικής τραπεζικής ή στην απαγόρευση για τις τράπεζες να επενδύουν για ίδιο λογαριασμό. Η συζήτηση εστιάζεται στον πλήρη διαχωρισμό, στην οριοθέτηση των επενδύσεων ιδίων κεφαλαίων ή στην απαγόρευση για τις τράπεζες να επενδύουν σε ίδια κεφάλαια. Ορισμένοι εμπειρογνώμονες κρίνουν αμφισβητήσιμο το σκεπτικό αυτό, υποστηρίζοντας ότι οι τράπεζες γενικών συναλλαγών εξασφαλίζουν το βάθος και τη ρευστότητα των αγορών και την καλύτερη χρηματοδότηση της οικονομίας.

| 6.3 | Το μοντέλο ανάπτυξης του χρηματοοικονομικού κόσμου έχει αλλάξει δραστικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων τριάντα ετών: το άνοιγμα των αγορών οδήγησε στην παγκοσμιοποίηση του χρηματοπιστωτικού τομέα, η οποία με τη σειρά της συνέβαλε στην ανάπτυξη και στον πολλαπλασιασμό των φορολογικών και ρυθμιστικών παραδείσων. Ο αυξημένος ανταγωνισμός σε παγκόσμιο επίπεδο ευνόησε τη δημιουργία νέων μορφών χρηματοπιστωτικών ομίλων, νέων προϊόντων και νέων υπηρεσιών. |
| --- | --- |

6.3

Το μοντέλο ανάπτυξης του χρηματοοικονομικού κόσμου έχει αλλάξει δραστικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων τριάντα ετών: το άνοιγμα των αγορών οδήγησε στην παγκοσμιοποίηση του χρηματοπιστωτικού τομέα, η οποία με τη σειρά της συνέβαλε στην ανάπτυξη και στον πολλαπλασιασμό των φορολογικών και ρυθμιστικών παραδείσων. Ο αυξημένος ανταγωνισμός σε παγκόσμιο επίπεδο ευνόησε τη δημιουργία νέων μορφών χρηματοπιστωτικών ομίλων, νέων προϊόντων και νέων υπηρεσιών.

| 6.4 | Οι μεγάλοι τραπεζικοί όμιλοι έδειξαν τις αδυναμίες και τα όρια μίας ανάπτυξης που υπερβαίνει τα όρια της χρηστής διακυβέρνησης. Στο μέλλον θα τείνουν να περιορίσουν το μέγεθός τους για να καταστούν πιο ανθεκτικές έτσι ώστε οι διακυμάνσεις των κερδών να είναι λιγότερο έντονες πιο προβλέψιμες και χωρίς σκανδαλώδη πριμ. Θα επικεντρώσουν τις δραστηριότητές τους στη βασική τους αποστολή, δηλαδή στην συγκέντρωση καταθέσεων και στην παροχή δανείων, περιορίζοντας ταυτόχρονα άλλες δραστηριότητες και την επέκτασή τους σε διεθνές επίπεδο καθώς και επικεντρώνοντας σε δραστηριότητά τους στις αγορές με εντονότερους ρυθμούς ανάπτυξης, γεγονός που θα μειώσει την αποδοτικότητά τους. |
| --- | --- |

6.4

Οι μεγάλοι τραπεζικοί όμιλοι έδειξαν τις αδυναμίες και τα όρια μίας ανάπτυξης που υπερβαίνει τα όρια της χρηστής διακυβέρνησης. Στο μέλλον θα τείνουν να περιορίσουν το μέγεθός τους για να καταστούν πιο ανθεκτικές έτσι ώστε οι διακυμάνσεις των κερδών να είναι λιγότερο έντονες πιο προβλέψιμες και χωρίς σκανδαλώδη πριμ. Θα επικεντρώσουν τις δραστηριότητές τους στη βασική τους αποστολή, δηλαδή στην συγκέντρωση καταθέσεων και στην παροχή δανείων, περιορίζοντας ταυτόχρονα άλλες δραστηριότητες και την επέκτασή τους σε διεθνές επίπεδο καθώς και επικεντρώνοντας σε δραστηριότητά τους στις αγορές με εντονότερους ρυθμούς ανάπτυξης, γεγονός που θα μειώσει την αποδοτικότητά τους.

| 6.5 | Χάρη στις νέες ρυθμίσεις οι χορηγήσεις πριμ και οι πρακτικές αμοιβής των στελεχών και των διοικητικών υπαλλήλων θα καταστούν πιο υπεύθυνες και θα υπόκεινται σε αυστηρότερους ελέγχους. |
| --- | --- |

6.5

Χάρη στις νέες ρυθμίσεις οι χορηγήσεις πριμ και οι πρακτικές αμοιβής των στελεχών και των διοικητικών υπαλλήλων θα καταστούν πιο υπεύθυνες και θα υπόκεινται σε αυστηρότερους ελέγχους.

| 6.6 | Η επέκταση του ελέγχου των τραπεζών σε όλα τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα επιτρέπει και τον έλεγχο της δραστηριότητας εξωτραπεζικών ιδρυμάτων (τύπου shadow banking). |
| --- | --- |

6.6

Η επέκταση του ελέγχου των τραπεζών σε όλα τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα επιτρέπει και τον έλεγχο της δραστηριότητας εξωτραπεζικών ιδρυμάτων (τύπου shadow banking).

| 6.7 | Είναι απαραίτητο να καθιερωθούν αυστηροί κανόνες άσκησης του επαγγέλματος στον τραπεζικό τομέα, ώστε να επιλέγεται προσωπικό του οποίου ο επαγγελματισμός να εμπνέει εμπιστοσύνη στους πελάτες και στους επενδυτές. |
| --- | --- |

6.7

Είναι απαραίτητο να καθιερωθούν αυστηροί κανόνες άσκησης του επαγγέλματος στον τραπεζικό τομέα, ώστε να επιλέγεται προσωπικό του οποίου ο επαγγελματισμός να εμπνέει εμπιστοσύνη στους πελάτες και στους επενδυτές.

| 6.8 | Όταν θα καταργηθούν οι κρατικές και διεθνείς ενισχύσεις που χορηγήθηκαν λόγω της χρηματοπιστωτικής κρίσης, ο κλάδος θα εξελιχθεί αδιαμφισβήτητα ανάλογα με τη συγκυρία και την ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών, αλλά πρωτίστως ακολουθώντας στρατηγικές που αναπτύσσει κάθε ορθά διαχειριζόμενη επιχείρηση. Οι τράπεζες θα έχουν το δύσκολο έργο να παραμείνουν αξιόπιστες ως χρηματοδότες της πραγματικής οικονομίας, ενώ παράλληλα θα έχουν να αντιμετωπίσουν υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης και χαμηλότερη απόδοση. |
| --- | --- |

6.8

Όταν θα καταργηθούν οι κρατικές και διεθνείς ενισχύσεις που χορηγήθηκαν λόγω της χρηματοπιστωτικής κρίσης, ο κλάδος θα εξελιχθεί αδιαμφισβήτητα ανάλογα με τη συγκυρία και την ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών, αλλά πρωτίστως ακολουθώντας στρατηγικές που αναπτύσσει κάθε ορθά διαχειριζόμενη επιχείρηση. Οι τράπεζες θα έχουν το δύσκολο έργο να παραμείνουν αξιόπιστες ως χρηματοδότες της πραγματικής οικονομίας, ενώ παράλληλα θα έχουν να αντιμετωπίσουν υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης και χαμηλότερη απόδοση.

Βρυξέλλες, 12 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  ECO/321, Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για ένα κοινό σύστημα φόρου επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών και για την τροποποίηση της οδηγίας 2008/7/ΕΚ» COM(2011) 594 final — 2011/0261 CNS (ΕΕ C 181 της 21.6.2012, σ. 55) και ECO/275, Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Φόρος επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) (ΕΕ C 44 της 11.2.2011, σ. 81).

1

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/12 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/12

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Οι ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες (ΕΤΠ) και οι βιομηχανικές μεταλλαγές» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

2012/C 299/03

Εισηγητής: ο κ. ZBOŘIL

Συνεισηγητής: ο κ. GIBELLIERI

Στις 19 Ιανουαρίου 2012 και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα:

«Οι ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες (ΕΤΠ) και οι βιομηχανικές μεταλλαγές»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας).

Η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI), στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της στις 11 Ιουνίου 2012 με εισηγητή τον κ. ZBOŘIL και συνεισηγητή τον κ. GIBELLIERI.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου 2012), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 138 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1   Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η πρόβλεψη των βιομηχανικών μεταλλαγών, παρότι αναγκαία, συνιστά δύσκολη προσπάθεια ανάλυσης προοπτικών βάσει διαφόρων παραγόντων που επηρεάζουν τις μεταλλαγές αυτές. Μία από τις βασικές κινητήριες δυνάμεις των μεταλλαγών είναι η έρευνα και η καινοτομία (Ε&Κ) των οποίων οι ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες (ΕΤΠ) αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους δείκτες.

1.2   Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεχίσει να υποστηρίζει τις δραστηριότητες των υφιστάμενων ΕΤΠ και να επιδιώκει τη βελτίωση των ανταλλαγών που πραγματοποιούνται τόσο μεταξύ τους όσο και με τα αρμόδια θεσμικά όργανα της ΕΕ.

1.3   Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι συνδεδεμένοι με τις ΕΤΠ τομείς της βιομηχανίας κατέχουν κυρίαρχη θέση στην αλυσίδα αξίας: πολυάριθμες καινοτομίες εξαρτώνται από βασικές διεργασίες (παραδείγματος χάρη: παρασκευή και επεξεργασία, δασοκομία και ρομποτική) και υλικά (χημικά προϊόντα και χάλυβες). Ως εκ τούτου, οι καινοτομίες ως προς τις διεργασίες και τα υλικά έχουν καταλυτική επίδραση στην ευρωπαϊκή καινοτομία.

1.4   Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι οι ΕΤΠ ασχολούνται ήδη με την αντιμετώπιση κοινωνιακών προκλήσεων· καλύπτουν ένα πεδίο το οποίο έχει σημαντικό αντίκτυπο στην κοινωνία από την άποψη της οικονομικής μεγέθυνσης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας με προστιθέμενη αξία. Οι ΕΤΠ ανταποκρίνονται σε βασικά πολιτικά ζητήματα (όπως, παραδείγματος χάρη, η βιο-οικονομία, οι πρώτες ύλες και η αποδοτικότητα των πόρων).

1.5   Οι ΕΤΠ αποτελούν σαφές και συγκεκριμένο παράδειγμα προσέγγισης «εκ των κάτω προς τα άνω» έναντι της ευρωπαϊκής πολιτικής έρευνας και καινοτομίας, με τη συμμετοχή του κλάδου της βιομηχανίας και άλλων σημαντικών ενδιαφερομένων φορέων σε όλα τα στάδια της διαδικασίας καινοτομίας. Το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020» έχει ανάγκη ακριβώς από μια τέτοια προσέγγιση.

1.6   Η ΕΟΚΕ αιτείται την αποτελεσματικότερη εφαρμογή του ενωσιακού κανονιστικού πλαισίου που διέπει τη διαδικασία απλούστευσης (συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής σε σχέδια της ΕΕ), την καταβολή εντονότερης προσπάθειας για τον περιορισμό της κατάτμησης και του ανταγωνισμού μεταξύ των θεσμικών πρωτοβουλιών, την επιδίωξη καλύτερου συντονισμού των πολιτικών και αυξημένης ευκρίνειας σε θεσμικό επίπεδο στο μέλλον, προκειμένου να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των ΕΤΠ.

1.6.1   Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ΕΤΠ διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο για την τόνωση της «βιομηχανικής πολιτικής» της ΕΕ. Οι ΕΤΠ επωφελούνται από την ουσιαστική συμβολή και τη σθεναρή υποστήριξη της βιομηχανίας, η οποία αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της οικονομίας της ΕΕ· καθοδηγούνται δε από τη βιομηχανία, πράγμα το οποίο διασφαλίζει την ευστοχία των πρωτοβουλιών τους για τον συγκεκριμένο κλάδο. Η συμβολή των ΕΤΠ δεν καλύπτει μόνο τις τεχνολογικές και ερευνητικές ανάγκες, αλλά και τις ανάγκες που σχετίζονται με τη μεταφορά τεχνολογίας.

1.6.2   Όσον αφορά ήδη υπάρχοντα παραδείγματα (όπως η Ευρωπαϊκή και η Ισπανική Τεχνολογική Πλατφόρμα του Χάλυβα (ESTEP και PLATEA, αντιστοίχως) κ. ά.), οι συνδικαλιστικές οργανώσεις και οι λοιποί ενδιαφερόμενοι φορείς θα πρέπει να έχουν μεγαλύτερη συμμετοχή στις ευρωπαϊκές, εθνικές και περιφερειακές τεχνολογικές πλατφόρμες, υπό συνθήκες μόνιμης συνεργασίας, με σκοπό να καταστεί δυνατή η συνεκτίμηση των κοινωνικών και κοινωνιακών παραμέτρων που ενισχύουν τον αντίκτυπο των αντίστοιχων στρατηγικών σχεδίων έρευνας (ΣΣΕ).

1.6.3   Κρίνεται σκόπιμη η διευθέτηση των δυσκολιών που προκύπτουν σχετικά με τη συμμετοχή των ΜΜΕ, προβαίνοντας σε αδιάλειπτη συγκριτική αξιολόγηση των πιο επιτυχημένων παραδειγμάτων, όπως συμβαίνει στην περίπτωση της κοινής επιχείρησης «Κυψέλες καυσίμου και υδρογόνου» (FCH-JU).

1.7   Οι εθνικές και οι περιφερειακές τεχνολογικές πλατφόρμες αντικατοπτρίζουν τη δομή των ΕΤΠ σε επίπεδο κρατών μελών, βελτιώνοντας τον συντονισμό και την αποτελεσματικότητα της εκάστοτε πλατφόρμας. Ο συντονισμός και η εναρμόνιση των ευρωπαϊκών, εθνικών και περιφερειακών προγραμμάτων Ε&Κ χρήζουν βελτίωσης σε συνεργασία με τις ΕΤΠ.

1.8   Οι ΕΤΠ δύνανται να έχουν αξιοσημείωτη συμβολή στην εφαρμογή των ευρωπαϊκών πολιτικών. Για την προώθηση της καινοτομίας στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα καθορίστηκαν συγκεκριμένες προτεραιότητες: Αποδοτικότητα Πόρων και Ενέργειας στη Μεταποιητική Βιομηχανία (SPIRE), Συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα στη βιομηχανία βιο-προϊόντων (Biobased for Growth) Ευρωπαϊκές Συμπράξεις Καινοτομίας για το Νερό, τις Πρώτες Ύλες, τις Έξυπνες Πόλεις (από κοινού με το σχέδιο SET και την πρωτοβουλία EMIRI). Η ενδυνάμωση της διατομεακής συνεργασίας και του συντονισμού μέσω των ΕΤΠ θα αποβεί τελικώς προς όφελος της ευρωπαϊκής κοινωνίας.

1.9   Η ΕΟΚΕ καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να επιδιώξουν τη βελτίωση της διεθνούς συνεργασίας με στόχο την προσέλκυση της «τελευταίας λέξης» της παγκόσμιας τεχνογνωσίας προς εμπορική αξιοποίηση και εκμετάλλευση στην ΕΕ.

1.10   Θεωρείται ενδεδειγμένο να ενθαρρυνθεί και να διευκολυνθεί, τόσο σε εθνική όσο και σε περιφερειακή κλίμακα, η συμπληρωματική πρόσβαση των εθνικών τεχνολογικών πλατφορμών στην ευφυή εξειδίκευση στο πλαίσιο των Διαρθρωτικών Ταμείων.

1.11   Ο ρόλος που διαδραματίζουν οι ΕΤΠ ως πάροχοι λύσεων έναντι των κοινωνιακών προκλήσεων θα τύχει μεγαλύτερης αναγνώρισης για την αντιμετώπιση της καινοτομίας, επιπροσθέτως της έρευνας. Αυτό είναι το κλειδί για τη διατήρηση του πλούτου και της ευημερίας της ευημερίας στην Ευρώπη.

1.12   Η ΕΟΚΕ συγχαίρει τις ΕΤΠ για τον ρόλο που εκπληρώνουν ως συνδετικοί κρίκοι έναντι των συναρτώμενων με τη ζήτηση καινοτόμων μέσων τα οποία συμπληρώνουν τις δράσεις Ε&Κ και επιταχύνουν την αφομοίωσή τους στην αγορά. Η ΕΟΚΕ προκρίνει την αυξημένη χρήση των δράσεων συντονισμού/στήριξης για την προαγωγή της συνεργασίας εντός της αλυσίδας αξίας.

1.13   Οι διεργασίες μεταποίησης, καθώς και οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας στον εν λόγω τομέα, χάνουν την κοινωνιακή απήχησή τους έναντι της κοινής γνώμης και ιδιαίτερα της νεολαίας, πράγμα το οποίο αποτελεί επίσης απόρροια της μετεγκατάστασης των μεταποιητικών δραστηριοτήτων εκτός Ευρώπης, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που οδηγεί σε περαιτέρω μετεγκαταστάσεις. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι οι ΕΤΠ θα κατορθώσουν να συμβάλουν στη βελτίωση της ενημέρωσης ως προς τη σπουδαιότητα των διαφόρων βιομηχανικών διεργασιών μεταποίησης.

1.14   Οι ΕΤΠ ενδέχεται να πληγούν από την παρακμή της βιομηχανίας της ΕΕ. Οι βιομηχανίες της ΕΕ χάνουν την ηγετική θέση που κατέχουν σε παγκόσμια κλίμακα και αντιμετωπίζουν πρόβλημα λόγω γενικής απροθυμίας ανάληψης κινδύνων στην ΕΕ, καθώς και λόγω ελλιπούς αναγνώρισης της επιχειρηματικότητας σε σύγκριση με άλλα μέρη του κόσμου.

1.15   Η ανθρωποκεντρική εκπαίδευση, μάθηση και κατάρτιση θα πρέπει να διατηρηθούν και να ενισχυθούν εντός του πεδίου δράσης των ΕΤΠ ως στρατηγικές συνιστώσες τους. Κρίνεται επομένως σκόπιμη η επί μονίμου βάσεως εδραίωση στενών δεσμών τόσο με τις αντίστοιχες επιτροπές τομεακού κοινωνικού διαλόγου όσο και με το Συμβούλιο της ΕΕ όσον αφορά τις θέσεις εργασίας και τις δεξιότητες.

1.16   Οι ΕΤΠ θα μπορούσαν επίσης να ασκήσουν σημαντική επίδραση σχετικά με κοινωνικά και κοινωνιακά ζητήματα, ιδίως όσον αφορά τον επαναπροσανατολισμό των συστημάτων δημόσιας εκπαίδευσης και επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ) στις συγκεκριμένες ανάγκες των ευρωπαϊκών βιομηχανιών και του τομέα της μεταποίησης. Θεωρείται αναγκαίο να καταβληθεί μεγάλη προσπάθεια για την επαγγελματική κατάρτιση και επιμόρφωση με στόχο τη δέουσα εξοικείωση των εργαζομένων με τις νέες τεχνολογίες επεξεργασίας και με τα προϊόντα που προκύπτουν από τις δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας· μόνον οι έμπειροι και σταθερά απασχολούμενοι θα είναι σε θέση να αρθούν στο ύψος των νέων προηγμένων τεχνολογιών.

2.   Ίδρυση και ιστορία των ΕΤΠ

2.1   Τον Μάρτιο του 2003, το Συμβούλιο της ΕΕ ζήτησε την ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (ΕΧΕ), με τη δημιουργία ευρωπαϊκών τεχνολογικών πλατφορμών (ΕΤΠ) με σκοπό τον συγκερασμό της τεχνολογικής τεχνογνωσίας, της βιομηχανίας, των ρυθμιστικών αρχών και των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

2.2   Οι ΕΤΠ συστάθηκαν ως φόρουμ ενδιαφερομένων φορέων καθοδηγούμενα από τη βιομηχανία ενόψει του καθορισμού μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων ερευνητικών και τεχνολογικών στόχων και της εκπόνησης χαρτών πορείας. Στόχος τους είναι να συμβάλουν στην ενδυνάμωση των συνεργιών μεταξύ των διαφόρων συντελεστών της έρευνας και να υποδείξουν τις προτεραιότητες σε ορισμένους τεχνολογικούς τομείς με ζητούμενο τη διασφάλιση της οικονομικής μεγέθυνσης, της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιμότητας της ΕΕ.

2.3   Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστήριξε την ανάπτυξη των ΕΤΠ δρώντας ως διαμεσολαβητής. Επί του παρόντος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρα ως παρατηρητής και δεσμεύεται έναντι του διαρθρωμένου διαλόγου όσον αφορά τις προτεραιότητες στον τομέα της έρευνας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει την ιδιοκτησία των ΕΤΠ ούτε είναι αρμόδια για τη διαχείρισή τους, η οποία πραγματοποιείται από ανεξάρτητους οργανισμούς. Ο δικτυακός τόπος CORDIS της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το ενημερωτικό δελτίο των ΕΤΠ και η διοργάνωση τακτικών σεμιναρίων για τους επί κεφαλής των ΕΤΠ διευκολύνουν τη ροή της πληροφόρησης.

2.4   Ορισμένες ΕΤΠ αποτελούν άτυπα δίκτυα τα οποία έρχονται σε επαφή προβαίνοντας στην πραγματοποίηση ετήσιων συνεδριάσεων, ενώ κάποιες άλλες διαθέτουν νομικές δομές και εισπράττουν συνδρομές από τα μέλη τους. Όλες οι ΕΤΠ συνενώνουν τους ενδιαφερόμενους φορείς, επιτυγχάνουν σύμπνοια σχετικά με ένα κοινό όραμα και διαμορφώνουν ένα στρατηγικό σχέδιο έρευνας (ΣΣΕ). Οι ΕΤΠ αναπτύσσονται μέσω της διεξαγωγής διαλόγου μεταξύ ερευνητών προερχόμενων από τη βιομηχανία και τον δημόσιο τομέα και εκπροσώπων των εθνικών κυβερνήσεων και, συγχρόνως, συμβάλλουν στην επίτευξη συναίνεσης και στον αποτελεσματικότερο συντονισμό των επενδυτικών προσπαθειών.

2.5   Οι ΕΤΠ προάγουν αποτελεσματικές Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), συμβάλλοντας σημαντικά στην οικοδόμηση του ΕΧΕ της γνώσης στην υπηρεσία της ανάπτυξης. Οι εν λόγω ΣΔΙΤ μπορούν να αρθούν στο ύψος των τεχνολογικών προκλήσεων που θα μπορούσαν να αποδειχθούν καθοριστικής σημασίας για τη βιώσιμη ανάπτυξη, τη βελτίωση της παροχής δημόσιων υπηρεσιών και την αναδιάρθρωση των παραδοσιακών βιομηχανικών τομέων.

3.   Οι ΕΤΠ και οι βιομηχανικές μεταλλαγές

3.1   Οι βιομηχανικές μεταλλαγές (1) αποτελούν αδιάλειπτη διαδικασία η οποία επηρεάζεται από πληθώρα διαφορετικών παραγόντων, όπως οι τάσεις της αγοράς, οι οργανωτικές, κοινωνικές, κοινωνιακές και διαρθρωτικές αλλαγές και η τεχνολογική καινοτομία στις παραγωγικές διαδικασίες και στα προϊόντα.

3.2   Η καινοτομία αποτελεί επίσης αδιάλειπτη διαδικασία, καθώς και έναν από τους κυριότερους παράγοντες που επηρεάζουν τις βιομηχανικές μεταλλαγές μέσω της σταθερής διαβίβασης των νέων επιστημονικών ευρημάτων προς την αλυσίδα πραγματικής παραγωγής. Επιπλέον, η καινοτομία συνιστά τη βασική κινητήρια δύναμη της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας στους τομείς της μεταποίησης και των υπηρεσιών της ΕΕ.

3.3   Όσον αφορά τη διαδικασία καινοτομίας, ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στον τρόπο κατά τον οποίο χρησιμοποιούνται οι περιορισμένοι χρηματοοικονομικοί πόροι στην Ευρώπη. Οι ΕΤΠ συνιστούν ένα ήδη υπάρχον ισχυρό μέσο και ενδέχεται να αποτελέσουν απτή λύση για την καινοτομία και την εφαρμογή της βιομηχανικής πολιτικής.

3.4   Η φύση και το εγγενές περιεχόμενο των βιομηχανικών μεταλλαγών άγονται κατά κύριο λόγο από την καινοτομία και οι ΕΤΠ αποτελούν ολοένα και περισσότερο τον πραγματικό τόπο «γέννησης» της καινοτομίας. Οι ΕΤΠ στρέφονται προς συγκεκριμένες βιομηχανικές εφαρμογές οι οποίες έχουν αντίκτυπο στις διαδικασίες παραγωγής, στα προϊόντα, στην οργάνωση της εργασίας και στις συνθήκες που επικρατούν στον χώρο εργασίας.

3.5   Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα προκρίνουν την ισόρροπη συμμετοχή του συνόλου των ενδιαφερομένων φορέων στις ΕΤΠ. Ειδικότερα, ευκταίο θα ήταν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να υποστηρίξουν με κάθε εφικτό μέσο τη συμμετοχή των ΜΜΕ ή των οικονομικών εταίρων στον τομέα της έρευνας σε μια εταιρική μορφή παρεμφερή με κοινοπραξία γνώσης, προκειμένου να παρασχεθεί δυνατότητα ενεργού συμμετοχής στις ΕΤΠ σε αυτές τις εξαιρετικά δημοφιλείς ευρωπαϊκές εταιρείες. Το κόστος των ΕΤΠ αποτελεί τροχοπέδη για τη συμμετοχή των ΜΜΕ και των πανεπιστημίων στην ανάληψη ερευνητικού έργου.

3.6   Λόγω της έκτασης και της σημασίας που έχουν οι ΕΤΠ εντός της ΕΕ ως φορείς που συστάθηκαν σε εθελοντική βάση και παραμένουν ανοικτοί σε κάθε ενδιαφερόμενο φορέα, κρίνεται ζωτικής σημασίας να αναγνωρισθεί η αποστολή που επωμίζονται ως ισχυρά μέσα υλοποίησης της πολιτικής της ΕΕ.

3.7   Η μετάβαση προς περισσότερο βιώσιμες δραστηριότητες στους τομείς της μεταποίησης και των υπηρεσιών στην ΕΕ, αλλά και η εφαρμογή της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από την πραγματική καινοτομία που θα κατορθώσουν να επιφέρουν οι ΕΤΠ κατά την επόμενη δεκαετία.

3.8   Η επίτευξη πραγματικών και απτών καινοτομιών και βιομηχανικών μεταλλαγών θα μπορούσε να υλοποιηθεί με τον παράλληλο σχεδιασμό καινοτόμων διεργασιών/προϊόντων, καθώς και με την ανάπτυξη των δεξιοτήτων και της οργάνωσης της εργασίας που απαιτούνται για την πλήρη εφαρμογή τους στις δραστηριότητες οι οποίες αναπτύσσονται στους τομείς της μεταποίησης και των υπηρεσιών.

3.9   Ορισμένες ΕΤΠ είναι οργανωμένες κατά τρόπο ώστε να συνεκτιμούν, ήδη εξ αρχής, τις κοινωνικές πτυχές της διαδικασίας καινοτομίας και να περιλαμβάνουν στα στρατηγικά τους σχέδια έρευνας (ΣΣΕ) δραστηριότητες που σχετίζονται με τις μελλοντικές ανάγκες από πλευράς ανθρώπινου δυναμικού, συχνά δε σε στενή συνεργασία με τις αντίστοιχες τομεακές επιτροπές κοινωνικού διαλόγου της ΕΕ, με τις οποίες ανταλλάσσουν επίσης πληροφορίες.

3.10   Χάρη στη σύνθεση και στους ισχυρούς δεσμούς της με τους κυριότερους τομείς δραστηριότητας της ΕΕ, η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI) της ΕΟΚΕ ανέλυσε την κατάσταση που επικρατεί στους διάφορους τομείς και διατύπωσε συστάσεις προς τα υπόλοιπα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη, σύμφωνα με την παρούσα «εκ των κάτω προς τα άνω» μη γραφειοκρατική διαδικασία. Επιδιωκόμενος στόχος της CCMI είναι η συμβολή της στην εφαρμογή της βιομηχανικής πολιτικής της ΕΕ και στην επίτευξη των επιθυμητών βιομηχανικών μεταλλαγών.

4.   Ο ρόλος των ΕΤΠ στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας (Ε&Κ)

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαμόρφωσε και ανέλαβε μια σειρά πρωτοβουλιών με σκοπό τόσο την ενίσχυση των ΕΤΠ και της δράσης της βιομηχανίας όσο και την εφαρμογή πολιτικών βασισμένων στην τεχνολογία.

4.1   Οι Κοινές Τεχνολογικές Πρωτοβουλίες (ΚΤΠ) αποτελούν μέσο υλοποίησης των στρατηγικών σχεδίων έρευνας (ΣΣΕ) για έναν περιορισμένο αριθμό ΕΤΠ. Η κλίμακα και η έκταση των στόχων ορισμένων ΕΤΠ είναι τέτοιες ώστε τα συνήθη μέσα του προγράμματος πλαισίου (ΠΠ) για την Ε&Κ καθίστανται ανεπαρκή. Αντίθετα, η αποτελεσματική εφαρμογή τους προϋποθέτει έναν εξειδικευμένο μηχανισμό ικανό να διασφαλίσει την καθοδήγηση και τον συντονισμό που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων που τίθενται στον τομέα της έρευνας· η ιδέα των «ΚΤΠ» επινοήθηκε με αντικειμενικό σκοπό την κάλυψη των συγκεκριμένων αναγκών.

4.2   Ο τέως Επίτροπος αρμόδιος για θέματα επιστήμης και έρευνας συναντήθηκε, τον Μάρτιο του 2009, με υψηλού επιπέδου εκπροσώπους της βιομηχανίας με στόχο την αξιολόγηση της προόδου και την πραγματοποίηση συζήτησης με θέμα τις προτεραιότητες για την εφαρμογή των νέων μέσων στον τομέα της έρευνας, των ΣΔΙΤ. Οι ΣΔΙΤ χρησιμοποιήθηκαν για τις πρωτοβουλίες «Εργοστάσια του Μέλλοντος», «Ενεργειακώς αποδοτικά κτίρια» και «Πράσινα αυτοκίνητα» οι οποίες περιλαμβάνονται στο σχέδιο Οικονομικής Ανάκαμψης της ΕΕ που εγκρίθηκε τον Νοέμβριο του 2008.

4.3   Οι τρεις προαναφερθείσες ΣΔΙΤ αποτελούν ισχυρό μέσο για την επίταση των ερευνητικών προσπαθειών σε τρεις σημαντικούς τομείς της βιομηχανίας –στον αυτοκινητιστικό, στον κατασκευαστικό και στον μεταποιητικό τομέα– που επλήγησαν ιδιαίτερα από την οικονομική ύφεση και στους οποίους η καινοτομία μπορεί να συμβάλει σημαντικά ενόψει μια πιο οικολογικής και βιώσιμης οικονομίας.

4.4   Το Ευρωπαϊκό Στρατηγικό Σχέδιο Ενεργειακών Τεχνολογιών (Σχέδιο SET), το οποίο εγκρίθηκε από την ΕΕ το 2008, αποτελεί ένα πρώτο βήμα προς τη διαμόρφωση μιας πολιτικής της ΕΕ για τις ενεργειακές τεχνολογίες· πρόκειται για υποστηρικτικό εργαλείο στο πλαίσιο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων σχετικά με την ενεργειακή πολιτική της ΕΕ το οποίο αποσκοπεί στα εξής:

| — | στην επιτάχυνση της ανάπτυξης γνώσεων, της μεταφοράς τεχνολογίας και της χρησιμοποίησής της· |
| --- | --- |

—

στην επιτάχυνση της ανάπτυξης γνώσεων, της μεταφοράς τεχνολογίας και της χρησιμοποίησής της·

| — | στη διατήρηση της ηγετικής θέσης που κατέχει η ΕΕ στον τομέα των χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα· |
| --- | --- |

—

στη διατήρηση της ηγετικής θέσης που κατέχει η ΕΕ στον τομέα των χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα·

| — | στην υποστήριξη της επιστήμης με σκοπό την εξέλιξη των ενεργειακών τεχνολογιών για την επίτευξη των στόχων που τίθενται όσον αφορά την ενέργεια και την κλιματική αλλαγή με ορίζοντα το 2020· |
| --- | --- |

—

στην υποστήριξη της επιστήμης με σκοπό την εξέλιξη των ενεργειακών τεχνολογιών για την επίτευξη των στόχων που τίθενται όσον αφορά την ενέργεια και την κλιματική αλλαγή με ορίζοντα το 2020·

| — | στη διευκόλυνση της παγκόσμιας μετάβασης προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα έως το 2050. |
| --- | --- |

—

στη διευκόλυνση της παγκόσμιας μετάβασης προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα έως το 2050.

Η εφαρμογή του σχεδίου SET εγκαινιάστηκε με τη διαμόρφωση των Ευρωπαϊκών Βιομηχανικών Πρωτοβουλιών (ΕΒΠ) στις οποίες συμμετέχουν η βιομηχανία, η ερευνητική κοινότητα, τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο ΣΔΙΤ για τον επιμερισμό των κινδύνων. Συγχρόνως, ο Ευρωπαϊκός Συνασπισμός Ενεργειακής Έρευνας (ΕΣΕΕ) λειτουργεί από το 2008 με σκοπό τόσο την ευθυγράμμιση των δραστηριοτήτων Ε&Α των μεμονωμένων ερευνητικών οργανισμών με τις ανάγκες που δημιουργούν οι προτεραιότητες του σχεδίου SET όσο και τη θέσπιση ενός κοινού προγράμματος πλαισίου σε επίπεδο ΕΕ.

4.5   Η «Πρωτοβουλία για τις Πρωτοπόρους Αγορές» (ΠΠΑ) στην ΕΕ αποσκοπεί στην υποστήριξη της ανάληψης δράσεων σε έξι σημαντικούς τομείς για τον περιορισμό των εμποδίων που παρακωλύουν την εισαγωγή νέων προϊόντων ή υπηρεσιών στην αγορά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα κράτη μέλη και η βιομηχανία συνεργάζονται για την υλοποίηση των σχετικών σχεδίων δράσης. Τα μέσα πολιτικής εστιάζονται στην κανονιστική ρύθμιση, στις δημόσιες συμβάσεις, στην τυποποίηση και στις δράσεις στήριξης. Η ΠΠΑ καλύπτει τις αγορές στους ακόλουθους τομείς: ηλεκτρονική υγεία, προστατευτικά υφάσματα, βιώσιμες κατασκευές, ανακύκλωση, βιοπροϊόντα και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

5.   Οι ΕΤΠ: Αποτελέσματα ανάλυσης ΠΑΕΑ (Πλεονεκτήματα, Αδυναμίες, Ευκαιρίες και Απειλές)

5.1   Λαμβανομένης υπόψη της πληθώρας ΕΤΠ που υφίστανται επί του παρόντος, καθίσταται προφανές ότι το επίπεδο των αποτελεσμάτων τους (επίδοση) διέφερε κατά το παρελθόν και αναμένεται ότι θα συνεχίσει να διαφέρει και στο μέλλον. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ προέβη σε μια πρώτη ανάλυση επιδιώκοντας να εντοπίσει τις βασικότερες κινητήριες δυνάμεις που διευκολύνουν γενικώς την επίτευξη αριστείας (Πλεονεκτήματα και Ευκαιρίες) και –πράγμα ακόμη σημαντικότερο– τα κυριότερα υφιστάμενα εμπόδια (Αδυναμίες και Απειλές).

5.2   Πλεονεκτήματα

| — | Οι ΕΤΠ συνενώνουν όλους τους ενδιαφερομένους φορείς: ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια, βιομηχανία (επιχειρήσεις «μεγάλου βεληνεκούς» και ΜΜΕ), μη κερδοσκοπικές οργανώσεις και εμπορικούς οργανισμούς, ενώσεις, δημόσιες αρχές και συνδικαλιστικές οργανώσεις. |
| --- | --- |

—

Οι ΕΤΠ συνενώνουν όλους τους ενδιαφερομένους φορείς: ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια, βιομηχανία (επιχειρήσεις «μεγάλου βεληνεκούς» και ΜΜΕ), μη κερδοσκοπικές οργανώσεις και εμπορικούς οργανισμούς, ενώσεις, δημόσιες αρχές και συνδικαλιστικές οργανώσεις.

| — | Σε κάθε πλατφόρμα υπάρχει σαφής καθορισμός των «ρόλων» και της ιεραρχίας στο εσωτερικό του εκάστοτε τομέα. Οι ενδιαφερόμενοι φορείς μοιράζονται ένα κοινό όραμα, έναν χάρτη πορείας και ένα σχέδιο εφαρμογής. |
| --- | --- |

—

Σε κάθε πλατφόρμα υπάρχει σαφής καθορισμός των «ρόλων» και της ιεραρχίας στο εσωτερικό του εκάστοτε τομέα. Οι ενδιαφερόμενοι φορείς μοιράζονται ένα κοινό όραμα, έναν χάρτη πορείας και ένα σχέδιο εφαρμογής.

| — | Οι ΕΤΠ ωφελούνται από την ουσιαστική συμβολή και τη σθεναρή υποστήριξη της βιομηχανίας, η οποία αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της οικονομίας της ΕΕ. Οι ΕΤΠ καθοδηγούνται από τη βιομηχανία, πράγμα το οποίο διασφαλίζει την ευστοχία των πρωτοβουλιών τους για τον συγκεκριμένο κλάδο. Η συμβολή των ΕΤΠ δεν καλύπτει μόνο τις τεχνολογικές και ερευνητικές ανάγκες, αλλά και τις ανάγκες που σχετίζονται με τη μεταφορά τεχνολογίας. |
| --- | --- |

—

Οι ΕΤΠ ωφελούνται από την ουσιαστική συμβολή και τη σθεναρή υποστήριξη της βιομηχανίας, η οποία αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της οικονομίας της ΕΕ. Οι ΕΤΠ καθοδηγούνται από τη βιομηχανία, πράγμα το οποίο διασφαλίζει την ευστοχία των πρωτοβουλιών τους για τον συγκεκριμένο κλάδο. Η συμβολή των ΕΤΠ δεν καλύπτει μόνο τις τεχνολογικές και ερευνητικές ανάγκες, αλλά και τις ανάγκες που σχετίζονται με τη μεταφορά τεχνολογίας.

| — | Οι ΕΤΠ έχουν απλή δομή διαχείρισης και χαρακτηρίζονται από ευελιξία, με αποτέλεσμα την κινητοποίηση «δυνάμεων» και τη συγκέντρωση πόρων. |
| --- | --- |

—

Οι ΕΤΠ έχουν απλή δομή διαχείρισης και χαρακτηρίζονται από ευελιξία, με αποτέλεσμα την κινητοποίηση «δυνάμεων» και τη συγκέντρωση πόρων.

| — | Οι συνδεδεμένοι με τις ΕΤΠ τομείς της βιομηχανίας κατέχουν κυρίαρχη θέση στην αλυσίδα αξίας: πολυάριθμες καινοτομίες εξαρτώνται από βασικές διεργασίες (παραδείγματος χάρη: παρασκευή και επεξεργασία, δασοκομία και ρομποτική) και υλικά (χημικά προϊόντα και χάλυβες). Ως εκ τούτου, λοιπόν, οι καινοτομίες από πλευράς διεργασιών και υλικών έχουν καταλυτική επίδραση στην καινοτομία της ΕΕ. |
| --- | --- |

—

Οι συνδεδεμένοι με τις ΕΤΠ τομείς της βιομηχανίας κατέχουν κυρίαρχη θέση στην αλυσίδα αξίας: πολυάριθμες καινοτομίες εξαρτώνται από βασικές διεργασίες (παραδείγματος χάρη: παρασκευή και επεξεργασία, δασοκομία και ρομποτική) και υλικά (χημικά προϊόντα και χάλυβες). Ως εκ τούτου, λοιπόν, οι καινοτομίες από πλευράς διεργασιών και υλικών έχουν καταλυτική επίδραση στην καινοτομία της ΕΕ.

| — | Οι ΕΤΠ ασχολούνται ήδη με την αντιμετώπιση κοινωνιακών προκλήσεων· καλύπτουν ένα πεδίο το οποίο έχει σημαντικό αντίκτυπο στην κοινωνία από την άποψη της οικονομικής μεγέθυνσης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας με προστιθέμενη αξία. Οι ΕΤΠ ανταποκρίνονται σε βασικά πολιτικά ζητήματα (όπως, παραδείγματος χάρη, η βιο-οικονομία, οι πρώτες ύλες και η αποδοτικότητα των πόρων). |
| --- | --- |

—

Οι ΕΤΠ ασχολούνται ήδη με την αντιμετώπιση κοινωνιακών προκλήσεων· καλύπτουν ένα πεδίο το οποίο έχει σημαντικό αντίκτυπο στην κοινωνία από την άποψη της οικονομικής μεγέθυνσης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας με προστιθέμενη αξία. Οι ΕΤΠ ανταποκρίνονται σε βασικά πολιτικά ζητήματα (όπως, παραδείγματος χάρη, η βιο-οικονομία, οι πρώτες ύλες και η αποδοτικότητα των πόρων).

| — | Ορισμένες ΕΤΠ διαθέτουν εθνικές και περιφερειακές τεχνολογικές πλατφόρμες σε όλες τις χώρες της ΕΕ. |
| --- | --- |

—

Ορισμένες ΕΤΠ διαθέτουν εθνικές και περιφερειακές τεχνολογικές πλατφόρμες σε όλες τις χώρες της ΕΕ.

| — | Η εκπαίδευση εκλαμβάνεται ως στρατηγική συνιστώσα των πλατφορμών. |
| --- | --- |

—

Η εκπαίδευση εκλαμβάνεται ως στρατηγική συνιστώσα των πλατφορμών.

| — | Υφίστανται ήδη ορισμένα μέσα υλοποίησης προερχόμενα από υπάρχουσες ΕΤΠ (π.χ. ΣΔΙΤ, όμιλοι κλπ.) |
| --- | --- |

—

Υφίστανται ήδη ορισμένα μέσα υλοποίησης προερχόμενα από υπάρχουσες ΕΤΠ (π.χ. ΣΔΙΤ, όμιλοι κλπ.)

5.3   Αδυναμίες

| — | Οι ΕΤΠ θα πρέπει να σκέφτονται στρατηγικά αποφεύγοντας συγχρόνως τη μετατροπή τους σε μικρές ομάδες πίεσης (lobby) και την απώλεια εστίασής τους. Οι ΕΤΠ ενδέχεται να αντιμετωπίσουν προβλήματα όσον αφορά την επικάλυψη ή την υπερβολική κατάτμηση της δραστηριότητάς τους. |
| --- | --- |

—

Οι ΕΤΠ θα πρέπει να σκέφτονται στρατηγικά αποφεύγοντας συγχρόνως τη μετατροπή τους σε μικρές ομάδες πίεσης (lobby) και την απώλεια εστίασής τους. Οι ΕΤΠ ενδέχεται να αντιμετωπίσουν προβλήματα όσον αφορά την επικάλυψη ή την υπερβολική κατάτμηση της δραστηριότητάς τους.

| — | Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι επιχειρήσεις «μεγάλου βεληνεκούς» ασκούν δεσποτική επιρροή στη δράση των ΕΤΠ. |
| --- | --- |

—

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι επιχειρήσεις «μεγάλου βεληνεκούς» ασκούν δεσποτική επιρροή στη δράση των ΕΤΠ.

| — | Δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί και να αναγνωριστεί ο ρόλος των ΕΤΠ έναντι των τελικών εφαρμογών και των καινοτομιών:






  — | η προβολή των ΕΤΠ εξακολουθεί να είναι περιορισμένη, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα |
| --- | --- | --- |

—

Δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί και να αναγνωριστεί ο ρόλος των ΕΤΠ έναντι των τελικών εφαρμογών και των καινοτομιών:

—

η προβολή των ΕΤΠ εξακολουθεί να είναι περιορισμένη, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα

| — | οι ΜΚΟ δεν ενδιαφέρονται για τη συμμετοχή τους στις ΕΤΠ· |
| --- | --- |

—

οι ΜΚΟ δεν ενδιαφέρονται για τη συμμετοχή τους στις ΕΤΠ·

| — | οι ομάδες «αντικατοπτρισμού» των κρατών μελών (οι εθνικές και οι περιφερειακές τεχνολογικές πλατφόρμες) δεν σημειώνουν κατά κανόνα επιτυχία. |
| --- | --- |

—

οι ομάδες «αντικατοπτρισμού» των κρατών μελών (οι εθνικές και οι περιφερειακές τεχνολογικές πλατφόρμες) δεν σημειώνουν κατά κανόνα επιτυχία.

| — | Απαιτείται μεγαλύτερη προσπάθεια για την επικράτηση μιας πολυτομεακής προοπτικής εστιασμένης στον συγκερασμό των συμφερόντων των ενδιαφερομένων φορέων και στην αλληλεπίδρασή τους. |
| --- | --- |

—

Απαιτείται μεγαλύτερη προσπάθεια για την επικράτηση μιας πολυτομεακής προοπτικής εστιασμένης στον συγκερασμό των συμφερόντων των ενδιαφερομένων φορέων και στην αλληλεπίδρασή τους.

| — | Οι ΕΤΠ θα ήταν σκόπιμο να βελτιώσουν τον τρόπο επικοινωνίας και διάδοσης των αποτελεσμάτων τους. |
| --- | --- |

—

Οι ΕΤΠ θα ήταν σκόπιμο να βελτιώσουν τον τρόπο επικοινωνίας και διάδοσης των αποτελεσμάτων τους.

5.4   Ευκαιρίες

| — | Οι ΕΤΠ διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο για την τόνωση της «βιομηχανικής πολιτικής» της ΕΕ. Οι εθνικές και οι περιφερειακές τεχνολογικές πλατφόρμες αντικατοπτρίζουν τη δομή των ΕΤΠ σε επίπεδο κρατών μελών, βελτιώνοντας τον συντονισμό και την αποτελεσματικότητα της εκάστοτε πλατφόρμας. Ο συντονισμός και η εναρμόνιση των ευρωπαϊκών, εθνικών και περιφερειακών προγραμμάτων Ε&Κ χρήζουν βελτίωσης σε συνεργασία με τις ΕΤΠ. |
| --- | --- |

—

Οι ΕΤΠ διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο για την τόνωση της «βιομηχανικής πολιτικής» της ΕΕ. Οι εθνικές και οι περιφερειακές τεχνολογικές πλατφόρμες αντικατοπτρίζουν τη δομή των ΕΤΠ σε επίπεδο κρατών μελών, βελτιώνοντας τον συντονισμό και την αποτελεσματικότητα της εκάστοτε πλατφόρμας. Ο συντονισμός και η εναρμόνιση των ευρωπαϊκών, εθνικών και περιφερειακών προγραμμάτων Ε&Κ χρήζουν βελτίωσης σε συνεργασία με τις ΕΤΠ.

| — | Ο ρόλος που διαδραματίζουν οι ΕΤΠ ως πάροχοι λύσεων έναντι των κοινωνιακών προκλήσεων θα τύχει μεγαλύτερης αναγνώρισης χάρη στην ενισχυμένη στρατηγική για την αντιμετώπιση της καινοτομίας, υπό το πρίσμα της ενισχυμένης στρατηγικής για την αντιμετώπιση της καινοτομίας επιπροσθέτως της έρευνας. |
| --- | --- |

—

Ο ρόλος που διαδραματίζουν οι ΕΤΠ ως πάροχοι λύσεων έναντι των κοινωνιακών προκλήσεων θα τύχει μεγαλύτερης αναγνώρισης χάρη στην ενισχυμένη στρατηγική για την αντιμετώπιση της καινοτομίας, υπό το πρίσμα της ενισχυμένης στρατηγικής για την αντιμετώπιση της καινοτομίας επιπροσθέτως της έρευνας.

| — | Για την προώθηση της καινοτομίας στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα καθορίστηκαν συγκεκριμένες προτεραιότητες: Αποδοτικότητα Πόρων και Ενέργειας στη Μεταποιητική Βιομηχανία (SPIRE), Συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα στη βιομηχανία βιο-προϊόντων, Ευρωπαϊκές Συμπράξεις Καινοτομίας για το Νερό, τις Πρώτες Ύλες, τις Έξυπνες Πόλεις (από κοινού με το σχέδιο SET και την πρωτοβουλία EMIRI). |
| --- | --- |

—

Για την προώθηση της καινοτομίας στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα καθορίστηκαν συγκεκριμένες προτεραιότητες: Αποδοτικότητα Πόρων και Ενέργειας στη Μεταποιητική Βιομηχανία (SPIRE), Συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα στη βιομηχανία βιο-προϊόντων, Ευρωπαϊκές Συμπράξεις Καινοτομίας για το Νερό, τις Πρώτες Ύλες, τις Έξυπνες Πόλεις (από κοινού με το σχέδιο SET και την πρωτοβουλία EMIRI).

| — | Οι ΕΤΠ ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αυξηθεί η χρήση των δράσεων συντονισμού/στήριξης για την προαγωγή της συνεργασίας εντός της αλυσίδας αξίας, καθώς και τη βελτίωση των προσπαθειών απλούστευσης. Η ενδυνάμωση της διεθνούς συνεργασίας, με την προσέλκυση των παγκοσμίως αρτιότερων γνώσεων προς εμπορική αξιοποίηση και εκμετάλλευση στην ΕΕ, θα μπορούσε να έχει αξιοσημείωτη συμβολή στο έργο των ΕΤΠ. |
| --- | --- |

—

Οι ΕΤΠ ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αυξηθεί η χρήση των δράσεων συντονισμού/στήριξης για την προαγωγή της συνεργασίας εντός της αλυσίδας αξίας, καθώς και τη βελτίωση των προσπαθειών απλούστευσης. Η ενδυνάμωση της διεθνούς συνεργασίας, με την προσέλκυση των παγκοσμίως αρτιότερων γνώσεων προς εμπορική αξιοποίηση και εκμετάλλευση στην ΕΕ, θα μπορούσε να έχει αξιοσημείωτη συμβολή στο έργο των ΕΤΠ.

| — | Οι ΕΤΠ θα πρέπει να συσχετίσουν τα συναρτώμενα με τη ζήτηση καινοτόμα μέσα με συμπληρωματικές ερευνητικές δράσεις, προκειμένου να επιταχυνθεί η αφομοίωσή τους στην αγορά. |
| --- | --- |

—

Οι ΕΤΠ θα πρέπει να συσχετίσουν τα συναρτώμενα με τη ζήτηση καινοτόμα μέσα με συμπληρωματικές ερευνητικές δράσεις, προκειμένου να επιταχυνθεί η αφομοίωσή τους στην αγορά.

| — | Οι ΕΤΠ θα μπορούσαν να συμβάλουν στη βελτίωση της ενημέρωσης ως προς τη σπουδαιότητα των διαφόρων βιομηχανικών διεργασιών μεταποίησης για τη διατήρηση του πλούτου και της ευημερίας στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

—

Οι ΕΤΠ θα μπορούσαν να συμβάλουν στη βελτίωση της ενημέρωσης ως προς τη σπουδαιότητα των διαφόρων βιομηχανικών διεργασιών μεταποίησης για τη διατήρηση του πλούτου και της ευημερίας στην Ευρώπη.

| — | Η ανθρωποκεντρική εκπαίδευση, μάθηση και κατάρτιση θα πρέπει να διατηρηθούν εντός του πεδίου δράσης των ΕΤΠ. |
| --- | --- |

—

Η ανθρωποκεντρική εκπαίδευση, μάθηση και κατάρτιση θα πρέπει να διατηρηθούν εντός του πεδίου δράσης των ΕΤΠ.

5.5   Απειλές

| — | Οι ΕΤΠ αναφέρουν έλλειψη των απαιτούμενων χρηματοοικονομικών πόρων για τη λειτουργία των πλατφορμών. |
| --- | --- |

—

Οι ΕΤΠ αναφέρουν έλλειψη των απαιτούμενων χρηματοοικονομικών πόρων για τη λειτουργία των πλατφορμών.

| — | Οι ΕΤΠ ενδέχεται να πληγούν από την παρακμή της βιομηχανίας της ΕΕ. Οι βιομηχανίες της ΕΕ χάνουν την ηγετική θέση που κατέχουν σε παγκόσμια κλίμακα και αντιμετωπίζουν πρόβλημα λόγω γενικής απροθυμίας ανάληψης κινδύνων στην ΕΕ, καθώς και λόγω ελλιπούς αναγνώρισης της επιχειρηματικότητας σε σύγκριση με άλλα μέρη του κόσμου. |
| --- | --- |

—

Οι ΕΤΠ ενδέχεται να πληγούν από την παρακμή της βιομηχανίας της ΕΕ. Οι βιομηχανίες της ΕΕ χάνουν την ηγετική θέση που κατέχουν σε παγκόσμια κλίμακα και αντιμετωπίζουν πρόβλημα λόγω γενικής απροθυμίας ανάληψης κινδύνων στην ΕΕ, καθώς και λόγω ελλιπούς αναγνώρισης της επιχειρηματικότητας σε σύγκριση με άλλα μέρη του κόσμου.

| — | Η αποτελεσματικότερη εφαρμογή του ενωσιακού κανονιστικού πλαισίου που διέπει τη διαδικασία απλούστευσης (συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής σε σχέδια της ΕΕ), η εντονότερη προσπάθεια για τον περιορισμό της κατάτμησης και του ανταγωνισμού μεταξύ των θεσμικών πρωτοβουλιών, καθώς και ο καλύτερος συντονισμός των πολιτικών και η αυξημένη ευκρίνεια σε θεσμικό επίπεδο στο μέλλον, θα μπορούσαν να μεγιστοποιήσουν την αποτελεσματικότητα των ΕΤΠ. |
| --- | --- |

—

Η αποτελεσματικότερη εφαρμογή του ενωσιακού κανονιστικού πλαισίου που διέπει τη διαδικασία απλούστευσης (συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής σε σχέδια της ΕΕ), η εντονότερη προσπάθεια για τον περιορισμό της κατάτμησης και του ανταγωνισμού μεταξύ των θεσμικών πρωτοβουλιών, καθώς και ο καλύτερος συντονισμός των πολιτικών και η αυξημένη ευκρίνεια σε θεσμικό επίπεδο στο μέλλον, θα μπορούσαν να μεγιστοποιήσουν την αποτελεσματικότητα των ΕΤΠ.

| — | Οι διεργασίες μεταποίησης, καθώς και οι δραστηριότητες Ε&Κ στον εν λόγω τομέα, χάνουν την κοινωνιακή απήχησή τους έναντι της κοινής γνώμης και ιδιαίτερα της νεολαίας, πράγμα το οποίο αποτελεί επίσης απόρροια της μετεγκατάστασης των μεταποιητικών δραστηριοτήτων εκτός Ευρώπης. |
| --- | --- |

—

Οι διεργασίες μεταποίησης, καθώς και οι δραστηριότητες Ε&Κ στον εν λόγω τομέα, χάνουν την κοινωνιακή απήχησή τους έναντι της κοινής γνώμης και ιδιαίτερα της νεολαίας, πράγμα το οποίο αποτελεί επίσης απόρροια της μετεγκατάστασης των μεταποιητικών δραστηριοτήτων εκτός Ευρώπης.

6.   Η συνεργασία μεταξύ των ΕΤΠ, καθώς και μεταξύ των ΕΤΠ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Οι ΕΤΠ είχαν ενεργό συμμετοχή στην υλοποίηση του 7ου ΠΠ της ΕΕ για την Ε&Κ και, επί του παρόντος, παρέχουν πληροφορίες και διατυπώνουν προτάσεις στο πλαίσιο των τρεχουσών εργασιών για τη θέσπιση του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» με στόχο την ευθυγράμμισή του με τις πραγματικές ανάγκες της ευρωπαϊκής κοινωνίας και, ειδικότερα με τις ανάγκες των τομέων της μεταποίησης και των υπηρεσιών.

6.1   Το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020»

6.1.1   Το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020» είναι το μέσο υλοποίησης της εμβληματικής πρωτοβουλίας «Ένωση καινοτομίας» της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» που αποσκοπεί στη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης σε παγκόσμια κλίμακα. Με προβλεπόμενη διάρκεια από το 2014 έως το 2020 και προϋπολογισμό ανερχόμενο σε 80 δισ. Ευρώ, το πρόγραμμα αυτό αποτελεί μέρος της προσπάθειας για τη δημιουργία νέας οικονομικής μεγέθυνσης και καινούριων θέσεων εργασίας στην Ευρώπη. Το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020»:

| — | θα ενισχύσει τη θέση της ΕΕ στον επιστημονικό τομέα· |
| --- | --- |

—

θα ενισχύσει τη θέση της ΕΕ στον επιστημονικό τομέα·

| — | θα ενδυναμώσει την ηγετική θέση της βιομηχανίας στον τομέα της καινοτομίας. Σε αυτό το πλαίσιο εμπίπτουν επίσης η πραγματοποίηση σημαντικών επενδύσεων σε βασικές τεχνολογίες, η παροχή μεγαλύτερης πρόσβασης σε κεφάλαια και η υποστήριξη των ΜΜΕ· |
| --- | --- |

—

θα ενδυναμώσει την ηγετική θέση της βιομηχανίας στον τομέα της καινοτομίας. Σε αυτό το πλαίσιο εμπίπτουν επίσης η πραγματοποίηση σημαντικών επενδύσεων σε βασικές τεχνολογίες, η παροχή μεγαλύτερης πρόσβασης σε κεφάλαια και η υποστήριξη των ΜΜΕ·

| — | θα συμβάλει στην αντιμετώπιση των κυριότερων ανησυχιών που συμμερίζονται όλοι οι Ευρωπαίοι σχετικά με θέματα όπως η κλιματική αλλαγή, η ανάπτυξη βιώσιμων μεταφορών και η κινητικότητα. |
| --- | --- |

—

θα συμβάλει στην αντιμετώπιση των κυριότερων ανησυχιών που συμμερίζονται όλοι οι Ευρωπαίοι σχετικά με θέματα όπως η κλιματική αλλαγή, η ανάπτυξη βιώσιμων μεταφορών και η κινητικότητα.

6.1.2   Το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020» θα ασχοληθεί με την αντιμετώπιση των κοινωνιακών προκλήσεων, διευκολύνοντας τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ της έρευνας και της αγοράς. Η εν λόγω –υπαγορευόμενη από την αγορά– προσέγγιση θα περιλαμβάνει επίσης τη σύναψη συμπράξεων με τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα και των κρατών μελών.

6.1.3   Το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020» θα συμπληρωθεί από επιπρόσθετα μέτρα για την προβολή και την προώθηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας έως το 2014. Τα μέτρα αυτά θα αποσκοπούν στην άρση των εμποδίων που παρακωλύουν τη δημιουργία μιας πραγματικά ενιαίας αγοράς για τις γνώσεις, την έρευνα και την καινοτομία (Ε&Κ).

6.2   Η στρατηγική «Ευρώπη 2020»

6.2.1   Η στρατηγική «Ευρώπη 2020» συνιστά την αναπτυξιακή στρατηγική της ΕΕ για την επόμενη δεκαετία. Η ΕΕ θα πρέπει να μετατραπεί σε μια έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομία. Αυτές οι τρεις αλληλοενισχυόμενες προτεραιότητες αναμένεται να συνδράμουν την ΕΕ και τα κράτη μέλη για την επίτευξη υψηλών επιπέδων απασχόλησης, παραγωγικότητας και κοινωνικής συνοχής.

6.2.2   Στην πράξη, η ΕΕ έθεσε πέντε φιλόδοξους στόχους –απασχόληση, καινοτομία, εκπαίδευση, κοινωνική ένταξη και κλίμα/ενέργεια– προς επίτευξη έως το 2020. Κάθε κράτος μέλος υιοθέτησε τους δικούς του εθνικούς στόχους σε κάθε έναν από τους προαναφερθέντες τομείς. Η εν λόγω στρατηγική εδράζεται σε συγκεκριμένες δράσεις τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό επίπεδο.

6.3   Ο μελλοντικός ρόλος των ΕΤΠ

6.3.1   Ο ρόλος των ΕΤΠ πιστεύεται ότι θα διατηρηθεί στο μέλλον. Επιπροσθέτως, οι ΕΤΠ μπορούν επίσης να υποστηρίξουν την εφαρμογή διαφόρων μέσων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ορισμένα εκ των οποίων έχουν ήδη δοκιμαστεί στο πλαίσιο του 7ου ΠΠ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να χρησιμοποιήσει περισσότερα μέσα υλοποίησης (αν και σε περιορισμένο αριθμό) στο πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020», όπως οι ΣΔΙΤ και οι Κοινές Τεχνολογικές Πρωτοβουλίες (ΚΤΠ).

6.3.2   Υφίσταται ισχυρή δέσμευση εκ μέρους της βιομηχανίας και του ευρύτερου φάσματος ενδιαφερομένων φορέων με μέλημα να υποστηριχθεί η υλοποίηση των προαναφερθέντων μέσων. Ως ενδεικτικά παραδείγματα αναφέρονται οι Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα όσον αφορά την «Αποδοτικότητα Πόρων και Ενέργειας στη Μεταποιητική Βιομηχανία (SPIRE)», Συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα στη βιομηχανία βιο-προϊόντων (Biobased for Growth), η πρωτοβουλία «Βιομηχανική Έρευνα για Ενεργειακά Υλικά» (EMIRI) και η «Έρευνα για τα μελλοντικά δίκτυα υποδομών στην Ευρώπη» (reFINE).

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Βιομηχανικές μεταλλαγές: σημερινή κατάσταση και προοπτικές - σφαιρική προσέγγιση». ΕΕ C 010 της 14.01.2004, σελ. 105 – 113.

1

Βιομηχανικές μεταλλαγές: σημερινή κατάσταση και προοπτικές - σφαιρική προσέγγιση

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/17 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/17

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Αναγκαιότητα ύπαρξης ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας: βιομηχανικές, καινοτόμες και κοινωνικές πτυχές» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

2012/C 299/04

Εισηγητής: ο κ. VAN IERSEL

Συνεισηγήτρια: η κ. HRUSECKA

Στις 19 Ιανουαρίου 2012 και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα:

Αναγκαιότητα ύπαρξης ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας: βιομηχανικές, καινοτόμες και κοινωνικές πτυχές.

Η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών, στην οποία ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της στις 11 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 132 ψήφους υπέρ, μία κατά και 9 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Στον κόσμο συντελούνται ραγδαίες γεωπολιτικές αλλαγές. Η κυρίαρχη δύναμη του δυτικού κόσμου αμφισβητείται οικονομικά και πολιτικά. Ενώ πραγματοποιούνται περικοπές στους προϋπολογισμούς άμυνας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι αμυντικές δαπάνες στην Κίνα, την Ινδία, τη Βραζιλία, τη Ρωσία και αλλού αυξάνονται. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο και την Επιτροπή να πραγματοποιήσουν μια συνολική αξιολόγηση των καθοριστικών πτυχών της θέσης και του ρόλου της ΕΕ στον κόσμο, η οποία πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα την πειστική επικαιροποίηση της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής, πολιτικής ασφάλειας και πολιτικής άμυνας. |
| --- | --- |

1.1

Στον κόσμο συντελούνται ραγδαίες γεωπολιτικές αλλαγές. Η κυρίαρχη δύναμη του δυτικού κόσμου αμφισβητείται οικονομικά και πολιτικά. Ενώ πραγματοποιούνται περικοπές στους προϋπολογισμούς άμυνας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι αμυντικές δαπάνες στην Κίνα, την Ινδία, τη Βραζιλία, τη Ρωσία και αλλού αυξάνονται. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο και την Επιτροπή να πραγματοποιήσουν μια συνολική αξιολόγηση των καθοριστικών πτυχών της θέσης και του ρόλου της ΕΕ στον κόσμο, η οποία πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα την πειστική επικαιροποίηση της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής, πολιτικής ασφάλειας και πολιτικής άμυνας.

| 1.2 | Η πολιτική άμυνας προκύπτει από τα στρατηγικά συμφέροντα των χωρών, τις διαβλεπόμενες απειλές και τους πολιτικούς στόχους, που στην Ευρώπη καθορίζονται κυρίως με εθνικούς όρους. Οι παρωχημένες προσεγγίσεις οδηγούν εμφανώς σε αυξανόμενο κατακερματισμό, κενά, πλεονάζουσα ικανότητα και απουσία διαλειτουργικότητας στις ευρωπαϊκές αμυντικές ικανότητες. Τα επιχειρήματα υπέρ της βελτίωσης είναι συντριπτικά, είναι θέμα πολιτικής βούλησης. Αυτό έχει ήδη υποστηριχθεί με πειστικό τρόπο από το 1986! (1) Σήμερα η κατάσταση είναι πολύ πιο κρίσιμη, από πολιτική, οικονομική και αμυντική άποψη. Η ΕΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο να εργαστεί σοβαρά για τη δημιουργία μίας προστατευτικής ασπίδας της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.2

Η πολιτική άμυνας προκύπτει από τα στρατηγικά συμφέροντα των χωρών, τις διαβλεπόμενες απειλές και τους πολιτικούς στόχους, που στην Ευρώπη καθορίζονται κυρίως με εθνικούς όρους. Οι παρωχημένες προσεγγίσεις οδηγούν εμφανώς σε αυξανόμενο κατακερματισμό, κενά, πλεονάζουσα ικανότητα και απουσία διαλειτουργικότητας στις ευρωπαϊκές αμυντικές ικανότητες. Τα επιχειρήματα υπέρ της βελτίωσης είναι συντριπτικά, είναι θέμα πολιτικής βούλησης. Αυτό έχει ήδη υποστηριχθεί με πειστικό τρόπο από το 1986! (1) Σήμερα η κατάσταση είναι πολύ πιο κρίσιμη, από πολιτική, οικονομική και αμυντική άποψη. Η ΕΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο να εργαστεί σοβαρά για τη δημιουργία μίας προστατευτικής ασπίδας της ΕΕ.

| 1.3 | Η πολιτική ασφαλείας και άμυνας θα πρέπει να ενισχύει την αυτοπεποίθηση της ΕΕ και των κρατών μελών. Θα πρέπει να εμπνέει εμπιστοσύνη στην κοινωνία και τους πολίτες, στους επαρκώς εξοπλισμένους στρατιώτες, στις επιχειρήσεις και στο εργατικό δυναμικό του τομέα. Οι πολίτες της ΕΕ έχουν το δικαίωμα να προστατεύονται επαρκώς. Οι ανεξάρτητοι ευρωπαϊκοί εξοπλισμοί καθίστανται ολοένα περισσότερο αναγκαίοι. Προς τούτο οι τρέχουσες μεμονωμένες πρακτικές των κρατών μελών είναι εντελώς ανεπαρκείς, ενώ σπαταλούν και τα χρήματα των φορολογούμενων. |
| --- | --- |

1.3

Η πολιτική ασφαλείας και άμυνας θα πρέπει να ενισχύει την αυτοπεποίθηση της ΕΕ και των κρατών μελών. Θα πρέπει να εμπνέει εμπιστοσύνη στην κοινωνία και τους πολίτες, στους επαρκώς εξοπλισμένους στρατιώτες, στις επιχειρήσεις και στο εργατικό δυναμικό του τομέα. Οι πολίτες της ΕΕ έχουν το δικαίωμα να προστατεύονται επαρκώς. Οι ανεξάρτητοι ευρωπαϊκοί εξοπλισμοί καθίστανται ολοένα περισσότερο αναγκαίοι. Προς τούτο οι τρέχουσες μεμονωμένες πρακτικές των κρατών μελών είναι εντελώς ανεπαρκείς, ενώ σπαταλούν και τα χρήματα των φορολογούμενων.

| 1.4 | Σε συμφωνία με τις τρέχουσες πολιτικές και πρακτικές στις ΗΠΑ και σε άλλους (αναδυόμενους) παγκόσμιους παράγοντες και δεδομένης της αποκλειστικής ευθύνης των κυβερνήσεων να προστατεύουν τους πολίτες και να διασφαλίζουν την ασφάλεια, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη καθορισμού των ευρωπαϊκών στρατηγικών συμφερόντων στο πλαίσιο της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) (2). Σε τελική ανάλυση, το τρίπτυχο εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, άμυνας και βιομηχανικής ικανότητας είναι αδιαίρετο και στηρίζει τη θέση της Ευρώπης στον κόσμο, τα οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα και τις αξίες της (ανθρώπινα δικαιώματα, δημοκρατία). Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) θα πρέπει να συμμετέχει άμεσα. |
| --- | --- |

1.4

Σε συμφωνία με τις τρέχουσες πολιτικές και πρακτικές στις ΗΠΑ και σε άλλους (αναδυόμενους) παγκόσμιους παράγοντες και δεδομένης της αποκλειστικής ευθύνης των κυβερνήσεων να προστατεύουν τους πολίτες και να διασφαλίζουν την ασφάλεια, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη καθορισμού των ευρωπαϊκών στρατηγικών συμφερόντων στο πλαίσιο της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) (2). Σε τελική ανάλυση, το τρίπτυχο εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, άμυνας και βιομηχανικής ικανότητας είναι αδιαίρετο και στηρίζει τη θέση της Ευρώπης στον κόσμο, τα οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα και τις αξίες της (ανθρώπινα δικαιώματα, δημοκρατία). Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) θα πρέπει να συμμετέχει άμεσα.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, αν η Ευρώπη επιθυμεί να διατηρήσει μια υγιή βιομηχανία ασφάλειας και άμυνας δημιουργώντας κρίσιμη μάζα για λόγους αποτελεσματικότητας και οικονομικής απόδοσης, απαιτείται ριζική αλλαγή νοοτροπίας και πολιτικών. Αποτέλεσμα αυτών θα πρέπει να είναι ένα σταθερό και προβλέψιμο μέλλον για τις ένοπλες δυνάμεις, σύμφωνα με το οικονομικό και τεχνολογικό βάρος της Ευρώπης. Δεδομένων των μεγάλων διαφορών μεταξύ των κρατών μελών, η ευθύνη σε αυτόν τον τομέα εναπόκειται πρωτίστως στις κύριες χώρες παραγωγούς. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, αν η Ευρώπη επιθυμεί να διατηρήσει μια υγιή βιομηχανία ασφάλειας και άμυνας δημιουργώντας κρίσιμη μάζα για λόγους αποτελεσματικότητας και οικονομικής απόδοσης, απαιτείται ριζική αλλαγή νοοτροπίας και πολιτικών. Αποτέλεσμα αυτών θα πρέπει να είναι ένα σταθερό και προβλέψιμο μέλλον για τις ένοπλες δυνάμεις, σύμφωνα με το οικονομικό και τεχνολογικό βάρος της Ευρώπης. Δεδομένων των μεγάλων διαφορών μεταξύ των κρατών μελών, η ευθύνη σε αυτόν τον τομέα εναπόκειται πρωτίστως στις κύριες χώρες παραγωγούς.

| 1.6 | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, υπάρχουν ισχυρά επιχειρήματα για την ενίσχυση του σχεδιασμού και του συντονισμού:






  — | ο τομέας είναι πολύπλοκος με υψηλό συντελεστή γνώσεων και απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό· |
| --- | --- | --- |

1.6

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, υπάρχουν ισχυρά επιχειρήματα για την ενίσχυση του σχεδιασμού και του συντονισμού:

—

ο τομέας είναι πολύπλοκος με υψηλό συντελεστή γνώσεων και απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό·

| — | παρά την ιδιωτικοποίηση, οι κυβερνήσεις έχουν ισχυρό ρόλο στην αμυντική βιομηχανία ως πελάτες, ρυθμιστές και πάροχοι αδειών εξαγωγής· |
| --- | --- |

—

παρά την ιδιωτικοποίηση, οι κυβερνήσεις έχουν ισχυρό ρόλο στην αμυντική βιομηχανία ως πελάτες, ρυθμιστές και πάροχοι αδειών εξαγωγής·

| — | οι αδυναμίες στην τρέχουσα δομή και οι (αυστηροί) δημοσιονομικοί περιορισμοί απαιτούν συντεταγμένες αναπροσαρμογές αντί συνεχών αποσπασματικών προσεγγίσεων, οι οποίες οδηγούν σε έλλειψη αξιοπιστίας τόσο εξωτερικά όσο και εσωτερικά· |
| --- | --- |

—

οι αδυναμίες στην τρέχουσα δομή και οι (αυστηροί) δημοσιονομικοί περιορισμοί απαιτούν συντεταγμένες αναπροσαρμογές αντί συνεχών αποσπασματικών προσεγγίσεων, οι οποίες οδηγούν σε έλλειψη αξιοπιστίας τόσο εξωτερικά όσο και εσωτερικά·

| — | πρέπει να εξασφαλιστεί αποτελεσματικός συντονισμός μεταξύ των κύριων χωρών παραγωγής και των χωρών με μικρότερη ή μηδενική παραγωγή για την προώθηση των προμηθειών εξοπλισμών στην Ευρώπη και την αξιοποίηση όλης της διαθέσιμης γνώσης, καθώς επίσης των μεγάλων εταιρειών και των ΜΜΕ σε ολόκληρη την ήπειρο· |
| --- | --- |

—

πρέπει να εξασφαλιστεί αποτελεσματικός συντονισμός μεταξύ των κύριων χωρών παραγωγής και των χωρών με μικρότερη ή μηδενική παραγωγή για την προώθηση των προμηθειών εξοπλισμών στην Ευρώπη και την αξιοποίηση όλης της διαθέσιμης γνώσης, καθώς επίσης των μεγάλων εταιρειών και των ΜΜΕ σε ολόκληρη την ήπειρο·

| — | τέλος, η επιτυχία των ευρωπαϊκών προϊόντων σε παγκόσμιο επίπεδο θα εξαρτηθεί από την ανάπτυξη σταθερής εσωτερικής αγοράς στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

—

τέλος, η επιτυχία των ευρωπαϊκών προϊόντων σε παγκόσμιο επίπεδο θα εξαρτηθεί από την ανάπτυξη σταθερής εσωτερικής αγοράς στην Ευρώπη.

| 1.7 | Πέραν των δράσεων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας (ΕΟΑ) και της Δέσμης για την άμυνα του 2007 (3), η ΕΟΚΕ ζητά καλοσχεδιασμένη ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική για τον αμυντικό κλάδο με τα ειδικά χαρακτηριστικά των κρατικών προδιαγραφών και της δημόσιας χρηματοδότησης. Στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», η εν λόγω βιομηχανική πολιτική πρέπει να βασίζεται σε κοινές αρμοδιότητες σε επίπεδο εθνικό και ΕΕ –με τον ΕΟΑ και την Επιτροπή ως πλήρεις εταίρους-, σε διαβουλεύσεις με την αμυντική βιομηχανία και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, μεταξύ των οποίων οι κοινωνικοί εταίροι, καθώς και στην ανάγκη καλά οργανωμένου κοινωνικού διαλόγου. |
| --- | --- |

1.7

Πέραν των δράσεων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας (ΕΟΑ) και της Δέσμης για την άμυνα του 2007 (3), η ΕΟΚΕ ζητά καλοσχεδιασμένη ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική για τον αμυντικό κλάδο με τα ειδικά χαρακτηριστικά των κρατικών προδιαγραφών και της δημόσιας χρηματοδότησης. Στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», η εν λόγω βιομηχανική πολιτική πρέπει να βασίζεται σε κοινές αρμοδιότητες σε επίπεδο εθνικό και ΕΕ –με τον ΕΟΑ και την Επιτροπή ως πλήρεις εταίρους-, σε διαβουλεύσεις με την αμυντική βιομηχανία και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, μεταξύ των οποίων οι κοινωνικοί εταίροι, καθώς και στην ανάγκη καλά οργανωμένου κοινωνικού διαλόγου.

| 1.8 | Οι ευρωπαϊκές πολιτικές και η χρηματοδότηση πρέπει να συνδέουν τις ευρωπαϊκές και εθνικές επενδύσεις μειώνοντας τον κατακερματισμό και την αλληλοεπικάλυψη των δημοσίων δαπανών και ενισχύοντας την ποιότητα και τη διαλειτουργικότητα. |
| --- | --- |

1.8

Οι ευρωπαϊκές πολιτικές και η χρηματοδότηση πρέπει να συνδέουν τις ευρωπαϊκές και εθνικές επενδύσεις μειώνοντας τον κατακερματισμό και την αλληλοεπικάλυψη των δημοσίων δαπανών και ενισχύοντας την ποιότητα και τη διαλειτουργικότητα.

| 1.9 | Η Ε&Α αιχμής είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη εξοπλισμών "νέας γενιάς" που απαιτείται επειγόντως. Αυτή η Ε&Α δεν μπορεί ποτέ να αποτελεί αποκλειστικό ζήτημα της βιομηχανίας. Η κύρια ευθύνη εναπόκειται στις κυβερνήσεις. Συνεπώς, είναι πολύ ευάλωτη στις τρέχουσες περικοπές προϋπολογισμού. Το Συμβούλιο και οι φορείς θα πρέπει να καθορίσουν επειγόντως και να εγκαινιάσουν το συντομότερο δυνατό ερευνητικά προγράμματα που θα επιτρέψουν στην ευρωπαϊκή βιομηχανία να αντιμετωπίζει ανεπιθύμητες εξαρτήσεις από τρίτους. Η τεχνολογία «διπλής χρήσης» είναι αναγκαία. Το πρόγραμμα Ε&Α της ΕΕ θα πρέπει να παρέχει στήριξη. Θα πρέπει δε να διασφαλίζει την αποτελεσματική διασυνοριακή συνεργασία στον τομέα της Ε&Α. |
| --- | --- |

1.9

Η Ε&Α αιχμής είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη εξοπλισμών "νέας γενιάς" που απαιτείται επειγόντως. Αυτή η Ε&Α δεν μπορεί ποτέ να αποτελεί αποκλειστικό ζήτημα της βιομηχανίας. Η κύρια ευθύνη εναπόκειται στις κυβερνήσεις. Συνεπώς, είναι πολύ ευάλωτη στις τρέχουσες περικοπές προϋπολογισμού. Το Συμβούλιο και οι φορείς θα πρέπει να καθορίσουν επειγόντως και να εγκαινιάσουν το συντομότερο δυνατό ερευνητικά προγράμματα που θα επιτρέψουν στην ευρωπαϊκή βιομηχανία να αντιμετωπίζει ανεπιθύμητες εξαρτήσεις από τρίτους. Η τεχνολογία «διπλής χρήσης» είναι αναγκαία. Το πρόγραμμα Ε&Α της ΕΕ θα πρέπει να παρέχει στήριξη. Θα πρέπει δε να διασφαλίζει την αποτελεσματική διασυνοριακή συνεργασία στον τομέα της Ε&Α.

| 1.10 | Θα πρέπει να σχεδιαστεί το συντομότερο δυνατό η περαιτέρω ενίσχυση της τεχνολογικής και βιομηχανικής βάσης της ευρωπαϊκής άμυνας. Προς τούτο είναι αναγκαία τα κατάλληλα μέτρα σε επίπεδο ΕΕ (4). |
| --- | --- |

1.10

Θα πρέπει να σχεδιαστεί το συντομότερο δυνατό η περαιτέρω ενίσχυση της τεχνολογικής και βιομηχανικής βάσης της ευρωπαϊκής άμυνας. Προς τούτο είναι αναγκαία τα κατάλληλα μέτρα σε επίπεδο ΕΕ (4).

| 1.11 | Ο στενότερος συντονισμός μεταξύ της Επιτροπής, του ΕΟΑ και άλλων σχετικών φορέων της ΕΕ είναι αναγκαίος. Η ανανεωμένη δέσμευση του Προέδρου Barroso (5), του αντιπροέδρου Tajani και του Επιτρόπου Barnier καθώς και η θέσπιση της ειδικής ομάδας για την άμυνα είναι εξαιρετικά επίκαιρη. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει επίσης το μακρόπνοο ψήφισμα του ΕΚ του περασμένου Δεκεμβρίου για την ευρωπαϊκή άμυνα και το ευρύ φάσμα ζητημάτων που διακυβεύονται (6). |
| --- | --- |

1.11

Ο στενότερος συντονισμός μεταξύ της Επιτροπής, του ΕΟΑ και άλλων σχετικών φορέων της ΕΕ είναι αναγκαίος. Η ανανεωμένη δέσμευση του Προέδρου Barroso (5), του αντιπροέδρου Tajani και του Επιτρόπου Barnier καθώς και η θέσπιση της ειδικής ομάδας για την άμυνα είναι εξαιρετικά επίκαιρη. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει επίσης το μακρόπνοο ψήφισμα του ΕΚ του περασμένου Δεκεμβρίου για την ευρωπαϊκή άμυνα και το ευρύ φάσμα ζητημάτων που διακυβεύονται (6).

| 1.12 | Στο ίδιο πνεύμα και με στόχο την ενίσχυση της πρωτοβουλίας της ειδικής ομάδας για την άμυνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να θέσει δημοσίως αυτά τα ζητήματα. Η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να εξετάσει την παροχή κατάλληλων στοιχείων απάντησης στις διαπιστώσεις που προκύπτουν από τις διαφορές στις βιομηχανικές και τεχνολογικές ικανότητες μεταξύ των κρατών μελών καθώς και από τις διαφορές στα επίπεδα των επενδύσεων στην έρευνα και στην άμυνα γενικότερα. |
| --- | --- |

1.12

Στο ίδιο πνεύμα και με στόχο την ενίσχυση της πρωτοβουλίας της ειδικής ομάδας για την άμυνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να θέσει δημοσίως αυτά τα ζητήματα. Η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να εξετάσει την παροχή κατάλληλων στοιχείων απάντησης στις διαπιστώσεις που προκύπτουν από τις διαφορές στις βιομηχανικές και τεχνολογικές ικανότητες μεταξύ των κρατών μελών καθώς και από τις διαφορές στα επίπεδα των επενδύσεων στην έρευνα και στην άμυνα γενικότερα.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Το άρθρο 42 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζει ότι η κοινή πολιτική ασφάλειας και άμυνας αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας. Το άρθρο 42 παράγραφος 3 προσθέτει ότι τα κράτη μέλη θέτουν στη διάθεση της Ένωσης στρατιωτικές δυνατότητες για την εφαρμογή της ανωτέρω πολιτικής. Από το 2005 λειτουργεί ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας (ΕΟΑ) με στόχο την ενίσχυση της βιομηχανικής και τεχνολογικής βάσης του αμυντικού τομέα για την παροχή καλύτερου εξοπλισμού στους στρατιώτες. Ωστόσο, η πρόοδος είναι πολύ περιορισμένη. |
| --- | --- |

2.1

Το άρθρο 42 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζει ότι η κοινή πολιτική ασφάλειας και άμυνας αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας. Το άρθρο 42 παράγραφος 3 προσθέτει ότι τα κράτη μέλη θέτουν στη διάθεση της Ένωσης στρατιωτικές δυνατότητες για την εφαρμογή της ανωτέρω πολιτικής. Από το 2005 λειτουργεί ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας (ΕΟΑ) με στόχο την ενίσχυση της βιομηχανικής και τεχνολογικής βάσης του αμυντικού τομέα για την παροχή καλύτερου εξοπλισμού στους στρατιώτες. Ωστόσο, η πρόοδος είναι πολύ περιορισμένη.

| 2.2 | Η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς καθώς και ο αποτελεσματικός δημοσιονομικός συντονισμός αποτελούν πλέον υψηλές προτεραιότητες. Η στρατηγική «Ευρώπη 2020» υποστηρίζει ενεργά και τους δύο στόχους. Αυτό το άλμα πρέπει να αποτελέσει έμπνευση για νέα βήματα στην ευρωπαϊκή άμυνα. |
| --- | --- |

2.2

Η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς καθώς και ο αποτελεσματικός δημοσιονομικός συντονισμός αποτελούν πλέον υψηλές προτεραιότητες. Η στρατηγική «Ευρώπη 2020» υποστηρίζει ενεργά και τους δύο στόχους. Αυτό το άλμα πρέπει να αποτελέσει έμπνευση για νέα βήματα στην ευρωπαϊκή άμυνα.

| 2.3 | Ωστόσο, δεν παρατηρείται παρόμοια ανάπτυξη στον τομέα της άμυνας. Το στρατιωτικό σύμφωνο μεταξύ Γαλλίας και Ηνωμένου Βασιλείου το 1998 φαινόταν να σηματοδοτεί μια νέα νοοτροπία και μια νέα αρχή. Το ίδιο πνεύμα στενότερης συνεργασίας στον τομέα της άμυνας αποτυπώθηκε με την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Αεροναυτικής Άμυνας και Διαστήματος (EADS) το 2003. Ωστόσο, δεν ακολούθησε περαιτέρω ενοποίηση. Είναι σημαντικό ότι οι χώρες της Επιστολής Προθέσεων —η ομάδα χωρών με σημαντική παραγωγή, Γαλλία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία, Ισπανία και Σουηδία— σε αντίθεση με προηγούμενες προθέσεις, δεν έχουν καταλήξει σε μια βιώσιμη πρόταση για εξορθολογισμό ή ενοποίηση. |
| --- | --- |

2.3

Ωστόσο, δεν παρατηρείται παρόμοια ανάπτυξη στον τομέα της άμυνας. Το στρατιωτικό σύμφωνο μεταξύ Γαλλίας και Ηνωμένου Βασιλείου το 1998 φαινόταν να σηματοδοτεί μια νέα νοοτροπία και μια νέα αρχή. Το ίδιο πνεύμα στενότερης συνεργασίας στον τομέα της άμυνας αποτυπώθηκε με την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Αεροναυτικής Άμυνας και Διαστήματος (EADS) το 2003. Ωστόσο, δεν ακολούθησε περαιτέρω ενοποίηση. Είναι σημαντικό ότι οι χώρες της Επιστολής Προθέσεων —η ομάδα χωρών με σημαντική παραγωγή, Γαλλία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία, Ισπανία και Σουηδία— σε αντίθεση με προηγούμενες προθέσεις, δεν έχουν καταλήξει σε μια βιώσιμη πρόταση για εξορθολογισμό ή ενοποίηση.

| 2.4 | Η στασιμότητα οδήγησε σε εθνικές προσεγγίσεις και δόθηκε έμφαση στις εθνικές παραγωγές. Παρατηρείται ένας βαθμός επανεθνικοποίησης. Οι βιομηχανικές εταιρείες που εδρεύουν στην Ευρώπη εστιάζουν στις εξαγωγικές αγορές. Δεν υπάρχει καμία κοινή στρατηγική αντίληψη, ούτε μεταξύ των κυβερνήσεων ούτε μεταξύ των βιομηχανικών εταίρων. |
| --- | --- |

2.4

Η στασιμότητα οδήγησε σε εθνικές προσεγγίσεις και δόθηκε έμφαση στις εθνικές παραγωγές. Παρατηρείται ένας βαθμός επανεθνικοποίησης. Οι βιομηχανικές εταιρείες που εδρεύουν στην Ευρώπη εστιάζουν στις εξαγωγικές αγορές. Δεν υπάρχει καμία κοινή στρατηγική αντίληψη, ούτε μεταξύ των κυβερνήσεων ούτε μεταξύ των βιομηχανικών εταίρων.

| 2.5 | Στο μεταξύ, νέες προκλήσεις θα επηρεάζουν ολοένα περισσότερο τις δυνητικές αγορές. Μια μεγάλη πρόκληση είναι η ανάπτυξη εξοπλισμών στις αναδυόμενες οικονομίες. Η Κίνα, η Ρωσία, η Ινδία και η Βραζιλία (η ομάδα BRIC), ακολουθούμενες από ορισμένες μικρότερες χώρες, ήδη προχωρούν. Ο προϋπολογισμός άμυνας της Κίνας αναμένεται να αυξηθεί από 120 δισ. ευρώ σήμερα στα 250 δισ. ευρώ έως το 2015. Η Ρωσία ανακοίνωσε σημαντική αύξηση του προϋπολογισμού της στον τομέα της άμυνας έως το 2015. Στις ΗΠΑ οι δαπάνες είναι υπερδιπλάσιες σε σχέση με το σύνολο των ευρωπαϊκών, 450 δισ. ευρώ έναντι 204 δισ. ευρώ (2007) ενώ ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός μειώνεται ολοένα περισσότερο. Ο συνολικός ευρωπαϊκός προϋπολογισμός Ε&Α ανέρχεται κατ’ ανώτατο όριο στο 20 % του αμερικανικού. Το 50 % του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού άμυνας προορίζεται για το προσωπικό έναντι 25 % στις ΗΠΑ. Η Ευρώπη έχει περισσότερο προσωπικό, αλλά με σαφώς λιγότερο εξοπλισμό. Οι συνθήκες παγκοσμίως δεν θα είναι ποτέ όπως στο παρελθόν. Ο χρόνος δεν είναι με το μέρος μας. |
| --- | --- |

2.5

Στο μεταξύ, νέες προκλήσεις θα επηρεάζουν ολοένα περισσότερο τις δυνητικές αγορές. Μια μεγάλη πρόκληση είναι η ανάπτυξη εξοπλισμών στις αναδυόμενες οικονομίες. Η Κίνα, η Ρωσία, η Ινδία και η Βραζιλία (η ομάδα BRIC), ακολουθούμενες από ορισμένες μικρότερες χώρες, ήδη προχωρούν. Ο προϋπολογισμός άμυνας της Κίνας αναμένεται να αυξηθεί από 120 δισ. ευρώ σήμερα στα 250 δισ. ευρώ έως το 2015. Η Ρωσία ανακοίνωσε σημαντική αύξηση του προϋπολογισμού της στον τομέα της άμυνας έως το 2015. Στις ΗΠΑ οι δαπάνες είναι υπερδιπλάσιες σε σχέση με το σύνολο των ευρωπαϊκών, 450 δισ. ευρώ έναντι 204 δισ. ευρώ (2007) ενώ ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός μειώνεται ολοένα περισσότερο. Ο συνολικός ευρωπαϊκός προϋπολογισμός Ε&Α ανέρχεται κατ’ ανώτατο όριο στο 20 % του αμερικανικού. Το 50 % του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού άμυνας προορίζεται για το προσωπικό έναντι 25 % στις ΗΠΑ. Η Ευρώπη έχει περισσότερο προσωπικό, αλλά με σαφώς λιγότερο εξοπλισμό. Οι συνθήκες παγκοσμίως δεν θα είναι ποτέ όπως στο παρελθόν. Ο χρόνος δεν είναι με το μέρος μας.

| 2.6 | Τις τελευταίες δεκαετίες πολλές μελέτες υποστηρίζουν την αποτελεσματική προσαρμογή της αμυντικής βιομηχανίας στην παγκόσμια αγορά. Όλες υπογραμμίζουν διαρκείς αδυναμίες, καθώς οι αγορές στον τομέα της άμυνας αποδεικνύονται ατελείς και τα περισσότερα κράτη συνεχίζουν να υποστηρίζουν τη «δική» τους βιομηχανία. Προσπάθειες για βελτίωση των αγορών, όπως η δέσμη της ΕΕ για την άμυνα, του 2007, έχουν ως στόχο να αντιμετωπιστούν ορισμένες από τις ελλείψεις της αγοράς και τις αποκλίνουσες εθνικές πρακτικές. |
| --- | --- |

2.6

Τις τελευταίες δεκαετίες πολλές μελέτες υποστηρίζουν την αποτελεσματική προσαρμογή της αμυντικής βιομηχανίας στην παγκόσμια αγορά. Όλες υπογραμμίζουν διαρκείς αδυναμίες, καθώς οι αγορές στον τομέα της άμυνας αποδεικνύονται ατελείς και τα περισσότερα κράτη συνεχίζουν να υποστηρίζουν τη «δική» τους βιομηχανία. Προσπάθειες για βελτίωση των αγορών, όπως η δέσμη της ΕΕ για την άμυνα, του 2007, έχουν ως στόχο να αντιμετωπιστούν ορισμένες από τις ελλείψεις της αγοράς και τις αποκλίνουσες εθνικές πρακτικές.

| 2.7 | Τα ζητήματα που διακυβεύονται είναι σύνθετα, μεταξύ άλλων λόγω της πολύ μεγάλης χρονικής καθυστέρησης από τη φάση της σύλληψης έως τη θέση των προϊόντων σε λειτουργία. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι μια ευρεία προσέγγιση από τεχνολογική, οικονομική και κοινωνική άποψη θα ήταν καταλληλότερη στο πλαίσιο του διαλόγου για τον συγκεκριμένο τομέα, αντί της θεώρησής του μόνο από την πλευρά της άμυνας. |
| --- | --- |

2.7

Τα ζητήματα που διακυβεύονται είναι σύνθετα, μεταξύ άλλων λόγω της πολύ μεγάλης χρονικής καθυστέρησης από τη φάση της σύλληψης έως τη θέση των προϊόντων σε λειτουργία. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι μια ευρεία προσέγγιση από τεχνολογική, οικονομική και κοινωνική άποψη θα ήταν καταλληλότερη στο πλαίσιο του διαλόγου για τον συγκεκριμένο τομέα, αντί της θεώρησής του μόνο από την πλευρά της άμυνας.

| 2.8 | Ένα βασικό σημείο είναι η απόκλιση των στρατηγικών αντιλήψεων μεταξύ των χωρών με σημαντική βιομηχανία εξοπλισμών, ειδικότερα όσον αφορά τον ορισμό των «ουσιωδών συμφερόντων εθνικής ασφάλειας», και τη σχέση μεταξύ της εθνικής ασφάλειας και των εξαγωγικών αγορών. Ορισμένες μικρότερες χώρες έχουν μια αρκετά καλά αναπτυγμένη βιομηχανία, ενώ άλλες ουσιαστικά δεν διαθέτουν καθόλου παραγωγικές εγκαταστάσεις. Αναγκαστικά, οι προσεγγίσεις όλων των χωρών διαφέρουν ανάλογα με τις ανάγκες και τις δυνατότητές τους. Το αποτέλεσμα είναι ο κατακερματισμός και μια ανομοιογενής θεώρηση της αμυντικής βιομηχανίας. Επιχειρήσεις όπως αυτές στη Λιβύη καθιστούν με οδυνηρό τρόπο σαφή τα αυξανόμενα κενά στα διαθέσιμα οπλικά συστήματα. ΟΙ συνέπειες θα πρέπει να αναγνωριστούν ξεκάθαρα και να αξιολογηθούν. |
| --- | --- |

2.8

Ένα βασικό σημείο είναι η απόκλιση των στρατηγικών αντιλήψεων μεταξύ των χωρών με σημαντική βιομηχανία εξοπλισμών, ειδικότερα όσον αφορά τον ορισμό των «ουσιωδών συμφερόντων εθνικής ασφάλειας», και τη σχέση μεταξύ της εθνικής ασφάλειας και των εξαγωγικών αγορών. Ορισμένες μικρότερες χώρες έχουν μια αρκετά καλά αναπτυγμένη βιομηχανία, ενώ άλλες ουσιαστικά δεν διαθέτουν καθόλου παραγωγικές εγκαταστάσεις. Αναγκαστικά, οι προσεγγίσεις όλων των χωρών διαφέρουν ανάλογα με τις ανάγκες και τις δυνατότητές τους. Το αποτέλεσμα είναι ο κατακερματισμός και μια ανομοιογενής θεώρηση της αμυντικής βιομηχανίας. Επιχειρήσεις όπως αυτές στη Λιβύη καθιστούν με οδυνηρό τρόπο σαφή τα αυξανόμενα κενά στα διαθέσιμα οπλικά συστήματα. ΟΙ συνέπειες θα πρέπει να αναγνωριστούν ξεκάθαρα και να αξιολογηθούν.

| 2.9 | Οι εξελίξεις αυτές αφορούν τόσο τις επενδύσεις όσο και την απασχόληση. Η αμυντική βιομηχανία είναι ένας τομέας υψηλής τεχνολογίας που απασχολεί άμεσα 600 000 καταρτισμένα άτομα και, έμμεσα, άλλα δύο εκατομμύρια. Ασκούνται ανησυχητικές πιέσεις για περισσότερες περικοπές. Συχνά οι εγκαταστάσεις παραγωγής παρουσιάζουν έντονη περιφερειακή συγκέντρωση και θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε κέντρα αριστείας, δυστυχώς όμως κινδυνεύουν να επηρεαστούν αρνητικά από τις δημοσιονομικές περικοπές. Οι εν λόγω εγκαταστάσεις θα πληγούν σημαντικά αν η αναδιοργάνωση και οι περικοπές δεν πραγματοποιηθούν κατά τρόπο σχεδιασμένο και συγκροτημένο. |
| --- | --- |

2.9

Οι εξελίξεις αυτές αφορούν τόσο τις επενδύσεις όσο και την απασχόληση. Η αμυντική βιομηχανία είναι ένας τομέας υψηλής τεχνολογίας που απασχολεί άμεσα 600 000 καταρτισμένα άτομα και, έμμεσα, άλλα δύο εκατομμύρια. Ασκούνται ανησυχητικές πιέσεις για περισσότερες περικοπές. Συχνά οι εγκαταστάσεις παραγωγής παρουσιάζουν έντονη περιφερειακή συγκέντρωση και θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε κέντρα αριστείας, δυστυχώς όμως κινδυνεύουν να επηρεαστούν αρνητικά από τις δημοσιονομικές περικοπές. Οι εν λόγω εγκαταστάσεις θα πληγούν σημαντικά αν η αναδιοργάνωση και οι περικοπές δεν πραγματοποιηθούν κατά τρόπο σχεδιασμένο και συγκροτημένο.

| 2.10 | Φυσικά, η απασχόληση σήμερα αποτελεί βασική πηγή ανησυχίας, μεταξύ άλλων για τις κυβερνήσεις. Και αυτή με τη σειρά της ενδέχεται να υπονομεύσει την ανάπτυξη κοινής θεώρησης που είναι αναγκαία για την ορθή αντιμετώπιση των κοινωνικών επιπτώσεων μιας φθίνουσας αμυντικής βιομηχανίας, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας τεχνογνωσίας και των επιπτώσεών της στο ανθρώπινο δυναμικό. Αντιθέτως, η κοινή θεώρηση θα ευνοήσει την ισορροπημένη δημιουργία θέσεων εργασίας και θα συμβάλει στο να αποφευχθεί ο κίνδυνος διασποράς των υψηλής εξειδίκευσης επιστημονικών ερευνητών και τεχνικών σε τρίτες χώρες, που θα ερχόταν σε αντίθεση με τους στόχους που όρισε η ΕΕ στην στρατηγική Ευρώπη 2020. |
| --- | --- |

2.10

Φυσικά, η απασχόληση σήμερα αποτελεί βασική πηγή ανησυχίας, μεταξύ άλλων για τις κυβερνήσεις. Και αυτή με τη σειρά της ενδέχεται να υπονομεύσει την ανάπτυξη κοινής θεώρησης που είναι αναγκαία για την ορθή αντιμετώπιση των κοινωνικών επιπτώσεων μιας φθίνουσας αμυντικής βιομηχανίας, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας τεχνογνωσίας και των επιπτώσεών της στο ανθρώπινο δυναμικό. Αντιθέτως, η κοινή θεώρηση θα ευνοήσει την ισορροπημένη δημιουργία θέσεων εργασίας και θα συμβάλει στο να αποφευχθεί ο κίνδυνος διασποράς των υψηλής εξειδίκευσης επιστημονικών ερευνητών και τεχνικών σε τρίτες χώρες, που θα ερχόταν σε αντίθεση με τους στόχους που όρισε η ΕΕ στην στρατηγική Ευρώπη 2020.

| 2.11 | Οι προσεγγίσεις της ΕΕ και το διακυβερνητικό πλαίσιο μπορούν και πρέπει να ακολουθούν την ίδια προοπτική. Όσο υπερισχύει η εθνική κυριαρχία, το αποτέλεσμα οποιουδήποτε κοινού πλαισίου θα αποφέρει περιορισμένους καρπούς, επιφέροντας ελάχιστη βελτίωση όσον αφορά την πλεονάζουσα ικανότητα, την αλληλοεπικάλυψη και τον κατακερματισμό. Οι αντιθέσεις μεταξύ της φιλοσοφίας της εθνικής κυριαρχίας, αφενός, και των χρηματοπιστωτικών, τεχνολογικών, οικονομικών και κοινωνικών αναγκών, αφετέρου, είναι έκδηλες. |
| --- | --- |

2.11

Οι προσεγγίσεις της ΕΕ και το διακυβερνητικό πλαίσιο μπορούν και πρέπει να ακολουθούν την ίδια προοπτική. Όσο υπερισχύει η εθνική κυριαρχία, το αποτέλεσμα οποιουδήποτε κοινού πλαισίου θα αποφέρει περιορισμένους καρπούς, επιφέροντας ελάχιστη βελτίωση όσον αφορά την πλεονάζουσα ικανότητα, την αλληλοεπικάλυψη και τον κατακερματισμό. Οι αντιθέσεις μεταξύ της φιλοσοφίας της εθνικής κυριαρχίας, αφενός, και των χρηματοπιστωτικών, τεχνολογικών, οικονομικών και κοινωνικών αναγκών, αφετέρου, είναι έκδηλες.

| 2.12 | Ως εκ τούτου, είναι ανησυχητικό ότι ο στόχος «συγκέντρωσης και ανταλλαγής», δηλ. η οργάνωση της ευρωπαϊκής αλληλεξάρτησης, δεν έχει τεθεί σε όρους κοινής στρατηγικής. Παρά τη γενικευμένη επίγνωση της αλλαγής στο διεθνές πλαίσιο, οι εξωτερικές πιέσεις δεν είναι αρκετά δυνατές για την προώθηση κοινών προσεγγίσεων και λύσεων. Αντιθέτως, αρκετά αξιοσημείωτη είναι η συνεχιζόμενη βούληση των ευρωπαϊκών χωρών να παραμένουν εξαρτημένες από τις ΗΠΑ για την προμήθεια αμυντικού εξοπλισμού αντί να προμηθεύονται από την Ευρώπη. |
| --- | --- |

2.12

Ως εκ τούτου, είναι ανησυχητικό ότι ο στόχος «συγκέντρωσης και ανταλλαγής», δηλ. η οργάνωση της ευρωπαϊκής αλληλεξάρτησης, δεν έχει τεθεί σε όρους κοινής στρατηγικής. Παρά τη γενικευμένη επίγνωση της αλλαγής στο διεθνές πλαίσιο, οι εξωτερικές πιέσεις δεν είναι αρκετά δυνατές για την προώθηση κοινών προσεγγίσεων και λύσεων. Αντιθέτως, αρκετά αξιοσημείωτη είναι η συνεχιζόμενη βούληση των ευρωπαϊκών χωρών να παραμένουν εξαρτημένες από τις ΗΠΑ για την προμήθεια αμυντικού εξοπλισμού αντί να προμηθεύονται από την Ευρώπη.

| 2.13 | Αν η Ευρώπη επιθυμεί να διατηρήσει μια υγιή βιομηχανία ασφάλειας και άμυνας, ικανή να αναλάβει την ανάπτυξη και την παραγωγή συστημάτων αιχμής, εξασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο τη δική της ασφάλεια, απαιτείται ριζική αλλαγή νοοτροπίας και πολιτικών. Αν περιμένει περισσότερο, θα επισπευστεί ο περιορισμός των ικανοτήτων σε επίπεδα τόσο χαμηλά από τα οποία η ΕΕ δεν θα μπορέσει να επανέλθει στο προσκήνιο σε κρίσιμους τομείς. Η κατάσταση θα γινόταν ακόμα πιο δύσκολη καθώς οι περικοπές στις δαπάνες Ε&Α θα επηρέαζαν άμεσα μια γενιά ερευνητών και ειδικευμένων εργαζομένων. Αν η Ευρώπη δεν επιτύχει, βιομηχανίες μπορεί να εξαφανιστούν, θέσεις εργασίας θα χαθούν και τεχνογνωσία θα εξανεμιστεί, αφήνοντας την Ευρώπη στο έλεος τρίτων. Απαιτείται κατεπείγουσα δράση από εκείνους που νοιάζονται για την Ευρώπη και την ευρωπαϊκή ασφάλεια. |
| --- | --- |

2.13

Αν η Ευρώπη επιθυμεί να διατηρήσει μια υγιή βιομηχανία ασφάλειας και άμυνας, ικανή να αναλάβει την ανάπτυξη και την παραγωγή συστημάτων αιχμής, εξασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο τη δική της ασφάλεια, απαιτείται ριζική αλλαγή νοοτροπίας και πολιτικών. Αν περιμένει περισσότερο, θα επισπευστεί ο περιορισμός των ικανοτήτων σε επίπεδα τόσο χαμηλά από τα οποία η ΕΕ δεν θα μπορέσει να επανέλθει στο προσκήνιο σε κρίσιμους τομείς. Η κατάσταση θα γινόταν ακόμα πιο δύσκολη καθώς οι περικοπές στις δαπάνες Ε&Α θα επηρέαζαν άμεσα μια γενιά ερευνητών και ειδικευμένων εργαζομένων. Αν η Ευρώπη δεν επιτύχει, βιομηχανίες μπορεί να εξαφανιστούν, θέσεις εργασίας θα χαθούν και τεχνογνωσία θα εξανεμιστεί, αφήνοντας την Ευρώπη στο έλεος τρίτων. Απαιτείται κατεπείγουσα δράση από εκείνους που νοιάζονται για την Ευρώπη και την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

3.   Πολιτικό πλαίσιο

| 3.1 | Η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση ορθά υπογραμμίζει τον άρρηκτο δεσμό μεταξύ της εξωτερικής πολιτικής, της πολιτικής ασφάλειας και της πολιτικής άμυνας. Μια αποτελεσματική εξωτερική πολιτική πρέπει να βασίζεται σε πειστικές αμυντικές ικανότητες. Οι κατάλληλες αμυντικές ικανότητες, με τη σειρά τους, πρέπει να σχεδιάζονται και να αναπτύσσονται υπό το φως διαβλεπόμενων απειλών και συμφωνηθέντων στόχων σε ένα ιδιαίτερα περίπλοκο και εύθραυστο διεθνές πλαίσιο. |
| --- | --- |

3.1

Η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση ορθά υπογραμμίζει τον άρρηκτο δεσμό μεταξύ της εξωτερικής πολιτικής, της πολιτικής ασφάλειας και της πολιτικής άμυνας. Μια αποτελεσματική εξωτερική πολιτική πρέπει να βασίζεται σε πειστικές αμυντικές ικανότητες. Οι κατάλληλες αμυντικές ικανότητες, με τη σειρά τους, πρέπει να σχεδιάζονται και να αναπτύσσονται υπό το φως διαβλεπόμενων απειλών και συμφωνηθέντων στόχων σε ένα ιδιαίτερα περίπλοκο και εύθραυστο διεθνές πλαίσιο.

| 3.2 | Όλα έχουν να κάνουν με τη θέση και τον ρόλο της ΕΕ στον κόσμο του αύριο, λαμβάνοντας υπόψη τις ταχύτατα μεταβαλλόμενες γεωπολιτικές πραγματικότητες από τις οποίες αναδύεται ένας αυξανόμενος αριθμός παραγόντων παγκοσμίου εμβέλειας. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ φρονεί πως έφτασε η στιγμή για τον συντονισμό των προσπαθειών στην Ευρώπη. Οι προηγούμενες και πρόσφατες εμπειρίες αποδεικνύουν ότι συνεχίζοντας τις παραδοσιακές προσεγγίσεις υπάρχει κίνδυνος η Ευρώπη και τα κράτη μέλη να μείνουν πίσω. |
| --- | --- |

3.2

Όλα έχουν να κάνουν με τη θέση και τον ρόλο της ΕΕ στον κόσμο του αύριο, λαμβάνοντας υπόψη τις ταχύτατα μεταβαλλόμενες γεωπολιτικές πραγματικότητες από τις οποίες αναδύεται ένας αυξανόμενος αριθμός παραγόντων παγκοσμίου εμβέλειας. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ φρονεί πως έφτασε η στιγμή για τον συντονισμό των προσπαθειών στην Ευρώπη. Οι προηγούμενες και πρόσφατες εμπειρίες αποδεικνύουν ότι συνεχίζοντας τις παραδοσιακές προσεγγίσεις υπάρχει κίνδυνος η Ευρώπη και τα κράτη μέλη να μείνουν πίσω.

| 3.3 | Η ΕΟΚΕ ζητά ένα σταθερό και προβλέψιμο μέλλον για τις ευρωπαϊκές ένοπλες δυνάμεις, ανάλογο με το τρέχον οικονομικό και τεχνολογικό βάρος της Ευρώπης. Οι μεγάλες χρονικές καθυστερήσεις από τη σύλληψη των συστημάτων έως τη θέση τους σε λειτουργία υπογραμμίζουν την ανάγκη λήψης αποφάσεων από φέτος. |
| --- | --- |

3.3

Η ΕΟΚΕ ζητά ένα σταθερό και προβλέψιμο μέλλον για τις ευρωπαϊκές ένοπλες δυνάμεις, ανάλογο με το τρέχον οικονομικό και τεχνολογικό βάρος της Ευρώπης. Οι μεγάλες χρονικές καθυστερήσεις από τη σύλληψη των συστημάτων έως τη θέση τους σε λειτουργία υπογραμμίζουν την ανάγκη λήψης αποφάσεων από φέτος.

| 3.4 | Από κοινωνικοπολιτική άποψη, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τέσσερις σημαντικές πτυχές της ανάγκης για αποτελεσματικές ευρωπαϊκές αμυντικές ικανότητες:






  — | προστασία του πολίτη |
| --- | --- | --- |

3.4

Από κοινωνικοπολιτική άποψη, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τέσσερις σημαντικές πτυχές της ανάγκης για αποτελεσματικές ευρωπαϊκές αμυντικές ικανότητες:

—

προστασία του πολίτη

| — | ανάγκη για επαρκώς εξοπλισμένους στρατιώτες |
| --- | --- |

—

ανάγκη για επαρκώς εξοπλισμένους στρατιώτες

| — | σταθερές και προβλέψιμες θέσεις εργασίας |
| --- | --- |

—

σταθερές και προβλέψιμες θέσεις εργασίας

| — | σωστά σχεδιασμένες ευρωπαϊκές ανθρωπιστικές και στρατιωτικές δράσεις στον κόσμο. |
| --- | --- |

—

σωστά σχεδιασμένες ευρωπαϊκές ανθρωπιστικές και στρατιωτικές δράσεις στον κόσμο.

| 3.5 | Βρίσκεται σε εξέλιξη διάλογος σχετικά με το μέλλον της ΚΠΑΑ, αν και σπάνια αναφέρεται με αυτούς τους όρους. Πολλά θέματα, όπως η χρήση μάχιμων μονάδων, η αντιπαράθεση σχετικά με τη δημιουργία ενός ενιαίου επιχειρησιακού στρατηγείου, η χρηματοδότηση των αποστολών ΚΠΑΑ της ΕΕ, η άντληση συνεισφορών για τις εν λόγω αποστολές, τα αιτήματα για αναθεώρηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής ασφαλείας, ουσιαστικά αντιστοιχούν σε μια συζήτηση για την ΚΠΑΑ. Θα ήταν ένα βήμα προόδου αν αντιμετωπίζονταν υπό αυτό το πρίσμα. Επιπλέον, σε όλους τους συλλογισμούς σχετικά με αυτά τα σημαντικά θέματα, θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη οι βιομηχανικές επιπτώσεις των αποφάσεων (ή μη αποφάσεων). Θα αποδειχθεί επίσης ο ισχυρός δεσμός μεταξύ των βιομηχανικών ικανοτήτων και της εφαρμογής μιας ΚΠΑΑ. Η κύρια ευθύνη εναπόκειται στις κυβερνήσεις. |
| --- | --- |

3.5

Βρίσκεται σε εξέλιξη διάλογος σχετικά με το μέλλον της ΚΠΑΑ, αν και σπάνια αναφέρεται με αυτούς τους όρους. Πολλά θέματα, όπως η χρήση μάχιμων μονάδων, η αντιπαράθεση σχετικά με τη δημιουργία ενός ενιαίου επιχειρησιακού στρατηγείου, η χρηματοδότηση των αποστολών ΚΠΑΑ της ΕΕ, η άντληση συνεισφορών για τις εν λόγω αποστολές, τα αιτήματα για αναθεώρηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής ασφαλείας, ουσιαστικά αντιστοιχούν σε μια συζήτηση για την ΚΠΑΑ. Θα ήταν ένα βήμα προόδου αν αντιμετωπίζονταν υπό αυτό το πρίσμα. Επιπλέον, σε όλους τους συλλογισμούς σχετικά με αυτά τα σημαντικά θέματα, θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη οι βιομηχανικές επιπτώσεις των αποφάσεων (ή μη αποφάσεων). Θα αποδειχθεί επίσης ο ισχυρός δεσμός μεταξύ των βιομηχανικών ικανοτήτων και της εφαρμογής μιας ΚΠΑΑ. Η κύρια ευθύνη εναπόκειται στις κυβερνήσεις.

| 3.6 | Η διατλαντική σχέση και το NATO είναι κρίσιμης σημασίας. Για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι Αμερικανοί επικρίνουν τον τρόπο με τον οποίο οι Ευρωπαίοι μεριμνούν για τις αμυντικές υποχρεώσεις τους εντός της Συμμαχίας. Γίνεται συνεχώς έκκληση και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού για τη δημιουργία ενός «ευρωπαϊκού πυλώνα» στο NATO. Έως τώρα η τάση ήταν αντίστροφη. |
| --- | --- |

3.6

Η διατλαντική σχέση και το NATO είναι κρίσιμης σημασίας. Για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι Αμερικανοί επικρίνουν τον τρόπο με τον οποίο οι Ευρωπαίοι μεριμνούν για τις αμυντικές υποχρεώσεις τους εντός της Συμμαχίας. Γίνεται συνεχώς έκκληση και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού για τη δημιουργία ενός «ευρωπαϊκού πυλώνα» στο NATO. Έως τώρα η τάση ήταν αντίστροφη.

| 3.7 | Η έλλειψη "Ευρωπαϊκού πυλώνα" έχει βαθιές πολιτικές ρίζες. Εξακολουθεί να μην υφίσταται επαρκής πολιτική βούληση στην Ευρώπη για τον καθορισμό ευρωπαϊκών "στρατηγικών" συμφερόντων ή κοινών βασικών αμυντικών ικανοτήτων. Αντιθέτως, οι ΗΠΑ και άλλες χώρες αξιοποιούν την έννοια των στρατηγικών δραστηριοτήτων που καλύπτουν όλους τους ερευνητικούς και βιομηχανικούς τομείς που συμβάλλουν στη γενική ασφάλεια των πολιτών τους, είτε πρόκειται για πολιτικούς είτε για στρατιωτικούς τομείς. |
| --- | --- |

3.7

Η έλλειψη "Ευρωπαϊκού πυλώνα" έχει βαθιές πολιτικές ρίζες. Εξακολουθεί να μην υφίσταται επαρκής πολιτική βούληση στην Ευρώπη για τον καθορισμό ευρωπαϊκών "στρατηγικών" συμφερόντων ή κοινών βασικών αμυντικών ικανοτήτων. Αντιθέτως, οι ΗΠΑ και άλλες χώρες αξιοποιούν την έννοια των στρατηγικών δραστηριοτήτων που καλύπτουν όλους τους ερευνητικούς και βιομηχανικούς τομείς που συμβάλλουν στη γενική ασφάλεια των πολιτών τους, είτε πρόκειται για πολιτικούς είτε για στρατιωτικούς τομείς.

| 3.8 | Σε αυτό το πλαίσιο η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, δημιουργώντας έναν «ευρωπαϊκό πυλώνα», η υπερβολική εξάρτηση των ευρωπαϊκών στρατιωτικών ικανοτήτων από τις ΗΠΑ θα αντικατασταθεί από μια πιο ισορροπημένη σχέση. Παράλληλα με την επιτακτική ανάγκη συζήτησης για τα κοινά ευρωπαϊκά στρατηγικά συμφέροντα, που αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα των κυβερνήσεων, θα πρέπει να ξεκινήσει σύντομα συντεταγμένος σχεδιασμός μέσω συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, των κρατών μελών και των αμυντικών βιομηχανιών, καθώς και μια προοδευτική αναθεώρηση της πρακτικής των κρατών μελών να αγοράζουν αυτόματα τα «ετοιμοπαράδοτα» από τις ΗΠΑ. |
| --- | --- |

3.8

Σε αυτό το πλαίσιο η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, δημιουργώντας έναν «ευρωπαϊκό πυλώνα», η υπερβολική εξάρτηση των ευρωπαϊκών στρατιωτικών ικανοτήτων από τις ΗΠΑ θα αντικατασταθεί από μια πιο ισορροπημένη σχέση. Παράλληλα με την επιτακτική ανάγκη συζήτησης για τα κοινά ευρωπαϊκά στρατηγικά συμφέροντα, που αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα των κυβερνήσεων, θα πρέπει να ξεκινήσει σύντομα συντεταγμένος σχεδιασμός μέσω συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, των κρατών μελών και των αμυντικών βιομηχανιών, καθώς και μια προοδευτική αναθεώρηση της πρακτικής των κρατών μελών να αγοράζουν αυτόματα τα «ετοιμοπαράδοτα» από τις ΗΠΑ.

| 3.9 | Η βελτίωση των συνθηκών βιομηχανικής συνεργασίας με βιομηχανίες των ΗΠΑ σε πιο ισότιμη βάση θα είναι επωφελής τόσο από βιομηχανική όσο και από οικονομική σκοπιά. |
| --- | --- |

3.9

Η βελτίωση των συνθηκών βιομηχανικής συνεργασίας με βιομηχανίες των ΗΠΑ σε πιο ισότιμη βάση θα είναι επωφελής τόσο από βιομηχανική όσο και από οικονομική σκοπιά.

4.   Ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία

| 4.1 | Υπάρχει στενή σχέση μεταξύ της εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής άμυνας/ασφάλειας και των αμυντικών βιομηχανιών. Παρά την ιδιωτικοποίηση, οι κυβερνήσεις έχουν ισχυρό ρόλο στην αμυντική βιομηχανία ως πελάτες, ρυθμιστές και πάροχοι αδειών εξαγωγής. |
| --- | --- |

4.1

Υπάρχει στενή σχέση μεταξύ της εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής άμυνας/ασφάλειας και των αμυντικών βιομηχανιών. Παρά την ιδιωτικοποίηση, οι κυβερνήσεις έχουν ισχυρό ρόλο στην αμυντική βιομηχανία ως πελάτες, ρυθμιστές και πάροχοι αδειών εξαγωγής.

| 4.2 | Οι αμυντικές βιομηχανίες έχουν μεγάλα περιθώρια ελιγμού στις εξαγωγικές αγορές. Αυτό οφείλεται τόσο στην ιδιωτικοποίηση όσο και στην ενθάρρυνση από τις κυβερνήσεις: η οικονομική κρίση μετατρέπει ορισμένους υπουργούς άμυνας σε ρητούς υπέρμαχους των εξαγωγών. Όπως και να έχει, η κρίση αναγκάζει τον αμυντικό τομέα να θεωρεί τις εξαγωγές ως κεντρικό στοιχείο του επιχειρηματικού του μοντέλου. Κατά μέσο όρο, το 2011 ήταν ένα πολύ επικερδές έτος για τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες. Επίσης, οι εταιρείες αναπτύσσουν με μεγάλη επιτυχία παραγωγές «διπλής χρήσης». |
| --- | --- |

4.2

Οι αμυντικές βιομηχανίες έχουν μεγάλα περιθώρια ελιγμού στις εξαγωγικές αγορές. Αυτό οφείλεται τόσο στην ιδιωτικοποίηση όσο και στην ενθάρρυνση από τις κυβερνήσεις: η οικονομική κρίση μετατρέπει ορισμένους υπουργούς άμυνας σε ρητούς υπέρμαχους των εξαγωγών. Όπως και να έχει, η κρίση αναγκάζει τον αμυντικό τομέα να θεωρεί τις εξαγωγές ως κεντρικό στοιχείο του επιχειρηματικού του μοντέλου. Κατά μέσο όρο, το 2011 ήταν ένα πολύ επικερδές έτος για τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες. Επίσης, οι εταιρείες αναπτύσσουν με μεγάλη επιτυχία παραγωγές «διπλής χρήσης».

| 4.3 | Παγκόσμιοι παράγοντες όπως η Κίνα, η Ινδία και η Βραζιλία έχουν τις δικές τους φιλοδοξίες εξωτερικής πολιτικής, οι οποίες μεταξύ άλλων οδηγούν σε αυξανόμενους προϋπολογισμούς άμυνας. Επί του παρόντος αυτό δημιουργεί διαφαινόμενες ευκαιρίες για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές. Πόσο θα διαρκέσει; Η βιομηχανία εξακολουθεί να εμφανίζει καλές επιδόσεις, ωστόσο αυτές οφείλονται σε μεγάλο βαθμό σε επενδύσεις που έγιναν 20 με 25 χρόνια πριν. Η περαιτέρω μείωση ή στασιμότητα των επενδύσεων σήμερα θα έχει μη αναστρέψιμες συνέπειες στο άμεσο μέλλον. |
| --- | --- |

4.3

Παγκόσμιοι παράγοντες όπως η Κίνα, η Ινδία και η Βραζιλία έχουν τις δικές τους φιλοδοξίες εξωτερικής πολιτικής, οι οποίες μεταξύ άλλων οδηγούν σε αυξανόμενους προϋπολογισμούς άμυνας. Επί του παρόντος αυτό δημιουργεί διαφαινόμενες ευκαιρίες για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές. Πόσο θα διαρκέσει; Η βιομηχανία εξακολουθεί να εμφανίζει καλές επιδόσεις, ωστόσο αυτές οφείλονται σε μεγάλο βαθμό σε επενδύσεις που έγιναν 20 με 25 χρόνια πριν. Η περαιτέρω μείωση ή στασιμότητα των επενδύσεων σήμερα θα έχει μη αναστρέψιμες συνέπειες στο άμεσο μέλλον.

| 4.4 | Επιπλέον, είναι ρεαλιστικό να αναμένεται ότι οι αναδυόμενες δυνάμεις θα αρχίσουν να αναπτύσσουν τη δική τους βιομηχανία ανεξάρτητα από τις δυτικές βιομηχανίες και, ως εκ τούτου, ότι ως μελλοντικοί ανταγωνιστές της Ευρώπης στις αγορές τρίτων χωρών, θα εμποδίζουν ολοένα περισσότερο τις εισαγωγές από δυτικές χώρες ή θα τις συνδέουν με όρους. |
| --- | --- |

4.4

Επιπλέον, είναι ρεαλιστικό να αναμένεται ότι οι αναδυόμενες δυνάμεις θα αρχίσουν να αναπτύσσουν τη δική τους βιομηχανία ανεξάρτητα από τις δυτικές βιομηχανίες και, ως εκ τούτου, ότι ως μελλοντικοί ανταγωνιστές της Ευρώπης στις αγορές τρίτων χωρών, θα εμποδίζουν ολοένα περισσότερο τις εισαγωγές από δυτικές χώρες ή θα τις συνδέουν με όρους.

| 4.5 | Αξίζει να σημειωθεί ότι, προς το παρόν, δεν έχει δρομολογηθεί η έναρξη κανενός νέου μεγάλου προγράμματος στην Ευρώπη, γεγονός το οποίο αδιαμφισβήτητα θα επηρεάσει την επιτυχία των μελλοντικών εξαγωγών. Επιπλέον, έχει περάσει αρκετός καιρός από τότε που μία μεγάλη αναδυόμενη χώρα χρειάστηκε ένα σημαντικό επίπεδο μεταφοράς τεχνολογίας και παραγωγής στο εσωτερικό της. |
| --- | --- |

4.5

Αξίζει να σημειωθεί ότι, προς το παρόν, δεν έχει δρομολογηθεί η έναρξη κανενός νέου μεγάλου προγράμματος στην Ευρώπη, γεγονός το οποίο αδιαμφισβήτητα θα επηρεάσει την επιτυχία των μελλοντικών εξαγωγών. Επιπλέον, έχει περάσει αρκετός καιρός από τότε που μία μεγάλη αναδυόμενη χώρα χρειάστηκε ένα σημαντικό επίπεδο μεταφοράς τεχνολογίας και παραγωγής στο εσωτερικό της.

| 4.6 | Συμβάσεις άπαξ εξαγωγής κατά πάσα πιθανότητα θα χρησιμοποιηθούν για την αντιγραφή τεχνολογίας από τις δυτικές βιομηχανίες. Γι’ αυτές μια εναλλακτική λύση στην παρακώλυση των εισαγωγών θα μπορούσε να είναι η δημιουργία εγκαταστάσεων παραγωγής (και ανάπτυξης) στις εν λόγω χώρες. Επί του παρόντος αποτελεί κατά κύριο λόγο θέμα εικασιών ο βαθμός στον οποίο η εξέλιξη αυτή θα επηρέαζε τις εγκαταστάσεις και τις ευκαιρίες εργασίας στην Ευρώπη. Μακροπρόθεσμα, θεωρείται ότι η θέση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, όπως είναι τώρα, θα υπονομευτεί από τους αναδυόμενους γίγαντες. Η βελτιωμένη τεχνολογία και παραγωγή σε αυτές τις χώρες θα επηρεάσει επίσης τις ευρωπαϊκές (δυνητικές) αγορές εξαγωγών σε άλλες τρίτες χώρες. Ο ανταγωνισμός στα προϊόντα καθώς και στις τιμές θα ενταθεί. |
| --- | --- |

4.6

Συμβάσεις άπαξ εξαγωγής κατά πάσα πιθανότητα θα χρησιμοποιηθούν για την αντιγραφή τεχνολογίας από τις δυτικές βιομηχανίες. Γι’ αυτές μια εναλλακτική λύση στην παρακώλυση των εισαγωγών θα μπορούσε να είναι η δημιουργία εγκαταστάσεων παραγωγής (και ανάπτυξης) στις εν λόγω χώρες. Επί του παρόντος αποτελεί κατά κύριο λόγο θέμα εικασιών ο βαθμός στον οποίο η εξέλιξη αυτή θα επηρέαζε τις εγκαταστάσεις και τις ευκαιρίες εργασίας στην Ευρώπη. Μακροπρόθεσμα, θεωρείται ότι η θέση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, όπως είναι τώρα, θα υπονομευτεί από τους αναδυόμενους γίγαντες. Η βελτιωμένη τεχνολογία και παραγωγή σε αυτές τις χώρες θα επηρεάσει επίσης τις ευρωπαϊκές (δυνητικές) αγορές εξαγωγών σε άλλες τρίτες χώρες. Ο ανταγωνισμός στα προϊόντα καθώς και στις τιμές θα ενταθεί.

| 4.7 | Λόγω των μεγάλων χρονικών καθυστερήσεων στην την ανάπτυξη και την παραγωγή καθώς και στις τεχνολογικές επενδύσεις και τη συνεχή καινοτομία, η Ευρώπη χρειάζεται στοχευμένο συντονισμό προκειμένου να εξασφαλιστεί μια σύγχρονη αυτόνομη αμυντική βιομηχανία. Όσο το μέγεθος της αγοράς καθορίζεται κυρίως από τα εθνικά σύνορα, σχεδόν αυτόματα τοποθετείται κάτω από την κρίσιμη μάζα, ακόμα και στα μεγάλα κράτη μέλη. Οι εξαγωγές σε τρίτες χώρες μπορεί να βοηθούν σε κάποιο βαθμό, αλλά το μέλλον είναι αβέβαιο και οι συνθήκες της αγοράς δεν είναι ποτέ σταθερές. |
| --- | --- |

4.7

Λόγω των μεγάλων χρονικών καθυστερήσεων στην την ανάπτυξη και την παραγωγή καθώς και στις τεχνολογικές επενδύσεις και τη συνεχή καινοτομία, η Ευρώπη χρειάζεται στοχευμένο συντονισμό προκειμένου να εξασφαλιστεί μια σύγχρονη αυτόνομη αμυντική βιομηχανία. Όσο το μέγεθος της αγοράς καθορίζεται κυρίως από τα εθνικά σύνορα, σχεδόν αυτόματα τοποθετείται κάτω από την κρίσιμη μάζα, ακόμα και στα μεγάλα κράτη μέλη. Οι εξαγωγές σε τρίτες χώρες μπορεί να βοηθούν σε κάποιο βαθμό, αλλά το μέλλον είναι αβέβαιο και οι συνθήκες της αγοράς δεν είναι ποτέ σταθερές.

| 4.8 | Οι σταθερά μειούμενοι προϋπολογισμοί που, στις παρούσες συνθήκες, υποδηλώνουν σημαντικούς περιορισμούς, θα πρέπει να θορυβήσουν. Επηρεάζουν τους προϋπολογισμούς για επενδύσεις και προμήθειες, ιδιαίτερα όταν οι λειτουργικές δαπάνες και οι δαπάνες συντήρησης παραμένουν στα ίδια επίπεδα ή αυξάνονται λόγω των συνεχιζόμενων στρατιωτικών επιχειρήσεων (Αφγανιστάν, Λιβύη, επιχειρήσεις για την καταπολέμηση της πειρατείας, για να αναφερθούν μερικές μόνο από αυτές). |
| --- | --- |

4.8

Οι σταθερά μειούμενοι προϋπολογισμοί που, στις παρούσες συνθήκες, υποδηλώνουν σημαντικούς περιορισμούς, θα πρέπει να θορυβήσουν. Επηρεάζουν τους προϋπολογισμούς για επενδύσεις και προμήθειες, ιδιαίτερα όταν οι λειτουργικές δαπάνες και οι δαπάνες συντήρησης παραμένουν στα ίδια επίπεδα ή αυξάνονται λόγω των συνεχιζόμενων στρατιωτικών επιχειρήσεων (Αφγανιστάν, Λιβύη, επιχειρήσεις για την καταπολέμηση της πειρατείας, για να αναφερθούν μερικές μόνο από αυτές).

| 4.9 | Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αναβολή ή ακόμα και την ακύρωση επενδύσεων που είναι ουσιώδεις για τη βιομηχανία προκειμένου να διασφαλιστεί η διατήρηση και η ανανέωση των ικανοτήτων παραγωγής και ανάπτυξης. Επίσης, σε δύσκολους καιρούς η ίδια η βιομηχανία είναι λιγότερο πρόθυμη να επενδύσει σε μια τέτοια διατήρηση ή σε νέες δραστηριότητες. Μόνο μέσω σχετικής συνεργασίας μπορούν να εξασφαλιστούν οι απαιτούμενες επενδύσεις. |
| --- | --- |

4.9

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αναβολή ή ακόμα και την ακύρωση επενδύσεων που είναι ουσιώδεις για τη βιομηχανία προκειμένου να διασφαλιστεί η διατήρηση και η ανανέωση των ικανοτήτων παραγωγής και ανάπτυξης. Επίσης, σε δύσκολους καιρούς η ίδια η βιομηχανία είναι λιγότερο πρόθυμη να επενδύσει σε μια τέτοια διατήρηση ή σε νέες δραστηριότητες. Μόνο μέσω σχετικής συνεργασίας μπορούν να εξασφαλιστούν οι απαιτούμενες επενδύσεις.

| 4.10 | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ μιας καλοσχεδιασμένης ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής για τον αμυντικό τομέα, από τη σύλληψη των συστημάτων έως τη λειτουργική φάση. Είναι ζήτημα συγκεκριμένης βιομηχανικής πολιτικής. Πρόκειται για δημόσια αγορά από τη φύση της: η Ε&Α πρέπει να χρηματοδοτείται πέρα από το κεφάλαιο εκκίνησης λόγω των μη αποδοτικών περιθωρίων στην αρχή και λόγω των ειδικών κυβερνητικών απαιτήσεων. Αφορά τον προσδιορισμό βασικών ευρωπαϊκών βιομηχανικών ικανοτήτων, καθώς και πολιτικών επένδυσης για την προώθηση ισχυρών ευρωπαϊκών παραγωγών. Καθώς καμία μεμονωμένη χώρα δεν έχει επαρκείς πόρους διαθέσιμους για τη χρηματοδότηση εξοπλισμών «νέας γενιάς», αυτό σημαίνει ότι είναι αναγκαίος ο συνδυασμός των εθνικών και ευρωπαϊκών στόχων καθώς και των εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων, τόσο σε οικονομικό όσο και βιομηχανικό επίπεδο. Η διακυβέρνηση θα πρέπει να βασιστεί σε κοινές αρμοδιότητες σε επίπεδο εθνικό και ΕΕ ακολουθώντας τη συμφωνημένη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Αυτό αποτελεί επίσης ένα αποτελεσματικό πλαίσιο για τη βελτιστοποίηση του συντονισμού μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και εντός της Επιτροπής, τα αποτελέσματα του οποίου ακόμη υπολείπονται πολύ των δυνητικών. Σχετικά με το θέμα αυτό, η ειδική ομάδα που θα ξεκινήσει σύντομα ως πλατφόρμα – Επιτροπή, ΕΟΑ, ΕΥΕΔ – για συζήτηση των προτεραιοτήτων, των ικανοτήτων και των κενών, μπορεί να παράσχει σημαντική υποστήριξη. |
| --- | --- |

4.10

Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ μιας καλοσχεδιασμένης ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής για τον αμυντικό τομέα, από τη σύλληψη των συστημάτων έως τη λειτουργική φάση. Είναι ζήτημα συγκεκριμένης βιομηχανικής πολιτικής. Πρόκειται για δημόσια αγορά από τη φύση της: η Ε&Α πρέπει να χρηματοδοτείται πέρα από το κεφάλαιο εκκίνησης λόγω των μη αποδοτικών περιθωρίων στην αρχή και λόγω των ειδικών κυβερνητικών απαιτήσεων. Αφορά τον προσδιορισμό βασικών ευρωπαϊκών βιομηχανικών ικανοτήτων, καθώς και πολιτικών επένδυσης για την προώθηση ισχυρών ευρωπαϊκών παραγωγών. Καθώς καμία μεμονωμένη χώρα δεν έχει επαρκείς πόρους διαθέσιμους για τη χρηματοδότηση εξοπλισμών «νέας γενιάς», αυτό σημαίνει ότι είναι αναγκαίος ο συνδυασμός των εθνικών και ευρωπαϊκών στόχων καθώς και των εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων, τόσο σε οικονομικό όσο και βιομηχανικό επίπεδο. Η διακυβέρνηση θα πρέπει να βασιστεί σε κοινές αρμοδιότητες σε επίπεδο εθνικό και ΕΕ ακολουθώντας τη συμφωνημένη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Αυτό αποτελεί επίσης ένα αποτελεσματικό πλαίσιο για τη βελτιστοποίηση του συντονισμού μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και εντός της Επιτροπής, τα αποτελέσματα του οποίου ακόμη υπολείπονται πολύ των δυνητικών. Σχετικά με το θέμα αυτό, η ειδική ομάδα που θα ξεκινήσει σύντομα ως πλατφόρμα – Επιτροπή, ΕΟΑ, ΕΥΕΔ – για συζήτηση των προτεραιοτήτων, των ικανοτήτων και των κενών, μπορεί να παράσχει σημαντική υποστήριξη.

| 4.11 | Η Ε&Α αποτελεί κεντρικό θέμα. Η αμυντική βιομηχανία είναι μια βιομηχανική δραστηριότητα υψηλής τεχνολογίας και έντασης γνώσης, η οποία είναι μεταξύ άλλων αναγκαία για την πλήρη ανάπτυξη πρωτοτύπων. Η Ε&Α δεν αποτελεί σχεδόν ποτέ αποκλειστικό ζήτημα της βιομηχανίας. Οι κύκλοι ζωής της ανάπτυξης και των συστημάτων έχουν πολύ μεγάλη διάρκεια και οι δημοσιονομικές επιπτώσεις είναι πολύ μεγάλες για να αναλάβει η βιομηχανία όλους τους οικονομικούς κινδύνους. Η ιστορία έχει αποδείξει ότι όλα τα επιτυχημένα προγράμματα διεξάγονται από κοινού από τις κυβερνήσεις και τη βιομηχανία. |
| --- | --- |

4.11

Η Ε&Α αποτελεί κεντρικό θέμα. Η αμυντική βιομηχανία είναι μια βιομηχανική δραστηριότητα υψηλής τεχνολογίας και έντασης γνώσης, η οποία είναι μεταξύ άλλων αναγκαία για την πλήρη ανάπτυξη πρωτοτύπων. Η Ε&Α δεν αποτελεί σχεδόν ποτέ αποκλειστικό ζήτημα της βιομηχανίας. Οι κύκλοι ζωής της ανάπτυξης και των συστημάτων έχουν πολύ μεγάλη διάρκεια και οι δημοσιονομικές επιπτώσεις είναι πολύ μεγάλες για να αναλάβει η βιομηχανία όλους τους οικονομικούς κινδύνους. Η ιστορία έχει αποδείξει ότι όλα τα επιτυχημένα προγράμματα διεξάγονται από κοινού από τις κυβερνήσεις και τη βιομηχανία.

| 4.12 | Θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι ένα πολύ υψηλό ποσοστό της Ε&Α στον τομέα της άμυνας παγκοσμίως προέρχεται από κυβερνήσεις είτε άμεσα είτε έμμεσα μέσω προμηθειών. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι αμυντικές βιομηχανίες γενικά αποφεύγουν τους μεγάλους οικονομικούς κινδύνους δεδομένης της φύσης των προϊόντων. Η αμυντική Ε&Α είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στις κυβερνητικές περικοπές. |
| --- | --- |

4.12

Θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι ένα πολύ υψηλό ποσοστό της Ε&Α στον τομέα της άμυνας παγκοσμίως προέρχεται από κυβερνήσεις είτε άμεσα είτε έμμεσα μέσω προμηθειών. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι αμυντικές βιομηχανίες γενικά αποφεύγουν τους μεγάλους οικονομικούς κινδύνους δεδομένης της φύσης των προϊόντων. Η αμυντική Ε&Α είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στις κυβερνητικές περικοπές.

| 4.13 | Κατά συνέπεια, πέραν της ενοποίησης στη βιομηχανία, απαιτείται επαρκής χρηματοδότηση και συγκέντρωση πόρων, σε συμφωνία μεταξύ των κρατών μελών, της ΕΕ και της βιομηχανίας, για έρευνα, τεχνολογία και ανάπτυξη. Οι επενδύσεις στην άμυνα απαιτούν υψηλό βαθμό χρηματοδότησης της Ε&Α και των τεχνολογικών έργων. Επιπλέον, πρέπει να εξασφαλιστεί η πρόσβαση σε κρίσιμες τεχνολογίες. Αν οι τεχνολογίες κρίσιμης σημασίας για την ανάπτυξη και την παραγωγή δεν ήταν πλέον προσβάσιμες λόγω περιορισμών στις εξαγωγές, επιβεβλημένων από τρίτους, θα προέκυπταν σοβαρά προβλήματα για την επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων ασφάλειας. |
| --- | --- |

4.13

Κατά συνέπεια, πέραν της ενοποίησης στη βιομηχανία, απαιτείται επαρκής χρηματοδότηση και συγκέντρωση πόρων, σε συμφωνία μεταξύ των κρατών μελών, της ΕΕ και της βιομηχανίας, για έρευνα, τεχνολογία και ανάπτυξη. Οι επενδύσεις στην άμυνα απαιτούν υψηλό βαθμό χρηματοδότησης της Ε&Α και των τεχνολογικών έργων. Επιπλέον, πρέπει να εξασφαλιστεί η πρόσβαση σε κρίσιμες τεχνολογίες. Αν οι τεχνολογίες κρίσιμης σημασίας για την ανάπτυξη και την παραγωγή δεν ήταν πλέον προσβάσιμες λόγω περιορισμών στις εξαγωγές, επιβεβλημένων από τρίτους, θα προέκυπταν σοβαρά προβλήματα για την επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων ασφάλειας.

| 4.14 | Η Ε&Α που πραγματοποιείται εκτός των οργανισμών άμυνας διαδραματίζει ολοένα σημαντικότερο ρόλο λόγω της προόδου της ανεξάρτητης επιστήμης και τεχνολογίας σε πολλούς τομείς. Συχνά, μόνο στα τελευταία στάδια της ανάπτυξης μπορεί να καθοριστεί αν η τελική εφαρμογή της Ε&Α μπορεί να προσδιοριστεί ως «αμυντική» ή «πολιτική» Ε&Α. Η Ε&Α «διπλής χρήσης» έχει ολοένα αυξανόμενη σημασία για αμυντικές εφαρμογές όπως η πληροφορική. Επομένως, είναι μείζονος σημασίας για την Ευρωπαϊκή βιομηχανική και τεχνολογική βάση στον τομέα της άμυνας (ΕΒΤΒΑ) να προωθήσει την Ε&Α «διπλής χρήσης», ιδιαίτερα εφόσον παρέχει τη δυνατότητα χρηματοδότησης εκτός των κοινοτήτων άμυνας. |
| --- | --- |

4.14

Η Ε&Α που πραγματοποιείται εκτός των οργανισμών άμυνας διαδραματίζει ολοένα σημαντικότερο ρόλο λόγω της προόδου της ανεξάρτητης επιστήμης και τεχνολογίας σε πολλούς τομείς. Συχνά, μόνο στα τελευταία στάδια της ανάπτυξης μπορεί να καθοριστεί αν η τελική εφαρμογή της Ε&Α μπορεί να προσδιοριστεί ως «αμυντική» ή «πολιτική» Ε&Α. Η Ε&Α «διπλής χρήσης» έχει ολοένα αυξανόμενη σημασία για αμυντικές εφαρμογές όπως η πληροφορική. Επομένως, είναι μείζονος σημασίας για την Ευρωπαϊκή βιομηχανική και τεχνολογική βάση στον τομέα της άμυνας (ΕΒΤΒΑ) να προωθήσει την Ε&Α «διπλής χρήσης», ιδιαίτερα εφόσον παρέχει τη δυνατότητα χρηματοδότησης εκτός των κοινοτήτων άμυνας.

| 4.15 | Η δημόσια χρηματοδότηση Ε&Α σε επίπεδο ΕΕ θα πρέπει να συμφωνηθεί μεταξύ των κρατών μελών. Μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω του προσεχούς 8ου προγράμματος πλαισίου (ΠΠ8) ή μέσω ενός χωριστού ταμείου, κατά προτίμηση μέσω δεσμών για τομείς προηγμένης έρευνας, όπως για παράδειγμα η νανοτεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη. Πρέπει να προβλεφθούν ειδικές διαδικασίες δεδομένης της σχέσης μεταξύ της αμυντικής βιομηχανίας και του δημόσιου τομέα. |
| --- | --- |

4.15

Η δημόσια χρηματοδότηση Ε&Α σε επίπεδο ΕΕ θα πρέπει να συμφωνηθεί μεταξύ των κρατών μελών. Μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω του προσεχούς 8ου προγράμματος πλαισίου (ΠΠ8) ή μέσω ενός χωριστού ταμείου, κατά προτίμηση μέσω δεσμών για τομείς προηγμένης έρευνας, όπως για παράδειγμα η νανοτεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη. Πρέπει να προβλεφθούν ειδικές διαδικασίες δεδομένης της σχέσης μεταξύ της αμυντικής βιομηχανίας και του δημόσιου τομέα.

| 4.16 | Ο ΕΟΑ και η Επιτροπή θα πρέπει να έχουν εξέχοντα ρόλο, όπως προβλέπεται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο συνεργασίας, μεταξύ άλλων για την αποφυγή πολιτικών παρεμβολών σε καθημερινή βάση. Ο ΕΟΑ θα πρέπει να έχει την ευκαιρία να διαδραματίσει πλήρως το ρόλο του όπως προβλέπεται στη Συνθήκη της Λισαβόνας (7). |
| --- | --- |

4.16

Ο ΕΟΑ και η Επιτροπή θα πρέπει να έχουν εξέχοντα ρόλο, όπως προβλέπεται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο συνεργασίας, μεταξύ άλλων για την αποφυγή πολιτικών παρεμβολών σε καθημερινή βάση. Ο ΕΟΑ θα πρέπει να έχει την ευκαιρία να διαδραματίσει πλήρως το ρόλο του όπως προβλέπεται στη Συνθήκη της Λισαβόνας (7).

| 4.17 | Η ύπαρξη κατάλληλου εργατικού δυναμικού με επίκαιρες δεξιότητες είναι καθοριστικής σημασίας για ένα αμυντικό πρόγραμμα βιομηχανίας και Ε&Α (8). Αυτό αποτελεί άλλο ένα ισχυρό επιχείρημα υπέρ ενός σταθερού πλαισίου για την Ε&Α και τη βιομηχανία αντί της άτακτης αναδιάρθρωσης. Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι το εργατικό δυναμικό στον τομέα της άμυνας αποτελεί το θεμέλιο πάνω στο οποίο κτίζεται το μέλλον των αμυντικών ικανοτήτων. Οι διαβουλεύσεις και η επικοινωνία με τη βιομηχανία, τους οργανισμούς Ε&Α, την ανώτερη εκπαίδευση, τους στρατιωτικούς οργανισμούς και τις ενδιαφερόμενες συνδικαλιστικές οργανώσεις πρέπει να συνεισφέρουν ώστε τόσο η αναδιάρθρωση που βρίσκεται σε εξέλιξη όσο και η παραγωγή εξοπλισμών με προσανατολισμό στο μέλλον στην Ευρώπη να διεξαχθούν με έναν ορθά δομημένο τρόπο. |
| --- | --- |

4.17

Η ύπαρξη κατάλληλου εργατικού δυναμικού με επίκαιρες δεξιότητες είναι καθοριστικής σημασίας για ένα αμυντικό πρόγραμμα βιομηχανίας και Ε&Α (8). Αυτό αποτελεί άλλο ένα ισχυρό επιχείρημα υπέρ ενός σταθερού πλαισίου για την Ε&Α και τη βιομηχανία αντί της άτακτης αναδιάρθρωσης. Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι το εργατικό δυναμικό στον τομέα της άμυνας αποτελεί το θεμέλιο πάνω στο οποίο κτίζεται το μέλλον των αμυντικών ικανοτήτων. Οι διαβουλεύσεις και η επικοινωνία με τη βιομηχανία, τους οργανισμούς Ε&Α, την ανώτερη εκπαίδευση, τους στρατιωτικούς οργανισμούς και τις ενδιαφερόμενες συνδικαλιστικές οργανώσεις πρέπει να συνεισφέρουν ώστε τόσο η αναδιάρθρωση που βρίσκεται σε εξέλιξη όσο και η παραγωγή εξοπλισμών με προσανατολισμό στο μέλλον στην Ευρώπη να διεξαχθούν με έναν ορθά δομημένο τρόπο.

| 4.18 | Οι δημοσιονομικοί περιορισμοί καθιστούν αναγκαία την αντιμετώπιση των αλληλοεπικαλύψεων και της αναποτελεσματικότητας. Η ελεγχόμενη ενοποίηση δεν ταυτίζεται απαραίτητα με τη δημιουργία μεγάλων εταιρειών. Σημαίνει τη δημιουργία επαρκούς κρίσιμης μάζας και ποιότητας, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, που εξασφαλίζει μια ανταγωνιστική θέση στις εγχώριες αγορές και στις τρίτες χώρες. Ο συντονισμός του σχεδιασμού συγκεκριμένων έργων σε ευρωπαϊκή κλίμακα από τις κυβερνήσεις, τους σχετικούς ευρωπαϊκούς φορείς και τη βιομηχανία καθίσταται ολοένα πιο αναγκαίος. |
| --- | --- |

4.18

Οι δημοσιονομικοί περιορισμοί καθιστούν αναγκαία την αντιμετώπιση των αλληλοεπικαλύψεων και της αναποτελεσματικότητας. Η ελεγχόμενη ενοποίηση δεν ταυτίζεται απαραίτητα με τη δημιουργία μεγάλων εταιρειών. Σημαίνει τη δημιουργία επαρκούς κρίσιμης μάζας και ποιότητας, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, που εξασφαλίζει μια ανταγωνιστική θέση στις εγχώριες αγορές και στις τρίτες χώρες. Ο συντονισμός του σχεδιασμού συγκεκριμένων έργων σε ευρωπαϊκή κλίμακα από τις κυβερνήσεις, τους σχετικούς ευρωπαϊκούς φορείς και τη βιομηχανία καθίσταται ολοένα πιο αναγκαίος.

| 4.19 | Οι διαφορές των βιομηχανιών σε μέγεθος και σε παραγωγή αποτελούν γεγονός. Τα κράτη μέλη διαφέρουν σε βιομηχανική σπουδαιότητα σε μεγάλο βαθμό. Στο πλαίσιο μιας συμφωνίας μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών θα πρέπει να εξασφαλιστεί ότι οι βιομηχανίες στις χώρες εκτός της Επιστολής Προθέσεων (=κύριοι παραγωγοί) θα συνδέονται με σχετικά έργα. Η προσέγγιση αυτή δεν είναι μόνο πολιτικά επιθυμητή, αφορά επίσης ρητά τη γόνιμη σχέση μεταξύ μεγάλων και μικρότερων εταιρειών και ερευνητικών ιδρυμάτων. Οι ΜμΕ ως προμηθευτές θα πρέπει να συνεισφέρουν επιτυχώς σε έξυπνες αλυσίδες εξειδίκευσης. |
| --- | --- |

4.19

Οι διαφορές των βιομηχανιών σε μέγεθος και σε παραγωγή αποτελούν γεγονός. Τα κράτη μέλη διαφέρουν σε βιομηχανική σπουδαιότητα σε μεγάλο βαθμό. Στο πλαίσιο μιας συμφωνίας μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών θα πρέπει να εξασφαλιστεί ότι οι βιομηχανίες στις χώρες εκτός της Επιστολής Προθέσεων (=κύριοι παραγωγοί) θα συνδέονται με σχετικά έργα. Η προσέγγιση αυτή δεν είναι μόνο πολιτικά επιθυμητή, αφορά επίσης ρητά τη γόνιμη σχέση μεταξύ μεγάλων και μικρότερων εταιρειών και ερευνητικών ιδρυμάτων. Οι ΜμΕ ως προμηθευτές θα πρέπει να συνεισφέρουν επιτυχώς σε έξυπνες αλυσίδες εξειδίκευσης.

| 4.20 | Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην κατάσταση ορισμένων χωρών της Κεντρικής Ευρώπης, που θεωρείται ευάλωτη λόγω της εκτεθειμένης γεωγραφικής τους θέσης. Αναγνωρίζοντας τόσο την ανάγκη να αισθάνονται καλά προστατευμένοι οι πολίτες των χωρών αυτών όσο και τη σκοπιμότητα της πλήρους αξιοποίησης των ειδικών τεχνικών γνώσεων που διαθέτουν στον τομέα της άμυνας, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη κατάλληλης ενσωμάτωσης των γνώσεων και των δεξιοτήτων που υπάρχουν στις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης στα τρέχοντα και στα μελλοντικά αμυντικά έργα. |
| --- | --- |

4.20

Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην κατάσταση ορισμένων χωρών της Κεντρικής Ευρώπης, που θεωρείται ευάλωτη λόγω της εκτεθειμένης γεωγραφικής τους θέσης. Αναγνωρίζοντας τόσο την ανάγκη να αισθάνονται καλά προστατευμένοι οι πολίτες των χωρών αυτών όσο και τη σκοπιμότητα της πλήρους αξιοποίησης των ειδικών τεχνικών γνώσεων που διαθέτουν στον τομέα της άμυνας, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη κατάλληλης ενσωμάτωσης των γνώσεων και των δεξιοτήτων που υπάρχουν στις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης στα τρέχοντα και στα μελλοντικά αμυντικά έργα.

| 4.21 | Μια ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή αγορά για προϊόντα άμυνας θα δημιουργούσε σταθερότερη εσωτερική αγορά. Πέραν της συγκέντρωσης των υφιστάμενων εθνικών αγορών, μια ευρωπαϊκή αγορά θα ενθάρρυνε την εναρμόνιση ή, μάλλον, την τυποποίηση των απαιτήσεων και των κανόνων προμηθειών μεταξύ των διάφορων κρατών μελών. Ένας μεγαλύτερος βαθμός εναρμόνισης ή τυποποίησης θα βελτίωνε επίσης τις οικονομικές και δημοσιονομικές συνθήκες που θα ενίσχυαν την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών εταιρειών σε μια παγκόσμια αγορά. |
| --- | --- |

4.21

Μια ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή αγορά για προϊόντα άμυνας θα δημιουργούσε σταθερότερη εσωτερική αγορά. Πέραν της συγκέντρωσης των υφιστάμενων εθνικών αγορών, μια ευρωπαϊκή αγορά θα ενθάρρυνε την εναρμόνιση ή, μάλλον, την τυποποίηση των απαιτήσεων και των κανόνων προμηθειών μεταξύ των διάφορων κρατών μελών. Ένας μεγαλύτερος βαθμός εναρμόνισης ή τυποποίησης θα βελτίωνε επίσης τις οικονομικές και δημοσιονομικές συνθήκες που θα ενίσχυαν την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών εταιρειών σε μια παγκόσμια αγορά.

| 4.22 | Η ευρωπαϊκή αγορά στον τομέα της άμυνας θα διέθετε μια κρίσιμη μάζα. Με αυτό το υπόβαθρο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τις επιβλαβείς συνέπειες όταν τα κράτη μέλη συνεχίζουν να αγοράζουν «ετοιμοπαράδοτα» από το εξωτερικό, ιδιαίτερα από τις ΗΠΑ. Πρώτον, υπονομεύονται τα οφέλη μιας ευρωπαϊκής αγοράς για τη βιομηχανία, ως εκ τούτου οι τιμές γι’ αυτά τα προϊόντα άμυνας θα αυξάνονταν για τους ευρωπαίους πελάτες τους αν η βιομηχανία δεν μπορούσε να πωλήσει σε αγορές τρίτων χωρών όπου ο (κρατικός) ανταγωνισμός σίγουρα θα γίνεται ολοένα εντονότερος. Δεύτερον, οι ευρωπαϊκές χώρες που αγοράζουν «ετοιμοπαράδοτα» από τις ΗΠΑ πληρώνουν για τις αμερικανικές τεχνολογικές δαπάνες που συμπεριλαμβάνονται στην τιμή αυτών των προϊόντων. |
| --- | --- |

4.22

Η ευρωπαϊκή αγορά στον τομέα της άμυνας θα διέθετε μια κρίσιμη μάζα. Με αυτό το υπόβαθρο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τις επιβλαβείς συνέπειες όταν τα κράτη μέλη συνεχίζουν να αγοράζουν «ετοιμοπαράδοτα» από το εξωτερικό, ιδιαίτερα από τις ΗΠΑ. Πρώτον, υπονομεύονται τα οφέλη μιας ευρωπαϊκής αγοράς για τη βιομηχανία, ως εκ τούτου οι τιμές γι’ αυτά τα προϊόντα άμυνας θα αυξάνονταν για τους ευρωπαίους πελάτες τους αν η βιομηχανία δεν μπορούσε να πωλήσει σε αγορές τρίτων χωρών όπου ο (κρατικός) ανταγωνισμός σίγουρα θα γίνεται ολοένα εντονότερος. Δεύτερον, οι ευρωπαϊκές χώρες που αγοράζουν «ετοιμοπαράδοτα» από τις ΗΠΑ πληρώνουν για τις αμερικανικές τεχνολογικές δαπάνες που συμπεριλαμβάνονται στην τιμή αυτών των προϊόντων.

| 4.23 | Δεδομένων των οικονομικών και διεθνών πολιτικών προοπτικών, είναι απαραίτητο να διεξαχθεί θεμελιώδης ευρωπαϊκός διάλογος με επιχειρησιακά συμπεράσματα. Αν δεν είναι όλα τα κράτη μέλη πρόθυμα να συμμετάσχουν σε ένα κοινό πλαίσιο, θα πρέπει να υπερισχύσει η αρχή της «ενισχυμένης συνεργασίας». Περισσότερη ολοκλήρωση και μια θετική στάση για την αγορά ευρωπαϊκών προϊόντων θα αποδειχθεί ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορούν να προσεγγιστούν μεγέθη αγοράς συγκρίσιμα με εκείνα των ΗΠΑ. Χωρίς την ύπαρξη αποτελεσματικής εγχώριας αγοράς, μπορεί να υπάρχουν σοβαρές αμφιβολίες για το αν θα έχει ελπίδες η ευρωπαϊκή βιομηχανία να είναι ανταγωνιστική σε παγκόσμια κλίμακα. |
| --- | --- |

4.23

Δεδομένων των οικονομικών και διεθνών πολιτικών προοπτικών, είναι απαραίτητο να διεξαχθεί θεμελιώδης ευρωπαϊκός διάλογος με επιχειρησιακά συμπεράσματα. Αν δεν είναι όλα τα κράτη μέλη πρόθυμα να συμμετάσχουν σε ένα κοινό πλαίσιο, θα πρέπει να υπερισχύσει η αρχή της «ενισχυμένης συνεργασίας». Περισσότερη ολοκλήρωση και μια θετική στάση για την αγορά ευρωπαϊκών προϊόντων θα αποδειχθεί ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορούν να προσεγγιστούν μεγέθη αγοράς συγκρίσιμα με εκείνα των ΗΠΑ. Χωρίς την ύπαρξη αποτελεσματικής εγχώριας αγοράς, μπορεί να υπάρχουν σοβαρές αμφιβολίες για το αν θα έχει ελπίδες η ευρωπαϊκή βιομηχανία να είναι ανταγωνιστική σε παγκόσμια κλίμακα.

5.   Ορισμένα ειδικά ζητήματα

| 5.1 | Το τοπίο του βιομηχανικού τομέα μεταξύ των διαφόρων κλάδων των ενόπλων δυνάμεων —στρατός ξηράς, ναυτικό, αεροπορία— διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα. Σε σειρά τομέων καμία χώρα δεν μπορεί να θεωρηθεί πλέον ικανή να αναπτύξει μόνη της νέες γενιές εξοπλισμών. |
| --- | --- |

5.1

Το τοπίο του βιομηχανικού τομέα μεταξύ των διαφόρων κλάδων των ενόπλων δυνάμεων —στρατός ξηράς, ναυτικό, αεροπορία— διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα. Σε σειρά τομέων καμία χώρα δεν μπορεί να θεωρηθεί πλέον ικανή να αναπτύξει μόνη της νέες γενιές εξοπλισμών.

| 5.2 | Στον τομέα ξηράς μόνο ένας περιορισμένος αριθμός μεγάλων εταιρειών ολοκλήρωσης συστημάτων είναι ικανές να αναπτύξουν και να παραγάγουν άρματα μάχης και ελαφρά στρατιωτικά οχήματα. Οι κύριοι ευρωπαίοι παραγωγοί είναι η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Υπάρχει ένα μεγάλο φάσμα κατασκευαστών υποσυστημάτων και προμηθευτών του τριτογενούς τομέα με υπο-εκπροσώπηση από την κεντρική Ευρώπη. |
| --- | --- |

5.2

Στον τομέα ξηράς μόνο ένας περιορισμένος αριθμός μεγάλων εταιρειών ολοκλήρωσης συστημάτων είναι ικανές να αναπτύξουν και να παραγάγουν άρματα μάχης και ελαφρά στρατιωτικά οχήματα. Οι κύριοι ευρωπαίοι παραγωγοί είναι η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Υπάρχει ένα μεγάλο φάσμα κατασκευαστών υποσυστημάτων και προμηθευτών του τριτογενούς τομέα με υπο-εκπροσώπηση από την κεντρική Ευρώπη.

| 5.3 | Πολλές χώρες αναπτύσσουν τη «δική» τους ναυπηγική βιομηχανία και κατασκευάζουν πολεμικά σκάφη με μεγάλη ποικιλία μεγέθους και πολυπλοκότητας από χώρα σε χώρα. Τα έθνη της Επιστολής Προθέσεων και οι Κάτω Χώρες κατέχουν ηγετικό ρόλο, μεταξύ άλλων στον σχεδιασμό της αρχικής ιδέας και στις σύνθετες εγκαταστάσεις ναυτικής έρευνας που διαφέρουν σημαντικά σε σχέση με τη ναυπήγηση μη πολεμικών πλοίων. Εδώ πάλι υπάρχει ένα ευρύ φάσμα κατασκευαστών υποσυστημάτων και προμηθευτών του τριτογενούς τομέα. |
| --- | --- |

5.3

Πολλές χώρες αναπτύσσουν τη «δική» τους ναυπηγική βιομηχανία και κατασκευάζουν πολεμικά σκάφη με μεγάλη ποικιλία μεγέθους και πολυπλοκότητας από χώρα σε χώρα. Τα έθνη της Επιστολής Προθέσεων και οι Κάτω Χώρες κατέχουν ηγετικό ρόλο, μεταξύ άλλων στον σχεδιασμό της αρχικής ιδέας και στις σύνθετες εγκαταστάσεις ναυτικής έρευνας που διαφέρουν σημαντικά σε σχέση με τη ναυπήγηση μη πολεμικών πλοίων. Εδώ πάλι υπάρχει ένα ευρύ φάσμα κατασκευαστών υποσυστημάτων και προμηθευτών του τριτογενούς τομέα.

| 5.4 | Στρατιωτικά αεροσκάφη αναπτύσσονται και παράγονται σε λίγες μόνο χώρες. Η βιομηχανία έχει συγκεντρωθεί σε ένα μικρό αριθμό πολυεθνικών κυρίως εταιρειών, οι οποίες δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκή και ευρύτερη κλίμακα. Η βιομηχανία έχει συγκεντρωθεί κυρίως στις EADS, BEA-Systems, Dassault και Saab-Aircraft. Η προηγμένη έρευνα αεροδυναμικής περιορίζεται σε λίγες χώρες. |
| --- | --- |

5.4

Στρατιωτικά αεροσκάφη αναπτύσσονται και παράγονται σε λίγες μόνο χώρες. Η βιομηχανία έχει συγκεντρωθεί σε ένα μικρό αριθμό πολυεθνικών κυρίως εταιρειών, οι οποίες δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκή και ευρύτερη κλίμακα. Η βιομηχανία έχει συγκεντρωθεί κυρίως στις EADS, BEA-Systems, Dassault και Saab-Aircraft. Η προηγμένη έρευνα αεροδυναμικής περιορίζεται σε λίγες χώρες.

| 5.5 | Ο τομέας της ηλεκτρονικής, συμπεριλαμβανομένων του κλάδου χειρισμού, επικοινωνίας και ελέγχου αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για την άμυνα με σημαντικούς βιομηχανικούς παράγοντες, όπως οι Thales, BEA Systems και Finmecannica. Για τους μεγαλύτερους ευρωπαϊκούς βιομηχανικούς ομίλους ηλεκτρονικής, όπως η Philips και η Siemens, η άμυνα είναι λιγότερο σημαντική. Γι’ αυτές ο όγκος παραγωγής για οικονομικά αποδοτική, μαζική παραγωγή συγκεκριμένων ηλεκτρονικών εξαρτημάτων, όπως τα ολοκληρωμένα κυκλώματα για την άμυνα, είναι ούτως ή άλλως πολύ μικρός. Ωστόσο, η δέσμευση αυτών των μεγάλων βιομηχανικών ομίλων υπογραμμίζει τη σημασία της διπλής χρήσης στον συγκεκριμένο τομέα. |
| --- | --- |

5.5

Ο τομέας της ηλεκτρονικής, συμπεριλαμβανομένων του κλάδου χειρισμού, επικοινωνίας και ελέγχου αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για την άμυνα με σημαντικούς βιομηχανικούς παράγοντες, όπως οι Thales, BEA Systems και Finmecannica. Για τους μεγαλύτερους ευρωπαϊκούς βιομηχανικούς ομίλους ηλεκτρονικής, όπως η Philips και η Siemens, η άμυνα είναι λιγότερο σημαντική. Γι’ αυτές ο όγκος παραγωγής για οικονομικά αποδοτική, μαζική παραγωγή συγκεκριμένων ηλεκτρονικών εξαρτημάτων, όπως τα ολοκληρωμένα κυκλώματα για την άμυνα, είναι ούτως ή άλλως πολύ μικρός. Ωστόσο, η δέσμευση αυτών των μεγάλων βιομηχανικών ομίλων υπογραμμίζει τη σημασία της διπλής χρήσης στον συγκεκριμένο τομέα.

| 5.6 | Όσον αφορά τα πυρομαχικά και τα εκρηκτικά, ο αριθμός των βιομηχανιών μειώνεται σταδιακά τις τελευταίες δεκαετίες, μεταξύ άλλων λόγω περιβαλλοντικών περιορισμών. Η ασφάλεια των πολιτών αναγκάζει αυτές τις βιομηχανίες είτε να μεταφέρουν τα παλαιότερα εργοστάσια παραγωγής τους είτε απλώς να τα κλείσουν. |
| --- | --- |

5.6

Όσον αφορά τα πυρομαχικά και τα εκρηκτικά, ο αριθμός των βιομηχανιών μειώνεται σταδιακά τις τελευταίες δεκαετίες, μεταξύ άλλων λόγω περιβαλλοντικών περιορισμών. Η ασφάλεια των πολιτών αναγκάζει αυτές τις βιομηχανίες είτε να μεταφέρουν τα παλαιότερα εργοστάσια παραγωγής τους είτε απλώς να τα κλείσουν.

| 5.7 | Η πρόσβαση σε κρίσιμες τεχνολογίες είναι ζωτικής σημασίας και πρέπει να υποστηρίζεται στο πλαίσιο μιας Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ). Το ίδιο ισχύει και για ορισμένα υλικά όπως τα ανθρακονήματα ή υλικά για ηλεκτρονικά εξαρτήματα. |
| --- | --- |

5.7

Η πρόσβαση σε κρίσιμες τεχνολογίες είναι ζωτικής σημασίας και πρέπει να υποστηρίζεται στο πλαίσιο μιας Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ). Το ίδιο ισχύει και για ορισμένα υλικά όπως τα ανθρακονήματα ή υλικά για ηλεκτρονικά εξαρτήματα.

| 5.8 | Η δέσμη μέτρων για την άμυνα του 2007, που εγκρίθηκε το 2009, μπορεί να παράσχει σημαντική υποστήριξη. Τα κράτη μέλη έπρεπε να είχαν μεταφέρει τις οδηγίες στο εθνικό τους δίκαιο το καλοκαίρι του 2011. Είναι πολύ νωρίς ακόμα για να είναι κανείς θετικός ή σκεπτικός σχετικά με τις επιπτώσεις τους για τη δημιουργία μιας εσωτερικής αγοράς. Η διαδικασία δεν έχει οριστικοποιηθεί ακόμα και η εφαρμογή του στόχου της ενδοκοινοτικής μεταφοράς αμυντικών προϊόντων καθώς και αντιλήψεων, όπως τα ουσιώδη συμφέροντα εθνικής ασφάλειας, απομένει να αποδειχθεί. |
| --- | --- |

5.8

Η δέσμη μέτρων για την άμυνα του 2007, που εγκρίθηκε το 2009, μπορεί να παράσχει σημαντική υποστήριξη. Τα κράτη μέλη έπρεπε να είχαν μεταφέρει τις οδηγίες στο εθνικό τους δίκαιο το καλοκαίρι του 2011. Είναι πολύ νωρίς ακόμα για να είναι κανείς θετικός ή σκεπτικός σχετικά με τις επιπτώσεις τους για τη δημιουργία μιας εσωτερικής αγοράς. Η διαδικασία δεν έχει οριστικοποιηθεί ακόμα και η εφαρμογή του στόχου της ενδοκοινοτικής μεταφοράς αμυντικών προϊόντων καθώς και αντιλήψεων, όπως τα ουσιώδη συμφέροντα εθνικής ασφάλειας, απομένει να αποδειχθεί.

| 5.9 | Το άρθρο 346 της ΣΛΕΕ παρέχει εξαίρεση από τους κανόνες συμβάσεων της ΕΕ για την προστασία ουσιωδών συμφερόντων ασφάλειας του κράτους μέλους. Αυτή η γενική διατύπωση ενδέχεται να εμποδίσει τις εξελίξεις της αγοράς, ιδίως σε επιθυμητές αλυσίδες εφοδιασμού. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ πιο συγκεκριμένης ερμηνείας του Άρθρου 346 που θα δημιουργεί επαρκείς ευκαιρίες για ευρωπαϊκές λύσεις και βέλτιστες ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού, θα καλλιεργεί την ασφάλεια εφοδιασμού, τις υφιστάμενες εξειδικεύσεις των κρατών μελών και τη σχέση αξίας/κόστους. |
| --- | --- |

5.9

Το άρθρο 346 της ΣΛΕΕ παρέχει εξαίρεση από τους κανόνες συμβάσεων της ΕΕ για την προστασία ουσιωδών συμφερόντων ασφάλειας του κράτους μέλους. Αυτή η γενική διατύπωση ενδέχεται να εμποδίσει τις εξελίξεις της αγοράς, ιδίως σε επιθυμητές αλυσίδες εφοδιασμού. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ πιο συγκεκριμένης ερμηνείας του Άρθρου 346 που θα δημιουργεί επαρκείς ευκαιρίες για ευρωπαϊκές λύσεις και βέλτιστες ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού, θα καλλιεργεί την ασφάλεια εφοδιασμού, τις υφιστάμενες εξειδικεύσεις των κρατών μελών και τη σχέση αξίας/κόστους.

| 5.10 | Η εθνική ασφάλεια πληροφοριών παρουσιάζει παρόμοια προβλήματα με εκείνα που αναφέρονται στην παράγραφο 5.9 και πρέπει επίσης να επανεξεταστεί. Επίσης αποτελεί ένα σημαντικό και ευαίσθητο ζήτημα για τη συμμετοχή των ευρωπαϊκών βιομηχανιών σε έργα στον τομέα της άμυνας στις ΗΠΑ. |
| --- | --- |

5.10

Η εθνική ασφάλεια πληροφοριών παρουσιάζει παρόμοια προβλήματα με εκείνα που αναφέρονται στην παράγραφο 5.9 και πρέπει επίσης να επανεξεταστεί. Επίσης αποτελεί ένα σημαντικό και ευαίσθητο ζήτημα για τη συμμετοχή των ευρωπαϊκών βιομηχανιών σε έργα στον τομέα της άμυνας στις ΗΠΑ.

| 5.11 | Η «ανταλλαγή και συγκέντρωση», συμπεριλαμβανομένων κοινών προγραμμάτων κατάρτισης, θα πρέπει να αποτελεί ένα πρόγραμμα με προσανατολισμό στο μέλλον. Μια βασική προϋπόθεση είναι τα λόγια να αντικατασταθούν από συγκεκριμένο σχεδιασμό και μια στοχευμένη προσέγγιση με σαφώς καθορισμένα βήματα. Ωστόσο, όσο δεν υπάρχει συμφωνία για τα δόγματα άμυνας, θα είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί «ανταλλαγή και συγκέντρωση» με εφικτό τρόπο. |
| --- | --- |

5.11

Η «ανταλλαγή και συγκέντρωση», συμπεριλαμβανομένων κοινών προγραμμάτων κατάρτισης, θα πρέπει να αποτελεί ένα πρόγραμμα με προσανατολισμό στο μέλλον. Μια βασική προϋπόθεση είναι τα λόγια να αντικατασταθούν από συγκεκριμένο σχεδιασμό και μια στοχευμένη προσέγγιση με σαφώς καθορισμένα βήματα. Ωστόσο, όσο δεν υπάρχει συμφωνία για τα δόγματα άμυνας, θα είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί «ανταλλαγή και συγκέντρωση» με εφικτό τρόπο.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Βλ. «Towards a Stronger Europe» (Προς μια πιο ισχυρή Ευρώπη), έκθεση ανεξάρτητης ομάδας μελέτης που συγκροτήθηκε από υπουργούς άμυνας κρατών της Ανεξάρτητης Ομάδας Ευρωπαϊκού Προγράμματος (IEPG) για την υποβολή προτάσεων με σκοπό τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας αμυντικού εξοπλισμού της Ευρώπης.

1

(2)  Η Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας ως αναπόσπαστο τμήμα της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας, Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), άρθρ. 42 και ακόλουθα, ΕΕ C 115, 09/05/2008.

2

(3)  Οδηγίες 2009/43/ΕΚ (OJ L 146, 10/06/2009) και 2009/81/ΕΚ (OJ L 216, 20/08/2009). Η δέσμη για την άμυνα εγκρίθηκε από το ΕΚ και το Συμβούλιο το 2009. Έπρεπε να είχε μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών το καλοκαίρι του 2011. Η Δέσμη για την άμυνα περιείχε επίσης την ανακοίνωση "Στρατηγική για πιο ισχυρή και ανταγωνιστική ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία", COM (2007) 764, 05/12/2007.

3

(4)  Τα ευρωπαϊκά ταμεία θα πρέπει να συμμετέχουν στη διαδικασία: το επερχόμενο ΠΠ8, το ΕΤΠΑ, το ταμείο συνοχής, το ΕΚΤ.

4

(5)  Ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης, Νοέμβριος 2011.

5

(6)  Ψήφισμα του ΕΚ της 14ης Δεκεμβρίου 2011 για τις επιπτώσεις της χρηματοπιστωτικής κρίσης τομέα στον αμυντικό τομέα των κρατών μελών της ΕΕ (2011/2177(INI)).

6

(7)  Βλ. άρθρο 45, παρ. 1 και άρθρο. 42, παρ. 3 ΣΕΕ, ΕΕ C 115, 09/05/2008.

7

(8)  Βλ. A comprehensive analysis of emerging competences and skill needs for optimal preparation and management of change in the EU defence industry (Ολοκληρωμένη ανάλυση των αναδυόμενων ειδικοτήτων και των αναγκών σε δεξιότητες για τη βέλτιστη προετοιμασία και διαχείριση της αλλαγής στην αμυντική βιομηχανία της ΕΕ), Τελική έκθεση, Μάιος 2009, έκθεση της Eurostrategies για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

8

A comprehensive analysis of emerging competences and skill needs for optimal preparation and management of change in the EU defence industry

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/24 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/24

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Γυναικεία επιχειρηματικότητα — συγκεκριμένες πολιτικές για την ενίσχυση της ανάπτυξης και της απασχόλησης στην ΕΕ» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

2012/C 299/05

Εισηγήτρια: η κ. Madi SHARMA

Στις 19 Ιανουαρίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα:

«Γυναικεία επιχειρηματικότητα - συγκεκριμένες πολιτικές για την ενίσχυση της ανάπτυξης και της απασχόλησης στην ΕΕ».

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 28 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 121 ψήφους υπέρ, 7 κατά και 4 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις για την προώθηση της γυναικείας επιχειρηματικότητας στην Ευρώπη

1.1   Με την παρούσα γνωμοδότηση υποβάλλονται τέσσερις συγκεκριμένες προτάσεις για τις πολιτικές παρεμβάσεις υπέρ της προώθησης και της ανάπτυξης της γυναικείας επιχειρηματικότητας, με απώτερο σκοπό να ενισχυθεί η βιώσιμη ανάπτυξη στην Ευρώπη. Η γνωμοδότηση επικεντρώνεται αποκλειστικά στη γυναικεία επιχειρηματικότητα και δεν ασχολείται με την ευρύτερη διάσταση της γυναικείας συμμετοχής στην αγορά εργασίας ή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

1.2   Οι πολιτικές συστάσεις δεν είναι ουδέτερες από άποψη κόστους, αλλά οι περιορισμένες επενδύσεις που απαιτούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα υπερκαλυφθούν από την απόδοση του πρόσθετου οικονομικού οφέλους που θα προκύψει από την αύξηση των επιχειρήσεων γυναικείας ιδιοκτησίας στην οικονομία και από τις θέσεις απασχόλησης που θα δημιουργήσουν. Επίσης, τα κονδύλια αντί να διοχετεύονται σε έργα χαμηλού αντικτύπου θα μπορούσαν να εξυπηρετούν καλύτερα τους στόχους.

1.3   Επιπλέον, οι πολιτικές συστάσεις δεν απαιτούν νέες δομές και μπορούν να ενσωματωθούν σε υφιστάμενα υπουργεία αρμόδια για την οικονομική ανάπτυξη, αλλά δεν πρέπει να ενταχθούν σε υπουργεία αρμόδια για θέματα ισότητας των φύλων, δεδομένου ότι η γυναικεία επιχειρηματικότητα αποτελεί «οικονομικό» ζήτημα.

1.4   Οι συστάσεις αυτές μπορούν να υποστηριχθούν με στοιχεία σχετικά με την απόδοση που είχαν τέτοιες επενδύσεις σε παρόμοιες δράσεις στις ΗΠΑ και οδήγησαν στον διπλασιασμό του αριθμού των γυναικών επιχειρηματιών, στην αύξηση των θέσεων απασχόλησης που δημιουργήθηκαν και στην οικονομική συμβολή στην κοινωνία. Η υποχρεωτική συλλογή δεδομένων και η πολιτική για τις δημόσιες συμβάσεις είχαν τον μεγαλύτερο αντίκτυπο (1).

1.5   Σύσταση ευρωπαϊκής υπηρεσίας «Women's Business Ownership» (Επιχειρήσεις Γυναικείας Ιδιοκτησίας) στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στα αρμόδια υπουργεία στα κράτη μέλη (κατά προτίμηση όχι σε υπουργεία αρμόδια για θέματα ισότητας των φύλων, ώστε να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ οικονομικών δραστηριοτήτων και αρμοδιοτήτων ισότητας των φύλων), χωρίς ανάγκη για νέες δομές.

1.6   Σύσταση θέσης διευθυντή, απεσταλμένου ή εκπροσώπου υψηλού επιπέδου, αρμόδιου για θέματα γυναικείας επιχειρηματικότητας τόσο στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και στα αρμόδια υπουργεία των κρατών μελών, με διυπουργικό ρόλο και αντικείμενο την ευαισθητοποίηση σχετικά με τα οικονομικά οφέλη που προκύπτουν από την ενθάρρυνση περισσότερων γυναικών να ξεκινήσουν και να αναπτύξουν τις επιχειρήσεις τους.

1.7   Συλλογή δεδομένων και ετήσια επικαιροποίηση της πολιτικής και της έρευνας σχετικά με την γυναικεία επιχειρηματικότητα στις ευρωπαϊκές περιφέρειες, αύξηση της πρόσβασης στα δεδομένα ανά φύλο στις κρατικές υπηρεσίες και οργανισμούς.

1.8   Εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας σε θέματα ισότητας των φύλων. Συγκεκριμένα, πρέπει να διασφαλίζεται ότι η κατανομή των πόρων και της χρηματοδότησης αναλύεται ανά φύλο με σκοπό την επίτευξη διαφάνειας, λογοδοσίας και της δέουσας επιμέλειας όσον αφορά την απόδειξη της ουσιαστικής τήρησης της ισότητας των φύλων.

1.9   Προκειμένου να δημιουργηθεί ευνοϊκό περιβάλλον για τις γυναίκες επιχειρηματίες, πρέπει να ληφθούν υπόψη τα εξής:

| — | συμπερίληψη των ανδρών στη συζήτηση και στην επικοινωνία, |
| --- | --- |

—

συμπερίληψη των ανδρών στη συζήτηση και στην επικοινωνία,

| — | εξάλειψη των στερεοτύπων των φύλων, ιδίως στον τομέα της εκπαίδευσης και της σταδιοδρομίας, |
| --- | --- |

—

εξάλειψη των στερεοτύπων των φύλων, ιδίως στον τομέα της εκπαίδευσης και της σταδιοδρομίας,

| — | προώθηση πανεπιστημιακών σπουδών που οδηγούν σε νέες επιχειρηματικές πρωτοβουλίες των γυναικών, |
| --- | --- |

—

προώθηση πανεπιστημιακών σπουδών που οδηγούν σε νέες επιχειρηματικές πρωτοβουλίες των γυναικών,

| — | διασφάλιση της δίκαιης και ισότιμης πρόσβασης στη χρηματοδότηση και τους πόρους, |
| --- | --- |

—

διασφάλιση της δίκαιης και ισότιμης πρόσβασης στη χρηματοδότηση και τους πόρους,

| — | βελτίωση της κοινωνικής προστασίας για τους αυτοαπασχολούμενους. |
| --- | --- |

—

βελτίωση της κοινωνικής προστασίας για τους αυτοαπασχολούμενους.

2.   Πλαίσιο

2.1   Η οικονομική ανάπτυξη της ΕΕ και οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ)

2.1.1   Το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με τίτλο «Γυναίκες στις ιθύνουσες θέσεις μικρομεσαίων επιχειρήσεων» (2) αναγνωρίζει «ότι υπάρχουν αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών σε ό,τι αφορά τον αριθμό των γυναικών επιχειρηματιών και ότι λιγότερες γυναίκες παρά άνδρες θεωρούν την επιχειρηματικότητα βιώσιμη επιλογή σταδιοδρομίας, καθώς και ότι, παρά την ανοδική τάση στην τελευταία δεκαετία όσον αφορά τον αριθμό των γυναικών που διοικούν ΜΜΕ, στην Ευρωπαϊκή Ένωση μόνο μία γυναίκα στις δέκα είναι επιχειρηματίας, έναντι ενός ανδρός στους τέσσερις, ότι οι γυναίκες αποτελούν περίπου το 60 % του συνόλου των αποφοίτων πανεπιστημίου, αλλά υποεκπροσωπούνται στην πλήρη απασχόληση στην αγορά εργασίας, ιδιαίτερα στον επιχειρηματικό τομέα, ότι είναι καθοριστικό να ενθαρρυνθούν και να ενδυναμωθούν οι γυναίκες ώστε να αναλαμβάνουν επιχειρηματικά εγχειρήματα, προκειμένου να μειωθούν οι υπάρχουσες ανισότητες σε επίπεδο φύλου».

2.1.2   Εν μέσω χρηματοπιστωτικής κρίσης στην Ευρώπη, η λιτότητα έχει αναδειχθεί σε λέξη-κλειδί για την εξεύρεση διεξόδου από την κρίση. Μόλις πρόσφατα στα επιχειρήματα υπέρ της λιτότητας προστέθηκαν και τα επιχειρήματα υπέρ των επενδύσεων. Οι πολιτικές για την προώθηση της ανάπτυξης πρέπει να αποτελούν το ζητούμενο.

2.1.3   Σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον παγκοσμίως, με χαρακτηριστικά την αβεβαιότητα, τις συνεχείς μεταβολές και τον αυξημένο παγκόσμιο ανταγωνισμό, η αναγνώριση του ρόλου των επιχειρηματιών στην διοχέτευση επενδύσεων για την οικονομική ανάκαμψη αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία για τη διασφάλιση μιας ανταγωνιστικής και δυναμικής ευρωπαϊκής οικονομίας. Με την αναγνώριση του ρόλου των ΜΜΕ στην κοινωνία μας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναδεικνύει πλέον σε πρωταρχικό στόχο την αξιοποίηση του δυναμικού τους.

2.1.4   Οι επιχειρηματίες αναγνωρίζονται πλέον ευρέως ως δημιουργοί ευκαιριών απασχόλησης και βασικοί συντελεστές της ευημερίας των τοπικών και περιφερειακών κοινοτήτων (3). Η ΕΕ, μέσω της στρατηγικής της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση, της Small Business Act, της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και του νέου προγράμματος για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις ΜΜΕ (COSME) (4), έχει θέσει πλέον τις ανάγκες των ΜΜΕ στο επίκεντρο των δραστηριοτήτων της επιτυγχάνοντας θετικά αποτελέσματα.

2.1.5   Τα εθνικά και τα τοπικά περιβάλλοντα στην ΕΕ, εντός των οποίων δραστηριοποιούνται οι ΜΜΕ, διαφέρουν πολύ μεταξύ τους και, συνεπώς, διαφέρει και η φύση των ίδιων των ΜΜΕ. Επομένως, οι πολιτικές για την αντιμετώπιση των αναγκών των ΜΜΕ πρέπει να αναγνωρίζουν πλήρως αυτή την ποικιλομορφία και να σέβονται απόλυτα την αρχή της επικουρικότητας (Προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις - Μια «Small Business Act» για την Ευρώπη).

2.1.6   Στην πρόσφατη γνωμοδότησή της σχετικά με την ανακοίνωση «Μικρή επιχείρηση, μεγάλος κόσμος — μια νέα εταιρική σχέση που θα βοηθήσει τις ΜΜΕ να εκμεταλλευτούν τις ευκαιρίες της παγκοσμιοποίησης» (5), η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει την ισότητα των φύλων στις επιχειρήσεις αλλά δεν διατυπώνει καμία ειδική σύσταση για τη στήριξη των ΜΜΕ γυναικείας ιδιοκτησίας που επιδιώκουν να επεκταθούν στο εξωτερικό.

2.1.7   Η Ευρώπη δεν διαθέτει καμία υποδομή που να στηρίζει ειδικά τη γυναικεία επιχειρηματικότητα. Καμία από τις ανωτέρω πολιτικές, μεταγενέστερες παρεμβάσεις ή διατάξεις δεν έχει αναγνωρίσει πλήρως τη διάσταση του φύλου σε σχέση με την ιδιοκτησία των επιχειρήσεων, ούτε έχει προσδιορίσει τις ευκαιρίες ανάπτυξης και την ποικιλομορφία στον κλάδο των επιχειρήσεων (κατ’ οίκον επιχειρηματικότητα, πολύ μικρές και οικογενειακές επιχειρήσεις).

2.2   Η υφιστάμενη πολιτική για τις επιχειρήσεις γυναικείας ιδιοκτησίας

2.2.1   Οι επιχειρήσεις γυναικείας ιδιοκτησίας είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία της ευρωπαϊκής οικονομίας. Εδώ και περισσότερο από μια δεκαετία, οι κυβερνήσεις και διάφοροι δημόσιοι, ιδιωτικοί και πανεπιστημιακοί φορείς αναγνωρίζουν τη σημασία της στήριξης της γυναικείας επιχειρηματικότητας τόσο από πολιτική και από πρακτική άποψη. Τούτο έχει αυξήσει την ευαισθητοποίηση έναντι της συνεισφοράς των επιχειρήσεων αυτών στην οικονομία.

2.2.2   Επί του παρόντος, η Επιτροπή συνεργάζεται με τα κράτη μέλη προκειμένου να εξευρεθούν τρόποι για να ξεπεραστούν οι παράγοντες που αποθαρρύνουν την γυναικεία επιχειρηματικότητα και κατέληξαν σε μια σειρά από πρωτοβουλίες, συμπεριλαμβανομένων των ακόλουθων:

| — | Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Καθοδήγησης για Γυναίκες Επιχειρηματίες εγκαινιάστηκε κατά τη διάρκεια της Πολωνικής Προεδρίας στις 15 Νοεμβρίου 2011. Το Δίκτυο αποτελεί μία από τις δράσεις που προτείνονται στην αναθεώρηση της Small Business Act 2011 και ενισχύει και συμπληρώνει τις δράσεις για την προώθηση, στήριξη και ενθάρρυνση της γυναικείας επιχειρηματικότητας. |
| --- | --- |

—

Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Καθοδήγησης για Γυναίκες Επιχειρηματίες εγκαινιάστηκε κατά τη διάρκεια της Πολωνικής Προεδρίας στις 15 Νοεμβρίου 2011. Το Δίκτυο αποτελεί μία από τις δράσεις που προτείνονται στην αναθεώρηση της Small Business Act 2011 και ενισχύει και συμπληρώνει τις δράσεις για την προώθηση, στήριξη και ενθάρρυνση της γυναικείας επιχειρηματικότητας.

| — | Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ιθυνόντων για την Προώθηση της Γυναικείας Επιχειρηματικότητας (WES). |
| --- | --- |

—

Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ιθυνόντων για την Προώθηση της Γυναικείας Επιχειρηματικότητας (WES).

| — | Η διαδικτυακή πύλη για την γυναικεία επιχειρηματικότητα (6). |
| --- | --- |

—

Η διαδικτυακή πύλη για την γυναικεία επιχειρηματικότητα (6).

3.   Το οικονομικό δυναμικό

3.1   Παρά την ενθαρρυντική πρόοδο, η ΕΕ χρειάζεται να λάβει περαιτέρω σημαντικά μέτρα για να απελευθερωθεί το πλήρες δυναμικό των επιχειρήσεων και ιδίως των ΜΜΕ γυναικείας ιδιοκτησίας. Οι γυναίκες είναι πολύ συχνά αόρατες στον χώρο των επιχειρήσεων, στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, στις οργανώσεις εκπροσώπησης των επιχειρήσεων και στον επηρεασμό της πολιτικής.

3.2   Υπάρχει ένα συνεχιζόμενο χάσμα μεταξύ των φύλων όσον αφορά την επιχειρηματικότητα, με αποτέλεσμα να υπάρχουν λιγότερες γυναίκες επιχειρηματίες. Σήμερα οι γυναίκες επιχειρηματίες στην Ευρώπη αποτελούν μόνο το 30 % του συνόλου των επιχειρηματιών. Τούτο αυξάνει το αναξιοποίητο δυναμικό για την οικονομική ανάπτυξη.

3.3   Το 2012, ο ρόλος των επιχειρήσεων γυναικείας ιδιοκτησίας είναι πιο σημαντικός από ποτέ. Υπάρχουν επιχειρήσεις γυναικείας ιδιοκτησίας που δραστηριοποιούνται σε όλη την Ευρώπη, σε γειτονικές περιοχές όπως η Euromed (7), και σε κάθε τομέα. Ο ρόλος τους στην ανάπτυξη της οικονομίας και στη δημιουργία και τη διατήρηση νέων θέσεων εργασίας είναι καίριος για την ανάκαμψη και την ανάπτυξη.

3.4   Το πιο ανησυχητικό είναι ότι σε μια εποχή όπου η δημόσια χρηματοδότηση για τη στήριξη των επιχειρήσεων έχει μειωθεί σε πολλές χώρες και πολλές επιχειρήσεις αγωνίζονται να επιβιώσουν και να αναπτυχθούν, οι πολιτικές για την στήριξη της γυναικείας επιχειρηματικότητας δεν βρίσκονται πλέον στο προσκήνιο παρ’ όλα τα ευχολόγια. Οι επιχειρήσεις γυναικείας ιδιοκτησίας αποτελούν «ευκαιρίες πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ» (8), που πρέπει να αναγνωριστούν και να μην παραμεληθούν.

3.5   Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις όσον αφορά την ποσοτική εκτίμηση των επιχειρήσεων γυναικείας ιδιοκτησίας στην Ευρώπη είναι η έλλειψη στοιχείων, τόσο ποσοτικών όσο και ποιοτικών. Τα μητρώα επιχειρήσεων και πολλές δημόσιες πηγές στατιστικών στοιχείων (συμπεριλαμβανομένου του μητρώου ΦΠΑ) δεν κατατάσσονται ανά φύλο. Ομοίως, τα στοιχεία ως προς το φύλο δεν είναι άμεσα διαθέσιμα από τράπεζες ή οργανισμούς στήριξης των επιχειρήσεων.

3.6   Παρά τα κενά, πολλές συγκλίνουσες πηγές πληροφοριών σχετικά με την επιχειρηματικότητα και την αυτοαπασχόληση παρέχουν πληροφορίες σχετικά με την ανδρική και γυναικεία επιχειρηματική δραστηριότητα. Σε αυτές περιλαμβάνονται η Global Entrepreneurship Monitor (GEM) και οι ετήσιες έρευνες πληθυσμού στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες (απογραφή). Η συλλογή δεδομένων στις ΗΠΑ υπογραμμίζει τις δυνατότητες για την Ευρώπη (9).

3.7   Οι έρευνες (10) δείχνουν ότι οι επιχειρήσεις γυναικείας ιδιοκτησίας επενδύουν περισσότερο στην εκπαίδευση του προσωπικού τους από ό,τι οι εργοδότες γενικά και ότι περίπου τα δύο τρίτα των επιχειρήσεων αυτών επιδιώκουν να αυξήσουν την ικανότητα ηγεσίας των διευθυντικών στελεχών τους. Έτσι, οι επενδύσεις που θα στηρίξουν τις επιχειρήσεις γυναικείας ιδιοκτησίας που προσανατολίζονται στην ανάπτυξη είναι πιθανό να αποδώσουν περισσότερο από τις επενδύσεις σε επιχειρήσεις γενικά.

3.8   Με βάση τις περισσότερες στατιστικές και ακόμη και με συντηρητικές προβλέψεις, υπάρχουν ερευνητικές ενδείξεις ότι οι προσδοκίες ανάπτυξης είναι ισχυρότερες μεταξύ των γυναικών επιχειρηματιών, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που είναι μητέρες (11). Οι έρευνες που διεξήχθησαν από την Τράπεζα Natwest στο Ηνωμένο Βασίλειο έδειξαν ότι το 88 % των γυναικών, σε σύγκριση με το 74 % των ανδρών, προέβλεπε μεγέθυνση των επιχειρήσεών τους. Η προβλεπόμενη μεγέθυνση ήταν κατά μέσο όρο 25 %.

4.   Ισότητα των φύλων στις επιχειρήσεις

4.1   Η ΕΕ έχει ηθική υποχρέωση να αποδώσει στις γυναίκες την προσοχή που πραγματικά αξίζουν. Η διάσταση της ισότητας των φύλων πρέπει να κατέχει πρωτεύουσα θέση στη λήψη αποφάσεων της ΕΕ. Σε περιόδους κρίσης «η δίκαιη μεταχείριση των φύλων» γίνεται ακόμα πιο επιτακτική. Τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες πρέπει να είναι παρόντες στη συζήτηση, διότι, πολύ συχνά, ζητήματα που αφορούν τις γυναίκες εξετάζονται μόνο από γυναίκες.

4.2   Η ισότητα των φύλων στις πολιτικές και στη νομοθεσία εφαρμόζεται σε όλη την Ευρώπη, χωρίς όμως να διασφαλίζεται ανάλυση της κατανομής των πόρων ή της χρηματοδότησης ανά φύλο. Προκειμένου να υπάρξει διαφάνεια, λογοδοσία και δέουσα επιμέλεια όσον αφορά την απόδειξη της ουσιαστικής ισότητας των φύλων, είναι απαραίτητο να εξετάζεται εάν υπάρχει συμμόρφωση.

4.3   Τούτο αποτελεί νομική υποχρέωση στο Ηνωμένο Βασίλειο σύμφωνα με τη διάταξη για την «υποχρέωση ισότητας των φύλων» (Gender Equality Duty (12)), η οποία ορίζει ότι όλες οι δημόσιες αρχές σε όλες τις λειτουργίες τους οφείλουν να τηρούν δεόντως τα ακόλουθα:

| — | εξάλειψη των παράνομων διακρίσεων και της παρενόχλησης λόγω φύλου, |
| --- | --- |

—

εξάλειψη των παράνομων διακρίσεων και της παρενόχλησης λόγω φύλου,

| — | προαγωγή της ισότητας ευκαιριών μεταξύ γυναικών και ανδρών. |
| --- | --- |

—

προαγωγή της ισότητας ευκαιριών μεταξύ γυναικών και ανδρών.

Τούτο απαιτεί ανάλυση της κατανομής των πόρων και της χρηματοδότησης ώστε να μην υπάρχει ευνοϊκή μεταχείριση ενός φύλου εις βάρος του άλλου.

4.4   Η έννοια της «υποχρέωσης ισότητας των φύλων» είναι σημαντική για την εξασφάλιση της ισότητας μέσω της ευθύνης και μέσω της αξιολόγησης της κατανομής των πόρων και της συλλογής των αναλυτικών δεδομένων από τη σκοπιά του φύλου. Με τον τρόπο αυτό, οι αρμόδιοι για τη χάραξη πολιτικής θα διευκολύνονται στην εκτίμηση του πραγματικού αντίκτυπου στη γυναικεία επιχειρηματικότητα. (Παράδειγμα: Ταμεία για την περιφερειακή (ΕΤΠΑ) ή την κοινωνική (ΕΚΤ) ανάπτυξη: Η ΕΕ διαθέτει κονδύλια στα κράτη μέλη τα οποία, με τη σειρά τους, ανακατανέμουν τα κονδύλια αυτά σε περιφερειακό επίπεδο. Συχνά οι πόροι αυτοί χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία απασχόλησης με τη δημιουργία επιχειρήσεων, χωρίς όμως να τίθεται πουθενά το ζήτημα της ισότητας των φύλων.] Προκειμένου να διασφαλιστεί διαφάνεια ως προς την ισότητα των φύλων, οι αρμόδιοι για τη χάραξη πολιτικής σε κάθε επίπεδο πρέπει να εξετάζουν και να αναλύουν την κατανομή των πόρων ως προς το φύλο.

4.5   Η διάσταση του φύλου μπορεί να είναι ένας «φακός» μέσω του οποίου μπορούν να γίνουν κατανοητές άλλες ανισότητες (φυλή, αναπηρία ή ηλικία) και να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα. Προκειμένου να ενσωματωθεί αποτελεσματικά η διάσταση του φύλου σε όλη την Ευρώπη, πρέπει να υπάρξει ολοκληρωμένη προσέγγιση, όπως τονίζεται ιδιαίτερα στην έκθεση του ΟΟΣΑ με τίτλο «Η αντιμετώπιση του χάσματος μεταξύ των φύλων για την τόνωση της ανάπτυξης» (Tackle gender gap to boost growth (13)). Η επικέντρωση στο φύλο καλύπτει όλες τις πτυχές της ισότητας και μας επηρεάζει όλους, άνδρες και γυναίκες. Η επικέντρωση στο φύλο αναγνωρίζει ότι οι ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών είναι αποτέλεσμα αθέμιτων πρακτικών ή στερεοτύπων που μας πλήττουν όλους.

4.6   Η ανάλυση ανά φύλο είναι αναγκαία για να αποφεύγονται οι σπατάλες πόρων στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, υψηλότερα επίπεδα κακής υγείας, οικονομικό κόστος για τις επιχειρήσεις όπου δεν αξιοποιούνται οι δεξιότητες των γυναικών και δεν αναγνωρίζονται το δυναμικό και τα προσόντα τους. Επιπλέον, η στήριξη του επαγγελματικού προσανατολισμού, η εξάλειψη των στερεοτύπων και η εξάλειψη της «γυάλινης οροφής» είναι απαραίτητα για τη χειραφέτηση των γυναικών όλων των ηλικιών. Επίσης, πρέπει να παρουσιάζονται εντονότερα στα μέσα ενημέρωσης και στην κοινωνία γυναικεία πρότυπα προς μίμηση και ηγετικές προσωπικότητες, προκειμένου να προωθηθούν οι θετικές μεταβολές που φέρνουν οι γυναίκες στην οικονομία.

5.   Συστάσεις

5.1   Πολιτικές παρεμβάσεις

5.1.1   Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η Ευρώπη διανύει εποχή λιτότητας, αλλά θεωρεί ότι απλές ειδικές πολιτικές για τις επιχειρήσεις γυναικείας ιδιοκτησίας θα μπορούσαν να αποτελέσουν αποδοτική επένδυση που θα υπεραντισταθμίζει τη μικρή συμβολή της ΕΕ και των κρατών μελών στην εφαρμογή των τεσσάρων προτάσεων.

5.1.2   Οι προτάσεις αυτές δεν έχουν επιλεγεί τυχαία, αλλά προέρχονται από διαβουλεύσεις με γυναίκες επιχειρηματίες και με επιχειρηματικές ενώσεις. Παρόμοιες συστάσεις διατυπώνονται και στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (14). Επισημαίνεται ότι παρόμοια μέτρα εφαρμόστηκαν στις ΗΠΑ στο πλαίσιο του νόμου για τις επιχειρήσεις γυναικείας ιδιοκτησίας (Women's Business Ownership Act, 1988). Συγκεκριμένα, τον μεγαλύτερο αντίκτυπο τον είχε η διάταξη για την υποχρεωτική συλλογή δεδομένων και η πολιτική για τις δημόσιες συμβάσεις. Στις ΗΠΑ, το ποσοστό των γυναικών επιχειρηματιών σε σχέση με τους άνδρες είναι πλέον 2:1 περίπου (ο αριθμός επιχειρήσεων γυναικείας ιδιοκτησίας στις ΗΠΑ, ως ποσοστό του συνόλου των επιχειρήσεων, αυξήθηκε από 26 % το 1992 σε 57 % το 2002). Δηλαδή, διπλασιάστηκε ο αριθμός των γυναικών επιχειρηματιών, αυξήθηκε ο αριθμός των θέσεων εργασίας που δημιουργήθηκαν και αυξήθηκε η οικονομική συμβολή στην κοινωνία.

5.1.3   Οι εν λόγω προτάσεις έχουν ως εξής:

| 5.1.3.1 | Σύσταση ευρωπαϊκής υπηρεσίας «Women's Business Ownership» (Επιχειρήσεις Γυναικείας Ιδιοκτησίας) στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στα αρμόδια υπουργεία στα κράτη μέλη. Κατά προτίμηση δεν θα πρέπει να ενσωματώνεται σε υπουργεία αρμόδια για θέματα ισότητας των φύλων, ώστε να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ οικονομικών δραστηριοτήτων και αρμοδιοτήτων ισότητας των φύλων. Θα πρέπει να έχει ισχυρή εντολή, συγκεκριμένους στόχους και ιδιαίτερους πόρους. Στη ΓΔ Επιχειρήσεις σήμερα μόνο 1 άτομο από προσωπικό 900 ασχολείται ειδικά με τη γυναικεία επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη! |
| --- | --- |

5.1.3.1

Σύσταση ευρωπαϊκής υπηρεσίας «Women's Business Ownership» (Επιχειρήσεις Γυναικείας Ιδιοκτησίας) στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στα αρμόδια υπουργεία στα κράτη μέλη. Κατά προτίμηση δεν θα πρέπει να ενσωματώνεται σε υπουργεία αρμόδια για θέματα ισότητας των φύλων, ώστε να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ οικονομικών δραστηριοτήτων και αρμοδιοτήτων ισότητας των φύλων. Θα πρέπει να έχει ισχυρή εντολή, συγκεκριμένους στόχους και ιδιαίτερους πόρους. Στη ΓΔ Επιχειρήσεις σήμερα μόνο 1 άτομο από προσωπικό 900 ασχολείται ειδικά με τη γυναικεία επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη!

| 5.1.3.2 | Σύσταση θέσης διευθυντή, απεσταλμένου ή εκπροσώπου υψηλού επιπέδου, αρμόδιου για θέματα γυναικείας επιχειρηματικότητας τόσο στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και στα υπουργεία των κρατών μελών που είναι αρμόδια για τις επιχειρήσεις. Ο ρόλος θα είναι διυπουργικός και θα έχει σκοπό την ευαισθητοποίηση για τα οικονομικά οφέλη που έχει η ενθάρρυνση περισσότερων γυναικών να ξεκινήσουν και να αναπτύξουν τις επιχειρήσεις τους. Οι θέσεις αυτές πρέπει να είναι προσωρινές (για 4 έως 10 χρόνια ανάλογα με τη διάρθρωση της οικονομίας και της χρηματοδότησης) και θα πρέπει να έχουν πολύ σαφή εντολή με συγκεκριμένους στόχους και λογοδοσία. Ο διευθυντής, ο απεσταλμένος ή ο εκπρόσωπος υψηλού επιπέδου που θα είναι αρμόδιος για θέματα γυναικείας επιχειρηματικότητας θα είναι επίσης αρμόδιος για την προώθηση των επαγγελματικών και πανεπιστημιακών σταδιοδρομιών που οδηγούν στην αύξηση της γυναικείας επιχειρηματικότητας, π.χ. έρευνα, επιστήμη, υψηλή τεχνολογία, απευθείας πωλήσεις και ανάπτυξη διαδικτυακών και εφαρμογών και ΤΠΕ. |
| --- | --- |

5.1.3.2

Σύσταση θέσης διευθυντή, απεσταλμένου ή εκπροσώπου υψηλού επιπέδου, αρμόδιου για θέματα γυναικείας επιχειρηματικότητας τόσο στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και στα υπουργεία των κρατών μελών που είναι αρμόδια για τις επιχειρήσεις. Ο ρόλος θα είναι διυπουργικός και θα έχει σκοπό την ευαισθητοποίηση για τα οικονομικά οφέλη που έχει η ενθάρρυνση περισσότερων γυναικών να ξεκινήσουν και να αναπτύξουν τις επιχειρήσεις τους. Οι θέσεις αυτές πρέπει να είναι προσωρινές (για 4 έως 10 χρόνια ανάλογα με τη διάρθρωση της οικονομίας και της χρηματοδότησης) και θα πρέπει να έχουν πολύ σαφή εντολή με συγκεκριμένους στόχους και λογοδοσία. Ο διευθυντής, ο απεσταλμένος ή ο εκπρόσωπος υψηλού επιπέδου που θα είναι αρμόδιος για θέματα γυναικείας επιχειρηματικότητας θα είναι επίσης αρμόδιος για την προώθηση των επαγγελματικών και πανεπιστημιακών σταδιοδρομιών που οδηγούν στην αύξηση της γυναικείας επιχειρηματικότητας, π.χ. έρευνα, επιστήμη, υψηλή τεχνολογία, απευθείας πωλήσεις και ανάπτυξη διαδικτυακών και εφαρμογών και ΤΠΕ.

| 5.1.3.3 | Συλλογή σημαντικών δεδομένων που επιτρέπουν τη μέτρηση και την ποσοτικοποίηση των πόρων που χορηγούνται στις γυναίκες επιχειρηματίες, κύρια αιτία των διακρίσεων εις βάρος των γυναικών επιχειρηματιών, ιδίως όσον αφορά τις νεοσύστατες επιχειρήσεις. Ετήσια επικαιροποίηση της πολιτικής και της έρευνας σχετικά με την γυναικεία επιχειρηματικότητα στις ευρωπαϊκές περιφέρειες. Αύξηση της συλλογής και της πρόσβασης στα δεδομένα ανά φύλο στις κρατικές υπηρεσίες και οργανισμούς. Είναι σημαντικό η ΓΔ Επιχειρήσεις και τα υπουργεία των κρατών μελών που είναι αρμόδια για την οικονομική ανάπτυξη να πραγματοποιούν αξιολόγηση του αντικτύπου στα φύλα με τη συλλογή σχετικών δεδομένων τα οποία να περιλαμβάνουν τον αριθμό των γυναικών επιχειρηματιών, τον αριθμό των επιχειρήσεων γυναικείας ιδιοκτησίας, τον αριθμό των εργαζομένων σε αυτές τις επιχειρήσεις, την κατανομή των πόρων σε αυτές τις επιχειρήσεις και τους επιχειρηματίες. Είναι σημαντικό να αναγνωριστεί ότι σε χώρες όπως η Αυστραλία, ο Καναδάς και οι ΗΠΑ έχουν αυξηθεί επιτυχώς τα επίπεδα της γυναικείας επιχειρηματικότητας μέσω της συλλογής και ανάλυσης των δεδομένων αυτών. |
| --- | --- |

5.1.3.3

Συλλογή σημαντικών δεδομένων που επιτρέπουν τη μέτρηση και την ποσοτικοποίηση των πόρων που χορηγούνται στις γυναίκες επιχειρηματίες, κύρια αιτία των διακρίσεων εις βάρος των γυναικών επιχειρηματιών, ιδίως όσον αφορά τις νεοσύστατες επιχειρήσεις. Ετήσια επικαιροποίηση της πολιτικής και της έρευνας σχετικά με την γυναικεία επιχειρηματικότητα στις ευρωπαϊκές περιφέρειες. Αύξηση της συλλογής και της πρόσβασης στα δεδομένα ανά φύλο στις κρατικές υπηρεσίες και οργανισμούς. Είναι σημαντικό η ΓΔ Επιχειρήσεις και τα υπουργεία των κρατών μελών που είναι αρμόδια για την οικονομική ανάπτυξη να πραγματοποιούν αξιολόγηση του αντικτύπου στα φύλα με τη συλλογή σχετικών δεδομένων τα οποία να περιλαμβάνουν τον αριθμό των γυναικών επιχειρηματιών, τον αριθμό των επιχειρήσεων γυναικείας ιδιοκτησίας, τον αριθμό των εργαζομένων σε αυτές τις επιχειρήσεις, την κατανομή των πόρων σε αυτές τις επιχειρήσεις και τους επιχειρηματίες. Είναι σημαντικό να αναγνωριστεί ότι σε χώρες όπως η Αυστραλία, ο Καναδάς και οι ΗΠΑ έχουν αυξηθεί επιτυχώς τα επίπεδα της γυναικείας επιχειρηματικότητας μέσω της συλλογής και ανάλυσης των δεδομένων αυτών.

| 5.1.3.4 | Εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας για θέματα ισότητας των φύλων. Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι η ανεργία των γυναικών βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο μετά από 23 χρόνια σε όλη την Ευρώπη. Είναι επίσης πρωτοφανής ο αριθμός των νέων, συμπεριλαμβανομένων πολλών γυναικών αποφοίτων, οι οποίες δεν ασκούν οικονομική δραστηριότητα. Το χάσμα στις αμοιβές των δύο φύλων υπάρχει και η εκπροσώπηση των γυναικών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σε όλη την Ευρώπη είναι ανεπαρκής. Είναι σημαντικό τόσο η ΕΕ όσο και τα κράτη μέλη να τηρούν την υποχρέωση ισότητας των φύλων με την αναλυτική παροχή δεδομένων ανά φύλο, ιδίως ως προς την συλλογή δεδομένων και τη χορήγηση πόρων. |
| --- | --- |

5.1.3.4

Εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας για θέματα ισότητας των φύλων. Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι η ανεργία των γυναικών βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο μετά από 23 χρόνια σε όλη την Ευρώπη. Είναι επίσης πρωτοφανής ο αριθμός των νέων, συμπεριλαμβανομένων πολλών γυναικών αποφοίτων, οι οποίες δεν ασκούν οικονομική δραστηριότητα. Το χάσμα στις αμοιβές των δύο φύλων υπάρχει και η εκπροσώπηση των γυναικών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σε όλη την Ευρώπη είναι ανεπαρκής. Είναι σημαντικό τόσο η ΕΕ όσο και τα κράτη μέλη να τηρούν την υποχρέωση ισότητας των φύλων με την αναλυτική παροχή δεδομένων ανά φύλο, ιδίως ως προς την συλλογή δεδομένων και τη χορήγηση πόρων.

5.2   Παρεμβάσεις της κοινωνίας των πολιτών

5.2.1   Προτείνονται τα εξής:

| 5.2.1.1 | Δεδομένου ότι όλες οι δραστηριότητες για την προώθηση της γυναικείας επιχειρηματικότητας και των επιχειρήσεων γυναικείας ιδιοκτησίας είναι κοινωνικά και οικονομικά επωφελείς για όλους, πρέπει οι άνδρες να ενθαρρυνθούν να συμμετάσχουν στη συζήτηση και να αναγνωρίσουν ότι η προώθηση της γυναικείας επιχειρηματικότητας προσφέρει προστιθέμενη αξία. Οι σχετικές ανακοινώσεις, τα δίκτυα και η κατάρτιση πρέπει να απευθύνονται και στα δύο φύλα και η κοινωνική προστασία πρέπει επίσης να διασφαλίζει ίση μεταχείριση σε όλα τα μέλη της κοινωνίας. |
| --- | --- |

5.2.1.1

Δεδομένου ότι όλες οι δραστηριότητες για την προώθηση της γυναικείας επιχειρηματικότητας και των επιχειρήσεων γυναικείας ιδιοκτησίας είναι κοινωνικά και οικονομικά επωφελείς για όλους, πρέπει οι άνδρες να ενθαρρυνθούν να συμμετάσχουν στη συζήτηση και να αναγνωρίσουν ότι η προώθηση της γυναικείας επιχειρηματικότητας προσφέρει προστιθέμενη αξία. Οι σχετικές ανακοινώσεις, τα δίκτυα και η κατάρτιση πρέπει να απευθύνονται και στα δύο φύλα και η κοινωνική προστασία πρέπει επίσης να διασφαλίζει ίση μεταχείριση σε όλα τα μέλη της κοινωνίας.

| 5.2.1.2 | Προκειμένου να εξασφαλιστεί η δυνατότητα πρόσβασης της επιχειρηματικότητας σε όλους, πρέπει να εξαλειφθούν πλήρως σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες τα στερεότυπα που συνδέουν το φύλο με την επιχειρηματικότητα, με αλλαγή των εκφράσεων και των όρων που χρησιμοποιούνται για να περιγράφονται οι επιχειρηματίες. Παράλληλα, είναι απαραίτητο η στήριξη που προσφέρεται σήμερα στους επιχειρηματίες από τα πανεπιστήμια και τη μετασχολική εκπαίδευση να απευθύνεται και να χρησιμεύει και στις νέες γυναίκες, κλείνοντας το χάσμα μεταξύ του αριθμού των νέων ανδρών και των νέων γυναικών που ιδρύουν επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

5.2.1.2

Προκειμένου να εξασφαλιστεί η δυνατότητα πρόσβασης της επιχειρηματικότητας σε όλους, πρέπει να εξαλειφθούν πλήρως σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες τα στερεότυπα που συνδέουν το φύλο με την επιχειρηματικότητα, με αλλαγή των εκφράσεων και των όρων που χρησιμοποιούνται για να περιγράφονται οι επιχειρηματίες. Παράλληλα, είναι απαραίτητο η στήριξη που προσφέρεται σήμερα στους επιχειρηματίες από τα πανεπιστήμια και τη μετασχολική εκπαίδευση να απευθύνεται και να χρησιμεύει και στις νέες γυναίκες, κλείνοντας το χάσμα μεταξύ του αριθμού των νέων ανδρών και των νέων γυναικών που ιδρύουν επιχειρήσεις.

| 5.2.1.3 | Είναι απαραίτητο να προωθηθούν οι παραδοσιακές και οι μη παραδοσιακές σταδιοδρομίες για τις γυναίκες όλων των ηλικιών κατά τρόπο ουδέτερο ως προς το φύλο. Στην Ευρώπη υπάρχουν πολλές γυναίκες πτυχιούχοι με υψηλά προσόντα, πολλές από τις οποίες είναι άνεργες ως αποτέλεσμα της κρίσης και οι οποίες δεν έχουν ακόμη εξετάσει το ενδεχόμενο να ξεκινήσουν τη δική τους επιχείρηση. |
| --- | --- |

5.2.1.3

Είναι απαραίτητο να προωθηθούν οι παραδοσιακές και οι μη παραδοσιακές σταδιοδρομίες για τις γυναίκες όλων των ηλικιών κατά τρόπο ουδέτερο ως προς το φύλο. Στην Ευρώπη υπάρχουν πολλές γυναίκες πτυχιούχοι με υψηλά προσόντα, πολλές από τις οποίες είναι άνεργες ως αποτέλεσμα της κρίσης και οι οποίες δεν έχουν ακόμη εξετάσει το ενδεχόμενο να ξεκινήσουν τη δική τους επιχείρηση.

| 5.2.1.4 | Χρειάζεται να δημιουργηθούν επιχειρηματικά κέντρα για γυναίκες, τα οποία να προσφέρουν ουσιαστική επιχειρηματική ενημέρωση, δίκτυα, ανταλλαγή γνώσεων, εκπαίδευση και καθοδήγηση. Σε ορισμένες χώρες της ΕΕ δεν υπάρχουν τέτοια κέντρα και σε άλλες όπου υπάρχουν συχνά δεν διαθέτουν επαρκείς πόρους και λειτουργούν στα πλαίσια επιχειρηματικών ενώσεων και εμπορικών επιμελητηρίων. Ωστόσο, αυτά τα κέντρα, εάν διαθέτουν ειδικούς πόρους, προωθούν πολύ αποτελεσματικά τη γυναικεία επιχειρηματικότητα. Πολλά παραδείγματα βέλτιστων πρακτικών παρατηρούνται στη Γερμανία. |
| --- | --- |

5.2.1.4

Χρειάζεται να δημιουργηθούν επιχειρηματικά κέντρα για γυναίκες, τα οποία να προσφέρουν ουσιαστική επιχειρηματική ενημέρωση, δίκτυα, ανταλλαγή γνώσεων, εκπαίδευση και καθοδήγηση. Σε ορισμένες χώρες της ΕΕ δεν υπάρχουν τέτοια κέντρα και σε άλλες όπου υπάρχουν συχνά δεν διαθέτουν επαρκείς πόρους και λειτουργούν στα πλαίσια επιχειρηματικών ενώσεων και εμπορικών επιμελητηρίων. Ωστόσο, αυτά τα κέντρα, εάν διαθέτουν ειδικούς πόρους, προωθούν πολύ αποτελεσματικά τη γυναικεία επιχειρηματικότητα. Πολλά παραδείγματα βέλτιστων πρακτικών παρατηρούνται στη Γερμανία.

| 5.2.1.5 | Είναι απαραίτητο να εξασφαλιστεί η υποστήριξη και η πρόσβαση στις πληροφορίες, τη χρηματοδότηση και τους πόρους για την έρευνα, την επιστήμη και την τεχνολογία για τις γυναίκες που επιθυμούν να ιδρύσουν τη δική τους επιχείρηση ή να αναπτύξουν την έρευνα και τις καινοτομίες τους. |
| --- | --- |

5.2.1.5

Είναι απαραίτητο να εξασφαλιστεί η υποστήριξη και η πρόσβαση στις πληροφορίες, τη χρηματοδότηση και τους πόρους για την έρευνα, την επιστήμη και την τεχνολογία για τις γυναίκες που επιθυμούν να ιδρύσουν τη δική τους επιχείρηση ή να αναπτύξουν την έρευνα και τις καινοτομίες τους.

| 5.2.1.6 | Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα οφείλουν να επανεξετάσουν την δημοσιοποίηση πληροφοριών σχετικά με τον δανεισμό σε σχέση με το φύλο. Υπάρχουν έρευνες που δείχνουν ότι η δανειοδότηση γυναικών είναι χαμηλή και συχνά με πολύ υψηλότερα επιτόκια από ό,τι για τους άνδρες (15). |
| --- | --- |

5.2.1.6

Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα οφείλουν να επανεξετάσουν την δημοσιοποίηση πληροφοριών σχετικά με τον δανεισμό σε σχέση με το φύλο. Υπάρχουν έρευνες που δείχνουν ότι η δανειοδότηση γυναικών είναι χαμηλή και συχνά με πολύ υψηλότερα επιτόκια από ό,τι για τους άνδρες (15).

| 5.2.1.7 | Πρέπει να αναθεωρηθούν οι ρυθμίσεις για την κοινωνική ασφάλιση όλων των επιχειρηματιών αλλά κυρίως οι πρακτικές πτυχές της όσον αφορά τις γυναίκες επιχειρηματίες εγκύους, μητέρες και υπεύθυνες για προστατευόμενα μέλη. Το σχέδιο δράσης της Επιτροπής: «Η ευρωπαϊκή ατζέντα για την επιχειρηματικότητα» (16) εφιστά την προσοχή στην ανάγκη βελτίωσης της κοινωνικής ασφάλισης αλλά δεν προτείνει συγκεκριμένες λύσεις. |
| --- | --- |

5.2.1.7

Πρέπει να αναθεωρηθούν οι ρυθμίσεις για την κοινωνική ασφάλιση όλων των επιχειρηματιών αλλά κυρίως οι πρακτικές πτυχές της όσον αφορά τις γυναίκες επιχειρηματίες εγκύους, μητέρες και υπεύθυνες για προστατευόμενα μέλη. Το σχέδιο δράσης της Επιτροπής: «Η ευρωπαϊκή ατζέντα για την επιχειρηματικότητα» (16) εφιστά την προσοχή στην ανάγκη βελτίωσης της κοινωνικής ασφάλισης αλλά δεν προτείνει συγκεκριμένες λύσεις.

| 5.2.1.8 | Είναι ανάγκη να αναπτυχθεί και να εφαρμοστεί μια πανευρωπαϊκή πρακτική στη δημόσια ραδιοτηλεόραση που να ενθαρρύνει τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς των κρατών μελών να δεσμευτούν στον καθορισμό στόχων για την ισόρροπη κάλυψη των φύλων από τα μέσα ενημέρωσης ως προς την επιχειρηματικότητα. Πρέπει τα θέματα των γυναικών να μην παρουσιάζονται μόνο στις ειδικές «γυναικείες σελίδες», αλλά να αποκτήσουν θέση στις οικονομικές σελίδες! Η έρευνα δείχνει ότι η κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης μπορεί να επηρεάσει σημαντικά και θετικά τις αντιλήψεις και τις στάσεις απέναντι στις γυναίκες επιχειρηματίες. Η αυξημένη κάλυψη των επιτυχημένων γυναικών επιχειρηματιών ως προτύπων προς μίμηση θα έχει μετρήσιμο αντίκτυπο στις κοινωνικές συμπεριφορές έναντι της γυναικείας επιχειρηματικότητας. |
| --- | --- |

5.2.1.8

Είναι ανάγκη να αναπτυχθεί και να εφαρμοστεί μια πανευρωπαϊκή πρακτική στη δημόσια ραδιοτηλεόραση που να ενθαρρύνει τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς των κρατών μελών να δεσμευτούν στον καθορισμό στόχων για την ισόρροπη κάλυψη των φύλων από τα μέσα ενημέρωσης ως προς την επιχειρηματικότητα. Πρέπει τα θέματα των γυναικών να μην παρουσιάζονται μόνο στις ειδικές «γυναικείες σελίδες», αλλά να αποκτήσουν θέση στις οικονομικές σελίδες! Η έρευνα δείχνει ότι η κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης μπορεί να επηρεάσει σημαντικά και θετικά τις αντιλήψεις και τις στάσεις απέναντι στις γυναίκες επιχειρηματίες. Η αυξημένη κάλυψη των επιτυχημένων γυναικών επιχειρηματιών ως προτύπων προς μίμηση θα έχει μετρήσιμο αντίκτυπο στις κοινωνικές συμπεριφορές έναντι της γυναικείας επιχειρηματικότητας.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

O Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  1988: Women’s Business Ownership Act (HR5050) http://www.nwbc.gov/sites/default/files/nwbc05.pdf.

1

(2)  2010/2275(INI).

2

(3)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Απασχολησιμότητα και επιχειρηματικό πνεύμα Ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών, των κοινωνικών εταίρων και των περιφερειακών και τοπικών οργανισμών υπό το πρίσμα του φύλου» (ΕΕ C 256 της 27.10.2007, σ. 114)

3

(4)  Πρόγραμμα για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις ΜΜΕ (COSME) 2014-2020.

4

(5)  COM(2011) 702 final.

5

(6)  See: http://ec.europa.eu/enterprise/policies/sme/promoting-entrepreneurship/women/portal/.

6

(7)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την «Προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος των γυναικών στην περιοχή EUROMED».(ΕΕ C 256 της 27.10.2007).

7

(8)  Βλ. www.wescotland.co.uk/wepg

8

(9)  http://womeninbusiness.about.com/od/wibtrendsandstatistics/a/statswibindustr.htm

9

(10)  http://www.bis.gov.uk/assets/biscore/enterprise/docs/b/11-1078-bis-small-business-survey-2010-women-led-businesses-boost.pdf

10

(11)  http://www.enterprising-women.org/static/ew_growthreport.pdf.

11

(12)  http://freedownload.is/doc/overview-of-the-gender-equality-duty-11622854.html.

12

(13)  http://www.oecd.org/document/0,3746,fr_21571361_44315115_50401407_1_1_1_1,00.html.

13

(14)  (2010/2275(INI)).

14

(15)  See for instance "Women and banks - Are female customers facing discrimination?", IPPR report, November 2011, in: http://www.wireuk.org/uploads/files/women-banks_Nov2011_8186.pdf; "Women’s business ownership: a review of the academic, popular and internet literature", in: http://www.bis.gov.uk/files/file38362.pdf.

15

(16)  COM(2004) 70 final.

16

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/29 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/29

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ο ρόλος των γυναικών ως κινητήριας δύναμης για ένα πρότυπο ανάπτυξης και καινοτομίας στη γεωργία και την ύπαιθρο» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

2012/C 299/06

Εισηγήτρια: η κ. Daniela RONDINELLI

Στις 19 Ιανουαρίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2, του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα:

«Ο ρόλος των γυναικών ως κινητήρια δύναμη για ένα πρότυπο ανάπτυξης και καινοτομίας στη γεωργία και την ύπαιθρο».

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 26 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 12ης Ιουλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 204 ψήφους υπέρ, 5 κατά και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Οι δυνατότητες των γυναικών που εργάζονται ή/και αναπτύσσουν επιχειρηματική δραστηριότητα σε γεωργικές και αγροτικές περιοχές χρήζουν ανάλυσης, καταγραφής και αξιοποίησης σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ, χωρίς αρνητική αντιμετώπιση στο πλαίσιο ορισμένων εξ αυτών: η συγκεκριμένη προσέγγιση συνιστά βασικό προαπαιτούμενο προκειμένου να καταστούν οι γυναίκες φορείς ανάπτυξης και καινοτομίας, συμβάλλοντας στην έξοδο ολόκληρου του γεωργικού κλάδου από την κρίση. |
| --- | --- |

1.1

Οι δυνατότητες των γυναικών που εργάζονται ή/και αναπτύσσουν επιχειρηματική δραστηριότητα σε γεωργικές και αγροτικές περιοχές χρήζουν ανάλυσης, καταγραφής και αξιοποίησης σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ, χωρίς αρνητική αντιμετώπιση στο πλαίσιο ορισμένων εξ αυτών: η συγκεκριμένη προσέγγιση συνιστά βασικό προαπαιτούμενο προκειμένου να καταστούν οι γυναίκες φορείς ανάπτυξης και καινοτομίας, συμβάλλοντας στην έξοδο ολόκληρου του γεωργικού κλάδου από την κρίση.

| 1.2 | Η ίση μεταχείριση, η ισότητα ευκαιριών και η ανάληψη δράσης για τη βελτίωση της θέσης της γυναίκας απαιτείται να διασφαλιστούν στο σύνολο της νομοθεσίας και των προγραμμάτων της ΕΕ χάρη στην εποικοδομητική συνεκτίμηση (mainstreaming) της διάστασης της ισότητας των δύο φύλων, στην απλούστευση των διαδικασιών για την απόκτηση πρόσβασης στους απαιτούμενους πόρους και στον περιοδικό έλεγχο των αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

1.2

Η ίση μεταχείριση, η ισότητα ευκαιριών και η ανάληψη δράσης για τη βελτίωση της θέσης της γυναίκας απαιτείται να διασφαλιστούν στο σύνολο της νομοθεσίας και των προγραμμάτων της ΕΕ χάρη στην εποικοδομητική συνεκτίμηση (mainstreaming) της διάστασης της ισότητας των δύο φύλων, στην απλούστευση των διαδικασιών για την απόκτηση πρόσβασης στους απαιτούμενους πόρους και στον περιοδικό έλεγχο των αποτελεσμάτων.

| 1.3 | Οι γυναίκες πρέπει να συμμετέχουν στα σχέδια ανάπτυξης του γεωργικού κλάδου τόσο σε περιφερειακό όσο και σε τοπικό επίπεδο: αυτό προϋποθέτει ότι θα τους παρασχεθεί η δυνατότητα να συμμετέχουν ενεργά και να γνωστοποιούν τις ανάγκες, τις εμπειρίες και τα σχέδιά τους (ανάπτυξη ικανοτήτων - capacity building). |
| --- | --- |

1.3

Οι γυναίκες πρέπει να συμμετέχουν στα σχέδια ανάπτυξης του γεωργικού κλάδου τόσο σε περιφερειακό όσο και σε τοπικό επίπεδο: αυτό προϋποθέτει ότι θα τους παρασχεθεί η δυνατότητα να συμμετέχουν ενεργά και να γνωστοποιούν τις ανάγκες, τις εμπειρίες και τα σχέδιά τους (ανάπτυξη ικανοτήτων - capacity building).

| 1.4 | Τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα θα πρέπει να συνεργαστούν με τις ενδιαφερόμενες γυναίκες με σκοπό να αναλύσουν τις ανάγκες και τις δυνατότητες, να εξασφαλίσουν επιμορφωτικά και τεχνολογικά μέσα για την υποστήριξη της ανάπτυξης γυναικείων επιχειρήσεων και να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής και εργασίας των γυναικών στη γεωργία. |
| --- | --- |

1.4

Τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα θα πρέπει να συνεργαστούν με τις ενδιαφερόμενες γυναίκες με σκοπό να αναλύσουν τις ανάγκες και τις δυνατότητες, να εξασφαλίσουν επιμορφωτικά και τεχνολογικά μέσα για την υποστήριξη της ανάπτυξης γυναικείων επιχειρήσεων και να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής και εργασίας των γυναικών στη γεωργία.

| 1.5 | Οι ΤΠΕ (1) κρίνονται ζωτικής σημασίας για την προαγωγή και τη βελτίωση της συμμετοχής των γυναικών στη γεωργία, υπό την προϋπόθεση να είναι αποτελεσματικές, δεόντως κατανεμημένες σε ολόκληρη την επικράτεια, προσιτές και φθηνές (ευρυζωνική κάλυψη), πράγμα το οποίο μπορεί να έχει επίσης ως αποτέλεσμα τη δημιουργία θέσεων εργασίας για ειδικευμένους τεχνικούς στον τομέα των ΤΠΕ. |
| --- | --- |

1.5

Οι ΤΠΕ (1) κρίνονται ζωτικής σημασίας για την προαγωγή και τη βελτίωση της συμμετοχής των γυναικών στη γεωργία, υπό την προϋπόθεση να είναι αποτελεσματικές, δεόντως κατανεμημένες σε ολόκληρη την επικράτεια, προσιτές και φθηνές (ευρυζωνική κάλυψη), πράγμα το οποίο μπορεί να έχει επίσης ως αποτέλεσμα τη δημιουργία θέσεων εργασίας για ειδικευμένους τεχνικούς στον τομέα των ΤΠΕ.

| 1.6 | Η δημιουργία δικτύων γυναικών, με τη βοήθεια αποτελεσματικών ΤΠΕ, συμβάλλει στην ανάπτυξη επαφών, στην ενθάρρυνση της συμμετοχής και στην προώθηση των σχέσεων και της ανταλλαγής ορθών πρακτικών μεταξύ ανδρών και γυναικών τόσο στην ΕΕ όσο και στις υποψήφιες προς ένταξη και στις τρίτες χώρες, με προφανή οφέλη για τη διεθνή συνεργασία και τις εμπορικές συναλλαγές. |
| --- | --- |

1.6

Η δημιουργία δικτύων γυναικών, με τη βοήθεια αποτελεσματικών ΤΠΕ, συμβάλλει στην ανάπτυξη επαφών, στην ενθάρρυνση της συμμετοχής και στην προώθηση των σχέσεων και της ανταλλαγής ορθών πρακτικών μεταξύ ανδρών και γυναικών τόσο στην ΕΕ όσο και στις υποψήφιες προς ένταξη και στις τρίτες χώρες, με προφανή οφέλη για τη διεθνή συνεργασία και τις εμπορικές συναλλαγές.

| 1.7 | Η κατάρτιση θα πρέπει να εστιάζεται στις ανάγκες και στις δυνατότητες των ενδιαφερομένων γυναικών, ενώ καινοτόμες μορφές διάδοσής της μπορούν να ανατεθούν απευθείας στις ίδιες τις γυναίκες (ομάδες συζήτησης και αυτοδιδασκαλίας, στήλες εφημερίδων, ενημερωτικές παρεμβάσεις σε εκπαιδευτικά ιδρύματα κλπ.). |
| --- | --- |

1.7

Η κατάρτιση θα πρέπει να εστιάζεται στις ανάγκες και στις δυνατότητες των ενδιαφερομένων γυναικών, ενώ καινοτόμες μορφές διάδοσής της μπορούν να ανατεθούν απευθείας στις ίδιες τις γυναίκες (ομάδες συζήτησης και αυτοδιδασκαλίας, στήλες εφημερίδων, ενημερωτικές παρεμβάσεις σε εκπαιδευτικά ιδρύματα κλπ.).

| 1.8 | Για την οργάνωση και τη συμμετοχή των γυναικών στην εκτύλιξη των δυνατοτήτων τους, υπάρχει ανάγκη αποτελεσματικών –προσιτών και ευπροσάρμοστων– υπηρεσιών, ικανών να τις απαλλάξουν από διάφορες φροντίδες εξασφαλίζοντάς τους περισσότερο ελεύθερο χρόνο. Αυτό ισχύει όσον αφορά την υγεία, τις συγκοινωνίες, τις πιστώσεις, τη διανομή, την προώθηση προϊόντων (marketing), τη φροντίδα των ηλικιωμένων και των παιδιών, αλλά και ορισμένους τομείς του κράτους πρόνοιας για τη διασφάλιση κοινωνικής προστασίας σε όσες γυναίκες δεν την δικαιούνται ακόμη. Και σε αυτήν την περίπτωση, θα μπορούσε να ευνοηθεί η δημιουργία θέσεων εργασίας στο πλαίσιο των σχετικών υπηρεσιών. |
| --- | --- |

1.8

Για την οργάνωση και τη συμμετοχή των γυναικών στην εκτύλιξη των δυνατοτήτων τους, υπάρχει ανάγκη αποτελεσματικών –προσιτών και ευπροσάρμοστων– υπηρεσιών, ικανών να τις απαλλάξουν από διάφορες φροντίδες εξασφαλίζοντάς τους περισσότερο ελεύθερο χρόνο. Αυτό ισχύει όσον αφορά την υγεία, τις συγκοινωνίες, τις πιστώσεις, τη διανομή, την προώθηση προϊόντων (marketing), τη φροντίδα των ηλικιωμένων και των παιδιών, αλλά και ορισμένους τομείς του κράτους πρόνοιας για τη διασφάλιση κοινωνικής προστασίας σε όσες γυναίκες δεν την δικαιούνται ακόμη. Και σε αυτήν την περίπτωση, θα μπορούσε να ευνοηθεί η δημιουργία θέσεων εργασίας στο πλαίσιο των σχετικών υπηρεσιών.

| 1.9 | Όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να προωθήσουν τη νομική αναγνώριση των συζύγων που εργάζονται ως βοηθοί στον αγροτικό τομέα προκειμένου να τους δοθεί δικαίωμα κοινωνικής ασφάλισης και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Σε επίπεδο ΕΕ, θα ήταν επίσης σκόπιμη η θέσπιση κανόνων περί συνδικαιούχων, ενδεχομένως στο πλαίσιο ενός ευρωπαϊκού καθεστώτος για τις γυναίκες που ζουν σε γεωργικο-αγροτικό περιβάλλον. |
| --- | --- |

1.9

Όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να προωθήσουν τη νομική αναγνώριση των συζύγων που εργάζονται ως βοηθοί στον αγροτικό τομέα προκειμένου να τους δοθεί δικαίωμα κοινωνικής ασφάλισης και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Σε επίπεδο ΕΕ, θα ήταν επίσης σκόπιμη η θέσπιση κανόνων περί συνδικαιούχων, ενδεχομένως στο πλαίσιο ενός ευρωπαϊκού καθεστώτος για τις γυναίκες που ζουν σε γεωργικο-αγροτικό περιβάλλον.

| 1.10 | Εφόσον τους παρασχεθούν τα κατάλληλα γνωστικά και τεχνολογικά εργαλεία (οικολογικές τεχνολογίες, αποδοτική διαχείριση και χρήση των πόρων, παραγωγή καθαρής ενέργειας), οι γυναίκες μπορούν πράγματι να συμβάλουν στη βιωσιμότητα της γεωργίας και του περιβάλλοντός τους. Για την προώθηση τέτοιων –καινοτόμων και βιώσιμων– επιχειρήσεων, χρειάζεται να προβλεφθεί μια επισπευσμένη διαδικασία (fast track) για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στους πόρους (κυρίως στο πλαίσιο του δεύτερου πυλώνα της ΚΓΠ). |
| --- | --- |

1.10

Εφόσον τους παρασχεθούν τα κατάλληλα γνωστικά και τεχνολογικά εργαλεία (οικολογικές τεχνολογίες, αποδοτική διαχείριση και χρήση των πόρων, παραγωγή καθαρής ενέργειας), οι γυναίκες μπορούν πράγματι να συμβάλουν στη βιωσιμότητα της γεωργίας και του περιβάλλοντός τους. Για την προώθηση τέτοιων –καινοτόμων και βιώσιμων– επιχειρήσεων, χρειάζεται να προβλεφθεί μια επισπευσμένη διαδικασία (fast track) για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στους πόρους (κυρίως στο πλαίσιο του δεύτερου πυλώνα της ΚΓΠ).

| 1.11 | Οι γυναίκες μπορούν να αποτελέσουν κινητήρια δύναμη για την αναβίωση τόσο της χειροτεχνίας όσο και των ποιοτικών και βιολογικών παραδοσιακών προϊόντων, μεταξύ άλλων και με την επιδίωξη στενότερης αλληλεπίδρασης μεταξύ των γυναικών παραγωγών και καταναλωτών, η οποία χρήζει περαιτέρω μελέτης και αξιοποίησης (όπως στην περίπτωση της βραχείας αλυσίδας). |
| --- | --- |

1.11

Οι γυναίκες μπορούν να αποτελέσουν κινητήρια δύναμη για την αναβίωση τόσο της χειροτεχνίας όσο και των ποιοτικών και βιολογικών παραδοσιακών προϊόντων, μεταξύ άλλων και με την επιδίωξη στενότερης αλληλεπίδρασης μεταξύ των γυναικών παραγωγών και καταναλωτών, η οποία χρήζει περαιτέρω μελέτης και αξιοποίησης (όπως στην περίπτωση της βραχείας αλυσίδας).

| 1.12 | Η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ και οι πολιτικές αγροτικής ανάπτυξης οφείλουν να συμβάλουν στην προαγωγή της εργασιακής απασχόλησης και της δραστηριότητας των γυναικών, κυρίως μέσω των θεματικών προγραμμάτων που προβλέπονται για τις γυναίκες (δεύτερος πυλώνας). |
| --- | --- |

1.12

Η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ και οι πολιτικές αγροτικής ανάπτυξης οφείλουν να συμβάλουν στην προαγωγή της εργασιακής απασχόλησης και της δραστηριότητας των γυναικών, κυρίως μέσω των θεματικών προγραμμάτων που προβλέπονται για τις γυναίκες (δεύτερος πυλώνας).

| 1.13 | Τα κράτη μέλη, οι περιφέρειες, η τοπική αυτοδιοίκηση και οι κοινωνικοί εταίροι είναι συνυπεύθυνοι για την προώθηση των δυνατοτήτων των γυναικών που ζουν σε γεωργικο-αγροτικό περιβάλλον μέσω της διασφάλισης πλαισίου νομιμότητας και της εφαρμογής ενός κατάλληλου νομικού πλαισίου και με την εξασφάλιση, εντός του πλαισίου αυτού, της αρχής της ισότητας και της εκπροσώπησης στις εσωτερικές δομές τους. Τα θετικά παραδείγματα που υπάρχουν σε διάφορα κράτη μέλη θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως έρεισμα προκειμένου να εκπροσωπούνται οι γυναίκες ισότιμα σε όλα τα πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά όργανα του γεωργικού τομέα, όπως ζητά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. |
| --- | --- |

1.13

Τα κράτη μέλη, οι περιφέρειες, η τοπική αυτοδιοίκηση και οι κοινωνικοί εταίροι είναι συνυπεύθυνοι για την προώθηση των δυνατοτήτων των γυναικών που ζουν σε γεωργικο-αγροτικό περιβάλλον μέσω της διασφάλισης πλαισίου νομιμότητας και της εφαρμογής ενός κατάλληλου νομικού πλαισίου και με την εξασφάλιση, εντός του πλαισίου αυτού, της αρχής της ισότητας και της εκπροσώπησης στις εσωτερικές δομές τους. Τα θετικά παραδείγματα που υπάρχουν σε διάφορα κράτη μέλη θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως έρεισμα προκειμένου να εκπροσωπούνται οι γυναίκες ισότιμα σε όλα τα πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά όργανα του γεωργικού τομέα, όπως ζητά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

2.   Δυνατότητες που πρέπει να ελευθερωθούν

| 2.1 | Οι δυνατότητες που διαθέτουν οι γυναίκες στη γεωργία και στην ύπαιθρο έχουν υποτιμηθεί: στην έκθεση του 2010 για την ΚΓΠ (2) πραγματοποιείται αναφορά στις γυναίκες μόνο μέσω των στατιστικών στοιχείων της EUROSTAT, ενώ στην έκθεση του 2010 για την αγροτική ανάπτυξη επισημαίνεται επί τροχάδην το χάσμα που υφίσταται ως προς τα ποσοστά απασχόλησης των γυναικών και των ανδρών (76 % για τους άνδρες, 62 % για τις γυναίκες (3)). Ακόμη και στην ενδιαφέρουσα απόφαση του Συμβουλίου της 20ής Φεβρουαρίου 2006 σχετικά με τους ευρωπαϊκούς στρατηγικούς προσανατολισμούς για την αγροτική ανάπτυξη (4), οι γυναίκες αναφέρονται μόνο σε σχέση με την ανάγκη ενθάρρυνσης της πρόσβασης στην απασχόληση. |
| --- | --- |

2.1

Οι δυνατότητες που διαθέτουν οι γυναίκες στη γεωργία και στην ύπαιθρο έχουν υποτιμηθεί: στην έκθεση του 2010 για την ΚΓΠ (2) πραγματοποιείται αναφορά στις γυναίκες μόνο μέσω των στατιστικών στοιχείων της EUROSTAT, ενώ στην έκθεση του 2010 για την αγροτική ανάπτυξη επισημαίνεται επί τροχάδην το χάσμα που υφίσταται ως προς τα ποσοστά απασχόλησης των γυναικών και των ανδρών (76 % για τους άνδρες, 62 % για τις γυναίκες (3)). Ακόμη και στην ενδιαφέρουσα απόφαση του Συμβουλίου της 20ής Φεβρουαρίου 2006 σχετικά με τους ευρωπαϊκούς στρατηγικούς προσανατολισμούς για την αγροτική ανάπτυξη (4), οι γυναίκες αναφέρονται μόνο σε σχέση με την ανάγκη ενθάρρυνσης της πρόσβασης στην απασχόληση.

| 2.2 | Αντίθετα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο –στο ψήφισμα του 2011 με θέμα «Ο ρόλος των γυναικών στον τομέα της γεωργίας και στις αγροτικές περιοχές» (5)– απαριθμεί επισταμένως τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στη γεωργία και στην ύπαιθρο και προτείνει ορισμένες στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για την υποστήριξη της κοινωνικής και οικονομικής πραγματικότητας των γυναικών. Η ΕΟΚΕ ταυτίζεται με την ανάλυση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και συμμερίζεται τα συμπεράσματά του, υπενθυμίζοντας συγχρόνως μια σειρά δικές της σχετικές γνωμοδοτήσεις (6). |
| --- | --- |

2.2

Αντίθετα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο –στο ψήφισμα του 2011 με θέμα «Ο ρόλος των γυναικών στον τομέα της γεωργίας και στις αγροτικές περιοχές» (5)– απαριθμεί επισταμένως τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στη γεωργία και στην ύπαιθρο και προτείνει ορισμένες στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για την υποστήριξη της κοινωνικής και οικονομικής πραγματικότητας των γυναικών. Η ΕΟΚΕ ταυτίζεται με την ανάλυση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και συμμερίζεται τα συμπεράσματά του, υπενθυμίζοντας συγχρόνως μια σειρά δικές της σχετικές γνωμοδοτήσεις (6).

| 2.3 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση κανονισμού της Επιτροπής όσον αφορά τις κοινές διατάξεις για τα Διαρθρωτικά Ταμεία και τα συνοδευτικά της έγγραφα (7) εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, καθώς και την ανακοίνωση όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Σύμπραξη Καινοτομίας για τη γεωργική παραγωγικότητα και βιωσιμότητα (8): τα έγγραφα αυτά περιέχουν ενδιαφέροντα στοιχεία τα οποία αφήνουν ελπίδες για την επίδειξη μεγαλύτερης προσοχής σε θέματα ισότητας των δύο φύλων, σε θεσμικό επίπεδο· η ΕΟΚΕ ελπίζει ότι θα επακολουθήσει η λήψη των ενδεδειγμένων αποφάσεων εκ μέρους του Συμβουλίου. |
| --- | --- |

2.3

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση κανονισμού της Επιτροπής όσον αφορά τις κοινές διατάξεις για τα Διαρθρωτικά Ταμεία και τα συνοδευτικά της έγγραφα (7) εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, καθώς και την ανακοίνωση όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Σύμπραξη Καινοτομίας για τη γεωργική παραγωγικότητα και βιωσιμότητα (8): τα έγγραφα αυτά περιέχουν ενδιαφέροντα στοιχεία τα οποία αφήνουν ελπίδες για την επίδειξη μεγαλύτερης προσοχής σε θέματα ισότητας των δύο φύλων, σε θεσμικό επίπεδο· η ΕΟΚΕ ελπίζει ότι θα επακολουθήσει η λήψη των ενδεδειγμένων αποφάσεων εκ μέρους του Συμβουλίου.

| 2.4 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί πολύ θετική τη δραστηριότητα των οργανώσεων αγροτισσών και συναφών δικτύων σε ορισμένα κράτη μέλη. Ορισμένες από τις οργανώσεις αυτές είναι αυτόνομες, άλλες είναι ενταγμένες στις Ενώσεις των γεωργών. Υπάρχουν επίσης αρκετές οργανώσεις νέων γεωργών με έντονη δράση υπέρ της ισότητας των δύο φύλων. Αυτό βοηθά τις γυναίκες να αποκτήσουν προσόντα και τις ενθαρρύνει να αναλαμβάνουν εντατικότερη επιχειρηματική, κοινωνική, επαγγελματική ή πολιτική δραστηριότητα. Σε αυτό οφείλεται μεγάλο μέρος των σημερινών επιτευγμάτων, όπως π.χ. η κοινωνική ασφάλιση της αγροτικής οικογένειας, Σε ορισμένες Ενώσεις γεωργών, στις οποίες κατά παράδοση πλειοψηφούν οι άνδρες, δραστηριοποιούνται σήμερα γυναίκες με σημαντική επιρροή (9). Τέτοια παραδείγματα πρέπει να αποτελούν πρότυπο για όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

2.4

Η ΕΟΚΕ θεωρεί πολύ θετική τη δραστηριότητα των οργανώσεων αγροτισσών και συναφών δικτύων σε ορισμένα κράτη μέλη. Ορισμένες από τις οργανώσεις αυτές είναι αυτόνομες, άλλες είναι ενταγμένες στις Ενώσεις των γεωργών. Υπάρχουν επίσης αρκετές οργανώσεις νέων γεωργών με έντονη δράση υπέρ της ισότητας των δύο φύλων. Αυτό βοηθά τις γυναίκες να αποκτήσουν προσόντα και τις ενθαρρύνει να αναλαμβάνουν εντατικότερη επιχειρηματική, κοινωνική, επαγγελματική ή πολιτική δραστηριότητα. Σε αυτό οφείλεται μεγάλο μέρος των σημερινών επιτευγμάτων, όπως π.χ. η κοινωνική ασφάλιση της αγροτικής οικογένειας, Σε ορισμένες Ενώσεις γεωργών, στις οποίες κατά παράδοση πλειοψηφούν οι άνδρες, δραστηριοποιούνται σήμερα γυναίκες με σημαντική επιρροή (9). Τέτοια παραδείγματα πρέπει να αποτελούν πρότυπο για όλα τα κράτη μέλη.

| 2.5 | Η παρούσα γνωμοδότηση αποσκοπεί στον καθορισμό, εκ παραλλήλου με τα προαναφερθέντα έγγραφα, ορισμένων κριτηρίων και μέτρων ικανών να βοηθήσουν τις γυναίκες να εκτυλίξουν τις δυνατότητες τους ως εργαζόμενες και ως επιχειρηματίες, αναλαμβάνοντας έναν καινοτόμο ρόλο για τη διασφάλιση βιώσιμης ανάπτυξης και ποιοτικών θέσεων εργασίας. Ο καλύτερος εντοπισμός των εργασιακών δυνατοτήτων και των αναγκών, καθώς και της γεωργικο-αγροτικής επιχειρηματικότητας των γυναικών, μπορεί να βελτιώσει την παραγωγή, να την αναβαθμίσει ποιοτικά, να της προσδώσει στρατηγική ώθηση, να την διαφοροποιήσει και να συμβάλει στην επίτευξη μεγαλύτερης συνοχής μεταξύ της ΚΓΠ και των πολιτικών αγροτικής ανάπτυξης και εδαφικής συνοχής. |
| --- | --- |

2.5

Η παρούσα γνωμοδότηση αποσκοπεί στον καθορισμό, εκ παραλλήλου με τα προαναφερθέντα έγγραφα, ορισμένων κριτηρίων και μέτρων ικανών να βοηθήσουν τις γυναίκες να εκτυλίξουν τις δυνατότητες τους ως εργαζόμενες και ως επιχειρηματίες, αναλαμβάνοντας έναν καινοτόμο ρόλο για τη διασφάλιση βιώσιμης ανάπτυξης και ποιοτικών θέσεων εργασίας. Ο καλύτερος εντοπισμός των εργασιακών δυνατοτήτων και των αναγκών, καθώς και της γεωργικο-αγροτικής επιχειρηματικότητας των γυναικών, μπορεί να βελτιώσει την παραγωγή, να την αναβαθμίσει ποιοτικά, να της προσδώσει στρατηγική ώθηση, να την διαφοροποιήσει και να συμβάλει στην επίτευξη μεγαλύτερης συνοχής μεταξύ της ΚΓΠ και των πολιτικών αγροτικής ανάπτυξης και εδαφικής συνοχής.

3.   Στοιχεία και κριτήρια ερμηνείας

| 3.1 | Οι διαδοχικές μεταρρυθμίσεις της ΚΓΠ κατέστησαν ασαφή την εννοιολογική διάκριση των όρων «γεωργική οικονομία», «αγροτική οικονομία» και «διαχείριση/αξιοποίηση της εδαφικής επικράτειας», πράγμα το οποίο διευρύνει το πλαίσιο ανάλυσης (10) των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες και καθιστά συγχρόνως αναγκαία την ύπαρξη επακριβών, κατανεμημένων ανά κατηγορία και ποιοτικών στοιχείων, εμβαθύνοντας ακόμη περισσότερο τις προσπάθειες που καταβάλλονται ήδη από την EUROSTAT. Στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου του 2011 εκτιμάται ότι «από τους 26,7 εκατομμύρια ανθρώπους που απασχολούνται κανονικά στον τομέα της γεωργίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το 42 % [δηλαδή 11,2 εκατομμύρια] είναι γυναίκες», συμπεριλαμβανομένου του συνόλου των γεωργικών και αγροτικών δραστηριοτήτων οι οποίες αποτελούν πηγή διαφόρων μορφών εργασίας για τα άτομα αυτά (εργασίας η οποία ωστόσο συχνά δεν είναι ούτε η μοναδική ούτε η κύρια επαγγελματική τους δραστηριότητα). Αντίθετα, η EUROSTAT προβαίνει στον υπολογισμό της γεωργικής απασχόλησης εκλαμβάνοντας ως βάση τις Ετήσιες Μονάδες Εργασίας (ΕΜΕ), με αποτέλεσμα ο συνολικός αριθμός των ανδρών και γυναικών που εργάζονται με οποιαδήποτε ιδιότητα στον τομέα να εμφανίζεται μειωμένος σε 11,1 εκατομμύρια κατά το 2010 (για τη γεωργία, τη δασοκομία, τη θήρα και την αλιεία) και, ως εκ τούτου, ο αριθμός των γυναικών εργαζομένων να υπολογίζεται σε περίπου 4,7 εκατομμύρια (11). |
| --- | --- |

3.1

Οι διαδοχικές μεταρρυθμίσεις της ΚΓΠ κατέστησαν ασαφή την εννοιολογική διάκριση των όρων «γεωργική οικονομία», «αγροτική οικονομία» και «διαχείριση/αξιοποίηση της εδαφικής επικράτειας», πράγμα το οποίο διευρύνει το πλαίσιο ανάλυσης (10) των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες και καθιστά συγχρόνως αναγκαία την ύπαρξη επακριβών, κατανεμημένων ανά κατηγορία και ποιοτικών στοιχείων, εμβαθύνοντας ακόμη περισσότερο τις προσπάθειες που καταβάλλονται ήδη από την EUROSTAT. Στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου του 2011 εκτιμάται ότι «από τους 26,7 εκατομμύρια ανθρώπους που απασχολούνται κανονικά στον τομέα της γεωργίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το 42 % [δηλαδή 11,2 εκατομμύρια] είναι γυναίκες», συμπεριλαμβανομένου του συνόλου των γεωργικών και αγροτικών δραστηριοτήτων οι οποίες αποτελούν πηγή διαφόρων μορφών εργασίας για τα άτομα αυτά (εργασίας η οποία ωστόσο συχνά δεν είναι ούτε η μοναδική ούτε η κύρια επαγγελματική τους δραστηριότητα). Αντίθετα, η EUROSTAT προβαίνει στον υπολογισμό της γεωργικής απασχόλησης εκλαμβάνοντας ως βάση τις Ετήσιες Μονάδες Εργασίας (ΕΜΕ), με αποτέλεσμα ο συνολικός αριθμός των ανδρών και γυναικών που εργάζονται με οποιαδήποτε ιδιότητα στον τομέα να εμφανίζεται μειωμένος σε 11,1 εκατομμύρια κατά το 2010 (για τη γεωργία, τη δασοκομία, τη θήρα και την αλιεία) και, ως εκ τούτου, ο αριθμός των γυναικών εργαζομένων να υπολογίζεται σε περίπου 4,7 εκατομμύρια (11).

| 3.2 | Η εν λόγω αναφορά στη στατιστική μεθοδολογία καθιστά σαφές ότι το πρόβλημα δεν τίθεται μόνον όσον αφορά τα επίμαχα ποσοτικά στοιχεία, αλλά και όσον αφορά τη στρατηγική σημασία του γεωργικο-αγροτικού τομέα από την άποψη της αλληλεπίδρασής του με το αστικό και περιαστικό περιβάλλον και τη βιώσιμη (περιβαλλοντική και κοινωνική) ανάπτυξή του. Επομένως, η πραγματική κατάσταση των γυναικών στη γεωργία και στην ύπαιθρο χρήζει εξέτασης υπό διττή οπτική γωνία: λαμβάνοντας υπόψη, αφενός, το υψηλό επίπεδο των προτύπων παραγωγής της ευρωπαϊκής γεωργίας και, αφετέρου, τις δυνατότητες που διαθέτουν οι γυναίκες, οι οποίες μπορούν να εκτυλιχθούν με τη χρήση περιορισμένων πόρων αλλά κατά τρόπο αποτελεσματικό και στοχευμένο. Θα πρέπει να έχουμε κατά νου ότι διανύουμε ακόμη περίοδο σοβαρής κρίσης η οποία προκαλεί δυσκολίες –αλλά και διανοίγει ευκαιρίες– για τις γυναίκες που ζουν και εργάζονται σε γεωργικές και αγροτικές περιοχές. |
| --- | --- |

3.2

Η εν λόγω αναφορά στη στατιστική μεθοδολογία καθιστά σαφές ότι το πρόβλημα δεν τίθεται μόνον όσον αφορά τα επίμαχα ποσοτικά στοιχεία, αλλά και όσον αφορά τη στρατηγική σημασία του γεωργικο-αγροτικού τομέα από την άποψη της αλληλεπίδρασής του με το αστικό και περιαστικό περιβάλλον και τη βιώσιμη (περιβαλλοντική και κοινωνική) ανάπτυξή του. Επομένως, η πραγματική κατάσταση των γυναικών στη γεωργία και στην ύπαιθρο χρήζει εξέτασης υπό διττή οπτική γωνία: λαμβάνοντας υπόψη, αφενός, το υψηλό επίπεδο των προτύπων παραγωγής της ευρωπαϊκής γεωργίας και, αφετέρου, τις δυνατότητες που διαθέτουν οι γυναίκες, οι οποίες μπορούν να εκτυλιχθούν με τη χρήση περιορισμένων πόρων αλλά κατά τρόπο αποτελεσματικό και στοχευμένο. Θα πρέπει να έχουμε κατά νου ότι διανύουμε ακόμη περίοδο σοβαρής κρίσης η οποία προκαλεί δυσκολίες –αλλά και διανοίγει ευκαιρίες– για τις γυναίκες που ζουν και εργάζονται σε γεωργικές και αγροτικές περιοχές.

4.   Η γεωργική και αγροτική οικονομία και οι επιπτώσεις της κρίσης

| 4.1 | Σύμφωνα με πρόσφατες αξιολογήσεις της κατάστασης που επικρατεί στον γεωργικο-αγροτικό τομέα υποδεικνύεται ότι, έπειτα από κάποια μείωση της παραγωγής και της απασχόλησης λόγω επιβράδυνσης της κατανάλωσης και των εξαγωγών, ο εν λόγω τομέας άρχισε να διαγράφει αναπτυξιακή τροχιά, με συνακόλουθη αύξηση του εισοδήματος. Ειδικότερα η εσωτερική αγορά εμφανίζει μια ορισμένη προτίμηση έναντι της ποιότητας και της βιωσιμότητας: παραδείγματος χάρη, η αγορά τοπικών προϊόντων (διανομή σε μηδενική χιλιομετρική απόσταση ή βραχεία αλυσίδα (12)) ή/και βιολογικών προϊόντων συγκεντρώνει ολοένα και περισσότερο την προτίμηση των καταναλωτών. |
| --- | --- |

4.1

Σύμφωνα με πρόσφατες αξιολογήσεις της κατάστασης που επικρατεί στον γεωργικο-αγροτικό τομέα υποδεικνύεται ότι, έπειτα από κάποια μείωση της παραγωγής και της απασχόλησης λόγω επιβράδυνσης της κατανάλωσης και των εξαγωγών, ο εν λόγω τομέας άρχισε να διαγράφει αναπτυξιακή τροχιά, με συνακόλουθη αύξηση του εισοδήματος. Ειδικότερα η εσωτερική αγορά εμφανίζει μια ορισμένη προτίμηση έναντι της ποιότητας και της βιωσιμότητας: παραδείγματος χάρη, η αγορά τοπικών προϊόντων (διανομή σε μηδενική χιλιομετρική απόσταση ή βραχεία αλυσίδα (12)) ή/και βιολογικών προϊόντων συγκεντρώνει ολοένα και περισσότερο την προτίμηση των καταναλωτών.

| 4.2 | Από την άποψη της απασχόλησης, μεταξύ του 2007 και του 2008 χάθηκαν 900 χιλιάδες θέσεις εργασίας στη γεωργία, ενώ μεταξύ του 2008 και του 2009 το υπόλοιπο εκτιμάται σε -200 000 ΕΜΕ (13). Η φθίνουσα τάση της απασχόλησης θα μπορούσε λοιπόν να σταθεροποιηθεί σε τιμές που αντανακλούν μια φυσιολογική μείωση του αριθμού των απασχολούμενων οφειλόμενη στον εξορθολογισμό των επιχειρήσεων, με μείωση του ανειδίκευτου εργατικού δυναμικού προς όφελος πιο εξειδικευμένων επαγγελματιών. |
| --- | --- |

4.2

Από την άποψη της απασχόλησης, μεταξύ του 2007 και του 2008 χάθηκαν 900 χιλιάδες θέσεις εργασίας στη γεωργία, ενώ μεταξύ του 2008 και του 2009 το υπόλοιπο εκτιμάται σε -200 000 ΕΜΕ (13). Η φθίνουσα τάση της απασχόλησης θα μπορούσε λοιπόν να σταθεροποιηθεί σε τιμές που αντανακλούν μια φυσιολογική μείωση του αριθμού των απασχολούμενων οφειλόμενη στον εξορθολογισμό των επιχειρήσεων, με μείωση του ανειδίκευτου εργατικού δυναμικού προς όφελος πιο εξειδικευμένων επαγγελματιών.

| 4.3 | Παρά τα εν λόγω ελπιδοφόρα στοιχεία, δεν έχει βεβαίως επιτευχθεί η έξοδος από την κρίση ούτε έχει βελτιωθεί η κατάσταση των γυναικών: στην πλειονότητα των γεωργικών παραγωγικών δραστηριοτήτων το γυναικείο εργατικό δυναμικό εξακολουθεί να απασχολείται ατύπως, με συνακόλουθα ισχυρά μειονεκτήματα τόσο για την πλήρη απασχόληση (26 % των γυναικών έναντι 52 % των ανδρών) όσο και για τη μερική απασχόληση (9,7 % των ανδρών έναντι 11,8 % των γυναικών) (14)· πέραν αυτών των δεδομένων υπάρχει επίσης ο τομέας της εποχιακής εργασίας (που αντιπροσωπεύει ένα τεράστιο ποσοστό απασχολούμενων έναντι του μειωμένου ποσοστού των απασχολούμενων αόριστου χρόνου), της άτυπης και της παράνομης εργασίας που αποτελεί εκτεταμένο αόρατο φαινόμενο ή μη ποσοτικοποιημένο πρόβλημα που χρήζει αντιμετώπισης με την παροχή κινήτρων για την ανάδειξη του ζητήματος της αδήλωτης εργασίας και, όπου αυτό είναι δυνατό, με τη σταθεροποίηση της γυναικείας απασχόλησης. |
| --- | --- |

4.3

Παρά τα εν λόγω ελπιδοφόρα στοιχεία, δεν έχει βεβαίως επιτευχθεί η έξοδος από την κρίση ούτε έχει βελτιωθεί η κατάσταση των γυναικών: στην πλειονότητα των γεωργικών παραγωγικών δραστηριοτήτων το γυναικείο εργατικό δυναμικό εξακολουθεί να απασχολείται ατύπως, με συνακόλουθα ισχυρά μειονεκτήματα τόσο για την πλήρη απασχόληση (26 % των γυναικών έναντι 52 % των ανδρών) όσο και για τη μερική απασχόληση (9,7 % των ανδρών έναντι 11,8 % των γυναικών) (14)· πέραν αυτών των δεδομένων υπάρχει επίσης ο τομέας της εποχιακής εργασίας (που αντιπροσωπεύει ένα τεράστιο ποσοστό απασχολούμενων έναντι του μειωμένου ποσοστού των απασχολούμενων αόριστου χρόνου), της άτυπης και της παράνομης εργασίας που αποτελεί εκτεταμένο αόρατο φαινόμενο ή μη ποσοτικοποιημένο πρόβλημα που χρήζει αντιμετώπισης με την παροχή κινήτρων για την ανάδειξη του ζητήματος της αδήλωτης εργασίας και, όπου αυτό είναι δυνατό, με τη σταθεροποίηση της γυναικείας απασχόλησης.

| 4.3.1 | Εξαιρετικά ανησυχητική είναι η κατάσταση των μεταναστριών (τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ), οι οποίες συχνά στερούνται ακόμη και τα πλέον στοιχειώδη δικαιώματα, αρχής γενομένης από την καθυστερημένη καταβολή ή την άδικη και αδικαιολόγητη μείωση του μισθού τους. Η κατάσταση αυτή έχει επιδεινωθεί περαιτέρω από την έναρξη της κρίσης, και δεν δικαιολογείται από τις δυσκολίες στις οποίες προσκρούει η χορήγηση δανείων προς τις μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις και τις μεταποιητικές επιχειρήσεις· υπάρχουν πολλές περιπτώσεις κατά τις οποίες οι εργαζόμενες υποχρεώθηκαν να επιστρέψουν στη χώρα καταγωγής τους χωρίς να έχουν πληρωθεί ή βρέθηκαν στο έλεος εκμεταλλευτών, εγκληματιών και εμπόρων εργατικού δυναμικού οι οποίοι δυστυχώς δεν υφίστανται ποινικές κυρώσεις σε ορισμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

4.3.1

Εξαιρετικά ανησυχητική είναι η κατάσταση των μεταναστριών (τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ), οι οποίες συχνά στερούνται ακόμη και τα πλέον στοιχειώδη δικαιώματα, αρχής γενομένης από την καθυστερημένη καταβολή ή την άδικη και αδικαιολόγητη μείωση του μισθού τους. Η κατάσταση αυτή έχει επιδεινωθεί περαιτέρω από την έναρξη της κρίσης, και δεν δικαιολογείται από τις δυσκολίες στις οποίες προσκρούει η χορήγηση δανείων προς τις μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις και τις μεταποιητικές επιχειρήσεις· υπάρχουν πολλές περιπτώσεις κατά τις οποίες οι εργαζόμενες υποχρεώθηκαν να επιστρέψουν στη χώρα καταγωγής τους χωρίς να έχουν πληρωθεί ή βρέθηκαν στο έλεος εκμεταλλευτών, εγκληματιών και εμπόρων εργατικού δυναμικού οι οποίοι δυστυχώς δεν υφίστανται ποινικές κυρώσεις σε ορισμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 4.3.2 | Ο εδαφικός κατακερματισμός των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και οι περιορισμένες διαστάσεις πολλών εξ αυτών περιπλέκουν τη διενέργεια ελέγχων για την εξακρίβωση της νομιμότητας των εργασιακών σχέσεων. Ωστόσο, η προσεκτική διαχείριση εκ μέρους των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, μπορεί να αποτελέσουν αφετηρία για την καταπολέμηση παρατυπιών και εγκληματικών ενεργειών, διασφαλίζοντας τα δικαιώματα και την ασφάλεια των πάντων. |
| --- | --- |

4.3.2

Ο εδαφικός κατακερματισμός των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και οι περιορισμένες διαστάσεις πολλών εξ αυτών περιπλέκουν τη διενέργεια ελέγχων για την εξακρίβωση της νομιμότητας των εργασιακών σχέσεων. Ωστόσο, η προσεκτική διαχείριση εκ μέρους των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, μπορεί να αποτελέσουν αφετηρία για την καταπολέμηση παρατυπιών και εγκληματικών ενεργειών, διασφαλίζοντας τα δικαιώματα και την ασφάλεια των πάντων.

5.   Για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας των γυναικών στις γεωργικές και αγροτικές περιοχές ...

| 5.1 | Η ποιοτική διάσταση της γεωργικής παραγωγής αποτελεί σημαντική πτυχή της εργασίας των γυναικών, είτε ως παραγωγών, είτε ως συζύγων που εργάζονται ως βοηθοί στον αγροτικό τομέα, είτε ως καταναλωτριών, είτε ως φορέων μεταλαμπάδευσης των παραδόσεων, του δημιουργικού πνεύματος και των αυθεντικών πρακτικών. Για την αξιοποίηση αυτής της πραγματικής συμβολής απαιτούνται συντονισμένες επιλογές σε ολόκληρη την εδαφική επικράτεια. |
| --- | --- |

5.1

Η ποιοτική διάσταση της γεωργικής παραγωγής αποτελεί σημαντική πτυχή της εργασίας των γυναικών, είτε ως παραγωγών, είτε ως συζύγων που εργάζονται ως βοηθοί στον αγροτικό τομέα, είτε ως καταναλωτριών, είτε ως φορέων μεταλαμπάδευσης των παραδόσεων, του δημιουργικού πνεύματος και των αυθεντικών πρακτικών. Για την αξιοποίηση αυτής της πραγματικής συμβολής απαιτούνται συντονισμένες επιλογές σε ολόκληρη την εδαφική επικράτεια.

| 5.2 | Η ανάπτυξη και η εφαρμογή προηγμένων μεθόδων παραγωγής, η έρευνα, ο επαγγελματικός προσανατολισμός και η κατάρτιση προϋποθέτουν αλληλεπίδραση των ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίων με τις γεωργικές και αγροτικές περιοχές, μέσω τόσο της ενσωμάτωσης των αναγκών των γυναικών στις μελέτες τους όσο και της ανάλυσης των δυνατοτήτων τους. |
| --- | --- |

5.2

Η ανάπτυξη και η εφαρμογή προηγμένων μεθόδων παραγωγής, η έρευνα, ο επαγγελματικός προσανατολισμός και η κατάρτιση προϋποθέτουν αλληλεπίδραση των ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίων με τις γεωργικές και αγροτικές περιοχές, μέσω τόσο της ενσωμάτωσης των αναγκών των γυναικών στις μελέτες τους όσο και της ανάλυσης των δυνατοτήτων τους.

| 5.3 | Συχνά επικρατεί η άποψη ότι οποιοδήποτε πρόβλημα σχετικό με την ποιοτική βελτίωση και την προαγωγή της ανταγωνιστικότητας μπορεί να επιλυθεί με την παροχή κάποιας μορφής κατάρτισης. Η άποψη αυτή μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την ποσοτική και όχι την ποιοτική και στοχευμένη εξάπλωση της παρεχόμενης κατάρτισης, η οποία πολλές φορές δεν ανταποκρίνεται επαρκώς στις συγκεκριμένες ανάγκες της οικονομίας και των ενδιαφερομένων κοινωνικών φορέων, αλλά ούτε και στις συμμετοχικές στρατηγικές βιώσιμης ανάπτυξης. Για την ανάπτυξη του γεωργικο-αγροτικού τομέα απαιτούνται δεόντως προετοιμασμένες εργαζόμενες και γυναίκες επιχειρηματίες, αλλά η κατάρτιση δεν επαρκεί από μόνη της για την άμεση αναβάθμιση την εργασίας, της δραστηριότητας και της διαβίωσης εάν δεν υποστηρίζεται από κατάλληλες δομές και υπηρεσίες, καθώς και από βιώσιμες και ποιοτικές θέσεις εργασίας. |
| --- | --- |

5.3

Συχνά επικρατεί η άποψη ότι οποιοδήποτε πρόβλημα σχετικό με την ποιοτική βελτίωση και την προαγωγή της ανταγωνιστικότητας μπορεί να επιλυθεί με την παροχή κάποιας μορφής κατάρτισης. Η άποψη αυτή μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την ποσοτική και όχι την ποιοτική και στοχευμένη εξάπλωση της παρεχόμενης κατάρτισης, η οποία πολλές φορές δεν ανταποκρίνεται επαρκώς στις συγκεκριμένες ανάγκες της οικονομίας και των ενδιαφερομένων κοινωνικών φορέων, αλλά ούτε και στις συμμετοχικές στρατηγικές βιώσιμης ανάπτυξης. Για την ανάπτυξη του γεωργικο-αγροτικού τομέα απαιτούνται δεόντως προετοιμασμένες εργαζόμενες και γυναίκες επιχειρηματίες, αλλά η κατάρτιση δεν επαρκεί από μόνη της για την άμεση αναβάθμιση την εργασίας, της δραστηριότητας και της διαβίωσης εάν δεν υποστηρίζεται από κατάλληλες δομές και υπηρεσίες, καθώς και από βιώσιμες και ποιοτικές θέσεις εργασίας.

6.   ... ενδελεχής εξέταση των αναγκών και των δυνατοτήτων που πηγάζουν από την εδαφική επικράτεια

| 6.1 | Κάθε παρέμβαση η οποία αποσκοπεί σε κατάρτιση, παροχή υπηρεσιών ή εκλογίκευση οφείλει να εκπορεύεται από την ενδελεχή εξέταση των συγκεκριμένων συνθηκών και των διαθέσιμων δυνατοτήτων των γυναικών που ζουν και εργάζονται σε γεωργικο-αγροτικό περιβάλλον. Προς το σκοπό αυτό επιβάλλεται η προσεκτική ανάλυση τόσο της εδαφικής επικράτειας όσο και των δυνατοτήτων και των προσδοκιών του πληθυσμού, η οποία απαιτείται να διενεργηθεί με την ενεργό συμμετοχή των ενδιαφερομένων γυναικών. Η συμμετοχή αποτελεί δυναμική διαδικασία η οποία καθιστά περισσότερο υπεύθυνες τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, αλλά και τις κοινωνικοεπαγγελματικές οργανώσεις. Οι συνολικές δυνατότητες που διαθέτει μια εδαφική περιοχή μπορούν να πολλαπλασιαστούν με την ελευθέρωση των δυνατοτήτων του γυναικείου πληθυσμού της. Η υλοποίηση στοχοθετημένων και αποτελεσματικών προγραμμάτων για την προώθηση της καινοτομίας, της επιχειρηματικότητας και της απασχόλησης των γυναικών μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία θέσεων εργασίας (κυρίως για τη νεολαία), επιβραδύνοντας και ενίοτε ακόμη και αντιστρέφοντας την τάση εγκατάλειψης της υπαίθρου. |
| --- | --- |

6.1

Κάθε παρέμβαση η οποία αποσκοπεί σε κατάρτιση, παροχή υπηρεσιών ή εκλογίκευση οφείλει να εκπορεύεται από την ενδελεχή εξέταση των συγκεκριμένων συνθηκών και των διαθέσιμων δυνατοτήτων των γυναικών που ζουν και εργάζονται σε γεωργικο-αγροτικό περιβάλλον. Προς το σκοπό αυτό επιβάλλεται η προσεκτική ανάλυση τόσο της εδαφικής επικράτειας όσο και των δυνατοτήτων και των προσδοκιών του πληθυσμού, η οποία απαιτείται να διενεργηθεί με την ενεργό συμμετοχή των ενδιαφερομένων γυναικών. Η συμμετοχή αποτελεί δυναμική διαδικασία η οποία καθιστά περισσότερο υπεύθυνες τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, αλλά και τις κοινωνικοεπαγγελματικές οργανώσεις. Οι συνολικές δυνατότητες που διαθέτει μια εδαφική περιοχή μπορούν να πολλαπλασιαστούν με την ελευθέρωση των δυνατοτήτων του γυναικείου πληθυσμού της. Η υλοποίηση στοχοθετημένων και αποτελεσματικών προγραμμάτων για την προώθηση της καινοτομίας, της επιχειρηματικότητας και της απασχόλησης των γυναικών μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία θέσεων εργασίας (κυρίως για τη νεολαία), επιβραδύνοντας και ενίοτε ακόμη και αντιστρέφοντας την τάση εγκατάλειψης της υπαίθρου.

| 6.1.1 | Για την ανάλυση των εν λόγω δυνατοτήτων προϋποτίθεται η αλληλεπίδραση μεταξύ πανεπιστημιακής κοινότητας και εδαφικής επικράτειας: τα ερευνητικά κέντρα οφείλουν να συμμετέχουν στον σχεδιασμό και στην αξιολόγηση των σχεδίων ανάπτυξης. Προς το σκοπό αυτό, απαιτείται η διασφάλιση αποτελεσματικών διασυνδέσεων –μέσω προηγμένων και προσιτών ΤΠΕ– μεταξύ των πανεπιστημίων και των γυναικών με στόχο την πραγματοποίηση εμπεριστατωμένων ερευνών και την επιτόπια πειραματική δοκιμή τους (15). |
| --- | --- |

6.1.1

Για την ανάλυση των εν λόγω δυνατοτήτων προϋποτίθεται η αλληλεπίδραση μεταξύ πανεπιστημιακής κοινότητας και εδαφικής επικράτειας: τα ερευνητικά κέντρα οφείλουν να συμμετέχουν στον σχεδιασμό και στην αξιολόγηση των σχεδίων ανάπτυξης. Προς το σκοπό αυτό, απαιτείται η διασφάλιση αποτελεσματικών διασυνδέσεων –μέσω προηγμένων και προσιτών ΤΠΕ– μεταξύ των πανεπιστημίων και των γυναικών με στόχο την πραγματοποίηση εμπεριστατωμένων ερευνών και την επιτόπια πειραματική δοκιμή τους (15).

| 6.1.2 | Τα σχέδια εδαφικής ανάπτυξης θα πρέπει να εμπεριέχουν ειδικές δράσεις κατάρτισης εστιασμένες στις εργαζόμενες, στις συμβοηθούσες συζύγους και στις γυναίκες επιχειρηματίες, με σκοπό την ενδυνάμωση της ικανότητάς τους να προσαρμόζονται, να καινοτομούν και να μεταδίδουν τις γνώσεις και τις προσεγγίσεις τους. Οι γυναίκες που αποκτούν κάποια μορφή κατάρτισης θα πρέπει να ενθαρρύνονται να την μεταλαμπαδεύουν και σε άλλες γυναίκες τόσο δια της επίσημης οδού (στο πλαίσιο συνεταιρισμών, δομών που συμμετέχουν στη λήψη των αποφάσεων σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης, ομάδων δράσης για την ανάπτυξη της υπαίθρου κλπ.) όσο και δια της ανεπίσημης οδού (συμμετοχή σε ομάδες συζήτησης και αυτοδιδασκαλίας, παρεμβάσεις σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές, στήλες εφημερίδων, κοινωνικές επιχειρήσεις κλπ.). Τα απαιτούμενα κίνητρα δεν συνίστανται απλώς στην εξασφάλιση οικονομικών πόρων, αλλά και στην εξοικονόμηση του χρόνου των γυναικών, με την επιτόπια παροχή διευκολύνσεων και υπηρεσιών (άδειες μετ’ αποδοχών, παιδικοί σταθμοί, αποτελεσματικές και δωρεάν συγκοινωνίες (16), προσωρινή αντικατάσταση για δραστηριότητες παροχής φροντίδων, βρεφονηπιακούς σταθμούς στην ύπαιθρο κλπ.). |
| --- | --- |

6.1.2

Τα σχέδια εδαφικής ανάπτυξης θα πρέπει να εμπεριέχουν ειδικές δράσεις κατάρτισης εστιασμένες στις εργαζόμενες, στις συμβοηθούσες συζύγους και στις γυναίκες επιχειρηματίες, με σκοπό την ενδυνάμωση της ικανότητάς τους να προσαρμόζονται, να καινοτομούν και να μεταδίδουν τις γνώσεις και τις προσεγγίσεις τους. Οι γυναίκες που αποκτούν κάποια μορφή κατάρτισης θα πρέπει να ενθαρρύνονται να την μεταλαμπαδεύουν και σε άλλες γυναίκες τόσο δια της επίσημης οδού (στο πλαίσιο συνεταιρισμών, δομών που συμμετέχουν στη λήψη των αποφάσεων σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης, ομάδων δράσης για την ανάπτυξη της υπαίθρου κλπ.) όσο και δια της ανεπίσημης οδού (συμμετοχή σε ομάδες συζήτησης και αυτοδιδασκαλίας, παρεμβάσεις σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές, στήλες εφημερίδων, κοινωνικές επιχειρήσεις κλπ.). Τα απαιτούμενα κίνητρα δεν συνίστανται απλώς στην εξασφάλιση οικονομικών πόρων, αλλά και στην εξοικονόμηση του χρόνου των γυναικών, με την επιτόπια παροχή διευκολύνσεων και υπηρεσιών (άδειες μετ’ αποδοχών, παιδικοί σταθμοί, αποτελεσματικές και δωρεάν συγκοινωνίες (16), προσωρινή αντικατάσταση για δραστηριότητες παροχής φροντίδων, βρεφονηπιακούς σταθμούς στην ύπαιθρο κλπ.).

| 6.2 | Η αποτελεσματική, γρήγορη (ευρυζωνική) και οικονομικά προσιτή διαδικτυακή κάλυψη συνιστά προαπαιτούμενο, δεδομένου ότι σε ολόκληρες χώρες της ΕΕ ποσοστό χαμηλότερο του 60 % των κατοικιών διαθέτουν δικτυακή σύνδεση. Η ευρύτερη χρήση των ΤΠΕ μπορεί επίσης να διευκολύνει την κατάρτιση εξ αποστάσεως, καθώς και την επικοινωνία μεταξύ απομακρυσμένων περιοχών της επικράτειας, ενώ αποτελεί κίνητρο για την επικοινωνία με γυναίκες προερχόμενες από τους γεωργικο-αγροτικούς τομείς άλλων χωρών, ευνοώντας επίσης την επίδειξη ενδιαφέροντος για την εκμάθηση γλωσσών και την ανταλλαγή εμπειριών. |
| --- | --- |

6.2

Η αποτελεσματική, γρήγορη (ευρυζωνική) και οικονομικά προσιτή διαδικτυακή κάλυψη συνιστά προαπαιτούμενο, δεδομένου ότι σε ολόκληρες χώρες της ΕΕ ποσοστό χαμηλότερο του 60 % των κατοικιών διαθέτουν δικτυακή σύνδεση. Η ευρύτερη χρήση των ΤΠΕ μπορεί επίσης να διευκολύνει την κατάρτιση εξ αποστάσεως, καθώς και την επικοινωνία μεταξύ απομακρυσμένων περιοχών της επικράτειας, ενώ αποτελεί κίνητρο για την επικοινωνία με γυναίκες προερχόμενες από τους γεωργικο-αγροτικούς τομείς άλλων χωρών, ευνοώντας επίσης την επίδειξη ενδιαφέροντος για την εκμάθηση γλωσσών και την ανταλλαγή εμπειριών.

| 6.2.1 | Επιπλέον, οι ΤΠΕ διευκολύνουν τη δημιουργία δικτύων γυναικών επιχειρηματιών, συμβοηθουσών συζύγων και εργαζομένων γυναικών τα οποία, ενισχυόμενα από την παρουσία μεταναστριών εκτός ΕΕ, επικοινωνούν και αλληλεπιδρούν επίσης με γυναίκες προερχόμενες από υποψήφιες προς ένταξη και τρίτες χώρες. Τα δίκτυα αυτά μπορούν να αποτελέσουν αφετηρία γόνιμης ανταλλαγής εμπειριών, καλύτερης συνεργασίας για την ανάπτυξη ή ακόμη και μεγαλύτερης εμπορικής ολοκλήρωσης, αλλά και να συμβάλουν στην αντιμετώπιση της πρόκλησης της επισιτιστικής ασφάλειας σε παγκόσμια κλίμακα. |
| --- | --- |

6.2.1

Επιπλέον, οι ΤΠΕ διευκολύνουν τη δημιουργία δικτύων γυναικών επιχειρηματιών, συμβοηθουσών συζύγων και εργαζομένων γυναικών τα οποία, ενισχυόμενα από την παρουσία μεταναστριών εκτός ΕΕ, επικοινωνούν και αλληλεπιδρούν επίσης με γυναίκες προερχόμενες από υποψήφιες προς ένταξη και τρίτες χώρες. Τα δίκτυα αυτά μπορούν να αποτελέσουν αφετηρία γόνιμης ανταλλαγής εμπειριών, καλύτερης συνεργασίας για την ανάπτυξη ή ακόμη και μεγαλύτερης εμπορικής ολοκλήρωσης, αλλά και να συμβάλουν στην αντιμετώπιση της πρόκλησης της επισιτιστικής ασφάλειας σε παγκόσμια κλίμακα.

| 6.3 | Η υγεία των γυναικών που ζουν σε γεωργικο-αγροτικό περιβάλλον αποτελεί προτεραιότητα. Η διασφάλιση αποτελεσματικών υπηρεσιών υγείας –σε συνδυασμό με μονάδες τηλεϊατρικής και τηλεδιάγνωσης– και ποιοτικών ιατροφαρμακευτικών προϊόντων συντελεί στην παρακολούθηση της υγείας, της ασφάλειας και των επαγγελματικών ασθενειών στους χώρους εργασίας, πράγμα το οποίο μπορεί να έχει επίσης ως αποτέλεσμα τη δημιουργία θέσεων εργασίας για εξειδικευμένο προσωπικό. Οι εν λόγω υπηρεσίες (ιδίως όσον αφορά την αναπαραγωγική υγεία και την πρόληψη των γυναικολογικών παθήσεων) θα πρέπει να παρέχονται δωρεάν· εν πάση περιπτώσει, όμως, το κόστος θα πρέπει να καθορίζεται πάντοτε σε συνάρτηση με το οικογενειακό εισόδημα και τα οικογενειακά βάρη. Καθοριστική παράμετρο αποτελεί ο μεγάλος αριθμός ηλικιωμένων γυναικών: σε ορισμένες χώρες με έντονη γεωργικο-αγροτική διάσταση το προσδόκιμο επιβίωσης των γυναικών είναι πολύ υψηλότερο από εκείνο των ανδρών, με αποτέλεσμα να πλειοψηφούν οι γυναίκες μεταξύ του πληθυσμού ηλικίας άνω των εξήντα ετών (17). Για τις γυναίκες αυτές, η παροχή υπηρεσιών υγείας, περίθαλψης και συνοδευτικής φροντίδας είναι κεφαλαιώδους σημασίας, μεταξύ άλλων και προκειμένου να μην υποχρεώνονται οι νεότερες γυναίκες να αναλάβουν ακόμη περισσότερα οικογενειακά βάρη. |
| --- | --- |

6.3

Η υγεία των γυναικών που ζουν σε γεωργικο-αγροτικό περιβάλλον αποτελεί προτεραιότητα. Η διασφάλιση αποτελεσματικών υπηρεσιών υγείας –σε συνδυασμό με μονάδες τηλεϊατρικής και τηλεδιάγνωσης– και ποιοτικών ιατροφαρμακευτικών προϊόντων συντελεί στην παρακολούθηση της υγείας, της ασφάλειας και των επαγγελματικών ασθενειών στους χώρους εργασίας, πράγμα το οποίο μπορεί να έχει επίσης ως αποτέλεσμα τη δημιουργία θέσεων εργασίας για εξειδικευμένο προσωπικό. Οι εν λόγω υπηρεσίες (ιδίως όσον αφορά την αναπαραγωγική υγεία και την πρόληψη των γυναικολογικών παθήσεων) θα πρέπει να παρέχονται δωρεάν· εν πάση περιπτώσει, όμως, το κόστος θα πρέπει να καθορίζεται πάντοτε σε συνάρτηση με το οικογενειακό εισόδημα και τα οικογενειακά βάρη. Καθοριστική παράμετρο αποτελεί ο μεγάλος αριθμός ηλικιωμένων γυναικών: σε ορισμένες χώρες με έντονη γεωργικο-αγροτική διάσταση το προσδόκιμο επιβίωσης των γυναικών είναι πολύ υψηλότερο από εκείνο των ανδρών, με αποτέλεσμα να πλειοψηφούν οι γυναίκες μεταξύ του πληθυσμού ηλικίας άνω των εξήντα ετών (17). Για τις γυναίκες αυτές, η παροχή υπηρεσιών υγείας, περίθαλψης και συνοδευτικής φροντίδας είναι κεφαλαιώδους σημασίας, μεταξύ άλλων και προκειμένου να μην υποχρεώνονται οι νεότερες γυναίκες να αναλάβουν ακόμη περισσότερα οικογενειακά βάρη.

| 6.4 | Η κατάσταση των συμβοηθουσών συζύγων εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται πολύ διαφορετικά από χώρα σε χώρα. Επισήμως οι γυναίκες αυτές δεν αναγνωρίζονται ως εργαζόμενες, παρότι εργάζονται σκληρά στον εν λόγω κλάδο, και σε ορισμένα κράτη μέλη εξακολουθούν να μην δικαιούνται ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης ούτε σύνταξης (πέραν του συστήματος καθολικής κάλυψης, όπου αυτό προβλέπεται από το κράτος πρόνοιας). Απαιτούνται ενδεδειγμένα μέσα προκειμένου να εξασφαλιστεί η παροχή κάλυψης σε αυτές τις γυναίκες μέσω, παραδείγματος χάρη, ειδικών συνταξιοδοτικών ταμείων υπό την ώθηση των κοινωνικών εταίρων ή των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Θα ήταν επίσης σκόπιμη η θέσπιση κανόνων περί συνδικαιούχων, ενδεχομένως στο πλαίσιο ενός ευρωπαϊκού καθεστώτος για τις γυναίκες που ζουν σε γεωργικο-αγροτικό περιβάλλον |
| --- | --- |

6.4

Η κατάσταση των συμβοηθουσών συζύγων εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται πολύ διαφορετικά από χώρα σε χώρα. Επισήμως οι γυναίκες αυτές δεν αναγνωρίζονται ως εργαζόμενες, παρότι εργάζονται σκληρά στον εν λόγω κλάδο, και σε ορισμένα κράτη μέλη εξακολουθούν να μην δικαιούνται ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης ούτε σύνταξης (πέραν του συστήματος καθολικής κάλυψης, όπου αυτό προβλέπεται από το κράτος πρόνοιας). Απαιτούνται ενδεδειγμένα μέσα προκειμένου να εξασφαλιστεί η παροχή κάλυψης σε αυτές τις γυναίκες μέσω, παραδείγματος χάρη, ειδικών συνταξιοδοτικών ταμείων υπό την ώθηση των κοινωνικών εταίρων ή των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Θα ήταν επίσης σκόπιμη η θέσπιση κανόνων περί συνδικαιούχων, ενδεχομένως στο πλαίσιο ενός ευρωπαϊκού καθεστώτος για τις γυναίκες που ζουν σε γεωργικο-αγροτικό περιβάλλον

| 6.5 | Οι γυναίκες διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο για την ορθολογική χρήση της ενέργειας και τη διάθεση των αποβλήτων, με την ιδιότητά τους ως διαχειρίστριες των οικονομικών της οικογένειάς τους. Η συλλογή διαχωρισμένων απορριμμάτων και η προώθηση κατάλληλων εγκαταστάσεων λιπασματοποίησης και μετασχηματισμού (βιομάζα) μπορούν να συνυπάρξουν τόσο με τους στόχους περί εξοικονόμησης ενέργειας όσο και με τον ενάρετο κύκλο γεωργικής και βιολογικής παραγωγής που είναι εκ των πραγμάτων ενεργειακά αυτάρκης. Θεωρείται σκόπιμο να διευκολυνθεί η πρόσβαση σε νέες οικολογικές (πράσινες) τεχνολογίες για την παραγωγή και την αποδοτική χρήση των πόρων και να προβλεφθούν ειδικά κίνητρα για τις επιχειρήσεις και τις επαγγελματικές δραστηριότητες που τελούν υπό γυναικεία διαχείριση. |
| --- | --- |

6.5

Οι γυναίκες διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο για την ορθολογική χρήση της ενέργειας και τη διάθεση των αποβλήτων, με την ιδιότητά τους ως διαχειρίστριες των οικονομικών της οικογένειάς τους. Η συλλογή διαχωρισμένων απορριμμάτων και η προώθηση κατάλληλων εγκαταστάσεων λιπασματοποίησης και μετασχηματισμού (βιομάζα) μπορούν να συνυπάρξουν τόσο με τους στόχους περί εξοικονόμησης ενέργειας όσο και με τον ενάρετο κύκλο γεωργικής και βιολογικής παραγωγής που είναι εκ των πραγμάτων ενεργειακά αυτάρκης. Θεωρείται σκόπιμο να διευκολυνθεί η πρόσβαση σε νέες οικολογικές (πράσινες) τεχνολογίες για την παραγωγή και την αποδοτική χρήση των πόρων και να προβλεφθούν ειδικά κίνητρα για τις επιχειρήσεις και τις επαγγελματικές δραστηριότητες που τελούν υπό γυναικεία διαχείριση.

| 6.6 | Σε μεγάλο αριθμό χωρών, η ανάληψη πρωτοβουλίας εκ μέρους ομάδων γυναικών οδήγησε στην αποκόμιση θετικών εμπειριών στον τομέα του αγροτουρισμού, κυρίως στο πλαίσιο συνεταιρισμών, με άριστα αποτελέσματα από πλευράς διαχείρισης. Λαμβανομένου υπόψη του διαρκώς αυξανόμενου ενδιαφέροντος για τη συγκεκριμένη μορφή τουρισμού, καλό θα ήταν να επιδιωχθεί τόσο η δικτύωση των εν λόγω δραστηριοτήτων όσο και η διάδοση των βέλτιστων πρακτικών. |
| --- | --- |

6.6

Σε μεγάλο αριθμό χωρών, η ανάληψη πρωτοβουλίας εκ μέρους ομάδων γυναικών οδήγησε στην αποκόμιση θετικών εμπειριών στον τομέα του αγροτουρισμού, κυρίως στο πλαίσιο συνεταιρισμών, με άριστα αποτελέσματα από πλευράς διαχείρισης. Λαμβανομένου υπόψη του διαρκώς αυξανόμενου ενδιαφέροντος για τη συγκεκριμένη μορφή τουρισμού, καλό θα ήταν να επιδιωχθεί τόσο η δικτύωση των εν λόγω δραστηριοτήτων όσο και η διάδοση των βέλτιστων πρακτικών.

| 6.7 | Για να είναι σε θέση να συμβάλει στη βιώσιμη ανάπτυξη και στην προώθηση της γυναικείας επαγγελματικής δραστηριότητας (η οποία συχνά ασκείται σε μικρά αγροτεμάχια), η διανομή των προϊόντων πρέπει να είναι υψηλής ποιότητας, λειτουργική και ευπροσάρμοστη: οι χαμηλού κόστους τοπικοί διανεμητικοί συνεταιρισμοί θα μπορούσαν να διευκολύνουν την πώληση ποιοτικών παραδοσιακών προϊόντων σε πιο προσιτές τιμές· χρήσιμη αποδείχθηκε επίσης η διοργάνωση ειδικών εκδηλώσεων για την προώθηση συναφών προϊόντων. |
| --- | --- |

6.7

Για να είναι σε θέση να συμβάλει στη βιώσιμη ανάπτυξη και στην προώθηση της γυναικείας επαγγελματικής δραστηριότητας (η οποία συχνά ασκείται σε μικρά αγροτεμάχια), η διανομή των προϊόντων πρέπει να είναι υψηλής ποιότητας, λειτουργική και ευπροσάρμοστη: οι χαμηλού κόστους τοπικοί διανεμητικοί συνεταιρισμοί θα μπορούσαν να διευκολύνουν την πώληση ποιοτικών παραδοσιακών προϊόντων σε πιο προσιτές τιμές· χρήσιμη αποδείχθηκε επίσης η διοργάνωση ειδικών εκδηλώσεων για την προώθηση συναφών προϊόντων.

| 6.8 | Ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται η προβολή των χειροτεχνικών και των παραδοσιακών προϊόντων που απειλούνται με εξαφάνιση. Η ανάληψη στοχευμένων δράσεων ενημέρωσης και προώθησης προϊόντων (marketing) μπορεί να συντελέσει στη διατήρηση ή στη δημιουργία θέσεων εργασίας και επαγγελματικών δραστηριοτήτων, αναχαιτίζοντας την εγκατάλειψη της υπαίθρου και την υποβάθμιση της ποιότητας των προϊόντων που προκαλούνται εξαιτίας των μαζικών εισαγωγών. Καθίσταται επομένως αναγκαία η διασφάλιση ικανοποιητικής αλληλεπίδρασης μεταξύ υπηρεσιών, τεχνολογιών και ενδεδειγμένων μέσων μεταφοράς για τη σύνδεση των αγροτικών και των γεωργικών περιοχών με τις αγορές των αστικών κέντρων (18). |
| --- | --- |

6.8

Ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται η προβολή των χειροτεχνικών και των παραδοσιακών προϊόντων που απειλούνται με εξαφάνιση. Η ανάληψη στοχευμένων δράσεων ενημέρωσης και προώθησης προϊόντων (marketing) μπορεί να συντελέσει στη διατήρηση ή στη δημιουργία θέσεων εργασίας και επαγγελματικών δραστηριοτήτων, αναχαιτίζοντας την εγκατάλειψη της υπαίθρου και την υποβάθμιση της ποιότητας των προϊόντων που προκαλούνται εξαιτίας των μαζικών εισαγωγών. Καθίσταται επομένως αναγκαία η διασφάλιση ικανοποιητικής αλληλεπίδρασης μεταξύ υπηρεσιών, τεχνολογιών και ενδεδειγμένων μέσων μεταφοράς για τη σύνδεση των αγροτικών και των γεωργικών περιοχών με τις αγορές των αστικών κέντρων (18).

| 6.9 | Η βελτίωση της πρόσβασης σε πιστώσεις είναι απαραίτητη για τη δημιουργία βιοτεχνικών και γεωργικών επιχειρήσεων και συνεταιρισμών, επιδιώκοντας την πιο υπεύθυνη ανάμειξη των παραδοσιακών τραπεζών (ειδικότερα των γεωργικών ταμείων και των τοπικών ταμιευτηρίων), καθώς και την προώθηση προγραμμάτων χορήγησης μικροπιστώσεων που να απευθύνονται πρωτίστως στις γυναίκες. |
| --- | --- |

6.9

Η βελτίωση της πρόσβασης σε πιστώσεις είναι απαραίτητη για τη δημιουργία βιοτεχνικών και γεωργικών επιχειρήσεων και συνεταιρισμών, επιδιώκοντας την πιο υπεύθυνη ανάμειξη των παραδοσιακών τραπεζών (ειδικότερα των γεωργικών ταμείων και των τοπικών ταμιευτηρίων), καθώς και την προώθηση προγραμμάτων χορήγησης μικροπιστώσεων που να απευθύνονται πρωτίστως στις γυναίκες.

7.   Οι πολιτικές της ΕΕ και η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών

| 7.1 | Εν αναμονή της έγκρισης της πρότασης κανονισμού περί κοινών διατάξεων για τα Διαρθρωτικά Ταμεία (19), υπενθυμίζεται ότι στον κανονισμό ΕΓΤΑΑ τονίζεται η ανάγκη χρησιμοποίησης των πόρων του Ταμείου για την προαγωγή της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών και προβλέπεται η ενημέρωση και η συμμετοχή των οργανώσεων που δραστηριοποιούνται για την επίτευξη του εν λόγω στόχου (20). Ο νέος κανονισμός περί καθορισμού κοινών διατάξεων θα μπορούσε να ενισχυθεί με την εισαγωγή μιας επισπευσμένης διαδικασίας (fast track) για τις γυναίκες που προβαίνουν στη σύσταση καινοτόμων και βιώσιμων γεωργικο-αγροτικών ή βιοτεχνικών επιχειρήσεων. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να ισχυροποιηθεί και να μεγιστοποιηθεί η ικανότητα υποβολής προτάσεων στους κοινωνικούς φορείς που συμμετέχουν στην εταιρική σχέση η οποία αναφέρεται στο άρθρο 6 της προαναφερθείσας νομοθετικής πράξης. |
| --- | --- |

7.1

Εν αναμονή της έγκρισης της πρότασης κανονισμού περί κοινών διατάξεων για τα Διαρθρωτικά Ταμεία (19), υπενθυμίζεται ότι στον κανονισμό ΕΓΤΑΑ τονίζεται η ανάγκη χρησιμοποίησης των πόρων του Ταμείου για την προαγωγή της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών και προβλέπεται η ενημέρωση και η συμμετοχή των οργανώσεων που δραστηριοποιούνται για την επίτευξη του εν λόγω στόχου (20). Ο νέος κανονισμός περί καθορισμού κοινών διατάξεων θα μπορούσε να ενισχυθεί με την εισαγωγή μιας επισπευσμένης διαδικασίας (fast track) για τις γυναίκες που προβαίνουν στη σύσταση καινοτόμων και βιώσιμων γεωργικο-αγροτικών ή βιοτεχνικών επιχειρήσεων. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να ισχυροποιηθεί και να μεγιστοποιηθεί η ικανότητα υποβολής προτάσεων στους κοινωνικούς φορείς που συμμετέχουν στην εταιρική σχέση η οποία αναφέρεται στο άρθρο 6 της προαναφερθείσας νομοθετικής πράξης.

| 7.2 | Όσον αφορά την πρόταση κανονισμού περί καθορισμού κοινών διατάξεων για τα Διαρθρωτικά Ταμεία, ο οποίος έχει ήδη αποτελέσει αντικείμενο γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ (21), επιβεβαιώνεται η εκδήλωση έντονης ανησυχίας σχετικά με τις επιπτώσεις που θα μπορούσαν να έχουν οι μακροοικονομικοί όροι (άρθρο 21) σε ορισμένα σχέδια που εστιάζονται στην ανάπτυξη πρωτοβουλιών προς όφελος των γυναικών. Η ΕΟΚΕ ζητά να αποφευχθούν, δυνάμει ειδικής νομοθετικής διάταξης, οι άμεσες ή έμμεσες αρνητικές συνέπειες εις βάρος των πλέον αδύναμων μελών της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων των γυναικών. |
| --- | --- |

7.2

Όσον αφορά την πρόταση κανονισμού περί καθορισμού κοινών διατάξεων για τα Διαρθρωτικά Ταμεία, ο οποίος έχει ήδη αποτελέσει αντικείμενο γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ (21), επιβεβαιώνεται η εκδήλωση έντονης ανησυχίας σχετικά με τις επιπτώσεις που θα μπορούσαν να έχουν οι μακροοικονομικοί όροι (άρθρο 21) σε ορισμένα σχέδια που εστιάζονται στην ανάπτυξη πρωτοβουλιών προς όφελος των γυναικών. Η ΕΟΚΕ ζητά να αποφευχθούν, δυνάμει ειδικής νομοθετικής διάταξης, οι άμεσες ή έμμεσες αρνητικές συνέπειες εις βάρος των πλέον αδύναμων μελών της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων των γυναικών.

| 7.3 | Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η Επιτροπή, πέραν της δέσμευσης που έχει ήδη αναληφθεί με τις προαναφερθείσες προτάσεις, θα μεριμνήσει για τον ταχύτερο εντοπισμό των αλλαγών και των αναγκών των γυναικών, αποφεύγοντας πρωτίστως την ακαμψία –από πλευράς περιεχομένου και μεθοδολογίας– των προγραμμάτων που αποσκοπούν στη βελτίωση της θέσης της γυναίκας στο γεωργικο-αγροτικό περιβάλλον. |
| --- | --- |

7.3

Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η Επιτροπή, πέραν της δέσμευσης που έχει ήδη αναληφθεί με τις προαναφερθείσες προτάσεις, θα μεριμνήσει για τον ταχύτερο εντοπισμό των αλλαγών και των αναγκών των γυναικών, αποφεύγοντας πρωτίστως την ακαμψία –από πλευράς περιεχομένου και μεθοδολογίας– των προγραμμάτων που αποσκοπούν στη βελτίωση της θέσης της γυναίκας στο γεωργικο-αγροτικό περιβάλλον.

| 7.4 | Η ενδυνάμωση και η βελτίωση της συμμετοχής των γυναικών στην γεωργικο-αγροτική ανάπτυξη της υπαίθρου θα πρέπει επίσης να επιδιώκεται συστηματικά στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών προγραμμάτων στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης, της κατάρτισης (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κ.ά.) και της κινητικότητας των εργαζομένων, αλλά και, φυσικά, κατά την εφαρμογή της πολιτικής οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής. |
| --- | --- |

7.4

Η ενδυνάμωση και η βελτίωση της συμμετοχής των γυναικών στην γεωργικο-αγροτική ανάπτυξη της υπαίθρου θα πρέπει επίσης να επιδιώκεται συστηματικά στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών προγραμμάτων στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης, της κατάρτισης (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κ.ά.) και της κινητικότητας των εργαζομένων, αλλά και, φυσικά, κατά την εφαρμογή της πολιτικής οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής.

| 7.5 | Το σύνολο των κανόνων, των προγραμμάτων και των σχεδίων που σχετίζονται με τον δεύτερο πυλώνα θα πρέπει να υπόκειται σε περιοδικούς ελέγχους, στο πλαίσιο των διαδικασιών παρακολούθησης της ΚΓΠ, με σκοπό την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους ως προς την επίτευξη ισότητας ευκαιριών, καθώς και ως προς τη δέουσα χρήση των χορηγούμενων πόρων. |
| --- | --- |

7.5

Το σύνολο των κανόνων, των προγραμμάτων και των σχεδίων που σχετίζονται με τον δεύτερο πυλώνα θα πρέπει να υπόκειται σε περιοδικούς ελέγχους, στο πλαίσιο των διαδικασιών παρακολούθησης της ΚΓΠ, με σκοπό την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους ως προς την επίτευξη ισότητας ευκαιριών, καθώς και ως προς τη δέουσα χρήση των χορηγούμενων πόρων.

| 7.6 | Κρίνεται επίσης σκόπιμο να προβλεφθούν θεματικά υποπρογράμματα για τις γυναίκες στο πλαίσιο των πολιτικών αγροτικής ανάπτυξης και να επιδιωχθεί η ορθή αξιοποίηση και διάδοση των εμπειριών που απορρέουν από το πρόγραμμα LEADER. |
| --- | --- |

7.6

Κρίνεται επίσης σκόπιμο να προβλεφθούν θεματικά υποπρογράμματα για τις γυναίκες στο πλαίσιο των πολιτικών αγροτικής ανάπτυξης και να επιδιωχθεί η ορθή αξιοποίηση και διάδοση των εμπειριών που απορρέουν από το πρόγραμμα LEADER.

| 7.7 | Για την ανάπτυξη προγραμμάτων τα οποία θα εμπεριέχουν ως πρωταρχικό τους μέλημα την εκτύλιξη των δυνατοτήτων που διαθέτουν οι γυναίκες, η εδαφική επικράτεια –υπό τη φυσική, τη διοικητική και την κοινωνιολογική έννοια του όρου– οφείλει να ηγηθεί μιας δυναμικής συμμετοχικής προσέγγισης. Οι οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών απαιτείται να είναι άμεσα συνυπεύθυνες για τις διάφορες επιλογές και για την εφαρμογή τους. Προς το σκοπό αυτό, θα πρέπει επίσης να αποδείξουν ότι είναι σε θέση να εκπροσωπούν έμπρακτα και αποτελεσματικά τις ανάγκες των γυναικών και να προάγουν τη συμμετοχή τους σε όλα τα επίπεδα των σχετικών οργανώσεων, μεριμνώντας παράλληλα για την ενίσχυση των ιδιαίτερων ικανοτήτων τους (capacity building). |
| --- | --- |

7.7

Για την ανάπτυξη προγραμμάτων τα οποία θα εμπεριέχουν ως πρωταρχικό τους μέλημα την εκτύλιξη των δυνατοτήτων που διαθέτουν οι γυναίκες, η εδαφική επικράτεια –υπό τη φυσική, τη διοικητική και την κοινωνιολογική έννοια του όρου– οφείλει να ηγηθεί μιας δυναμικής συμμετοχικής προσέγγισης. Οι οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών απαιτείται να είναι άμεσα συνυπεύθυνες για τις διάφορες επιλογές και για την εφαρμογή τους. Προς το σκοπό αυτό, θα πρέπει επίσης να αποδείξουν ότι είναι σε θέση να εκπροσωπούν έμπρακτα και αποτελεσματικά τις ανάγκες των γυναικών και να προάγουν τη συμμετοχή τους σε όλα τα επίπεδα των σχετικών οργανώσεων, μεριμνώντας παράλληλα για την ενίσχυση των ιδιαίτερων ικανοτήτων τους (capacity building).

| 7.7.1 | Η ΕΟΚΕ καλεί όλες τις οργανώσεις που εκπροσωπούνται στους κόλπους της να εστιάσουν την προσοχή τους στις γυναίκες που ζουν και εργάζονται σε γεωργικο-αγροτικό περιβάλλον, να γίνουν εκφραστές των αναγκών και των φιλοδοξιών τους και να προωθούν συστηματικά τη συμμετοχή τους στις διάφορες οριζόντιες και κάθετες δομές εταιρικής σχέσης. |
| --- | --- |

7.7.1

Η ΕΟΚΕ καλεί όλες τις οργανώσεις που εκπροσωπούνται στους κόλπους της να εστιάσουν την προσοχή τους στις γυναίκες που ζουν και εργάζονται σε γεωργικο-αγροτικό περιβάλλον, να γίνουν εκφραστές των αναγκών και των φιλοδοξιών τους και να προωθούν συστηματικά τη συμμετοχή τους στις διάφορες οριζόντιες και κάθετες δομές εταιρικής σχέσης.

Βρυξέλλες, 12 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών.

1

(2)  Agriculture in the EU - Statistical and Economic Information (Η γεωργία στην ΕΕ - Στατιστικά και οικονομικά στοιχεία) - Έκθεση 2010, Μάρτιος 2011.

2

(3)  Σελ. 146, Πίνακας του σημ. 3.5.1.4. της προαναφερθείσας έκθεσης.

3

(4)  Απόφαση 2006/144/ΕΚ της 20ής Φεβρουαρίου 2006 (προγραμματική περίοδος 2007-2013) – ΕΕ L 55 της 25.2.2006, σελ. 20.

4

(5)  http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P7-TA-2011-0122+0+DOC+XML+V0//EL.

5

(6)  Μεταξύ άλλων, υπενθυμίζονται οι γνωμοδοτήσεις CESE, ΕΕ C 256, 27.1.07, σ. 144, CESE, ΕΕ C 317, 23.12.09, σ. 49, CESE, ΕΕ C 347, 18.12.10, σ. 41, CESE, EE C 376, 22.12.2011, σ. 144-149, CESE, EE C 143, 22.05.2012, σ. 35-39, CESE, ΕΕ C 191, 29.06.2012, σ. 116-129.

6

(7)  COM(2011) 615 final/2 και έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής 61 final, μέρος 1 και 2.

7

(8)  COM(2012) 79 final.

8

(9)  Για παράδειγμα, μία δραστήρια αγρότισσα έχει αναδειχθεί πρόεδρος της Ένωσης Γεωργών της Σουηδίας (LRF).

9

(10)  Το 92 % της ευρωπαϊκής εδαφικής επικράτειας εκλαμβάνεται ως ύπαιθρος με ποσοστό κατοίκων ανερχόμενο στο 56 % του πληθυσμού και παραγωγή αντίστοιχη του 45 % της προστιθέμενης αξίας της ΕΕ (στοιχεία που παρατίθενται στην απόφαση η οποία προαναφέρθηκε στο σημείο 2.1).

10

(11)  Η Επιτροπή προετοιμάζει μια σειρά εκθέσεων και μελετών επί του θέματος, στο πλαίσιο των οποίων η ΕΟΚΕ προσβλέπει σε ακόμη επακριβέστερα και καλύτερα κατανεμημένα ποιοτικά στοιχεία.

11

(12)  Υπενθυμίζεται η διάσκεψη με θέμα Local agricolture and short food supply chains (Τοπική γεωργία και βραχεία αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων), Βρυξέλλες, 20.4.2012.

12

Local agricolture and short food supply chains

(13)  Στοιχεία EUROSTAT.

13

(14)  Έκθεση του 2010 για την ΚΓΠ, πίνακας του σημ. 3.5.1.4 (http://ec.europa.eu/agriculture/agrista/2010/table_en/index.htm).

14

(15)  Υπάρχουν εκτεταμένες γεωργικές και αγροτικές περιοχές οι οποίες δεν διαθέτουν πανεπιστημιακές και ερευνητικές δομές: επ’ αυτού αξίζει να υπενθυμιστεί η απόφαση για την ίδρυση πανεπιστημίου στην Umeå (Σουηδία), σε μια ελάχιστα ανεπτυγμένη αγροτική περιοχή η οποία ωστόσο αναζωογονήθηκε όταν τέθηκε σε πλήρη λειτουργία το κέντρο μελετών και ερευνών της.

15

(16)  Στην υποσημείωση αριθ. 7 του προαναφερθέντος εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, μέρος 2, επισημαίνεται ότι οι γυναίκες χρησιμοποιούν τις δημόσιες συγκοινωνίες περισσότερο από τους άνδρες.

16

(17)  Στη Λιθουανία, οι γυναίκες ζουν κατά μέσο όρο 11 χρόνια περισσότερο από τους άνδρες, στη Λετονία 10, στην Πολωνία, στη Ρουμανία και στη Σλοβακία 8, στη Βουλγαρία, στην Τσεχική Δημοκρατία, στην Πορτογαλία, στη Σλοβενία και στην Ισπανία 7.

17

(18)  Η κατάσταση που επικρατεί όσον αφορά τις βιοτεχνικές δραστηριότητες στις αγροτικές περιοχές εξετάστηκε διεξοδικώς στη γνωμοδότηση CESE, EE C 143, 22.05.2012, σ. 35-39,

18

(19)  COM(2011) 615 final/2.

19

(20)  Βλ. κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου της 20ής Σεπτεμβρίου 2005 (ΕΕ L 277 της 21.10.2005, σελ. 1–40), άρθρο 6, παράγραφος 1, στοιχείο γ)· άρθρο 62, παράγραφος 1, στοιχείο β)·άρθρο 76, παράγραφος 2, στοιχείο α).

20

(21)  CESE, ΕΕ C 191, 29.06.2012, σ. 30-37, βλ. ειδικότερα το σημείο 3.3.3

21

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/34 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/34

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Οι σχέσεις ΕΕ-Μολδαβίας: Ποιος θα πρέπει να είναι ο ρόλος της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών;»

2012/C 299/07

Εισηγήτρια: η κ. PICHENOT

Κατά τη σύνοδο ολομέλειας της 13ης και 14ης Ιουλίου 2011 και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα

Οι σχέσεις ΕΕ-Μολδαβίας: Ποιος θα πρέπει να είναι ο ρόλος της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών;

Το ειδικευμένο τμήμα «Εξωτερικές σχέσεις», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 28 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου 2012), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 143 ψήφους υπέρ, καμία κατά και 9 αποχές.

1.   Περίληψη και συστάσεις

| 1.1 | Έχοντας επίγνωση του αμοιβαίου οφέλους που συνεπάγεται η προσέγγιση μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Μολδαβίας, η ΕΟΚΕ, σε συνέχεια της αποστολής που πραγματοποίησε τον Μάρτιο του 2012, διατυπώνει, στην παρούσα γνωμοδότηση, τις ακόλουθες συστάσεις με σκοπό:






  — | την εδραίωση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών, ιδίως μέσω της δημιουργίας Μολδαβικής Οικονομικής, Κοινωνικής και Περιβαλλοντικής Επιτροπής (ΜΟΚΠΕ), |
| --- | --- | --- |

1.1

Έχοντας επίγνωση του αμοιβαίου οφέλους που συνεπάγεται η προσέγγιση μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Μολδαβίας, η ΕΟΚΕ, σε συνέχεια της αποστολής που πραγματοποίησε τον Μάρτιο του 2012, διατυπώνει, στην παρούσα γνωμοδότηση, τις ακόλουθες συστάσεις με σκοπό:

—

την εδραίωση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών, ιδίως μέσω της δημιουργίας Μολδαβικής Οικονομικής, Κοινωνικής και Περιβαλλοντικής Επιτροπής (ΜΟΚΠΕ),

| — | τη σύναψη σφαιρικής και πλήρους συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών (ΣΠΣΕΣ), |
| --- | --- |

—

τη σύναψη σφαιρικής και πλήρους συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών (ΣΠΣΕΣ),

| — | την ανάκτηση της εδαφικής ακεραιότητας της Μολδαβίας. |
| --- | --- |

—

την ανάκτηση της εδαφικής ακεραιότητας της Μολδαβίας.

| 1.2 | Απευθυνόμενη προς την Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η ΕΟΚΕ συνιστά να καταβληθούν οι απαραίτητες προσπάθειες για τη σύναψη μιας ισορροπημένης συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών με τη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε όλα τα στάδια της διαδικασίας. Για τη σύναψη της εν λόγω συμφωνίας, οι ενέργειες της Επιτροπής πρέπει να συντονισθούν με τις αντίστοιχες της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ). Η ΕΟΚΕ συνιστά:






  — | να διασφαλιστεί ικανή συμμετοχή των μολδαβικών οργανισμών, μέσω της πρόσβασής τους στην τρέχουσα δημόσια διαβούλευση
   (1) και στις δημόσιες ακροάσεις και συνεντεύξεις που προβλέπονται με την κοινωνία των πολιτών στο πλαίσιο της εκτίμησης αντικτύπου στην αειφορία, |
| --- | --- | --- |

1.2

Απευθυνόμενη προς την Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η ΕΟΚΕ συνιστά να καταβληθούν οι απαραίτητες προσπάθειες για τη σύναψη μιας ισορροπημένης συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών με τη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε όλα τα στάδια της διαδικασίας. Για τη σύναψη της εν λόγω συμφωνίας, οι ενέργειες της Επιτροπής πρέπει να συντονισθούν με τις αντίστοιχες της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ). Η ΕΟΚΕ συνιστά:

—

να διασφαλιστεί ικανή συμμετοχή των μολδαβικών οργανισμών, μέσω της πρόσβασής τους στην τρέχουσα δημόσια διαβούλευση
   (1) και στις δημόσιες ακροάσεις και συνεντεύξεις που προβλέπονται με την κοινωνία των πολιτών στο πλαίσιο της εκτίμησης αντικτύπου στην αειφορία,

| — | να διοργανωθεί σύσκεψη για τα πορίσματα της μελέτης αντικτύπου, με τη συμμετοχή του μολδαβικού Κοινοβουλίου, της ΕΟΚΕ και της μολδαβικής κοινωνίας των πολιτών, και να συνεχιστεί η περιοδική ενημέρωση της κοινωνίας των πολιτών για το περιεχόμενο των διαπραγματεύσεων, |
| --- | --- |

—

να διοργανωθεί σύσκεψη για τα πορίσματα της μελέτης αντικτύπου, με τη συμμετοχή του μολδαβικού Κοινοβουλίου, της ΕΟΚΕ και της μολδαβικής κοινωνίας των πολιτών, και να συνεχιστεί η περιοδική ενημέρωση της κοινωνίας των πολιτών για το περιεχόμενο των διαπραγματεύσεων,

| — | να επιδειχθεί προσοχή στον εντοπισμό των κοινωνικών και οικονομικών συνεπειών, με αφετηρία ιδίως τις παρατηρήσεις της έκθεσης για την υλοποίηση των στόχων της Χιλιετίας (2), προκειμένου να τελειοποιηθεί το κεφάλαιο «Αειφόρος ανάπτυξη» μιας μελλοντικής συμφωνίας, |
| --- | --- |

—

να επιδειχθεί προσοχή στον εντοπισμό των κοινωνικών και οικονομικών συνεπειών, με αφετηρία ιδίως τις παρατηρήσεις της έκθεσης για την υλοποίηση των στόχων της Χιλιετίας (2), προκειμένου να τελειοποιηθεί το κεφάλαιο «Αειφόρος ανάπτυξη» μιας μελλοντικής συμφωνίας,

| — | να καταρτισθεί μελέτη για τους όρους της επανένταξης της οικονομίας της Υπερδνειστερίας στη διαδικασία του εμπορικού ανοίγματος, |
| --- | --- |

—

να καταρτισθεί μελέτη για τους όρους της επανένταξης της οικονομίας της Υπερδνειστερίας στη διαδικασία του εμπορικού ανοίγματος,

| — | να ενταθούν οι προσπάθειες κατάρτισης των κοινωνικοεπαγγελματικών φορέων και των μέσων μαζικής ενημέρωσης στην πρακτική εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου όσον αφορά το εμπόριο, |
| --- | --- |

—

να ενταθούν οι προσπάθειες κατάρτισης των κοινωνικοεπαγγελματικών φορέων και των μέσων μαζικής ενημέρωσης στην πρακτική εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου όσον αφορά το εμπόριο,

| — | να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες τεχνικής υποστήριξης για την επικαιροποίηση των προδιαγραφών του κοινοτικού κεκτημένου, ιδίως όσον αφορά τον γεωργικό τομέα, |
| --- | --- |

—

να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες τεχνικής υποστήριξης για την επικαιροποίηση των προδιαγραφών του κοινοτικού κεκτημένου, ιδίως όσον αφορά τον γεωργικό τομέα,

| — | να προβλεφθούν ικανά συνοδευτικά μέτρα με διαδικασία αναπροσαρμογής που θα επιτρέψουν την άντληση του μέγιστου δυνατού οφέλους από την πραγματική ένταξη στην ευρωπαϊκή οικονομία και να επιδειχθεί ιδιαίτερη μέριμνα για την ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων, με τη συμμετοχή των εταίρων που ωφελούνται από τη συμφωνία του είδους αυτού, |
| --- | --- |

—

να προβλεφθούν ικανά συνοδευτικά μέτρα με διαδικασία αναπροσαρμογής που θα επιτρέψουν την άντληση του μέγιστου δυνατού οφέλους από την πραγματική ένταξη στην ευρωπαϊκή οικονομία και να επιδειχθεί ιδιαίτερη μέριμνα για την ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων, με τη συμμετοχή των εταίρων που ωφελούνται από τη συμφωνία του είδους αυτού,

| — | να προβλεφθεί η σύσταση μικτής επιτροπής παρακολούθησης της εμπορικής συμφωνίας και να στηριχθεί μέσω της ΕΟΚΕ η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην παρακολούθηση μιας μελλοντικής ΣΠΣΕΣ με πρόσβαση σε χρηματοδότηση για τη στήριξη της οικοδόμησης της μολδαβικής κοινωνίας των πολιτών, |
| --- | --- |

—

να προβλεφθεί η σύσταση μικτής επιτροπής παρακολούθησης της εμπορικής συμφωνίας και να στηριχθεί μέσω της ΕΟΚΕ η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην παρακολούθηση μιας μελλοντικής ΣΠΣΕΣ με πρόσβαση σε χρηματοδότηση για τη στήριξη της οικοδόμησης της μολδαβικής κοινωνίας των πολιτών,

| — | να διασφαλισθεί η συμμετοχή των Μολδαβών κοινωνικών εταίρων στο φόρουμ της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης (ΑΕΣ) και να εγγραφούν στην ημερήσια διάταξη της 5ης ομάδας εργασίας της ΑΕΣ («Κοινωνικός διάλογος») οι κοινωνικές πτυχές της συμφωνίας, |
| --- | --- |

—

να διασφαλισθεί η συμμετοχή των Μολδαβών κοινωνικών εταίρων στο φόρουμ της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης (ΑΕΣ) και να εγγραφούν στην ημερήσια διάταξη της 5ης ομάδας εργασίας της ΑΕΣ («Κοινωνικός διάλογος») οι κοινωνικές πτυχές της συμφωνίας,

| — | να ενθαρρυνθούν οι επαφές με την κοινωνία των πολιτών της Υπερδνειστερίας με τη στήριξη του ΟΑΣΕ για να διασφαλισθεί η συμμετοχή της στις πολιτικές προσέγγισης με την ΕΕ. |
| --- | --- |

—

να ενθαρρυνθούν οι επαφές με την κοινωνία των πολιτών της Υπερδνειστερίας με τη στήριξη του ΟΑΣΕ για να διασφαλισθεί η συμμετοχή της στις πολιτικές προσέγγισης με την ΕΕ.

| 1.3 | Απευθυνόμενη προς τις μολδαβικές δημόσιες αρχές, η ΕΟΚΕ καλεί την κυβέρνηση και το Κοινοβούλιο:






  — | να ενημερώσουν ευρύ φάσμα οργανώσεων της κοινωνίας για τις εξελίξεις που σημειώνονται στην προσέγγιση με την ΕΕ και να ενθαρρύνουν τον δημόσιο διάλογο για την προσέγγιση με την ΕΕ με κοινωνικούς εταίρους και ομάδες διαφόρων δραστηριοτήτων (αγρότες, καταναλωτές, οικολόγους, γυναίκες, υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κ.ά.), |
| --- | --- | --- |

1.3

Απευθυνόμενη προς τις μολδαβικές δημόσιες αρχές, η ΕΟΚΕ καλεί την κυβέρνηση και το Κοινοβούλιο:

—

να ενημερώσουν ευρύ φάσμα οργανώσεων της κοινωνίας για τις εξελίξεις που σημειώνονται στην προσέγγιση με την ΕΕ και να ενθαρρύνουν τον δημόσιο διάλογο για την προσέγγιση με την ΕΕ με κοινωνικούς εταίρους και ομάδες διαφόρων δραστηριοτήτων (αγρότες, καταναλωτές, οικολόγους, γυναίκες, υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κ.ά.),

| — | να επιμείνουν στην ανταλλαγή πληροφοριών με τους ενδιαφερόμενους κοινωνικοεπαγγελματικούς φορείς στο πλαίσιο του Υπουργείου Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και να διατηρήσουν τον ρόλο του παρατηρητή του Εθνικού Συμβουλίου Συμμετοχής (ΕΣΣ) στην κυβέρνηση, |
| --- | --- |

—

να επιμείνουν στην ανταλλαγή πληροφοριών με τους ενδιαφερόμενους κοινωνικοεπαγγελματικούς φορείς στο πλαίσιο του Υπουργείου Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και να διατηρήσουν τον ρόλο του παρατηρητή του Εθνικού Συμβουλίου Συμμετοχής (ΕΣΣ) στην κυβέρνηση,

| — | να προβούν στη δημιουργία Μολδαβικής Οικονομικής, Κοινωνικής και Περιβαλλοντικής Επιτροπής (ΜΟΚΠΕ) βάσει της υφιστάμενης εμπειρίας στην ΕΕ ή στο πλαίσιο της γειτονίας, |
| --- | --- |

—

να προβούν στη δημιουργία Μολδαβικής Οικονομικής, Κοινωνικής και Περιβαλλοντικής Επιτροπής (ΜΟΚΠΕ) βάσει της υφιστάμενης εμπειρίας στην ΕΕ ή στο πλαίσιο της γειτονίας,

| — | να συμπεριλάβουν τα ενδιαφερόμενα μέρη στην εφαρμογή των συμφωνιών με την ΕΕ στους τομείς της ενέργειας και της έρευνας, |
| --- | --- |

—

να συμπεριλάβουν τα ενδιαφερόμενα μέρη στην εφαρμογή των συμφωνιών με την ΕΕ στους τομείς της ενέργειας και της έρευνας,

| — | να εδραιώσουν τον κοινωνικό διάλογο και να μεριμνήσουν για την εφαρμογή του Κοινωνικού Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης, αίροντας τις επιφυλάξεις και υιοθετώντας το πρωτόκολλο για τον μηχανισμό συλλογικών αγωγών, |
| --- | --- |

—

να εδραιώσουν τον κοινωνικό διάλογο και να μεριμνήσουν για την εφαρμογή του Κοινωνικού Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης, αίροντας τις επιφυλάξεις και υιοθετώντας το πρωτόκολλο για τον μηχανισμό συλλογικών αγωγών,

| — | να αποδώσουν ύψιστη προτεραιότητα στην ένταξη των νέων και των γυναικών στην αγορά εργασίας, |
| --- | --- |

—

να αποδώσουν ύψιστη προτεραιότητα στην ένταξη των νέων και των γυναικών στην αγορά εργασίας,

| — | να συμβάλουν στην αποτελεσματικότητα των μηχανισμών καταπολέμησης της διαφθοράς. |
| --- | --- |

—

να συμβάλουν στην αποτελεσματικότητα των μηχανισμών καταπολέμησης της διαφθοράς.

| 1.4 | Απευθυνόμενη προς τις οργανώσεις της μολδαβικής κοινωνίας των πολιτών, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να αναπτύξει τις σχέσεις της μαζί της στο πλαίσιο της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης. Υποβάλλει στην κοινωνία των πολιτών τις ακόλουθες προτάσεις, τις οποίες θα επιθυμούσε να εκθέσει επιτόπου στα πλαίσια σύσκεψης για την συγκεκριμενοποίηση του άξονα «Επαφή με τους λαούς της Εταιρικής Σχέσης». Εκτός από τη δημιουργία ΜΟΚΠΕ, η ΕΟΚΕ συνιστά στους κοινωνικούς εταίρους και τους εταίρους της κοινωνίας των πολιτών να διασφαλίσουν:






  — | την προσέγγιση με τις μεγάλες ευρωπαϊκές τομεακές πλατφόρμες όπως αυτή για την καταπολέμηση της φτώχειας ή με τις εργοδοτικές οργανώσεις των διαφόρων κρατών μελών, καθώς και μέσω καθεστώτος παρατηρητή στην Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικαλιστικών Οργανώσεων, |
| --- | --- | --- |

1.4

Απευθυνόμενη προς τις οργανώσεις της μολδαβικής κοινωνίας των πολιτών, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να αναπτύξει τις σχέσεις της μαζί της στο πλαίσιο της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης. Υποβάλλει στην κοινωνία των πολιτών τις ακόλουθες προτάσεις, τις οποίες θα επιθυμούσε να εκθέσει επιτόπου στα πλαίσια σύσκεψης για την συγκεκριμενοποίηση του άξονα «Επαφή με τους λαούς της Εταιρικής Σχέσης». Εκτός από τη δημιουργία ΜΟΚΠΕ, η ΕΟΚΕ συνιστά στους κοινωνικούς εταίρους και τους εταίρους της κοινωνίας των πολιτών να διασφαλίσουν:

—

την προσέγγιση με τις μεγάλες ευρωπαϊκές τομεακές πλατφόρμες όπως αυτή για την καταπολέμηση της φτώχειας ή με τις εργοδοτικές οργανώσεις των διαφόρων κρατών μελών, καθώς και μέσω καθεστώτος παρατηρητή στην Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικαλιστικών Οργανώσεων,

| — | την ενίσχυση της μονάδας παρακολούθησης των ευρωπαϊκών θεμάτων στις συνδικαλιστικές και στις εργοδοτικές οργανώσεις, καθώς και στην Εθνική Επιτροπή Συλλογικών Συμβάσεων, |
| --- | --- |

—

την ενίσχυση της μονάδας παρακολούθησης των ευρωπαϊκών θεμάτων στις συνδικαλιστικές και στις εργοδοτικές οργανώσεις, καθώς και στην Εθνική Επιτροπή Συλλογικών Συμβάσεων,

| — | την ανάπτυξη κοινωνικού διαλόγου στο πλαίσιο των συμβάσεων της ΔΟΕ και του Κοινωνικού Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης, |
| --- | --- |

—

την ανάπτυξη κοινωνικού διαλόγου στο πλαίσιο των συμβάσεων της ΔΟΕ και του Κοινωνικού Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης,

| — | την καλλιέργεια του διαλόγου των πολιτών ενόψει της παρακολούθησης της μελλοντικής συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών (ΣΠΣΕΣ), |
| --- | --- |

—

την καλλιέργεια του διαλόγου των πολιτών ενόψει της παρακολούθησης της μελλοντικής συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών (ΣΠΣΕΣ),

| — | την ανάπτυξη εμπειρογνωσίας ως προς τις οικολογικές προσεγγίσεις όπως η μείωση των αερίων θερμοκηπίου, η ανάλυση του κύκλου ζωής, το αποτύπωμα άνθρακα ή οι οικοσυστημικές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

—

την ανάπτυξη εμπειρογνωσίας ως προς τις οικολογικές προσεγγίσεις όπως η μείωση των αερίων θερμοκηπίου, η ανάλυση του κύκλου ζωής, το αποτύπωμα άνθρακα ή οι οικοσυστημικές υπηρεσίες.

2.   Ο ρόλος της μολδαβικής κοινωνίας των πολιτών στην προσέγγιση με την ΕΕ και στην Ανατολική Εταιρική Σχέση

| 2.1 | Η μολδαβική κοινωνία των πολιτών συμμετέχει ήδη μέσω συγκεκριμένων υφιστάμενων μηχανισμών στην πολιτική προσέγγισης με την ΕΕ. Ένα 30μελές συμβουλευτικό σώμα, το Εθνικό Συμβούλιο Συμμετοχής (ΕΣΣ), το οποίο συστάθηκε τον Ιανουάριο του 2011, συνεργάζεται με την κυβέρνηση, υφίσταται δε και έτερο συμβουλευτικό όργανο στο Κοινοβούλιο. Η Εθνική Συνέλευση για την Ευρωπαϊκή Ένταξη, που ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 2010, συγκεντρώνει πολλές οργανώσεις με στόχο την υποβολή προτάσεων και την ενημέρωση σχετικά με τη διαδικασία ευρωπαϊκής ένταξης, έτσι ώστε να διασφαλίζεται ο άμεσος και ανοιχτός διάλογος με τους ενδιαφερόμενους φορείς. Επιπλέον, έχουν εμφανισθεί πολλές θεματικές πλατφόρμες οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.1

Η μολδαβική κοινωνία των πολιτών συμμετέχει ήδη μέσω συγκεκριμένων υφιστάμενων μηχανισμών στην πολιτική προσέγγισης με την ΕΕ. Ένα 30μελές συμβουλευτικό σώμα, το Εθνικό Συμβούλιο Συμμετοχής (ΕΣΣ), το οποίο συστάθηκε τον Ιανουάριο του 2011, συνεργάζεται με την κυβέρνηση, υφίσταται δε και έτερο συμβουλευτικό όργανο στο Κοινοβούλιο. Η Εθνική Συνέλευση για την Ευρωπαϊκή Ένταξη, που ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 2010, συγκεντρώνει πολλές οργανώσεις με στόχο την υποβολή προτάσεων και την ενημέρωση σχετικά με τη διαδικασία ευρωπαϊκής ένταξης, έτσι ώστε να διασφαλίζεται ο άμεσος και ανοιχτός διάλογος με τους ενδιαφερόμενους φορείς. Επιπλέον, έχουν εμφανισθεί πολλές θεματικές πλατφόρμες οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε εθνικό επίπεδο.

| 2.2 | Μολδαβικές οργανώσεις συμμετέχουν στις διάφορες ομάδες του φόρουμ της κοινωνίας των πολιτών της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης: «Δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα, χρηστή διακυβέρνηση και σταθερότητα», «Γενικές συστάσεις», «Περιβάλλον, ενέργεια και κλιματική αλλαγή» και «Επαφές μεταξύ των λαών». Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να ενθαρρύνει την ανάπτυξη της 5ης ομάδας εργασίας («Κοινωνικός διάλογος») για τη γενικότερη εξέταση των οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων (3). |
| --- | --- |

2.2

Μολδαβικές οργανώσεις συμμετέχουν στις διάφορες ομάδες του φόρουμ της κοινωνίας των πολιτών της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης: «Δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα, χρηστή διακυβέρνηση και σταθερότητα», «Γενικές συστάσεις», «Περιβάλλον, ενέργεια και κλιματική αλλαγή» και «Επαφές μεταξύ των λαών». Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να ενθαρρύνει την ανάπτυξη της 5ης ομάδας εργασίας («Κοινωνικός διάλογος») για τη γενικότερη εξέταση των οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων (3).

| 2.3 | Οι κοινωνικοί εταίροι κατέχουν καθοριστικό ρόλο στην προσέγγιση ΕΕ-Μολδαβίας. Η ανεξαρτησία των συνδικαλιστικών ενώσεων, που αναγνωρίζεται από το Σύνταγμα, πλαισιώνεται με νόμο του Ιουλίου 2000 που εγγυάται την ελευθερία του συνδικαλίζεσθαι, τη συλλογική διαπραγμάτευση και την προστασία των περιουσιακών τους στοιχείων. Το συνδικαλιστικό τοπίο έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια: τα δύο υφιστάμενα συνδικάτα, CSRM και Solidaritate, συγχωνεύθηκαν σε ενιαίο κεντρικό συνδικάτο, την Εθνική Συνομοσπονδία Συνδικάτων της Μολδαβίας (ΕΣΣΜ). Έχοντας προσχωρήσει στη Διεθνή Συνδικαλιστική Συνομοσπονδία, η ΕΣΣΜ αρχίζει να ενεργοποιείται στις διεθνείς δραστηριότητες και συνεδριάσεις. Θα μπορούσε επίσης να ζητήσει καθεστώς παρατηρητή στην Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικαλιστικών Οργανώσεων. |
| --- | --- |

2.3

Οι κοινωνικοί εταίροι κατέχουν καθοριστικό ρόλο στην προσέγγιση ΕΕ-Μολδαβίας. Η ανεξαρτησία των συνδικαλιστικών ενώσεων, που αναγνωρίζεται από το Σύνταγμα, πλαισιώνεται με νόμο του Ιουλίου 2000 που εγγυάται την ελευθερία του συνδικαλίζεσθαι, τη συλλογική διαπραγμάτευση και την προστασία των περιουσιακών τους στοιχείων. Το συνδικαλιστικό τοπίο έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια: τα δύο υφιστάμενα συνδικάτα, CSRM και Solidaritate, συγχωνεύθηκαν σε ενιαίο κεντρικό συνδικάτο, την Εθνική Συνομοσπονδία Συνδικάτων της Μολδαβίας (ΕΣΣΜ). Έχοντας προσχωρήσει στη Διεθνή Συνδικαλιστική Συνομοσπονδία, η ΕΣΣΜ αρχίζει να ενεργοποιείται στις διεθνείς δραστηριότητες και συνεδριάσεις. Θα μπορούσε επίσης να ζητήσει καθεστώς παρατηρητή στην Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικαλιστικών Οργανώσεων.

| 2.3.1 | Η αντιπροσωπευτικότερη οργάνωση της εργοδοσίας είναι η Εθνική Συνομοσπονδία Εργοδοτών της Μολδαβίας, που ιδρύθηκε το 1996, αποτελείται από 32 μέλη και αυτοπροσδιορίζεται ως μη πολιτική και ανεξάρτητη. Ο εθνικός οργανισμός απασχόλησης του εργατικού δυναμικού διαχειρίζεται το πρόγραμμα «Mobility Partnership» μεταξύ της ΕΕ και της Μολδαβίας, προκειμένου να προχωρήσει ομαλά η ολοκλήρωση της μολδαβικής αγοράς εργασίας. Οι εργοδοτικές οργανώσεις συμμετέχουν σε αυτήν την ολοκλήρωση εφαρμόζοντας τις αποφάσεις του προγράμματος σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.3.1

Η αντιπροσωπευτικότερη οργάνωση της εργοδοσίας είναι η Εθνική Συνομοσπονδία Εργοδοτών της Μολδαβίας, που ιδρύθηκε το 1996, αποτελείται από 32 μέλη και αυτοπροσδιορίζεται ως μη πολιτική και ανεξάρτητη. Ο εθνικός οργανισμός απασχόλησης του εργατικού δυναμικού διαχειρίζεται το πρόγραμμα «Mobility Partnership» μεταξύ της ΕΕ και της Μολδαβίας, προκειμένου να προχωρήσει ομαλά η ολοκλήρωση της μολδαβικής αγοράς εργασίας. Οι εργοδοτικές οργανώσεις συμμετέχουν σε αυτήν την ολοκλήρωση εφαρμόζοντας τις αποφάσεις του προγράμματος σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

| 2.3.2 | Θα ήταν, συνεπώς, χρήσιμο να ενισχυθούν οι πυρήνες ενημέρωσης για ζητήματα σχετικά με τη ΣΕΣΕΣ στους κόλπους των κοινωνικών εταίρων, σε συνεργασία με τους Ευρωπαίους συναδέλφους τους ή με τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

2.3.2

Θα ήταν, συνεπώς, χρήσιμο να ενισχυθούν οι πυρήνες ενημέρωσης για ζητήματα σχετικά με τη ΣΕΣΕΣ στους κόλπους των κοινωνικών εταίρων, σε συνεργασία με τους Ευρωπαίους συναδέλφους τους ή με τα κράτη μέλη.

| 2.4 | Η κατάσταση ορισμένων κατηγοριών του πληθυσμού, κυρίως στην ύπαιθρο, παραμένει εύθραυστη. Η επιδείνωση της κοινωνικής κατάστασης πλήττει κυρίως τις γυναίκες: υψηλή ανεργία, έλλειψη ειδίκευσης, μείωση των μισθών, εποχική εργασία ή ισχνές κοινωνικές παροχές. Οι γυναίκες έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους άντρες, αλλά είναι πιο ευάλωτες στην αγορά εργασίας. Εξ άλλου, οι γυναίκες δεν αποτελούν παρά το 14 % των Μολδαβών επιχειρηματιών. Ο αγροτικός πληθυσμός συνεχίζει να υπερεκπροσωπείται μεταξύ όσων ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας (4), ενώ το ποσοστό φτώχειας στην ύπαιθρο αυξήθηκε το 2009. Η κατάσταση των παιδιών στη Μολδαβία, που είναι εκτεθειμένα σε δεινά όπως η έλλειψη μόνιμης στέγης, η παιδική εργασία, η διακίνηση και η πορνεία, είναι ανησυχητική. Το φαινόμενο των «κοινωνικών ορφανών», δηλαδή παιδιών που δίνονται από τις οικογένειές τους στα ορφανοτροφεία λόγω φτώχειας, παραμένει σε υψηλό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.4

Η κατάσταση ορισμένων κατηγοριών του πληθυσμού, κυρίως στην ύπαιθρο, παραμένει εύθραυστη. Η επιδείνωση της κοινωνικής κατάστασης πλήττει κυρίως τις γυναίκες: υψηλή ανεργία, έλλειψη ειδίκευσης, μείωση των μισθών, εποχική εργασία ή ισχνές κοινωνικές παροχές. Οι γυναίκες έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους άντρες, αλλά είναι πιο ευάλωτες στην αγορά εργασίας. Εξ άλλου, οι γυναίκες δεν αποτελούν παρά το 14 % των Μολδαβών επιχειρηματιών. Ο αγροτικός πληθυσμός συνεχίζει να υπερεκπροσωπείται μεταξύ όσων ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας (4), ενώ το ποσοστό φτώχειας στην ύπαιθρο αυξήθηκε το 2009. Η κατάσταση των παιδιών στη Μολδαβία, που είναι εκτεθειμένα σε δεινά όπως η έλλειψη μόνιμης στέγης, η παιδική εργασία, η διακίνηση και η πορνεία, είναι ανησυχητική. Το φαινόμενο των «κοινωνικών ορφανών», δηλαδή παιδιών που δίνονται από τις οικογένειές τους στα ορφανοτροφεία λόγω φτώχειας, παραμένει σε υψηλό επίπεδο.

| 2.5 | Η λειτουργία των μέσων μαζικής ενημέρωσης έχει βελτιωθεί εδώ και αρκετά χρόνια. Το συμβούλιο ραδιοτηλεοπτικού συντονισμού υιοθέτησε νέα μεθοδολογία εποπτείας της πολιτικής κάλυψης από τα ΜΜΕ στα τέλη Οκτωβρίου 2010, με τη βοήθεια της ΕΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης. Επίσης, δύο νέοι τηλεοπτικοί σταθμοί έκαναν την εμφάνισή τους το 2010 (Jurnal TV και Publika TV) Η κατάρτιση των δημοσιογράφων σε ευρωπαϊκά ζητήματα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα. Η πρόοδος στον τομέα της ελευθερίας της έκφρασης θα επιτρέψει την καλύτερη ενημέρωση των πολιτών και του επιχειρηματικού κόσμου, ιδίως δε των αγροτών, σχετικά με τις προκλήσεις της προσέγγισης. |
| --- | --- |

2.5

Η λειτουργία των μέσων μαζικής ενημέρωσης έχει βελτιωθεί εδώ και αρκετά χρόνια. Το συμβούλιο ραδιοτηλεοπτικού συντονισμού υιοθέτησε νέα μεθοδολογία εποπτείας της πολιτικής κάλυψης από τα ΜΜΕ στα τέλη Οκτωβρίου 2010, με τη βοήθεια της ΕΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης. Επίσης, δύο νέοι τηλεοπτικοί σταθμοί έκαναν την εμφάνισή τους το 2010 (Jurnal TV και Publika TV) Η κατάρτιση των δημοσιογράφων σε ευρωπαϊκά ζητήματα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα. Η πρόοδος στον τομέα της ελευθερίας της έκφρασης θα επιτρέψει την καλύτερη ενημέρωση των πολιτών και του επιχειρηματικού κόσμου, ιδίως δε των αγροτών, σχετικά με τις προκλήσεις της προσέγγισης.

| 2.6 | Παρά την αδιαμφισβήτητη πρόοδο, η κοινωνία των πολιτών παρουσιάζει ακόμα σοβαρές δυσκολίες οργάνωσης. Οι εδαφικές ανισότητες παραμένουν: ο μη κυβερνητικός τομέας είναι ενεργός στα μεγάλα κέντρα, όπως το Chisinau, το Balti, το Cahul και το Ungheni, αλλά δεν δραστηριοποιείται ιδιαίτερα σε μεγάλο μέρος της χώρας. Αντιθέτως, τα συνδικάτα διαθέτουν καλύτερη εδαφική κάλυψη. Λόγω του συνεχιζόμενου διαχωρισμού, η συνεργασία μεταξύ των δύο όχθεων του Δνειστέρου παραμένει περιορισμένη. Επίσης, οι ΜΚΟ εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εξωτερικούς χορηγούς, πράγμα που υπονομεύει την ανεξαρτησία και τη βιωσιμότητά τους. Τέλος, αν και ποιοτικά, τα δίκτυα εμπειρογνωσίας βασίζονται σε υπερβολικά περιορισμένο κύκλο εμπειρογνωμόνων, καθώς ο κατάλογος των μεγάλων ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στη χώρα δεν έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια. |
| --- | --- |

2.6

Παρά την αδιαμφισβήτητη πρόοδο, η κοινωνία των πολιτών παρουσιάζει ακόμα σοβαρές δυσκολίες οργάνωσης. Οι εδαφικές ανισότητες παραμένουν: ο μη κυβερνητικός τομέας είναι ενεργός στα μεγάλα κέντρα, όπως το Chisinau, το Balti, το Cahul και το Ungheni, αλλά δεν δραστηριοποιείται ιδιαίτερα σε μεγάλο μέρος της χώρας. Αντιθέτως, τα συνδικάτα διαθέτουν καλύτερη εδαφική κάλυψη. Λόγω του συνεχιζόμενου διαχωρισμού, η συνεργασία μεταξύ των δύο όχθεων του Δνειστέρου παραμένει περιορισμένη. Επίσης, οι ΜΚΟ εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εξωτερικούς χορηγούς, πράγμα που υπονομεύει την ανεξαρτησία και τη βιωσιμότητά τους. Τέλος, αν και ποιοτικά, τα δίκτυα εμπειρογνωσίας βασίζονται σε υπερβολικά περιορισμένο κύκλο εμπειρογνωμόνων, καθώς ο κατάλογος των μεγάλων ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στη χώρα δεν έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια.

3.   Η κοινωνία των πολιτών και μια νέα σφαιρική και πλήρης συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών (ΣΠΣΕΣ)

| 3.1 | Η προετοιμασία ΣΠΣΕΣ ΕΕ-Μολδαβίας αφορά αγαθά, υπηρεσίες και επενδύσεις, ωστόσο ο πλήρης και ενδελεχής χαρακτήρας της οδηγεί στη μεταφορά και την εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου όσον αφορά το εμπόριο. Προϋποθέτει κατάλληλα συνοδευτικά μέτρα και σημαντικές μεταρρυθμίσεις. Η μολδαβική οικονομία πάσχει από έλλειψη ανταγωνιστικότητας λόγω διαφόρων παραγόντων: έλλειψη μεταφορικών (ιδίως οδικών) υποδομών, μικρή εσωτερική αγορά, ελάχιστα καινοτόμο περιβάλλον, χρόνια πολιτική αστάθεια, δύσκολη πρόσβαση στη χρηματοδότηση και διαφθορά. Οι εξαγωγές δεν στρέφονται πλέον αποκλειστικά στις πρώην σοβιετικές αγορές. Η στροφή του εξωτερικού εμπορίου προς την Ευρώπη είναι εμφανής: σχεδόν το ήμισυ των εξαγωγών κατευθύνεται προς αυτόν τον προορισμό. Αυτό οφείλεται στην αύξηση του μεριδίου της κλωστοϋφαντουργίας στις εξαγωγές (από 10 % το 1999 σε 22,7 % το 2008) (5) λόγω του χαμηλού κόστους του εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού. |
| --- | --- |

3.1

Η προετοιμασία ΣΠΣΕΣ ΕΕ-Μολδαβίας αφορά αγαθά, υπηρεσίες και επενδύσεις, ωστόσο ο πλήρης και ενδελεχής χαρακτήρας της οδηγεί στη μεταφορά και την εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου όσον αφορά το εμπόριο. Προϋποθέτει κατάλληλα συνοδευτικά μέτρα και σημαντικές μεταρρυθμίσεις. Η μολδαβική οικονομία πάσχει από έλλειψη ανταγωνιστικότητας λόγω διαφόρων παραγόντων: έλλειψη μεταφορικών (ιδίως οδικών) υποδομών, μικρή εσωτερική αγορά, ελάχιστα καινοτόμο περιβάλλον, χρόνια πολιτική αστάθεια, δύσκολη πρόσβαση στη χρηματοδότηση και διαφθορά. Οι εξαγωγές δεν στρέφονται πλέον αποκλειστικά στις πρώην σοβιετικές αγορές. Η στροφή του εξωτερικού εμπορίου προς την Ευρώπη είναι εμφανής: σχεδόν το ήμισυ των εξαγωγών κατευθύνεται προς αυτόν τον προορισμό. Αυτό οφείλεται στην αύξηση του μεριδίου της κλωστοϋφαντουργίας στις εξαγωγές (από 10 % το 1999 σε 22,7 % το 2008) (5) λόγω του χαμηλού κόστους του εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού.

| 3.2 | Με την έναρξη των διαπραγματεύσεων άρχισε να καταρτίζεται και μία μελέτη αντικτύπου όσον αφορά τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία και αναμένεται, έως τον Σεπτέμβριο του 2012, να παράσχει στοιχεία για τις θετικές και τις αρνητικές επιπτώσεις ενός παρόμοιου εμπορικού ανοίγματος (6). Σύμφωνα με τη συγγραφή υποχρεώσεων του συμβούλου (7), πρέπει να ζητηθεί η γνώμη της ΕΟΚΕ σχετικά με τις προκλήσεις αυτής της διαπραγμάτευσης και τη συμβολή στη δημόσια διαβούλευση. Επίσης, η ΕΟΚΕ θα αποδώσει ιδιαίτερη προσοχή στο «έγγραφο θέσης» που θα εκπονήσει η Επιτροπή σε συνέχεια αυτής της εκτίμησης αντικτύπου, ενώ θα βρίσκεται σε επαγρύπνηση όσον αφορά τα συνοδευτικά μέτρα. |
| --- | --- |

3.2

Με την έναρξη των διαπραγματεύσεων άρχισε να καταρτίζεται και μία μελέτη αντικτύπου όσον αφορά τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία και αναμένεται, έως τον Σεπτέμβριο του 2012, να παράσχει στοιχεία για τις θετικές και τις αρνητικές επιπτώσεις ενός παρόμοιου εμπορικού ανοίγματος (6). Σύμφωνα με τη συγγραφή υποχρεώσεων του συμβούλου (7), πρέπει να ζητηθεί η γνώμη της ΕΟΚΕ σχετικά με τις προκλήσεις αυτής της διαπραγμάτευσης και τη συμβολή στη δημόσια διαβούλευση. Επίσης, η ΕΟΚΕ θα αποδώσει ιδιαίτερη προσοχή στο «έγγραφο θέσης» που θα εκπονήσει η Επιτροπή σε συνέχεια αυτής της εκτίμησης αντικτύπου, ενώ θα βρίσκεται σε επαγρύπνηση όσον αφορά τα συνοδευτικά μέτρα.

| 3.3 | Οι κίνδυνοι για την ΕΕ που συνδέονται με τη συμφωνία έχουν προσδιοριστεί: αφορούν πρωτίστως υγειονομικούς και φυτοπροστατευτικούς κανόνες και την εγγύηση των επενδύσεων. Η αναγκαία βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος για την προσέλκυση ευρωπαϊκών επενδύσεων συνεπάγεται εντονότερη καταπολέμηση της διαφθοράς. Ο δείκτης αντίληψης της διαφθοράς του 2011 εμφανίζει τη Μολδαβία στη 112η θέση παγκοσμίως, με επίδοση 2,9 στα 10 (8). Οι σχετικοί οργανισμοί συνίστανται στο Κέντρο Καταπολέμησης του Οικονομικού Εγκλήματος και της Διαφθοράς και στη μονάδα του ειδικού εισαγγελέα κατά της διαφθοράς. Η ισχύουσα νομοθεσία είναι επαρκής, ωστόσο η εφαρμογή της πολιτικής κατά της διαφθοράς παραμένει ελλιπής. Για αυτό ευθύνονται η έλλειψη χρηματοδότησης της πολιτικής ζωής, η μάλλον μοιρολατρική στάση των πολιτών και η ανεπαρκής παρουσία της κοινωνίας των πολιτών σχετικά με αυτά τα ζητήματα. Η καταπολέμηση της διαφθοράς αποτελεί μέρος των κύριων προτεραιοτήτων των διεθνών χορηγών (Συμβούλιο της Ευρώπης, ΕΕ, SIDA, Παγκόσμια Τράπεζα, UNDP, USAID κλπ). Πολυάριθμες ενώσεις ΜΚΟ έχουν επίσης επενδύσει σε αυτόν τον τομέα (κέντρο για την ανάλυση και την πρόληψη της διαφθοράς, Διεθνής Διαφάνεια Μολδαβίας, συμμαχία κατά της διαφθοράς, καθώς και το Κέντρο Ερευνητικής Δημοσιογραφίας). Η πολιτική εναλλαγή δεν έχει οδηγήσει μέχρι στιγμής σε απτά αποτελέσματα επί του ζητήματος. |
| --- | --- |

3.3

Οι κίνδυνοι για την ΕΕ που συνδέονται με τη συμφωνία έχουν προσδιοριστεί: αφορούν πρωτίστως υγειονομικούς και φυτοπροστατευτικούς κανόνες και την εγγύηση των επενδύσεων. Η αναγκαία βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος για την προσέλκυση ευρωπαϊκών επενδύσεων συνεπάγεται εντονότερη καταπολέμηση της διαφθοράς. Ο δείκτης αντίληψης της διαφθοράς του 2011 εμφανίζει τη Μολδαβία στη 112η θέση παγκοσμίως, με επίδοση 2,9 στα 10 (8). Οι σχετικοί οργανισμοί συνίστανται στο Κέντρο Καταπολέμησης του Οικονομικού Εγκλήματος και της Διαφθοράς και στη μονάδα του ειδικού εισαγγελέα κατά της διαφθοράς. Η ισχύουσα νομοθεσία είναι επαρκής, ωστόσο η εφαρμογή της πολιτικής κατά της διαφθοράς παραμένει ελλιπής. Για αυτό ευθύνονται η έλλειψη χρηματοδότησης της πολιτικής ζωής, η μάλλον μοιρολατρική στάση των πολιτών και η ανεπαρκής παρουσία της κοινωνίας των πολιτών σχετικά με αυτά τα ζητήματα. Η καταπολέμηση της διαφθοράς αποτελεί μέρος των κύριων προτεραιοτήτων των διεθνών χορηγών (Συμβούλιο της Ευρώπης, ΕΕ, SIDA, Παγκόσμια Τράπεζα, UNDP, USAID κλπ). Πολυάριθμες ενώσεις ΜΚΟ έχουν επίσης επενδύσει σε αυτόν τον τομέα (κέντρο για την ανάλυση και την πρόληψη της διαφθοράς, Διεθνής Διαφάνεια Μολδαβίας, συμμαχία κατά της διαφθοράς, καθώς και το Κέντρο Ερευνητικής Δημοσιογραφίας). Η πολιτική εναλλαγή δεν έχει οδηγήσει μέχρι στιγμής σε απτά αποτελέσματα επί του ζητήματος.

| 3.4 | Η ΣΠΣΕΣ θα έχει πολυάριθμες συνέπειες στον κοινωνικό τομέα. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία του κοινωνικού διαλόγου για την ανάπτυξη της χώρας. Συνιστά την υιοθέτηση του πρωτοκόλλου για τις συλλογικές αγωγές του Κοινωνικού Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης, τη βελτίωση της επιθεώρησης εργασίας και τη δημιουργία εργατοδικείων. Οι μολδαβικές αρχές συνεργάζονται με τη ΔΟΕ ως προς τη μαύρη εργασία, προκειμένου να προσεγγίσουν τα ευρωπαϊκά επίπεδα, ενώ συμμετέχουν στο Ευρωπαϊκό Έτος Ενεργού Γήρανσης και Αλληλεγγύης μεταξύ των Γενεών το 2012. Κρίνεται επίσης σκόπιμη η βελτίωση της υποδοχής των παλιννοστούντων Μολδαβών και η προώθηση των δικαιωμάτων των απόδημων Μολδαβών. Η κατάρτιση και η επανειδίκευση του εργατικού δυναμικού πρέπει επίσης να ενθαρρυνθούν. |
| --- | --- |

3.4

Η ΣΠΣΕΣ θα έχει πολυάριθμες συνέπειες στον κοινωνικό τομέα. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία του κοινωνικού διαλόγου για την ανάπτυξη της χώρας. Συνιστά την υιοθέτηση του πρωτοκόλλου για τις συλλογικές αγωγές του Κοινωνικού Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης, τη βελτίωση της επιθεώρησης εργασίας και τη δημιουργία εργατοδικείων. Οι μολδαβικές αρχές συνεργάζονται με τη ΔΟΕ ως προς τη μαύρη εργασία, προκειμένου να προσεγγίσουν τα ευρωπαϊκά επίπεδα, ενώ συμμετέχουν στο Ευρωπαϊκό Έτος Ενεργού Γήρανσης και Αλληλεγγύης μεταξύ των Γενεών το 2012. Κρίνεται επίσης σκόπιμη η βελτίωση της υποδοχής των παλιννοστούντων Μολδαβών και η προώθηση των δικαιωμάτων των απόδημων Μολδαβών. Η κατάρτιση και η επανειδίκευση του εργατικού δυναμικού πρέπει επίσης να ενθαρρυνθούν.

| 3.5 | Ο γεωργικός τομέας είναι ουσιαστικής σημασίας για τη Μολδαβία κατά τη διαπραγμάτευση της συμφωνίας. Η μολδαβική γεωργία χρήζει προόδου όσον αφορά την πιστοποίηση της προέλευσης, τον έλεγχο της συμμόρφωσης με τους υγειονομικούς και φυτοπροστατευτικούς κανόνες ή τον σεβασμό των κανόνων ανταγωνισμού, προκειμένου να εξάγει προϊόντα στις ευρωπαϊκές αγορές και να διασφαλίσει την ασφάλεια τροφίμων της. Μέχρι σήμερα, οι κανόνες υιοθετήθηκαν, αλλά η εφαρμογή τους αποτελεί μακρά και δαπανηρή διαδικασία, ιδίως όσον αφορά τη ζωική παραγωγή (το 2008, το μόνο εξαγώγιμο ζωικό προϊόν της Μολδαβίας ήταν το μέλι). Η ευθυγράμμιση με τους ευρωπαϊκούς κανόνες συνεπάγεται υψηλότερο κόστος για τους μικρούς παραγωγούς. Για αυτό το λόγο, οι αρχές πρέπει να υλοποιήσουν πολιτική θεσμικών μεταρρυθμίσεων και στήριξης του γεωργικού και του αμπελοοινικού τομέα. Προς τούτο θα εκτιμηθούν προγράμματα με χρηματοδότηση από τον μηχανισμό «Βοήθεια για το εμπόριο» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. |
| --- | --- |

3.5

Ο γεωργικός τομέας είναι ουσιαστικής σημασίας για τη Μολδαβία κατά τη διαπραγμάτευση της συμφωνίας. Η μολδαβική γεωργία χρήζει προόδου όσον αφορά την πιστοποίηση της προέλευσης, τον έλεγχο της συμμόρφωσης με τους υγειονομικούς και φυτοπροστατευτικούς κανόνες ή τον σεβασμό των κανόνων ανταγωνισμού, προκειμένου να εξάγει προϊόντα στις ευρωπαϊκές αγορές και να διασφαλίσει την ασφάλεια τροφίμων της. Μέχρι σήμερα, οι κανόνες υιοθετήθηκαν, αλλά η εφαρμογή τους αποτελεί μακρά και δαπανηρή διαδικασία, ιδίως όσον αφορά τη ζωική παραγωγή (το 2008, το μόνο εξαγώγιμο ζωικό προϊόν της Μολδαβίας ήταν το μέλι). Η ευθυγράμμιση με τους ευρωπαϊκούς κανόνες συνεπάγεται υψηλότερο κόστος για τους μικρούς παραγωγούς. Για αυτό το λόγο, οι αρχές πρέπει να υλοποιήσουν πολιτική θεσμικών μεταρρυθμίσεων και στήριξης του γεωργικού και του αμπελοοινικού τομέα. Προς τούτο θα εκτιμηθούν προγράμματα με χρηματοδότηση από τον μηχανισμό «Βοήθεια για το εμπόριο» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

| 3.6 | Η επί μακρόν φθίνουσα βιομηχανία φαίνεται ότι μπορεί να επωφεληθεί της προνομιακής σχέσης ανταγωνιστικότητας/τιμής και της εγγύτητάς της στις ευρωπαϊκές αγορές, όπως δείχνει η ραγδαία πρόοδος της κλωστοϋφαντουργίας. Αυτή η ελαφρά βιομηχανία μπορεί να εγκατασταθεί σε όλη την επικράτεια, ιδίως στις μειονεκτικές περιοχές του Νότου. Η αυτοκινητοβιομηχανία πραγματοποίησε πρόσφατα άνοιγμα στον Βορρά της χώρας, χάρη σε Γερμανούς επενδυτές. Η συμμετοχή της Μολδαβίας στη στρατηγική για την περιοχή του Δούναβη και ο εκσυγχρονισμός των μεγάλων βιομηχανικών εγκαταστάσεων (ιδίως όσων βρίσκονται στην ανατολική όχθη του Δνειστέρου) θα αποτελέσουν εργαλεία ανάπτυξης. |
| --- | --- |

3.6

Η επί μακρόν φθίνουσα βιομηχανία φαίνεται ότι μπορεί να επωφεληθεί της προνομιακής σχέσης ανταγωνιστικότητας/τιμής και της εγγύτητάς της στις ευρωπαϊκές αγορές, όπως δείχνει η ραγδαία πρόοδος της κλωστοϋφαντουργίας. Αυτή η ελαφρά βιομηχανία μπορεί να εγκατασταθεί σε όλη την επικράτεια, ιδίως στις μειονεκτικές περιοχές του Νότου. Η αυτοκινητοβιομηχανία πραγματοποίησε πρόσφατα άνοιγμα στον Βορρά της χώρας, χάρη σε Γερμανούς επενδυτές. Η συμμετοχή της Μολδαβίας στη στρατηγική για την περιοχή του Δούναβη και ο εκσυγχρονισμός των μεγάλων βιομηχανικών εγκαταστάσεων (ιδίως όσων βρίσκονται στην ανατολική όχθη του Δνειστέρου) θα αποτελέσουν εργαλεία ανάπτυξης.

| 3.7 | Προκειμένου να είναι σφαιρική και πλήρης συμφωνία, μια παρόμοια συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών με την ΕΕ πρέπει να διαμορφωθεί με βάση την ικανότητα που διαθέτει η Μολδαβία να ευθυγραμμισθεί με το κοινοτικό κεκτημένο. Η απαίτηση αυτή θα επιφέρει επαρκή οικονομική στήριξη. Οι αλλεπάλληλες διευρύνσεις της εσωτερικής αγοράς έχουν καταδείξει επαρκώς τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζουν τα διαρθρωτικά ταμεία για την εξασφάλιση της κοινωνικής και εδαφικής συνοχής. Η ΕΟΚΕ συνιστά, κατά συνέπεια, να προβλεφθούν ισοδύναμα συνοδευτικά μέτρα για να μειωθούν οι κίνδυνοι αυξήσεως των κοινωνικών ή εδαφικών ανισοτήτων. Για το σκοπό αυτό, η επιτροπή παρακολούθησης της συμφωνίας θα αποδώσει ιδιαίτερη προσοχή στην εφαρμογή του ευρωπαϊκού προγράμματος γειτονίας για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη (ENPARD). |
| --- | --- |

3.7

Προκειμένου να είναι σφαιρική και πλήρης συμφωνία, μια παρόμοια συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών με την ΕΕ πρέπει να διαμορφωθεί με βάση την ικανότητα που διαθέτει η Μολδαβία να ευθυγραμμισθεί με το κοινοτικό κεκτημένο. Η απαίτηση αυτή θα επιφέρει επαρκή οικονομική στήριξη. Οι αλλεπάλληλες διευρύνσεις της εσωτερικής αγοράς έχουν καταδείξει επαρκώς τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζουν τα διαρθρωτικά ταμεία για την εξασφάλιση της κοινωνικής και εδαφικής συνοχής. Η ΕΟΚΕ συνιστά, κατά συνέπεια, να προβλεφθούν ισοδύναμα συνοδευτικά μέτρα για να μειωθούν οι κίνδυνοι αυξήσεως των κοινωνικών ή εδαφικών ανισοτήτων. Για το σκοπό αυτό, η επιτροπή παρακολούθησης της συμφωνίας θα αποδώσει ιδιαίτερη προσοχή στην εφαρμογή του ευρωπαϊκού προγράμματος γειτονίας για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη (ENPARD).

| 3.8 | Ο οικολογικός απολογισμός της Μολδαβίας αποτελεί πηγή ανησυχίας για το μέλλον (έδαφος, νερό, ενέργεια) που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης της Συμφωνίας. Η σχετική σοβιετική κληρονομιά αποτελεί ιδιαίτερο βάρος, ιδίως όσον αφορά τη διαχείριση τοξικών αποβλήτων. Οι περίοδοι ξηρασίας που επικράτησαν τα τελευταία χρόνια δείχνουν πως η μολδαβική οικονομία είναι ευάλωτη στην περιβαλλοντική και κλιματική υποβάθμιση. Επίσης, η πλειονότητα του υδροφόρου ορίζοντα είναι μολυσμένη, ενώ τα υπόγεια ύδατα καλύπτουν τα δύο τρίτα των αναγκών του πληθυσμού σε πόσιμο νερό. Η περιβαλλοντική πολιτική χαρακτηρίζεται από τη στενότητα των διατεθέντων πόρων, παρά τις διεθνείς δεσμεύσεις όπως αυτές της ΕΤΕπ. Επιπλέον, είναι επιτακτική η ανάγκη ευαισθητοποίησης του συνόλου των οικονομικών φορέων που δεν έχουν ακόμα επίγνωση των προκλήσεων στους τομείς των μεταφορών ή των κατασκευών. Η Μολδαβία, που προσχώρησε στην ευρωπαϊκή ενεργειακή κοινότητα, είναι επίσης ιδιαίτερα εξαρτημένη από εισαγόμενες ορυκτές πηγές ενέργειας, ενώ η ενεργειακή της απόδοση παραμένει χαμηλή. Η ΕΟΚΕ συνιστά τη στήριξη των περιβαλλοντικών οργανώσεων όσον αφορά την ενεργειακή εξοικονόμηση, τη συνετή χρήση των πόρων και τη διαχείριση των αποβλήτων. |
| --- | --- |

3.8

Ο οικολογικός απολογισμός της Μολδαβίας αποτελεί πηγή ανησυχίας για το μέλλον (έδαφος, νερό, ενέργεια) που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης της Συμφωνίας. Η σχετική σοβιετική κληρονομιά αποτελεί ιδιαίτερο βάρος, ιδίως όσον αφορά τη διαχείριση τοξικών αποβλήτων. Οι περίοδοι ξηρασίας που επικράτησαν τα τελευταία χρόνια δείχνουν πως η μολδαβική οικονομία είναι ευάλωτη στην περιβαλλοντική και κλιματική υποβάθμιση. Επίσης, η πλειονότητα του υδροφόρου ορίζοντα είναι μολυσμένη, ενώ τα υπόγεια ύδατα καλύπτουν τα δύο τρίτα των αναγκών του πληθυσμού σε πόσιμο νερό. Η περιβαλλοντική πολιτική χαρακτηρίζεται από τη στενότητα των διατεθέντων πόρων, παρά τις διεθνείς δεσμεύσεις όπως αυτές της ΕΤΕπ. Επιπλέον, είναι επιτακτική η ανάγκη ευαισθητοποίησης του συνόλου των οικονομικών φορέων που δεν έχουν ακόμα επίγνωση των προκλήσεων στους τομείς των μεταφορών ή των κατασκευών. Η Μολδαβία, που προσχώρησε στην ευρωπαϊκή ενεργειακή κοινότητα, είναι επίσης ιδιαίτερα εξαρτημένη από εισαγόμενες ορυκτές πηγές ενέργειας, ενώ η ενεργειακή της απόδοση παραμένει χαμηλή. Η ΕΟΚΕ συνιστά τη στήριξη των περιβαλλοντικών οργανώσεων όσον αφορά την ενεργειακή εξοικονόμηση, τη συνετή χρήση των πόρων και τη διαχείριση των αποβλήτων.

| 3.9 | Κατά την εκτίμηση αντικτύπου πρέπει να δοθεί ειδική έμφαση στην κατάσταση της Υπερδνειστερίας προκειμένου να εκτιμηθούν οι δυνητικές επιπτώσεις της ΣΠΣΕΣ στην ασφάλεια των συνόρων και στις οικονομικές και περιβαλλοντικές πτυχές. Αυτή η συμφωνία θα μπορούσε να συμβάλει στην άμβλυνση των εσωτερικών διαφορών και στη διασφάλιση της εδαφικής ακεραιότητας. |
| --- | --- |

3.9

Κατά την εκτίμηση αντικτύπου πρέπει να δοθεί ειδική έμφαση στην κατάσταση της Υπερδνειστερίας προκειμένου να εκτιμηθούν οι δυνητικές επιπτώσεις της ΣΠΣΕΣ στην ασφάλεια των συνόρων και στις οικονομικές και περιβαλλοντικές πτυχές. Αυτή η συμφωνία θα μπορούσε να συμβάλει στην άμβλυνση των εσωτερικών διαφορών και στη διασφάλιση της εδαφικής ακεραιότητας.

4.   Πρόταση δημιουργίας Μολδαβικής Οικονομικής, Κοινωνικής και Περιβαλλοντικής Επιτροπής

| 4.1 | Για την ενθάρρυνση της προόδου της κοινωνίας των πολιτών προς την κατεύθυνση περισσότερου διαλόγου και διαβούλευσης, η ΕΟΚΕ συνιστά τη δημιουργία ΜΟΚΠΕ στα πρότυπα όσων συνέβησαν στις άλλες χώρες της περιοχής. Η μελέτη των διαφορετικών ευρωπαϊκών εμπειριών θα επιτρέψει τη χάραξη πορείας προσαρμοσμένης στη Μολδαβία. |
| --- | --- |

4.1

Για την ενθάρρυνση της προόδου της κοινωνίας των πολιτών προς την κατεύθυνση περισσότερου διαλόγου και διαβούλευσης, η ΕΟΚΕ συνιστά τη δημιουργία ΜΟΚΠΕ στα πρότυπα όσων συνέβησαν στις άλλες χώρες της περιοχής. Η μελέτη των διαφορετικών ευρωπαϊκών εμπειριών θα επιτρέψει τη χάραξη πορείας προσαρμοσμένης στη Μολδαβία.

| 4.2 | Η ΜΟΚΠΕ θα αποτελέσει απάντηση στην ανάγκη διάρθρωσης της κοινωνίας των πολιτών και θα ενισχύσει την επιρροή και τη σημασία της. Η σημερινή πληθώρα δομών ad hoc δημιουργεί ελαστικό και πειραματικό πλαίσιο, ωστόσο η μακροβιότητά τους είναι αμφίβολη και η λειτουργία τους εύθραυστη. Η συμπαράθεση των θέσεων των κοινωνικών εταίρων και των συλλογικών κινημάτων ή των ΜΚΟ υπονομεύει την βαρύτητά τους στον δημόσιο διάλογο. |
| --- | --- |

4.2

Η ΜΟΚΠΕ θα αποτελέσει απάντηση στην ανάγκη διάρθρωσης της κοινωνίας των πολιτών και θα ενισχύσει την επιρροή και τη σημασία της. Η σημερινή πληθώρα δομών ad hoc δημιουργεί ελαστικό και πειραματικό πλαίσιο, ωστόσο η μακροβιότητά τους είναι αμφίβολη και η λειτουργία τους εύθραυστη. Η συμπαράθεση των θέσεων των κοινωνικών εταίρων και των συλλογικών κινημάτων ή των ΜΚΟ υπονομεύει την βαρύτητά τους στον δημόσιο διάλογο.

| 4.3 | Η ΜΟΚΠΕ θα παράσχει ενδιαφέρουσα συμβολή στην επίτευξη κοινωνικής συναίνεσης, επιτρέποντας τον συνυπολογισμό των διαφόρων ενδιαφερόντων στο αναπτυξιακό πρότυπο. Το από κοινού έργο που θα βασίζεται στον διάλογο θα πρέπει να οικοδομηθεί γύρω από τους τρεις πυλώνες της αειφορίας. Πρόκειται επίσης για σημαντικό βήμα προς μια βιώσιμη στρατηγική επανένταξης της Υπερδνειστερίας. |
| --- | --- |

4.3

Η ΜΟΚΠΕ θα παράσχει ενδιαφέρουσα συμβολή στην επίτευξη κοινωνικής συναίνεσης, επιτρέποντας τον συνυπολογισμό των διαφόρων ενδιαφερόντων στο αναπτυξιακό πρότυπο. Το από κοινού έργο που θα βασίζεται στον διάλογο θα πρέπει να οικοδομηθεί γύρω από τους τρεις πυλώνες της αειφορίας. Πρόκειται επίσης για σημαντικό βήμα προς μια βιώσιμη στρατηγική επανένταξης της Υπερδνειστερίας.

| 4.4 | Η ΜΟΚΠΕ επιτρέπει τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας των αναλύσεων, προφυλάσσοντάς τες από συντεχνιακές διαμάχες και από τις πηγές χρηματοδότησης και επιτρέποντας παράλληλα την αντιπαράθεση διαφορετικών απόψεων. Επίσης θα είναι σκόπιμο να ασχοληθεί με ζητήματα καταπολέμησης των διακρίσεων βάσει φύλου, προέλευσης ή θρησκείας. |
| --- | --- |

4.4

Η ΜΟΚΠΕ επιτρέπει τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας των αναλύσεων, προφυλάσσοντάς τες από συντεχνιακές διαμάχες και από τις πηγές χρηματοδότησης και επιτρέποντας παράλληλα την αντιπαράθεση διαφορετικών απόψεων. Επίσης θα είναι σκόπιμο να ασχοληθεί με ζητήματα καταπολέμησης των διακρίσεων βάσει φύλου, προέλευσης ή θρησκείας.

| 4.5 | Η ΜΟΚΠΕ θα αποτελεί απάντηση στην ανάγκη αξιολόγησης των δημόσιων πολιτικών που συνδέοναι με τη μεταφορά του κοινοτικού κεκτημένου. Το όργανο αυτό θα μπορούσε να φιλοξενήσει την επιτροπή παρακολούθησης της εμπορικής συμφωνίας σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. |
| --- | --- |

4.5

Η ΜΟΚΠΕ θα αποτελεί απάντηση στην ανάγκη αξιολόγησης των δημόσιων πολιτικών που συνδέοναι με τη μεταφορά του κοινοτικού κεκτημένου. Το όργανο αυτό θα μπορούσε να φιλοξενήσει την επιτροπή παρακολούθησης της εμπορικής συμφωνίας σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  ΓΔ Εμπόριο, Διαβούλευση με θέμα «Σφαιρικές και πλήρεις ζώνες ελεύθερων συναλλαγών/ΕΕ – Μολδαβία 2012».

1

(2)  Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, Δεύτερη έκθεση για τους αναπτυξιακούς στόχους της Χιλιετίας, Δημοκρατία της Μολδαβίας 2010.

2

(3)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η συμβολή της κοινωνίας των πολιτών στην Ανατολική Εταιρική Σχέση», ", EE, C 248 της 25/08/2011· γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Μια νέα απάντηση σε μια γειτονιά που αλλάζει», ΕΕ C 43 της 15/02/2012

3

(4)  Στατιστικά στοιχεία για τη Μολδαβία, στον ιστότοπο Rural Poverty Portal: http://www.ruralpovertyportal.org/web/guest/country/statistics/tags/moldova.

4

(5)  Florent Parmentier, «Η Μολδαβία, μείζων ευρωπαϊκή επιτυχία για την Ανατολική Εταιρική Σχέση;», Ίδρυμα Robert Schuman, 22 Νοεμβρίου 2010, http://www.robert-schuman.eu/doc/questions_europe/qe-186-fr.pdf.

5

(6)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Εκτίμηση αντικτύπου στην αειφορία (EAA) και εμπορική πολιτική της ΕΕ», EE, C 218 της 23/07/2011.

6

(7)  «Εκτίμηση αντικτύπου στην εμπορική αειφορία για τις διαπραγματεύσεις ΣΠΣΕΣ μεταξύ της ΕΕ και της Γεωργίας και της Μολδαβίας αντιστοίχως», Ecorys, 6 Φεβρουαρίου 2012.

7

(8)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «Έκθεση προόδου των χωρών της ΕΠΓ 2011 – Δημοκρατία της Μολδαβίας», Ενημερωτικό σημείωμα, Βρυξέλλες, 15 Μαΐου 2012.

8

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/39 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/39

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών στην πολυμερή εμπορική συμφωνία (ΠΕΣ) μεταξύ της ΕΕ, της Κολομβίας και του Περού» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

2012/C 299/08

Εισηγητής: ο κ. Giuseppe IULIANO

Στις 19 Ιανουαρίου 2012 και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να εκπονήσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα:

Ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών στην πολυμερή εμπορική συμφωνία (ΠΕΣ) μεταξύ της ΕΕ, της Κολομβίας και του Περού.

Το ειδικευμένο τμήμα «Εξωτερικές σχέσεις», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 28 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειάς της, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου 2012), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 139 ψήφους υπέρ, 4 κατά και 8 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1   Καθώς δεν κατέστη δυνατή η επιτυχής ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για μια συμφωνία σύνδεσης με το σύνολο των χωρών που απαρτίζουν την περιοχή των Άνδεων, η ΕΕ επέλεξε, μετά από αίτημα της Κολομβίας και του Περού, να προβεί στη σύναψη νέων εμπορικών σχέσεων με τις δύο αυτές χώρες. Οι διαπραγματεύσεις περατώθηκαν τον Μάιο του 2012, τα τρία μέρη μονόγραψαν την πολυμερή εμπορική συμφωνία (ACM/ΠΕΣ) στις 24 Μαρτίου 2011 και η συμφωνία επικυρώθηκε επίσημα στις 13 Απριλίου 2011. Προς το παρόν, έχει υποβληθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο θα πρέπει να αποφασίσει την έγκριση ή την απόρριψή της, χωρίς να έχει δυνατότητα εισαγωγής τροπολογιών. Στο παρόν στάδιο η ΕΟΚΕ παρουσιάζει την αξιολόγησή της και μια σειρά κατευθυντήριων γραμμών που απευθύνονται σε όλους τους άμεσα ενδιαφερομένους, προκειμένου να ληφθούν υπόψη σε περίπτωση έγκρισης και επικύρωσης της ΠΕΣ (1).

1.2   Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) θεωρεί ότι μια πολυμερής εμπορική συμφωνία της ΕΕ με την Κολομβία και το Περού μπορεί να αποδειχθεί θετικό μέσο τόσο για την ΕΕ όσο και για όλες τις ενδιαφερόμενες χώρες των Άνδεων –ο Ισημερινός και η Βολιβία θα ήταν ενδεχομένως διατεθειμένες να επανέλθουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Παράλληλα, η ΠΕΣ μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας και στην εξασφάλιση αξιοπρεπούς εργασίας, εφόσον το εμπόριο αποτελεί σημαντικό μηχανισμό για τη στήριξη της ανάπτυξης και τη μείωση της φτώχειας. Ωστόσο, οι οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις πρέπει να αξιολογηθούν προσεκτικά, με διαφάνεια και κατά τρόπο συνολικό, προς το συμφέρον όλων των μερών. Στο πλαίσιο αυτό, η κοινωνία των πολιτών μπορεί και πρέπει να διαδραματίσει θεμελιώδη ρόλο.

1.3   Κατά τη διαδικασία διαπραγμάτευσης της ΠΕΣ, επισημάνθηκε ο ανεπαρκής χαρακτήρας του διαλόγου με την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών των συμβαλλομένων. Για την εκ των υστέρων κάλυψη αυτού του κενού και για τη θεσμοθετημένη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών σε αυτήν, η ΕΟΚΕ, κατά την πρόσφατη αποστολή της στο Περού και την Κολομβία, μετά από συζητήσεις με θεσμικούς φορείς και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών αμφότερων των χωρών, προτείνει τη θέσπιση Μικτής Συμβουλευτικής Επιτροπής (ΜΣΕ) που να απαρτίζεται από εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών της ΕΕ, του Περού και της Κολομβίας, με συμβουλευτικές αρμοδιότητες σε θέματα που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, την αειφόρο ανάπτυξη και την αξιολόγηση των ανά τομέα επιπτώσεων της ΠΕΣ. Η ΜΣΕ θα ορίσει σειρά θεμάτων τα οποία θα παρακολουθεί (2), θα μπορεί να παρέχει συμβουλές επ’ αυτών κατόπιν αίτησης των συμβαλλομένων ή να εκδίδει σχετικές γνωμοδοτήσεις, συστάσεις ή μελέτες με δική της πρωτοβουλία. Η ΜΣΕ θα συνεδριάζει με το αντιπροσωπευτικό όργανο των συμβαλλόμενων μερών της ΠΕΣ μία φορά ετησίως, εκτός εάν, κοινή συναινέσει, οριστεί άλλως. Η ΜΣΕ θα είναι συμβατή με την ανοικτή σε ολόκληρη την κοινωνία των πολιτών και γενικότερα τους πολίτες συνεδρίαση που προβλέπεται στο άρθρο 282 της ΠΕΣ. Θα μπορεί να διαπραγματεύεται με τους συμβαλλομένους τη δυνατότητα θέσπισης δεικτών για τις προεκτάσεις της εφαρμογής της ΠΕΣ ανά τομέα.

Οι ήδη εγκεκριμένοι μηχανισμοί σε παλαιότερες συμφωνίες της ΕΕ με άλλα κράτη και περιοχές του πλανήτη μπορούν να αποτελέσουν σημείο αναφοράς για τη δημιουργία ενός συμβουλευτικού διαύλου με αυτά τα χαρακτηριστικά.

1.4   Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των Κοινοβουλίων της Κολομβίας και του Περού, και, υπό αυτήν την έννοια, χαιρετίζει το ψήφισμα που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει στη ενεργοποίηση κοινοβουλευτικών μηχανισμών ταυτόχρονης παρακολούθησης των ανειλημμένων δεσμεύσεων· ιδιαιτέρως δε για τις δεσμεύσεις που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, το θεματολόγιο της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) για την αξιοπρεπή εργασία σχετικά με τις εργασιακές και συνδικαλιστικές συνθήκες, την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών, τη νόμιμη και με εγγυήσεις μετανάστευση, τις συμφωνίες για την προστασία του περιβάλλοντος και την ενδεχόμενη προσφυγή, όσον αφορά τα ένδικα μέσα, στην επιτροπή επίλυσης διαφορών.

1.5   Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι ένα τέτοιο συμβουλευτικό όργανο θα επιτρέψει τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην ΠΕΣ, τη θεσμική καθιέρωση των διαβουλεύσεων, την περαιτέρω ανάπτυξή τους, την αντιμετώπιση των συνεπαγόμενων προκλήσεων, τη διασφάλιση απρόσκοπτης και άμεσης επικοινωνίας με τους υπευθύνους για την εφαρμογή της ΠΕΣ και τη διατύπωση συγκεκριμένων συστάσεων σχετικά με τις θετικές ή αρνητικές συνέπειες της εφαρμογής της.

1.6   Τον Μάιο του 2012 αντιπροσωπεία της ΕΟΚΕ επισκέφθηκε την Κολομβία και το Περού. Ο απολογισμός της αποστολής ήταν θετικός, εάν ληφθούν υπόψη το πλήθος και το επίπεδο των φορέων που έλαβαν μέρος στις επαφές, καθώς και οι ενδιαφέρουσες πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν· έτσι κατέστη δυνατόν να αποτυπωθούν στην παρούσα γνωμοδότηση οι θέσεις της κοινωνίας των πολιτών αμφότερων των χωρών ως προς την ΠΕΣ και να διατυπωθεί η πρόταση για τη συγκρότηση Μικτής Συμβουλευτικής Επιτροπής της κοινωνίας των πολιτών για την παρακολούθηση της ΠΕΣ. Στη γνωμοδότηση αναλύονται τα οξύτερα προβλήματα που πρέπει να παρακολουθήσει στην Κολομβία και στο Περού η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

2.1   Η Ευρωπαϊκή Ένωση διατηρεί με την περιοχή των Άνδεων –και ειδικά με την Κολομβία και το Περού– ολοένα στενότερες οικονομικές και εμπορικές σχέσεις, έχοντας αναδειχθεί, στις μέρες μας, στον δεύτερο σημαντικότερο εμπορικό εταίρο των χωρών των Άνδεων μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το εμπόριο μεταξύ της ΕΕ και των εν λόγω χωρών γνωρίζει σημαντική ανάπτυξη κατά την τελευταία δεκαετία: οι διμερείς ροές σημείωσαν αύξηση από τα 9,1 δισ. ευρώ το 2000 στα 15,8 δισ. ευρώ το 2007, με μέσο ετήσιο ποσοστό ανάπτυξης 8,25 % (3). Το 2010 η αξία του διμερούς εμπορίου αγαθών μεταξύ της ΕΕ, της Κολομβίας και του Περού ανερχόταν περίπου στα 16 δισ. ευρώ.

2.2   Τα συμβαλλόμενα μέρη της ΠΕΣ δημιούργησαν δεσμούς που δεν περιορίζονται στον οικονομικό τομέα, αλλά αφορούν πεδία όπως, μεταξύ άλλων, ο πολιτικός διάλογος, ο πολιτισμός, η εκπαίδευση και η επιστήμη. Η ΕΕ έχει στηρίξει τις διαδικασίες εκδημοκρατισμού και έχει συντελέσει στην προάσπιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, αναλαμβάνοντας δεσμεύσεις αλληλεγγύης, τις οποίες η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει και συμμερίζεται.

2.3   Της παρούσας ΠΕΣ, είχαν προηγηθεί το 2003 η υπογραφή «συμφωνίας πολιτικού διαλόγου και συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των κρατών μελών της, αφενός, και της Κοινότητας των Άνδεων και των χωρών μελών της (...) αφετέρου», καθώς και η κατοχύρωση των αντίστοιχων δικαιωμάτων και η ανάληψη υποχρεώσεων από τα συμβαλλόμενα μέρη ως μέλη του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) (4).

2.4   Η ΠΕΣ θα επιτρέψει τις εισαγωγές αγαθών και προϊόντων των συμβαλλομένων στις αντίστοιχες εθνικές αγορές με αισθητή μείωση των δασμών. Στον βιομηχανικό τομέα της Κολομβίας και του Περού θα εφαρμόζονται ελαστικότερα κριτήρια εισαγωγής για πολλά από τα προϊόντα του, τα οποία υπάγονται σε πιο περιοριστικούς κανόνες δυνάμει του ΣΓΠ+ (5). Μεταξύ άλλων τομέων, πραγματοποιήθηκαν διαπραγματεύσεις για αλλαγές στους τομείς των πετροχημικών, των πλαστικών, της κλωστοϋφαντουργίας και των ειδών ένδυσης, των αλιευτικών προϊόντων, της μπανάνας, της ζάχαρης και του καφέ. Επίσης, κρίνεται σημαντική η παρακολούθηση και η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της εφαρμογής της ΠΕΣ στον γεωργικό τομέα των συμβαλλομένων σε ζητήματα όπως η ονομασία προέλευσης, οι ρήτρες διασφάλισης και οι τομεακοί μηχανισμοί σταθεροποίησης. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις αναφορές στη σημασία του εμπορίου για την αειφόρο ανάπτυξη και στην προώθηση ενός θεμιτού και δίκαιου εμπορίου (6).

2.5   Τόσο στο Περού όσο και στην Κολομβία η άτυπη οικονομία κυμαίνεται σε υψηλά επίπεδα. Μία από τις σοβαρότερες επιπτώσεις της, το υψηλό ποσοστό άτυπης απασχόλησης που καταγράφεται στις χώρες των Άνδεων, ωθεί την ΕΟΚΕ να εκφράσει την ανησυχία της για τα εργασιακά πρότυπα σε αυτές τις δύο χώρες. Η κατάσταση των νέων και των γυναικών είναι ιδιαιτέρως δύσκολη, δεδομένου ότι, για αυτούς, η ανεργία και οι συνθήκες πρόσληψης και εργασίας είναι περισσότερο αντίξοες. Στις αξιολογήσεις επιπτώσεων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η παράμετρος του φύλου και να δίνεται έμφαση στις εργασιακές συνθήκες για τους νέους, καθότι οι γυναίκες και οι νέοι έχουν να αντιμετωπίσουν ειδικότερα προβλήματα (7). Συν τοις άλλοις, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι πρέπει να αποφασιστούν και να δρομολογηθούν συγκεκριμένες και αποτελεσματικές δράσεις για την προοδευτική εξάλειψη της παιδικής εργασίας, ενός ανησυχητικού φαινομένου που παρατηρείται και στις δύο χώρες.

2.6   Η κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των εργασιακών και των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων, στην Κολομβία και στο Περού αποτελεί συχνά λόγο σοβαρής ανησυχίας για τους λαούς των δύο αυτών χωρών και για την κοινωνία των πολιτών της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ με ικανοποίηση σημειώνει ότι στο άρθρο 1 της ΠΕΣ ορίζεται σαφώς ότι οι παραβιάσεις των δημοκρατικών αρχών και των θεμελιωδών δικαιωμάτων μπορούν να προκαλέσουν την προσωρινή ή οριστική κατάργηση της ΠΕΣ. Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει οι συμβαλλόμενοι σχετικά με την τήρηση των θεμελιωδών συμβάσεων της ΔΟΕ στο άρθρο 269 παράγραφος 3 του εγγράφου (8) και εύχεται να γίνουν σεβαστές και να τηρηθούν απολύτως κατά την εφαρμογή της ΠΕΣ.

2.7   Η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένα εκθέσει τον τρόπο με τον οποίο ευελπιστεί ότι θα εξελίσσονται οι διαπραγματεύσεις για τις εμπορικές συμφωνίες· θεωρεί, συγκεκριμένα, ότι οι διμερείς συμφωνίες πρέπει να είναι συμβατές με την πολυμερή προσέγγιση του εμπορίου (9). Επίσης, εκτιμά ότι οι διμερείς διαπραγματεύσεις δεν πρέπει να ωθούν την ΕΕ σε μείωση των απαιτήσεών της όσον αφορά τα κοινωνικά, εργασιακά και περιβαλλοντικά θέματα. Οι εν λόγω διαστάσεις πρέπει να λαμβάνονται σε μεγάλο βαθμό υπόψη, εξίσου με την οικονομική διάσταση, και πρέπει να αναζητούνται μηχανισμοί εναρμόνισής τους κατά την εφαρμογή των συμφωνιών.

2.8   Από την άλλη πλευρά, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εμπειρία έχει δείξει ξεκάθαρα ότι ο ενεργητικός ρόλος της κοινωνίας των πολιτών στην εφαρμογή των συμφωνιών επιτρέπει τον εντοπισμό ενδεχόμενων κατάλληλων εταίρων στις ενδιαφερόμενες χώρες, τη σύναψη επωφελών για όλους τους συμβαλλόμενους σχέσεων και τη διευκόλυνση της επίλυσης των ενδεχόμενων διαφορών. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη διατυπώσει σε παλιότερες γνωμοδοτήσεις της το αίτημα προσθήκης της κοινωνικής διάστασης στις συμφωνίες που έχει διαπραγματευτεί ή διαπραγματεύεται ακόμα η ΕΕ (10).

2.9   Η ΕΟΚΕ έχει ήδη σχολιάσει θετικά σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις την απόφαση της ΕΕ να θεσπίσει την εκτίμηση αντίκτυπου στην αειφορία (ΕΑΑ), η οποία επιτρέπει την υποβολή προτάσεων και τη θέσπιση διορθωτικών μέτρων που μεγιστοποιούν τα θετικά αποτελέσματα, ενώ ελαχιστοποιούν τα πιθανά αρνητικά αποτελέσματα μιας εμπορικής συμφωνίας. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει το αίτημά της να διεξάγεται η ΕΑΑ με πλήρη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, έτσι ώστε να διασφαλίζονται οι ανειλημμένες δεσμεύσεις, να ελαχιστοποιούνται οι κίνδυνοι και να ενισχύονται οι ευκαιρίες εμπορικής επέκτασης (11).

2.10   Η ΕΟΚΕ δεν μπορεί να μην αναφέρει ότι η διαπραγμάτευση της συμφωνίας με την Κολομβία και το Περού αποτέλεσε αντικείμενο επικρίσεων και προβληματισμών εκ μέρους κοινωνικών οργανώσεων και του συνδικαλιστικού κινήματος (12) των συμβαλλομένων. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται κυρίως την ανησυχία για τη διεξαγωγή ελάχιστων διαβουλεύσεων με την κοινωνία των πολιτών κατά τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων. Και για τον λόγο αυτόν χαιρετίζει την έγκριση του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο υπογραμμίζει τη σημασία καθιέρωσης σαφών μηχανισμών εποπτείας και παρακολούθησης, με συμμετοχή εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών κατά την εφαρμογή της ΠΕΣ (13).

2.11   Από την οπτική γωνία της κοινωνίας των πολιτών, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι εμπορικές συμφωνίες πρέπει να διευκολύνουν την πραγματοποίηση αλλαγών, χάρη στις οποίες, μεταξύ άλλων, θα καλλιεργείται το πνεύμα κοινωνικής ευθύνης των επιχειρήσεων, θα επιβάλλεται στις επιχειρήσεις της ΕΕ να ακολουθούν τα ίδια εργασιακά ήθη που ισχύουν στις χώρες προέλευσής τους, θα δημιουργούνται ποιοτικές θέσεις εργασίας με εγγυήσεις, θα προκρίνονται οι συλλογικές διαπραγματεύσεις, θα επιτρέπεται η εκ του σύνεγγυς εποπτεία του τρόπου εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων και θα ευνοείται η μείωση της άτυπης οικονομίας και απασχόλησης. Ομοίως, οι εν λόγω αλλαγές θα συντελέσουν στην εξάλειψη των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, θα βοηθήσουν στην καταπολέμηση της φτώχειας και της κοινωνικής ανισότητας και θα επιτρέψουν την αναβάθμιση των συνθηκών διαβίωσης των πληθυσμών τους, ιδίως δε των λιγότερο ευνοημένων.

2.12   Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι στην ΠΕΣ θεσπίζονται άρθρα —όπως το άρθρο 1 που αναφέρεται στα ανθρώπινα δικαιώματα, το άρθρο 282 σχετικά με τη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών ή το άρθρο 286 σχετικά με τις εκτιμήσεις επιπτώσεων— που επιτρέπουν να διαρθρωθούν τόσο μια αντιπροσωπευτική, αυτόνομη και περιορισμένης σύνθεσης θεσμοθετημένη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών αμφότερων των συμβαλλομένων (14), μέσω της δημιουργίας μιας Μικτής Συμβουλευτικής Επιτροπής, όσο και ένα φόρουμ ανοικτό στο σύνολο της κοινωνίας των πολιτών του Περού, της Κολομβίας και της ΕΕ.

2.13   Η ΕΟΚΕ ελπίζει ότι η υπό εξέταση ΠΕΣ αφενός θα βοηθήσει τους συμβαλλόμενους να αντιμετωπίσουν τα πλέον επείγοντα κοινωνικοοικονομικά προβλήματα, όπως η φτώχεια, η κοινωνική ανισότητα και η βία, και αφετέρου θα συμβάλει στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των πληθυσμών τους, ιδίως δε των λιγότερο ευνοημένων· ως εκ τούτου, θεωρεί απαραίτητο να δοθεί στις κοινωνίες των πολιτών και των τριών συμβαλλομένων η δυνατότητα ενεργού συμμετοχής στην εφαρμογή της ΠΕΣ και στην αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της.

2.14   Τον Μάιο του 2012 αντιπροσωπεία της ΕΟΚΕ επισκέφθηκε την Κολομβία και το Περού. Ο απολογισμός της αποστολής ήταν θετικός, εάν ληφθούν υπόψη το πλήθος και το επίπεδο των φορέων που έλαβαν μέρος στις επαφές, καθώς και οι ενδιαφέρουσες πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν· έτσι κατέστη δυνατόν να αποτυπωθούν στην παρούσα γνωμοδότηση οι θέσεις της κοινωνίας των πολιτών αμφότερων των χωρών ως προς την ΠΕΣ και να διατυπωθεί η πρόταση για τη συγκρότηση της Μικτής Συμβουλευτικής Επιτροπής της κοινωνίας των πολιτών για την παρακολούθηση της ΠΕΣ. Η αντιπροσωπεία διαπίστωσε το σημερινό μέγεθος των κοινωνικών, εργασιακών και οικονομικών προβλημάτων σε αμφότερες τις χώρες, καθώς και τη δυσπιστία των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (με μόνη εξαίρεση τις ενώσεις επιχειρηματιών που στηρίζουν την ΠΕΣ στις δύο χώρες) ως προς την ικανότητα τόσο των κυβερνήσεών τους, όσο και της ΠΕΣ να δώσει λύσεις σε αυτά τα προβλήματα. Η αντιπροσωπεία επισήμανε το χάσμα που χωρίζει τις θέσεις των κυβερνήσεων —οι οποίες δηλώνουν ότι έχουν προβεί σε ευρείες διαβουλεύσεις και ενημερωτικές εκστρατείες— από τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται την κατάσταση οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (15).

2.15   Στην παρούσα γνωμοδότηση επισημαίνονται ορισμένα από τα μείζονα προβλήματα των δύο χωρών σε σχέση με την ΠΕΣ και σημειώνεται ότι πρέπει να τεθούν υπό την εποπτεία των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών των συμβαλλομένων. Στη μεν Κολομβία υπογραμμίζονται οι θετικές και αρνητικές πτυχές του ζητήματος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι παραβιάσεις των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων, το καθεστώς εφαρμογής του νόμου περί αποζημίωσης των θυμάτων και επιστροφής των γαιών, καθώς και το πρόβλημα της ατιμωρησίας. Στο δε Περού, αναλύονται η κοινωνικο-εργασιακή κατάσταση —ιδίως στα ορυχεία—, τα ζητήματα της παιδικής εργασίας, της μετανάστευσης προς την Ευρώπη και των δικαιωμάτων των ιθαγενών.

2.16   Η ΕΟΚΕ καλεί τα συμβαλλόμενα μέρη να καταρτίσουν, σε συνεννόηση με την κοινωνία των πολιτών και κατά προτίμηση μέσω της Μικτής Συμβουλευτικής Επιτροπής, ένα διαφανές και δεσμευτικό σχέδιο δράσης που θα συμπληρώνει την ΠΕΣ όσον αφορά τα ανθρώπινα, τα περιβαλλοντικά και τα εργασιακά δικαιώματα. Αυτό το σχέδιο δράσης θα πρέπει να ορίζει σαφείς στόχους, συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και τα προσδοκώμενα αποτελέσματα σε καθέναν από τους προαναφερόμενους τομείς. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται, ως προς αυτό το θέμα, τα αιτήματα του σημείου 15 του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 13ης Ιουνίου 2012.

3.   Κολομβια

3.1   Τα ανθρώπινα δικαιώματα: φωτεινά και σκοτεινά σημεία

3.1.1   Τον Αύγουστο του 2010 μια νέα κυβέρνηση ανέλαβε την εξουσία. Επικεφαλής είναι ο Πρόεδρος κ. Juan Manuel Santos, ο οποίος έχει αλλάξει τρόπο προσέγγισης των θεμάτων που σχετίζονται με τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αντιπρόεδρος είναι ο κ. Angelino Garzón, πρώην Γενικός Γραμματέας της Κεντρικής Ομοσπονδίας Εργαζομένων (Central Unitaria de Trabajadores – CUT) και πρώην Υπουργός Εργασίας, ο οποίος, λόγω του παρελθόντος του, επιδιώκει την καλλιέργεια εθνικού κοινωνικού διαλόγου. Η θέση του Προέδρου Santos όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα διαφέρει από τη θέση της προηγούμενης κυβέρνησης υπό τον κ. Álvaro Uribe· η σημερινή κυβέρνηση, αντί να χρησιμοποιεί σκληρή γλώσσα, που έθετε τους υποστηρικτές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε πραγματικό κίνδυνο, έχει χαμηλώσει τους τόνους και έχει κάνει κινήσεις που αποβλέπουν στην προαγωγή του διαλόγου. Για πρώτη φορά αναγνωρίστηκε η ύπαρξη ένοπλης σύγκρουσης στο εσωτερικό της χώρας και φαίνεται ότι ξεκίνησε η πορεία προς την οριστική επίλυσή της.

3.1.2   Η Κολομβία υφίσταται τις συνέπειες μιας έντονης εσωτερικής σύγκρουσης που πλήττει τη χώρα για πάνω από 60 χρόνια —μιας ένοπλης σύγκρουσης στην οποία διάφοροι παράγοντες είναι ταυτόχρονα η πηγή και οι πρωταγωνιστές της βίας. Παρά δε τις προσπάθειες που έχουν καταβληθεί από την κυβέρνηση, όπως αναγνωρίζει και η Διεθνής Αμνηστία, η κατάσταση εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα περίπλοκη (16).

3.1.3   Στην Κολομβία συνεχίζει να δρα η παλαιότερη αντάρτικη ομάδα της ηπείρου, οι Επαναστατικές Ένοπλες Δυνάμεις της Κολομβίας (Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia – FARC). Τόσο η FARC όσο και ο Στρατός Εθνικής Απελευθέρωσης (Ejército de Liberación Nacional – ELN) εξακολουθούν να στρατολογούν αγόρια και κορίτσια για να τα χρησιμοποιήσουν στην ένοπλη σύγκρουση και έχουν σπείρει σε πολλές περιοχές νάρκες κατά προσωπικού, εκτός του ότι λαμβάνουν χρηματοδότηση χάρη στις διασυνδέσεις τους με το εμπόριο ναρκωτικών. Σημειωτέον ότι η Κολομβία είναι, μετά τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η χώρα με τους περισσότερους ανήλικους στρατιώτες (17).

3.1.4   Από 1,5 έως 3 εκατομμύρια άτομα έχουν εκτοπιστεί από τους τόπους διαμονής και εργασίας τους. Η FARC ανήγγειλε τον Φεβρουάριο του 2012 ότι θα αναστείλει τις απαγωγές και έχει ήδη απελευθερώσει 10 στρατιώτες ομήρους. Ωστόσο, εξακολουθεί ακόμα να κρατεί άγνωστο αριθμό αμάχων (18).

3.1.5   Εδώ και αρκετά χρόνια, ιδίως από τη δεκαετία του 1970 και μετά, έχουν χάσει τη ζωή τους χιλιάδες αγρότες, εργαζόμενοι, συνδικαλιστές, δάσκαλοι, υπέρμαχοι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, επικεφαλής κοινωνικών οργανώσεων σε επίπεδο συνοικίας, κοινότητας και αγροτικής περιοχής κλπ. Σύμφωνα με την Escuela Nacional Sindical, ΜΚΟ με αναγνωρισμένο έργο στην προάσπιση των ανθρώπινων και των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων, ο συνολικός αριθμός δολοφονημένων συνδικαλιστών από το 1986 υπερβαίνει τους 2 900. Το εμπόριο ναρκωτικών εξακολουθεί να είναι μια συχνή παράνομη δραστηριότητα, με δίκτυα που καλύπτουν την εθνική επικράτεια και διαθέτουν διεθνή παρακλάδια. Οι προσπάθειες εξάλειψης του φαινομένου με τη χρήση στρατιωτικών μέσων, πολλές φορές, προκάλεσαν την όξυνση του φαύλου κύκλου της βίας. Πολλά μέλη των ενόπλων δυνάμεων και των δυνάμεων ασφαλείας έχουν κατηγορηθεί από κολομβιανές και διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ότι έχουν δολοφονήσει άτομα που υποτίθεται ότι ήταν μέλη της αντάρτικης ομάδας, η λεγόμενη υπόθεση των «ψευδώς θετικών» (falsos positivos) (19).

3.1.6   Στη σημερινή κολομβιανή κοινωνία, οι γυναίκες εξακολουθούν να υφίστανται ανισότητες και διακρίσεις. Η ανισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών εκφράζεται στο οικογενειακό περιβάλλον, με υψηλά επίπεδα βίας που συνδέεται με το φύλο· στον οικονομικό τομέα, με υψηλό ποσοστό ανεργίας, αύξηση του ποσοστού των άτυπα απασχολούμενων γυναικών (57 %) και διατήρηση του μισθολογικού χάσματος λόγω φύλου· και στον τομέα της πολιτικής, με χαμηλή εκπροσώπηση των γυναικών σε θέσεις μεγαλύτερης ευθύνης στη λήψη αποφάσεων.

3.1.7   Σύμφωνα με εκθέσεις των συνδικαλιστικών συνομοσπονδιών της χώρας (CUT, CTC, CGT), ο κοινωνικός διάλογος, ο οποίος είχε πληγεί σοβαρά κατά τη θητεία προηγούμενων κυβερνήσεων, δεν έχει ακόμα παρουσιάσει ικανοποιητικές αλλαγές ώστε να διαφαίνεται θετική τάση. Οι συνομοσπονδίες υποστηρίζουν ότι η έλλειψη κοινωνικού διαλόγου έχει οδηγήσει στη μείωση του ποσοστού συμμετοχής στις συνδικαλιστικές ενώσεις από 14 % σε 4 %. Είναι σκόπιμο να υπενθυμίσουμε ότι τα τελευταία χρόνια η ΔΟΕ παρακολουθεί προσεκτικά την κατάσταση των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων στην Κολομβία (20) · η εν λόγω οργάνωση έχει διεξαγάγει πολυάριθμες αποστολές έρευνας και διαθέτει μόνιμη μονάδα στη χώρα, για να παρακολουθεί τις παραβιάσεις των ανθρώπινων, εργασιακών και συνδικαλιστικών δικαιωμάτων. Το 2011, δολοφονήθηκαν 29 συνδικαλιστικοί ηγέτες και ακτιβιστές. Σε πολλές περιπτώσεις, οι υπεύθυνοι είναι «εν αποστρατεία» παραστρατιωτικοί. Έχουν γίνει απόπειρες δολοφονίας κατά δέκα ακόμη συνδικαλιστών, ενώ ο Daniel Aguirre, Γενικός Γραμματέας του Εθνικού Συνδικάτου Εργαζομένων στην Κοπή Ζαχαροκάλαμων, δολοφονήθηκε στις 27 Απριλίου 2012, γεγονός που αυξάνει στους 7 τον αριθμό των συνδικαλιστών που δολοφονήθηκαν φέτος.

3.1.8   Αξίζει να αναφέρουμε, ως θετικό στοιχείο, την αύξηση του προσωπικού της Γενικής Εισαγγελίας της Κολομβίας (FGN), στην οποία έχει ανατεθεί η διαλεύκανση αυτών των εγκλημάτων και αδικημάτων. Επίσης, με πρωτοβουλία της εν λόγω Γενικής Εισαγγελίας, το Κοινοβούλιο ενέκρινε μια αναθεώρηση του άρθρου 200 του Ποινικού Κώδικα, βάσει της οποίας αυξάνονται οι ποινές κάθειρξης και τα πρόστιμα για όποιον παρακωλύει ή διαταράσσει συνέλευση συνδικαλιστών ή την άσκηση των εργασιακών δικαιωμάτων, ή προβαίνει σε αντίποινα εις βάρος όσων συμμετέχουν σε νόμιμη απεργία, συνέλευση ή σωματείο (21). Τον Ιανουάριο του 2012, η Γενική Εισαγγελία και η ΜΚΟ Escuela Nacional Sindical κατάφεραν να συνάψουν συμφωνία ανταλλαγής πληροφοριών και να συμφωνήσουν ενιαία μεθοδολογία για τον ορισμό, τον εντοπισμό και την τεκμηρίωση εγκλημάτων κατά μελών συνδικαλιστικών οργανώσεων.

3.1.9   Μολονότι το κλίμα βίας έχει καταλαγιάσει στη χώρα, εξακολουθούν να διαπράττονται τρομοκρατικές ενέργειες: στις 15 Μαΐου 2012, ημέρα κατά την οποία τέθηκε σε ισχύ η Συμφωνία Ελευθέρων Συναλλαγών με τις ΗΠΑ, έγινε απόπειρα κατά του πρώην Υπουργού Fernando Londoño Hoyos, που κόστισε τη ζωή στους δύο σωματοφύλακές του και προκάλεσε τον τραυματισμό 49 ατόμων.

3.1.10   Ο νόμος περί θυμάτων και επιστροφής γαιών. Ο εν λόγω νόμος, που ψηφίστηκε το 2011, αναγνωρίζει την ύπαρξη ένοπλης σύγκρουσης και τα δικαιώματα των θυμάτων. Προβλέπει αποζημίωση για όσους επέζησαν από πράξεις καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων και των παραβιάσεων που διαπράχθηκαν από κρατικούς παράγοντες. Η εφαρμογή του μέχρι σήμερα ήταν ανομοιόμορφη και ελλιπής, αλλά αποτελεί σημαντική αλλαγή για τα θύματα, στα οποία, μέχρι τώρα, δεν αναγνωριζόταν κανένα δικαίωμα. Κατά την παραμονή της αντιπροσωπείας της ΕΟΚΕ στη χώρα, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών κατήγγειλαν απειλές που εξακολουθούν να δέχονται ορισμένα άτομα ή κοινότητες στα οποία έχουν επιστραφεί γαίες. Η αντιπροσωπεία της ΕΟΚΕ ενημερώθηκε από το Υπουργείο Γεωργίας σχετικά με την κατατόπιση των δικαστών στο θέμα της επιστροφής των γαιών που έχουν επιδικαστεί μέσω καταχρηστικών αγωγών. Με τις εν λόγω αγωγές νομιμοποιήθηκε η έγγειος ιδιοκτησία όσων απέκτησαν τα συγκεκριμένα εδάφη σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές κατόπιν της αναγκαστικής μετακίνησης των αγροτών που τις κατείχαν προηγουμένως· σε πολλές δε περιπτώσεις, τα εδάφη αυτά χρησιμοποιήθηκαν για την παράνομη καλλιέργεια ναρκωτικών. Επίσης, παρέχονται πλέον μέτρα προστασίας των οικογενειών που εγκαταστάθηκαν εκ νέου στα εδάφη που είχαν κατασχεθεί μετά από πιέσεις των ανταρτών, οι οποίοι προσπαθούσαν να ελέγχουν με αυτόν τον τρόπο τις περιοχές.

3.1.11   Ατιμωρησία: ένα ενδημικό πρόβλημα της Κολομβίας. Έχει σημειωθεί σχετική πρόοδος σε καίριες έρευνες για τα ανθρώπινα δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένων των ερευνών που συνδέονται με το σκάνδαλο της «παραπολιτικής» και τις αποκαλύψεις περί παράνομων σχέσεων μεταξύ ορισμένων νομοθετών και παραστρατιωτικών ομάδων. Έγιναν έρευνες σε περισσότερα από 120 πρώην μέλη του Κοινοβουλίου και περίπου 40 εξ αυτών κηρύχθηκαν ένοχα (22). Ωστόσο, τον Φεβρουάριο του 2012, ακυρώθηκε η εκλογή της Γενικής Εισαγγελέως (23), η οποία είχε αναλάβει τις σημαντικότερες υποθέσεις διαφθοράς και υποθέσεις κατά παραστρατιωτικών, εμπόρων ναρκωτικών και ανταρτών, έχοντας επιδείξει μεγάλη αποφασιστικότητα στην προσπάθειά της να βάλει τέλος στην ατιμωρησία. Οι έρευνες που διενεργήθηκαν αποκάλυψαν τις σχέσεις που διατηρούσε η DAS (Υπηρεσία Ασφάλειας) με τους παραστρατιωτικούς και την άμεση ευθύνη της σε πολλές περιπτώσεις πραγματοποίησης απειλών και διάπραξης δολοφονιών υποστηρικτών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δικαστών, δημοσιογράφων, συνδικαλιστών και δικηγόρων (24). Τον Οκτώβριο του 2011, η κυβέρνηση ανήγγειλε τη διάλυση της DAS και τη δημιουργία νέας κεντρικής υπηρεσίας πληροφοριών.

3.1.12   Η κυβέρνηση πρότεινε μια αμφιλεγόμενη και επίμαχη αναθεώρηση του άρθρου 221 του Συντάγματος, με την οποία ανατίθεται στη στρατιωτική δικαιοσύνη η διενέργεια του αρχικού ελέγχου των ερευνών για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που ενδεχομένως έχουν διαπράξει μέλη των δυνάμεων ασφαλείας. Με την εν λόγω αναθεώρηση θεσπίζεται τεκμήριο ότι όλα τα αδικήματα που διαπράττονται από μέλη των κρατικών δυνάμεων κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων ή/και διαδικασιών έχουν «σχέση με την υπηρεσία» και υπό αυτήν την έννοια θα υπάγονται, τουλάχιστον πρωτοβάθμια, στα στρατιωτικά δικαστήρια. Η Διαμερικανική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και τα Ηνωμένα Έθνη έχουν επανειλημμένα επισημάνει την έλλειψη αμεροληψίας και αυτονομίας της στρατιωτικής δικαιοσύνης, γεγονός που μειώνει την αξιοπιστία των αποφάσεών της (25). Οι ένοπλες δυνάμεις και οι δυνάμεις ασφαλείας της Κολομβίας έχουν καταδικαστεί πολλές φορές για εξωδικαστικές εκτελέσεις, και το Γραφείο της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στην Κολομβία εκτιμά ότι πάνω από 3 000 άτομα έχουν πέσει θύματα δολοφονιών από κρατικούς παράγοντες μεταξύ του 2004 και του 2008. Έκτοτε, υπήρξε σημαντική μείωση τέτοιων υποθέσεων, αλλά ακόμα δεν έχει εξαλειφθεί πλήρως το εν λόγω φαινόμενο (26). Διάφορες κολομβιανές και διεθνείς οργανώσεις έχουν ζητήσει από τον Πρόεδρο Santos να αποσύρει την προτεινόμενη τροπολογία (27).

3.1.13   Σε αντίθεση με τις προηγούμενες θέσεις, από τις επαφές που υπήρξαν με εκπροσώπους του επιχειρηματικού τομέα προκύπτει ότι ο συγκεκριμένος τομέας θεωρεί ότι η ΠΕΣ θα ευνοήσει τη νόμιμη οικονομία, την επισημοποίηση του εργασιακού καθεστώτος, τα ανθρώπινα δικαιώματα, το περιβάλλον και θα συντείνει στην ελάττωση της βίας.

4.   Περου

4.1   Την τελευταία δεκαετία μειώθηκε η φτώχεια, αλλά, σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας (28), το 15 % του πληθυσμού ζει ακόμη με λιγότερα από δύο δολάρια την ημέρα. Οι διαφορές ανάμεσα στις αστικές και τις αγροτικές περιοχές εξακολουθούν να είναι σημαντικές. Για τον λόγο αυτόν, η ανάπτυξη έχει μεταφραστεί μέχρι τώρα σε μια πολύ ανομοιόμορφη κατανομή των εισοδημάτων. Τα μέσα εισοδήματα (και συνεπώς και η ιδιωτική κατανάλωση) αυξήθηκαν, αλλά όχι αρκετά, και το 2010 ισοδυναμούσαν με 404 δολάρια ΗΠΑ.

4.2   Εργασιακή και συνδικαλιστική κατάσταση. Το 2009, περίπου το 73 % των μισθωτών δεν διέθεταν εργασιακές συμβάσεις, το 7 % είχαν συμβάσεις μόνιμης απασχόλησης και το 20 % προσωρινής απασχόλησης (29). Η ΔΟΕ επεσήμανε το 2011 την αύξηση της άτυπης εργασίας και της υποαπασχόλησης, τη μείωση του ελάχιστου πραγματικού μισθού και τα πολύ υψηλά επίπεδα παιδικής εργασίας (42 %). Το Περού βιώνει μια έκρηξη στις εξαγωγές του αγροτικού τομέα που ακόμη δεν αποφέρει οφέλη στους εργαζόμενους του τομέα. Το 2008, πριν ξεσπάσει η διεθνής κρίση, οι προσλήψεις έφθασαν σε λίγο περισσότερες από 200 χιλιάδες. Το πρώτο εξάμηνο του 2011 οι εκτιμήσεις έδειχναν εδραίωση της ανάκαμψης· το επίπεδο μισθωτής εργασίας βρισκόταν στα υψηλότερα ιστορικά επίπεδα. Ωστόσο, σε αυτόν τον τομέα, το ωράριο μπορεί να είναι συσσωρευτικό, η αμοιβή είναι χαμηλότερη της συνήθους ελάχιστης (30), λαμβάνονται λιγότερα χρήματα για τις υπερωρίες και κυριαρχούν οι συμβάσεις προσωρινής απασχόλησης (31).

4.3   Η ΕΟΚΕ θεωρεί θετικές τις δεσμεύσεις που ανελήφθησαν για την τήρηση των θεμελιωδών συμβάσεων της ΔΟΕ και της ατζέντας αξιοπρεπούς εργασίας, αλλά επαναλαμβάνει ότι θα ήταν σκόπιμο να εξασφαλιστεί στην οργανωμένη κοινωνία πολιτών του Περού και της ΕΕ δυνατότητα συμμετοχής στην παρακολούθηση της εφαρμογής τους. Καθοριστική προϋπόθεση για την έννοια της αξιοπρεπούς εργασίας είναι η διάσταση του κοινωνικού διαλόγου, δηλαδή η συμμετοχή των συνδικαλιστικών οργανώσεων των εργοδοτών και των εργαζομένων στο πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Οι συλλογικές διαπραγματεύσεις έχουν εξαιρετική σημασία, στο βαθμό που συμπληρώνουν την νομοθεσία ώστε να βελτιωθούν οι εργασιακές συνθήκες των εργαζομένων. Άλλη αρμοδιότητα της οποίας την επισημοποίηση συνιστά η ΕΟΚΕ είναι η ανταλλαγή εμπειριών σχετικά με τον κοινωνικό διάλογο.

4.4   Η παιδική εργασία στο Περού αποτελεί μακροχρόνια ανησυχία της κοινωνίας πολιτών της χώρας. Γίνεται κυρίως αισθητή στα ορυχεία, όπου περιλαμβάνει και την παρουσία κοριτσιών. Τα αριθμητικά στοιχεία μπορούν να εκληφθούν μόνον ως ενδεικτικά, δεδομένου ότι οι επίσημες στατιστικές συνήθως δεν αντικατοπτρίζουν το πλήρες μέγεθος του φαινομένου· πάντως, σύμφωνα με στοιχεία του IPEC-ILO (32), σε δύο από τις τρεις οικογένειες που εργάζονται στα ορυχεία, οι ανήλικοι κάτω των 18 ετών εργάζονται σε κάποιο τμήμα της εξόρυξης, επεξεργασίας και μεταφοράς των υλικών. Τα κορίτσια, μολονότι συνήθως δεν εργάζονται στα έγκατα των ορυχείων, όλο και περισσότερο συμμετέχουν σε δραστηριότητες εντός του ορυχείου και ασχολούνται με την επικοινωνία του εσωτερικού με το εξωτερικό. Η ΔΟΕ υπογραμμίζει ότι η κατάργηση της παιδικής εργασίας στα ορυχεία συμβάλλει στην προώθηση τεχνολογικών αλλαγών, στη βελτίωση της κοινωνικής προστασίας και στη διεύρυνση των εκπαιδευτικών ευκαιριών των ενδιαφερομένων ανηλίκων. Η συμμετοχή της κοινωνίας πολιτών έχει θεμελιώδη σημασία για αυτή την προοδευτική διαδικασία. Σε θέματα κατάργησης της παιδικής εργασίας, η ΕΕ έχει αναλάβει συγκεκριμένες δεσμεύσεις με τους εμπορικούς εταίρους της, καθώς και με τις επιχειρήσεις της ΕΕ που δραστηριοποιούνται σε άλλες ηπείρους. Τα ζητήματα που συνδέονται με την κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων και με τα εργασιακά και ανθρώπινα δικαιώματα δεν σταματούν στα σύνορα της Ευρώπης. Κατά την εφαρμογή της ΠΕΣ, οι εν λόγω δεσμεύσεις πρέπει να ανανεωθούν και πρέπει να αξιολογηθεί ο αντίκτυπός τους επί της παρούσας κατάστασης της παιδικής εργασίας.

4.5   Η μετανάστευση προς την ΕΕ. Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής και Πληροφορικής (33), υπολογίζεται ότι, κατά την περίοδο από το 1990 έως το 2009, ο αριθμός των Περουβιανών στο εξωτερικό ανήλθε σε 2 038 107 άτομα. Μετά την Ισπανία (με περίπου 200 000 Περουβιανούς κατοίκους), η Ιταλία είναι μια από τις χώρες που έχει υποδεχτεί τους περισσότερους Περουβιανούς τα τελευταία χρόνια (34). Για την ΕΟΚΕ, η νόμιμη και με εγγυήσεις μετανάστευση συνιστά θετικό στοιχείο και πλούτο. Η παρατήρηση και εποπτεία της κατάστασης των ανθρώπινων δικαιωμάτων των μεταναστών και η πρόληψη της παράνομης εμπορίας θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στον μηχανισμό παρακολούθησης που θα θεσπιστεί στα πλαίσια της ΠΕΣ, και στον οποίο θα συμμετέχει η κοινωνία πολιτών.

4.6   Δικαιώματα των αυτοχθόνων λαών. Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπόψη ότι τέθηκε σε ισχύ ο νόμος περί πρότερης διαβούλευσης που θεσπίστηκε το 2011 (35). Ο νόμος συνιστά αναγνώριση των δικαιωμάτων των αυτοχθόνων λαών, μπορεί να συμβάλει στην κοινωνική ενσωμάτωση και να επιτύχει επιτέλους τη συμμετοχή των γηγενών κατοίκων στα οφέλη της δημοκρατίας. Πρόκειται για τον καρπό προσπαθειών πολλών κοινωνικών φορέων, αλλά ιδίως των ίδιων των ιθαγενών πληθυσμών, πάγιο αίτημα των οποίων αποτελούσε μια νομοθεσία που να διασφαλίζει αποτελεσματικά την πραγματική ισχύ της διαβούλευσης. Η πλήρης εφαρμογή του νόμου θα αποτελέσει απόδειξη τήρησης των υποχρεώσεων που έχει αναλάβει το Περού στο πλαίσιο της σύμβασης αριθ. 169 της ΔΟΕ.

4.7   Η κυβέρνηση του Ollanta Humala ανέλαβε την εξουσία το 2011, έχοντας να αντιμετωπίσει σημαντικές προκλήσεις και δημιουργώντας πολλές προσδοκίες. Η υπογραφή μιας ΠΕΣ με την ΕΕ μπορεί να συμβάλει στην ευνοϊκή επίλυση των προβλημάτων και την μετατροπή των προσδοκιών σε βεβαιότητες θετικής αλλαγής, υπό την προϋπόθεση όμως ότι δεν θα θεωρηθεί η υπογραφή και μόνο της Συμφωνίας ικανή να φέρει τις επιθυμητές αλλαγές. Η ΕΟΚΕ εκφράζει στην παρούσα γνωμοδότηση την πρόθεσή της να συμβάλει σε ένα καλύτερο μέλλον όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ ΕΕ και Περού, μέσα από τη συμμετοχή της, μαζί με την κοινωνία πολιτών του Περού, στους μηχανισμούς παρακολούθησης και αξιολόγησης του αντικτύπου, οι οποίοι πρόκειται να αποφασιστούν. Η ΕΟΚΕ έχει υποστηρίξει στο παρελθόν και επαναλαμβάνει επί του παρόντος ότι είναι σημαντικό αυτές οι δομές συμμετοχής της κοινωνίας πολιτών να είναι αντιπροσωπευτικές και ανεξάρτητες από την εκτελεστική εξουσία.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Η πολυμερής εμπορική συμφωνία θα πρέπει να επικυρωθεί από τα 27 Κοινοβούλια της Ένωσης και από τα Κοινοβούλια της Κολομβίας και του Περού.

1

(2)  Όπως ορίζεται, για παράδειγμα, στο σχέδιο δράσης για τα εργασιακά δικαιώματα, το οποίο έχει συμπεριληφθεί στη συμφωνία μεταξύ Κολομβίας και ΗΠΑ. καθώς και στο Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων συν (ΣΓΠ+).

2

(3)  «Αξιολόγηση της επίδρασης στη βιωσιμότητα του εμπορίου», που συντάχθηκε κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, από τη Development Solutions, το Κέντρο Ερευνών Οικονομικής Πολιτικής (CEPR) και το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, 2009.

3

(4)  Επίσης, οι στόχοι του πρωτοκόλλου για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ΕΕ-Κολομβίας (2009), που επικυρώθηκαν από την ΣΤ' Τακτική Συνέλευση του Μηχανισμού Διαλόγου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, η οποία πραγματοποιήθηκε στην Μπογκοτά, στις 30 Ιανουαρίου 2012.

4

(5)  Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων συν.

5

(6)  Άρθρα 271 και 324 της ΠΕΣ.

6

(7)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ «Διαπραγματεύσεις για τη σύναψη νέων εμπορικών συμφωνιών: Η προσέγγιση της ΕΟΚΕ», εισηγητής: ο κ. J. Peel, συνεισηγήτρια: η κ. E. Pichenot (ΕΕ C 211 της 19.8.2008, σ. 82).

7

Διαπραγματεύσεις για τη σύναψη νέων εμπορικών συμφωνιών: Η προσέγγιση της ΕΟΚΕ

(8)  «Έκαστο Μέρος δεσμεύεται για την προώθηση και αποτελεσματική εφαρμογή στη νομοθεσία και τις πρακτικές του, καθώς και σε όλη την επικράτειά του, των διεθνώς αναγνωρισμένων θεμελιωδών εργασιακών προτύπων, όπως περιλαμβάνονται στις θεμελιώδεις συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας», άρθρο 269 παράγραφος 3 της ΠΕΣ.

8

Έκαστο Μέρος δεσμεύεται για την προώθηση και αποτελεσματική εφαρμογή στη νομοθεσία και τις πρακτικές του, καθώς και σε όλη την επικράτειά του, των διεθνώς αναγνωρισμένων θεμελιωδών εργασιακών προτύπων, όπως περιλαμβάνονται στις θεμελιώδεις συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας

(9)  ΕΕ C 211 της 19.8.2008, σ. 82.

9

(10)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ «Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη τη συμπερίληψη μιας κοινωνικής διάστασης στη συμφωνία σύνδεσης, προκειμένου η τελευταία να μην εξαντλείται στα εμπορικά ζητήματα και να αποβλέπει στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής» εισηγητής ο κ. J. M. Zufiaur, (ΕΕ C 248 της 25.8.2011, σ. 55).

10

Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη τη συμπερίληψη μιας κοινωνικής διάστασης στη συμφωνία σύνδεσης, προκειμένου η τελευταία να μην εξαντλείται στα εμπορικά ζητήματα και να αποβλέπει στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής

(11)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ «Εκτίμηση αντίκτυπου στην αειφορία (ΕΑΑ) και εμπορική πολιτική της ΕΕ», Εισηγήτρια: η κ. E. Pichenot (ΕΕ C 218 της 23.7.2011, σ. 14).

11

Εκτίμηση αντίκτυπου στην αειφορία (ΕΑΑ) και εμπορική πολιτική της ΕΕ

(12)  Μήνυμα προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικαλιστικών Οργανώσεων, της Διεθνούς Συνδικαλιστικής Συνομοσπονδίας (ITUC), της Συνδικαλιστικής Συνομοσπονδίας Βορείου και Νοτίου Αμερικής, και του Συμβουλίου Παγκόσμιων Συνδικάτων, της 22ας Φεβρουαρίου 2012. Θέση έναντι της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-Κολομβίας της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργαζομένων της Κολομβίας (CGT), 15 Φεβρουαρίου 2012.

12

(13)  Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 13ης Ιουνίου 2012 σχετικά με τη συμφωνία εμπορίου της ΕΕ με την Κολομβία και το Περού (P7_TA(2012)0249).

13

(14)  Εκ μέρους της ΕΕ, η ΕΟΚΕ.

14

(15)  Στο παράρτημα B παρατίθενται η έκθεση και το πρόγραμμα της απεσταλμένης αντιπροσωπείας.

15

(16)  Δήλωση της Διεθνούς Αμνηστίας ενώπιον της 19ης Συνέλευσης του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, 2012, Γενεύη.

16

(17)  Έκθεση που δημοσίευσε το 2012 το Διεθνές Δικαστήριο για τα παιδιά που πλήττονται από τους πολέμους και τη φτώχεια http://www.tribunalinternacionalinfancia.org.

17

(18)  Στις 28 Απριλίου 2012, αθετώντας την υπόσχεσή της, η FARC απήγαγε τον Γάλλο δημοσιογράφο R. Laglois, τον οποίο απελευθέρωσετελικά έπειτα από μερικές εβδομάδες.

18

(19)  Σύμφωνα με το δίκαιο της Κολομβίας, πρόκειται για δολοφονίες προστατευόμενων ατόμων.

19

(20)  Πηγή: διαδοχικές εκθέσεις της Επιτροπής Εφαρμογής Προτύπων, Διεθνείς Διασκέψεις Εργασίας, Διεθνής Οργάνωση Εργασίας.

20

(21)  Έκθεση που ελήφθη από την πρεσβεία της Κολομβίας στις Βρυξέλλες σχετικά με τις δραστηριότητες της Γενικής Εισαγγελίας της Κολομβίας, Μάρτιος 2012.

21

(22)  Τον Φεβρουάριο του 2011, ο πρώην γερουσιαστής Mario Uribe, πρώην Πρόεδρος του Κογκρέσου και εξάδελφος του Προέδρου Álvaro Uribe, κηρύχθηκε ένοχος για σχέσεις με τους παραστρατιωτικούς.

22

(23)  Η εκλογή της δρ. Viviane Morales ακυρώθηκε λόγω υποτιθέμενων παρατυπιών στον διορισμό της.

23

(24)  Τον Σεπτέμβριο του 2011, ο Jorge Noguera Cotes, επικεφαλής της DAS από το 2002 έως το 2005, κηρύχθηκε ένοχος επειδή είχε θέσει την υπηρεσία πληροφοριών στην υπηρεσία των παραστρατιωτικών ομάδων, καθώς και για τη δολοφονία το 2004 ενός καθηγητή πανεπιστημίου.

24

(25)  Έκθεση για την Κολομβία, Διαμερικανική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

25

Έκθεση για την Κολομβία

(26)  Παγκόσμια Έκθεση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, 2012, Human Rights Watch.

26

Παγκόσμια Έκθεση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

(27)  Επιστολή προς τον Πρόεδρο Santos, Human Rights Watch, 9 Φεβρουαρίου 2012.

27

(28)  World Development Indicators, Παγκόσμια Τράπεζα, 2011.

28

(29)  Στοιχεία από το Υπουργείο Εργασίας του Περού.

29

(30)  Η ημερήσια αμοιβή κυμαίνεται μεταξύ 8,84 και 10 δολαρίων ΗΠΑ, οι Ελάχιστες Αποδοχές Διαβίωσης είναι 259,61 δολάρια ΗΠΑ μηνιαίως.

30

(31)  Περίτρανο παράδειγμα που αποκαλύπτει την αντικανονική χρήση της διακεκομμένης πρόσληψης απαντάται στον τομέα των ελαιούχων φοινίκων.

31

(32)  Διεθνές πρόγραμμα της ΔΟΕ για την εξάλειψη της παιδικής εργασίας, www.ilo.org.

32

(33)  Περού: Στατιστικά στοιχεία για την αποδημία Περουβιανών στο εξωτερικό και τη μετανάστευση αλλοδαπών προς το Περού, 1990–2009, Λίμα, 2010.

33

(34)  Από το 2011, η ΕΕ χρηματοδοτεί το έργο «Μετανάστευση από το Περού».

34

(35)  Νόμος αριθ. 29785 – Νόμος περί δικαιώματος πρότερης διαβούλευσης με τους ιθαγενείς και αυτόχθονες λαούς, το οποίο έχει αναγνωριστεί από τη σύμβαση 169 της ΔΟΕ.

35

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/45 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/45

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Συνεταιρισμοί και ανάπτυξη των γεωργικών προϊόντων διατροφής» (Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

2012/C 299/09

Εισηγητής: ο κ. Carlos TRIAS PINTÓ

Κατά τη σύνοδο ολομέλειας της 19ης Ιανουαρίου 2012 και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα

Συνεταιρισμοί και ανάπτυξη των γεωργικών προϊόντων διατροφής

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας).

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 26 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου 2012), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 144 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 4 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1   Κατά την αναζήτηση ενός πιο βιώσιμου οικονομικού μοντέλου, οι συνεταιρισμοί αναδεικνύονται ως μια ανταγωνιστική και αποτελεσματική εναλλακτική λύση, η οποία προσφέρει νέες απαντήσεις στις ανισορροπίες της αξιακής αλυσίδας του τομέα των γεωργικών προϊόντων διατροφής, ενώ παράλληλα προωθεί την απασχόληση, τις τοπικές αλυσίδες διατροφής, την επισιτιστική ασφάλεια, τη συμμετοχή και την κοινωνική ευθύνη.

1.2   Είναι απαραίτητο να επέλθουν διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στις σημερινές αγορές των γεωργικών προϊόντων διατροφής, σύμφωνα με τις προκλήσεις που επισημαίνονται στη στρατηγική «Ευρώπη 2020» και άλλες κοινοτικές πρωτοβουλίες. Οι συμβατικοί δίαυλοι εμπορικής διάθεσης δεν παρέχουν τη δέουσα διαφάνεια όσον αφορά τη διαμόρφωση των τιμών, γεγονός που δημιουργεί σοβαρές ανισορροπίες στη διαπραγματευτική ικανότητα των εμπλεκόμενων φορέων, ζημιώνοντας τους παραγωγούς και τους καταναλωτές (τον πρώτο και τον τελευταίο κρίκο της αλυσίδας). Επιπροσθέτως, δημιουργείται περιττό περιβαλλοντικό κόστος εξαιτίας ενός μη αποτελεσματικού, από ενεργειακή άποψη, καταμερισμού, π.χ. με την εναποθήκευση υπό ψύξη νωπών τροφίμων εκτός εποχής και τη μεταφορά τους σε αγορές πολύ μακριά από τον τόπο παραγωγής τους.

1.3   Η αναδιοργάνωση της αγοράς θα πρέπει να προσανατολιστεί προς έναν κυκλικό σχεδιασμό, που προωθεί τις συντομότερες διαδρομές εμπορικής διάθεσης, για μια καλύτερη σύνδεση προσφοράς και ζήτησης σε δίκτυο, το οποίο ξεκινά από τις πιο στοιχειώδεις μονάδες τους, σε πλαίσιο καινοτομίας και τεχνολογικής προόδου.

1.4   Οι συνεταιρισμοί, χάρη στις αρχές και τις αξίες ταυτότητας στις οποίες βασίζονται, συντείνουν σε ισότιμες και συνεργειακές εμπορικές σχέσεις, οι οποίες συμβάλλουν στην επανεξισορρόπηση της αξιακής αλυσίδας του τομέα των γεωργικών προϊόντων διατροφής, συνδυάζοντας τα συμφέροντα, μεγιστοποιώντας το κοινό όφελος και καθιερώνοντας πιο βιώσιμους τρόπους παραγωγής και κατανάλωσης.

1.5   Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ καλεί τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να προωθήσουν τις απαραίτητες συνθήκες για τη διάδοση του συνεταιριστικού μοντέλου, υιοθετώντας κοινοτικές πολιτικές που προβλέπουν τα κατάλληλα μέτρα σε νομικό, οικονομικό, φορολογικό, τεχνικό κλπ. επίπεδο, ώστε να εξασφαλιστεί η αρμονική ανάπτυξή του.

2.   Εισαγωγή

2.1   Το συνεταιριστικό μοντέλο προωθεί τη βελτίωση του επιχειρηματικού οικοσυστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως την οικονομική δημοκρατία, συμβάλλοντας στην απαραίτητη αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου.

2.2   Το 2012, που έχει ανακηρυχθεί από τον ΟΗΕ Διεθνές Έτος των Συνεταιρισμών, αποτελεί ιδανικό πλαίσιο για προβληματισμό σχετικά με τον ρόλο των συνεταιρισμών στον σχεδιασμό μιας νέας κινητήριας δύναμης για βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, που θα συμβάλει ώστε να αναδυθεί από την τρέχουσα κρίση μια άκρως ανταγωνιστική κοινωνική οικονομία της αγοράς (1).

2.3   Η πρακτική εφαρμογή του συνεταιριστικού τομέα στην ΕΕ παρουσιάζει μεγάλη ποικιλομορφία. Υπάρχουν συνεταιρισμοί που αναπτύσσουν εμπορική δραστηριότητα η οποία δεν διαφέρει σε τίποτα από των ανταγωνιστών τους, ενώ άλλοι συνδυάζουν την εμπορική τους δραστηριότητα με «πολιτικές» δράσεις υπέρ των καταναλωτών, του περιβάλλοντος κλπ., ενσωματωμένες στις στρατηγικές ενημέρωσης ή πώλησής τους. Επίσης, μπορούμε να διακρίνουμε μεταξύ των συνεταιρισμών που λειτουργούν στην αρχή (παραγωγή) και στο τέλος (κατανάλωση) της αξιακής αλυσίδας, συχνά χωρίς συντονισμό μεταξύ τους.

2.4   Η διαρθρωτική μεταρρύθμιση των αγορών για να διευκολυνθεί η επίτευξη ενός βιώσιμου προτύπου παραγωγής και κατανάλωσης απαιτεί επανεξισορρόπηση της αξιακής αλυσίδας του τομέα των γεωργικών προϊόντων διατροφής (2), με την ανάθεση στις ενώσεις αγροτών, γενικά, και στους συνεταιρισμούς, ειδικότερα, λειτουργιών συντονισμού και ολοκλήρωσης, οι οποίες θα επιτρέψουν την υλοποίηση των απαιτούμενων προσαρμογών και αλλαγών μέσω του διαλόγου και της διατομεακής αλληλεπίδρασης.

2.5   Αυτή η προσέγγιση συμβάλλει στην ανάπτυξη των θέσεων της ΕΟΚΕ και επιδιώκει να ανταποκριθεί στις μελλοντικές προκλήσεις των κοινοτικών πολιτικών στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», της νέας Κοινής Γεωργικής Πολιτικής, του σχεδίου δράσης για τη βιώσιμη κατανάλωση, παραγωγή και βιομηχανική πολιτική και της Πράξης για την Ενιαία Αγορά.

2.6   Πρέπει να υπογραμμιστεί εδώ ότι η παρούσα πρωτοβουλία εδράζεται στην αρχή της έξυπνης, διατηρήσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, η οποία βασίζεται στη γνώση, στην οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών (3), στην απασχολησιμότητα και στην κοινωνική και εδαφική συνοχή.

2.7   Τέλος, η παρούσα πρόταση συμβάλλει και σε άλλες οριζόντιες πτυχές ζωτικής σημασίας για τις κοινοτικές πολιτικές, όπως είναι, μεταξύ άλλων, εκείνες που σχετίζονται με την επισιτιστική κυριαρχία και ασφάλεια, την εδαφική ισορροπία και τη διατήρηση των τοπικών αλυσίδων διατροφής (4), την κοινωνική επιχειρηματικότητα, την προστασία των δικαιωμάτων και των συμφερόντων των καταναλωτών και την άμεση συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στον τομέα των γεωργικών προϊόντων διατροφής (5).

3.   Παρατηρήσεις της ΕΟΚΕ

3.1   Διάγνωση των προβλημάτων της σημερινής αγοράς

3.1.1   Η λειτουργία της αγοράς θα πρέπει να εξασφαλίζει την προσφορά προϊόντων του είδους και της ποιότητας που επιθυμούν οι καταναλωτές. Γι’ αυτό, είναι απαραίτητο οι αντιδράσεις των καταναλωτών να μεταδίδονται σε όλο το μήκος της αξιακής αλυσίδας και να φθάνουν χωρίς στρεβλώσεις στους παραγωγούς. Δυστυχώς, η αγορά σήμερα χαρακτηρίζεται συχνά από γραμμικότητα —γεγονός που εμποδίζει τις θετικές αναδράσεις— και από έναν βαθμό πολυπλοκότητας που στρεβλώνει την αποστολή της, εις βάρος του πραγματικού έργου της, που είναι η διάθεση των προϊόντων της στον πληθυσμό με όσο το δυνατόν πιο ικανοποιητικό τρόπο.

3.1.2   Οι καταναλωτές ζητούν, ολοένα και περισσότερο, ασφαλή και βιώσιμα προϊόντα που παράγονται με καινοτόμο και υπεύθυνο τρόπο, με σεβασμό στο περιβάλλον και υπό κατάλληλες συνθήκες εργασίας και καλής μεταχείρισης των ζώων —όλα αυτά χωρίς να λησμονείται και η συνεκτίμηση των φθηνότερων προϊόντων, αφού η τιμή εξακολουθεί να αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τις αποφάσεις αγοράς. Δυστυχώς, η αξιακή αλυσίδα των γεωργικών προϊόντων διατροφής δεν μεταδίδει σήμερα τις σχετικές πληροφορίες μεταξύ των διάφορων κρίκων της (πρωτογενής παραγωγή, επεξεργασία, αποθήκευση, διανομή και πώληση).

3.1.3   Οι δίαυλοι εμπορικής διάθεσης, μεγαλώνοντας την απόσταση ανάμεσα στους προμηθευτές και τους καταναλωτές, έχουν δυσχεράνει τη διαφάνεια των λειτουργιών που περιλαμβάνουν, με αποτέλεσμα να υποτιμάται το κόστος παραγωγής και οι τιμές που πληρώνονται στους παραγωγούς συχνά να μην φθάνουν τα ελάχιστα όρια που επιτρέπουν την οικονομική τους επιβίωση.

3.1.4   Παράλληλα, η ελάχιστη διαπραγματευτική ισχύς και η δέσμια εξάρτηση εκείνων των φορέων που υφίστανται άδικες τιμές για τη δραστηριότητά τους επιδεινώνουν ακόμα περισσότερο την υπάρχουσα ανισορροπία της αλυσίδας των γεωργικών προϊόντων διατροφής (6), διαιωνίζοντας μιαν αφύσικη συμπεριφορά της αγοράς.

3.1.5   Κατά συνέπεια, η ανάλυση της σημερινής αγοράς, η οποία είναι απαραίτητη για τη μεταρρύθμισή της, καταλήγει στην ακόλουθη διάγνωση: κατακερματισμένη προσφορά, συγκεντρωμένη διανομή και ασταθής ζήτηση. Σε αυτό το πλαίσιο, η κερδοσκοπία βρίσκει εύφορο έδαφος για να αναπτυχθεί.

3.1.6   Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στο στάδιο της διανομής εμπλέκονται επίσης οι κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις που προκύπτουν από τις μεταφορές μεγάλων αποστάσεων, την παρατεταμένη εναποθήκευση υπό ψύξη, τη μετεγκατάσταση επιχειρήσεων κλπ.

3.2   Προς μια πιο συνεταιριστική αγορά: έμφαση σε νέες, βιώσιμες μεθόδους παραγωγής και κατανάλωσης

Η συνεταιριστική ταυτότητα ενισχύεται από τις αξίες της δημοκρατίας, της ισότητας, της ισονομίας, της αλληλεγγύης, της διαφάνειας και της κοινωνικής ευθύνης. Η Διεθνής Συνεταιριστική Ένωση (ICA) έχει θεσπίσει επτά αρχές που οφείλουν να εφαρμόζουν οι συνεταιρισμοί: «εθελοντική και ανοικτή συμμετοχή· δημοκρατικός έλεγχος από τα μέλη· οικονομική συμμετοχή των μελών· αυτονομία και ανεξαρτησία· εκπαίδευση, κατάρτιση και ενημέρωση· συνεργασία μεταξύ των συνεταιρισμών· και μέριμνα για την κοινότητα» (7).

Συνεταιριστική αγορά στον τομέα των γεωργικών προϊόντων διατροφής είναι μια αγορά που βασίζεται σε συνεταιρισμούς της βάσης για την προσφορά και τη ζήτηση των εν λόγω προϊόντων, καθώς και στις σχέσεις αμοιβαιότητας ή αμοιβαίου οφέλους των δύο πλευρών, με στόχο την επίτευξη μιας πιο δίκαιης και αποδοτικής αξιακής αλυσίδας από άποψη οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική. Εν κατακλείδι, συνίσταται στη διαμόρφωση της αγοράς σαν ένα παίγνιο θετικού αθροίσματος, όπου κερδίζουν όλοι οι συμμετέχοντες, χάρη στη μεγιστοποίηση της δημιουργίας κοινού οφέλους μέσω της σύναψης συμμαχιών και μακροπρόθεσμων δεσμεύσεων μεταξύ των κύριων φορέων (παραγωγών και καταναλωτών) στο πλαίσιο ισότιμων συνθηκών θεμιτού ανταγωνισμού. Οι κυριότεροι παράγοντες για την αναδιοργάνωση της αγοράς σύμφωνα με τις αρχές που εκτίθενται στο παρόν έγγραφο μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

| 3.2.1 | Αντιστροφή της «πυραμίδας της παραγωγής» με έμφαση στους διακρατικούς συνεταιρισμούς, η κρίσιμη μάζα των οποίων εγγυάται την απαραίτητη κλίμακα και έκταση. Με αφετηρία τον μεμονωμένο ή τον οικογενειακό παραγωγό, πρέπει να προωθηθεί η δημιουργία ενώσεων ή συνεταιρισμών της βάσης —που είναι ο κινητήριος μοχλός της αγροτικής οικονομίας— και η ενσωμάτωσή τους σε μεγαλύτερες δομές —περιφερειακά δίκτυα και ανταγωνιστικούς πόλους— οι οποίες φέρνουν τους παραγωγούς πιο κοντά στα τμήματα των διαύλων εμπορίας που έχουν μεγαλύτερη συνολική αξία. Αυτή η συνεταιριστική διάρθρωση θα επιτρέψει τη μεγιστοποίηση των αποδόσεων και την ικανοποίηση της ποικιλομορφίας της ζήτησης, συντομεύοντας τις εμπορικές διαδρομές μεταξύ των κόμβων παραγωγής και κατανάλωσης (8). Η ολοκλήρωση μεταξύ των συνεταιρισμών (9) διασφαλίζει επίσης μεγαλύτερη ιχνηλασιμότητα καθ’όλη τη διαδικασία, τόσο στο πεδίο της ποιότητας όσο και σε εκείνο της διαμόρφωσης των τιμών, γεγονός που με τη σειρά του επιφέρει βελτιστοποίηση των πόρων και μεγαλύτερη αποδοτικότητα. |
| --- | --- |

3.2.1

Αντιστροφή της «πυραμίδας της παραγωγής» με έμφαση στους διακρατικούς συνεταιρισμούς, η κρίσιμη μάζα των οποίων εγγυάται την απαραίτητη κλίμακα και έκταση. Με αφετηρία τον μεμονωμένο ή τον οικογενειακό παραγωγό, πρέπει να προωθηθεί η δημιουργία ενώσεων ή συνεταιρισμών της βάσης —που είναι ο κινητήριος μοχλός της αγροτικής οικονομίας— και η ενσωμάτωσή τους σε μεγαλύτερες δομές —περιφερειακά δίκτυα και ανταγωνιστικούς πόλους— οι οποίες φέρνουν τους παραγωγούς πιο κοντά στα τμήματα των διαύλων εμπορίας που έχουν μεγαλύτερη συνολική αξία. Αυτή η συνεταιριστική διάρθρωση θα επιτρέψει τη μεγιστοποίηση των αποδόσεων και την ικανοποίηση της ποικιλομορφίας της ζήτησης, συντομεύοντας τις εμπορικές διαδρομές μεταξύ των κόμβων παραγωγής και κατανάλωσης (8). Η ολοκλήρωση μεταξύ των συνεταιρισμών (9) διασφαλίζει επίσης μεγαλύτερη ιχνηλασιμότητα καθ’όλη τη διαδικασία, τόσο στο πεδίο της ποιότητας όσο και σε εκείνο της διαμόρφωσης των τιμών, γεγονός που με τη σειρά του επιφέρει βελτιστοποίηση των πόρων και μεγαλύτερη αποδοτικότητα.

| 3.2.2 | Κοινωνικές επιστροφές του συνεταιρισμού. Τα κέρδη που παράγει το δίκτυο των συνεταιρισμών επιστρέφουν στους ίδιους τους συνεταιρισμούς που συμμετέχουν, γεγονός που αυξάνει τις δυνατότητές τους να ενισχύσουν τη θέση τους στην αγορά, για καλύτερες ευκαιρίες απασχόλησης και καθολικότερη πρόσβαση στους βασικούς πόρους, υπό ευνοϊκότερες συνθήκες για τους παραγωγούς και τους καταναλωτές, γεγονός που ευνοεί τις συνέργειες στο νέο πλαίσιο εμπορικών σχέσεων. |
| --- | --- |

3.2.2

Κοινωνικές επιστροφές του συνεταιρισμού. Τα κέρδη που παράγει το δίκτυο των συνεταιρισμών επιστρέφουν στους ίδιους τους συνεταιρισμούς που συμμετέχουν, γεγονός που αυξάνει τις δυνατότητές τους να ενισχύσουν τη θέση τους στην αγορά, για καλύτερες ευκαιρίες απασχόλησης και καθολικότερη πρόσβαση στους βασικούς πόρους, υπό ευνοϊκότερες συνθήκες για τους παραγωγούς και τους καταναλωτές, γεγονός που ευνοεί τις συνέργειες στο νέο πλαίσιο εμπορικών σχέσεων.

| 3.2.3 | Συγκέντρωση της ζήτησης
   (10). Μέσω των συνεταιρισμών των καταναλωτών, πέρα από την προώθηση δικτύων των καταναλωτών που συγκεντρώνουν τη ζήτηση των πολιτών, επιδιώκεται και η διευκόλυνση της πρόσβασης στα προϊόντα με πιο ευνοϊκούς όρους τιμής και ποιότητας. Η άμεση επικοινωνία με τους παραγωγούς αρχίζει από τις τοπικές αγορές και τη γειτονιά και σταδιακά κατευθύνεται προς την τελειοποίηση των ηλεκτρονικών εμπορικών συνδιαλλαγών στο Διαδίκτυο. Αυτή η προσέγγιση συμπίπτει με τους στόχους που έχουν εκφραστεί από τις κυριότερες αγροτικές οργανώσεις και τους συνεταιρισμούς γεωργικών προϊόντων διατροφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης: «Στόχος είναι η προώθηση/στήριξη των πρωτοβουλιών των αγροτών σχετικά με την απευθείας πώληση των προϊόντων τους στους τελικούς καταναλωτές (για παράδειγμα απευθείας πωλήσεις επιτόπου, μέσω αγροτικών συνεταιρισμών· στις τοπικές αγορές, μέσω συλλογικών πλατφορμών ή επιχειρήσεων που ελέγχονται από τους παραγωγούς)» (11). |
| --- | --- |

3.2.3

Συγκέντρωση της ζήτησης
   (10). Μέσω των συνεταιρισμών των καταναλωτών, πέρα από την προώθηση δικτύων των καταναλωτών που συγκεντρώνουν τη ζήτηση των πολιτών, επιδιώκεται και η διευκόλυνση της πρόσβασης στα προϊόντα με πιο ευνοϊκούς όρους τιμής και ποιότητας. Η άμεση επικοινωνία με τους παραγωγούς αρχίζει από τις τοπικές αγορές και τη γειτονιά και σταδιακά κατευθύνεται προς την τελειοποίηση των ηλεκτρονικών εμπορικών συνδιαλλαγών στο Διαδίκτυο. Αυτή η προσέγγιση συμπίπτει με τους στόχους που έχουν εκφραστεί από τις κυριότερες αγροτικές οργανώσεις και τους συνεταιρισμούς γεωργικών προϊόντων διατροφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης: «Στόχος είναι η προώθηση/στήριξη των πρωτοβουλιών των αγροτών σχετικά με την απευθείας πώληση των προϊόντων τους στους τελικούς καταναλωτές (για παράδειγμα απευθείας πωλήσεις επιτόπου, μέσω αγροτικών συνεταιρισμών· στις τοπικές αγορές, μέσω συλλογικών πλατφορμών ή επιχειρήσεων που ελέγχονται από τους παραγωγούς)» (11).

| 3.2.4 | Κυκλικό
   (12)
  μοντέλο αγοράς με συντόμευση των εμπορικών διαδρομών. Προκειμένου να αντισταθμιστεί το υπερβολικό βάρος των φορέων που δεν προσθέτουν αξία στην αλυσίδα εμπορικής διάθεσης των γεωργικών προϊόντων διατροφής, πρέπει να προαχθεί η επιλογή διαύλων εμπορίας που φέρνουν όσο το δυνατόν κοντύτερα τις μονάδες παραγωγής και κατανάλωσης, με τις οποίες νοούνται οι πρωτογενείς παραγωγοί και οι τελικοί καταναλωτές αντίστοιχα (13). Έτσι διευκολύνεται η εμφάνιση «βρόχων αγοράς» που καθιστούν δυνατή την κατάλληλη προσαρμογή των μέσων και του κόστους στις ανάγκες του πληθυσμού και στους παραγωγικούς πόρους, αποτρέποντας πλεονάσματα ή ελλείμματα, τα οποία θα μπορούσαν επιπλέον να προκαλέσουν τεχνητές διακυμάνσεις των τιμών. Όλα τα ανωτέρω στοιχεία θα οδηγήσουν σε μια πιο δίκαιη, διαφανή και ισορροπημένη λειτουργία της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων, η οποία θα συμβάλει στην εξάλειψη διάφορων καταχρηστικών και αθέμιτων πρακτικών που θέτουν σε κίνδυνο τον θεμιτό ανταγωνισμό. |
| --- | --- |

3.2.4

Κυκλικό
   (12)
  μοντέλο αγοράς με συντόμευση των εμπορικών διαδρομών. Προκειμένου να αντισταθμιστεί το υπερβολικό βάρος των φορέων που δεν προσθέτουν αξία στην αλυσίδα εμπορικής διάθεσης των γεωργικών προϊόντων διατροφής, πρέπει να προαχθεί η επιλογή διαύλων εμπορίας που φέρνουν όσο το δυνατόν κοντύτερα τις μονάδες παραγωγής και κατανάλωσης, με τις οποίες νοούνται οι πρωτογενείς παραγωγοί και οι τελικοί καταναλωτές αντίστοιχα (13). Έτσι διευκολύνεται η εμφάνιση «βρόχων αγοράς» που καθιστούν δυνατή την κατάλληλη προσαρμογή των μέσων και του κόστους στις ανάγκες του πληθυσμού και στους παραγωγικούς πόρους, αποτρέποντας πλεονάσματα ή ελλείμματα, τα οποία θα μπορούσαν επιπλέον να προκαλέσουν τεχνητές διακυμάνσεις των τιμών. Όλα τα ανωτέρω στοιχεία θα οδηγήσουν σε μια πιο δίκαιη, διαφανή και ισορροπημένη λειτουργία της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων, η οποία θα συμβάλει στην εξάλειψη διάφορων καταχρηστικών και αθέμιτων πρακτικών που θέτουν σε κίνδυνο τον θεμιτό ανταγωνισμό.

| 3.2.5 | Νέες τεχνολογίες
   (14). Η τεχνολογική καινοτομία αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο στον οποίο θα οικοδομηθεί μια πιο συνεταιριστική αγορά, τόσο με την έννοια της καινοτόμου εξέλιξης των τεχνικών παραγωγής των γεωργικών προϊόντων διατροφής όσο και από την πλευρά του αναγκαίου σχεδιασμού της εφοδιαστικής για να βελτιστοποιηθεί η αποδοτικότητα των διαδικασιών επικοινωνίας κατά την υλοποίηση έξυπνων δικτύων παραγωγής, διανομής και κατανάλωσης (ως μορφών οργάνωσης που διαθέτουν υψηλό επίπεδο αυτοοργάνωσης και εξελικτικής ευελιξίας και έχουν την ικανότητα να μαθαίνουν νέες συμπεριφορές για την επίτευξη των στόχων τους). Η μεταδοτικότητα, η διαλειτουργικότητα και η αμοιβαία συνδεσιμότητα των εν λόγω δικτύων σε ένα ψηφιοποιημένο περιβάλλον θα επιτρέψει την αντικατάσταση των περιττών μεσολαβητών. Κατά συνέπεια, οι νέες τεχνολογίες θα πρέπει να είναι τα εργαλεία με τα οποία θα διαμορφωθεί μια διαδικασία που θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη συλλογική αποδοτικότητα, μέσω της εφαρμογής της καινοτομίας στις αλυσίδες εμπορικής διάθεσης των τροφίμων και στην αξία της επεξεργασίας τους. |
| --- | --- |

3.2.5

Νέες τεχνολογίες
   (14). Η τεχνολογική καινοτομία αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο στον οποίο θα οικοδομηθεί μια πιο συνεταιριστική αγορά, τόσο με την έννοια της καινοτόμου εξέλιξης των τεχνικών παραγωγής των γεωργικών προϊόντων διατροφής όσο και από την πλευρά του αναγκαίου σχεδιασμού της εφοδιαστικής για να βελτιστοποιηθεί η αποδοτικότητα των διαδικασιών επικοινωνίας κατά την υλοποίηση έξυπνων δικτύων παραγωγής, διανομής και κατανάλωσης (ως μορφών οργάνωσης που διαθέτουν υψηλό επίπεδο αυτοοργάνωσης και εξελικτικής ευελιξίας και έχουν την ικανότητα να μαθαίνουν νέες συμπεριφορές για την επίτευξη των στόχων τους). Η μεταδοτικότητα, η διαλειτουργικότητα και η αμοιβαία συνδεσιμότητα των εν λόγω δικτύων σε ένα ψηφιοποιημένο περιβάλλον θα επιτρέψει την αντικατάσταση των περιττών μεσολαβητών. Κατά συνέπεια, οι νέες τεχνολογίες θα πρέπει να είναι τα εργαλεία με τα οποία θα διαμορφωθεί μια διαδικασία που θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη συλλογική αποδοτικότητα, μέσω της εφαρμογής της καινοτομίας στις αλυσίδες εμπορικής διάθεσης των τροφίμων και στην αξία της επεξεργασίας τους.

3.3   Πώς θα επιτευχθεί μια πιο συνεταιριστική αγορά

Η συνολική αναδιοργάνωση της αγοράς με βάση την υπεύθυνη και βιώσιμη παραγωγή και κατανάλωση θεωρείται πραγματικότητα που αφορά πολλούς ενδιαφερόμενους (multistakeholder) και στην οποία κάθε ομάδα συμφερόντων μπορεί να επηρεάσει και να επηρεαστεί από τη συνεταιριστική δραστηριότητα («συνεταιριστική κοινωνική συνευθύνη»). Ένα ζήτημα στρατηγικής σημασίας που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την προώθηση μοντέλων συνεταιριστικής και διασυνεταιριστικής κατανάλωσης και παραγωγής είναι η πρόβλεψη θεσμικών μέσων και μηχανισμών για την εισαγωγή του συνεταιριστικού μοντέλου υπό συνθήκες ανταγωνιστικότητας με τη συμβατική αξιακή αλυσίδα. Ορισμένοι συλλογισμοί που μπορούν να αποδειχθούν χρήσιμοι στη λήψη των σχετικών αποφάσεων είναι, μεταξύ άλλων, οι εξής:

| 3.3.1 | Θέσπιση μέτρων στο πλαίσιο των κοινοτικών πολιτικών. Πρέπει να προωθηθούν, μέσω της μεταρρύθμισης του νομικού πλαισίου και μιας κατάλληλης πολιτικής κινήτρων, μέτρα στήριξης της σύστασης συνεταιρισμών μέσω αναπτυξιακών οργανισμών, χρηματοδοτικών πιστώσεων κλπ., μέτρα ολοκλήρωσης και διεθνοποίησης των συνεταιρισμών, μέτρα κοινωνικής συνοχής και καινοτομίας και μέτρα ενίσχυσης των εταιρικών σχέσεων μεταξύ δημόσιων αρχών και μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, συνεταιρισμών, ενώσεων καταναλωτών και άλλων ομάδων. |
| --- | --- |

3.3.1

Θέσπιση μέτρων στο πλαίσιο των κοινοτικών πολιτικών. Πρέπει να προωθηθούν, μέσω της μεταρρύθμισης του νομικού πλαισίου και μιας κατάλληλης πολιτικής κινήτρων, μέτρα στήριξης της σύστασης συνεταιρισμών μέσω αναπτυξιακών οργανισμών, χρηματοδοτικών πιστώσεων κλπ., μέτρα ολοκλήρωσης και διεθνοποίησης των συνεταιρισμών, μέτρα κοινωνικής συνοχής και καινοτομίας και μέτρα ενίσχυσης των εταιρικών σχέσεων μεταξύ δημόσιων αρχών και μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, συνεταιρισμών, ενώσεων καταναλωτών και άλλων ομάδων.

| 3.3.2 | Ανάθεση δημόσιων συμβάσεων σε συνεταιρισμούς
   (15). Η πρόοδος που έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια στο πλαίσιο των «πράσινων» δημόσιων συμβάσεων και, πιο πρόσφατα, στην εισαγωγή κριτηρίων δεοντολογίας στις διαδικασίες ανάθεσης των δημόσιων συμβάσεων από τις δημόσιες αρχές έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην κοινωνική και οικονομική προβολή των δράσεων βιωσιμότητας και συνεργασίας. Ο παραδειγματισμός που χαρακτηρίζει τις δημόσιες συμβάσεις, καθώς και ο μεγάλος όγκος αγορών που συνεπάγονται, αποτελούν αναμφίβολα ένα απαράμιλλο μέσο προώθησης των επιδιωκόμενων στόχων. Η ενίσχυση της κυκλοφορίας των ροών της αγοράς μεταξύ των δημόσιων διοικήσεων και των δικτύων συνεταιρισμών μπορεί να διαδραματίσει αποφασιστικό ρόλο στη διαμόρφωση ενός νέου μοντέλου βιώσιμης παραγωγής και κατανάλωσης. |
| --- | --- |

3.3.2

Ανάθεση δημόσιων συμβάσεων σε συνεταιρισμούς
   (15). Η πρόοδος που έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια στο πλαίσιο των «πράσινων» δημόσιων συμβάσεων και, πιο πρόσφατα, στην εισαγωγή κριτηρίων δεοντολογίας στις διαδικασίες ανάθεσης των δημόσιων συμβάσεων από τις δημόσιες αρχές έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην κοινωνική και οικονομική προβολή των δράσεων βιωσιμότητας και συνεργασίας. Ο παραδειγματισμός που χαρακτηρίζει τις δημόσιες συμβάσεις, καθώς και ο μεγάλος όγκος αγορών που συνεπάγονται, αποτελούν αναμφίβολα ένα απαράμιλλο μέσο προώθησης των επιδιωκόμενων στόχων. Η ενίσχυση της κυκλοφορίας των ροών της αγοράς μεταξύ των δημόσιων διοικήσεων και των δικτύων συνεταιρισμών μπορεί να διαδραματίσει αποφασιστικό ρόλο στη διαμόρφωση ενός νέου μοντέλου βιώσιμης παραγωγής και κατανάλωσης.

| 3.3.3 | Σήματα ποιότητας
   (16). Τα σήματα ποιότητας είναι έμμεσα εργαλεία προώθησης που πιστοποιούν την προέλευση, τα χαρακτηριστικά και τις μεθόδους παραγωγής των εμπορικών προϊόντων· σε αυτή την περίπτωση ξεχωρίζει η προστιθέμενη αξία του κοινωνικού στοιχείου που συνοδεύει την συνεταιριστική παραγωγή («σήμα συνεταιρισμού»). Το γόητρο αυτού του σήματος προσφέρει φήμη και επιτρέπει στους αγροτικούς συνεταιρισμούς να μεταστρέψουν τον προσανατολισμό τους από την παραγωγή στην αγορά. |
| --- | --- |

3.3.3

Σήματα ποιότητας
   (16). Τα σήματα ποιότητας είναι έμμεσα εργαλεία προώθησης που πιστοποιούν την προέλευση, τα χαρακτηριστικά και τις μεθόδους παραγωγής των εμπορικών προϊόντων· σε αυτή την περίπτωση ξεχωρίζει η προστιθέμενη αξία του κοινωνικού στοιχείου που συνοδεύει την συνεταιριστική παραγωγή («σήμα συνεταιρισμού»). Το γόητρο αυτού του σήματος προσφέρει φήμη και επιτρέπει στους αγροτικούς συνεταιρισμούς να μεταστρέψουν τον προσανατολισμό τους από την παραγωγή στην αγορά.

| 3.3.4 | Διαφάνεια και ενημέρωση των καταναλωτών
   (17). Η διαφάνεια, ιδίως όσον αφορά την ποιότητα και την ιχνηλασιμότητα, σε συνδυασμό με εκστρατείες ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης των πολιτών σχετικά με τη λήψη αποφάσεων αγοράς στο πλαίσιο μιας συνεταιριστικής αγοράς, αποτελεί εξισορροπητικό παράγοντα στην αξιακή αλυσίδα, που οδηγεί σε μεγαλύτερη ενημερωτική συμμετρία και σε συντονισμένη δράση μεταξύ της παραγωγής και της κατανάλωσης (στοιχεία απαραίτητα για την αποδοτικότητα ενός μοντέλου που βασίζεται στη βιωσιμότητα), καθώς συνδέει χρονικά και χωρικά την προσφορά και τη ζήτηση, με ολοκλήρωση των αντίστοιχων διαδικασιών εμπορίας. Επίσης, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη συνένωση των καταναλωτών, καθώς και στη χάραξη των οδών που οδηγούν στη συγκέντρωση της τελικής ζήτησης των γεωργικών προϊόντων διατροφής. |
| --- | --- |

3.3.4

Διαφάνεια και ενημέρωση των καταναλωτών
   (17). Η διαφάνεια, ιδίως όσον αφορά την ποιότητα και την ιχνηλασιμότητα, σε συνδυασμό με εκστρατείες ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης των πολιτών σχετικά με τη λήψη αποφάσεων αγοράς στο πλαίσιο μιας συνεταιριστικής αγοράς, αποτελεί εξισορροπητικό παράγοντα στην αξιακή αλυσίδα, που οδηγεί σε μεγαλύτερη ενημερωτική συμμετρία και σε συντονισμένη δράση μεταξύ της παραγωγής και της κατανάλωσης (στοιχεία απαραίτητα για την αποδοτικότητα ενός μοντέλου που βασίζεται στη βιωσιμότητα), καθώς συνδέει χρονικά και χωρικά την προσφορά και τη ζήτηση, με ολοκλήρωση των αντίστοιχων διαδικασιών εμπορίας. Επίσης, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη συνένωση των καταναλωτών, καθώς και στη χάραξη των οδών που οδηγούν στη συγκέντρωση της τελικής ζήτησης των γεωργικών προϊόντων διατροφής.

| 3.3.5 | Εκπαίδευση και κατάρτιση στην κοινωνική επιχειρηματικότητα και το συνεταιριστικό μοντέλο
   (18). Παρότι πρόκειται για ένα σαφώς προληπτικό εργαλείο, τα αποτελέσματα του οποίου δεν παρατηρούνται άμεσα, είναι ωστόσο θεμελιώδες για την εδραίωση των αλλαγών που συντελούνται στην αγορά. Η γνώση και η αφομοίωση των αρχών του συνεταιρισμού στα εκπαιδευτικά ιδρύματα, όχι μόνο δημιουργεί από νωρίς θετική στάση έναντι του συνεταιριστικού μοντέλου και της συνεργασίας ως πηγής εμπιστοσύνης, αλλά διαδίδει την πρακτική εφαρμογή τους και στους γονείς, καθώς τα παιδιά τους ωθούν προς καταναλωτικά πρότυποα που συνάδουν με τις ενέργειες που τους προτείνουν. Πρωταρχική σημασία εδώ έχει η προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος μεταξύ των νέων και η παροχή ώθησης και κινήτρων για τη σύσταση και την εδραίωση συνεταιρισμών, στην παραγωγική, εμπορική ή καταναλωτική φάση. Σε όλα αυτά θα συμβάλουν, αναμφίβολα, η γνώση, η ανταλλαγή και η διάδοση των ορθών πρακτικών των συνεταιρισμών. |
| --- | --- |

3.3.5

Εκπαίδευση και κατάρτιση στην κοινωνική επιχειρηματικότητα και το συνεταιριστικό μοντέλο
   (18). Παρότι πρόκειται για ένα σαφώς προληπτικό εργαλείο, τα αποτελέσματα του οποίου δεν παρατηρούνται άμεσα, είναι ωστόσο θεμελιώδες για την εδραίωση των αλλαγών που συντελούνται στην αγορά. Η γνώση και η αφομοίωση των αρχών του συνεταιρισμού στα εκπαιδευτικά ιδρύματα, όχι μόνο δημιουργεί από νωρίς θετική στάση έναντι του συνεταιριστικού μοντέλου και της συνεργασίας ως πηγής εμπιστοσύνης, αλλά διαδίδει την πρακτική εφαρμογή τους και στους γονείς, καθώς τα παιδιά τους ωθούν προς καταναλωτικά πρότυποα που συνάδουν με τις ενέργειες που τους προτείνουν. Πρωταρχική σημασία εδώ έχει η προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος μεταξύ των νέων και η παροχή ώθησης και κινήτρων για τη σύσταση και την εδραίωση συνεταιρισμών, στην παραγωγική, εμπορική ή καταναλωτική φάση. Σε όλα αυτά θα συμβάλουν, αναμφίβολα, η γνώση, η ανταλλαγή και η διάδοση των ορθών πρακτικών των συνεταιρισμών.

| 3.3.6 | Διαφοροποιημένη φορολογική μεταχείριση
   (19). Απαιτείται μια πιο δίκαιη φορολόγηση, που να προσανατολίζει την κατανάλωση προς μια αποδοτική χρήση των πόρων (20), όπου θα συνεκτιμώνται καλύτερα οι κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις κάθε προϊόντος και η κοινωνική προστιθέμενη αξία του βάσει του συνεταιριστικού μοντέλου. Με αφετηρία ένα συγκεκριμένο φορολογικό πλαίσιο, τα φορολογικά κίνητρα και οι ενισχύσεις αποζημίωσης είναι μερικά από τα πιο άμεσα εργαλεία με τις μεγαλύτερες δυνατότητες επίτευξης των προβλεπόμενων στόχων. Όπως δείχνει η πείρα του παρελθόντος σε διάφορα κράτη μέλη, η υιοθέτηση διαφοροποιημένης φορολογικής μεταχείρισης προωθεί την οικονομική αυτονομία και ανεξαρτησία, αλλά, όπως και για άλλες πρωτοβουλίες που είχαν προταθεί στο παρελθόν, απαιτείται εκ των προτέρων ανάλυση των επιπτώσεών της. |
| --- | --- |

3.3.6

Διαφοροποιημένη φορολογική μεταχείριση
   (19). Απαιτείται μια πιο δίκαιη φορολόγηση, που να προσανατολίζει την κατανάλωση προς μια αποδοτική χρήση των πόρων (20), όπου θα συνεκτιμώνται καλύτερα οι κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις κάθε προϊόντος και η κοινωνική προστιθέμενη αξία του βάσει του συνεταιριστικού μοντέλου. Με αφετηρία ένα συγκεκριμένο φορολογικό πλαίσιο, τα φορολογικά κίνητρα και οι ενισχύσεις αποζημίωσης είναι μερικά από τα πιο άμεσα εργαλεία με τις μεγαλύτερες δυνατότητες επίτευξης των προβλεπόμενων στόχων. Όπως δείχνει η πείρα του παρελθόντος σε διάφορα κράτη μέλη, η υιοθέτηση διαφοροποιημένης φορολογικής μεταχείρισης προωθεί την οικονομική αυτονομία και ανεξαρτησία, αλλά, όπως και για άλλες πρωτοβουλίες που είχαν προταθεί στο παρελθόν, απαιτείται εκ των προτέρων ανάλυση των επιπτώσεών της.

| 3.3.7 | Τεχνολογική εφαρμογή. Η τεχνολογική πρόοδος και η καθολική πρόσβασή της αποτελούν την καλύτερη ώθηση για την επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων. Εδώ αξίζει να αναφερθούν οι ακόλουθες πρωτοβουλίες: η έρευνα και η καινοτομία και η εφαρμογή τους στην παραγωγή γεωργικών προϊόντων διατροφής, η δημιουργία νέων χώρων και διαύλων εμπορικής διάθεσης και, τέλος, η αναπτυσσόμενη πιστοποίηση της ποιότητας, με χορήγηση πρόσθετων μονάδων ανάλογα με τη διατροφική αξία, τις εγγυήσεις εφοδιασμού και άλλα δημόσια οφέλη και αφαίρεση μονάδων, μεταξύ άλλων, για το αρνητικό εξωτερικό κοινωνικό και περιβαλλοντικό κόστος, ούτως ώστε να μπορούν να συνυπολογίζονται κριτήρια όπως η υγιεινή και η ασφάλεια των τροφίμων ή το οικολογικό και το κοινωνικό αποτύπωμα και να αξιολογούνται από τους καταναλωτές μαζί με την τιμή και το κόστος παραγωγής και εμπορίας. Για την εφαρμογή αυτού του εργαλείου πιστοποίησης θα χρειαστεί η συμβολή στοιχείων όπως τα έξυπνα τηλέφωνα, ειδικές εφαρμογές πληροφορικής και τα κοινωνικά δίκτυα. |
| --- | --- |

3.3.7

Τεχνολογική εφαρμογή. Η τεχνολογική πρόοδος και η καθολική πρόσβασή της αποτελούν την καλύτερη ώθηση για την επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων. Εδώ αξίζει να αναφερθούν οι ακόλουθες πρωτοβουλίες: η έρευνα και η καινοτομία και η εφαρμογή τους στην παραγωγή γεωργικών προϊόντων διατροφής, η δημιουργία νέων χώρων και διαύλων εμπορικής διάθεσης και, τέλος, η αναπτυσσόμενη πιστοποίηση της ποιότητας, με χορήγηση πρόσθετων μονάδων ανάλογα με τη διατροφική αξία, τις εγγυήσεις εφοδιασμού και άλλα δημόσια οφέλη και αφαίρεση μονάδων, μεταξύ άλλων, για το αρνητικό εξωτερικό κοινωνικό και περιβαλλοντικό κόστος, ούτως ώστε να μπορούν να συνυπολογίζονται κριτήρια όπως η υγιεινή και η ασφάλεια των τροφίμων ή το οικολογικό και το κοινωνικό αποτύπωμα και να αξιολογούνται από τους καταναλωτές μαζί με την τιμή και το κόστος παραγωγής και εμπορίας. Για την εφαρμογή αυτού του εργαλείου πιστοποίησης θα χρειαστεί η συμβολή στοιχείων όπως τα έξυπνα τηλέφωνα, ειδικές εφαρμογές πληροφορικής και τα κοινωνικά δίκτυα.

3.4   Ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα της συνεταιριστικής αγοράς

Πέρα από τα προφανή πλεονεκτήματα που προσφέρει ένα μοντέλο βασισμένο στη βιωσιμότητα και την οικονομική και κοινωνική συνεργασία, η συνεταιριστική αγορά διαθέτει ορισμένα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα, με επιπτώσεις σε πτυχές μεγάλης σημασίας για τις κοινοτικές πολιτικές στους εξής τομείς:

| 3.4.1 | Οικονομικός: σταθερή και ασφαλής πρόσβαση των προϊόντων των αγροτών στις αγορές, βιώσιμη χρηματοδότηση, κοινωνικά υπεύθυνες επενδύσεις, δυναμισμός της αγοράς, προάσπιση του ανταγωνισμού, προστασία των δικαιωμάτων και των συμφερόντων των καταναλωτών κλπ. |
| --- | --- |

3.4.1

Οικονομικός: σταθερή και ασφαλής πρόσβαση των προϊόντων των αγροτών στις αγορές, βιώσιμη χρηματοδότηση, κοινωνικά υπεύθυνες επενδύσεις, δυναμισμός της αγοράς, προάσπιση του ανταγωνισμού, προστασία των δικαιωμάτων και των συμφερόντων των καταναλωτών κλπ.

| 3.4.2 | Κοινωνικός: χωροταξία, αγροτική ανάπτυξη και ενσωμάτωση, πολιτιστική κληρονομιά και τοπική και περιφερειακή ταυτότητα, επισιτιστική κυριαρχία και ασφάλεια, απουσία υπερπαραγωγής, προσβασιμότητα των τροφίμων, κοινωνική ιχνηλασιμότητα των προϊόντων, μη μετεγκατάσταση επιχειρήσεων, εγγύηση αξιοπρεπών αποδοχών και βελτίωση των συνθηκών εργασίας, κοινωνική ευθύνη και υπεύθυνη κατανάλωση, κοινοτική υγεία και υγιεινοί τρόποι ζωής, άμεση συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων των οργάνων που τους εκπροσωπούν κλπ. |
| --- | --- |

3.4.2

Κοινωνικός: χωροταξία, αγροτική ανάπτυξη και ενσωμάτωση, πολιτιστική κληρονομιά και τοπική και περιφερειακή ταυτότητα, επισιτιστική κυριαρχία και ασφάλεια, απουσία υπερπαραγωγής, προσβασιμότητα των τροφίμων, κοινωνική ιχνηλασιμότητα των προϊόντων, μη μετεγκατάσταση επιχειρήσεων, εγγύηση αξιοπρεπών αποδοχών και βελτίωση των συνθηκών εργασίας, κοινωνική ευθύνη και υπεύθυνη κατανάλωση, κοινοτική υγεία και υγιεινοί τρόποι ζωής, άμεση συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων των οργάνων που τους εκπροσωπούν κλπ.

| 3.4.3 | Περιβαλλοντικός: εξοικονόμηση ενέργειας, προστασία των οικοσυστημάτων, οικολογικό αποτύπωμα, αγροοικολογία και μόνιμη καλλιέργεια (permaculture), ορθολογική και υπεύθυνη χρήση των πρώτων υλών και των φυσικών πόρων, κύκλος ζωής των γεωργικών προϊόντων διατροφής, δημιουργία πράσινης απασχόλησης ως στρατηγική διάδοσης της αγοράς κλπ. |
| --- | --- |

3.4.3

Περιβαλλοντικός: εξοικονόμηση ενέργειας, προστασία των οικοσυστημάτων, οικολογικό αποτύπωμα, αγροοικολογία και μόνιμη καλλιέργεια (permaculture), ορθολογική και υπεύθυνη χρήση των πρώτων υλών και των φυσικών πόρων, κύκλος ζωής των γεωργικών προϊόντων διατροφής, δημιουργία πράσινης απασχόλησης ως στρατηγική διάδοσης της αγοράς κλπ.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Ανακοίνωση της Επιτροπής «Η Πράξη για την Ενιαία Αγορά», COM(2011) 206 τελικό.

1

(2)  Ανακοίνωση της Επιτροπής όσον αφορά το σχέδιο δράσης για τη βιώσιμη κατανάλωση και παραγωγή και τη βιώσιμη βιομηχανική πολιτική, COM(2008) 397 τελικό.

2

(3)  Γνωμοδότηση CESE 1389/2011 «Χάρτης πορείας για τη μετάβαση σε μια ανταγωνιστική οικονομία χαμηλών επιπέδων ανθρακούχων εκπομπών το 2050»EE C 376 της 22.12.2011, σ. 110-116

3

(4)  Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, «Έκθεση του ειδικού εισηγητή του ΟΗΕ για το δικαίωμα στη διατροφή», Olivier de Schutter (A/HRC/19/59 – 26 Δεκεμβρίου 2011).

4

Έκθεση του ειδικού εισηγητή του ΟΗΕ για το δικαίωμα στη διατροφή

(5)  Συμπεράσματα του Προέδρου κ. Nilsson μετά τη διάσκεψη «Food for everyone: Towards a global deal».

5

Food for everyone: Towards a global deal

(6)  Γνωμοδότηση CESE 1176/2010 «Βελτίωση της λειτουργίας της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων στην Ευρώπη» (EE C 48 της 15.2.2011, σ. 145).

6

(7)  Γνωμοδότηση CESE 1049/2012 «Συνεταιρισμοί και αναδιάρθρωση»ΕΕ C 191 της 29.6.2012, σ. 24-30.

7

(8)  Ανακοίνωση της Επιτροπής «Ολοκληρωμένη Πολιτική Προϊόντων», COM(2003) 302 τελικό.

8

(9)  Ως νεοεμφανιζόμενη μορφή επιχείρησης, ο ολοκληρωμένος συνεταιρισμός ή συνεταιριστική εταιρεία συλλογικού συμφέροντος είναι μια επιχείρηση που παράγει αγαθά ή υπηρεσίες για την εξυπηρέτηση των συλλογικών αναγκών μιας περιοχής, μέσω της κοινής κινητοποίησης των ενδιαφερόμενων φορέων.

9

ολοκληρωμένος συνεταιρισμός

συνεταιριστική εταιρεία συλλογικού συμφέροντος

(10)  Ανακοίνωση της Επιτροπής «Η ΚΓΠ με χρονικό ορίζοντα το 2020: η αντιμετώπιση των μελλοντικών προκλήσεων όσον αφορά τη διατροφή, τους φυσικούς πόρους και το έδαφος», COM(2010) 672 τελικό.

10

(11)  Η Κοινή Γεωργική Πολιτική μετά το 2013. Αντιδράσεις των αγροτών και των αγροτικών συνεταιρισμών της ΕΕ στις νομοθετικές προτάσεις της Επιτροπής (COPA-COGECA, 2012).

11

(12)  Salcedo Aznal, Alejandro. «¿Sociedad de consumo o redes de consumidores? Esbozo para un análisis social del consumidor actual (Κοινωνία κατανάλωσης ή δίκτυα καταναλωτών; Δοκίμιο για μια κοινωνική ανάλυση του σημερινού καταναλωτή)», 2008.

12

¿Sociedad de consumo o redes de consumidores? Esbozo para un análisis social del consumidor actual (Κοινωνία κατανάλωσης ή δίκτυα καταναλωτών; Δοκίμιο για μια κοινωνική ανάλυση του σημερινού καταναλωτή)

(13)  Ανακοίνωση της Επιτροπής όσον αφορά το σχέδιο δράσης για τη βιώσιμη κατανάλωση και παραγωγή και τη βιώσιμη βιομηχανική πολιτική, COM(2008) 397 τελικό.

13

(14)  Γνωμοδότηση CESE 649/2010 «Το κοινοτικό γεωργικό πρότυπο: η ποιότητα της παραγωγής και της ενημέρωσης των καταναλωτών ως στοιχεία ανταγωνιστικότητας» (ΕΕ C 18 της 19.01.11, σ. 5).

14

Το κοινοτικό γεωργικό πρότυπο: η ποιότητα της παραγωγής και της ενημέρωσης των καταναλωτών ως στοιχεία ανταγωνιστικότητας

(15)  Ανακοίνωση της Επιτροπής «Μια ανανεωμένη στρατηγική ΕΕ 2011-14 για την εταιρική κοινωνική ευθύνη», COM(2011) 681 τελικό.

15

(16)  Ανακοίνωση της Επιτροπής «Η ΚΓΠ με χρονικό ορίζοντα το 2020: η αντιμετώπιση των μελλοντικών προκλήσεων όσον αφορά τη διατροφή, τους φυσικούς πόρους και το έδαφος», COM(2010) 672 τελικό.

16

(17)  Ανακοίνωση της Επιτροπής όσον αφορά το σχέδιο δράσης για τη βιώσιμη κατανάλωση και παραγωγή και τη βιώσιμη βιομηχανική πολιτική, COM(2008) 397 τελικό.

17

(18)  Ανακοίνωση της Επιτροπής «Πρωτοβουλία για την κοινωνική επιχειρηματικότητα - Οικοδόμηση ενός οικοσυστήματος για την προώθηση των κοινωνικών επιχειρήσεων στο επίκεντρο της κοινωνικής οικονομίας και της κοινωνικής καινοτομίας» COM(2011) 682 τελικό.

18

(19)  Γνωμοδότηση CESE 1454/2009 «Οι διάφοροι τύποι επιχειρήσεων» (ΕΕ C 318 της 23.12.2009, σ. 22-28).

19

(20)  COM(2011) 571 τελικό και γνωμοδότηση «Η προώθηση βιώσιμων προτύπων παραγωγής και κατανάλωσης στην ΕΕ»ΕΕ C 191 της 29.06.2012, σ. 6.

20

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/49 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/49

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών του 1994 και 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές και τους αερολιμένες της ΕΕ» (πρόσθετη γνωμοδότηση)

2012/C 299/10

Εισηγητής: o κ. KRAWCZYK

Συνεισηγητής: o κ. WENNMACHER

Στις 14 Ιουλίου 2011, και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει πρόσθετη γνωμοδότηση με θέμα:

"Αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών του 1994 και 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές και τους αερολιμένες της ΕΕ."

Η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI), στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή της στις 11 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειάς της, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 143 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 1 αποχή, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα

1.1   Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει την πρόθεση να επανεξετάσει αφενός τις κατευθυντήριες γραμμές του 1994 σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 92 και 93 της Συνθήκης της ΕΕ στις κρατικές ενισχύσεις του τομέα των αεροπορικών μεταφορών, και αφετέρου τις κατευθυντήριες γραμμές του 2005 σχετικά με τη χρηματοδότηση αερολιμένων και τις κρατικές ενισχύσεις σε αεροπορικές εταιρείες για την δρομολόγηση νέων γραμμών από περιφερειακούς αερολιμένες (εφεξής κατευθυντήριες γραμμές για τις αεροπορικές μεταφορές).

1.2   Από το 2005 τα κράτη μέλη αποφεύγουν να κοινοποιούν στην Επιτροπή πολλές περιπτώσεις κατά τις οποίες αερολιμένες ή τοπικές κοινότητες χορήγησαν επιδοτήσεις.

1.3   Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη των κυριότερων ενδιαφερομένων ότι είναι απολύτως απαραίτητη η επανεξέταση των κατευθυντήριων γραμμών για τις αεροπορικές μεταφορές και θα πρέπει να πραγματοποιηθεί χωρίς καθυστέρηση προκειμένου να διασφαλιστούν πράγματι ισότιμοι όροι ανταγωνισμού. Η ανάπτυξη περιφερειακών αεροδρομίων είναι σημαντική για την οικονομική μεγέθυνση και την εδαφική συνοχή και απαιτεί σαφείς κανόνες για τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων.

1.4   Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι απαιτείται να εκπονηθεί μελέτη, η οποία θα παρουσιάζει την τρέχουσα κατάσταση των κρατικών ενισχύσεων και παρόμοιων πρακτικών όσον αφορά την εφαρμογή των κατευθυντηρίων γραμμών για τις αεροπορικές μεταφορές. Η μελέτη (εκτός από την ανάλυση των σημερινών πρακτικών στον τομέα αυτό), πρέπει επίσης να παρέχει πληροφορίες σχετικά με το ποσό και το είδος των ενισχύσεων που χορηγούνται, τις επιπτώσεις τους στην πραγματική οικονομική ανάπτυξη και τις ποσοτικές και ποιοτικές επιπτώσεις τους στην απασχόληση.

1.5   Στις συστάσεις της σχετικά με την επανεξέταση των κατευθυντήριων γραμμών για τις αεροπορικές μεταφορές που εκτίθενται στο σημείο 5 της γνωμοδότησης, η ΕΟΚΕ:

| — | υποστηρίζει ότι πρέπει να υπάρχει ένα τυποποιημένο ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο για ολόκληρο τον αεροπορικό τομέα, το οποίο να αποτρέπει τις ανεξέλεγκτες πρακτικές χορήγησης επιδοτήσεων και να διασφαλίζει ίσους όρους ανταγωνισμού για όλους τους συμμετέχοντες στην αγορά και σε τοπικό επίπεδο, |
| --- | --- |

—

υποστηρίζει ότι πρέπει να υπάρχει ένα τυποποιημένο ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο για ολόκληρο τον αεροπορικό τομέα, το οποίο να αποτρέπει τις ανεξέλεγκτες πρακτικές χορήγησης επιδοτήσεων και να διασφαλίζει ίσους όρους ανταγωνισμού για όλους τους συμμετέχοντες στην αγορά και σε τοπικό επίπεδο,

| — | συμφωνεί, ότι κατά γενική αρχή, οι ιδιωτικές επενδύσεις δεν μπορούν να θεωρούνται ως κρατικές ενισχύσεις. Ταυτόχρονα, ένας δημόσιος φορέας μπορεί να ενεργήσει ως ιδιώτης επενδυτής αν η επένδυση είναι εμπορικά βιώσιμη, |
| --- | --- |

—

συμφωνεί, ότι κατά γενική αρχή, οι ιδιωτικές επενδύσεις δεν μπορούν να θεωρούνται ως κρατικές ενισχύσεις. Ταυτόχρονα, ένας δημόσιος φορέας μπορεί να ενεργήσει ως ιδιώτης επενδυτής αν η επένδυση είναι εμπορικά βιώσιμη,

| — | συνιστά να είναι δυνατή η χορήγηση κρατικών ενισχύσεων για επενδύσεις σε υποδομές αερολιμένων και ενισχύσεων εκκίνησης σε αεροπορικές εταιρείες μόνο σε αυστηρά καθορισμένες περιπτώσεις, και να περιορίζονται ανάλογα με την χρονική περίοδο και την ένταση, |
| --- | --- |

—

συνιστά να είναι δυνατή η χορήγηση κρατικών ενισχύσεων για επενδύσεις σε υποδομές αερολιμένων και ενισχύσεων εκκίνησης σε αεροπορικές εταιρείες μόνο σε αυστηρά καθορισμένες περιπτώσεις, και να περιορίζονται ανάλογα με την χρονική περίοδο και την ένταση,

| — | υποστηρίζει ότι πρέπει να είναι απολύτως γνωστές οι ενισχύσεις που διατίθενται στα αεροδρόμια και τους μεταφορείς και οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορούν να καταβληθούν, |
| --- | --- |

—

υποστηρίζει ότι πρέπει να είναι απολύτως γνωστές οι ενισχύσεις που διατίθενται στα αεροδρόμια και τους μεταφορείς και οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορούν να καταβληθούν,

| — | ζητά την περαιτέρω τόνωση του κοινωνικού διαλόγου και την αποφυγή του κοινωνικού ντάμπινγκ στον τομέα, |
| --- | --- |

—

ζητά την περαιτέρω τόνωση του κοινωνικού διαλόγου και την αποφυγή του κοινωνικού ντάμπινγκ στον τομέα,

| — | υπογραμμίζει την σημασία της ορθής εφαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών των οποίων η τήρηση έχει ύψιστη σημασία, |
| --- | --- |

—

υπογραμμίζει την σημασία της ορθής εφαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών των οποίων η τήρηση έχει ύψιστη σημασία,

| — | ζητά τη χάραξη μακροπρόθεσμης πολιτικής όσον αφορά την ανάπτυξη των περιφερειακών αεροδρομίων. Η επιτυχής εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για τις αεροπορικές μεταφορές μπορεί να εξασφαλιστεί μόνον εφόσον υπάρξει συμφωνία για σαφείς πολιτικές προτεραιότητας όσον αφορά την ανάπτυξη των περιφερειακών αεροδρομίων. |
| --- | --- |

—

ζητά τη χάραξη μακροπρόθεσμης πολιτικής όσον αφορά την ανάπτυξη των περιφερειακών αεροδρομίων. Η επιτυχής εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για τις αεροπορικές μεταφορές μπορεί να εξασφαλιστεί μόνον εφόσον υπάρξει συμφωνία για σαφείς πολιτικές προτεραιότητας όσον αφορά την ανάπτυξη των περιφερειακών αεροδρομίων.

2.   Εισαγωγή

2.1   Τις δύο τελευταίες δεκαετίες, σημειώθηκε μια σειρά μετασχηματισμών στoν ευρωπαϊκό τομέα των αεροπορικών μεταφορών, που οφείλονταν κυρίως στην ελευθέρωση της αγοράς και την επακόλουθη δημιουργία αερομεταφορέων χαμηλού κόστους. Ενώ η ενιαία αγορά αεροπορικών μεταφορών κατέστησε δυνατή την πρόσβαση μεγαλύτερου αριθμού ευρωπαίων πολιτών στις αεροπορικές μεταφορές, χάρη στην εμφάνιση νέων αεροπορικών εταιρειών, νέων περιφερειακών αεροδρομίων και στους χαμηλότερους ναύλους, οι επιπτώσεις της στην απασχόληση και τις εργασιακές σχέσεις του κλάδου δεν ήταν αμελητέες.

2.2   Το 1994, στο πλαίσιο της ελευθέρωσης της αγοράς υπηρεσιών αεροπορικών μεταφορών, η Επιτροπή θέσπισε τις πρώτες ενωσιακές κατευθυντήριες γραμμές για τις αεροπορικές μεταφορές, οι οποίες περιείχαν διατάξεις για την αξιολόγηση των ενισχύσεων κοινωνικού χαρακτήρα και αναδιάρθρωσης των αεροπορικών εταιρειών, προκειμένου να εξασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για τους αερομεταφορείς. Σε αυτές προστέθηκαν το 2005 κατευθυντήριες γραμμές για την κρατική χρηματοδότηση των αερολιμένων και τη δρομολόγηση νέων υπηρεσιών αεροπορικών μεταφορών από περιφερειακούς αερολιμένες.

2.3   Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο αναθεώρησης, αφενός, των κατευθυντήριων γραμμών του 1994 για την εφαρμογή των άρθρων 92 και 93 της Συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις του τομέα των αεροπορικών μεταφορών και, αφετέρου, των ενωσιακών κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τη χρηματοδότηση των αερολιμένων και τις κρατικές ενισχύσεις σε αεροπορικές εταιρείες για τη δρομολόγηση νέων γραμμών από περιφερειακούς αερολιμένες.

2.4   Σύμφωνα με πολλούς ευρωπαϊκούς αερομεταφορείς που είναι οργανωμένοι σε δίκτυο (οι περισσότεροι από τους οποίους είναι μέλη της Ένωσης Ευρωπαϊκών Αεροπορικών Εταιριών - ΑΕΑ) τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζουν ένα νέο είδος ανταγωνισμού που προέρχεται από αερομεταφορείς οι οποίοι μπορούν να αποκομίσουν σημαντικά έσοδα από τις τοπικές κοινότητες και αερολιμένες. Οι αερομεταφορείς της ΑΕΑ θεώρησαν ότι αυτές οι επιδοτήσεις ήταν παράνομες και αποτελούσαν καταφανείς περιπτώσεις όπου η κρατική ενίσχυση έχει ως συνέπεια τη σοβαρή στρέβλωση του ανταγωνισμού στην αγορά αερομεταφορών στην Ευρώπη.

2.5   Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ένωση Αεροπορικών Εταιρειών Χαμηλού Κόστους (ELFAA), η αύξηση της ενοποίησης μεταξύ των μεταφορέων που είναι οργανωμένοι σε δίκτυο με έμφαση στην τροφοδότηση των κεντρικών τους αερολιμένων (hub) έχει ως αποτέλεσμα λιγότερες εναλλακτικές λύσεις για τις περιφέρειες και τους αερολιμένες τους, που επιζητούν την ανάπτυξη ενός αυξημένου εύρους απευθείας διασυνδέσεων «από σημείο σε σημείο». Σε πολλές περιπτώσεις, οι αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους (LCC) αποτελούν τη μοναδική προοπτική ανάπτυξης για τους περιφερειακούς αερολιμένες στην ευρωπαϊκή αγορά. Η πρόσφατη διεύρυνση της ΕΕ δημιούργησε νέες ευκαιρίες στην αγορά και πολλές από αυτές τις αγορές βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στο επιχειρηματικό μοντέλο χαμηλών ναύλων για την ανάπτυξη και τη διατήρηση των ροών κυκλοφορίας. Σύμφωνα με την ELFAA, οι γραμμές αυτές είναι κοινωνικά και οικονομικά πολύτιμες στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής συνοχής και της περιφερειακής ανάπτυξης.

2.6   Από το 2005 τα κράτη μέλη αποφεύγουν να κοινοποιούν στην Επιτροπή πολλές περιπτώσεις κατά τις οποίες αερολιμένες ή τοπικές κοινότητες χορήγησαν επιδοτήσεις. Οι κατευθυντήριες γραμμές για τις αεροπορικές μεταφορές του 2005 δεν οδήγησαν στη δημιουργία εθνικών σχεδίων που να καθορίζουν με ακρίβεια τις συνθήκες υπό τις οποίες πρέπει να χορηγούνται οι ενισχύσεις και, ίσως ακόμα χειρότερα, στις λίγες περιπτώσεις όπου κοινοποιήθηκαν και κινήθηκε επίσημη διαδικασία από την Επιτροπή, οι αποφάσεις ήταν στην καλύτερη περίπτωση χρονοβόρες, αφήνοντας πολλές ανεπίλυτες υποθέσεις. Αυτό συντέλεσε στην καθιέρωση σχετικής ασυδοσίας και laissez-faire.

2.7   Η αντίληψη του αερολιμένα ως μέσου προώθησης της οικονομικής δραστηριότητας για την οικονομική ανάπτυξη της περιφέρειας έχει καλλιεργηθεί με την αυξανόμενη άμεση (οικονομική) απεμπλοκή του κράτους, μεταφέροντας στις περιφέρειες και τις άλλες τοπικές αρχές το καθήκον της επιτήρησης, διαχείρισης και χρηματοδότησης αυτών των βασικών υποδομών. Οι περιφερειακές αρχές ολοένα και περισσότερο θεωρούν τον αερολιμένα ως ένα από τα βασικά εργαλεία για την ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας.

2.8   Η Επιτροπή, επί του παρόντος, έχει λάβει σημαντικό αριθμό αναφορών στον τομέα, αφενός από τους πρώην εθνικούς αερομεταφορείς εναντίον των αεροπορικών εταιρειών χαμηλού κόστους, και αφετέρου από τις δεύτερες εναντίον των πρώτων. Από το 2005 ο αριθμός των κοινοποιήσεων στην Επιτροπή ήταν αρκετά χαμηλός σε σύγκριση με τη μεγάλη ανάπτυξη των περιφερειακών αερολιμένων στην ΕΕ.

2.9   Τα κύρια αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης στην οποία προέβη η Επιτροπή είναι ότι απαιτείται:

| — | απλούστευση και μεγαλύτερη διαφάνεια των κατευθυντήριων γραμμών, |
| --- | --- |

—

απλούστευση και μεγαλύτερη διαφάνεια των κατευθυντήριων γραμμών,

| — | υποστήριξη για την καλύτερη εφαρμογή των κανόνων που διέπουν τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων στις αεροπορικές εταιρείες και στα αεροδρόμια, |
| --- | --- |

—

υποστήριξη για την καλύτερη εφαρμογή των κανόνων που διέπουν τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων στις αεροπορικές εταιρείες και στα αεροδρόμια,

| — | νέα κατηγορία κανόνων για να αποφευχθεί η στρέβλωση του ανταγωνισμού μεταξύ των αερολιμένων που βρίσκονται στην ίδια ζώνη προσέλκυσης. |
| --- | --- |

—

νέα κατηγορία κανόνων για να αποφευχθεί η στρέβλωση του ανταγωνισμού μεταξύ των αερολιμένων που βρίσκονται στην ίδια ζώνη προσέλκυσης.

| — | μεγαλύτερη σαφήνεια και προβλεψιμότητα σχετικά με τους κανόνες για τις επενδυτικές ενισχύσεις (σαφείς ορισμοί των χρηματοπιστωτικών παραμέτρων). |
| --- | --- |

—

μεγαλύτερη σαφήνεια και προβλεψιμότητα σχετικά με τους κανόνες για τις επενδυτικές ενισχύσεις (σαφείς ορισμοί των χρηματοπιστωτικών παραμέτρων).

2.10   Συνεπώς, η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη των κύριων ενδιαφερόμενων φορέων, ότι είναι απολύτως απαραίτητη η αναθεώρηση των τρεχουσών κατευθυντήριων γραμμών για τις αεροπορικές μεταφορές και, προκειμένου να δημιουργηθούν πράγματι ισότιμοι όροι ανταγωνισμού, αυτό θα πρέπει να γίνει χωρίς καμία καθυστέρηση. Η ανάπτυξη των περιφερειακών αερολιμένων είναι σημαντική για την οικονομική ανάπτυξη και την εδαφική συνοχή, απαιτεί δε σαφείς κανόνες σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις.

2.11   Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι απαραίτητη η εκπόνηση μελέτης, η οποία θα παρουσιάζει την τρέχουσα κατάσταση των κρατικών ενισχύσεων και παρόμοιων πρακτικών όσον αφορά την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για τις αεροπορικές μεταφορές. Πιο συγκεκριμένα, για να αξιολογηθεί ο βαθμός στον οποίο η τρέχουσα πρακτική στρεβλώνει τους ισότιμους όρους ανταγωνισμού μεταξύ των αερολιμένων, καθώς και μεταξύ των αεροπορικών εταιρειών, η μελέτη θα πρέπει να παράσχει λεπτομέρειες για το μέγεθος και το είδος των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν, τις επιπτώσεις τους στην πραγματική οικονομική ανάπτυξη και αποτελεσματικότητα και την ποσοτική και ποιοτική τους επίδραση στην απασχόληση.

2.12   Η σημερινή κρίση στον κόσμο και πιο συγκεκριμένα οι αυξανόμενες πιέσεις στους προϋπολογισμούς της ΕΕ και των κρατών μελών μπορεί να θέσουν υπό αμφισβήτηση την υφιστάμενη πολιτική κρατικών ενισχύσεων για την ανάπτυξη των περιφερειακών αερολιμένων. Είναι απαραίτητο να κατανοηθεί καλύτερα ο βαθμός στον οποίο είναι μακροπρόθεσμα βιώσιμο το τρέχον οικονομικό μοντέλο λειτουργίας των περιφερειακών αερολιμένων. Όπως φαίνεται από την τρέχουσα συζήτηση για το ΠΔΠ 2014–2020, αποτελεί μεγάλη πρόκληση να γίνουν περισσότερα στην ΕΕ με λιγότερους διαθέσιμους πόρους. Αυτό ισχύει σαφώς και για το θέμα που συζητείται στην παρούσα γνωμοδότηση.

3.   Η αγορά

3.1   Υπάρχουν 460 περίπου αερολιμένες που χρησιμοποιούνται για εμπορικές αεροπορικές μεταφορές σε κράτη μέλη της ΕΕ. Το 2010 το 60 % περίπου των αεροδρομίων στην ΕΕ εξυπηρέτησε λιγότερο από 1 εκατομμύριο επιβάτες.

3.2   Η αγορά αερομεταφορών έχει εξελιχθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια: οι LCC έχουν αναπτύξει νέα και ολοκληρωμένα επιχειρηματικά μοντέλα που συνδέονται με τους περιφερειακούς αερολιμένες και έχουν κερδίσει σημαντικό μερίδιο της αγοράς. Ταυτόχρονα, οι πρώην εθνικοί αερομεταφορείς έχουν σχεδόν όλοι υποβληθεί σε μια διαδικασία αναδιάρθρωσης, εδραιώνοντας περαιτέρω την παρουσία τους στην Ευρώπη.

3.3   Το 2005, οι LCC είχαν το 25 % του ενδοευρωπαϊκού μεριδίου της αγοράς, ενώ το 2010 αυτό αυξήθηκε στο 39 %. Όταν συμπεριλαμβάνεται μόνο η κυκλοφορία από σημείο σε σημείο, το μερίδιο αυτό αυξάνεται στο 43 %. Από το 2008 έως το 2010 οι παραδοσιακές αεροπορικές εταιρείες που είναι οργανωμένες σε δίκτυο - μέλη της ΑΕΑ - έχουν υποστεί σημαντικές απώλειες στις ενδοευρωπαϊκές επιχειρήσεις τους και, παρά τα θετικά αποτελέσματα στα δρομολόγια μεγάλων αποστάσεων (1 δισεκατομμύριο ευρώ το 2008, 100 εκατομμύρια ευρώ το 2009 και 1,1 δισεκατομμύρια ευρώ το 2010), τα συνολικά κέρδη άνευ τόκων και φόρων (EBIT) ήταν αρνητικά λόγω των δυσμενών αποτελεσμάτων των ενδοευρωπαϊκών δρομολογίων μικρών αποστάσεων.

3.4   Σύμφωνα με την ELFAA, έως το 2020, με βάση τις τρέχουσες τάσεις και τα σχέδια αντικατάστασης του στόλου των αεροπορικών εταιρειών, το μερίδιο των αεροπορικών εταιρειών χαμηλών ναύλων αναμένεται να αυξηθεί στο 45 % έως 53 % των ενδοευρωπαϊκών αεροπορικών δρομολογίων. Για τα δρομολόγια από σημείο σε σημείο, το μερίδιο αγοράς των εταιρειών χαμηλών ναύλων αναμένεται να αυξηθεί στο 50 % έως 60 %. Οι LCC στην τελευταία κρίση δεν έχασαν χρήματα στον βαθμό που έχασαν οι αερομεταφορείς που είναι οργανωμένοι σε δίκτυο.

3.5   Οι LCC είναι, ασυγκρίτως, οι κυρίαρχοι παράγοντες στις περιφερειακές, από σημείο σε σημείο, δραστηριότητες. Στην κατηγορία των LCC, τρεις αερομεταφορείς έχουν πάνω από το 52 % της αγοράς, ενώ οι τρεις μεγαλύτεροι αερομεταφορείς που είναι οργανωμένοι σε δίκτυο αντιπροσωπεύουν μόνο το 22 % της εσωτερικής αγοράς δικτύου. Συνδυάζοντας α) το αυξανόμενο μερίδιο των LCC στα ενδοευρωπαϊκά δρομολόγια, και β) το αυξανόμενο μερίδιο των περιφερειακών, από σημείο σε σημείο, δρομολογίων σε σύγκριση με τις παραδοσιακές επιχειρήσεις από κεντρικό αερολιμένα σε κεντρικό αερολιμένα, μπορεί κανείς να συμπεράνει ότι σήμερα υπάρχει μεγαλύτερη προσφορά από ό,τι παλαιότερα, αλλά μέρος αυτής της μεγαλύτερης προσφοράς (δηλαδή στα δρομολόγια από σημείο σε σημείο) εξασφαλίζεται από περιορισμένο αριθμό ανταγωνιστών.

3.6   Εκτός των κύριων ευρωπαϊκών κεντρικών αερολιμένων και των μεγαλύτερων περιφερειακών αεροδρομίων, μεγάλος αριθμός ευρωπαϊκών περιφερειακών αερολιμένων δεν μπορεί να θεωρηθεί οικονομικά βιώσιμος, εάν ληφθεί υπόψη το πραγματικό κόστος των υποδομών. Πολλοί μικροί περιφερειακοί αερολιμένες δεν μπορούν να αναλάβουν το κόστος των υποδομών, που χρηματοδοτείται από άλλα διαθέσιμα κονδύλια συχνά σε περιφερειακό επίπεδο. Μεγάλος αριθμός αερολιμένων θα έπρεπε να κλείσει, αν έπρεπε να καταβάλει το πραγματικό κόστος των υποδομών.

3.7   Είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη ότι η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει έλλειψη χωρητικότητας των αερολιμένων της τα επόμενα έτη. Η μελέτη του EUROCONTROL «Challenges of growth» (Προκλήσεις της ανάπτυξης) (2008) και μια πρόσφατη μακροπρόθεσμη πρόβλεψη (2010) τονίζουν την έλλειψη χωρητικότητας στους ευρωπαϊκούς αερολιμένες με βάση την προβλεπόμενη αύξηση της κίνησης έως το 2030 (16,9 εκατομμύρια πτήσεις, 1,8 φορές ο αριθμός των πτήσεων το 2009). Σύμφωνα με αυτές τις επίσημες εκθέσεις, παρά την προγραμματισμένη αύξηση της χωρητικότητας της τάξεως του 41 % στο ευρωπαϊκό δίκτυο αερολιμένων έως το 2030, ένα ανησυχητικό 10 % του συνόλου των πτήσεων δεν θα εξυπηρετείται λόγω ανεπαρκούς χωρητικότητας των αερολιμένων.

3.8   Αν και η εξωτερική χρηματοδότηση των υποδομών γενικά δεν αποτελεί βασικό ζήτημα για τους κύριους αερολιμένες, είναι ζωτικής σημασίας για πολλούς περιφερειακούς αερολιμένες που δεν έχουν τις οικονομίες κλίμακας και τα εμπορικά έσοδα που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν τα απαραίτητα περιθώρια για τη χρηματοδότηση των υποδομών τους.

3.9   Μια νέα αγορά από σημείο σε σημείο αποτελεί ταυτόχρονα ευκαιρία και αιτία αβεβαιότητας για ορισμένους περιφερειακούς αερολιμένες λόγω της πολύ ασταθούς αγοράς. Οι LCC, ειδικότερα, μπορούν να ανακατανείμουν τα αεροσκάφη και το πλήρωμά τους σε όλη την Ευρώπη σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, ανάλογα με το οικονομικό δυναμικό ενός νέου δρομολογίου σε έναν εναλλακτικό αερολιμένα. Η σταθερότητα και το προβλέψιμο των εσόδων αυτών των αερολιμένων τίθεται σε αμφισβήτηση.

3.10   Οι ενισχύσεις για τη δρομολόγηση νέων γραμμών στα πλαίσια των τρεχουσών κατευθυντήριων γραμμών έχουν προκαλέσει έναν «αγώνα επενδύσεων» μεταξύ των διάφορων περιφερειών για την ανάπτυξη των περιφερειακών αερολιμένων τους, πολύ συχνά και μέσω της χρήσης κονδυλίων της ΕΕ. Αν ένας περιφερειακός αερολιμένας αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες, οι περιφέρειες ζητούν περισσότερες ενισχύσεις, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι αυτοί οι περιφερειακοί αερολιμένες δεν χρησιμοποιούνται επαρκώς και αποτελούν μια αναγκαία δαπάνη για τις τοπικές κοινότητες.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1   Η αεροπορική βιομηχανία, εκτός του ότι αποφέρει μακροπρόθεσμα πολύ χαμηλά κέρδη, είναι ήδη πολύ ανταγωνιστική. Υπό αυτές τις συνθήκες, ακόμη και οι μικρές επιχορηγήσεις μπορούν να επηρεάσουν τον ανταγωνισμό. Συνεπώς το πρόβλημα αυτό να πρέπει να αντιμετωπιστεί με μεγάλη προσοχή.

4.2   Το βασικό ζήτημα είναι να προσδιοριστεί τι είδους προσέγγιση - και υπάρχουν πράγματι αρκετές – θα υιοθετηθεί κατά την προετοιμασία των νέων κατευθυντήριων γραμμών για τις αεροπορικές μεταφορές.

4.2.1   Σύμφωνα με την ELFAA η ελευθέρωση του δυναμικού των περιφερειακών αερολιμένων είναι κρίσιμη για τη συνέχιση της διαδικασίας της εδαφικής συνοχής και της περιφερειακής ανάπτυξης στην ΕΕ, καθώς και τη μείωση της συμφόρησης των κεντρικών αερολιμένων των αεροπορικών εταιρειών που είναι οργανωμένες σε δίκτυο. Η ανάπτυξη περιφερειακών αερολιμένων σημαίνει περισσότερη απασχόληση, περισσότερες ευκαιρίες για επιχειρήσεις στις περιφερειακές περιοχές της ΕΕ, τη μείωση των εκπομπών μέσω των απευθείας συνδέσεων από περιφέρεια σε περιφέρεια αντί για τις έμμεσες πτήσεις μέσω κεντρικών αερολιμένων, και λιγότερες εκπομπές από τα επίγεια μέσα μεταφοράς μέσω της χρήσης, από τους επιβάτες, των τοπικών τους αερολιμένων. Η ανάπτυξη των περιφερειακών αερολιμένων, κατά την ELFAA, πρέπει να ενθαρρύνεται από ευέλικτες κατευθυντήριες γραμμές κρατικών ενισχύσεων που επικεντρώνονται στην αρχή του επενδυτή σε οικονομία αγοράς αντί σε αυστηρούς κανόνες που εμποδίζουν την ανάπτυξη, όταν υπάρχει ζήτηση για ανάπτυξη.

4.2.2   Σύμφωνα με την AEA οι νέες κατευθυντήριες γραμμές πρέπει να στοχεύουν στην προστασία όλων των μεταφορέων που δραστηριοποιούνται στον κλάδο από μεροληπτικές και ασαφείς χρηματοδοτικές ενισχύσεις σε αεροπορικές εταιρείες από περιφερειακούς αερολιμένες ή τοπικές κοινότητες. Η ενίσχυση αυτή θα πρέπει να είναι εφικτή μόνο σε αυστηρά καθορισμένες περιπτώσεις και να περιορίζεται σύμφωνα με τη χρονική περίοδο και την ένταση. Επίσης, η ενίσχυση αυτή θα μπορεί να χορηγείται μόνο σε ατομική βάση, λαμβάνοντας υπόψη τις αρχές της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και της καταπολέμησης των διακρίσεων μεταξύ των φορέων.

4.2.3   Σύμφωνα με το Διεθνές Συμβούλιο Αερολιμένων Ευρώπης (ACI EUROPE), η κατευθυντήρια αρχή για την αξιολόγηση των μέτρων κρατικής ενίσχυσης θα πρέπει να είναι η ενδεχόμενη στρέβλωση του ανταγωνισμού από έναν αερολιμένα όσον αφορά τον όγκο των μετακινήσεων.

4.2.3.1   Εξαίρεση αερολιμένων στην κατηγορία Δ (έως 1 εκατομμύριο επιβάτες): είναι ευρέως αναγνωρισμένο ότι οι αερολιμένες κάτω από ένα συγκεκριμένο κατώτατο όριο συνήθως δεν είναι εμπορικά βιώσιμοι και ενδεχομένως να απαιτούν δημόσια χρηματοδότηση. Επιπλέον, αυτοί οι μικροί αερολιμένες συχνά εξασφαλίζουν την εδαφική σύνδεση των περιφερειών και αστικών περιοχών και συνήθως δεν επηρεάζουν αρνητικά τους όρους συναλλαγής στην ΕΕ δεδομένου του περιορισμένου όγκου μετακινήσεων. Επομένως, κατά το ACI, η χρήση των δημόσιων κεφαλαίων για την ανάπτυξη νέων υποδομών και νέων γραμμών θα πρέπει να επιτρέπεται χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση. Ωστόσο, κάθε δημόσια χρηματοδότηση θα πρέπει να διακόπτεται μόλις επιτευχθεί το κατώτατο όριο του ενός εκατομμυρίου επιβατών.

4.2.3.2   Η δημόσια χρηματοδότηση των υποδομών και η χρηματοδότηση των ενισχύσεων για τη δρομολόγηση νέων γραμμών από αερολιμένες με άνω του ενός εκατομμυρίου επιβάτες θα πρέπει να συμμορφώνεται σε ένα Κριτήριο του Ιδιώτη Επενδυτή που έχει προσαρμοστεί στις συγκεκριμένες απαιτήσεις του τομέα των αερολιμένων.

4.3   Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής ότι, όσον αφορά την αναθεώρηση της γενικής προσέγγισης για τις κρατικές ενισχύσεις που καλύπτονται από τις κατευθυντήριες γραμμές, θα πρέπει να υιοθετηθούν οι ακόλουθες αρχές:

| — | δεν πρέπει να υπάρχει στρέβλωση του ανταγωνισμού, |
| --- | --- |

—

δεν πρέπει να υπάρχει στρέβλωση του ανταγωνισμού,

| — | θα πρέπει να βελτιωθεί η ανάπτυξη και η προσβασιμότητα των περιφερειών μέσω της ενίσχυσης των περιφερειακών αεροπορικών μεταφορών, |
| --- | --- |

—

θα πρέπει να βελτιωθεί η ανάπτυξη και η προσβασιμότητα των περιφερειών μέσω της ενίσχυσης των περιφερειακών αεροπορικών μεταφορών,

| — | πρέπει να αποφεύγεται ο διπλασιασμός των μη κερδοφόρων αεροδρομίων, |
| --- | --- |

—

πρέπει να αποφεύγεται ο διπλασιασμός των μη κερδοφόρων αεροδρομίων,

| — | πρέπει να αποφεύγεται η δημιουργία και διατήρηση πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας. |
| --- | --- |

—

πρέπει να αποφεύγεται η δημιουργία και διατήρηση πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας.

4.4   Θα πρέπει να προωθηθεί η ανάπτυξη αεροδρομίων που να είναι σε θέση να καλύπτουν τα έξοδά τους καθώς και η μεγαλύτερη συμμετοχή των ιδιωτών επενδυτών. Η ΕΟΚΕ - από την άλλη πλευρά - κατανοεί και υποστηρίζει την ανάγκη για την υποχρέωση παροχής δημόσιας υπηρεσίας για αεροπορικές υπηρεσίες οικονομικού ενδιαφέροντος, ιδίως όσον αφορά τη σύνδεση απομακρυσμένων περιοχών και νησιών.

5.   Συστάσεις

5.1   Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ανάγκη ενός τυποποιημένου νομικού πλαισίου της ΕΕ για ολόκληρο τον τομέα των αεροπορικών μεταφορών, που να εμποδίζει τις μη ελεγχόμενες πρακτικές επιδοτήσεων και να εξασφαλίζει πιο ισότιμους όρους ανταγωνισμού για όλους τους συμμετέχοντες της αγοράς και στο τοπικό επίπεδο.

5.2   Ως γενική αρχή, η ιδιωτική επένδυση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως κρατική ενίσχυση. Ταυτόχρονα, ένας δημόσιος φορέας μπορεί να ενεργήσει ως ιδιώτης επενδυτής αν η επένδυση δικαιολογείται από εμπορική άποψη.

5.3   Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές που θα προταθούν από την Επιτροπή πρέπει να στοχεύουν στην προστασία όλων των αερομεταφορέων και αερολιμένων από μεροληπτικές, ασαφείς και στρεβλωτικές χρηματοδοτικές ενισχύσεις από περιφερειακές κυβερνήσεις ή αερολιμένες. Η δημόσια χρηματοδότηση δεν πρέπει να στρεβλώνει τον ανταγωνισμό ούτε μεταξύ των αεροδρομίων, ούτε μεταξύ των αεροπορικών εταιρειών. Οι απαλλαγές κατά κατηγορία για ορισμένες κατηγορίες αερολιμένων και αεροπορικών εταιρειών δεν θεωρούνται από την ΕΟΚΕ απαραίτητες για την ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης.

5.3.1   Η κρατική ενίσχυση για επενδύσεις σε υποδομές των αερολιμένων και η ενίσχυση για τη δρομολόγηση νέων γραμμών των αεροπορικών εταιρειών θα πρέπει να είναι εφικτή μόνο σε αυστηρά καθορισμένες περιπτώσεις και να περιορίζεται ανάλογα με τη χρονική περίοδο και την ένταση. Επίσης, θα πρέπει να χορηγείται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και λαμβάνοντας υπόψη τις αρχές της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και της καταπολέμησης των διακρίσεων.

5.3.2   Όσον αφορά τη διαφάνεια, οι συνθήκες υπό τις οποίες διατίθεται η κρατική ενίσχυση πρέπει να δημοσιεύονται. Θα πρέπει να υπάρχει πλήρης δημοσιοποίηση της ενίσχυσης που είναι διαθέσιμη για τους αερολιμένες και τους αερομεταφορείς, και των συνθηκών υπό τις οποίες είναι εφικτή η παροχή της ενίσχυσης.

5.3.3   Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές πρέπει να θεσπιστούν μέσω ενός σαφούς και απλού συνόλου κανόνων για την επίτευξη ασφάλειας δικαίου στον ευρωπαϊκό τομέα των αεροπορικών μεταφορών. ΕΟΚΕ επιθυμεί να υπογραμμίσει τη σημασία της ορθής εφαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών. Η εφαρμογή των κανόνων είναι υψίστης αξίας.

5.4   Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα συμφέροντα των εργαζομένων και των ταξιδιωτών. Δεδομένου ότι το ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί βασική συνιστώσα της ποιότητας του τομέα των αεροπορικών μεταφορών, ένας βιώσιμος κλάδος πολιτικής αεροπορίας πρέπει να προσφέρει ποιοτική απασχόληση και καλές συνθήκες εργασίας. Έχοντας τούτο κατά νου, είναι σημαντικό να ενισχυθεί ο κοινωνικός διάλογος και να αποφευχθεί το κοινωνικό ντάμπινγκ στον τομέα.

5.5   Η ΕΟΚΕ ζητά να υιοθετηθεί μια μακροπρόθεσμη πολιτική όσον αφορά την ανάπτυξη ή τους περιφερειακούς αερολιμένες. Οι κατευθυντήριες γραμμές για τις αεροπορικές μεταφορές μπορούν να εφαρμοστούν επιτυχώς μόνο εφόσον συμφωνηθούν σαφείς προτεραιότητες της πολιτικής για την ανάπτυξη των περιφερειακών αερολιμένων. Θα είναι καθήκον της Επιτροπής να προετοιμάσει μια τέτοια πολιτική ατζέντα χωρίς άλλη καθυστέρηση.

5.6   Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να παράσχουν ισχυρή στήριξη και να αναλάβουν δέσμευση για την προετοιμασία και την εφαρμογή των νέων κατευθυντήριων γραμμών. Οι κρατικές ενισχύσεις πρέπει πάντοτε να κοινοποιούνται.

5.7   Πρέπει να μελετηθεί περαιτέρω πώς θα επιτευχθεί μια αποτελεσματική συντροπικότητα μεταξύ σιδηροδρομικών και αεροπορικών μεταφορών και να τεθεί σε εφαρμογή ώστε να εξασφαλισθεί η σύνδεση ορισμένων περιοχών και να ικανοποιηθούν οι περιβαλλοντικές απαιτήσεις.

5.8   Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό λόγω της κατανομής των κονδυλίων της ΕΕ στο νέο ΠΔΠ. Ένας προϋπολογισμός με τον οποίο πρέπει να γίνουν περισσότερα με λιγότερους πόρους απαιτεί σαφείς προτεραιότητες. Η περιφερειακή ανάπτυξη είναι πολύ σημαντική, αλλά δεν πρέπει να δικαιολογεί την περαιτέρω ανάπτυξη αεροδρομίων, όπου δεν υπάρχει δυνατότητα να δημιουργηθεί επαρκής ζήτηση.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

482η σύνοδος ολομέλειας της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/54 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/54

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Αναδιάρθρωση και πρόβλεψη της αλλαγής: τα διδάγματα από την πρόσφατη εμπειρία» (Πράσινη βίβλος)

[COM(2012) 7 final]

2012/C 299/11

Εισηγητής: ο κ. PEZZINI

Συνεισηγητής: ο κ. STUDENT

Στις 17 Ιανουαρίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την Πράσινη Βίβλο:

Αναδιάρθρωση και πρόβλεψη της αλλαγής: τα διδάγματα από την πρόσφατη εμπειρία

COM(2012) 7 final.

Η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών, στην οποία ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της στις 11 Ιουνίου 2012.

Κατά τη 482η σύνοδο ολομέλειας της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου 2012), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 134 ψήφους υπέρ και 7 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ), θα ήθελε να επισημάνει κατά πρώτον ότι η επιχείρηση αποτελεί, εξ ορισμού, τον βασικό παράγοντα των στρατηγικών προσαρμογής των μονάδων που λειτουργούν στις αγορές, και ως εκ τούτου η επιχείρηση βρίσκεται στο επίκεντρο των διαδικασιών αναδιάρθρωσης. |
| --- | --- |

1.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ), θα ήθελε να επισημάνει κατά πρώτον ότι η επιχείρηση αποτελεί, εξ ορισμού, τον βασικό παράγοντα των στρατηγικών προσαρμογής των μονάδων που λειτουργούν στις αγορές, και ως εκ τούτου η επιχείρηση βρίσκεται στο επίκεντρο των διαδικασιών αναδιάρθρωσης.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία του ρόλου που έχει διαδραματίσει και συνεχίζει να διαδραματίζει η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI) σε θέματα βιομηχανικών αναδιαρθρώσεων, ως βήμα εποικοδομητικού διαλόγου και ανάπτυξης ιδεών και προτάσεων προς την Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία του ρόλου που έχει διαδραματίσει και συνεχίζει να διαδραματίζει η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI) σε θέματα βιομηχανικών αναδιαρθρώσεων, ως βήμα εποικοδομητικού διαλόγου και ανάπτυξης ιδεών και προτάσεων προς την Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι η αλλαγή, σε γενικές γραμμές, είναι μια πολύπλοκη διαδικασία. Η πρόβλεψη της αλλαγής σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι θα είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τις νέες προκλήσεις, ελαχιστοποιώντας τον κοινωνικό αντίκτυπο της αλλαγής, μεγιστοποιώντας τις ευκαιρίες για επιτυχία, δημιουργώντας ένα κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης και ενθαρρύνοντας, με αποφασιστικότητα, τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι η αλλαγή, σε γενικές γραμμές, είναι μια πολύπλοκη διαδικασία. Η πρόβλεψη της αλλαγής σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι θα είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τις νέες προκλήσεις, ελαχιστοποιώντας τον κοινωνικό αντίκτυπο της αλλαγής, μεγιστοποιώντας τις ευκαιρίες για επιτυχία, δημιουργώντας ένα κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης και ενθαρρύνοντας, με αποφασιστικότητα, τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών.

| 1.4 | Οι εργαζόμενοι και οι επιχειρήσεις της ΕΕ βρίσκονται αντιμέτωποι με:






  — | τις ταχείες μεταβολές των εσωτερικών και διεθνών αγορών αναφοράς, |
| --- | --- | --- |

1.4

Οι εργαζόμενοι και οι επιχειρήσεις της ΕΕ βρίσκονται αντιμέτωποι με:

—

τις ταχείες μεταβολές των εσωτερικών και διεθνών αγορών αναφοράς,

| — | την είσοδο νέων παγκόσμιων εταίρων, |
| --- | --- |

—

την είσοδο νέων παγκόσμιων εταίρων,

| — | την εισαγωγή νέων τεχνολογικών εφαρμογών που επιταχύνουν τις διεργασίες παλαίωσης, |
| --- | --- |

—

την εισαγωγή νέων τεχνολογικών εφαρμογών που επιταχύνουν τις διεργασίες παλαίωσης,

| — | τους ολοένα και περισσότερο συνειδητοποιημένους καταναλωτές όσον αφορά το ρόλο τους στον προσανατολισμό της κατανάλωσης και των επενδύσεων σε στόχους φιλικούς προς το περιβάλλουν και την αειφόρο ανάπτυξη, |
| --- | --- |

—

τους ολοένα και περισσότερο συνειδητοποιημένους καταναλωτές όσον αφορά το ρόλο τους στον προσανατολισμό της κατανάλωσης και των επενδύσεων σε στόχους φιλικούς προς το περιβάλλουν και την αειφόρο ανάπτυξη,

| — | τις δημογραφικές εξελίξεις που επιταχύνουν τη γήρανση του εργατικού δυναμικού, |
| --- | --- |

—

τις δημογραφικές εξελίξεις που επιταχύνουν τη γήρανση του εργατικού δυναμικού,

| — | τις μεγάλες αλλαγές στην αγορά εργασίας με επακόλουθο το έντονο κοινωνικό ντάμπιγκ, |
| --- | --- |

—

τις μεγάλες αλλαγές στην αγορά εργασίας με επακόλουθο το έντονο κοινωνικό ντάμπιγκ,

| — | τη συνεχιζόμενη οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση και την προφανή αδυναμία της Ευρώπης στις παγκόσμιες αγορές. |
| --- | --- |

—

τη συνεχιζόμενη οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση και την προφανή αδυναμία της Ευρώπης στις παγκόσμιες αγορές.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί συνεπώς επίκαιρη και ενδεδειγμένη την παρουσίαση της Πράσινης Βίβλου, και ελπίζει ότι η έναρξη παρόμοιων προβληματισμών και συζητήσεων θα συνοδευτεί από στοιχεία συγκεκριμένης και αποτελεσματικής δράσης, καθώς και από ολοκληρωμένη προσέγγιση σε όλα τα επίπεδα της παραγωγής, της κατανάλωσης και των υπηρεσιών. Αυτό απαιτεί να υπάρχει αλληλεπίδραση και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των διαφόρων επιπέδων της αλυσίδας παραγωγής και διανομής η οποία θα συνοδεύεται από την ανταλλαγή ορθών πρακτικών στον τομέα αυτό και από χρονοδιάγραμμα με ακριβείς προθεσμίες για την εφαρμογή των προτύπων, των κατευθυντήριων γραμμών και των πλαισίων αναφοράς, που έχουν δημιουργηθεί με βάση τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τις κοινές αξίες. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ θεωρεί συνεπώς επίκαιρη και ενδεδειγμένη την παρουσίαση της Πράσινης Βίβλου, και ελπίζει ότι η έναρξη παρόμοιων προβληματισμών και συζητήσεων θα συνοδευτεί από στοιχεία συγκεκριμένης και αποτελεσματικής δράσης, καθώς και από ολοκληρωμένη προσέγγιση σε όλα τα επίπεδα της παραγωγής, της κατανάλωσης και των υπηρεσιών. Αυτό απαιτεί να υπάρχει αλληλεπίδραση και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των διαφόρων επιπέδων της αλυσίδας παραγωγής και διανομής η οποία θα συνοδεύεται από την ανταλλαγή ορθών πρακτικών στον τομέα αυτό και από χρονοδιάγραμμα με ακριβείς προθεσμίες για την εφαρμογή των προτύπων, των κατευθυντήριων γραμμών και των πλαισίων αναφοράς, που έχουν δημιουργηθεί με βάση τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τις κοινές αξίες.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ουσιώδη, στις διαδικασίες πρόβλεψης και αναδιάρθρωσης, την αξιοποίηση του ρόλου των κοινωνικών εταίρων, της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, των καταναλωτών, σε ενωσιακό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο αλλά και σε επίπεδο επιχείρησης, και τη συμμετοχή των τοπικών αρμόδιων φορέων και των δικτύων γνώσεων και δεξιοτήτων. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ουσιώδη, στις διαδικασίες πρόβλεψης και αναδιάρθρωσης, την αξιοποίηση του ρόλου των κοινωνικών εταίρων, της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, των καταναλωτών, σε ενωσιακό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο αλλά και σε επίπεδο επιχείρησης, και τη συμμετοχή των τοπικών αρμόδιων φορέων και των δικτύων γνώσεων και δεξιοτήτων.

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο κοινωνικός διάλογος, η διαπραγμάτευση και η συμμετοχή, όχι μόνο αποτελούν θεμελιώδεις αξίες του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, αλλά και εργαλεία που στηρίζουν με επιτυχία και προωθούν την κοινωνική συνοχή, την ποιοτική απασχόληση, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την ενίσχυση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών οικονομιών. |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο κοινωνικός διάλογος, η διαπραγμάτευση και η συμμετοχή, όχι μόνο αποτελούν θεμελιώδεις αξίες του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, αλλά και εργαλεία που στηρίζουν με επιτυχία και προωθούν την κοινωνική συνοχή, την ποιοτική απασχόληση, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την ενίσχυση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών οικονομιών.

| 1.8 | Οι διαρθρωτικές πολιτικές και οι πολιτικές συνοχής της ΕΕ καθώς και οι πολιτικές καινοτομίας και έρευνας θα πρέπει, σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, να προσανατολίζονται στην ενεργητική υποστήριξη μηχανισμών πρόβλεψης και παρακολούθησης των αναδιαρθρώσεων, ώστε να μετατραπούν σε συστήματα επωφελή για τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

1.8

Οι διαρθρωτικές πολιτικές και οι πολιτικές συνοχής της ΕΕ καθώς και οι πολιτικές καινοτομίας και έρευνας θα πρέπει, σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, να προσανατολίζονται στην ενεργητική υποστήριξη μηχανισμών πρόβλεψης και παρακολούθησης των αναδιαρθρώσεων, ώστε να μετατραπούν σε συστήματα επωφελή για τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις.

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη τη μεγαλύτερη συμμετοχή των οικονομικών και κοινωνικών φορέων στα όργανα παρακολούθησης των διαρθρωτικών ταμείων προκειμένου να εξασφαλιστεί η επιτυχία της ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη τη μεγαλύτερη συμμετοχή των οικονομικών και κοινωνικών φορέων στα όργανα παρακολούθησης των διαρθρωτικών ταμείων προκειμένου να εξασφαλιστεί η επιτυχία της ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής.

| 1.10 | Η ΕΟΚΕ συνιστά τα μέτρα της διαρθρωτικής πολιτικής να είναι στενά συνδεδεμένα και να συντονίζονται με τα μέτρα στήριξης της έρευνας και της καινοτομίας, και να συμβάλουν με επενδύσεις και βιομηχανικές πολιτικές στη μετάβαση προς μια ευρωπαϊκή οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. |
| --- | --- |

1.10

Η ΕΟΚΕ συνιστά τα μέτρα της διαρθρωτικής πολιτικής να είναι στενά συνδεδεμένα και να συντονίζονται με τα μέτρα στήριξης της έρευνας και της καινοτομίας, και να συμβάλουν με επενδύσεις και βιομηχανικές πολιτικές στη μετάβαση προς μια ευρωπαϊκή οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.

| 1.11 | Τα προγράμματα της ΕΕ για την εκπαίδευση, την επαγγελματική κατάρτιση και τη διά βίου μάθηση θα πρέπει, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, να αποτελούν πρόσφορα εργαλεία των δημόσιων αρχών και των επιχειρήσεων, προκειμένου να προβλέπουν την αλλαγή, παράλληλα με την συνεχή προσπάθεια των οικονομικών φορέων, ιδίως των ΜΜΕ και των εργαζομένων. |
| --- | --- |

1.11

Τα προγράμματα της ΕΕ για την εκπαίδευση, την επαγγελματική κατάρτιση και τη διά βίου μάθηση θα πρέπει, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, να αποτελούν πρόσφορα εργαλεία των δημόσιων αρχών και των επιχειρήσεων, προκειμένου να προβλέπουν την αλλαγή, παράλληλα με την συνεχή προσπάθεια των οικονομικών φορέων, ιδίως των ΜΜΕ και των εργαζομένων.

| 1.12 | Η ΕΟΚΕ συνιστά, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, να υπάρχει στενότερος συντονισμός των πολιτικών και των υπηρεσιών της Επιτροπής, των οργανισμών και των πολυάριθμων παρατηρητών, προκειμένου να υποστηριχθούν με ενιαίο και συνεκτικό τρόπο οι επιλογές των υπό αναδιάρθρωση επιχειρήσεων. Ειδικότερα, οι ΜΜΕ και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις που έχουν προφανείς δυσκολίες στην πρόβλεψη των αναδιαρθρώσεων, πρέπει να επωφελούνται κατάλληλων μηχανισμών υποστήριξης και καθοδήγησης. |
| --- | --- |

1.12

Η ΕΟΚΕ συνιστά, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, να υπάρχει στενότερος συντονισμός των πολιτικών και των υπηρεσιών της Επιτροπής, των οργανισμών και των πολυάριθμων παρατηρητών, προκειμένου να υποστηριχθούν με ενιαίο και συνεκτικό τρόπο οι επιλογές των υπό αναδιάρθρωση επιχειρήσεων. Ειδικότερα, οι ΜΜΕ και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις που έχουν προφανείς δυσκολίες στην πρόβλεψη των αναδιαρθρώσεων, πρέπει να επωφελούνται κατάλληλων μηχανισμών υποστήριξης και καθοδήγησης.

| 1.13 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι οι κρατικές ενισχύσεις, που προβλέπονται για τη στήριξη της απασχόλησης σε επιχειρήσεις που πλήττονται από τα προβλήματα που συνδέονται με την παγκοσμιοποίηση, πρέπει να χορηγούνται υπό όρους που να διασφαλίζουν τον ελεύθερο και θεμιτό ανταγωνισμό. |
| --- | --- |

1.13

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι οι κρατικές ενισχύσεις, που προβλέπονται για τη στήριξη της απασχόλησης σε επιχειρήσεις που πλήττονται από τα προβλήματα που συνδέονται με την παγκοσμιοποίηση, πρέπει να χορηγούνται υπό όρους που να διασφαλίζουν τον ελεύθερο και θεμιτό ανταγωνισμό.

| 1.14 | Η ΕΟΚΕ ζητά, τέλος, να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή πολιτική που στηρίζει την ανάπτυξη συμμετοχικών διαδικασιών πρόβλεψης (foresight), σε εδαφικό και τομεακό επίπεδο, προκειμένου να πραγματοποιηθεί ένα κοινό όραμα χάρη σε μεγαλύτερη αξιοποίηση του εδάφους και να δημιουργηθούν περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας σε υγιείς και ανταγωνιστικές επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

1.14

Η ΕΟΚΕ ζητά, τέλος, να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή πολιτική που στηρίζει την ανάπτυξη συμμετοχικών διαδικασιών πρόβλεψης (foresight), σε εδαφικό και τομεακό επίπεδο, προκειμένου να πραγματοποιηθεί ένα κοινό όραμα χάρη σε μεγαλύτερη αξιοποίηση του εδάφους και να δημιουργηθούν περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας σε υγιείς και ανταγωνιστικές επιχειρήσεις.

| 1.15 | Δεδομένων των δημογραφικών εξελίξεων στην Ευρώπη, η ΕΟΚΕ θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική μια ενεργό πολιτική για τη γήρανση και την αποκαλούμενη «πολιά οικονομία», με την προσαρμογή της παραγωγής και των υπηρεσιών σε αυτές τις νέες ευκαιρίες. |
| --- | --- |

1.15

Δεδομένων των δημογραφικών εξελίξεων στην Ευρώπη, η ΕΟΚΕ θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική μια ενεργό πολιτική για τη γήρανση και την αποκαλούμενη «πολιά οικονομία», με την προσαρμογή της παραγωγής και των υπηρεσιών σε αυτές τις νέες ευκαιρίες.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η ευρωπαϊκή οικονομία θα απαιτήσει πολύ χρόνο για να ανακάμψει και να εξέλθει από τη πλέον βαθειά ύφεση των τελευταίων δεκαετιών που έχει πλήξει την Ευρώπη. Η κρίση ασκεί στα δημόσια οικονομικά και στις εθνικές κυβερνήσεις έντονες πιέσεις και προκαλεί στην πραγματική οικονομία ορθολογική οργάνωση, αναδιαρθρώσεις και εκποιήσεις επιχειρήσεων με δραματικές συνέπειες στην ανεργία. |
| --- | --- |

2.1

Η ευρωπαϊκή οικονομία θα απαιτήσει πολύ χρόνο για να ανακάμψει και να εξέλθει από τη πλέον βαθειά ύφεση των τελευταίων δεκαετιών που έχει πλήξει την Ευρώπη. Η κρίση ασκεί στα δημόσια οικονομικά και στις εθνικές κυβερνήσεις έντονες πιέσεις και προκαλεί στην πραγματική οικονομία ορθολογική οργάνωση, αναδιαρθρώσεις και εκποιήσεις επιχειρήσεων με δραματικές συνέπειες στην ανεργία.

| 2.2 | Οι αναδιαρθρώσεις πραγματοποιούνται μέσω πολύπλοκων διαδικασιών που παρουσιάζονται με πολυδιάστατες μορφές και συνεπάγονται αλλαγές στις στρατηγικές των επιχειρήσεων όσον αφορά την οργάνωση, το σχήμα, το μέγεθος και τις επιχειρηματικές δραστηριότητες. |
| --- | --- |

2.2

Οι αναδιαρθρώσεις πραγματοποιούνται μέσω πολύπλοκων διαδικασιών που παρουσιάζονται με πολυδιάστατες μορφές και συνεπάγονται αλλαγές στις στρατηγικές των επιχειρήσεων όσον αφορά την οργάνωση, το σχήμα, το μέγεθος και τις επιχειρηματικές δραστηριότητες.

| 2.2.1 | Ειδικά σε τομεακό επίπεδο πρέπει να τεθούν πολλαπλοί οικονομικοί και λειτουργικοί στόχοι σε σχέση με την κατάσταση των παγκόσμιων αγορών και των τομέων στους οποίους δραστηριοποιείται η επιχείρηση. |
| --- | --- |

2.2.1

Ειδικά σε τομεακό επίπεδο πρέπει να τεθούν πολλαπλοί οικονομικοί και λειτουργικοί στόχοι σε σχέση με την κατάσταση των παγκόσμιων αγορών και των τομέων στους οποίους δραστηριοποιείται η επιχείρηση.

| 2.3 | Η διαδικασία αυτή θα πρέπει να υλοποιηθεί – λαμβανομένων υπόψη των συμφερόντων και των συμπεριφορών των καταναλωτών – με την πρόβλεψη δυνατοτήτων απασχόλησης σε νέους τομείς δίδοντας ιδιαίτερη έμφαση στις ΜΜΕ, οι οποίες πλήττονται περισσότερο από τη σημερινή κρίση. |
| --- | --- |

2.3

Η διαδικασία αυτή θα πρέπει να υλοποιηθεί – λαμβανομένων υπόψη των συμφερόντων και των συμπεριφορών των καταναλωτών – με την πρόβλεψη δυνατοτήτων απασχόλησης σε νέους τομείς δίδοντας ιδιαίτερη έμφαση στις ΜΜΕ, οι οποίες πλήττονται περισσότερο από τη σημερινή κρίση.

| 2.4 | Η πρόβλεψη της αλλαγής σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι πρέπει να είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τις μελλοντικές εξελίξεις, αλλά και να προβλέψουν την αναγκαία αναδιάρθρωση για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, με την ελαχιστοποίηση του κοινωνικού αντικτύπου της αλλαγής, με την εξασφάλιση σταθερότητας και μείωσης του κόστους, με την προστασία του περιβάλλοντος και της αειφόρου ανάπτυξης: οι ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες και οι μελέτες που πραγματοποίησαν, μπορούν να δώσουν συγκεκριμένες προοπτικές τόσο για τους εργαζομένους όσο και για την επιχείρηση. |
| --- | --- |

2.4

Η πρόβλεψη της αλλαγής σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι πρέπει να είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τις μελλοντικές εξελίξεις, αλλά και να προβλέψουν την αναγκαία αναδιάρθρωση για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, με την ελαχιστοποίηση του κοινωνικού αντικτύπου της αλλαγής, με την εξασφάλιση σταθερότητας και μείωσης του κόστους, με την προστασία του περιβάλλοντος και της αειφόρου ανάπτυξης: οι ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες και οι μελέτες που πραγματοποίησαν, μπορούν να δώσουν συγκεκριμένες προοπτικές τόσο για τους εργαζομένους όσο και για την επιχείρηση.

| 2.5 | Κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων δεκαετιών, σημειώθηκε επιτάχυνση των φαινομένων επανατοποθέτησης της αγοράς, μετεγκαταστάσεων, αναδιαρθρώσεων και / ή διακοπής λειτουργίας παραγωγικών μονάδων, συγχωνεύσεων, εξαγορών, και / ή εξωτερικής ανάθεσης δραστηριοτήτων· ωστόσο τα τελευταία τέσσερα χρόνια, κατέστη ολοένα και περισσότερο επιτακτική, στην Ευρώπη, η ανάγκη ενίσχυσης της ικανότητας πρόβλεψης αυτών των διαδικασιών, σε σχέση με την ταχύτητα των αλλαγών και τον επείγοντα χαρακτήρα της αναδιάρθρωσης, που κατέστη αναγκαία λόγω της επιδείνωσης της χρηματοπιστωτικής κρίσης και της κρίσης των αγορών. Ακόμα και η έκρηξη φαινομένων, όπως η αύξηση των πωλήσεων μέσω του Διαδικτύου και των διασυνοριακών πωλήσεων επηρεάζουν τις αγορές των διαφόρων χωρών. |
| --- | --- |

2.5

Κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων δεκαετιών, σημειώθηκε επιτάχυνση των φαινομένων επανατοποθέτησης της αγοράς, μετεγκαταστάσεων, αναδιαρθρώσεων και / ή διακοπής λειτουργίας παραγωγικών μονάδων, συγχωνεύσεων, εξαγορών, και / ή εξωτερικής ανάθεσης δραστηριοτήτων· ωστόσο τα τελευταία τέσσερα χρόνια, κατέστη ολοένα και περισσότερο επιτακτική, στην Ευρώπη, η ανάγκη ενίσχυσης της ικανότητας πρόβλεψης αυτών των διαδικασιών, σε σχέση με την ταχύτητα των αλλαγών και τον επείγοντα χαρακτήρα της αναδιάρθρωσης, που κατέστη αναγκαία λόγω της επιδείνωσης της χρηματοπιστωτικής κρίσης και της κρίσης των αγορών. Ακόμα και η έκρηξη φαινομένων, όπως η αύξηση των πωλήσεων μέσω του Διαδικτύου και των διασυνοριακών πωλήσεων επηρεάζουν τις αγορές των διαφόρων χωρών.

| 2.6 | Η χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση όχι μόνο επιτάχυνε τις διαδικασίες αναδιάρθρωσης, σε διάφορα επίπεδα, αλλά οδήγησε επίσης στη λήψη μέτρων λιτότητας και στη μείωση των δημοσίων δαπανών, με αποτέλεσμα την απώλεια σημαντικού αριθμού θέσεων εργασίας στον δημόσιο τομέα· εξάλλου υπονόμευσε, σε πολλές χώρες, τις διάφορες δικλείδες ασφαλείας για τις τοπικές κοινότητες, τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

2.6

Η χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση όχι μόνο επιτάχυνε τις διαδικασίες αναδιάρθρωσης, σε διάφορα επίπεδα, αλλά οδήγησε επίσης στη λήψη μέτρων λιτότητας και στη μείωση των δημοσίων δαπανών, με αποτέλεσμα την απώλεια σημαντικού αριθμού θέσεων εργασίας στον δημόσιο τομέα· εξάλλου υπονόμευσε, σε πολλές χώρες, τις διάφορες δικλείδες ασφαλείας για τις τοπικές κοινότητες, τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις.

| 2.7 | Στόχος της Επιτροπής, όσον αφορά την αναδιάρθρωση, είναι να συμβάλει στην ενίσχυση και στην προώθηση του πνεύματος της πρόβλεψης και της καινοτομίας σύμφωνα με τον τρόπο που υλοποιείται η ίδια η αναδιάρθρωση: η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει την ευθύνη από κοινού με τα κράτη μέλη για την επίτευξη των στόχων του άρθρου 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (άρθρο 145 ΣλΕΕ). |
| --- | --- |

2.7

Στόχος της Επιτροπής, όσον αφορά την αναδιάρθρωση, είναι να συμβάλει στην ενίσχυση και στην προώθηση του πνεύματος της πρόβλεψης και της καινοτομίας σύμφωνα με τον τρόπο που υλοποιείται η ίδια η αναδιάρθρωση: η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει την ευθύνη από κοινού με τα κράτη μέλη για την επίτευξη των στόχων του άρθρου 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (άρθρο 145 ΣλΕΕ).

| 2.8 | Ήδη στην ανακοίνωσή της, του 2005, για την αναδιάρθρωση και την απασχόληση, η Επιτροπή είχε αναγνωρίσει τα προβλήματα που συνδέονται με το κοινωνικό κόστος της αναδιάρθρωσης, όχι μόνο για τους ίδιους τους εργαζόμενους, οι οποίοι βιώνουν μια ολοένα και μεγαλύτερη αβεβαιότητα για τις συνθήκες εργασίας τους, αλλά και για διάφορους τομείς της οικονομίας. |
| --- | --- |

2.8

Ήδη στην ανακοίνωσή της, του 2005, για την αναδιάρθρωση και την απασχόληση, η Επιτροπή είχε αναγνωρίσει τα προβλήματα που συνδέονται με το κοινωνικό κόστος της αναδιάρθρωσης, όχι μόνο για τους ίδιους τους εργαζόμενους, οι οποίοι βιώνουν μια ολοένα και μεγαλύτερη αβεβαιότητα για τις συνθήκες εργασίας τους, αλλά και για διάφορους τομείς της οικονομίας.

| 2.9 | Εάν η αναδιάρθρωση είναι ουσιαστικά αντικείμενο ρυθμίσεων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, η Ένωση έχει μεγάλη ευθύνη για τη διαχείριση, τον έλεγχο, την επιτάχυνση της αναδιάρθρωσης, δεδομένου ότι υποχρεούται να διασφαλίσει τόσο την εύρυθμη λειτουργία του σχετικού ενωσιακού κανονιστικού πλαισίου, όσο και την ενημέρωση και τη διαβούλευση καθώς και την προστασία των εργαζομένων (1) - και να διαδραματίσει ενεργό ρόλο, στη βάση κυρίως της στρατηγικής Ευρώπη 2020 και των υποχρεώσεων που ορίζει η Συνθήκη. |
| --- | --- |

2.9

Εάν η αναδιάρθρωση είναι ουσιαστικά αντικείμενο ρυθμίσεων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, η Ένωση έχει μεγάλη ευθύνη για τη διαχείριση, τον έλεγχο, την επιτάχυνση της αναδιάρθρωσης, δεδομένου ότι υποχρεούται να διασφαλίσει τόσο την εύρυθμη λειτουργία του σχετικού ενωσιακού κανονιστικού πλαισίου, όσο και την ενημέρωση και τη διαβούλευση καθώς και την προστασία των εργαζομένων (1) - και να διαδραματίσει ενεργό ρόλο, στη βάση κυρίως της στρατηγικής Ευρώπη 2020 και των υποχρεώσεων που ορίζει η Συνθήκη.

| 2.10 | Εάν η ΕΕ θέλει να ανταποκριθεί με επιτυχία στις προκλήσεις που θέτει η χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση, η παγκοσμιοποίηση, η κλιματική αλλαγή, οι δημογραφικές τάσεις και οι αυξανόμενες ανισότητες που προκύπτουν από το κοινωνικό κόστος των προγραμμάτων λιτότητας, πρέπει να αναπτύξει και να προωθήσει δυναμικές στρατηγικές όσον αφορά την πρόβλεψη και τη διαχείριση των αναδιαρθρώσεων, με βάση ένα κοινό πλαίσιο αξιών και πρακτικών που να συνάδουν με τους μεγάλους κοινωνικούς και οικονομικούς στόχους της Συνθήκης. |
| --- | --- |

2.10

Εάν η ΕΕ θέλει να ανταποκριθεί με επιτυχία στις προκλήσεις που θέτει η χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση, η παγκοσμιοποίηση, η κλιματική αλλαγή, οι δημογραφικές τάσεις και οι αυξανόμενες ανισότητες που προκύπτουν από το κοινωνικό κόστος των προγραμμάτων λιτότητας, πρέπει να αναπτύξει και να προωθήσει δυναμικές στρατηγικές όσον αφορά την πρόβλεψη και τη διαχείριση των αναδιαρθρώσεων, με βάση ένα κοινό πλαίσιο αξιών και πρακτικών που να συνάδουν με τους μεγάλους κοινωνικούς και οικονομικούς στόχους της Συνθήκης.

| 2.11 | Στο πλαίσιο των «Ολοκληρωμένων Κατευθυντήριων Γραμμών» για την Ευρώπη 2020 (οι οποίες εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο στις 22/4/2010), η Ένωση και τα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόσουν μεταρρυθμίσεις που να στοχεύουν στην «έξυπνη ανάπτυξη» η οποία στηρίζεται στη γνώση και την καινοτομία, με επίκεντρο τις ανάγκες και τις συμπεριφορές των καταναλωτών, για:






  — | την προώθηση συντονισμένων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, οι οποίες να συμβάλουν πραγματικά στην ανάπτυξη και την απασχόληση και να ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα της Ένωσης στην παγκόσμια οικονομία· |
| --- | --- | --- |

2.11

Στο πλαίσιο των «Ολοκληρωμένων Κατευθυντήριων Γραμμών» για την Ευρώπη 2020 (οι οποίες εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο στις 22/4/2010), η Ένωση και τα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόσουν μεταρρυθμίσεις που να στοχεύουν στην «έξυπνη ανάπτυξη» η οποία στηρίζεται στη γνώση και την καινοτομία, με επίκεντρο τις ανάγκες και τις συμπεριφορές των καταναλωτών, για:

—

την προώθηση συντονισμένων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, οι οποίες να συμβάλουν πραγματικά στην ανάπτυξη και την απασχόληση και να ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα της Ένωσης στην παγκόσμια οικονομία·

| — | τη διασφάλιση της λειτουργίας των αγορών εργασίας μέσω επενδύσεων για την επιτυχή έκβαση της μεταβατικής περιόδου, την ανάπτυξη των κατάλληλων δεξιοτήτων, τη βελτίωση της ποιότητας των θέσεων εργασίας και την καταπολέμηση της διαρθρωτικής ανεργίας, της μακροχρόνιας ανεργίας και της αεργίας· |
| --- | --- |

—

τη διασφάλιση της λειτουργίας των αγορών εργασίας μέσω επενδύσεων για την επιτυχή έκβαση της μεταβατικής περιόδου, την ανάπτυξη των κατάλληλων δεξιοτήτων, τη βελτίωση της ποιότητας των θέσεων εργασίας και την καταπολέμηση της διαρθρωτικής ανεργίας, της μακροχρόνιας ανεργίας και της αεργίας·

| — | τη βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος και ενθάρρυνση της δημιουργίας νέων επιχειρήσεων και νέων θέσεων εργασίας, ιδιαίτερα στην πράσινη οικονομία και την πολιά οικονομία· |
| --- | --- |

—

τη βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος και ενθάρρυνση της δημιουργίας νέων επιχειρήσεων και νέων θέσεων εργασίας, ιδιαίτερα στην πράσινη οικονομία και την πολιά οικονομία·

| — | τη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης, με την εξασφάλιση της πρόσβασης όλων σε αυτή και με την ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ της κατάρτισης, του ακαδημαϊκού κόσμου και της αγοράς εργασίας· |
| --- | --- |

—

τη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης, με την εξασφάλιση της πρόσβασης όλων σε αυτή και με την ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ της κατάρτισης, του ακαδημαϊκού κόσμου και της αγοράς εργασίας·

| — | την προώθηση προορατικών προτύπων ορθών πρακτικών, ικανών να προβλέψουν την αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων, που είναι απαραίτητη σε μια αγορά εργασίας που βρίσκεται σε φάση μετάβασης· |
| --- | --- |

—

την προώθηση προορατικών προτύπων ορθών πρακτικών, ικανών να προβλέψουν την αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων, που είναι απαραίτητη σε μια αγορά εργασίας που βρίσκεται σε φάση μετάβασης·

| — | τη βελτίωση του κανονιστικού πλαισίου για την προώθηση της καινοτομίας και της μεταφοράς γνώσεων σε ολόκληρη την Ένωση· |
| --- | --- |

—

τη βελτίωση του κανονιστικού πλαισίου για την προώθηση της καινοτομίας και της μεταφοράς γνώσεων σε ολόκληρη την Ένωση·

| — | την ενθάρρυνση της επιχειρηματικότητας και τη συμβολή στη μετατροπή δημιουργικών ιδεών σε προϊόντα, υπηρεσίες και διαδικασίες που να επιτρέπουν τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας· |
| --- | --- |

—

την ενθάρρυνση της επιχειρηματικότητας και τη συμβολή στη μετατροπή δημιουργικών ιδεών σε προϊόντα, υπηρεσίες και διαδικασίες που να επιτρέπουν τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας·

| — | την προώθηση της εδαφικής, οικονομικής και κοινωνικής συνοχής· |
| --- | --- |

—

την προώθηση της εδαφικής, οικονομικής και κοινωνικής συνοχής·

| — | την καλύτερη διαχείριση των προκλήσεων της ευρωπαϊκής και της παγκόσμιας κοινωνίας. |
| --- | --- |

—

την καλύτερη διαχείριση των προκλήσεων της ευρωπαϊκής και της παγκόσμιας κοινωνίας.

| 2.12 | Η υποστήριξη της αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων και των τομέων πραγματοποιείται μέσω των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης (βλ. Ευρωπαϊκό Εποπτικό Όργανο Αναδιαρθρώσεων - ERM) των επιχειρήσεων, ως προϋπόθεση για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό των διαδικασιών αναδιάρθρωσης, που είναι κοινές για όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς, ώστε να καταστεί δυνατή η κατάλληλη εκ νέου ειδίκευση των εργαζομένων, αλλά και να εξασφαλιστεί η ανάπτυξη των τομεακών και διατομεακών δικτύων, τα οποία να είναι σε θέση να διαχειριστούν την αλλαγή με ολοκληρωμένο τρόπο, με τη βοήθεια των επαγγελματικών κατευθυντήριων γραμμών, οι οποίες να εξασφαλίζουν υψηλά επίπεδα απασχολησιμότητας. |
| --- | --- |

2.12

Η υποστήριξη της αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων και των τομέων πραγματοποιείται μέσω των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης (βλ. Ευρωπαϊκό Εποπτικό Όργανο Αναδιαρθρώσεων - ERM) των επιχειρήσεων, ως προϋπόθεση για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό των διαδικασιών αναδιάρθρωσης, που είναι κοινές για όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς, ώστε να καταστεί δυνατή η κατάλληλη εκ νέου ειδίκευση των εργαζομένων, αλλά και να εξασφαλιστεί η ανάπτυξη των τομεακών και διατομεακών δικτύων, τα οποία να είναι σε θέση να διαχειριστούν την αλλαγή με ολοκληρωμένο τρόπο, με τη βοήθεια των επαγγελματικών κατευθυντήριων γραμμών, οι οποίες να εξασφαλίζουν υψηλά επίπεδα απασχολησιμότητας.

| 2.13 | Η Επιτροπή, στις 18 Απριλίου 2012, παρουσίασε στο Στρασβούργο τη νέα δέσμη μέτρων για την απασχόληση - επί της οποίας θα αποφανθεί σχετικά η ΕΟΚΕ – στην οποία ζητεί από τα κράτη μέλη να ενισχύσουν τις εθνικές πολιτικές απασχόλησης και εκφράζει τη βούληση να ενταθεί ο συντονισμός και η παρακολούθηση των πολιτικών απασχόλησης. |
| --- | --- |

2.13

Η Επιτροπή, στις 18 Απριλίου 2012, παρουσίασε στο Στρασβούργο τη νέα δέσμη μέτρων για την απασχόληση - επί της οποίας θα αποφανθεί σχετικά η ΕΟΚΕ – στην οποία ζητεί από τα κράτη μέλη να ενισχύσουν τις εθνικές πολιτικές απασχόλησης και εκφράζει τη βούληση να ενταθεί ο συντονισμός και η παρακολούθηση των πολιτικών απασχόλησης.

3.   Η Πράσινη Βίβλος της Επιτροπής

| 3.1 | Η Επιτροπή έχει ξεκινήσει μια δημόσια διαβούλευση σχετικά με την αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων και την πρόβλεψη της αλλαγής, με στόχο «την ενημέρωση των θετικών βημάτων που έχουν υλοποιηθεί στον τομέα αυτό». |
| --- | --- |

3.1

Η Επιτροπή έχει ξεκινήσει μια δημόσια διαβούλευση σχετικά με την αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων και την πρόβλεψη της αλλαγής, με στόχο «την ενημέρωση των θετικών βημάτων που έχουν υλοποιηθεί στον τομέα αυτό».

| 3.2 | Στην Πράσινη Βίβλο διατυπώνονται διάφορα ερωτήματα για τα διδάγματα από την κρίση όσον αφορά τις πιθανές οικονομικές και βιομηχανικές προσαρμογές, την ικανότητα προσαρμογής των επιχειρήσεων και των εργαζομένων, τον ρόλο των περιφερειακών και τοπικών διοικήσεων, τον ρόλο της επαγγελματικής κατάρτισης στη διαχείριση των ανθρώπινων πόρων και στο διάλογο μεταξύ των οικονομικών και κοινωνικών φορέων. |
| --- | --- |

3.2

Στην Πράσινη Βίβλο διατυπώνονται διάφορα ερωτήματα για τα διδάγματα από την κρίση όσον αφορά τις πιθανές οικονομικές και βιομηχανικές προσαρμογές, την ικανότητα προσαρμογής των επιχειρήσεων και των εργαζομένων, τον ρόλο των περιφερειακών και τοπικών διοικήσεων, τον ρόλο της επαγγελματικής κατάρτισης στη διαχείριση των ανθρώπινων πόρων και στο διάλογο μεταξύ των οικονομικών και κοινωνικών φορέων.

4.   Γενικές Παρατηρήσεις

| 4.1 | Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, η Πράσινη Βίβλος (ΠΒ) πρέπει να θεωρηθεί συνέχεια της ανακοίνωσης του 2005 για τις αναδιαρθρώσεις και την απασχόληση, η οποία αποσκοπούσε στη διευκρίνιση του ρόλου της ΕΕ στην πρόβλεψη και πλαισίωση των αναδιαρθρώσεων για την ανάπτυξη της απασχόλησης. |
| --- | --- |

4.1

Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, η Πράσινη Βίβλος (ΠΒ) πρέπει να θεωρηθεί συνέχεια της ανακοίνωσης του 2005 για τις αναδιαρθρώσεις και την απασχόληση, η οποία αποσκοπούσε στη διευκρίνιση του ρόλου της ΕΕ στην πρόβλεψη και πλαισίωση των αναδιαρθρώσεων για την ανάπτυξη της απασχόλησης.

| 4.2 | Η ανακοίνωση του 2005 συνέβαλε, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, στην θετική εξέλιξη των διαφόρων δραστηριοτήτων σε επίπεδο ΕΕ για την προώθηση μιας ευρωπαϊκής προσέγγισης για την πρόβλεψη και την αναδιάρθρωση, όπως είναι τα πολυάριθμα υψηλού επιπέδου θεματικά συνέδρια και τα σεμινάρια εμπειρογνωμόνων (Φόρουμ «Αναδιαρθρώσεις»), οι πρωτοβουλίες του ΕΚΤ, οι διάφορες συγκριτικές μελέτες, η ανάπτυξη «εργαλειοθηκών» και οι κατευθυντήριες γραμμές των οποίων απτό παράδειγμα αποτελεί το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής «Αναδιάρθρωση στην Ευρώπη 2011» που συνοδεύει την Πράσινη Βίβλο. |
| --- | --- |

4.2

Η ανακοίνωση του 2005 συνέβαλε, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, στην θετική εξέλιξη των διαφόρων δραστηριοτήτων σε επίπεδο ΕΕ για την προώθηση μιας ευρωπαϊκής προσέγγισης για την πρόβλεψη και την αναδιάρθρωση, όπως είναι τα πολυάριθμα υψηλού επιπέδου θεματικά συνέδρια και τα σεμινάρια εμπειρογνωμόνων (Φόρουμ «Αναδιαρθρώσεις»), οι πρωτοβουλίες του ΕΚΤ, οι διάφορες συγκριτικές μελέτες, η ανάπτυξη «εργαλειοθηκών» και οι κατευθυντήριες γραμμές των οποίων απτό παράδειγμα αποτελεί το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής «Αναδιάρθρωση στην Ευρώπη 2011» που συνοδεύει την Πράσινη Βίβλο.

| 4.3 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει με ανησυχία ότι η προσέγγιση της Πράσινης Βίβλου δεν περιέχει προτάσεις για δράσεις, που να περιλαμβάνονται σε ένα πρόγραμμα με συγκεκριμένες και κοντινές προθεσμίες, σε απάντηση προς τη σοβαρότητα της κρίσης, αλλά ανοίγει μια σειρά θεμάτων χωρίς να προσδιορίζει χρόνο και όρους εφαρμογής. Αντίθετα, αποδεικνύονται πιο αποφασιστικά τα μέτρα που προβλέπονται σε άλλα μέσα, όπως η δέσμη για την απασχόληση, που ξεκίνησε το Μάιο του 2012, και επί της οποίας η ΕΟΚΕ θα έχει την ευκαιρία να αποφανθεί. |
| --- | --- |

4.3

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει με ανησυχία ότι η προσέγγιση της Πράσινης Βίβλου δεν περιέχει προτάσεις για δράσεις, που να περιλαμβάνονται σε ένα πρόγραμμα με συγκεκριμένες και κοντινές προθεσμίες, σε απάντηση προς τη σοβαρότητα της κρίσης, αλλά ανοίγει μια σειρά θεμάτων χωρίς να προσδιορίζει χρόνο και όρους εφαρμογής. Αντίθετα, αποδεικνύονται πιο αποφασιστικά τα μέτρα που προβλέπονται σε άλλα μέσα, όπως η δέσμη για την απασχόληση, που ξεκίνησε το Μάιο του 2012, και επί της οποίας η ΕΟΚΕ θα έχει την ευκαιρία να αποφανθεί.

| 4.4 | Η επιχείρηση αποτελεί, εξ ορισμού, τον κεντρικό φορέα των στρατηγικών προσαρμογής και τοποθέτησης των λειτουργικών μονάδων της στην αγορά, και κατά συνέπεια των διαδικασιών αναδιάρθρωσης που προκύπτουν από τις εν λόγω επιχειρησιακές στρατηγικές, χωρίς ωστόσο να μπορεί να διαχωριστεί από τα ακόλουθα:






  — | το πλαίσιο παγκοσμιοποίησης των οικονομιών, με την εμφάνιση νέων χωρών με όλο και περισσότερο υποσχόμενους και ανταγωνιστικούς τομείς στην ευρωπαϊκή αγορά αλλά και στις διεθνείς αγορές· |
| --- | --- | --- |

4.4

Η επιχείρηση αποτελεί, εξ ορισμού, τον κεντρικό φορέα των στρατηγικών προσαρμογής και τοποθέτησης των λειτουργικών μονάδων της στην αγορά, και κατά συνέπεια των διαδικασιών αναδιάρθρωσης που προκύπτουν από τις εν λόγω επιχειρησιακές στρατηγικές, χωρίς ωστόσο να μπορεί να διαχωριστεί από τα ακόλουθα:

—

το πλαίσιο παγκοσμιοποίησης των οικονομιών, με την εμφάνιση νέων χωρών με όλο και περισσότερο υποσχόμενους και ανταγωνιστικούς τομείς στην ευρωπαϊκή αγορά αλλά και στις διεθνείς αγορές·

| — | τις ιδιαιτερότητες των επιμέρους χωρών εντός και εκτός της Ένωσης· |
| --- | --- |

—

τις ιδιαιτερότητες των επιμέρους χωρών εντός και εκτός της Ένωσης·

| — | το πολυδιάστατο πλαίσιο των ευρωπαϊκών πολιτικών αναφοράς που επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία και τις επιλογές της ίδιας της επιχείρησης, τόσο σχετικά με τους κανόνες που εφαρμόζονται, όσο και σχετικά με τις στρατηγικές και επιχειρησιακές ευκαιρίες· |
| --- | --- |

—

το πολυδιάστατο πλαίσιο των ευρωπαϊκών πολιτικών αναφοράς που επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία και τις επιλογές της ίδιας της επιχείρησης, τόσο σχετικά με τους κανόνες που εφαρμόζονται, όσο και σχετικά με τις στρατηγικές και επιχειρησιακές ευκαιρίες·

| — | το εθνικό / περιφερειακό πλαίσιο που διέπει το τεχνικό και επιχειρησιακό περιβάλλον εντός του οποίου λειτουργούν η επιχείρηση και οι εργαζόμενοι· |
| --- | --- |

—

το εθνικό / περιφερειακό πλαίσιο που διέπει το τεχνικό και επιχειρησιακό περιβάλλον εντός του οποίου λειτουργούν η επιχείρηση και οι εργαζόμενοι·

| — | το εδαφικό πλαίσιο εντός του οποίου υλοποιούνται ουσιαστικά οι δραστηριότητες αναδιάρθρωσης και οι διαδικασίες που επιτρέπουν την πρόβλεψη, με συντονισμό των εξωτερικών φορέων και των επιχειρήσεων και όπου υλοποιούνται, στην πράξη, οι μηχανισμοί καθοδήγησης και υποστήριξης, ιδίως των ΜΜΕ· |
| --- | --- |

—

το εδαφικό πλαίσιο εντός του οποίου υλοποιούνται ουσιαστικά οι δραστηριότητες αναδιάρθρωσης και οι διαδικασίες που επιτρέπουν την πρόβλεψη, με συντονισμό των εξωτερικών φορέων και των επιχειρήσεων και όπου υλοποιούνται, στην πράξη, οι μηχανισμοί καθοδήγησης και υποστήριξης, ιδίως των ΜΜΕ·

| — | το πλαίσιο κοινωνικού διαλόγου και συλλογικών διαπραγματεύσεων και την ανάπτυξη του ρόλου των κοινωνικών εταίρων και εκπροσώπων των επιχειρήσεων, που έχουν καταστεί ιδιαίτερα σημαντικά για την προσαρμογή της παραγωγής, της οργάνωσης και των συνθηκών εργασίας στις ταχέως μεταβαλλόμενες συνθήκες, κατά τη διάρκεια της κρίσης, σύμφωνα με τις καλές κοινωνικές εταιρικές σχέσεις. |
| --- | --- |

—

το πλαίσιο κοινωνικού διαλόγου και συλλογικών διαπραγματεύσεων και την ανάπτυξη του ρόλου των κοινωνικών εταίρων και εκπροσώπων των επιχειρήσεων, που έχουν καταστεί ιδιαίτερα σημαντικά για την προσαρμογή της παραγωγής, της οργάνωσης και των συνθηκών εργασίας στις ταχέως μεταβαλλόμενες συνθήκες, κατά τη διάρκεια της κρίσης, σύμφωνα με τις καλές κοινωνικές εταιρικές σχέσεις.

| 4.5 | Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τα όσα έχει εκφράσει σε προηγούμενη γνωμοδότηση προκειμένου να υλοποιηθεί μια στρατηγική ανάπτυξης (2): οι κοινωνικοί εταίροι και η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών στο σύνολό της θα πρέπει να επιδιώξουν τη δημιουργία μιας κοινωνικά υπεύθυνης περιοχής (ΚΥΠ), στο πλαίσιο της οποίας θα είναι δυνατή η εφαρμογή συντονισμένων στρατηγικών, μεταξύ των οποίων, και οι εξής:






  — | στρατηγική αντοχής και επιβίωσης, που να μπορεί να παρέχει τη δυνατότητα δραστηριοποίησης σε ώριμες αγορές, μέσω καλύτερης εξειδίκευσης στην ίδια αγορά, με μείωση του κόστους ή με σημαντική διαφοροποίηση σε παραπλήσιους τομείς· |
| --- | --- | --- |

4.5

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τα όσα έχει εκφράσει σε προηγούμενη γνωμοδότηση προκειμένου να υλοποιηθεί μια στρατηγική ανάπτυξης (2): οι κοινωνικοί εταίροι και η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών στο σύνολό της θα πρέπει να επιδιώξουν τη δημιουργία μιας κοινωνικά υπεύθυνης περιοχής (ΚΥΠ), στο πλαίσιο της οποίας θα είναι δυνατή η εφαρμογή συντονισμένων στρατηγικών, μεταξύ των οποίων, και οι εξής:

—

στρατηγική αντοχής και επιβίωσης, που να μπορεί να παρέχει τη δυνατότητα δραστηριοποίησης σε ώριμες αγορές, μέσω καλύτερης εξειδίκευσης στην ίδια αγορά, με μείωση του κόστους ή με σημαντική διαφοροποίηση σε παραπλήσιους τομείς·

| — | στρατηγική καινοτομίας ως προς τη διαδικασία, το προϊόν και τις υπηρεσίες, με αλλαγή αγοράς και τεχνολογίας, με νέα υλικά, που να οδηγούν σε νέα προϊόντα· |
| --- | --- |

—

στρατηγική καινοτομίας ως προς τη διαδικασία, το προϊόν και τις υπηρεσίες, με αλλαγή αγοράς και τεχνολογίας, με νέα υλικά, που να οδηγούν σε νέα προϊόντα·

| — | νέες πρωτοβουλίες, μέσω μιας διαδικασίας πρόβλεψης (Foresight), για νέα αναπτυσσόμενα προϊόντα και υπηρεσίες (όπως οι πρωτοπόρες αγορές - Lead Market) τα οποία να ελκύουν νέες επενδύσεις· |
| --- | --- |

—

νέες πρωτοβουλίες, μέσω μιας διαδικασίας πρόβλεψης (Foresight), για νέα αναπτυσσόμενα προϊόντα και υπηρεσίες (όπως οι πρωτοπόρες αγορές - Lead Market) τα οποία να ελκύουν νέες επενδύσεις·

| — | τοπική εμπορική προώθηση, που να αποσκοπεί στην αριστεία, μέσω συμβάσεων με κέντρα έρευνας, για την περαιτέρω διάδοση της τεχνολογίας· |
| --- | --- |

—

τοπική εμπορική προώθηση, που να αποσκοπεί στην αριστεία, μέσω συμβάσεων με κέντρα έρευνας, για την περαιτέρω διάδοση της τεχνολογίας·

| — | χρηματοδοτική στήριξη, μέσω της εταιρείας χρηματοδότησης της ανάπτυξης, και με την αξιοποίηση των εγγυήσεων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων αλλά και των διαρθρωτικών ταμείων· |
| --- | --- |

—

χρηματοδοτική στήριξη, μέσω της εταιρείας χρηματοδότησης της ανάπτυξης, και με την αξιοποίηση των εγγυήσεων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων αλλά και των διαρθρωτικών ταμείων·

| — | παράταση προθεσμίας πληρωμής για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, κυρίως, για να διασφαλίζονται τα επίπεδα απασχόλησης· |
| --- | --- |

—

παράταση προθεσμίας πληρωμής για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, κυρίως, για να διασφαλίζονται τα επίπεδα απασχόλησης·

| — | παγιοποίηση των βραχυπρόθεσμων χρεών, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις να επικεντρωθούν στην παραγωγή, εμπορία και εξυπηρέτηση πελατών μετά την πώληση των προϊόντων τους· |
| --- | --- |

—

παγιοποίηση των βραχυπρόθεσμων χρεών, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις να επικεντρωθούν στην παραγωγή, εμπορία και εξυπηρέτηση πελατών μετά την πώληση των προϊόντων τους·

| — | στήριξη ενός καινοτόμου τριτογενούς τομέα παραγωγής (green economy) και προσωπικές υπηρεσίες (Silver economy- πολιά οικονομία), με την αξιοποίηση των δυνατοτήτων καινοτόμου κατάρτισης που προσφέρει το ΕΚΤ· |
| --- | --- |

—

στήριξη ενός καινοτόμου τριτογενούς τομέα παραγωγής (green economy) και προσωπικές υπηρεσίες (Silver economy- πολιά οικονομία), με την αξιοποίηση των δυνατοτήτων καινοτόμου κατάρτισης που προσφέρει το ΕΚΤ·

| — | ανάπτυξη παροχής υπηρεσιών υψηλού επιπέδου στους πολίτες μέσω της αξιοποίησης και της ενίσχυσης των κοινωνικών και υγειονομικών οργανώσεων (3)· |
| --- | --- |

—

ανάπτυξη παροχής υπηρεσιών υψηλού επιπέδου στους πολίτες μέσω της αξιοποίησης και της ενίσχυσης των κοινωνικών και υγειονομικών οργανώσεων (3)·

| — | εφαρμογή πολιτικών στον τομέα των υποδομών που να συμβάλλουν σε αυξημένες καινοτόμες επιλογές για μια οικονομία με χαμηλές εκπομπές άνθρακα· |
| --- | --- |

—

εφαρμογή πολιτικών στον τομέα των υποδομών που να συμβάλλουν σε αυξημένες καινοτόμες επιλογές για μια οικονομία με χαμηλές εκπομπές άνθρακα·

| — | ενίσχυση των κριτηρίων ενεργειακής και οικολογικής απόδοσης κυρίως στις δημόσιες συμβάσεις· |
| --- | --- |

—

ενίσχυση των κριτηρίων ενεργειακής και οικολογικής απόδοσης κυρίως στις δημόσιες συμβάσεις·

| — | βελτίωση της πρόσβασης στην ενημέρωση· |
| --- | --- |

—

βελτίωση της πρόσβασης στην ενημέρωση·

| — | χάραξη στις περιφέρειες στρατηγικών έξυπνης εξειδίκευσης με τη συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και όλων των οικονομικών και κοινωνικών φορέων. |
| --- | --- |

—

χάραξη στις περιφέρειες στρατηγικών έξυπνης εξειδίκευσης με τη συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και όλων των οικονομικών και κοινωνικών φορέων.

| 4.6 | Οι διαρθρωτικές πολιτικές και οι πολιτικές συνοχής της ΕΕ καθώς και οι πολιτικές καινοτομίας και έρευνας θα πρέπει, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, να προσανατολίζονται στην υποστήριξη δραστικότερων μηχανισμών πρόβλεψης και πλαισίωσης των αναδιαρθρώσεων, προκειμένου να μετατραπούν σε συστήματα επωφελή για τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις. Τα διαρθρωτικά ταμεία, ιδιαίτερα το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση, μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην αύξηση της απασχολησιμότητας των εργαζομένων και στην ελαχιστοποίηση των κοινωνικών επιπτώσεων των απολύσεων λόγω πλεονάζοντος προσωπικού. |
| --- | --- |

4.6

Οι διαρθρωτικές πολιτικές και οι πολιτικές συνοχής της ΕΕ καθώς και οι πολιτικές καινοτομίας και έρευνας θα πρέπει, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, να προσανατολίζονται στην υποστήριξη δραστικότερων μηχανισμών πρόβλεψης και πλαισίωσης των αναδιαρθρώσεων, προκειμένου να μετατραπούν σε συστήματα επωφελή για τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις. Τα διαρθρωτικά ταμεία, ιδιαίτερα το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση, μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην αύξηση της απασχολησιμότητας των εργαζομένων και στην ελαχιστοποίηση των κοινωνικών επιπτώσεων των απολύσεων λόγω πλεονάζοντος προσωπικού.

| 4.7 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη τη μεγαλύτερη συμμετοχή των οικονομικών και κοινωνικών φορέων και των φορέων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στα όργανα εταιρικής σχέσης και παρακολούθησης των διαρθρωτικών ταμείων, και τονίζει ότι προϋπόθεση για να εξασφαλιστεί η επιτυχία της ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής, είναι οι ειδικές δεξιότητες των επί τόπου ευρισκόμενων ενδιαφερομένων φορέων. |
| --- | --- |

4.7

Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη τη μεγαλύτερη συμμετοχή των οικονομικών και κοινωνικών φορέων και των φορέων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στα όργανα εταιρικής σχέσης και παρακολούθησης των διαρθρωτικών ταμείων, και τονίζει ότι προϋπόθεση για να εξασφαλιστεί η επιτυχία της ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής, είναι οι ειδικές δεξιότητες των επί τόπου ευρισκόμενων ενδιαφερομένων φορέων.

| 4.8 | Ειδικότερα η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντική την ολοκλήρωση των πολιτικών αναδιάρθρωσης και των βιομηχανικών πολιτικών μετάβασης σε μια ευρωπαϊκή οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα, που να σέβεται τις επιταγές του κλίματος και του περιβάλλοντος, ικανή να αναπτύξει, με την κατάλληλη χρηματοδότηση, νέες θέσεις εργασίας και νέα «πράσινα» επαγγέλματα, όπως είχε την ευκαιρία να τονίσει η ΕΟΚΕ σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της (4). |
| --- | --- |

4.8

Ειδικότερα η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντική την ολοκλήρωση των πολιτικών αναδιάρθρωσης και των βιομηχανικών πολιτικών μετάβασης σε μια ευρωπαϊκή οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα, που να σέβεται τις επιταγές του κλίματος και του περιβάλλοντος, ικανή να αναπτύξει, με την κατάλληλη χρηματοδότηση, νέες θέσεις εργασίας και νέα «πράσινα» επαγγέλματα, όπως είχε την ευκαιρία να τονίσει η ΕΟΚΕ σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της (4).

| 4.8.1 | Ακόμη και όσον αφορά την ανακήρυξη του 2012 ως Ευρωπαϊκού Έτους Ενεργού Γήρανσης, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι σημαντική η ανάπτυξη του επαγγελματισμού στον τομέα των υπηρεσιών των ΜΚΟ, της κοινωνικής οικονομίας και των επιχειρήσεων, για την υποστήριξη της υγιούς, ενεργού και αξιοπρεπούς γήρανσης, καθώς και για την ανάπτυξη προϊόντων και υπηρεσιών που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες του συγκεκριμένου καταναλωτή (5). |
| --- | --- |

4.8.1

Ακόμη και όσον αφορά την ανακήρυξη του 2012 ως Ευρωπαϊκού Έτους Ενεργού Γήρανσης, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι σημαντική η ανάπτυξη του επαγγελματισμού στον τομέα των υπηρεσιών των ΜΚΟ, της κοινωνικής οικονομίας και των επιχειρήσεων, για την υποστήριξη της υγιούς, ενεργού και αξιοπρεπούς γήρανσης, καθώς και για την ανάπτυξη προϊόντων και υπηρεσιών που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες του συγκεκριμένου καταναλωτή (5).

| 4.9 | Τα προγράμματα της ΕΕ για την εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση καθώς και για τη διά βίου μάθηση θα πρέπει επίσης, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, να αποτελούν τα κατ' εξοχήν εργαλεία για την πρόβλεψη της αλλαγής, παράλληλα με τη συνεχιζόμενη προσπάθεια των επιχειρήσεων και των εργαζομένων: όπως αναφέρει η Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Επιχειρήσεων (Businesseurope) «το 72 % των επιχειρήσεων της ΕΕ έχει επισημάνει την ανάγκη συστηματικής κατάρτισης του προσωπικού τους και το 32 % των εργαζομένων στην ΕΕ συμμετείχε το 2010 σε προγράμματα κατάρτισης, τα οποία χρηματοδοτήθηκαν από τους εργοδότες τους». |
| --- | --- |

4.9

Τα προγράμματα της ΕΕ για την εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση καθώς και για τη διά βίου μάθηση θα πρέπει επίσης, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, να αποτελούν τα κατ' εξοχήν εργαλεία για την πρόβλεψη της αλλαγής, παράλληλα με τη συνεχιζόμενη προσπάθεια των επιχειρήσεων και των εργαζομένων: όπως αναφέρει η Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Επιχειρήσεων (Businesseurope) «το 72 % των επιχειρήσεων της ΕΕ έχει επισημάνει την ανάγκη συστηματικής κατάρτισης του προσωπικού τους και το 32 % των εργαζομένων στην ΕΕ συμμετείχε το 2010 σε προγράμματα κατάρτισης, τα οποία χρηματοδοτήθηκαν από τους εργοδότες τους».

| 4.10 | Οι εθνικές δέσμες μέτρων τόνωσης της οικονομίας, όσον αφορά την κοινωνική απάντηση στην κρίση, και οι προτάσεις που μέχρι σήμερα υιοθετήθηκαν αποδείχτηκαν ανεπαρκείς. Είναι ελλιπής η αντιμετώπιση της αναγκαιότητας δημιουργίας θέσεων εργασίας, ή λήψης των αναγκαίων μέτρων για την τόνωση της ζήτησης (όπως συντονισμένες δέσμες φορολογικών κινήτρων και μισθολογικές πολιτικές). |
| --- | --- |

4.10

Οι εθνικές δέσμες μέτρων τόνωσης της οικονομίας, όσον αφορά την κοινωνική απάντηση στην κρίση, και οι προτάσεις που μέχρι σήμερα υιοθετήθηκαν αποδείχτηκαν ανεπαρκείς. Είναι ελλιπής η αντιμετώπιση της αναγκαιότητας δημιουργίας θέσεων εργασίας, ή λήψης των αναγκαίων μέτρων για την τόνωση της ζήτησης (όπως συντονισμένες δέσμες φορολογικών κινήτρων και μισθολογικές πολιτικές).

| 4.10.1 | Οι κρατικές ενισχύσεις και η χρηματοδότηση στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων για τη στήριξη της απασχόλησης στις επιχειρήσεις που πλήττονται από προβλήματα συναφή με την παγκοσμιοποίηση και την πίστωση, θα πρέπει να διέπονται από όρους που να διασφαλίζουν ότι οι ενισχύσεις αυτές δεν δημιουργούν εμπόδια στον ελεύθερο ανταγωνισμό, ότι υπάρχουν δεσμεύσεις πρωτίστως για τη διατήρηση της απασχολησιμότητας και ότι τηρούνται οι συλλογικές συμβάσεις. Πρέπει να εξεταστεί το μοντέλο «Αυτοαπασχολούμενος χωρίς προσωπικό» που εφαρμόζεται με μεγάλη επιτυχία στην Ολλανδία. Με το σύστημα αυτό οι άνεργοι έχουν την ευκαιρία να διαθέσουν την τεχνογνωσία τους και να δημιουργήσουν τις δικές τους θέσεις εργασίας. |
| --- | --- |

4.10.1

Οι κρατικές ενισχύσεις και η χρηματοδότηση στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων για τη στήριξη της απασχόλησης στις επιχειρήσεις που πλήττονται από προβλήματα συναφή με την παγκοσμιοποίηση και την πίστωση, θα πρέπει να διέπονται από όρους που να διασφαλίζουν ότι οι ενισχύσεις αυτές δεν δημιουργούν εμπόδια στον ελεύθερο ανταγωνισμό, ότι υπάρχουν δεσμεύσεις πρωτίστως για τη διατήρηση της απασχολησιμότητας και ότι τηρούνται οι συλλογικές συμβάσεις. Πρέπει να εξεταστεί το μοντέλο «Αυτοαπασχολούμενος χωρίς προσωπικό» που εφαρμόζεται με μεγάλη επιτυχία στην Ολλανδία. Με το σύστημα αυτό οι άνεργοι έχουν την ευκαιρία να διαθέσουν την τεχνογνωσία τους και να δημιουργήσουν τις δικές τους θέσεις εργασίας.

| 4.11 | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, πρέπει σε ευρωπαϊκό επίπεδο να υπάρχει στενότερος συντονισμός μεταξύ των πολιτικών και των υπηρεσιών της Επιτροπής, προκειμένου να υποστηριχθούν ομοιόμορφα και με συνοχή οι επιλογές των επιχειρήσεων που βρίσκονται σε φάση αναδιάρθρωσης.






  1. | Η ευρωπαϊκή πολιτική απασχόλησης και κατάρτισης, η ευρωπαϊκή πολιτική έρευνας και καινοτομίας, η πολιτική επιχειρήσεων και η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική, η ενεργειακή και περιβαλλοντική πολιτική, η πράσινη οικονομία και οι ΤΠΕ, καθώς και η εμπορική και η εξωτερική πολιτική της ΕΕ θα πρέπει, ειδικότερα, να παρέχουν ένα κοινό όραμα για τη διαχείριση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και των εργαζομένων, προκειμένου να υποστηριχθούν στις επιλογές των στρατηγικών προσαρμογής και επαγγελματισμού. |
| --- | --- | --- |

4.11

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, πρέπει σε ευρωπαϊκό επίπεδο να υπάρχει στενότερος συντονισμός μεταξύ των πολιτικών και των υπηρεσιών της Επιτροπής, προκειμένου να υποστηριχθούν ομοιόμορφα και με συνοχή οι επιλογές των επιχειρήσεων που βρίσκονται σε φάση αναδιάρθρωσης.

1.

Η ευρωπαϊκή πολιτική απασχόλησης και κατάρτισης, η ευρωπαϊκή πολιτική έρευνας και καινοτομίας, η πολιτική επιχειρήσεων και η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική, η ενεργειακή και περιβαλλοντική πολιτική, η πράσινη οικονομία και οι ΤΠΕ, καθώς και η εμπορική και η εξωτερική πολιτική της ΕΕ θα πρέπει, ειδικότερα, να παρέχουν ένα κοινό όραμα για τη διαχείριση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και των εργαζομένων, προκειμένου να υποστηριχθούν στις επιλογές των στρατηγικών προσαρμογής και επαγγελματισμού.

| 2. | Οι Ευρωπαϊκοί οργανισμοί όπως το Cedefop της Θεσσαλονίκης και το Eurofound του Δουβλίνου, τα παρατηρητήρια, όπως το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο των ΜΜΕ και το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο της Αλλαγής (ΕΠΑ), τα ινστιτούτα του Κοινού Κέντρου Ερευνών, όπως το IPTS της Σεβίλλης, οι δραστηριότητες Foresight, στο πλαίσιο της επιστήμης και κοινωνίας του 7ου ΠΠ ΕΤΑ, θα πρέπει να βρουν σημεία επαφής και συνέπειας για την παροχή σαφών και προσβάσιμων πλαισίων αλλαγής στις επιχειρήσεις και στους εργαζόμενους. |
| --- | --- |

2.

Οι Ευρωπαϊκοί οργανισμοί όπως το Cedefop της Θεσσαλονίκης και το Eurofound του Δουβλίνου, τα παρατηρητήρια, όπως το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο των ΜΜΕ και το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο της Αλλαγής (ΕΠΑ), τα ινστιτούτα του Κοινού Κέντρου Ερευνών, όπως το IPTS της Σεβίλλης, οι δραστηριότητες Foresight, στο πλαίσιο της επιστήμης και κοινωνίας του 7ου ΠΠ ΕΤΑ, θα πρέπει να βρουν σημεία επαφής και συνέπειας για την παροχή σαφών και προσβάσιμων πλαισίων αλλαγής στις επιχειρήσεις και στους εργαζόμενους.

| 4.12 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας την ενίσχυση του ρόλου των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε όλα τα επίπεδα: κοινωνικός διάλογος, διαπραγμάτευση και συμμετοχή δεν είναι μόνο θεμελιώδεις αξίες του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, που πάντα υποστηρίζει η ΕΟΚΕ, αλλά και τα εργαλεία που με επιτυχία συμβάλλουν στην κοινωνική συνοχή, στην ποιοτική απασχόληση, στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στην ενίσχυση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών οικονομιών. |
| --- | --- |

4.12

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας την ενίσχυση του ρόλου των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε όλα τα επίπεδα: κοινωνικός διάλογος, διαπραγμάτευση και συμμετοχή δεν είναι μόνο θεμελιώδεις αξίες του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, που πάντα υποστηρίζει η ΕΟΚΕ, αλλά και τα εργαλεία που με επιτυχία συμβάλλουν στην κοινωνική συνοχή, στην ποιοτική απασχόληση, στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στην ενίσχυση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών οικονομιών.

| 4.13 | Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει το ρόλο που διαδραματίζει η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI) ως προνομιούχο βήμα εποικοδομητικού διαλόγου και ανάπτυξης ιδεών και προτάσεων χάρη στην εμπειρία που απέκτησε επιτυχώς από την περίοδο της Συνθήκης ΕΚΑΧ. |
| --- | --- |

4.13

Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει το ρόλο που διαδραματίζει η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI) ως προνομιούχο βήμα εποικοδομητικού διαλόγου και ανάπτυξης ιδεών και προτάσεων χάρη στην εμπειρία που απέκτησε επιτυχώς από την περίοδο της Συνθήκης ΕΚΑΧ.

| 4.14 | Όπως αποδεικνύεται από πολλές μελέτες και αναλύσεις ορθών πρακτικών, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε επίπεδο κρατών μελών, οι σχέσεις εμπιστοσύνης μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και ο αποτελεσματικός κοινωνικός διάλογος αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την πρόβλεψη και τη βέλτιστη διαχείριση της αλλαγής. |
| --- | --- |

4.14

Όπως αποδεικνύεται από πολλές μελέτες και αναλύσεις ορθών πρακτικών, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε επίπεδο κρατών μελών, οι σχέσεις εμπιστοσύνης μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και ο αποτελεσματικός κοινωνικός διάλογος αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την πρόβλεψη και τη βέλτιστη διαχείριση της αλλαγής.

| 4.15 | Η ΕΟΚΕ φρονεί, ιδίως, ότι ο διάλογος, η διαβούλευση και η διαπραγμάτευση αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για μεταρρυθμίσεις και διαδρομές «ευελιξίας με ασφάλεια». Θα πρέπει, αφενός, να δημιουργηθούν συνθήκες πλαίσια που θα επιτρέψουν στις επιχειρήσεις – με την ποικιλομορφία των εθνικών καταστάσεων – να προσαρμοστούν με ταχύτητα και ευελιξία στις καινοτομίες, στις αγορές και στις απαιτήσεις των χρηστών / καταναλωτών και, αφετέρου, να υποστηριχτεί και να διευκολυνθεί η προσαρμοστικότητα και η επαγγελματική εξέλιξη των εργαζομένων. |
| --- | --- |

4.15

Η ΕΟΚΕ φρονεί, ιδίως, ότι ο διάλογος, η διαβούλευση και η διαπραγμάτευση αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για μεταρρυθμίσεις και διαδρομές «ευελιξίας με ασφάλεια». Θα πρέπει, αφενός, να δημιουργηθούν συνθήκες πλαίσια που θα επιτρέψουν στις επιχειρήσεις – με την ποικιλομορφία των εθνικών καταστάσεων – να προσαρμοστούν με ταχύτητα και ευελιξία στις καινοτομίες, στις αγορές και στις απαιτήσεις των χρηστών / καταναλωτών και, αφετέρου, να υποστηριχτεί και να διευκολυνθεί η προσαρμοστικότητα και η επαγγελματική εξέλιξη των εργαζομένων.

| 4.16 | Εξάλλου, όπως ήδη η ΕΟΚΕ έχει υπογραμμίσει, η «ευελιξία με ασφάλεια» μπορεί να λειτουργήσει μόνον εάν οι εργαζόμενοι έχουν καλή επαγγελματική κατάρτιση· πράγματι η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας συνδέεται στενά με νέες δεξιότητες. Εξάλλου, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα μέτρα που αποσκοπούν στη βελτίωση της συνιστώσας «ασφάλεια» (με την ευρύτερη έννοια) – με σταθερές θέσεις εργασίας – συνιστούν, σήμερα, ύψιστη προτεραιότητα. |
| --- | --- |

4.16

Εξάλλου, όπως ήδη η ΕΟΚΕ έχει υπογραμμίσει, η «ευελιξία με ασφάλεια» μπορεί να λειτουργήσει μόνον εάν οι εργαζόμενοι έχουν καλή επαγγελματική κατάρτιση· πράγματι η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας συνδέεται στενά με νέες δεξιότητες. Εξάλλου, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα μέτρα που αποσκοπούν στη βελτίωση της συνιστώσας «ασφάλεια» (με την ευρύτερη έννοια) – με σταθερές θέσεις εργασίας – συνιστούν, σήμερα, ύψιστη προτεραιότητα.

| 4.17 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό οι δημόσιες αρχές, τα ιδρύματα εκπαίδευσης και κατάρτισης και οι επιχειρήσεις να ενώσουν τις δυνάμεις τους για τη βελτίωση της προσφοράς εργασίας και κατάρτισης, αναπτύσσοντας νέα προφίλ και πολυδύναμες επαγγελματικές ικανότητες, και υποστηρίζοντας τη δια βίου μάθηση. |
| --- | --- |

4.17

Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό οι δημόσιες αρχές, τα ιδρύματα εκπαίδευσης και κατάρτισης και οι επιχειρήσεις να ενώσουν τις δυνάμεις τους για τη βελτίωση της προσφοράς εργασίας και κατάρτισης, αναπτύσσοντας νέα προφίλ και πολυδύναμες επαγγελματικές ικανότητες, και υποστηρίζοντας τη δια βίου μάθηση.

| 4.18 | Εν προκειμένω η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη θεμελιώδη σημασία που έχει η εξασφάλιση μηχανισμών πρόσβασης στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, με στόχο την κάλυψη των αναγκών των νέων επαγγελματικών προφίλ και των νέων δεξιοτήτων, ιδίως για τους νέους, σύμφωνα με τις θέσεις που περιγράφονται στην Ατζέντα για νέες δεξιότητες και θέσεις εργασίας επί της οποίας η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφέρει γνώμη (6). |
| --- | --- |

4.18

Εν προκειμένω η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη θεμελιώδη σημασία που έχει η εξασφάλιση μηχανισμών πρόσβασης στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, με στόχο την κάλυψη των αναγκών των νέων επαγγελματικών προφίλ και των νέων δεξιοτήτων, ιδίως για τους νέους, σύμφωνα με τις θέσεις που περιγράφονται στην Ατζέντα για νέες δεξιότητες και θέσεις εργασίας επί της οποίας η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφέρει γνώμη (6).

| 4.19 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη σημασία της ενισχυμένης συνεργασίας μεταξύ των διαφόρων φορέων σε τοπικό επίπεδο, δεδομένου ότι, ειδικά σε αυτό το επίπεδο η ύπαρξη ενός καλού κοινωνικού διαλόγου σε κλίμα εμπιστοσύνης και μια θετική στάση για την αλλαγή είναι σημαντικοί παράγοντες πρόληψης ή ελαχιστοποίησης των αρνητικών κοινωνικών συνεπειών. |
| --- | --- |

4.19

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη σημασία της ενισχυμένης συνεργασίας μεταξύ των διαφόρων φορέων σε τοπικό επίπεδο, δεδομένου ότι, ειδικά σε αυτό το επίπεδο η ύπαρξη ενός καλού κοινωνικού διαλόγου σε κλίμα εμπιστοσύνης και μια θετική στάση για την αλλαγή είναι σημαντικοί παράγοντες πρόληψης ή ελαχιστοποίησης των αρνητικών κοινωνικών συνεπειών.

| 4.20 | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, ιδιαίτερης προσοχής χρήζουν οι ΜΜΕ, οι οποίες θα πρέπει να επωφελούνται από τα κατάλληλα μέτρα, εκ μέρους των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων (όπως ενώσεις εργοδοτών και επαγγελματιών, εμπορικά επιμελητήρια, βιομηχανία και βιοτεχνία και άλλοι φορείς), κυρίως σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, μέσω διαύλων που διευκολύνουν την πρόσβαση σε πιστώσεις και σε διαδικασίες κατάρτισης, καθώς και από κατάλληλες παρεμβάσεις με στόχο τις γραφειοκρατικές και διοικητικές απλουστεύσεις. |
| --- | --- |

4.20

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, ιδιαίτερης προσοχής χρήζουν οι ΜΜΕ, οι οποίες θα πρέπει να επωφελούνται από τα κατάλληλα μέτρα, εκ μέρους των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων (όπως ενώσεις εργοδοτών και επαγγελματιών, εμπορικά επιμελητήρια, βιομηχανία και βιοτεχνία και άλλοι φορείς), κυρίως σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, μέσω διαύλων που διευκολύνουν την πρόσβαση σε πιστώσεις και σε διαδικασίες κατάρτισης, καθώς και από κατάλληλες παρεμβάσεις με στόχο τις γραφειοκρατικές και διοικητικές απλουστεύσεις.

| 4.21 | Περαιτέρω διαβουλεύσεις και ορισμοί μιας πολιτικής πρόβλεψης και αναδιάρθρωσης θα πρέπει να βασίζονται στα αποτελέσματα των περισσότερων από επτά χρόνια μελετών, συζητήσεων και εκθέσεων, που πραγματοποιήθηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.21

Περαιτέρω διαβουλεύσεις και ορισμοί μιας πολιτικής πρόβλεψης και αναδιάρθρωσης θα πρέπει να βασίζονται στα αποτελέσματα των περισσότερων από επτά χρόνια μελετών, συζητήσεων και εκθέσεων, που πραγματοποιήθηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

| 4.22 | Εάν, στο παρελθόν, η προσοχή εστιαζόταν σαφώς στην ανάλυση και στην ανταλλαγή πληροφοριών για τις βέλτιστες πρακτικές (7) και τις καινοτόμες εμπειρίες, στο μέλλον, η ΕΕ πρέπει να επικεντρωθεί περισσότερο σε συγκεκριμένες ενέργειες, δηλαδή στην ανάπτυξη και την μεγέθυνση και να ενθαρρύνει την εφαρμογή κοινών κατευθυντήριων γραμμών, προτύπων και πλαισίων αναφοράς, που έχουν δημιουργηθεί με βάση τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τις κοινές αξίες. |
| --- | --- |

4.22

Εάν, στο παρελθόν, η προσοχή εστιαζόταν σαφώς στην ανάλυση και στην ανταλλαγή πληροφοριών για τις βέλτιστες πρακτικές (7) και τις καινοτόμες εμπειρίες, στο μέλλον, η ΕΕ πρέπει να επικεντρωθεί περισσότερο σε συγκεκριμένες ενέργειες, δηλαδή στην ανάπτυξη και την μεγέθυνση και να ενθαρρύνει την εφαρμογή κοινών κατευθυντήριων γραμμών, προτύπων και πλαισίων αναφοράς, που έχουν δημιουργηθεί με βάση τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τις κοινές αξίες.

| 4.23 | Εν κατακλείδι, η ΕΟΚΕ τονίζει ιδιαιτέρως τη σημασία του ανθρώπινου παράγοντα: τα άτομα - και οι οικογένειες - θύματα της αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας και των επιχειρήσεων, αντιμετωπίζουν συχνά ανθρώπινα δράματα που δεν λαμβάνονται πάντοτε δεόντως υπόψη. Θα πρέπει να προβλέπονται συνοδευτικά μέτρα ψυχολογικής και κοινωνικής στήριξης, πέραν της απαραίτητης ανάκαμψης των επενδύσεων και της επιστροφής στην ανάπτυξη και στη βιώσιμη απασχόληση. |
| --- | --- |

4.23

Εν κατακλείδι, η ΕΟΚΕ τονίζει ιδιαιτέρως τη σημασία του ανθρώπινου παράγοντα: τα άτομα - και οι οικογένειες - θύματα της αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας και των επιχειρήσεων, αντιμετωπίζουν συχνά ανθρώπινα δράματα που δεν λαμβάνονται πάντοτε δεόντως υπόψη. Θα πρέπει να προβλέπονται συνοδευτικά μέτρα ψυχολογικής και κοινωνικής στήριξης, πέραν της απαραίτητης ανάκαμψης των επενδύσεων και της επιστροφής στην ανάπτυξη και στη βιώσιμη απασχόληση.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Βλ. οδηγία για το ευρωπαϊκό συμβούλιο εργαζομένων 2009/38/ΕΚ, ΕΕ 2009 L 122· οδηγία 2002/14/ΕΚ, ΕΕ 2002, L 80· οδηγία 2001/23/ΕΚ, ΕΕ 2001, L 82· οδηγία 98/59/ΕΚ, ΕΕ 1998, L 225· κανονισμός (ΕΚ) 1346/2000 του Συμβουλίου, ΕΕ 2000, L 160.

1

(2)  Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Ο αντίκτυπος της παγκόσμιας κρίσης στους κυριότερους ευρωπαϊκούς τομείς της μεταποίησης και των υπηρεσιών», ΕΕ 2009 C 318.

2

(3)  Βλ. Μια πρωτοβουλία για πρωτοπόρους αγορές στον τομέα της ηλ-υγείας (COM(2007) 860 final).

3

(4)  Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Προώθηση βιώσιμων πράσινων θέσεων εργασίας στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων της ΕΕ για την ενέργεια και την κλιματική αλλαγή», ΕΕ 2011 C 44.

4

(5)  Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το ευρωπαϊκό έτος ενεργού γήρανσης (2012)», ΕΕ 2011 C 51.

5

(6)  Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ατζέντα για νέες δεξιότητες και θέσεις εργασίας: ευρωπαϊκή συμβολή για την πλήρη απασχόληση», ΕΕ 2011 C 318.

6

(7)  Βλ. Βέλτιστες πρακτικές: The Restructuring Toolbox http://www.evta.net/restructuringtoolbox/toolbox/index.html.Projet Going Local to Respond Employment Challenges http://www.evta.net/going_local/catalogue/index.html: Στόχοι: αίσιο πέρας των περιφερειακών δράσεων, δράσεις με στόχο πολιτικές και υπηρεσίες που να προβλέπουν τις κρίσεις των επιχειρήσεων· συγκρότηση κοινότητας παραγόντων και πρακτικών προκειμένου να θεσπιστεί μια μόνιμη συγκριτική αξιολόγηση στα εκπαιδευτικά ιδρύματα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής αυτού του σχεδίου.

7

προβλέπουν τις κρίσεις των επιχειρήσεων

μόνιμη συγκριτική αξιολόγηση

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/60 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/60

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πράσινο βιβλίο σχετικά με τη σκοπιμότητα εισαγωγής Ομολόγων Σταθερότητας»

[COM(2011) 818 τελικό]

2012/C 299/12

Εισηγητής: ο κ. DANTIN

Στις 23 Νοεμβρίου 2011, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

"Πράσινο βιβλίο σχετικά με τη σκοπιμότητα εισαγωγής Ομολόγων Σταθερότητας"

COM(2011) 818 final.

Το ειδικευμένο τμήμα «Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 13 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου 2012), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 135 ψήφους υπέρ, 33 κατά και 25 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1   Για να αντιμετωπιστεί η τρέχουσα κρίση, να αποφευχθεί η παρατεταμένη ύφεση και να δημιουργηθούν οι συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη και την αύξηση της απασχόλησης, χρειάζεται περισσότερη και όχι λιγότερη Ευρώπη. Αυτό προϋποθέτει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει την ισχυρή βούληση να επιβεβαιώσει και να θέσει σε εφαρμογή
  την κοινοτική μέθοδο
  . Από την άποψη αυτή, το Πράσινο Βιβλίο είναι ευπρόσδεκτο.

1.2   Όμως, πέραν τούτου, η Επιτροπή πρέπει να ασκήσει πλήρως το οικείο δικαίωμα πρωτοβουλίας επί του συνόλου των παραμέτρων και να καταθέσει προτάσεις ανάλογες με τη διάσταση που έχει λάβει η κρίση και όχι να επαφίεται στη λήψη διακυβερνητικών διορθωτικών μέτρων.

1.3   Περισσότερη Ευρώπη σημαίνει ότι χρειάζεται μία νέα Ευρώπη που θα συνδυάζει αλληλεγγύη, ευθύνη και αμοιβαία εμπιστοσύνη και η οποία θα προκύψει από τη συμμετρική και ισορροπημένη οικονομική διαχείριση μιας αποτελεσματικής και αναπόφευκτης δημοσιονομικής και φορολογικής εναρμόνισης. Χρειάζεται περισσότερη Ευρώπη για να διασφαλισθεί η δημοσιονομική υπευθυνότητα και ολοκλήρωση, περισσότερη Ευρώπη για την κατανομή των κινδύνων που συνδέονται με το δημόσιο χρέος, για την αποκατάσταση της πιστοληπτικής ικανότητας μακροχρόνια, την διευκόλυνση και ολοκλήρωση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και την κινητοποίηση των επενδύσεων υπέρ της μεγέθυνσης, της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης στην επικράτεια της ΕΕ, προκειμένου να υλοποιηθεί η κοινωνική Ευρώπη και να υπάρξει ευημερία για όλους.

1.4   Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει θερμά την παρουσίαση του Πράσινου Βιβλίου σχετικά με τα Ομόλογα Σταθερότητας. Το περιεχόμενό του αποτελεί λογική απόρροια μιας ολοένα και πιο ολοκληρωμένης Ευρωπαϊκής Ένωσης που διαθέτει ενιαία αγορά και ευρωπαϊκή κεφαλαιαγορά, συνιστά δε το αναγκαίο συμπλήρωμα της υφιστάμενης κοινής νομισματικής πολιτικής στη ζώνη του ευρώ. Από την άλλη πλευρά, τα εν λόγω ευρωομόλογα θα μπορούσαν να κερδίσουν την εμπιστοσύνη δυνητικών επενδυτών, σταθεροποιώντας κατ’ αυτό τον τρόπο τη ζήτηση κρατικών ομολόγων και μειώνοντας τα επιτόκια.

1.5   Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο ηθικός κίνδυνος και η ενδεχόμενη εμφάνισή του, όπως συγκεκριμένα περιγράφεται στο Πράσινο Βιβλίο, δίνουν λαβή για συζήτηση και πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο διεξοδικής εξέτασης, προτού εξαχθούν αμφισβητήσιμα συμπεράσματα. Πράγματι, εάν είναι ορθή η θέση που εκτίθεται στο Πράσινο Βιβλίο, ότι δηλαδή η αποδυνάμωση της πειθαρχίας των αγορών, που οφείλεται στην εφαρμογή ομοιόμορφων επιτοκίων θα οδηγήσει σε ανεύθυνη αύξηση των δημοσίων δαπανών ή σε αύξηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, τότε η εν λόγω εξέλιξη θα έπρεπε να είχε διαπιστωθεί από την εισαγωγή του ευρώ. Δεν συνέβη όμως.

1.6   Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι τα Ομόλογα Σταθερότητας πρέπει να έχουν υψηλή πιστωτική ποιότητα, ώστε να είναι αποδεκτά από τους επενδυτές και τα κράτη μέλη της ευρωζώνης. Ωστόσο, λόγω των διστακτικών και καθυστερημένων πολιτικών παρεμβάσεων, η αβεβαιότητα είναι σήμερα τόσο υψηλή, ώστε ακόμα και τα ευρωομόλογα με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις πιθανότατα δεν θα έχουν αύριο την ίδια υποδοχή, όπως πριν από μερικούς μήνες.

1.6.1   Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την περαιτέρω συμβολή της ΕΚΤ στην έξοδο από την κρίση, για παράδειγμα μέσω της χορήγησης τραπεζικής άδειας στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας ή στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας.

1.7   Όσον αφορά τις διάφορες «επιλογές για την έκδοση Ομολόγων Σταθερότητας», η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προσέγγιση αριθ. 2 που προτείνει «μερική υποκατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις» είναι η πιο εφικτή και γενικότερα η πιο αποδεκτή.

1.8   Η έκδοση αυτών των ομολόγων σταθερότητας πρέπει φυσικά να πραγματοποιηθεί, όπως υπογράμμισε ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, σε ένα "πλαίσιο δημοσιονομικής πειθαρχίας και υγιούς ανταγωνισμού [...] προκειμένου να αποφευχθεί κάθε ηθικός κίνδυνος και να ενθαρρυνθεί η υπευθυνότητα και ο σεβασμός των υποχρεώσεων. Αυτός ο μηχανισμός πρέπει να είναι προοδευτικός και να βασίζεται σε αριθμό κριτηρίων, ενώ η διαδικασία συγκέντρωσης των αποφάσεων σχετικά με τους προϋπολογισμούς πρέπει να συνοδεύεται από μέτρα για τον επιμερισμό των κινδύνων" (1). Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της συμπερίληψης στα "βασικά στοιχεία" αυτής της διαδικασίας ολοκληρωμένων οικονομικών, δημοσιονομικών και πολιτικών πλαισίων. Αυτά δε πρέπει να συνοδεύονται από συνεκτικό πλαίσιο που θα ανταποκρίνεται στη δημοκρατική νομιμοποίηση και την υπευθυνότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, χωρίς να επιδεινώνεται η λιτότητα. Προς τούτο, η ΕΟΚΕ προτείνει ο δυνητικός ηθικός κίνδυνος να αποτελέσει αντικείμενο διεξοδικής ανάλυσης της Επιτροπής προκειμένου να εντοπιστούν κατάλληλες λύσεις στο πλαίσιο του μηχανισμού.

2.   Εισαγωγή

2.1   Στόχος του υπό εξέταση «Πράσινου Βιβλίου» είναι η έναρξη ευρείας δημόσιας διαβούλευσης σχετικά με το θέμα των Ομολόγων Σταθερότητας
   (2) μεταξύ όλων των εμπλεκομένων. Η εν λόγω διαβούλευση θα αποτελέσει τη βάση για την πρόταση πολιτικής από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στον συγκεκριμένο τομέα.

2.2   Πράγματι, η επιδείνωση της κρίσης δημόσιου χρέους της ευρωζώνης προκάλεσε ευρύτατη συζήτηση σχετικά με τη σκοπιμότητα της από κοινού έκδοσης. Συχνά υποστηρίζεται η ιδέα ότι η από κοινού έκδοση θα μπορούσε να είναι ένα αποτελεσματικό μέσο για την αντιμετώπιση της περιορισμένης ρευστότητας σε αρκετά κράτη μέλη της ευρωζώνης. Βάσει των ανωτέρω, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε από την Επιτροπή να διερευνήσει τη σκοπιμότητα της από κοινού έκδοσης στο πλαίσιο της έγκρισης της νομοθετικής δέσμης για την οικονομική διακυβέρνηση της ευρωζώνης, υπογραμμίζοντας ότι η από κοινού έκδοση Ομολόγων Σταθερότητας θα απαιτούσε επίσης περαιτέρω κινήσεις προς μια κοινή οικονομική και δημοσιονομική πολιτική (3).

2.3   Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή σε πολλές από τις γνωμοδοτήσεις της έχει ήδη αναφερθεί στο εν λόγω ζήτημα και έχει λάβει θέση κυρίως μέσω της γνωμοδότησης πρωτοβουλίας που εξέδωσε, με τίτλο: «Ανάπτυξη και δημόσιο χρέος στην ΕΕ: δύο καινοτόμες προτάσεις (4)».

2.4   Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη δημοσίευση του εν λόγω Πράσινου Βιβλίου, τον δημόσιο διάλογο που θα προκαλέσει και τα βήματα που θα οδηγήσουν την Επιτροπή να διατυπώσει εν συνεχεία προτάσεις. Σε αυτό το ζήτημα, η Επιτροπή επιστρατεύει εν τέλει την κοινοτική μέθοδο.

3.   Το περιεχόμενο του «Πράσινου Βιβλίου»

3.1   Μετά την περιγραφή του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται το περιεχόμενο του εν λόγω Πράσινου Βιβλίου, το υπό εξέταση έγγραφο εκθέτει και εξηγεί τις διάφορες πτυχές που θεμελιώνουν και αιτιολογούν τις προτάσεις του.

3.1.1   Το σκεπτικό σύμφωνα με το Πράσινο Βιβλίο

3.1.1.1   Η προοπτική των Ομολόγων Σταθερότητας μπορεί δυνητικά να αμβλύνει την τρέχουσα κρίση δημόσιου χρέους, δεδομένου ότι τα κράτη μέλη με ομόλογα υψηλής απόδοσης θα μπορούσαν να επωφεληθούν από την ισχυρότερη πιστοληπτική ικανότητα των κρατών μελών με ομόλογα χαμηλής απόδοσης. Ωστόσο, προκειμένου το εν λόγω φαινόμενο να διαρκέσει, ο χάρτης πορείας προς τα κοινά ομόλογα θα πρέπει να συνοδευτεί από ταυτόχρονες δεσμεύσεις για ισχυρότερη οικονομική διακυβέρνηση, με την οποία θα διασφαλιστεί η εφαρμογή των αναγκαίων δημοσιονομικών και διαρθρωτικών προσαρμογών για να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών και να αποφευχθεί με τον τρόπο αυτό ο ηθικός κίνδυνος.

3.1.1.2   Τα Ομόλογα Σταθερότητας θα καταστήσουν το χρηματοπιστωτικό σύστημα της ευρωζώνης ανθεκτικότερο σε μελλοντικά δυσμενή πλήγματα ενισχύοντας με τον τρόπο αυτό τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Τα Ομόλογα Σταθερότητας θα εξασφαλίσουν σε όλα τα συμμετέχοντα κράτη μέλη ασφαλέστερη πρόσβαση σε πηγές επαναχρηματοδότησης προλαμβάνοντας την ξαφνική αδυναμία πρόσβασής τους στην αγορά. Παράλληλα, το τραπεζικό σύστημα θα επωφεληθεί από τη διαθεσιμότητα των Ομολόγων Σταθερότητας.

3.1.1.3   Τα Ομόλογα Σταθερότητας θα επιταχύνουν τα αποτελέσματα της νομισματικής πολιτικής της ευρωζώνης. Ταυτόχρονα, θα προωθηθεί η αποτελεσματικότητα στην αγορά κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης αλλά και του χρηματοπιστωτικού συστήματος της ευρύτερης ευρωζώνης. Επιπλέον, τα Ομόλογα Σταθερότητας θα διευκολύνουν τις επενδύσεις χαρτοφυλακίου σε ευρώ και θα συμβάλουν στη δημιουργία ενός πιο ισορροπημένου παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.

3.1.2   Προϋποθέσεις

Αφού επεσήμανε ότι από τα Ομόλογα Σταθερότητας προκύπτουν σημαντικά οφέλη όσον αφορά τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και την οικονομική απόδοση, το «Πράσινο Βιβλίο» απαριθμεί τα δυνητικά μειονεκτήματά τους.

3.1.2.1   Η πρόταση της Επιτροπής αναφέρει τα ακόλουθα είδη ηθικού κινδύνου:

| — | Με ορισμένες μορφές των Ομολόγων Σταθερότητας, η δημοσιονομική πειθαρχία θα περιοριστεί ή θα απολεσθεί πλήρως αφού τα κράτη μέλη της ευρωζώνης θα ομαδοποιήσουν τον πιστωτικό κίνδυνο για το σύνολο ή μέρος του δημόσιου χρέους τους. Ως εκ τούτου, υπάρχει ένας δυνητικός ηθικός κίνδυνος που οφείλεται στο γεγονός ότι ο πιστωτικός κίνδυνος που προκύπτει από τη μεμονωμένη έλλειψη δημοσιονομικής πειθαρχίας θα κατανέμεται από κοινού σε όλους τους συμμετέχοντες, |
| --- | --- |

—

Με ορισμένες μορφές των Ομολόγων Σταθερότητας, η δημοσιονομική πειθαρχία θα περιοριστεί ή θα απολεσθεί πλήρως αφού τα κράτη μέλη της ευρωζώνης θα ομαδοποιήσουν τον πιστωτικό κίνδυνο για το σύνολο ή μέρος του δημόσιου χρέους τους. Ως εκ τούτου, υπάρχει ένας δυνητικός ηθικός κίνδυνος που οφείλεται στο γεγονός ότι ο πιστωτικός κίνδυνος που προκύπτει από τη μεμονωμένη έλλειψη δημοσιονομικής πειθαρχίας θα κατανέμεται από κοινού σε όλους τους συμμετέχοντες,

| — | δεδομένου ότι η έκδοση Ομολόγων Σταθερότητας ενδέχεται να εξασθενήσει την πειθαρχία της αγοράς, θα απαιτηθούν σημαντικές αλλαγές του πλαισίου της οικονομικής διακυβέρνησης της ευρωζώνης, γεγονός που θα επηρεάσει τη δημοσιονομική εθνική κυριαρχία, |
| --- | --- |

—

δεδομένου ότι η έκδοση Ομολόγων Σταθερότητας ενδέχεται να εξασθενήσει την πειθαρχία της αγοράς, θα απαιτηθούν σημαντικές αλλαγές του πλαισίου της οικονομικής διακυβέρνησης της ευρωζώνης, γεγονός που θα επηρεάσει τη δημοσιονομική εθνική κυριαρχία,

| — | τα Ομόλογα Σταθερότητας θα πρέπει να διαθέτουν υψηλή πιστωτική ποιότητα για να γίνουν αποδεκτά από τους επενδυτές, |
| --- | --- |

—

τα Ομόλογα Σταθερότητας θα πρέπει να διαθέτουν υψηλή πιστωτική ποιότητα για να γίνουν αποδεκτά από τους επενδυτές,

| — | η επίτευξη υψηλής πιστωτικής ποιότητας θα είναι επίσης σημαντική για την εξασφάλιση της αποδοχής των Ομολόγων Σταθερότητας από όλα τα κράτη μέλη της ευρωζώνης,
  η πιστωτική αξιολόγηση των Ομολόγων Σταθερότητας θα εξαρτηθεί πρωτίστως από την πιστωτική ποιότητα των συμμετεχόντων κρατών μελών και τη βασική δομή των εγγυήσεων. |
| --- | --- |

—

η επίτευξη υψηλής πιστωτικής ποιότητας θα είναι επίσης σημαντική για την εξασφάλιση της αποδοχής των Ομολόγων Σταθερότητας από όλα τα κράτη μέλη της ευρωζώνης,

η πιστωτική αξιολόγηση των Ομολόγων Σταθερότητας θα εξαρτηθεί πρωτίστως από την πιστωτική ποιότητα των συμμετεχόντων κρατών μελών και τη βασική δομή των εγγυήσεων.

3.1.2.2   Η συνέπεια με τη Συνθήκη της ΕΕ θα αποβεί ζωτικής σημασίας προκειμένου να εξασφαλιστεί η επιτυχής εισαγωγή των Ομολόγων Σταθερότητας. Ορισμένες εναλλακτικές επιλογές ενδέχεται να αντιβαίνουν στις διατάξεις της ΣλΕΕ και ενδέχεται να απαιτηθούν τροποποιήσεις της Συνθήκης, ιδίως του άρθρου 125, το οποίο απαγορεύει στα κράτη μέλη να αναλάβουν τις υποχρεώσεις άλλων κρατών μελών. Στο πλαίσιο αυτό, η έκδοση Ομολόγων Σταθερότητας με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις θα συνιστούσε εκ των προτέρων παραβίαση της απαγόρευσης της διάσωσης. Αντιθέτως, η έκδοση Ομολόγων Σταθερότητας με εις ολόκληρον αλλά όχι από κοινού εγγυήσεις θα ήταν σύμφωνη προς τις ισχύουσες διατάξεις της Συνθήκης.

3.2   Επιλογές όσον αφορά την έκδοση Ομολόγων Σταθερότητας

3.2.1   Επιπλέον των πολυάριθμων εναλλακτικών επιλογών που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο του δημόσιου διαλόγου για την έκδοση Ομολόγων Σταθερότητας, το υπό εξέταση «Πράσινο Βιβλίο» προτείνει τρεις επιλογές βάσει του βαθμού αντικατάστασης της έκδοσης εθνικών ομολόγων (πλήρους ή μερικού) και της φύσης των συνεπαγόμενων βασικών εγγυήσεων (εις ολόκληρον και από κοινού ή εις ολόκληρον). Οι τρεις γενικές προσεγγίσεις είναι οι εξής:

| 3.2.1.1 | Προσέγγιση αριθ. 1: Πλήρης υποκατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις
  Η εν λόγω προσέγγιση προβλέπει ότι η κρατική χρηματοδότηση της ευρωζώνης θα καλυφθεί πλήρως με την έκδοση Ομολόγων Σταθερότητας με διακοπή της έκδοσης εθνικών ομολόγων. Η πιστωτική αξιολόγηση των μεγαλύτερων κρατών μελών της ευρωζώνης είναι πολύ πιθανόν ότι θα κυριαρχήσει στον προσδιορισμό της αξιολόγησης του Ομολόγου Σταθερότητας, γεγονός που υποδεικνύει ότι ένα Ομόλογο Σταθερότητας που θα εκδιδόταν σήμερα είναι δυνατόν να αναμένεται ότι θα έχει υψηλή αξιολόγηση. Η παρούσα προσέγγιση θα είναι η πλέον αποτελεσματική για την αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων της έκδοσης Ομολόγων Σταθερότητας αλλά, ταυτόχρονα, συνδέεται με τη μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης ηθικού κινδύνου. Απαιτεί ένα πολύ αυστηρό πλαίσιο εφαρμογής της δημοσιονομικής πειθαρχίας και της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και μείωσης των μακροοικονομικών ανισορροπιών σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.2.1.1

Προσέγγιση αριθ. 1: Πλήρης υποκατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις

Η εν λόγω προσέγγιση προβλέπει ότι η κρατική χρηματοδότηση της ευρωζώνης θα καλυφθεί πλήρως με την έκδοση Ομολόγων Σταθερότητας με διακοπή της έκδοσης εθνικών ομολόγων. Η πιστωτική αξιολόγηση των μεγαλύτερων κρατών μελών της ευρωζώνης είναι πολύ πιθανόν ότι θα κυριαρχήσει στον προσδιορισμό της αξιολόγησης του Ομολόγου Σταθερότητας, γεγονός που υποδεικνύει ότι ένα Ομόλογο Σταθερότητας που θα εκδιδόταν σήμερα είναι δυνατόν να αναμένεται ότι θα έχει υψηλή αξιολόγηση. Η παρούσα προσέγγιση θα είναι η πλέον αποτελεσματική για την αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων της έκδοσης Ομολόγων Σταθερότητας αλλά, ταυτόχρονα, συνδέεται με τη μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης ηθικού κινδύνου. Απαιτεί ένα πολύ αυστηρό πλαίσιο εφαρμογής της δημοσιονομικής πειθαρχίας και της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και μείωσης των μακροοικονομικών ανισορροπιών σε εθνικό επίπεδο.

| 3.2.1.2 | Προσέγγιση αριθ. 2: Μερική υποκατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις
  Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης, η έκδοση των Ομολόγων Σταθερότητας θα ενισχυθεί με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις, αλλά θα αντικαταστήσει μικρό μόνο μέρος της έκδοσης εθνικών ομολόγων.
  Το τμήμα της έκδοσης που δεν θα αφορά Ομόλογα Σταθερότητας θα εξακολουθήσει να καλύπτεται από τις αντίστοιχες εθνικές εγγυήσεις. Συνεπώς, η αγορά κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης θα αποτελείται από δύο διακριτά μέρη: τα Ομόλογα Σταθερότητας και τα εθνικά κρατικά ομόλογα. Ζήτημα ζωτικής σημασίας στην παρούσα προσέγγιση θα είναι τα συγκεκριμένα κριτήρια καθορισμού της σχετικής αναλογίας των εκδόσεων Ομολόγων Σταθερότητας και των εθνικών εκδόσεων. |
| --- | --- |

3.2.1.2

Προσέγγιση αριθ. 2: Μερική υποκατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις

Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης, η έκδοση των Ομολόγων Σταθερότητας θα ενισχυθεί με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις, αλλά θα αντικαταστήσει μικρό μόνο μέρος της έκδοσης εθνικών ομολόγων.

Το τμήμα της έκδοσης που δεν θα αφορά Ομόλογα Σταθερότητας θα εξακολουθήσει να καλύπτεται από τις αντίστοιχες εθνικές εγγυήσεις. Συνεπώς, η αγορά κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης θα αποτελείται από δύο διακριτά μέρη: τα Ομόλογα Σταθερότητας και τα εθνικά κρατικά ομόλογα. Ζήτημα ζωτικής σημασίας στην παρούσα προσέγγιση θα είναι τα συγκεκριμένα κριτήρια καθορισμού της σχετικής αναλογίας των εκδόσεων Ομολόγων Σταθερότητας και των εθνικών εκδόσεων.

| 3.2.1.3 | Προσέγγιση αριθ. 3: Μερική υποκατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με εγγυήσεις εις ολόκληρον αλλά όχι από κοινού
  Βάσει της παρούσας προσέγγισης, τα Ομόλογα Σταθερότητας θα υποκαταστήσουν πάλι μόνο εν μέρει τα εθνικά ομόλογα και θα ενισχυθούν από κατ’ αναλογία εγγυήσεις των κρατών μελών της ευρωζώνης. Η προσέγγιση αυτή διαφέρει από την προσέγγιση αριθ. 2 επειδή τα κράτη μέλη θα διατηρήσουν την ευθύνη για τα αντίστοιχα μερίδιά τους στις εκδόσεις Ομολόγων Σταθερότητας καθώς και για τα εθνικά τους ομόλογα. |
| --- | --- |

3.2.1.3

Προσέγγιση αριθ. 3: Μερική υποκατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με εγγυήσεις εις ολόκληρον αλλά όχι από κοινού

Βάσει της παρούσας προσέγγισης, τα Ομόλογα Σταθερότητας θα υποκαταστήσουν πάλι μόνο εν μέρει τα εθνικά ομόλογα και θα ενισχυθούν από κατ’ αναλογία εγγυήσεις των κρατών μελών της ευρωζώνης. Η προσέγγιση αυτή διαφέρει από την προσέγγιση αριθ. 2 επειδή τα κράτη μέλη θα διατηρήσουν την ευθύνη για τα αντίστοιχα μερίδιά τους στις εκδόσεις Ομολόγων Σταθερότητας καθώς και για τα εθνικά τους ομόλογα.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

4.1   Το υπό εξέταση κείμενο πρέπει να εκτιμηθεί υπό το φως της κρίσης που επηρεάζει ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κρίση αυτή είναι πολλαπλή —χρηματοπιστωτική, οικονομική, κρίση ισοζυγίου πληρωμών, δημόσιου χρέους, κοινωνική (με σχεδόν 23 εκατομμύρια ανέργους), οικολογική— ενώ απειλεί τα ίδια τα θεμέλια της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Ειδικότερα, η κρίση αποκάλυψε ορισμένα βασικά ελαττώματα ως προς τη σύλληψη της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης. Δεν αρκεί η ύπαρξη μιας κοινής κεντρικής τράπεζας και ενός συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης ούτως ώστε το ενιαίο νόμισμα να αποφύγει τις κρίσεις, είτε αυτές αφορούν τις διαφορές στην ανταγωνιστικότητα, είτε τις μακροοικονομικές ανισορροπίες, ή τα μη ισοσκελισμένα ισοζύγια πληρωμών και τις υψηλές διαφορές των επιτοκίων («spreads») των κρατικών ομολόγων.

4.2   Για να αντιμετωπιστεί αυτή η κρίση, να αποφευχθεί η παρατεταμένη ύφεση και να δημιουργηθούν οι συνθήκες που ευνοούν την ανάκαμψη της ανάπτυξης και της απασχόλησης, χρειάζεται περισσότερη και καλύτερη Ευρώπη και όχι λιγότερη Ευρώπη. Περισσότερη Ευρώπη για να διασφαλιστεί η δημοσιονομική ευθύνη και η ολοκλήρωση, περισσότερη Ευρώπη για να ομαδοποιηθούν οι κίνδυνοι που σχετίζονται με το δημόσιο χρέος, για να αποκατασταθεί η μακροπρόθεσμη φερεγγυότητα, για να διευκολυνθούν και να επιτευχθούν οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και για να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις προς όφελος της ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης σε ολόκληρη την ΕΕ προκειμένου να υλοποιηθεί η κοινωνική Ευρώπη και να υπάρξει ευημερία για όλους. Μια καλύτερη Ευρώπη που θα μπορεί να επιτύχει αυτούς τους στόχους με βιώσιμο τρόπο και θα διαθέτει αποτελεσματικούς μηχανισμούς για την αποφυγή του ηθικού κινδύνου.

4.2.1   Όλα αυτά προϋποθέτουν ισχυρή βούληση εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επιβεβαιώσει και να θέσει σε εφαρμογή την κοινοτική μέθοδο. Από την άποψη αυτή, το Πράσινο Βιβλίο είναι ευπρόσδεκτο. Πέραν τούτου όμως, η Επιτροπή θα πρέπει να ασκήσει πλήρως το δικαίωμα πρωτοβουλίας που διαθέτει επί του συνόλου των παραμέτρων και να διατυπώσει προτάσεις ανάλογες με τη διάσταση που έχει λάβει η κρίση αντί διακυβερνητικών διορθωτικών μέτρων τα οποία, παρά τον αριθμό τους, απεδείχθησαν ως επί το πλείστον ανεπαρκή, μη λειτουργικά και με μακρόχρονη και αβέβαιη εφαρμογή (5).

4.2.2   Για περισσότερη Ευρώπη, μια νέα Ευρώπη προϋποθέτει θεμελιώδη ομαδοποίηση πόρων και καταμερισμό αρμοδιοτήτων. Στην έννοια αυτή, η οποία συνδέει την αλληλεγγύη και την κοινή ευθύνη, πρέπει να υπάρχει ένα ενωτικό χαρακτηριστικό, ένα είδος γέφυρας μεταξύ των δύο όρων της έννοιας: η εμπιστοσύνη. Αυτή θα αποκτήσει ουσία στο πλαίσιο της συμμετρικής και ισορροπημένης οικονομικής διαχείρισης μιας αποτελεσματικής και αναπόδραστης δημοσιονομικής και φορολογικής εναρμόνισης.

4.2.2.1   Ένα τέτοιο εγχείρημα είναι προτιμότερο από μια κατάσταση όπου οι κυβερνήσεις των κρατών μελών αδυνατούν πλέον να αντισταθούν μόνες τους στις πιέσεις των αγορών, των πιστωτών τους και των ιδιωτικών οίκων αξιολόγησης. Είναι αναγκαίο ένα μεγάλο άλμα προόδου όσον αφορά την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, ώστε όχι μόνο να δημιουργηθούν τίτλοι χρέους και ένα πρότυπο ανάπτυξης που θα εμπνέει εμπιστοσύνη στους επενδυτές αλλά —πρωτίστως— προκειμένου να εδραιωθεί η δημοκρατική διακυβέρνηση.

4.2.2.2   Προς τον σκοπό αυτό, η ΕΕ πρέπει να ενισχύσει την οικονομική διακυβέρνηση που ασκεί ούτως ώστε να διασφαλιστεί η δημοσιονομική πειθαρχία σε όλα τα κράτη μέλη, ιδίως στη ζώνη του ευρώ. Οι έξι νομοθετικές προτάσεις μεταρρύθμισης (δέσμη «six-pack»), στις οποίες προστίθενται οι νέες κανονιστικές προτάσεις και το ευρωπαϊκό εξάμηνο, που επιδιώκει τον καλύτερο συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών και την ενίσχυση της εποπτείας της ΕΕ, πρέπει να εφαρμοστούν ορθώς, παρά το ότι δεν επαρκούν για την έξοδο από την κρίση. Όσον αφορά την πρακτική πολιτική, η διαδικασία μόλις ξεκίνησε και πρέπει να βρίσκεται υπό στενή παρακολούθηση. Συμπεράσματα για την επιτυχία αυτών των μεταρρυθμίσεων θα προκύψουν μόνο βάσει απτών αποτελεσμάτων στην εξάλειψη των μακροοικονομικών ανισορροπιών. Επιπλέον, θα πρέπει να δοθεί εξίσου μεγάλη σημασία στις μακροοικονομικές ανισορροπίες που αποτελούν τη βάση των δυσκολιών τις οποίες αντιμετωπίζουν ορισμένα κράτη μέλη.

4.3   Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την δημοσίευση του Πράσινου Βιβλίου σχετικά με τη σκοπιμότητα εισαγωγής Ομολόγων Σταθερότητας. Πράγματι, κατά την άποψή της, η προσθήκη αυστηρών κανόνων όσον αφορά την οικονομική διακυβέρνηση και τις κοινές εγγυήσεις σε όλη την ευρωζώνη με σκοπό τον επιμερισμό των κινδύνων που συνδέονται με το δημόσιο χρέος θα συμβάλει στην υπέρβαση του αδιεξόδου λιτότητας-μεγέθυνσης που θα οδηγήσει αναπόφευκτα την ΕΕ προς μια βαθιά ύφεση.

4.4   Η πρόοδος που θα επιτευχθεί σε αυτόν τον τομέα θα δώσει επίσης τη δυνατότητα στην ΕΚΤ να καταργήσει σταδιακά το πρόγραμμα αγοράς κρατικών ομολόγων στις δευτερογενείς αγορές, που σήμερα είναι αναγκαίο ώστε να μπορούν τα κράτη μέλη να αναχρηματοδοτούν το δημόσιο χρέος τους. Αντί αυτής της πολιτικής, η ΕΚΤ θα μπορούσε να αποφασίσει να στηρίξει τα νέα Ομόλογα Σταθερότητας, παρέχοντας επιπλέον εχέγγυα στους φορείς της αγοράς, σε ένα μεταβατικό στάδιο (6).

4.5   Για τον σκοπό αυτό, θα μπορούσε να χορηγηθεί τραπεζική άδεια στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας ή στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, δίνοντας κατ’ αυτό τον τρόπο τέλος στο προβληματικό αμάλγαμα της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και εξασφαλίζοντας την ανεξαρτησία της.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

5.1   Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει θερμά την παρουσίαση του Πράσινου Βιβλίου της Επιτροπής σχετικά με τα Ομόλογα Σταθερότητας. Αφενός, η εισαγωγή ομολόγων της ΕΕ στη ζώνη του ευρώ (τα λεγόμενα «ευρωομόλογα» (7), τα οποία στο Πράσινο Βιβλίο περιγράφονται με τον όρο «Ομόλογα Σταθερότητας») αποτελεί λογική απόρροια μιας ολοένα πιο ολοκληρωμένης Ευρωπαϊκής Ένωσης που διαθέτει μια ενιαία αγορά και μια ευρωπαϊκή κεφαλαιαγορά, συνιστά δε το αναγκαίο συμπλήρωμα της υφιστάμενης κοινής νομισματικής πολιτικής στη ζώνη του ευρώ. Τα ευρωομόλογα καθιστούν πιο δύσκολη την κερδοσκοπία και ευνοούν τη σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών και την αποτελεσματικότητα της νομισματικής πολιτικής.

5.2   Από την άλλη πλευρά, τα εν λόγω ευρωομόλογα θα μπορούσαν, με την καθιέρωση κοινής ευθύνης, να κερδίσουν την εμπιστοσύνη δυνητικών επενδυτών, άμεσα και βραχυπρόθεσμα, σταθεροποιώντας κατ’ αυτό τον τρόπο τη ζήτηση κρατικών ομολόγων και μειώνοντας τα επιτόκια της αγοράς για τις χώρες που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα χρηματοδότησης. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Επιτροπή δρομολόγησε εν τέλει —αν και καθυστερημένα— συζήτηση σχετικά με τα ευρωομόλογα και παρουσιάζει ορθά τα πλεονεκτήματά τους στο Πράσινο Βιβλίο.

5.3   Προϋποθέσεις όσον αφορά τη δημοσιονομική πειθαρχία

5.3.1   Το Πράσινο Βιβλίο —όπως και η γενική συζήτηση σχετικά με την εξεύρεση λύσεων για τη διευθέτηση της τρέχουσας κρίσης— τονίζει επανειλημμένα την ανάγκη αντιμετώπισης των δυσμενών επιπτώσεων, του ηθικού κινδύνου, και επισημαίνει ότι οι αγορές θα μπορούσαν να επιβάλουν πειθαρχία στη δημοσιονομική πολιτική των κρατών μελών. Αποδοκιμάζει το γεγονός ότι, μετά την καθιέρωση του ευρώ, παρατηρήθηκε ασυνέπεια της «πειθαρχίας της αγοράς όσον αφορά τη δημοσιονομική πολιτική» εκ μέρους των κρατών μελών, και εκφράζει τον φόβο ότι η καθιέρωση μιας από κοινού ευθύνης για τα Ομόλογα Σταθερότητας δεν θα έχει κανένα αποτέλεσμα στην πειθαρχία που ασκούν οι αγορές. Ωστόσο, ακόμα και τα κράτη εκείνα που τήρησαν τους δημοσιονομικούς περιορισμούς του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης είναι τώρα υπερχρεωμένα, λόγω ανισορροπιών που σχετίζονται με το χρέος του ιδιωτικού τομέα, και πρέπει επίσης να επιτηρούνται.

5.3.2   Γενικά, εκφράζεται ο φόβος ότι η από κοινού ευθύνη και, κατ’ επέκταση, η αδυναμία επιβολής «κυρώσεων» υπό μορφή υψηλών επιτοκίων στην αγορά, θα οδηγήσει σε ανεύθυνη δημοσιονομική διαχείριση εκ μέρους των κυβερνήσεων, ήτοι σε σημαντικά δημοσιονομικά ελλείμματα. Εάν δεν υπόκειντο στις πιέσεις από την άνοδο των επιτοκίων της αγοράς, οι κυβερνήσεις θα προχωρούσαν σε αύξηση των δημοσίων δαπανών κατά τρόπο ανεύθυνο. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο ηθικός κίνδυνος και η ενδεχόμενη εμφάνισή του όπως συγκεκριμένα περιγράφεται στο Πράσινο Βιβλίο παρουσιάζονται κατά τρόπο που επιδέχεται συζήτηση και θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο ενδελεχούς εξέτασης προτού εξαχθούν αμφισβητήσιμα συμπεράσματα.

5.3.3   Η ακριβής ανάλυση του προβλήματος του ηθικού κινδύνου θα συμβάλει επίσης στην εξεύρεση κατάλληλων λύσεων για την αντιμετώπισή του. Η αμφισβήτηση της πίστης στην «πειθαρχία της αγοράς» και στην έκταση του προβλήματος του ηθικού κινδύνου δικαιολογείται σε αρκετές περιπτώσεις.

5.3.3.1   Στο Πράσινο Βιβλίο υποστηρίζεται ότι η εξέλιξη των κρατικών προϋπολογισμών επηρεάζει το επίπεδο απόδοσης των κρατικών ομολόγων ενώ διαπιστώνεται ότι: «Ο υψηλός βαθμός σύγκλισης στις αποδόσεις των ομολόγων της ευρωζώνης κατά την πρώτη δεκαετία του ευρώ δεν δικαιολογείτο, αναδρομικά, από τις δημοσιονομικές επιδόσεις των κρατών μελών.» Ως εκ τούτου, παρότι προφανώς δεν υπήρξε σύγκλιση των δημοσιονομικών πολιτικών, παρατηρήθηκε υψηλός βαθμός σύγκλισης στις αποδόσεις των ομολόγων και συνεπώς στα επιτόκια των κρατικών ομολόγων. Τα ελληνικά, ισπανικά, ιταλικά, ιρλανδικά και φινλανδικά κρατικά ομόλογα συγκαταλέγονται σε αυτά που υπέστησαν τη σοβαρότερη μείωση απόδοσης μετά την εισαγωγή του ευρώ. Συγκεκριμένα, ενώ το 1995 η απόδοση των δεκαετών κρατικών ομολόγων της Φινλανδίας κυμαινόταν ακόμα γύρω στο 8,8 %, το 2005 μειώθηκε στο 3,4 %, δηλαδή στο επίπεδο των γερμανικών κρατικών ομολόγων.

5.3.3.2   Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι, με τη δημιουργία της ζώνης του ευρώ, επικράτησε μεταξύ των επενδυτών η άποψη ότι όλα τα κρατικά ομόλογα της ευρωζώνης ήταν συγκριτικά ασφαλή. Έτσι, από τη δημιουργία της ευρωζώνης το 1999 έως την κρίση της «Lehman Brothers» το 2008, επικρατούσε ήδη μία κατάσταση παρόμοια με αυτή που αναμένεται να επικρατήσει μετά την εισαγωγή των ευρωομολόγων. Οι αγορές δεν κατάφεραν να επιβάλουν πειθαρχία στις δημοσιονομικές πολιτικές ούτε κατά τα έτη που ακολούθησαν μετά τη δημιουργία της ευρωζώνης.

5.3.3.3   Εάν είναι ορθή η θέση την οποία υποστηρίζει το Πράσινο Βιβλίο, ότι δηλαδή η εξασθένηση της πειθαρχίας εκ μέρους των αγορών ως προς την εφαρμογή ομοιόμορφων επιτοκίων θα οδηγήσει σε ανεύθυνη αύξηση των δημοσίων δαπανών ή σε αύξηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, μια τέτοια εξέλιξη θα έπρεπε να είχε διαπιστωθεί από την εισαγωγή του ευρώ.

5.3.3.4   Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν συνέβη: όσον αφορά τη Φινλανδία, μετά την εισαγωγή του ευρώ, οι δημόσιες δαπάνες σημείωσαν ελαφρά πτώση σε σχέση με το ακαθόριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕγχΠ), ενώ συνέχισαν να κινούνται σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με τα δημόσια έσοδα. Στην Ισπανία, ο λόγος των δημοσίων δαπανών (χωρίς την καταβολή τόκων) προς το ΑΕγχΠ παρέμεινε σε σταθερά επίπεδα, ενώ το ποσοστό των εσόδων κατέγραψε αύξηση. Στην Ιταλία, το ποσοστό των δημοσίων δαπανών σημείωσε συνολικά πτώση, με μικρή μείωση του ποσού των καταβληθέντων τόκων. Ωστόσο, θα έπρεπε να είχε διαπιστωθεί μείωση του ποσοστού των κρατικών εσόδων. Στην Ελλάδα επίσης οι δημόσιες δαπάνες ως ποσοστό ΑΕγχΠ παρέμειναν γενικώς σταθερές μετά την είσοδο της χώρας στην ευρωζώνη και τη σύγκλιση των επιτοκίων των ομολόγων, ενώ παρατηρήθηκε καθαρή μείωση των δαπανών που προορίζονται για την καταβολή τόκων. Ωστόσο, η μείωση των δημοσίων εσόδων —ως ποσοστό του ΑΕγχΠ— ήταν σαφώς πιο σημαντική στην Ελλάδα απ’ ό,τι στην Ιταλία.

5.3.3.5   Είναι προφανές ότι η έλλειψη «πειθαρχίας της αγοράς» και ο υψηλός βαθμός σύγκλισης των επιτοκίων των ομολόγων δεν δημιούργησαν ηθικό κίνδυνο, λόγω της απόλυτης ασφάλειας την οποία οι επενδυτές υπέθεταν ότι θα υπήρχε. Δεν διαπιστώθηκε καμία αύξηση των δημοσίων δαπανών ως ποσοστό του ΑΕγχΠ, αλλά το αντίθετο. Πάντως, θα μπορούσε να προβληθεί το επιχείρημα ότι τα χαμηλά και συγκλίνοντα επιτόκια συνέβαλαν σε πολλές περιπτώσεις στη μείωση των φορολογικών εσόδων — σε δύο τουλάχιστον από τις προαναφερθείσες περιπτώσεις σημειώθηκε υποχώρηση του ποσοστού των εσόδων.

5.3.4   Βάσει του τελευταίου επιχειρήματος, η καταπολέμηση του ηθικού κινδύνου θα μπορούσε να έχει ακριβώς ως άξονα τα έσοδα. Ο ενισχυμένος συντονισμός των φορολογικών πολιτικών μπορεί να αποτρέψει το φορολογικό ντάμπινγκ. Στο μέλλον μπορούν επίσης να επιβάλλονται κυρώσεις σε ορισμένες περιπτώσεις φορολογικών ελαφρύνσεων, στο πλαίσιο του συντονισμού των οικονομικών πολιτικών και της ενισχυμένης διακυβέρνησης της ΕΕ. Με αυτό τον τρόπο, θα εξασφαλιζόταν συμμετρία όσον αφορά τα μέτρα οικονομικής διακυβέρνησης, την οποία έχει ήδη ζητήσει η ΕΟΚΕ σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της (8).

5.3.5   Εξάλλου, είναι ελάχιστες οι πιθανότητες οι επενδυτές να ενδιαφερθούν πρωτίστως για τη σταθερότητα της δημοσιονομικής πολιτικής των κρατών στα οποία επιθυμούν να δανείσουν κεφάλαια. Το μέγεθος του δημοσιονομικού ελλείμματος και του δημόσιου χρέους δεν είναι στην πραγματικότητα τόσο σημαντικό για το επίπεδο των επιτοκίων της αγοράς όσο υποστηρίζεται στο Πράσινο Βιβλίο. Αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι η Ισπανία, χώρα-πρότυπο στον τομέα της δημοσιονομικής πολιτικής, σήμερα αντιμετωπίζει προβλήματα επαναχρηματοδότησης, ενώ χώρες με εξίσου υψηλό χρέος, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, λαμβάνουν χρηματοδότηση με ιστορικά χαμηλά επιτόκια.

5.3.6   Ως εκ τούτου, όσον αφορά τα επόμενα βήματα μετά το Πράσινο Βιβλίο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή πρέπει επειγόντως να επανεξετάσει τις θέσεις της όσον αφορά τον ηθικό κίνδυνο και την πειθαρχία των αγορών. Οι εν λόγω θέσεις μπορούν εύκολα να οδηγήσουν σε εσφαλμένα συμπεράσματα με καταστροφικές οικονομικές συνέπειες: εάν η αντιμετώπιση του υποτιθέμενου προβλήματος του ηθικού κινδύνου οδηγήσει, παραδείγματος χάριν, στη θέσπιση αυστηρότερων κανόνων για το χρέος στο πλαίσιο του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης ή αυτόματων «φρένων» για τον έλεγχο του χρέους, πρέπει να αναμένεται μια αντιπαραγωγική (και αναποτελεσματική σύμφωνα με την Επιτροπή) άσκηση πίεσης στις δημόσιες δαπάνες. Για να αποδειχθεί ότι μια δραστική μείωση των κρατικών δαπανών —αντίθετη προς τις υποθέσεις και τη βούληση της Επιτροπής— θα επηρεάσει αρνητικά την εμπιστοσύνη των δυνητικών αγοραστών ομολόγων, αρκεί να εξεταστεί η κατάσταση που επικρατεί στις χώρες που πλήττονται από την κρίση, όπου η πολιτική λιτότητας έχει συμβάλει στην επιδείνωση της αβεβαιότητας καθώς και στην αύξηση των επιτοκίων.

5.3.7   Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η θέση σύμφωνα με την οποία οι «αγορές» πρέπει απαραιτήτως να επιβάλλουν πειθαρχία σε δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις, θα πρέπει επίσης να τεθεί σε σοβαρή αμφισβήτηση. Στην περίπτωση αυτή, οι «αγορές» είναι στην ουσία «κάτοχοι κεφαλαίων» που εμφανίζονται ως πιστωτές των κυβερνήσεων. Δεν είναι σαφές για ποιο λόγο πρέπει να επικροτηθεί το γεγονός ότι ένας σχετικά μικρός αριθμός κατόχων κεφαλαίων μπορεί να έχει περισσότερη επιρροή στον κρατικό προϋπολογισμό απ’ ό,τι το κοινοβούλιο, το οποίο εκλέγεται από τον λαό.

5.4   Προϋποθέσεις αποδοχής από την αγορά ως ιδιαίτερα ασφαλών στοιχείων ενεργητικού

5.4.1   Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι τα Ομόλογα Σταθερότητας πρέπει να έχουν υψηλή πιστωτική ποιότητα ούτως ώστε να είναι αποδεκτά από τους επενδυτές και τα κράτη μέλη της ευρωζώνης που ωφελούνται ήδη από υψηλότερη πιστωτική αξιολόγηση. Θα απαιτηθεί επίσης υψηλή πιστωτική ποιότητα για να καθιερωθούν τα Ομόλογα Σταθερότητας ως διεθνή σημεία αναφοράς ενισχύοντας την ανάπτυξη και αποτελεσματική λειτουργία των συναφών αγορών προθεσμιακών τίτλων και δικαιωμάτων προαίρεσης, που είναι απαραίτητα για την τροφοδότηση των αγορών ομολόγων με ρευστότητα.

5.4.2   Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι τα ευρωομόλογα με από κοινού ευθύνη θα είναι ιδιαιτέρως ελκυστικά για τους δυνητικούς πιστωτές που αναζητούν ασφαλείς επενδύσεις. Ο όγκος και η ρευστότητα μιας αγοράς από κοινού ομολόγων είναι πιθανόν να προσελκύσουν και νέους επενδυτές, εκτός Ευρώπης. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι οι παγκόσμιες μακροοικονομικές ανισορροπίες απαιτούν να γίνει ό,τι είναι δυνατόν προκειμένου να διοχετευτεί ο σημαντικός όγκος ρευστότητας από τις αναδυόμενες χώρες σε σταθερές χρηματοοικονομικές επενδύσεις, όπως τα ευρωομόλογα. Τα τελευταία θα αποτελέσουν κύριο στοιχείο σταθεροποίησης των χρηματοπιστωτικών αγορών, ακόμα και πέραν των συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

5.4.3   Στο μεσοδιάστημα, ωστόσο, η ανασφάλεια στις ευρωπαϊκές αγορές ομολόγων έχει αυξηθεί κατακόρυφα εξαιτίας της διστακτικής παρέμβασης των κυβερνήσεων των κρατών μελών, των κακών πολιτικών αποφάσεων και της έλλειψης βούλησης για την αντιμετώπιση της κρίσης συνολικά. Κατ’ επέκταση, η αβεβαιότητα είναι τόσο υψηλή που ακόμα και τα ευρωομόλογα με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις (επιλογή 1, βλ. ανωτέρω, παράγραφος 3.2.1.1) πιθανώς να μην έχουν πλέον τόσο μεγάλη ζήτηση όσο πριν από μερικούς μήνες. Η δυνατότητα των Ομολόγων Σταθερότητας να συμβάλουν στην άμβλυνση της κρίσης επηρεάζεται επίσης, και είναι πιθανό να μην επιτύχουν τον αρχικό τους στόχο, δηλαδή τη σταθεροποίηση.

5.4.4   Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την περαιτέρω συμβολή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στην αντιμετώπιση της κρίσης —παραδείγματος χάριν, μέσω της χορήγησης τραπεζικής άδειας στο ΕΤΧΣ ή στο ΕΝΣ, με έναρξη ισχύος από την 1η Ιουλίου 2012. Σε αντίθεση με την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, την Τράπεζα της Ιαπωνίας και την Τράπεζα της Αγγλίας, η ΕΚΤ δεν λειτουργεί ως πιστωτής έκτακτης ανάγκης για τα κράτη μέλη. Αυτό εξηγεί τη διαφορά επιτοκίων μεταξύ της ευρωζώνης και των οικονομιών με πολύ μεγαλύτερο χρέος και συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό στην εντύπωση ότι η κρίση δεν θα τελειώσει ποτέ.

5.4.5   Ωστόσο, δεν θα ήταν ρεαλιστικό να θεωρηθεί ότι η αποδοχή από την αγορά και κατ’ επέκταση τα χαμηλά επιτόκια για τα ευρωομόλογα απαιτούν μια όσο το δυνατό πιο αυστηρή πολιτική λιτότητας και δημοσιονομικής εξυγίανσης. Σε αρκετές γνωμοδοτήσεις της, η ΕΟΚΕ καταγγέλλει ρητά τις αρνητικές συνέπειες μιας τέτοιας πολιτικής στο πλαίσιο της τρέχουσας οικονομικής συγκυρίας και υπογραμμίζει ότι η εξυγίανση των κρατικών προϋπολογισμών επιτυγχάνεται πρωτίστως μέσω της οικονομικής ανάπτυξης (9).

5.5   Επιλογές όσον αφορά την έκδοση Ομολόγων Σταθερότητας

5.5.1   Προσέγγιση αριθ. 1: Πλήρης υποκατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι πρόκειται για την πιο συνετή προσέγγιση μακροπρόθεσμα και την πλέον συμβατή με τον στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης να δημιουργήσει μια οικονομική και κοινωνική ένωση. Ταυτόχρονα, μπορεί να αποδειχθεί ως η πιο αποτελεσματική βραχυπρόθεσμα για την αντιμετώπιση των προβλημάτων χρηματοδότησης και για την έξοδο από την κρίση. Ωστόσο, η εν λόγω προσέγγιση είναι αυτή που απαιτεί τη βαθύτερη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Επομένως, η εφαρμογή της θέτει τον μεγαλύτερο αριθμό προβλημάτων πολιτικής φύσεως· ως εκ τούτου, η πλήρης αντικατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις είναι μάλλον η λιγότερο πιθανή λύση για το προσεχές μέλλον.

5.5.2   Προσέγγιση αριθ. 2: Μερική υποκατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις

5.5.2.1   Η εν λόγω προσέγγιση είναι η πιο εφικτή και η πιο αποδεκτή καθώς αντιστοιχεί σε μεγάλο βαθμό στην προαναφερθείσα, παρέχει όμως στα κράτη μέλη τη δυνατότητα διατήρησης ενός ορισμένου βαθμού αυτονομίας δράσης απέναντι στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Ως εκ τούτου, καθένα από τα κράτη μέλη θα υπόκειται σε διαφορετικές συνθήκες αγοράς και χρηματοδότησης, οι οποίες θα αντικατοπτρίζουν τις διαφορές μεταξύ των επιμέρους πιστωτικών τους αξιολογήσεων. Σε κάθε περίπτωση, η εν λόγω προσέγγιση μπορεί να είναι εξαιρετικά αποτελεσματική, διότι θα λαμβάνονται υπόψη τα αποτελέσματά της τόσο σε μεσοπρόθεσμη όσο και σε βραχυπρόθεσμη βάση. Επιπλέον, καταρρίπτει σε μεγάλο βαθμό τα επιχειρήματα που βασίζονται στον επικαλούμενο ηθικό κίνδυνο. Για τον λόγο αυτό, πρόκειται για μία εκ των δύο επιλογών που η ΕΟΚΕ επικροτεί επισήμως.

5.5.2.2   Ωστόσο, έως ότου επιτραπεί η έκδοση Ομολόγων Σταθερότητας, είναι εξίσου απαραίτητο να καθοριστούν οι ρυθμίσεις καθώς και το ανώτατο όριο του χρέους με σκοπό την πραγματική επίλυση του ακανθώδους προβλήματος των κρατών που αντιμετωπίζουν δυσχέρειες χρηματοδότησης. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα ήταν σκόπιμο να μην μετατραπούν αμέσως (όπως αναφέρεται στο υπό εξέταση Πράσινο Βιβλίο, σελίδα 17) όλα τα υφιστάμενα εθνικά ομόλογα σε «Ομόλογα Σταθερότητας», καθώς το όριο για την έκδοση των τελευταίων («μπλε ομόλογα») θα καλυπτόταν σύντομα, γεγονός που θα καθιστούσε αναγκαία την άμεση εκ νέου έκδοση εθνικών ομολόγων («κόκκινα ομόλογα») για λόγους επαναχρηματοδότησης (10).

5.5.3   Προσέγγιση αριθ. 3: Μερική υποκατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με εις ολόκληρον αλλά όχι από κοινού εγγυήσεις

5.5.3.1   Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση έχει το πιο περιορισμένο πεδίο εφαρμογής μεταξύ των τριών προσεγγίσεων καθώς καλύπτει μόνο εν μέρει την ανάγκη χρηματοδότησης των κρατών μελών (όπως η προσέγγιση αριθ. 2), ενώ προβλέπει εις ολόκληρον αλλά όχι από κοινού εγγυήσεις. Συνεπώς, η εν λόγω προσέγγιση προβλέπεται να έχει περιορισμένα μόνο αποτελέσματα όσον αφορά τη σταθερότητα και την ολοκλήρωση. Θα μπορούσε να τεθεί σε εφαρμογή σχετικά σύντομα καθώς φαίνεται να είναι απολύτως σύμφωνη με την ισχύουσα Συνθήκη της ΕΕ.

5.5.3.2   Για να τύχουν τα εν λόγω χρηματοδοτικά μέσα επαρκούς πιστωτικής αξιολόγησης, τα κράτη μέλη θα υποχρεούνταν να παρουσιάσουν επιπρόσθετες εγγυήσεις. Τα Ομόλογα Σταθερότητας, σύμφωνα με την προσέγγιση αριθ. 3, παρουσιάζουν σημαντικές ομοιότητες με τα ομόλογα που εκδίδει το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ), αν θα χρειαζόταν να έχουν ελαφρώς μεγαλύτερο αντίκτυπο και δυνητικές συνέπειες στην αποτελεσματικότητα των αγορών και στην ολοκλήρωση. Ωστόσο, δεδομένου ότι η εν συγκεκριμένη προσέγγιση δεν προβλέπεται να έχει σημαντικά αποτελέσματα, ταυτίζεται λιγότερο με την άποψη της ΕΟΚΕ.

5.6   Το δημοσιονομικό πλαίσιο των Ομολόγων Σταθερότητας

5.6.1   Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την πεποίθησή της ότι η ενίσχυση του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης στο πλαίσιο της δέσμης «six packs», το ψήφισμα του Συμβουλίου όσον αφορά το Σύμφωνο για το Ευρώ+ και η γενικευμένη εισαγωγή «χρυσών κανόνων», αποτελούν μάλλον ανεπαρκή μέτρα για την έξοδο από την κρίση, και ότι οι κοινωνικές επιπτώσεις αυτών κινδυνεύουν να προκαλέσουν τη διάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (11).

5.6.2   Τα επιπρόσθετα μέτρα που ελήφθησαν από την Επιτροπή και το Συμβούλιο, παράλληλα με τις προτάσεις του υπό εξέταση Πράσινου Βιβλίου, δεν πρέπει να στηρίζουν τη μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και του χρέους των κρατών αποκλειστικά στην περικοπή των δαπανών στους κρατικούς προϋπολογισμούς (λιτότητα). Οι εν λόγω περικοπές έχουν γενικώς αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη, την απασχόληση και το κράτος πρόνοιας, περιορίζουν άνευ λόγου τις δυνατότητες εφαρμογής μιας κατάλληλης αντισυγκυριακής δημοσιονομικής πολιτικής και, επιπλέον, δεν επιφέρουν τα αναμενόμενα από την Επιτροπή θετικά αποτελέσματα.

5.6.3   Ωστόσο, η λήψη μέτρων από τα κράτη μέλη της νομισματικής ένωσης είναι απαραίτητη για την επίτευξη της σύγκλισης των εθνικών οικονομιών, τη μείωση των ανισορροπιών και την ολοκλήρωση της ενιαίας νομισματικής πολιτικής. Επιπλέον, κρίνεται απαραίτητος ο συντονισμός μιας οικονομικής πολιτικής που επιδιώκει τους κατάλληλους στόχους. Στο πλαίσιο αυτό, το σκεπτικό που αναφέρεται επανειλημμένως στο εν λόγω Πράσινο Βιβλίο για «ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας» υπό μορφή μείωσης του κόστους και άσκησης πίεσης με σκοπό τη μείωση των μισθών, αντιμετωπίζει το ζήτημα μονόπλευρα και δεν λαμβάνει υπόψη τον ρόλο της ζήτησης σε μακροοικονομικό επίπεδο.

5.6.4   Παραδείγματος χάριν, η συμπίεση των εισοδημάτων σε χώρες που εμφανίζουν έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών μπορεί να οδηγήσει σε συρρίκνωση της ζήτησης και σε πτώση των εισαγωγών. Κατ’ αυτό τον τρόπο, θα υπήρχε εξισορρόπηση των ισοζυγίων τρεχουσών συναλλαγών στη ζώνη του ευρώ, αλλά με τίμημα τη μείωση της παραγωγής και των οικονομικών επιδόσεων γενικότερα, που θα συρρικνώνονταν στο ελάχιστο. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την πεποίθησή της ότι για την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής ΕΕ 2020 απαιτείται μια ισορροπημένη οικονομική πολιτική.

5.6.5   Για τον λόγο αυτό, ο συντονισμός της οικονομικής πολιτικής θα πρέπει να έχει ως γνώμονα την ενίσχυση των παραγόντων που ενισχύουν την ανάπτυξη και το εθνικό εισόδημα. Τα κράτη μέλη που τα τελευταία χρόνια έχουν σχετικά χαμηλό επίπεδο δημοσίων επενδύσεων και περιορισμένη εσωτερική ζήτηση, πρέπει να λάβουν διορθωτικά μέτρα για τη στήριξη της ζήτησης, ενώ τα κράτη μέλη με σχετικά υψηλά ελλείμματα στα ισοζύγια τρεχουσών συναλλαγών και στον προϋπολογισμό τους πρέπει να εστιάσουν στην καλύτερη εξισορρόπηση των εσόδων και των δαπανών τους. Η εφαρμογή των Ομολόγων Σταθερότητας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά το πρότυπο της προσέγγισης αριθ. 2 μπορεί, σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, να συμβάλει σταθερά στον επιτακτικό και αναγκαίο περιορισμό των εσωτερικών μακροοικονομικών ανισορροπιών στην ΕΕ.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  "Προς μια πραγματική Οικονομική και Νομισματική Ένωση, Έκθεση του κ. Herman Van Rompuy, Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 26ης Ιουνίου 2012, μέρος II, σημείο 2, 3η παράγραφος (EUCO 120/12).

1

η

http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/fr/ec/131278.pdf

(2)  Στον δημόσιο διάλογο και στη βιβλιογραφία χρησιμοποιείται συνήθως ο όρος «ευρωομόλογα». Η Επιτροπή θεωρεί ότι το κύριο χαρακτηριστικό του εν λόγω μέσου θα είναι η ενισχυμένη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στη ζώνη του ευρώ. Συνεπώς, ευθυγραμμιζόμενο με την ομιλία του Προέδρου της Επιτροπής σχετικά με την πορεία της Ένωσης που εκφωνήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2011, το παρόν «Πράσινο Βιβλίο» αναφέρεται σε «Ομόλογα Σταθερότητας».

2

(3)  Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 6ης Ιουλίου 2011 σχετικά με τη χρηματοπιστωτική, οικονομική και κοινωνική κρίση (2010/2242(INT)).

3

(4)  Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ «Ανάπτυξη και δημόσιο χρέος στην ΕΕ: δύο καινοτόμες προτάσεις», ΕΕ C 143 της 22.05.2012, σελ. 10, καθώς και τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Στρατηγικές για μια έξυπνη εξυγίανση της δημοσιονομικής πολιτικής: ο εντοπισμός μοχλών ανάπτυξης στην Ευρώπη ως πρόκληση. Πώς μπορούμε να αξιοποιήσουμε πλήρως το εργατικό δυναμικό των οικονομιών μας, με δεδομένη την επιτακτική ανάγκη φορολογικής προσαρμογής», ΕΕ C 248 της 25.8.2011, σ. 8.

4

(5)  Βλ. την αιτιολόγηση του οργανισμού αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας Standard & Poor’s της 13ης Ιανουαρίου 2012 σχετικά με την υποβάθμιση των ομολόγων δημοσίου 16 κρατών μελών της ευρωζώνης: «οι πρωτοβουλίες πολιτικής που έχουν ληφθεί από τους ευρωπαϊκούς φορείς χάραξης πολιτικής τις τελευταίες εβδομάδες ίσως είναι ανεπαρκείς για να αντιμετωπιστούν πλήρως οι συνεχείς συστημικές πιέσεις στην ευρωζώνη», βλ. σύνδεσμο (στην αγγλική γλώσσα):

5

http://www.standardandpoors.com/prot/ratings/articles/en/eu/?articleType=HTML&assetID=1245327399569. Στην ανακοίνωση σημειώνεται επιπλέον:«Πιστεύουμε ότι μια διαδικασία μεταρρύθμισης που στηρίζεται σε έναν πυλώνα δημοσιονομικής λιτότητας και μόνο κινδυνεύει να οδηγηθεί σε αυτοκαταστροφή, καθώς η εγχώρια ζήτηση συσχετίζεται με την εντεινόμενη ανησυχία των καταναλωτών όσον αφορά την εργασιακή ασφάλεια, τα διαθέσιμα εισοδήματα και τα μειούμενα εθνικά φορολογικά έσοδα».

(6)  Επειδή τα περιθώρια ελιγμού της ΕΚΤ είναι σχεδόν απεριόριστα, θα μπορούσαν να εκτείνονται από μια απλή δήλωση για τον μελλοντικό προσανατολισμό της νομισματικής της πολιτικής έως και μαζικές παρεμβάσεις εξαγοράς του δημόσιου χρέους που υφίσταται κερδοσκοπικές επιθέσεις.

6

(7)  Στο παρόν έγγραφο, ο όρος «ευρωομόλογα» χρησιμοποιείται όταν γίνεται αναφορά στον στόχο μιας πολιτικής ένωσης που λειτουργεί συμπληρωματικά προς την οικονομική και νομισματική ένωση. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις χρησιμοποιείται ο όρος που δημιούργησε η Επιτροπή («Ομόλογα Σταθερότητας»). Δεν υπάρχει καμία ουσιαστική διαφορά μεταξύ των δύο εννοιών.

7

(8)  Βλ. την απαρίθμηση στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ «Ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης: παρουσίαση της ολοκληρωμένης απάντησης της ΕΕ στην κρίση», ΕΕ C 132 της 03.05.2011, σ. 26, και τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Κοινωνικές συνέπειες της νέας νομοθεσίας για την οικονομική διακυβέρνηση». ΕΕ C 143 της 22.05.2012, σελ. 23.

8

(9)  Βλ. υποσημείωση αριθ. 6 ανωτέρω.

9

(10)  Delpla, J. και von Weizsäcker, J. (2010), The Blue Bond Proposal («Πρόταση για την έκδοση μπλε ομολόγων»), Ινστιτούτο Breugel (Policy Briefs 420), Βρυξέλλες, 2010. Οι συντάκτες προτείνουν ένα όριο για την έκδοση μπλε ομολόγων που ανέρχεται στο 60 % του ΑΕγχΠ, πράγμα που αντιστοιχεί στο κριτήριο που προβλεπόταν αρχικά στη Συνθήκη του Μάαστριχτ για το ανώτατο επίπεδο συνολικού δημόσιου χρέους. Από έναν αυξανόμενο αριθμό μελετών και προτάσεων περισσότερο ή λιγότερο διεξοδικών, αξίζει να ξεχωρίσουμε τις προτάσεις του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων της γερμανικής κυβέρνησης σχετικά με ένα Ευρωπαϊκό Σύμφωνο Απόσβεσης Χρέους

10

(http://www.sachverstaendigenratwirtschaft.de/fileadmin/dateiablage/Pressemitteilungen/A_european_redemption_pact.pdf) ή ακόμη τους Varoufakis, Y. και Holland, S. (2011), A modest proposal for overcoming the euro crisis (Μια απλή πρόταση για να ξεπεράσουμε την κρίση του ευρώ), Levy Economics Institute of Bard College Policy Note 3/2011, http://www.levyinstitute.org/pubs/pn_11_03.pdf.

A modest proposal for overcoming the euro crisis

(11)  Βλ. σχετικά την παράγραφο 5.3 ανωτέρω.

11

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Οι ακόλουθες τροπολογίες, οι οποίες συγκέντρωσαν τουλάχιστον το ένα τέταρτο των εκπεφρασμένων ψήφων, απορρίφθηκαν στην πορεία της συζήτησης.

Τροπολογία 3 - Σημείο 3.2.1.2

Να προστεθεί:

| “3.2.1.2. | Προσέγγιση αριθ. 2: Μερική υποκατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις

  Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης, η έκδοση των Ομολόγων Σταθερότητας θα ενισχυθεί με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις, αλλά θα αντικαταστήσει μικρό μόνο μέρος της έκδοσης εθνικών ομολόγων.


  Το τμήμα της έκδοσης που δεν θα αφορά Ομόλογα Σταθερότητας θα εξακολουθήσει να καλύπτεται από τις αντίστοιχες εθνικές εγγυήσεις. Συνεπώς, η αγορά κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης θα αποτελείται από δύο διακριτά μέρη: τα Ομόλογα Σταθερότητας και τα εθνικά κρατικά ομόλογα. Ζήτημα ζωτικής σημασίας στην παρούσα προσέγγιση θα είναι τα συγκεκριμένα κριτήρια καθορισμού της σχετικής αναλογίας των εκδόσεων Ομολόγων Σταθερότητας και των εθνικών εκδόσεων .” |
| --- | --- |

“3.2.1.2.

Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης, η έκδοση των Ομολόγων Σταθερότητας θα ενισχυθεί με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις, αλλά θα αντικαταστήσει μικρό μόνο μέρος της έκδοσης εθνικών ομολόγων.

Το τμήμα της έκδοσης που δεν θα αφορά Ομόλογα Σταθερότητας θα εξακολουθήσει να καλύπτεται από τις αντίστοιχες εθνικές εγγυήσεις. Συνεπώς, η αγορά κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης θα αποτελείται από δύο διακριτά μέρη: τα Ομόλογα Σταθερότητας και τα εθνικά κρατικά ομόλογα. Ζήτημα ζωτικής σημασίας στην παρούσα προσέγγιση θα είναι τα συγκεκριμένα κριτήρια καθορισμού της σχετικής αναλογίας των εκδόσεων Ομολόγων Σταθερότητας και των εθνικών εκδόσεων .”

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Θα δοθεί προφορικά.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

| Ψήφοι κατά | : | 117 |
| --- | --- | --- |
| Ψήφοι υπέρ | : | 46 |
| Αποχές | : | 18 |

Ψήφοι κατά

:

117

Ψήφοι υπέρ

:

46

Αποχές

:

18

Τροπολογία 4 - Σημείο 3.2.1.13

Τροπολογία 4 - Σημείο 3.2.1.13

Να προστεθεί:

| “3.2.1.3. | Προσέγγιση αριθ. 3: Μερική υποκατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με εγγυήσεις εις ολόκληρον αλλά όχι από κοινού

  Βάσει της παρούσας προσέγγισης, τα Ομόλογα Σταθερότητας θα υποκαταστήσουν πάλι μόνο εν μέρει τα εθνικά ομόλογα και θα ενισχυθούν από κατ’ αναλογία εγγυήσεις των κρατών μελών της ευρωζώνης. Η προσέγγιση αυτή διαφέρει από την προσέγγιση αριθ. 2 επειδή τα κράτη μέλη θα διατηρήσουν την ευθύνη για τα αντίστοιχα μερίδιά τους στις εκδόσεις Ομολόγων Σταθερότητας καθώς και για τα εθνικά τους ομόλογα. .” |
| --- | --- |

“3.2.1.3.

Βάσει της παρούσας προσέγγισης, τα Ομόλογα Σταθερότητας θα υποκαταστήσουν πάλι μόνο εν μέρει τα εθνικά ομόλογα και θα ενισχυθούν από κατ’ αναλογία εγγυήσεις των κρατών μελών της ευρωζώνης. Η προσέγγιση αυτή διαφέρει από την προσέγγιση αριθ. 2 επειδή τα κράτη μέλη θα διατηρήσουν την ευθύνη για τα αντίστοιχα μερίδιά τους στις εκδόσεις Ομολόγων Σταθερότητας καθώς και για τα εθνικά τους ομόλογα. .”

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Θα δοθεί προφορικά.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

| Ψήφοι κατά | : | 127 |
| --- | --- | --- |
| Ψήφοι υπέρ | : | 50 |
| Αποχές | : | 6 |

Ψήφοι κατά

:

127

Ψήφοι υπέρ

:

50

Αποχές

:

6

Οι ακόλουθες δύο τροπολογίες υποβλήθηκαν σε κοινή ψηφοφορία.

Οι ακόλουθες δύο τροπολογίες υποβλήθηκαν σε κοινή ψηφοφορία

Τροπολογία 7 - Σημείο 4.3

Τροπολογία 7 - Σημείο 4.3

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| “4.3. | Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την δημοσίευση του Πράσινου Βιβλίου σχετικά με τη σκοπιμότητα εισαγωγής Ομολόγων Σταθερότητας. Πράγματι, κατά την άποψή της, η προσθήκη αυστηρών κανόνων όσον αφορά την οικονομική διακυβέρνηση και τις κοινές εγγυήσεις σε όλη την ευρωζώνη με σκοπό τον επιμερισμό των κινδύνων που συνδέονται με το δημόσιο χρέος θα συμβάλει στην υπέρβαση του λιτότητας-μεγέθυνσης . .” |
| --- | --- |

“4.3.

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Θα δοθεί προφορικά.

Τροπολογία 1 – Σημείο 1.5

Τροπολογία 1 – Σημείο 1.5

Σημείο 1.5

Σημείο 1.5

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| 1.5 | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο ηθικός κίνδυνος και η ενδεχόμενη εμφάνισή του, όπως συγκεκριμένα περιγράφεται στο Πράσινο Βιβλίο, δίνουν λαβή για συζήτηση και πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο διεξοδικής εξέτασης, προτού εξαχθούν αμφισβητήσιμα συμπεράσματα. Πράγματι, εάν είναι ορθή η θέση που εκτίθεται στο Πράσινο Βιβλίο, ότι δηλαδή η αποδυνάμωση της πειθαρχίας των αγορών, που οφείλεται στην εφαρμογή ομοιόμορφων επιτοκίων θα οδηγήσει σε ανεύθυνη αύξηση των δημοσίων δαπανών ή σε αύξηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, τότε η εν λόγω εξέλιξη θα έπρεπε να είχε διαπιστωθεί από την εισαγωγή του ευρώ. Δεν συνέβη όμως. |
| --- | --- |

1.5

1.5

Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο ηθικός κίνδυνος και η ενδεχόμενη εμφάνισή του, όπως συγκεκριμένα περιγράφεται στο Πράσινο Βιβλίο, δίνουν λαβή για συζήτηση και πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο διεξοδικής εξέτασης, προτού εξαχθούν αμφισβητήσιμα συμπεράσματα. Πράγματι, εάν είναι ορθή η θέση που εκτίθεται στο Πράσινο Βιβλίο, ότι δηλαδή η αποδυνάμωση της πειθαρχίας των αγορών, που οφείλεται στην εφαρμογή ομοιόμορφων επιτοκίων θα οδηγήσει σε ανεύθυνη αύξηση των δημοσίων δαπανών ή σε αύξηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, τότε η εν λόγω εξέλιξη θα έπρεπε να είχε διαπιστωθεί από την εισαγωγή του ευρώ. Δεν συνέβη όμως.

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Το Πράσινο βιβλίο εξετάζει την υλοποίηση του μηχανισμού των λεγόμενων ομολόγων σταθερότητας για αόριστο χρόνο, με στόχο την περικοπή του κόστους της εξυπηρέτησης του χρέους (έκδοσης ομολόγων) για κράτη μέλη που στερούνται δημοσιονομικής πειθαρχίας, σε βάρος των κρατών με χρηστή δημοσιονομική συμπεριφορά τα οποία θα κληθούν να πληρώσουν υψηλότερα επιτόκια για αυτά τα ομόλογα σε σύγκριση με τα δικά τους μέσα εξυπηρέτησης του χρέους. Οι δικαιούχοι αυτού του προγράμματος θα επωφεληθούν από ενιαίο (και, από τη δική τους σκοπιά, χαμηλότερο) επιτόκιο για αυτά τα ομόλογα, καθώς και από την από κοινού ευθύνη (εγγύηση) όλης της Ευρωζώνης. Η ίδια η Επιτροπή επεσήμανε 5 δυνητικούς “ηθικούς κινδύνους” (ένα μέρος αποφασίζει για τον κίνδυνο που θα αναλάβει ενώ άλλο μέρος θα επωμιστεί το κόστος τυχόν αρνητικής εξέλιξης) που δημιουργεί αυτό το είδος έκδοσης χρεογράφων

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

| Ψήφοι κατά | : | 131 |
| --- | --- | --- |
| Ψήφοι υπέρ | : | 49 |
| Αποχές | : | 9 |

Ψήφοι κατά

:

131

Ψήφοι υπέρ

:

49

Αποχές

:

9

Τροπολογία 8 - Σημείο 5.3.4

Τροπολογία 8 - Σημείο 5.3.4

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| “5.3.4. | Βάσει του τελευταίου επιχειρήματος, η καταπολέμηση του ηθικού κινδύνου θα μπορούσε να έχει ακριβώς ως άξονα τα έσοδα.
   (1)
  Στο μέλλον μπορούν επίσης να επιβάλλονται κυρώσεις σε ορισμένες περιπτώσεις φορολογικών ελαφρύνσεων, στο πλαίσιο του συντονισμού των οικονομικών πολιτικών και της ενισχυμένης διακυβέρνησης της ΕΕ. Με αυτό τον τρόπο, θα εξασφαλιζόταν συμμετρία όσον αφορά τα μέτρα οικονομικής διακυβέρνησης, την οποία έχει ήδη ζητήσει η ΕΟΚΕ σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της.” |
| --- | --- |

“5.3.4.

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Ούτε το σημείο 5.3.4 της γνωμοδότησης δεν μπορεί να υποστηριχθεί. Ο ισχυρισμός ότι στο μέλλον μπορούν επίσης να επιβάλλονται κυρώσεις φορολογικών ελαφρύνσεων είναι αυθαίρετος και δεν δύναται να βασιστεί σε καμία ανάλυση ή έρευνα. Οι πιθανές φορολογικές ελαφρύνσεις και ο αντίκτυπός τους δεν αποτελούν το αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης..

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

| Ψήφοι κατά | : | 124 |
| --- | --- | --- |
| Ψήφοι υπέρ | : | 54 |
| Αποχές | : | 9 |

Ψήφοι κατά

:

124

Ψήφοι υπέρ

:

54

Αποχές

:

9

Οι ακόλουθες έξι τροπολογίες υποβλήθηκαν σε κοινή ψηφοφορία.

Οι ακόλουθες έξι τροπολογίες υποβλήθηκαν σε κοινή ψηφοφορία

Τροπολογία 10 - Σημείο 5.4.2

Τροπολογία 10 - Σημείο 5.4.2

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| “5.4.2. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι τα ευρωομόλογα με από κοινού ευθύνη θα είναι ιδιαιτέρως ελκυστικά για τους δυνητικούς πιστωτές που αναζητούν ασφαλείς επενδύσεις. Ο όγκος και η ρευστότητα μιας αγοράς από κοινού ομολόγων είναι πιθανόν να προσελκύσουν και νέους επενδυτές, εκτός Ευρώπης. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι οι παγκόσμιες μακροοικονομικές ανισορροπίες απαιτούν να γίνει ό,τι είναι δυνατόν προκειμένου να διοχετευτεί ο σημαντικός όγκος ρευστότητας από τις αναδυόμενες χώρες σε σταθερές χρηματοοικονομικές επενδύσεις, όπως τα ευρωομόλογα. Τα τελευταία θα αποτελέσουν κύριο στοιχείο σταθεροποίησης των χρηματοπιστωτικών αγορών, ακόμα και πέραν των συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.” |
| --- | --- |

“5.4.2.

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Θα δοθεί προφορικά.

Τροπολογία 11 – Σημείο 5.5.1

Τροπολογία 11 – Σημείο 5.5.1

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| “5.5.1. | Προσέγγιση αριθ. 1: Πλήρης υποκατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις

  προσέγγιση απαιτεί τη βαθύτερη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση . Επομένως, η εφαρμογή της θέτει τον μεγαλύτερο αριθμό προβλημάτων πολιτικής φύσεως· ως εκ τούτου, η πλήρης αντικατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις είναι μάλλον η λιγότερο πιθανή λύση για το προσεχές μέλλον. .” |
| --- | --- |

“5.5.1.

προσέγγιση απαιτεί τη βαθύτερη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση . Επομένως, η εφαρμογή της θέτει τον μεγαλύτερο αριθμό προβλημάτων πολιτικής φύσεως· ως εκ τούτου, η πλήρης αντικατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις είναι μάλλον η λιγότερο πιθανή λύση για το προσεχές μέλλον. .”

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Κρίνεται σκόπιμο να απορριφθεί η επιλογή που προτείνεται στην παρούσα γνωμοδότηση μεταξύ των διαφόρων επιλογών όσον αφορά την έκδοση ομολόγων σταθερότητας, δηλαδή να υποστηριχθεί η προσέγγιση αριθ. 2, η οποία βασίζεται στην μερική υποκατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις. Κατά την άποψή μου, δεν είναι αποδεκτό ορισμένα κράτη μέλη να κατασπαταλούν χρήματα και, όπως καταδεικνύει η εμπειρία, να επιτρέπεται να συμπεριφέρονται με ανεύθυνο τρόπο ως προς τους πόρους τους, ενώ άλλα κράτη υποχρεούνται να επωμίζονται αυτό το κόστος. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις αντιβαίνουν ευθέως στις διατάξεις της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία απαγορεύει στα κράτη μέλη να αναλάβουν τις υποχρεώσεις άλλων κρατών μελών. Αντίθετα, η προσέγγιση αριθ. 3 (τη στήριξη της οποίας επιδιώκει η τροπολογία) ελαχιστοποιεί τον ηθικό κίνδυνο από την άσκηση των οικονομικών και φορολογικών πολιτικών. Αντίθετα με τη δεύτερη προσέγγιση, περιλαμβάνει “εις ολόκληρον αλλά όχι από κοινού” κυβερνητικές εγγυήσεις και άρα μπορεί να υλοποιηθεί σχετικά σύντομα χωρίς να χρειάζεται αλλαγή των συνθηκών της ΕΕ.

υποστηριχθεί η προσέγγιση αριθ. 2

οι από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις αντιβαίνουν ευθέως στις διατάξεις της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία απαγορεύει στα κράτη μέλη να αναλάβουν τις υποχρεώσεις άλλων κρατών μελών.

Τροπολογία 12 – Σημείο 5.5.2.1

Τροπολογία 12 – Σημείο 5.5.2.1

Σημείο 5.5.2.1

Σημείο 5.5.2.1

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| “5.5.2.1. | Η εν λόγω προσέγγιση αντιστοιχεί σε μεγάλο βαθμό στην προαναφερθείσα, παρέχει όμως στα κράτη μέλη τη δυνατότητα διατήρησης ενός ορισμένου βαθμού αυτονομίας δράσης απέναντι στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Ως εκ τούτου, καθένα από τα κράτη μέλη θα υπόκειται σε διαφορετικές συνθήκες αγοράς και χρηματοδότησης, οι οποίες θα αντικατοπτρίζουν τις διαφορές μεταξύ των επιμέρους πιστωτικών τους αξιολογήσεων. ” |
| --- | --- |

“5.5.2.1.

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Κρίνεται σκόπιμο να απορριφθεί η επιλογή που προτείνεται στην παρούσα γνωμοδότηση μεταξύ των διαφόρων επιλογών όσον αφορά την έκδοση ομολόγων σταθερότητας, δηλαδή να υποστηριχθεί η προσέγγιση αριθ. 2, η οποία βασίζεται στην μερική υποκατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις. Κατά την άποψή μου, δεν είναι αποδεκτό ορισμένα κράτη μέλη να κατασπαταλούν χρήματα και, όπως καταδεικνύει η εμπειρία, να επιτρέπεται να συμπεριφέρονται με ανεύθυνο τρόπο ως προς τους πόρους τους, ενώ άλλα κράτη υποχρεούνται να επωμίζονται αυτό το κόστος. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις αντιβαίνουν ευθέως στις διατάξεις της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία απαγορεύει στα κράτη μέλη να αναλάβουν τις υποχρεώσεις άλλων κρατών μελών. Αντίθετα, η προσέγγιση αριθ. 3 (τη στήριξη της οποίας επιδιώκει η τροπολογία) ελαχιστοποιεί τον ηθικό κίνδυνο από την άσκηση των οικονομικών και φορολογικών πολιτικών. Αντίθετα με τη δεύτερη προσέγγιση, περιλαμβάνει “εις ολόκληρον αλλά όχι από κοινού” κυβερνητικές εγγυήσεις και άρα μπορεί να υλοποιηθεί σχετικά σύντομα χωρίς να χρειάζεται αλλαγή των συνθηκών της ΕΕ

υποστηριχθεί η προσέγγιση αριθ. 2

οι από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις αντιβαίνουν ευθέως στις διατάξεις της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία απαγορεύει στα κράτη μέλη να αναλάβουν τις υποχρεώσεις άλλων κρατών μελών.

Τροπολογία 13 – Σημείο 5.5.3.1

Τροπολογία 13 – Σημείο 5.5.3.1

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| “5.5.3.1. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση έχει το πιο περιορισμένο πεδίο εφαρμογής μεταξύ των τριών προσεγγίσεων καθώς καλύπτει μόνο εν μέρει την ανάγκη χρηματοδότησης των κρατών μελών (όπως η προσέγγιση αριθ. 2), ενώ προβλέπει εις ολόκληρον αλλά όχι από κοινού εγγυήσεις. Θα μπορούσε να τεθεί σε εφαρμογή σχετικά σύντομα καθώς φαίνεται να είναι απολύτως σύμφωνη με την ισχύουσα Συνθήκη της ΕΕ.” |
| --- | --- |

“5.5.3.1.

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Θα δοθεί προφορικά.

Τροπολογία 14 – Σημείο 5.6.5

Τροπολογία 14 – Σημείο 5.6.5

Σημείο 5.6.5

Σημείο 5.6.5

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| “5.6.5 | Για τον λόγο αυτό, ο συντονισμός της οικονομικής πολιτικής θα πρέπει να έχει ως γνώμονα την ενίσχυση των παραγόντων που ενισχύουν την ανάπτυξη και το εθνικό εισόδημα. Τα κράτη μέλη που τα τελευταία χρόνια έχουν σχετικά χαμηλό επίπεδο δημοσίων επενδύσεων και περιορισμένη εσωτερική ζήτηση, πρέπει να λάβουν διορθωτικά μέτρα για τη στήριξη της ζήτησης, ενώ τα κράτη μέλη με σχετικά υψηλά ελλείμματα στα ισοζύγια τρεχουσών συναλλαγών και στον προϋπολογισμό τους πρέπει να εστιάσουν στην καλύτερη εξισορρόπηση των εσόδων και των δαπανών τους. Η εφαρμογή των Ομολόγων Σταθερότητας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά το πρότυπο της προσέγγισης αριθ. μπορεί, σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, να συμβάλει σταθερά στον επιτακτικό και αναγκαίο περιορισμό των εσωτερικών μακροοικονομικών ανισορροπιών στην ΕΕ.” |
| --- | --- |

“5.6.5

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Κρίνεται σκόπιμο να απορριφθεί η επιλογή που προτείνεται στην παρούσα γνωμοδότηση μεταξύ των διαφόρων επιλογών όσον αφορά την έκδοση ομολόγων σταθερότητας, δηλαδή να υποστηριχθεί η προσέγγιση αριθ. 2, η οποία βασίζεται στην μερική υποκατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις. Κατά την άποψή μου, δεν είναι αποδεκτό ορισμένα κράτη μέλη να κατασπαταλούν χρήματα και, όπως καταδεικνύει η εμπειρία, να επιτρέπεται να συμπεριφέρονται με ανεύθυνο τρόπο ως προς τους πόρους τους, ενώ άλλα κράτη υποχρεούνται να επωμίζονται αυτό το κόστος. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις αντιβαίνουν ευθέως στις διατάξεις της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία απαγορεύει στα κράτη μέλη να αναλάβουν τις υποχρεώσεις άλλων κρατών μελών. Αντίθετα, η προσέγγιση αριθ. 3 (τη στήριξη της οποίας επιδιώκει η τροπολογία) ελαχιστοποιεί τον ηθικό κίνδυνο από την άσκηση των οικονομικών και φορολογικών πολιτικών. Αντίθετα με τη δεύτερη προσέγγιση, περιλαμβάνει “εις ολόκληρον αλλά όχι από κοινού” κυβερνητικές εγγυήσεις και άρα μπορεί να υλοποιηθεί σχετικά σύντομα χωρίς να χρειάζεται αλλαγή των συνθηκών της ΕΕ.

υποστηριχθεί η προσέγγιση αριθ. 2

οι από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις αντιβαίνουν ευθέως στις διατάξεις της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία απαγορεύει στα κράτη μέλη να αναλάβουν τις υποχρεώσεις άλλων κρατών μελών.

Τροπολογία 2 – Σημείο 1.7

Τροπολογία 2 – Σημείο 1.7

Να τροποποιηθεί ως εξής:

Όσον αφορά τις διάφορες «επιλογές για την έκδοση Ομολόγων Σταθερότητας», η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προσέγγιση αριθ. που προτείνει «μερική υποκατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με εγγυήσεις » είναι η πιο εφικτή και γενικότερα η πιο αποδεκτή.

Όσον αφορά τις διάφορες «επιλογές για την έκδοση Ομολόγων Σταθερότητας», η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προσέγγιση αριθ. που προτείνει «μερική υποκατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με εγγυήσεις » είναι η πιο εφικτή και γενικότερα η πιο αποδεκτή.

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Κρίνεται σκόπιμο να απορριφθεί η επιλογή που προτείνεται στην παρούσα γνωμοδότηση μεταξύ των διαφόρων επιλογών όσον αφορά την έκδοση ομολόγων σταθερότητας, δηλαδή να υποστηριχθεί η προσέγγιση αριθ. 2, η οποία βασίζεται στην μερική υποκατάσταση των εθνικών ομολόγων από Ομόλογα Σταθερότητας με από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις. Κατά την άποψή μου, δεν είναι αποδεκτό ορισμένα κράτη μέλη να κατασπαταλούν χρήματα και, όπως καταδεικνύει η εμπειρία, να επιτρέπεται να συμπεριφέρονται με ανεύθυνο τρόπο ως προς τους πόρους τους, ενώ άλλα κράτη υποχρεούνται να επωμίζονται αυτό το κόστος. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις αντιβαίνουν ευθέως στις διατάξεις της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία απαγορεύει στα κράτη μέλη να αναλάβουν τις υποχρεώσεις άλλων κρατών μελών. Αντίθετα, η προσέγγιση αριθ. 3 (τη στήριξη της οποίας επιδιώκει η τροπολογία) ελαχιστοποιεί τον ηθικό κίνδυνο από την άσκηση των οικονομικών και φορολογικών πολιτικών. Αντίθετα με τη δεύτερη προσέγγιση, περιλαμβάνει “εις ολόκληρον αλλά όχι από κοινού” κυβερνητικές εγγυήσεις και άρα μπορεί να υλοποιηθεί σχετικά σύντομα χωρίς να χρειάζεται αλλαγή των συνθηκών της ΕΕ.

υποστηριχθεί η προσέγγιση αριθ. 2

οι από κοινού και εις ολόκληρον εγγυήσεις αντιβαίνουν ευθέως στις διατάξεις της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία απαγορεύει στα κράτη μέλη να αναλάβουν τις υποχρεώσεις άλλων κρατών μελών.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

| Ψήφοι κατά | : | 129 |
| --- | --- | --- |
| Ψήφοι υπέρ | : | 59 |
| Αποχές | : | 5 |

Ψήφοι κατά

:

129

Ψήφοι υπέρ

:

59

Αποχές

:

5

---

(1)

1

4.10.2012

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/72 |
| --- | --- | --- | --- |

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/72

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα παρακολούθησης της Γης (GMES) και τις επιχειρήσεις του (από το 2014 και μετά)»

[COM(2011) 831 τελικό]

2012/C 299/13

Εισηγητής: ο κ. IOZIA

Στις 30 Νοεμβρίου 2011, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την:

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα παρακολούθησης της Γης (GMES) και τις επιχειρήσεις του (από το 2014 και μετά)

COM(2011) 831 final.

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 12 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 12ης Ιουλίου 2012), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 178 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 3 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επαναλαμβάνει τη στήριξή της στην ευρωπαϊκή διαστημική πολιτική και ειδικότερα στα μείζονα ευρωπαϊκά προγράμματα Galileo και GMES τα οποία θεωρεί στρατηγικής σημασίας για την οικονομική και επιστημονική ανάπτυξη της Ευρώπης. Σε όλες τις σχετικές γνωμοδοτήσεις της (1) η ΕΟΚΕ υποστήριξε ότι είναι αναγκαίο να αφιερωθούν μεγαλύτερη προσοχή και περισσότεροι πόροι στις διαστημικές δραστηριότητες, στις οποίες η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει να διατηρεί την κυρίαρχη θέση της. |
| --- | --- |

1.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επαναλαμβάνει τη στήριξή της στην ευρωπαϊκή διαστημική πολιτική και ειδικότερα στα μείζονα ευρωπαϊκά προγράμματα Galileo και GMES τα οποία θεωρεί στρατηγικής σημασίας για την οικονομική και επιστημονική ανάπτυξη της Ευρώπης. Σε όλες τις σχετικές γνωμοδοτήσεις της (1) η ΕΟΚΕ υποστήριξε ότι είναι αναγκαίο να αφιερωθούν μεγαλύτερη προσοχή και περισσότεροι πόροι στις διαστημικές δραστηριότητες, στις οποίες η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει να διατηρεί την κυρίαρχη θέση της.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ αντιτίθεται σαφώς στην πρόταση της Επιτροπής να εκχωρήσει σε τρίτους, μέσω ειδικού ταμείου, την αναγκαία χρηματοδότηση για την ανάπτυξη και την ολοκλήρωση του προγράμματος GMES. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ αντιτίθεται σαφώς στην πρόταση της Επιτροπής να εκχωρήσει σε τρίτους, μέσω ειδικού ταμείου, την αναγκαία χρηματοδότηση για την ανάπτυξη και την ολοκλήρωση του προγράμματος GMES.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι απαραίτητο και επείγον να εξασφαλίζεται η συνέχεια κάθε προγράμματος που εισέρχεται στο στάδιο λειτουργίας του, διότι διαφορετικά το πρόγραμμα κινδυνεύει να αποτύχει. Όσα προτείνονται περί καινοτομιών στους μηχανισμούς χρηματοδότησης, διαχείρισης και διακυβέρνησης που διαφέρουν από τα συνήθη και παγιωμένα σε επίπεδο ΕΕ μοιάζουν άκαιρα, αδικαιολόγητα και εξαιρετικά ριψοκίνδυνα. Η δημιουργία νέων οργανισμών και συστημάτων χρηματοδότησης προϋποθέτει την είσοδο σε εξαντλητικές και αβέβαιες διαδικασίες διαπραγματεύσεων και μελετών που σίγουρα θα απαιτήσουν πολλά χρόνια, γεγονός ασυμβίβαστο με τη λειτουργία ενός προγράμματος όπως το GMES και άσκοπο, εφόσον η Επιτροπή και οι άλλοι ευρωπαϊκοί οργανισμοί διαθέτουν όλες τις αρμοδιότητες και εξουσίες που απαιτούνται για την ανάπτυξη του προγράμματος. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι απαραίτητο και επείγον να εξασφαλίζεται η συνέχεια κάθε προγράμματος που εισέρχεται στο στάδιο λειτουργίας του, διότι διαφορετικά το πρόγραμμα κινδυνεύει να αποτύχει. Όσα προτείνονται περί καινοτομιών στους μηχανισμούς χρηματοδότησης, διαχείρισης και διακυβέρνησης που διαφέρουν από τα συνήθη και παγιωμένα σε επίπεδο ΕΕ μοιάζουν άκαιρα, αδικαιολόγητα και εξαιρετικά ριψοκίνδυνα. Η δημιουργία νέων οργανισμών και συστημάτων χρηματοδότησης προϋποθέτει την είσοδο σε εξαντλητικές και αβέβαιες διαδικασίες διαπραγματεύσεων και μελετών που σίγουρα θα απαιτήσουν πολλά χρόνια, γεγονός ασυμβίβαστο με τη λειτουργία ενός προγράμματος όπως το GMES και άσκοπο, εφόσον η Επιτροπή και οι άλλοι ευρωπαϊκοί οργανισμοί διαθέτουν όλες τις αρμοδιότητες και εξουσίες που απαιτούνται για την ανάπτυξη του προγράμματος.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ ζητά την επανένταξη της χρηματοδότησης του προγράμματος στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2014-2020 και τη διάρθρωση της διαχείρισής του κατά τρόπον ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι υφιστάμενες δυνατότητες στην Ευρώπη και να αποφεύγεται ο κατακερματισμός των φορέων διαχείρισης και η δημιουργία νέων οντοτήτων που δε θα είναι κατάλληλες για τη διαχείριση ενός προγράμματος που αναπτύχθηκε καθ' όλη την τελευταία δεκαετία. Αυτό το αίτημα έχει ήδη επαναληφθεί σε παλαιότερη γνωμοδότηση (2). |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ ζητά την επανένταξη της χρηματοδότησης του προγράμματος στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2014-2020 και τη διάρθρωση της διαχείρισής του κατά τρόπον ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι υφιστάμενες δυνατότητες στην Ευρώπη και να αποφεύγεται ο κατακερματισμός των φορέων διαχείρισης και η δημιουργία νέων οντοτήτων που δε θα είναι κατάλληλες για τη διαχείριση ενός προγράμματος που αναπτύχθηκε καθ' όλη την τελευταία δεκαετία. Αυτό το αίτημα έχει ήδη επαναληφθεί σε παλαιότερη γνωμοδότηση (2).

| 1.5 | Η ανακοίνωση για τις εφαρμοστικές διατάξεις της πρότασης διακυβερνητικής συμφωνίας για τις λειτουργίες του GMES (3) η οποία παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια της συζήτησης επί της παρούσας γνωμοδότησης δεν μεταβάλλει τα συμπεράσματα της τελευταίας. Αντιθέτως, τα ενισχύει καθώς επιτρέπει στην ΕΟΚΕ να επισημάνει για άλλη μια φορά τον υψηλό κίνδυνο που ενέχει η καθυστερημένη εισαγωγή νέου και μη δοκιμασμένου συστήματος χρηματοδότησης και διαχείρισης, έξω από το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο και τα πάγια συστήματα διαχείρισης της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.5

Η ανακοίνωση για τις εφαρμοστικές διατάξεις της πρότασης διακυβερνητικής συμφωνίας για τις λειτουργίες του GMES (3) η οποία παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια της συζήτησης επί της παρούσας γνωμοδότησης δεν μεταβάλλει τα συμπεράσματα της τελευταίας. Αντιθέτως, τα ενισχύει καθώς επιτρέπει στην ΕΟΚΕ να επισημάνει για άλλη μια φορά τον υψηλό κίνδυνο που ενέχει η καθυστερημένη εισαγωγή νέου και μη δοκιμασμένου συστήματος χρηματοδότησης και διαχείρισης, έξω από το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο και τα πάγια συστήματα διαχείρισης της ΕΕ.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την έντονη ανησυχία της για το συγκεκριμένο κίνδυνο να αντιμετωπίσει το πρόγραμμα GMES σειρά δυσχερειών, ακυρώνοντας έτσι στην πράξη τις ήδη πραγματοποιηθείσες επενδύσεις της τάξης των 3,2 δισεκατομμυρίων ευρώ. Σύμφωνα με τις συζητήσεις μεταξύ των κρατών μελών, δεν πρόκειται πλέον για κίνδυνο αλλά μάλλον για βεβαιότητα. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την έντονη ανησυχία της για το συγκεκριμένο κίνδυνο να αντιμετωπίσει το πρόγραμμα GMES σειρά δυσχερειών, ακυρώνοντας έτσι στην πράξη τις ήδη πραγματοποιηθείσες επενδύσεις της τάξης των 3,2 δισεκατομμυρίων ευρώ. Σύμφωνα με τις συζητήσεις μεταξύ των κρατών μελών, δεν πρόκειται πλέον για κίνδυνο αλλά μάλλον για βεβαιότητα.

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, λιγότερο από ένα χρόνο από την προβλεπόμενη θέση του προγράμματος GMES σε λειτουργία (το 2013 προβλέπεται η εκτόξευση των δορυφόρων A των σχηματισμών Sentinel-1, Sentinel-2 και Sentinel-3), ο ανακαθορισμός ενός σύνθετου μηχανισμού χρηματοδότησης και διαχείρισης του προγράμματος όπως περιγράφεται στην εν λόγω ανακοίνωση κρίνεται ιδιαίτερα ριψοκίνδυνος και αδικαιολόγητος, δεδομένης της στρατηγικής σημασίας του προγράμματος για την ΕΕ. |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, λιγότερο από ένα χρόνο από την προβλεπόμενη θέση του προγράμματος GMES σε λειτουργία (το 2013 προβλέπεται η εκτόξευση των δορυφόρων A των σχηματισμών Sentinel-1, Sentinel-2 και Sentinel-3), ο ανακαθορισμός ενός σύνθετου μηχανισμού χρηματοδότησης και διαχείρισης του προγράμματος όπως περιγράφεται στην εν λόγω ανακοίνωση κρίνεται ιδιαίτερα ριψοκίνδυνος και αδικαιολόγητος, δεδομένης της στρατηγικής σημασίας του προγράμματος για την ΕΕ.

| 1.8 | Η ανακοίνωση δεν περιέχει ανάλυση σκοπιμότητας που να επιτρέπει την εκτίμηση του εφικτού του εγχειρήματος όσον αφορά την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητά του. Η αιτιολόγηση της ανάγκης νέου μηχανισμού είναι, με τη σειρά της, ασαφής. |
| --- | --- |

1.8

Η ανακοίνωση δεν περιέχει ανάλυση σκοπιμότητας που να επιτρέπει την εκτίμηση του εφικτού του εγχειρήματος όσον αφορά την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητά του. Η αιτιολόγηση της ανάγκης νέου μηχανισμού είναι, με τη σειρά της, ασαφής.

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη διαφορετική μεταχείριση των δύο εμβληματικών προγραμμάτων του ευρωπαϊκού διαστημικού σχεδιασμού, Galileo και GMES, με το πρώτο να περιλαμβάνεται στο Πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) και το δεύτερο να βρίσκεται εκτός. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ τονίζει τη διαφορετική μεταχείριση των δύο εμβληματικών προγραμμάτων του ευρωπαϊκού διαστημικού σχεδιασμού, Galileo και GMES, με το πρώτο να περιλαμβάνεται στο Πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) και το δεύτερο να βρίσκεται εκτός.

| 1.10 | Προκαλεί δε έκπληξη, όσον αφορά τη διαχείριση του προγράμματος, η περιθωριοποίηση σε αυτό το σύνθετο σύστημα του δικού μας Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ΕΟΔ) ο οποίος μέχρι σήμερα συνέλαβε, διαχειριζόταν και λειτουργούσε το μεγαλύτερο μέρος των ευρωπαϊκών δορυφορικών υποδομών ενώ παρείχε, σε σύμπραξη με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το σύνολο σχεδόν της χρηματοδότησης έως τώρα. Η αντικατάστασή του από νέους ή άπειρους οργανισμούς διαχείρισης των δορυφορικών συστημάτων και των δεδομένων που αυτά συλλέγουν κρίνεται αβάσιμη. |
| --- | --- |

1.10

Προκαλεί δε έκπληξη, όσον αφορά τη διαχείριση του προγράμματος, η περιθωριοποίηση σε αυτό το σύνθετο σύστημα του δικού μας Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ΕΟΔ) ο οποίος μέχρι σήμερα συνέλαβε, διαχειριζόταν και λειτουργούσε το μεγαλύτερο μέρος των ευρωπαϊκών δορυφορικών υποδομών ενώ παρείχε, σε σύμπραξη με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το σύνολο σχεδόν της χρηματοδότησης έως τώρα. Η αντικατάστασή του από νέους ή άπειρους οργανισμούς διαχείρισης των δορυφορικών συστημάτων και των δεδομένων που αυτά συλλέγουν κρίνεται αβάσιμη.

| 1.11 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, λιγότερο από ένα χρόνο πριν από τη θέση σε λειτουργία του συστήματος χρηματοδότησης του προγράμματος GMES, ένας τόσο ριζικός ανακαθορισμός των αρμοδιοτήτων του προγράμματος, όπως αυτός που προτείνεται στην ανακοίνωση, συνιστά ιδιαίτερα μεγάλο κίνδυνο για τη λειτουργία του συστήματος. |
| --- | --- |

1.11

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, λιγότερο από ένα χρόνο πριν από τη θέση σε λειτουργία του συστήματος χρηματοδότησης του προγράμματος GMES, ένας τόσο ριζικός ανακαθορισμός των αρμοδιοτήτων του προγράμματος, όπως αυτός που προτείνεται στην ανακοίνωση, συνιστά ιδιαίτερα μεγάλο κίνδυνο για τη λειτουργία του συστήματος.

| 1.12 | Η ΕΟΚΕ τονίζει τον αβέβαιο και ασαφή χαρακτήρα της πρότασης διαχείρισης που παρουσίασε η Επιτροπή. Είναι εμφανείς οι αδυναμίες του προτεινόμενου συστήματος, όπως ο τεχνικός συντονισμός που ανατίθεται σε οργανισμούς που δεν έχουν ουδεμία εξοικείωση με διαστημικές δραστηριότητες ούτε κοινή εργασιακή νοοτροπία με άλλους οργανισμούς. Εξάλλου, άνω του 80 % των προβλεπόμενων δραστηριοτήτων του προγράμματος GMES είναι διαστημικές δραστηριότητες. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επανεξετάσει το προτεινόμενο σύστημα και να διατηρήσει ενιαία διαχείριση, συνεχίζοντας να εμπιστεύεται στον ΕΟΔ την τεχνική ευθύνη του προγράμματος, υπό την εποπτεία και τον έλεγχο της Επιτροπής όπως προβλεπόταν αρχικά. |
| --- | --- |

1.12

Η ΕΟΚΕ τονίζει τον αβέβαιο και ασαφή χαρακτήρα της πρότασης διαχείρισης που παρουσίασε η Επιτροπή. Είναι εμφανείς οι αδυναμίες του προτεινόμενου συστήματος, όπως ο τεχνικός συντονισμός που ανατίθεται σε οργανισμούς που δεν έχουν ουδεμία εξοικείωση με διαστημικές δραστηριότητες ούτε κοινή εργασιακή νοοτροπία με άλλους οργανισμούς. Εξάλλου, άνω του 80 % των προβλεπόμενων δραστηριοτήτων του προγράμματος GMES είναι διαστημικές δραστηριότητες. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επανεξετάσει το προτεινόμενο σύστημα και να διατηρήσει ενιαία διαχείριση, συνεχίζοντας να εμπιστεύεται στον ΕΟΔ την τεχνική ευθύνη του προγράμματος, υπό την εποπτεία και τον έλεγχο της Επιτροπής όπως προβλεπόταν αρχικά.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η εν λόγω ανακοίνωση της 30ής Νοεμβρίου 2011 εμπεριέχει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη χρηματοδότηση, εκτός του πολυετές δημοσιονομικού πλαισίου 2014-2020 (4), της λειτουργικής φάσης του στρατηγικού προγράμματος γεωσκόπησης GMES μέχρι την οριστική του εφαρμογή. Περιλαμβάνει επίσης την πρόταση διαχείρισης. Πρόκειται για ανακοίνωση θεμελιώδους σημασίας σχετικά με το πρόγραμμα GMES. |
| --- | --- |

2.1

Η εν λόγω ανακοίνωση της 30ής Νοεμβρίου 2011 εμπεριέχει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη χρηματοδότηση, εκτός του πολυετές δημοσιονομικού πλαισίου 2014-2020 (4), της λειτουργικής φάσης του στρατηγικού προγράμματος γεωσκόπησης GMES μέχρι την οριστική του εφαρμογή. Περιλαμβάνει επίσης την πρόταση διαχείρισης. Πρόκειται για ανακοίνωση θεμελιώδους σημασίας σχετικά με το πρόγραμμα GMES.

| 2.2 | Η μεταγενέστερη ανακοίνωση που αφορά ορισμένες λεπτομέρειες εφαρμογής της πρότασης διακυβερνητικής συμφωνίας για τη λειτουργία του προγράμματος GMES (5) που εκδόθηκε κατά τη διάρκεια της συζήτησης για την παρούσα γνωμοδότηση δε μεταβάλλει τις παρατηρήσεις ή τα συμπεράσματα για την εν λόγω ανακοίνωση, καθώς πρόκειται για προσάρτημα που αναλύει τις χρηματοοικονομικές πτυχές του προτεινόμενου ταμείου και εισάγει νέο οργανισμό, το συμβούλιο GMES, όπου επαναλαμβάνονται οι αρμοδιότητες που ήδη υφίσταντο κατά τη διαχείριση των ευρωπαϊκών διαστημικών προγραμμάτων, πράγμα που δημιουργεί σαφείς συγκρούσεις αρμοδιοτήτων και αλληλοεπικαλύψεις των δομών λήψης αποφάσεων στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

2.2

Η μεταγενέστερη ανακοίνωση που αφορά ορισμένες λεπτομέρειες εφαρμογής της πρότασης διακυβερνητικής συμφωνίας για τη λειτουργία του προγράμματος GMES (5) που εκδόθηκε κατά τη διάρκεια της συζήτησης για την παρούσα γνωμοδότηση δε μεταβάλλει τις παρατηρήσεις ή τα συμπεράσματα για την εν λόγω ανακοίνωση, καθώς πρόκειται για προσάρτημα που αναλύει τις χρηματοοικονομικές πτυχές του προτεινόμενου ταμείου και εισάγει νέο οργανισμό, το συμβούλιο GMES, όπου επαναλαμβάνονται οι αρμοδιότητες που ήδη υφίσταντο κατά τη διαχείριση των ευρωπαϊκών διαστημικών προγραμμάτων, πράγμα που δημιουργεί σαφείς συγκρούσεις αρμοδιοτήτων και αλληλοεπικαλύψεις των δομών λήψης αποφάσεων στην Ευρώπη.

| 2.3 | Το πρόγραμμα παγκόσμιας παρακολούθησης του περιβάλλοντος και της ασφάλειας (GMES) είναι, μαζί με το Galileo, ένα από τα εμβληματικά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο διαστημικό τομέα. Έχει ζωτικό ρόλο στη γεωσκόπηση και παρέχει τα μέσα για την κατανόηση και την παρακολούθηση της κλιματικής αλλαγής, την πολιτική προστασία και ασφάλεια, την αειφόρο ανάπτυξη και τη διαχείριση κρίσεων. |
| --- | --- |

2.3

Το πρόγραμμα παγκόσμιας παρακολούθησης του περιβάλλοντος και της ασφάλειας (GMES) είναι, μαζί με το Galileo, ένα από τα εμβληματικά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο διαστημικό τομέα. Έχει ζωτικό ρόλο στη γεωσκόπηση και παρέχει τα μέσα για την κατανόηση και την παρακολούθηση της κλιματικής αλλαγής, την πολιτική προστασία και ασφάλεια, την αειφόρο ανάπτυξη και τη διαχείριση κρίσεων.

| 2.4 | Η μη ένταξη της χρηματοδότησης του στρατηγικού προγράμματος παγκόσμιας παρακολούθησης του περιβάλλοντος και της ασφάλειας GMES στο προτεινόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2014-2020 δημιούργησε έντονο προβληματισμό για τον σαφή κίνδυνο απώλειας ενός στρατηγικής σημασίας προγράμματος για την Ευρώπη στο οποίο μέχρι σήμερα έχει αναλωθεί μια δεκαετία εργασιών και επενδύσεις άνω των 3 δισεκατομμυρίων ευρώ. |
| --- | --- |

2.4

Η μη ένταξη της χρηματοδότησης του στρατηγικού προγράμματος παγκόσμιας παρακολούθησης του περιβάλλοντος και της ασφάλειας GMES στο προτεινόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2014-2020 δημιούργησε έντονο προβληματισμό για τον σαφή κίνδυνο απώλειας ενός στρατηγικής σημασίας προγράμματος για την Ευρώπη στο οποίο μέχρι σήμερα έχει αναλωθεί μια δεκαετία εργασιών και επενδύσεις άνω των 3 δισεκατομμυρίων ευρώ.

| 2.5 | Η ΕΟΚΕ, στην ανάλυσή της το Δεκέμβριο του 2011 (6) εξέφρασε ήδη την έντονη ανησυχία της ως προς το μέλλον αυτού του προγράμματος, ελλείψει συνέχειας στη χρηματοδότησή του. |
| --- | --- |

2.5

Η ΕΟΚΕ, στην ανάλυσή της το Δεκέμβριο του 2011 (6) εξέφρασε ήδη την έντονη ανησυχία της ως προς το μέλλον αυτού του προγράμματος, ελλείψει συνέχειας στη χρηματοδότησή του.

| 2.6 | Το Φεβρουάριο του 2012, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τόνισε μέσω του ψηφίσματός του για το μέλλον του GMES (7) πως "δεν πιστεύει ότι η χρηματοδότηση του GMES εκτός του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) - με τη δομή χρηματοδότησης και διαχείρισης που προτείνει η Επιτροπή στην ανακοίνωση της - αποτελεί βιώσιμη επιλογή". |
| --- | --- |

2.6

Το Φεβρουάριο του 2012, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τόνισε μέσω του ψηφίσματός του για το μέλλον του GMES (7) πως "δεν πιστεύει ότι η χρηματοδότηση του GMES εκτός του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) - με τη δομή χρηματοδότησης και διαχείρισης που προτείνει η Επιτροπή στην ανακοίνωση της - αποτελεί βιώσιμη επιλογή".

| 2.7 | Το διαστημικό σκέλος του GMES βασίζεται σε τρεις σχηματισμούς δορυφόρων, τους Sentinel-1, 2 και 3 και σε επιστημονικά όργανα (Sentinel 4 και 5) που φιλοξενούνται πάνω σε άλλους δορυφόρους. Οι πρώτοι δορυφόροι των τριών σχηματισμών θα εκτοξευθούν το 2013. Επείγει συνεπώς ο καθορισμός του χρηματοδοτικού πλαισίου που θα διασφαλίζει τη χρηματοδότηση των επικείμενων επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

2.7

Το διαστημικό σκέλος του GMES βασίζεται σε τρεις σχηματισμούς δορυφόρων, τους Sentinel-1, 2 και 3 και σε επιστημονικά όργανα (Sentinel 4 και 5) που φιλοξενούνται πάνω σε άλλους δορυφόρους. Οι πρώτοι δορυφόροι των τριών σχηματισμών θα εκτοξευθούν το 2013. Επείγει συνεπώς ο καθορισμός του χρηματοδοτικού πλαισίου που θα διασφαλίζει τη χρηματοδότηση των επικείμενων επιχειρήσεων.

| 2.8 | Ελλείψει πρότασης, ο γενικός διευθυντής του ΕΟΔ επανέλαβε στη συνέντευξη Τύπου της 9ης Ιανουαρίου 2012 πως εάν δε ληφθεί απόφαση για τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων του GMES, ο ΕΟΔ προτίθεται να μην πραγματοποιήσει τις προβλεπόμενες εκτοξεύσεις (8). |
| --- | --- |

2.8

Ελλείψει πρότασης, ο γενικός διευθυντής του ΕΟΔ επανέλαβε στη συνέντευξη Τύπου της 9ης Ιανουαρίου 2012 πως εάν δε ληφθεί απόφαση για τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων του GMES, ο ΕΟΔ προτίθεται να μην πραγματοποιήσει τις προβλεπόμενες εκτοξεύσεις (8).

| 2.9 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει, μέσω της εν λόγω ανακοίνωσής της, τη συγκέντρωση της αναγκαίας χρηματοδότησης για την υλοποίηση και τη λειτουργία του συνόλου των υποδομών μέσω της σύστασης νέου ταμείου, ειδικά για το GMES, για την οποία θα απαιτηθεί διακυβερνητική συμφωνία μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ που θα συνεδριάσουν στην έδρα του Συμβουλίου. |
| --- | --- |

2.9

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει, μέσω της εν λόγω ανακοίνωσής της, τη συγκέντρωση της αναγκαίας χρηματοδότησης για την υλοποίηση και τη λειτουργία του συνόλου των υποδομών μέσω της σύστασης νέου ταμείου, ειδικά για το GMES, για την οποία θα απαιτηθεί διακυβερνητική συμφωνία μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ που θα συνεδριάσουν στην έδρα του Συμβουλίου.

| 2.10 | Στο ταμείο θα πρέπει να συνεισφέρουν και τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ βάσει του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματός τους (ΑΕΕ). Η ανακοίνωση περιέχει πρότυπο συμφωνίας, το οποίο διευκρινίζεται περαιτέρω στην μεταγενέστερη ανακοίνωση (9). |
| --- | --- |

2.10

Στο ταμείο θα πρέπει να συνεισφέρουν και τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ βάσει του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματός τους (ΑΕΕ). Η ανακοίνωση περιέχει πρότυπο συμφωνίας, το οποίο διευκρινίζεται περαιτέρω στην μεταγενέστερη ανακοίνωση (9).

| 2.11 | Η πρόταση διαχείρισης που περιέχεται στην ανακοίνωση, η οποία είναι εξίσου σημαντική με την πρόταση χρηματοδότησης, ορίζει πολυάριθμους φορείς που θα κληθούν να αναλάβουν τις διαφορετικές πτυχές και τομείς δραστηριότητας του προγράμματος GMES. |
| --- | --- |

2.11

Η πρόταση διαχείρισης που περιέχεται στην ανακοίνωση, η οποία είναι εξίσου σημαντική με την πρόταση χρηματοδότησης, ορίζει πολυάριθμους φορείς που θα κληθούν να αναλάβουν τις διαφορετικές πτυχές και τομείς δραστηριότητας του προγράμματος GMES.

| 2.12 | Η εισαγωγή ενός νέου και πολύπλοκου συστήματος χρηματοδότησης και ενός νέου οργανισμού διαχείρισης ενός διαστημικού προγράμματος (του συμβουλίου GMES) δεν κρίνεται δικαιολογημένη ενώ είναι όψιμη, μόλις ένα χρόνο πριν από την εκτόξευση των πρώτων δορυφόρων. |
| --- | --- |

2.12

Η εισαγωγή ενός νέου και πολύπλοκου συστήματος χρηματοδότησης και ενός νέου οργανισμού διαχείρισης ενός διαστημικού προγράμματος (του συμβουλίου GMES) δεν κρίνεται δικαιολογημένη ενώ είναι όψιμη, μόλις ένα χρόνο πριν από την εκτόξευση των πρώτων δορυφόρων.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Το πρόγραμμα GMES για την παγκόσμια παρακολούθηση της Γης και της ασφάλειας και το πρόγραμμα GALILEO για τη δορυφορική πλοήγηση αποτελούν τα μείζονα στρατηγικά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω των οποίων επιδιώκεται η ανεξαρτησία και η ηγετική της θέση στον διαστημικό τομέα. |
| --- | --- |

3.1

Το πρόγραμμα GMES για την παγκόσμια παρακολούθηση της Γης και της ασφάλειας και το πρόγραμμα GALILEO για τη δορυφορική πλοήγηση αποτελούν τα μείζονα στρατηγικά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω των οποίων επιδιώκεται η ανεξαρτησία και η ηγετική της θέση στον διαστημικό τομέα.

| 3.2 | Η διατήρηση ισχυρής πρωτοκαθεδρίας και ανεξαρτησίας στον διαστημικό τομέα κρίνεται στρατηγικής σημασίας για το μέλλον της Ευρώπης, λόγω των εκτεταμένων και ουσιαστικών οικονομικών, τεχνολογικών, γεωπολιτικών και πολιτιστικών συνεπειών των δραστηριοτήτων στον διαστημικό τομέα με την ευρύτερη έννοια. |
| --- | --- |

3.2

Η διατήρηση ισχυρής πρωτοκαθεδρίας και ανεξαρτησίας στον διαστημικό τομέα κρίνεται στρατηγικής σημασίας για το μέλλον της Ευρώπης, λόγω των εκτεταμένων και ουσιαστικών οικονομικών, τεχνολογικών, γεωπολιτικών και πολιτιστικών συνεπειών των δραστηριοτήτων στον διαστημικό τομέα με την ευρύτερη έννοια.

| 3.3 | Το πρόγραμμα GMES αποτελεί στρατηγικό πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως αναφέρεται στον Κανονισμό (ΕΕ) 911/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. |
| --- | --- |

3.3

Το πρόγραμμα GMES αποτελεί στρατηγικό πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως αναφέρεται στον Κανονισμό (ΕΕ) 911/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.

| 3.4 | Στην ανακοίνωση αναφέρεται ότι "για να αντιμετωπίσει τις συνεχώς διευρυνόμενες προκλήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, η Ευρώπη πρέπει να διαθέτει ένα καλά συντονισμένο και αξιόπιστο σύστημα γεωσκόπησης. Αυτό το σύστημα είναι το πρόγραμμα GMES." |
| --- | --- |

3.4

Στην ανακοίνωση αναφέρεται ότι "για να αντιμετωπίσει τις συνεχώς διευρυνόμενες προκλήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, η Ευρώπη πρέπει να διαθέτει ένα καλά συντονισμένο και αξιόπιστο σύστημα γεωσκόπησης. Αυτό το σύστημα είναι το πρόγραμμα GMES."

| 3.5 | Η ανακοίνωση προτείνει νέο σύστημα χρηματοδότησης, εκτός του ενοποιημένου συστήματος διαχείρισης του προϋπολογισμού της ΕΕ, το οποίο απαιτεί ειδική παρέμβαση και έγκριση από το σύνολο των 27 κρατών μελών στο πλαίσιο ενός μηχανισμού που, στην παρούσα οικονομική συγκυρία (βλ. για παράδειγμα, μεταξύ άλλων, την κατάσταση στην Ελλάδα και την ενδεχόμενη αδυναμία της Γαλλίας και της Ιταλίας) καθιστά εξαιρετικά πιθανή, αν όχι βέβαια, την απόρριψή του, πράγμα που θα σήμαινε το τέλος του προγράμματος GMES. |
| --- | --- |

3.5

Η ανακοίνωση προτείνει νέο σύστημα χρηματοδότησης, εκτός του ενοποιημένου συστήματος διαχείρισης του προϋπολογισμού της ΕΕ, το οποίο απαιτεί ειδική παρέμβαση και έγκριση από το σύνολο των 27 κρατών μελών στο πλαίσιο ενός μηχανισμού που, στην παρούσα οικονομική συγκυρία (βλ. για παράδειγμα, μεταξύ άλλων, την κατάσταση στην Ελλάδα και την ενδεχόμενη αδυναμία της Γαλλίας και της Ιταλίας) καθιστά εξαιρετικά πιθανή, αν όχι βέβαια, την απόρριψή του, πράγμα που θα σήμαινε το τέλος του προγράμματος GMES.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

Χρηματοδότηση:

| 4.1 | Η ανακοίνωση προβλέπει την εξαίρεση του προγράμματος GMES από το ΠΔΠ 2014-2020. |
| --- | --- |

4.1

Η ανακοίνωση προβλέπει την εξαίρεση του προγράμματος GMES από το ΠΔΠ 2014-2020.

| 4.2 | Αντ' αυτού, η χρηματοδότηση θα πραγματοποιείται μέσω εσωτερικής συμφωνίας μεταξύ των εκπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών που θα συνεδριάσουν στην έδρα του Συμβουλίου. |
| --- | --- |

4.2

Αντ' αυτού, η χρηματοδότηση θα πραγματοποιείται μέσω εσωτερικής συμφωνίας μεταξύ των εκπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών που θα συνεδριάσουν στην έδρα του Συμβουλίου.

| 4.3 | Η συμφωνία προβλέπει ότι κάθε κράτος μέλος της Ένωσης πρέπει πρώτα να ολοκληρώσει τις διαδικασίες που απαιτούνται για τη θέση της σε ισχύ, και να ενημερώσει σχετικά τη γενική γραμματεία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

4.3

Η συμφωνία προβλέπει ότι κάθε κράτος μέλος της Ένωσης πρέπει πρώτα να ολοκληρώσει τις διαδικασίες που απαιτούνται για τη θέση της σε ισχύ, και να ενημερώσει σχετικά τη γενική γραμματεία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 4.4 | Η επικύρωση από όλα τα κράτη μέλη αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την έναρξη ισχύος της συμφωνίας. |
| --- | --- |

4.4

Η επικύρωση από όλα τα κράτη μέλη αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την έναρξη ισχύος της συμφωνίας.

| 4.5 | Η συμφωνία μπορεί να τεθεί σε ισχύ μόνο μετά την έγκρισή της από το τελευταίο κράτος μέλος. Λόγω της σημερινής οικονομικής κατάστασης της Ευρώπης εν γένει και ορισμένων κρατών μελών ειδικότερα, αυτή η ρήτρα κρίνεται από μόνη της ικανή να οδηγήσει στην αποτυχία του προγράμματος GMES. |
| --- | --- |

4.5

Η συμφωνία μπορεί να τεθεί σε ισχύ μόνο μετά την έγκρισή της από το τελευταίο κράτος μέλος. Λόγω της σημερινής οικονομικής κατάστασης της Ευρώπης εν γένει και ορισμένων κρατών μελών ειδικότερα, αυτή η ρήτρα κρίνεται από μόνη της ικανή να οδηγήσει στην αποτυχία του προγράμματος GMES.

| 4.6 | Ο χρόνος και οι λεπτομέρειες που αφορούν τη σύγκλιση αυτού του Συμβουλίου δεν έχουν οριστεί μέχρι σήμερα, πράγμα επικίνδυνο δεδομένης της επικείμενης εκτόξευσης των δορυφόρων Sentinel 1-2-3 (2013). |
| --- | --- |

4.6

Ο χρόνος και οι λεπτομέρειες που αφορούν τη σύγκλιση αυτού του Συμβουλίου δεν έχουν οριστεί μέχρι σήμερα, πράγμα επικίνδυνο δεδομένης της επικείμενης εκτόξευσης των δορυφόρων Sentinel 1-2-3 (2013).

| 4.7 | Όσον αφορά τον προγραμματισμό, τη διαχείριση και την υλοποίηση του ταμείου GMES, η ανακοίνωση προβλέπει την υιοθέτηση από το Συμβούλιο κανονισμού βάσει πρότασης της Επιτροπής. Μέχρι στιγμής δεν είναι διαθέσιμο το σχέδιο αυτού του κανονισμού. |
| --- | --- |

4.7

Όσον αφορά τον προγραμματισμό, τη διαχείριση και την υλοποίηση του ταμείου GMES, η ανακοίνωση προβλέπει την υιοθέτηση από το Συμβούλιο κανονισμού βάσει πρότασης της Επιτροπής. Μέχρι στιγμής δεν είναι διαθέσιμο το σχέδιο αυτού του κανονισμού.

| 4.8 | Όσον αφορά τον χρηματοδοτικό κανονισμό του ταμείου GMES, όπου καθορίζονται οι κανόνες για τη συγκρότηση και τη χρηματοδοτική υλοποίηση των πόρων του ταμείου GMES, καθώς και για την παρουσίαση και τον έλεγχο των λογαριασμών, η ανακοίνωση προβλέπει την υιοθέτησή του από το Συμβούλιο βάσει πρότασης της Επιτροπής. Το σχέδιο αυτού του κανονισμού δεν είναι ακόμη διαθέσιμο. |
| --- | --- |

4.8

Όσον αφορά τον χρηματοδοτικό κανονισμό του ταμείου GMES, όπου καθορίζονται οι κανόνες για τη συγκρότηση και τη χρηματοδοτική υλοποίηση των πόρων του ταμείου GMES, καθώς και για την παρουσίαση και τον έλεγχο των λογαριασμών, η ανακοίνωση προβλέπει την υιοθέτησή του από το Συμβούλιο βάσει πρότασης της Επιτροπής. Το σχέδιο αυτού του κανονισμού δεν είναι ακόμη διαθέσιμο.

| 4.9 | Μέχρι στιγμής, στην ανάπτυξη του προγράμματος αναλώθηκαν πόροι περίπου 3,2 δισεκατομμυρίων ευρώ, που διατέθηκαν σχεδόν αποκλειστικά από τον ΕΟΔ (1 890 εκατομμύρια) και την ΕΕ (1 300 εκατομμύρια). |
| --- | --- |

4.9

Μέχρι στιγμής, στην ανάπτυξη του προγράμματος αναλώθηκαν πόροι περίπου 3,2 δισεκατομμυρίων ευρώ, που διατέθηκαν σχεδόν αποκλειστικά από τον ΕΟΔ (1 890 εκατομμύρια) και την ΕΕ (1 300 εκατομμύρια).

| 4.10 | Η λειτουργία του προγράμματος στο σύνολό του, συμπεριλαμβανομένης της συντήρησης, ανάπτυξης και επικαιροποίησής του θα έχει εκτιμώμενο κόστος για την περίοδο 2014-2020 ύψους 5,8 δισεκατομμυρίων ευρώ, δηλαδή 0,6 % του συνολικού προϋπολογισμού της Ένωσης για την ίδια περίοδο ο οποίος ανέρχεται σε 1 025 δισεκατομμύρια ευρώ, όπως προβλέπεται στο ΠΔΠ 2014-2020. Είναι χρήσιμο να υπενθυμιστεί επίσης ότι ο προϋπολογισμός της Ένωσης αποτελεί με τη σειρά του 1 % περίπου του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ). |
| --- | --- |

4.10

Η λειτουργία του προγράμματος στο σύνολό του, συμπεριλαμβανομένης της συντήρησης, ανάπτυξης και επικαιροποίησής του θα έχει εκτιμώμενο κόστος για την περίοδο 2014-2020 ύψους 5,8 δισεκατομμυρίων ευρώ, δηλαδή 0,6 % του συνολικού προϋπολογισμού της Ένωσης για την ίδια περίοδο ο οποίος ανέρχεται σε 1 025 δισεκατομμύρια ευρώ, όπως προβλέπεται στο ΠΔΠ 2014-2020. Είναι χρήσιμο να υπενθυμιστεί επίσης ότι ο προϋπολογισμός της Ένωσης αποτελεί με τη σειρά του 1 % περίπου του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ).

| 4.11 | Η πρόταση χρηματοδότησης του GMES εκτός του προϋπολογισμού της Ένωσης δεν μοιάζει συνεπώς να αποφέρει οικονομικά οφέλη, καθότι τα 27 κράτη μέλη θα πρέπει να εγγυηθούν τη χρηματοδότησή του μέσω διαφορετικού διαύλου χρηματοδότησης που θα βασίζεται σε μια πολύπλοκη διακυβερνητική συμφωνία. Δεν γίνεται αντιληπτός ο λόγος προς τούτο. |
| --- | --- |

4.11

Η πρόταση χρηματοδότησης του GMES εκτός του προϋπολογισμού της Ένωσης δεν μοιάζει συνεπώς να αποφέρει οικονομικά οφέλη, καθότι τα 27 κράτη μέλη θα πρέπει να εγγυηθούν τη χρηματοδότησή του μέσω διαφορετικού διαύλου χρηματοδότησης που θα βασίζεται σε μια πολύπλοκη διακυβερνητική συμφωνία. Δεν γίνεται αντιληπτός ο λόγος προς τούτο.

| 4.12 | Όσον αφορά το διαστημικό σκέλος, ο ΕΟΔ διαθέτει τον προϋπολογισμό που απαιτείται για την εκτόξευση του συνόλου των δορυφόρων "Α" των σχηματισμών Sentinel-1, 2 και 3. Για το Sentinel-1 η εκτόξευση έχει ήδη πληρωθεί, ενώ για την εκτόξευση των άλλων δύο δεν προβλέπεται να υπάρξουν προβλήματα χρηματοδότησης. Ο προϋπολογισμός μετά το 2013 περιλαμβάνει επομένως την ανάπτυξη του συνόλου των σχηματισμών, όπως προβλέπεται προκειμένου να διασφαλιστεί η επίτευξη του σκοπού για τον οποίο προγραμματίστηκαν. |
| --- | --- |

4.12

Όσον αφορά το διαστημικό σκέλος, ο ΕΟΔ διαθέτει τον προϋπολογισμό που απαιτείται για την εκτόξευση του συνόλου των δορυφόρων "Α" των σχηματισμών Sentinel-1, 2 και 3. Για το Sentinel-1 η εκτόξευση έχει ήδη πληρωθεί, ενώ για την εκτόξευση των άλλων δύο δεν προβλέπεται να υπάρξουν προβλήματα χρηματοδότησης. Ο προϋπολογισμός μετά το 2013 περιλαμβάνει επομένως την ανάπτυξη του συνόλου των σχηματισμών, όπως προβλέπεται προκειμένου να διασφαλιστεί η επίτευξη του σκοπού για τον οποίο προγραμματίστηκαν.

Διακυβέρνηση:

| 4.13 | Πληθώρα οργανισμών προβλέπεται βάσει της ανακοίνωσης ότι θα αναλάβουν τη διαχείριση της λειτουργικής φάσης του προγράμματος GMES. |
| --- | --- |

4.13

Πληθώρα οργανισμών προβλέπεται βάσει της ανακοίνωσης ότι θα αναλάβουν τη διαχείριση της λειτουργικής φάσης του προγράμματος GMES.

| 4.14 | Η πολιτική διαχείριση και εποπτεία θα παραμείνει στην Επιτροπή. |
| --- | --- |

4.14

Η πολιτική διαχείριση και εποπτεία θα παραμείνει στην Επιτροπή.

| 4.15 | Σύμφωνα με τη μεταγενέστερη ανακοίνωση που αφορά τις λεπτομέρειες εφαρμογής της εν λόγω πρότασης [COM(2012) 218 final, 11/5/2012], το όργανο διακυβέρνησης του προγράμματος GMES θα είναι το Συμβούλιο GMES, οι αρμοδιότητες του οποίου είναι τόσο ευρείες που επικαλύπτουν τόσο τις τυπικές αρμοδιότητες της διαχείρισης των προγραμμάτων της ΕΕ όσο και αυτές που χαρακτηρίζουν ένα διαστημικό οργανισμό, πράγμα που δημιουργεί αλληλοεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων και οργανισμούς λήψης αποφάσεων που δε συνάδουν με την αποδοτική διαχείριση των ήδη περιορισμένων κοινοτικών πόρων. |
| --- | --- |

4.15

Σύμφωνα με τη μεταγενέστερη ανακοίνωση που αφορά τις λεπτομέρειες εφαρμογής της εν λόγω πρότασης [COM(2012) 218 final, 11/5/2012], το όργανο διακυβέρνησης του προγράμματος GMES θα είναι το Συμβούλιο GMES, οι αρμοδιότητες του οποίου είναι τόσο ευρείες που επικαλύπτουν τόσο τις τυπικές αρμοδιότητες της διαχείρισης των προγραμμάτων της ΕΕ όσο και αυτές που χαρακτηρίζουν ένα διαστημικό οργανισμό, πράγμα που δημιουργεί αλληλοεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων και οργανισμούς λήψης αποφάσεων που δε συνάδουν με την αποδοτική διαχείριση των ήδη περιορισμένων κοινοτικών πόρων.

| 4.16 | Όσον αφορά τις υπηρεσίες, ο τεχνικός συντονισμός της υπηρεσίας παρακολούθησης της ξηράς μπορεί να ανατεθεί στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος (ΕΟΠ)· ο τεχνικός συντονισμός των υπηρεσιών διαχείρισης έκτακτων περιστατικών στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Αντιμετώπισης Καταστάσεων Έκτακτης Ανάγκης (ERC)· ο τεχνικός συντονισμός της υπηρεσίας ατμόσφαιρας στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προβλέψεων (ECMWF)· όσον αφορά την κλιματική αλλαγή, την παρακολούθηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος και την ασφάλεια δεν έχουν οριστεί ακόμα υπεύθυνοι· για άλλες υπηρεσίες ενδιαφέροντος για την Επιτροπή και άλλους ευρωπαϊκούς παράγοντες προτείνονται φορείς όπως ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφάλειας της Ναυσιπλοΐας (EMSA), το Δορυφορικό Κέντρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΚΕΕ), ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για τη Διαχείριση της Επιχειρησιακής Συνεργασίας στα Εξωτερικά Σύνορα των Κρατών Μελών της ΕΕ (Frontex) ή ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας (ΕΟΑ). |
| --- | --- |

4.16

Όσον αφορά τις υπηρεσίες, ο τεχνικός συντονισμός της υπηρεσίας παρακολούθησης της ξηράς μπορεί να ανατεθεί στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος (ΕΟΠ)· ο τεχνικός συντονισμός των υπηρεσιών διαχείρισης έκτακτων περιστατικών στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Αντιμετώπισης Καταστάσεων Έκτακτης Ανάγκης (ERC)· ο τεχνικός συντονισμός της υπηρεσίας ατμόσφαιρας στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προβλέψεων (ECMWF)· όσον αφορά την κλιματική αλλαγή, την παρακολούθηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος και την ασφάλεια δεν έχουν οριστεί ακόμα υπεύθυνοι· για άλλες υπηρεσίες ενδιαφέροντος για την Επιτροπή και άλλους ευρωπαϊκούς παράγοντες προτείνονται φορείς όπως ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφάλειας της Ναυσιπλοΐας (EMSA), το Δορυφορικό Κέντρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΚΕΕ), ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για τη Διαχείριση της Επιχειρησιακής Συνεργασίας στα Εξωτερικά Σύνορα των Κρατών Μελών της ΕΕ (Frontex) ή ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας (ΕΟΑ).

| 4.17 | Όσον αφορά τις διαστημικές πτυχές του προγράμματος, οι λειτουργικές αρμοδιότητες θα ανατεθούν (προσωρινά) στον Ευρωπαϊκό οργανισμό Διαστήματος (ΕΟΔ) για τις παρατηρήσεις με εικόνες υψηλής ευκρίνειας της ξηράς και συγκεκριμένων περιοχών και στην EUMETSAT για τις συστηματικές και παγκόσμιες παρατηρήσεις της ατμόσφαιρας και των ωκεανών. Οι δραστηριότητες ανάπτυξης των διαστημικών πτυχών θα ανατεθούν στον ΕΟΔ και στην Επιτροπή. |
| --- | --- |

4.17

Όσον αφορά τις διαστημικές πτυχές του προγράμματος, οι λειτουργικές αρμοδιότητες θα ανατεθούν (προσωρινά) στον Ευρωπαϊκό οργανισμό Διαστήματος (ΕΟΔ) για τις παρατηρήσεις με εικόνες υψηλής ευκρίνειας της ξηράς και συγκεκριμένων περιοχών και στην EUMETSAT για τις συστηματικές και παγκόσμιες παρατηρήσεις της ατμόσφαιρας και των ωκεανών. Οι δραστηριότητες ανάπτυξης των διαστημικών πτυχών θα ανατεθούν στον ΕΟΔ και στην Επιτροπή.

| 4.18 | Το "προσωρινό" που αναφέρθηκε αντιστοιχεί στη διαχείριση του συνόλου των σχηματισμών Sentinel-1 και Sentinel- 2 και του τμήματος "Land" του Sentinel-3. Είναι εμφανής η δυσκολία ανάληψης τόσο σοβαρών, από άποψης οργάνωσης και πόρων, καθηκόντων υπό συνθήκες προσωρινού χαρακτήρα. |
| --- | --- |

4.18

Το "προσωρινό" που αναφέρθηκε αντιστοιχεί στη διαχείριση του συνόλου των σχηματισμών Sentinel-1 και Sentinel- 2 και του τμήματος "Land" του Sentinel-3. Είναι εμφανής η δυσκολία ανάληψης τόσο σοβαρών, από άποψης οργάνωσης και πόρων, καθηκόντων υπό συνθήκες προσωρινού χαρακτήρα.

| 4.19 | Όσον αφορά το επιτόπιο σκέλος, προτείνεται ο τεχνικός συντονισμός από τον Ευρωπαϊκό οργανισμό περιβάλλοντος (ΕΟΠ). |
| --- | --- |

4.19

Όσον αφορά το επιτόπιο σκέλος, προτείνεται ο τεχνικός συντονισμός από τον Ευρωπαϊκό οργανισμό περιβάλλοντος (ΕΟΠ).

| 4.20 | Δεν είναι σαφές κατά πόσον οι συγκεκριμένες αρμοδιότητες και οι διαχειριστικές ικανότητες αυτών των οργανισμών μπορούν να καλύψουν τις επιχειρησιακές ανάγκες ενός προγράμματος όπως το GMES, στο οποίο υπερισχύει το διαστημικό σκέλος για το οποίο απαιτείται ειδική ικανότητα. |
| --- | --- |

4.20

Δεν είναι σαφές κατά πόσον οι συγκεκριμένες αρμοδιότητες και οι διαχειριστικές ικανότητες αυτών των οργανισμών μπορούν να καλύψουν τις επιχειρησιακές ανάγκες ενός προγράμματος όπως το GMES, στο οποίο υπερισχύει το διαστημικό σκέλος για το οποίο απαιτείται ειδική ικανότητα.

| 4.21 | Το Συμβούλιο GMES που προτείνεται στη μεταγενέστερη ανακοίνωση για το GMES (10), αναπαράγει πολλές από τις αρμοδιότητες διαχείρισης των ευρωπαϊκών διαστημικών προγραμμάτων δημιουργώντας σαφείς συγκρούσεις αρμοδιοτήτων και αλληλοεπικαλύψεις δομών λήψης αποφάσεων στην Ευρώπη, καθώς αποτελεί ένα είδος παράλληλου οργανισμού διαστήματος, πράγμα που δε συνάδει με όσα προβλέπονται στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

4.21

Το Συμβούλιο GMES που προτείνεται στη μεταγενέστερη ανακοίνωση για το GMES (10), αναπαράγει πολλές από τις αρμοδιότητες διαχείρισης των ευρωπαϊκών διαστημικών προγραμμάτων δημιουργώντας σαφείς συγκρούσεις αρμοδιοτήτων και αλληλοεπικαλύψεις δομών λήψης αποφάσεων στην Ευρώπη, καθώς αποτελεί ένα είδος παράλληλου οργανισμού διαστήματος, πράγμα που δε συνάδει με όσα προβλέπονται στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Βρυξέλλες, 12 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  ΕΕ C 43 της 15.2.2012, σελ. 20.

1

(2)  ΕΕ C 43 της 15.2.2012, σελ. 20.

2

(3)  COM(2012) 218 final, 11 Μαΐου 2012.

3

(4)  COM(2011) 500 final, μέρος I/II – Προϋπολογισμός για την "Ευρώπη 2020".

4

(5)  COM(2012) 218 final, 11 Μαΐου 2012.

5

(6)  ΕΕ C 43 της 15.2.2012, σελ. 20.

6

(7)  2012/2509 (RSP).

7

(8)  http://multimedia.esa.int/Videos/2012/01/ESA-Director-General-2012-Press-Briefing (68:00).

8

(9)  COM(2012) 218 final, 11 Μαΐου 2012.

9

(10)  COM(2012) 218 final, 11.5.2012.

10

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/76 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/76

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη βελτίωση του διακανονισμού αξιογράφων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κεντρικά αποθετήρια τίτλων (ΚΑΤ) και για την τροποποίηση της οδηγίας 98/26/ΕΚ»

[COM(2012) 73 final — 2012/0029 (COD)]

2012/C 299/14

Εισηγητής: ο κ. MORGAN

Στις 15 Μαρτίου και στις 3 Απριλίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, αντίστοιχα αποφάσισαν να ζητήσουν γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη βελτίωση του διακανονισμού αξιογράφων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κεντρικά αποθετήρια τίτλων (ΚΑΤ) και για την τροποποίηση της οδηγίας 98/26/ΕΚ

COM(2012) 73 final — 2012/0029 (COD).

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 12 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου 2012), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 110 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 4 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί αυτή τη ρυθμιστική πρωτοβουλία. Με τον κανονισμό για τα ΚΑΤ, η Επιτροπή θα έχει συμπληρώσει τους τρεις πυλώνες του νέου πλαισίου ρύθμισης των χρηματοπιστωτικών υποδομών στην ΕΕ: ΚΑΤ, EMIR (υποδομές των ευρωπαϊκών αγορών) και MiFID/MiFIR (χρηματοπιστωτικά μέσα). |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί αυτή τη ρυθμιστική πρωτοβουλία. Με τον κανονισμό για τα ΚΑΤ, η Επιτροπή θα έχει συμπληρώσει τους τρεις πυλώνες του νέου πλαισίου ρύθμισης των χρηματοπιστωτικών υποδομών στην ΕΕ: ΚΑΤ, EMIR (υποδομές των ευρωπαϊκών αγορών) και MiFID/MiFIR (χρηματοπιστωτικά μέσα).

| 1.2 | Η εισαγωγή του ευρώ λειτούργησε ως καταλύτης για διασυνοριακές επενδύσεις σε αξιόγραφα, ενώ η ομαλή λειτουργία των διασυνοριακών επενδύσεων βασίζεται σε κοινά πρότυπα σε όλη την Ευρώπη. Ένας υψηλός βαθμός πειθαρχίας σε θέματα διακανονισμού των συναλλαγών μειώνει τον κίνδυνο αντισυμβαλλομένου, ή πιο συγκεκριμένα, τον κίνδυνο ρευστότητας και τον κίνδυνο αντικατάστασης. Ακόμα πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι προάγει την προστασία των επενδυτών, βοηθώντας να εξασφαλιστεί ότι ο διακανονισμός των συναλλαγών μεταξύ αγοραστών και πωλητών αξιογράφων γίνεται έγκαιρα και με ασφαλή τρόπο. Από την άποψη αυτή, ο κανονισμός αποτελεί σημαντικό βήμα για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

1.2

Η εισαγωγή του ευρώ λειτούργησε ως καταλύτης για διασυνοριακές επενδύσεις σε αξιόγραφα, ενώ η ομαλή λειτουργία των διασυνοριακών επενδύσεων βασίζεται σε κοινά πρότυπα σε όλη την Ευρώπη. Ένας υψηλός βαθμός πειθαρχίας σε θέματα διακανονισμού των συναλλαγών μειώνει τον κίνδυνο αντισυμβαλλομένου, ή πιο συγκεκριμένα, τον κίνδυνο ρευστότητας και τον κίνδυνο αντικατάστασης. Ακόμα πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι προάγει την προστασία των επενδυτών, βοηθώντας να εξασφαλιστεί ότι ο διακανονισμός των συναλλαγών μεταξύ αγοραστών και πωλητών αξιογράφων γίνεται έγκαιρα και με ασφαλή τρόπο. Από την άποψη αυτή, ο κανονισμός αποτελεί σημαντικό βήμα για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς.

| 1.3 | Μια σημαντική αλλαγή που προτείνεται όσον αφορά το πεδίο των δραστηριοτήτων ΚΑΤ είναι η απαγόρευση κατοχής άδειας για την άσκηση περιορισμένου αριθμού τραπεζικών υπηρεσιών. Αυτό θα επηρεάσει τα δύο μεγάλα διεθνή ΚΑΤ, τα οποία χρησιμοποιούν τις τραπεζικές τους δραστηριότητες για να υποστηρίξουν τη διαδικασία διακανονισμού και φύλαξης σε πολύ μεγάλη κλίμακα. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η κοινή γνώμη σε παγκόσμιο επίπεδο (G20, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, IOSCO, κλπ.) τάσσεται σθεναρά υπέρ του διαχωρισμού των πιστωτικών ιδρυμάτων. Η ΕΟΚΕ στηρίζει την Επιτροπή και είναι της άποψης ότι μια χωριστή τράπεζα είναι η καλύτερη λύση. |
| --- | --- |

1.3

Μια σημαντική αλλαγή που προτείνεται όσον αφορά το πεδίο των δραστηριοτήτων ΚΑΤ είναι η απαγόρευση κατοχής άδειας για την άσκηση περιορισμένου αριθμού τραπεζικών υπηρεσιών. Αυτό θα επηρεάσει τα δύο μεγάλα διεθνή ΚΑΤ, τα οποία χρησιμοποιούν τις τραπεζικές τους δραστηριότητες για να υποστηρίξουν τη διαδικασία διακανονισμού και φύλαξης σε πολύ μεγάλη κλίμακα. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η κοινή γνώμη σε παγκόσμιο επίπεδο (G20, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, IOSCO, κλπ.) τάσσεται σθεναρά υπέρ του διαχωρισμού των πιστωτικών ιδρυμάτων. Η ΕΟΚΕ στηρίζει την Επιτροπή και είναι της άποψης ότι μια χωριστή τράπεζα είναι η καλύτερη λύση.

| 1.4 | Η πρόταση για ενιαία απαίτηση διακανονισμού το αργότερο τη δεύτερη εργάσιμη ημέρα μετά την ημέρα της συναλλαγής (Τ+2) είναι πολύ σημαντική. Αν και αναμένεται να επιτευχθεί στην ΕΕ, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ορισμένα ζητήματα που αφορούν τις παγκόσμιες συναλλαγές. |
| --- | --- |

1.4

Η πρόταση για ενιαία απαίτηση διακανονισμού το αργότερο τη δεύτερη εργάσιμη ημέρα μετά την ημέρα της συναλλαγής (Τ+2) είναι πολύ σημαντική. Αν και αναμένεται να επιτευχθεί στην ΕΕ, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ορισμένα ζητήματα που αφορούν τις παγκόσμιες συναλλαγές.

| 1.5 | Οι προτάσεις απαιτούν την αποϋλοποίηση των εμπορεύσιμων αξιογράφων. Προβλέπεται μεταβατική περίοδος η οποία λήγει την 1η Ιανουαρίου 2020. Παρ'όλα αυτά, τα κράτη μέλη έχουν πραγματοποιήσει άνιση πρόοδο σε αυτό το θέμα και ενδέχεται να χρειαστεί να επιτευχθεί πολιτικός συμβιβασμός. |
| --- | --- |

1.5

Οι προτάσεις απαιτούν την αποϋλοποίηση των εμπορεύσιμων αξιογράφων. Προβλέπεται μεταβατική περίοδος η οποία λήγει την 1η Ιανουαρίου 2020. Παρ'όλα αυτά, τα κράτη μέλη έχουν πραγματοποιήσει άνιση πρόοδο σε αυτό το θέμα και ενδέχεται να χρειαστεί να επιτευχθεί πολιτικός συμβιβασμός.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Τα κεντρικά αποθετήρια τίτλων (ΚΑΤ) είναι σημαντικά ιδρύματα από συστημικής άποψης για τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Κάθε συναλλαγή αξιογράφων σε χρηματιστήριο αξιών ή και εξωχρηματιστηριακά ακολουθείται από διαδικασίες επεξεργασίας της συναλλαγής, οι οποίες οδηγούν στον διακανονισμό της, δηλαδή στην παράδοση των αξιογράφων έναντι μετρητών. Τα ΚΑΤ είναι τα βασικά ιδρύματα που καθιστούν δυνατό τον διακανονισμό μέσω της λειτουργίας των λεγόμενων συστημάτων διακανονισμού αξιογράφων. Επίσης, τα ΚΑΤ διασφαλίζουν την αρχική καταχώριση και την κεντρική τήρηση λογαριασμών τίτλων, στους οποίους καταγράφεται πόσα αξιόγραφα έχουν εκδοθεί από ποιον, καθώς και κάθε μεταβολή της κατοχής των εν λόγω τίτλων. |
| --- | --- |

2.1

Τα κεντρικά αποθετήρια τίτλων (ΚΑΤ) είναι σημαντικά ιδρύματα από συστημικής άποψης για τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Κάθε συναλλαγή αξιογράφων σε χρηματιστήριο αξιών ή και εξωχρηματιστηριακά ακολουθείται από διαδικασίες επεξεργασίας της συναλλαγής, οι οποίες οδηγούν στον διακανονισμό της, δηλαδή στην παράδοση των αξιογράφων έναντι μετρητών. Τα ΚΑΤ είναι τα βασικά ιδρύματα που καθιστούν δυνατό τον διακανονισμό μέσω της λειτουργίας των λεγόμενων συστημάτων διακανονισμού αξιογράφων. Επίσης, τα ΚΑΤ διασφαλίζουν την αρχική καταχώριση και την κεντρική τήρηση λογαριασμών τίτλων, στους οποίους καταγράφεται πόσα αξιόγραφα έχουν εκδοθεί από ποιον, καθώς και κάθε μεταβολή της κατοχής των εν λόγω τίτλων.

| 2.2 | Τα ΚΑΤ διαδραματίζουν επίσης καθοριστικό ρόλο στην αγορά ασφαλειών, ιδίως για σκοπούς νομισματικής πολιτικής. Για παράδειγμα, σχεδόν όλες οι επιλέξιμες ασφάλειες για πράξεις νομισματικής πολιτικής κεντρικών τραπεζών στην ΕΕ, και ιδίως στη ζώνη του ευρώ, διέρχονται από τα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων τα οποία διαχειρίζονται τα ΚΑΤ. |
| --- | --- |

2.2

Τα ΚΑΤ διαδραματίζουν επίσης καθοριστικό ρόλο στην αγορά ασφαλειών, ιδίως για σκοπούς νομισματικής πολιτικής. Για παράδειγμα, σχεδόν όλες οι επιλέξιμες ασφάλειες για πράξεις νομισματικής πολιτικής κεντρικών τραπεζών στην ΕΕ, και ιδίως στη ζώνη του ευρώ, διέρχονται από τα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων τα οποία διαχειρίζονται τα ΚΑΤ.

| 2.3 | Τα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων στην ΕΕ επεξεργάστηκαν συναλλαγές αξίας κατά προσέγγιση 920 τρισεκατομμυρίων ευρώ, το 2010, και είχαν χαρτοφυλάκιο αξιογράφων αξίας περίπου 39 τρισεκατομμυρίων ευρώ, στο τέλος του 2010. Στην ΕΕ υπάρχουν περισσότερα από 30 ΚΑΤ, κατά κανόνα ένα σε κάθε χώρα, καθώς και δύο «διεθνή» ΚΑΤ (ICSD – Clearstream Banking Luxembourg και Euroclear Bank), που αποτελούν μια επιμέρους κατηγορία ΚΑΤ με εξειδίκευση στην έκδοση διεθνών ομολόγων, τα οποία είναι ευρέως γνωστά ως «ευρωομόλογα». |
| --- | --- |

2.3

Τα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων στην ΕΕ επεξεργάστηκαν συναλλαγές αξίας κατά προσέγγιση 920 τρισεκατομμυρίων ευρώ, το 2010, και είχαν χαρτοφυλάκιο αξιογράφων αξίας περίπου 39 τρισεκατομμυρίων ευρώ, στο τέλος του 2010. Στην ΕΕ υπάρχουν περισσότερα από 30 ΚΑΤ, κατά κανόνα ένα σε κάθε χώρα, καθώς και δύο «διεθνή» ΚΑΤ (ICSD – Clearstream Banking Luxembourg και Euroclear Bank), που αποτελούν μια επιμέρους κατηγορία ΚΑΤ με εξειδίκευση στην έκδοση διεθνών ομολόγων, τα οποία είναι ευρέως γνωστά ως «ευρωομόλογα».

| 2.4 | Παρότι σε γενικές γραμμές είναι αποτελεσματικός και ασφαλής εντός των εθνικών συνόρων, ο διασυνοριακός διακανονισμός για την υποστήριξη των διασυνοριακών επενδύσεων είναι πολυπλοκότερος και έχει μεγαλύτερο κόστος από τον εγχώριο διακανονισμό. Για παράδειγμα, ο αριθμός περιπτώσεων αδυναμίας διακανονισμού είναι υψηλότερος στην περίπτωση των διασυνοριακών συναλλαγών σε σύγκριση με τις εγχώριες συναλλαγές και το κόστος διασυνοριακού διακανονισμού είναι μέχρι και τέσσερις φορές υψηλότερο από το αντίστοιχο εγχώριο κόστος. Σε γενικές γραμμές, αν και το κόστος των ΚΑΤ είναι πολύ σημαντικό για τους εκδότες αξιογράφων, είναι ελάχιστο σε σχέση με το συνολικό κόστος χρήσης όλων των στοιχείων της υποδομής. |
| --- | --- |

2.4

Παρότι σε γενικές γραμμές είναι αποτελεσματικός και ασφαλής εντός των εθνικών συνόρων, ο διασυνοριακός διακανονισμός για την υποστήριξη των διασυνοριακών επενδύσεων είναι πολυπλοκότερος και έχει μεγαλύτερο κόστος από τον εγχώριο διακανονισμό. Για παράδειγμα, ο αριθμός περιπτώσεων αδυναμίας διακανονισμού είναι υψηλότερος στην περίπτωση των διασυνοριακών συναλλαγών σε σύγκριση με τις εγχώριες συναλλαγές και το κόστος διασυνοριακού διακανονισμού είναι μέχρι και τέσσερις φορές υψηλότερο από το αντίστοιχο εγχώριο κόστος. Σε γενικές γραμμές, αν και το κόστος των ΚΑΤ είναι πολύ σημαντικό για τους εκδότες αξιογράφων, είναι ελάχιστο σε σχέση με το συνολικό κόστος χρήσης όλων των στοιχείων της υποδομής.

| 2.5 | Αυτά τα προβλήματα ασφαλείας πηγάζουν από διάφορους παράγοντες, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται:






  — | Η διάρκεια του κύκλου διακανονισμού. Ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ της συναλλαγής και του διακανονισμού δεν είναι εναρμονισμένος στην ΕΕ, με αποτέλεσμα να προκαλούνται διαταραχές όταν ο διακανονισμός των τίτλων γίνεται διασυνοριακά· |
| --- | --- | --- |

2.5

Αυτά τα προβλήματα ασφαλείας πηγάζουν από διάφορους παράγοντες, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται:

—

Η διάρκεια του κύκλου διακανονισμού. Ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ της συναλλαγής και του διακανονισμού δεν είναι εναρμονισμένος στην ΕΕ, με αποτέλεσμα να προκαλούνται διαταραχές όταν ο διακανονισμός των τίτλων γίνεται διασυνοριακά·

| — | Ένα μικρό αλλά σημαντικό ποσοστό αξιογράφων είναι ακόμη σε έντυπη μορφή. Για αυτά, ο κύκλος διακανονισμού διαρκεί πολύ περισσότερο, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο για τους επενδυτές· |
| --- | --- |

—

Ένα μικρό αλλά σημαντικό ποσοστό αξιογράφων είναι ακόμη σε έντυπη μορφή. Για αυτά, ο κύκλος διακανονισμού διαρκεί πολύ περισσότερο, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο για τους επενδυτές·

| — | Η αδυναμία διακανονισμού, δηλαδή οι περιπτώσεις στις οποίες μια συναλλαγή δεν διακανονίζεται κατά την προβλεπόμενη ημερομηνία διακανονισμού, δεν υπόκειται σε αποτρεπτικές κυρώσεις σε όλες τις αγορές, και στις αγορές όπου υπάρχουν κυρώσεις τα μέτρα εξασφάλισης του διακανονισμού διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των αγορών· |
| --- | --- |

—

Η αδυναμία διακανονισμού, δηλαδή οι περιπτώσεις στις οποίες μια συναλλαγή δεν διακανονίζεται κατά την προβλεπόμενη ημερομηνία διακανονισμού, δεν υπόκειται σε αποτρεπτικές κυρώσεις σε όλες τις αγορές, και στις αγορές όπου υπάρχουν κυρώσεις τα μέτρα εξασφάλισης του διακανονισμού διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των αγορών·

| — | Παρότι η οδηγία 98/26/ΕΚ σχετικά με το αμετάκλητο του διακανονισμού στα συστήματα πληρωμών και στα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων1 περιορίζει τις διαταραχές που προκαλούνται σε ένα σύστημα διακανονισμού αξιογράφων από διαδικασίες αφερεγγυότητας κατά ενός συμμετέχοντος στο σχετικό σύστημα, δεν αντιμετωπίζει άλλους κινδύνους του συστήματος ή την ανθεκτικότητα του ΚΑΤ που διαχειρίζεται το σύστημα. Ορισμένα ΚΑΤ υπόκεινται σε πρόσθετους πιστωτικούς κινδύνους και κινδύνους ρευστότητας, που προκύπτουν από την παροχή τραπεζικών υπηρεσιών επικουρικών προς τον διακανονισμό· |
| --- | --- |

—

Παρότι η οδηγία 98/26/ΕΚ σχετικά με το αμετάκλητο του διακανονισμού στα συστήματα πληρωμών και στα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων1 περιορίζει τις διαταραχές που προκαλούνται σε ένα σύστημα διακανονισμού αξιογράφων από διαδικασίες αφερεγγυότητας κατά ενός συμμετέχοντος στο σχετικό σύστημα, δεν αντιμετωπίζει άλλους κινδύνους του συστήματος ή την ανθεκτικότητα του ΚΑΤ που διαχειρίζεται το σύστημα. Ορισμένα ΚΑΤ υπόκεινται σε πρόσθετους πιστωτικούς κινδύνους και κινδύνους ρευστότητας, που προκύπτουν από την παροχή τραπεζικών υπηρεσιών επικουρικών προς τον διακανονισμό·

| — | Οι συμφωνίες διασύνδεσης μεταξύ των ΚΑΤ, παρότι θεωρούνται το πρώτο βήμα προς την ενοποίηση των ευρωπαϊκών αγορών διακανονισμού, εγείρουν ανησυχίες ως προς την ασφάλεια, λόγω της έλλειψης ειδικών κανόνων εποπτείας για τέτοιες συνδέσεις. Επιπλέον, αυξάνουν τη διασύνδεση των ΚΑΤ, γεγονός που δικαιολογεί ακόμη περισσότερο την καθιέρωση ενός κοινού πλαισίου προληπτικής εποπτείας. |
| --- | --- |

—

Οι συμφωνίες διασύνδεσης μεταξύ των ΚΑΤ, παρότι θεωρούνται το πρώτο βήμα προς την ενοποίηση των ευρωπαϊκών αγορών διακανονισμού, εγείρουν ανησυχίες ως προς την ασφάλεια, λόγω της έλλειψης ειδικών κανόνων εποπτείας για τέτοιες συνδέσεις. Επιπλέον, αυξάνουν τη διασύνδεση των ΚΑΤ, γεγονός που δικαιολογεί ακόμη περισσότερο την καθιέρωση ενός κοινού πλαισίου προληπτικής εποπτείας.

| 2.6 | Η έλλειψη αποτελεσματικής ενιαίας εσωτερικής αγοράς διακανονισμού εγείρει επίσης σημαντικές ανησυχίες. Εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρά εμπόδια στην ευρωπαϊκή αγορά επεξεργασίας συναλλαγών, όπως για παράδειγμα ο περιορισμός της πρόσβασης των εκδοτών αξιογράφων στα ΚΑΤ, διαφορετικά εθνικά καθεστώτα αδειοδότησης και κανόνες για τα ΚΑΤ στις επιμέρους χώρες της ΕΕ, και περιορισμένος ανταγωνισμός μεταξύ διαφορετικών εθνικών ΚΑΤ. Τα ανωτέρω εμπόδια οδηγούν σε μεγάλο κατακερματισμό της αγοράς. Κατά συνέπεια, ο διασυνοριακός διακανονισμός των συναλλαγών βασίζεται σε περιττά πολύπλοκες «αλυσίδες» κατοχής, οι οποίες συχνά περιλαμβάνουν διάφορα ΚΑΤ και πολλούς άλλους διαμεσολαβητές. Αυτό έχει αρνητικό αντίκτυπο στην αποτελεσματικότητα, αλλά και στους κινδύνους τους οποίους συνεπάγονται οι διασυνοριακές συναλλαγές. |
| --- | --- |

2.6

Η έλλειψη αποτελεσματικής ενιαίας εσωτερικής αγοράς διακανονισμού εγείρει επίσης σημαντικές ανησυχίες. Εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρά εμπόδια στην ευρωπαϊκή αγορά επεξεργασίας συναλλαγών, όπως για παράδειγμα ο περιορισμός της πρόσβασης των εκδοτών αξιογράφων στα ΚΑΤ, διαφορετικά εθνικά καθεστώτα αδειοδότησης και κανόνες για τα ΚΑΤ στις επιμέρους χώρες της ΕΕ, και περιορισμένος ανταγωνισμός μεταξύ διαφορετικών εθνικών ΚΑΤ. Τα ανωτέρω εμπόδια οδηγούν σε μεγάλο κατακερματισμό της αγοράς. Κατά συνέπεια, ο διασυνοριακός διακανονισμός των συναλλαγών βασίζεται σε περιττά πολύπλοκες «αλυσίδες» κατοχής, οι οποίες συχνά περιλαμβάνουν διάφορα ΚΑΤ και πολλούς άλλους διαμεσολαβητές. Αυτό έχει αρνητικό αντίκτυπο στην αποτελεσματικότητα, αλλά και στους κινδύνους τους οποίους συνεπάγονται οι διασυνοριακές συναλλαγές.

| 2.7 | Τα προβλήματα αυτά είναι σημαντικά, καθώς οι διασυνοριακές συναλλαγές στην Ευρώπη, από τις συνήθεις αγοραπωλησίες αξιογράφων μέχρι τις μεταβιβάσεις χρηματοοικονομικών ασφαλειών, εξακολουθούν να αυξάνονται και τα ΚΑΤ αλληλοσυνδέονται ολοένα και περισσότερο. Οι ανωτέρω τάσεις αναμένεται να επιταχυνθούν με την εμφάνιση του Target2 Securities (T2S), ενός έργου του Ευρωσυστήματος που θα παράσχει μια κοινή πλατφόρμα ανεξαρτήτως συνόρων για τον διακανονισμό αξιογράφων στην Ευρώπη, το οποίο έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει το 2015. |
| --- | --- |

2.7

Τα προβλήματα αυτά είναι σημαντικά, καθώς οι διασυνοριακές συναλλαγές στην Ευρώπη, από τις συνήθεις αγοραπωλησίες αξιογράφων μέχρι τις μεταβιβάσεις χρηματοοικονομικών ασφαλειών, εξακολουθούν να αυξάνονται και τα ΚΑΤ αλληλοσυνδέονται ολοένα και περισσότερο. Οι ανωτέρω τάσεις αναμένεται να επιταχυνθούν με την εμφάνιση του Target2 Securities (T2S), ενός έργου του Ευρωσυστήματος που θα παράσχει μια κοινή πλατφόρμα ανεξαρτήτως συνόρων για τον διακανονισμό αξιογράφων στην Ευρώπη, το οποίο έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει το 2015.

3.   Κύρια σημεία του προτεινόμενου κανονισμού

| 3.1 | Ο προτεινόμενος κανονισμός αποτελείται από δύο κύρια μέρη: τα μέτρα που αφορούν όλους τους διαχειριστές αγοράς στο πλαίσιο διακανονισμού αξιογράφων (τίτλος ΙΙ) και τα μέτρα που αφορούν ειδικά τα ΚΑΤ (τίτλοι ΙΙΙ, IV και V). |
| --- | --- |

3.1

Ο προτεινόμενος κανονισμός αποτελείται από δύο κύρια μέρη: τα μέτρα που αφορούν όλους τους διαχειριστές αγοράς στο πλαίσιο διακανονισμού αξιογράφων (τίτλος ΙΙ) και τα μέτρα που αφορούν ειδικά τα ΚΑΤ (τίτλοι ΙΙΙ, IV και V).

Διακανονισμός αξιογράφων

| 3.2 | Ο τίτλος ΙΙ επιβάλλει τη λεγόμενη αποϋλοποίηση/ακινητοποίηση των αξιογράφων, που συνίσταται στην έκδοση αξιών υπό μορφή λογιστικών εγγραφών. Σκοπός του μέτρου αυτού είναι να αυξηθεί η αποδοτικότητα του διακανονισμού, να διευκολυνθεί η συντόμευση των περιόδων διακανονισμού και να διασφαλιστεί η ακεραιότητα μιας έκδοσης αξιογράφων, παρέχοντας τη δυνατότητα για ευκολότερη αντιστοίχιση της κατοχής τίτλων. Ο προτεινόμενος κανονισμός προβλέπει μεταβατική περίοδο αρκετά μεγάλης διάρκειας, μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2020, προκειμένου οι διαχειριστές αγοράς από τα κράτη μέλη όπου υπάρχει ακόμη σημαντικός αριθμός αξιογράφων σε έντυπη μορφή να είναι σε θέση να συμμορφωθούν με το μέτρο αυτό. |
| --- | --- |

3.2

Ο τίτλος ΙΙ επιβάλλει τη λεγόμενη αποϋλοποίηση/ακινητοποίηση των αξιογράφων, που συνίσταται στην έκδοση αξιών υπό μορφή λογιστικών εγγραφών. Σκοπός του μέτρου αυτού είναι να αυξηθεί η αποδοτικότητα του διακανονισμού, να διευκολυνθεί η συντόμευση των περιόδων διακανονισμού και να διασφαλιστεί η ακεραιότητα μιας έκδοσης αξιογράφων, παρέχοντας τη δυνατότητα για ευκολότερη αντιστοίχιση της κατοχής τίτλων. Ο προτεινόμενος κανονισμός προβλέπει μεταβατική περίοδο αρκετά μεγάλης διάρκειας, μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2020, προκειμένου οι διαχειριστές αγοράς από τα κράτη μέλη όπου υπάρχει ακόμη σημαντικός αριθμός αξιογράφων σε έντυπη μορφή να είναι σε θέση να συμμορφωθούν με το μέτρο αυτό.

| 3.3 | Ο τίτλος εναρμονίζει την περίοδο διακανονισμού για τις συναλλαγές αξιογράφων σε όλη την ΕΕ. Στην Ευρώπη, ο διακανονισμός της πλειονότητας των συναλλαγών αξιογράφων λαμβάνει χώρα δύο ή τρεις ημέρες μετά την ημερομηνία διαπραγμάτευσης, ανάλογα με την κάθε αγορά. Η περίοδος διακανονισμού θα εναρμονιστεί και θα οριστεί στις δύο ημέρες μετά την ημερομηνία διαπραγμάτευσης, αλλά θα επιτρέπονται και πιο σύντομες περίοδοι διαπραγμάτευσης. |
| --- | --- |

3.3

Ο τίτλος εναρμονίζει την περίοδο διακανονισμού για τις συναλλαγές αξιογράφων σε όλη την ΕΕ. Στην Ευρώπη, ο διακανονισμός της πλειονότητας των συναλλαγών αξιογράφων λαμβάνει χώρα δύο ή τρεις ημέρες μετά την ημερομηνία διαπραγμάτευσης, ανάλογα με την κάθε αγορά. Η περίοδος διακανονισμού θα εναρμονιστεί και θα οριστεί στις δύο ημέρες μετά την ημερομηνία διαπραγμάτευσης, αλλά θα επιτρέπονται και πιο σύντομες περίοδοι διαπραγμάτευσης.

| 3.4 | Επίσης, εναρμονίζει τα μέτρα εξασφάλισης του διακανονισμού σε όλη την ΕΕ. Τα εν λόγω μέτρα περιλαμβάνουν εκ των προτέρων μέτρα για την πρόληψη της αδυναμίας διακανονισμού και εκ των υστέρων μέτρα για την αντιμετώπιση της αδυναμίας διακανονισμού. |
| --- | --- |

3.4

Επίσης, εναρμονίζει τα μέτρα εξασφάλισης του διακανονισμού σε όλη την ΕΕ. Τα εν λόγω μέτρα περιλαμβάνουν εκ των προτέρων μέτρα για την πρόληψη της αδυναμίας διακανονισμού και εκ των υστέρων μέτρα για την αντιμετώπιση της αδυναμίας διακανονισμού.

Αδειοδότηση και εποπτεία των ΚΑΤ

| 3.5 | Η οδηγία 98/26/ΕΚ ορίζει ήδη τα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων ως τυπικές συμφωνίες που επιτρέπουν τη μεταβίβαση αξιογράφων μεταξύ διαφορετικών συμμετεχόντων. Ωστόσο, η εν λόγω οδηγία δεν αναφέρει τους οργανισμούς που είναι αρμόδιοι για τη λειτουργία των εν λόγω συστημάτων. Δεδομένης της αυξανόμενης πολυπλοκότητας των εν λόγω συστημάτων και των κινδύνων που σχετίζονται με τον διακανονισμό, ο νομικός ορισμός, η αδειοδότηση και η εποπτεία των οργανισμών που χειρίζονται τα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων είναι απαραίτητο να διέπονται από ένα σύνολο κοινών προτύπων προληπτικής εποπτείας. |
| --- | --- |

3.5

Η οδηγία 98/26/ΕΚ ορίζει ήδη τα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων ως τυπικές συμφωνίες που επιτρέπουν τη μεταβίβαση αξιογράφων μεταξύ διαφορετικών συμμετεχόντων. Ωστόσο, η εν λόγω οδηγία δεν αναφέρει τους οργανισμούς που είναι αρμόδιοι για τη λειτουργία των εν λόγω συστημάτων. Δεδομένης της αυξανόμενης πολυπλοκότητας των εν λόγω συστημάτων και των κινδύνων που σχετίζονται με τον διακανονισμό, ο νομικός ορισμός, η αδειοδότηση και η εποπτεία των οργανισμών που χειρίζονται τα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων είναι απαραίτητο να διέπονται από ένα σύνολο κοινών προτύπων προληπτικής εποπτείας.

| 3.6 | Τα ΚΑΤ θα πρέπει να υπόκεινται σε αδειοδότηση και εποπτεία από τις εθνικές αρμόδιες αρχές του τόπου στον οποίο έχουν την έδρα τους. Ωστόσο, λόγω της συνεχούς αύξησης της διασυνοριακής διάστασης των δραστηριοτήτων τους, θα πρέπει να ζητείται η γνώμη και άλλων αρχών, που σχετίζονται με το ή τα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων που χειρίζεται το ΚΑΤ και με άλλες οντότητες του ομίλου. Η ΕΑΚΑΑ θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη σχεδίων τεχνικών προτύπων για την εναρμόνιση της διαδικασίας αδειοδότησης και τη διασφάλιση της συνεργασίας μεταξύ των αρχών. |
| --- | --- |

3.6

Τα ΚΑΤ θα πρέπει να υπόκεινται σε αδειοδότηση και εποπτεία από τις εθνικές αρμόδιες αρχές του τόπου στον οποίο έχουν την έδρα τους. Ωστόσο, λόγω της συνεχούς αύξησης της διασυνοριακής διάστασης των δραστηριοτήτων τους, θα πρέπει να ζητείται η γνώμη και άλλων αρχών, που σχετίζονται με το ή τα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων που χειρίζεται το ΚΑΤ και με άλλες οντότητες του ομίλου. Η ΕΑΚΑΑ θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη σχεδίων τεχνικών προτύπων για την εναρμόνιση της διαδικασίας αδειοδότησης και τη διασφάλιση της συνεργασίας μεταξύ των αρχών.

| 3.7 | Η πρόταση παρέχει στα ΚΑΤ που διαθέτουν άδεια λειτουργίας ένα «διαβατήριο» για την παροχή υπηρεσιών στην Ένωση, είτε μέσω της απευθείας παροχής υπηρεσιών σε άλλο κράτος μέλος είτε μέσω της ίδρυσης υποκαταστήματος στο εν λόγω κράτος μέλος. Ένα ΚΑΤ από τρίτη χώρα μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση στην Ένωση, αν έχει αναγνωριστεί από την ΕΑΚΑΑ. |
| --- | --- |

3.7

Η πρόταση παρέχει στα ΚΑΤ που διαθέτουν άδεια λειτουργίας ένα «διαβατήριο» για την παροχή υπηρεσιών στην Ένωση, είτε μέσω της απευθείας παροχής υπηρεσιών σε άλλο κράτος μέλος είτε μέσω της ίδρυσης υποκαταστήματος στο εν λόγω κράτος μέλος. Ένα ΚΑΤ από τρίτη χώρα μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση στην Ένωση, αν έχει αναγνωριστεί από την ΕΑΚΑΑ.

Απαιτήσεις για ΚΑΤ

| 3.8 | Δεδομένου ότι τα ΚΑΤ έχουν συστημική σημασία και παρέχουν κρίσιμες υπηρεσίες για την αγορά κινητών αξιών, πρέπει να υπόκεινται σε υψηλά πρότυπα προληπτικής εποπτείας ώστε να διασφαλίζεται η βιωσιμότητά τους και η προστασία των συμμετεχόντων σε αυτά. Οι απαιτήσεις για τα ΚΑΤ ταξινομούνται σε διάφορες κατηγορίες: οργανωτικές απαιτήσεις, κανόνες επαγγελματικής δεοντολογίας, απαιτήσεις για υπηρεσίες ΚΑΤ, απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας και απαιτήσεις για συνδέσεις ΚΑΤ. |
| --- | --- |

3.8

Δεδομένου ότι τα ΚΑΤ έχουν συστημική σημασία και παρέχουν κρίσιμες υπηρεσίες για την αγορά κινητών αξιών, πρέπει να υπόκεινται σε υψηλά πρότυπα προληπτικής εποπτείας ώστε να διασφαλίζεται η βιωσιμότητά τους και η προστασία των συμμετεχόντων σε αυτά. Οι απαιτήσεις για τα ΚΑΤ ταξινομούνται σε διάφορες κατηγορίες: οργανωτικές απαιτήσεις, κανόνες επαγγελματικής δεοντολογίας, απαιτήσεις για υπηρεσίες ΚΑΤ, απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας και απαιτήσεις για συνδέσεις ΚΑΤ.

| 3.9 | Οι κανόνες δεοντολογίας ορίζουν ότι οι δραστηριότητες πρέπει να μην εισάγουν διακρίσεις, να είναι διαφανείς και να βασίζονται αυστηρά στον κίνδυνο· επιπλέον, απαιτούν την πλήρη κοινοποίηση του κόστους και των εσόδων στις αρμόδιες αρχές. |
| --- | --- |

3.9

Οι κανόνες δεοντολογίας ορίζουν ότι οι δραστηριότητες πρέπει να μην εισάγουν διακρίσεις, να είναι διαφανείς και να βασίζονται αυστηρά στον κίνδυνο· επιπλέον, απαιτούν την πλήρη κοινοποίηση του κόστους και των εσόδων στις αρμόδιες αρχές.

| 3.10 | Οι απαιτήσεις για τις υπηρεσίες ΚΑΤ περιλαμβάνουν υποχρεώσεις σχετικά με την ημερήσια συμφωνία και τον διαχωρισμό των λογαριασμών. Όσον αφορά τον διακανονισμό σε μετρητά, η πρόταση απαιτεί από τα ΚΑΤ να πραγματοποιούν τον διακανονισμό σε λογαριασμούς κεντρικών τραπεζών όποτε αυτό είναι εφικτό και πρακτικό. Ο διακανονισμός σε εμπορικές τράπεζες επιτρέπεται, αλλά σε αντίθεση με ορισμένες τρέχουσες πρακτικές, πρέπει να εκτελείται μέσω χωριστού πιστωτικού ιδρύματος που ενεργεί ως διακανονιστής. |
| --- | --- |

3.10

Οι απαιτήσεις για τις υπηρεσίες ΚΑΤ περιλαμβάνουν υποχρεώσεις σχετικά με την ημερήσια συμφωνία και τον διαχωρισμό των λογαριασμών. Όσον αφορά τον διακανονισμό σε μετρητά, η πρόταση απαιτεί από τα ΚΑΤ να πραγματοποιούν τον διακανονισμό σε λογαριασμούς κεντρικών τραπεζών όποτε αυτό είναι εφικτό και πρακτικό. Ο διακανονισμός σε εμπορικές τράπεζες επιτρέπεται, αλλά σε αντίθεση με ορισμένες τρέχουσες πρακτικές, πρέπει να εκτελείται μέσω χωριστού πιστωτικού ιδρύματος που ενεργεί ως διακανονιστής.

| 3.11 | Οι απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας για τα ίδια τα ΚΑΤ περιλαμβάνουν σημαντικές διατάξεις σχετικά με τον μετριασμό του λειτουργικού κινδύνου. Εφόσον τα ΚΑΤ θα απαγορεύεται να παρέχουν απευθείας υπηρεσίες τραπεζικού τύπου, ο βασικός κίνδυνος που θα αντιμετωπίσουν είναι ο λειτουργικός κίνδυνος. Οι εν λόγω διατάξεις περιλαμβάνουν κατάλληλα μέτρα για τη διασφάλιση της συνέχισης των δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένου του διακανονισμού, ανά πάσα στιγμή. Επίσης ορίζονται κεφαλαιακές απαιτήσεις όσον αφορά τα λειτουργικά έξοδα – τα ΚΑΤ θα πρέπει να διαθέτουν κεφάλαιο, αδιανέμητα κέρδη και αποθεματικά ικανά να καλύψουν τουλάχιστον έξι μήνες λειτουργικών εξόδων. |
| --- | --- |

3.11

Οι απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας για τα ίδια τα ΚΑΤ περιλαμβάνουν σημαντικές διατάξεις σχετικά με τον μετριασμό του λειτουργικού κινδύνου. Εφόσον τα ΚΑΤ θα απαγορεύεται να παρέχουν απευθείας υπηρεσίες τραπεζικού τύπου, ο βασικός κίνδυνος που θα αντιμετωπίσουν είναι ο λειτουργικός κίνδυνος. Οι εν λόγω διατάξεις περιλαμβάνουν κατάλληλα μέτρα για τη διασφάλιση της συνέχισης των δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένου του διακανονισμού, ανά πάσα στιγμή. Επίσης ορίζονται κεφαλαιακές απαιτήσεις όσον αφορά τα λειτουργικά έξοδα – τα ΚΑΤ θα πρέπει να διαθέτουν κεφάλαιο, αδιανέμητα κέρδη και αποθεματικά ικανά να καλύψουν τουλάχιστον έξι μήνες λειτουργικών εξόδων.

| 3.12 | Η απαίτηση για σύνδεση ΚΑΤ περιλαμβάνει τη θέσπιση πανομοιότυπων κανόνων σχετικά με το αμετάκλητο του διακανονισμού. |
| --- | --- |

3.12

Η απαίτηση για σύνδεση ΚΑΤ περιλαμβάνει τη θέσπιση πανομοιότυπων κανόνων σχετικά με το αμετάκλητο του διακανονισμού.

Πρόσβαση σε ΚΑΤ

| 3.13 | Το άνοιγμα της αγοράς υπηρεσιών ΚΑΤ και η άρση των εμποδίων πρόσβασης είναι ένας από τους στόχους της παρούσας πρωτοβουλίας. Εξετάζονται τρεις τύποι πρόσβασης: α) μεταξύ εκδοτών και ΚΑΤ, β) μεταξύ ΚΑΤ, και γ) μεταξύ ΚΑΤ και άλλων υποδομών της αγοράς. |
| --- | --- |

3.13

Το άνοιγμα της αγοράς υπηρεσιών ΚΑΤ και η άρση των εμποδίων πρόσβασης είναι ένας από τους στόχους της παρούσας πρωτοβουλίας. Εξετάζονται τρεις τύποι πρόσβασης: α) μεταξύ εκδοτών και ΚΑΤ, β) μεταξύ ΚΑΤ, και γ) μεταξύ ΚΑΤ και άλλων υποδομών της αγοράς.

| 3.14 | Το σχέδιο εισάγει το δικαίωμα των εκδοτών να καταχωρούν τα αξιόγραφά τους σε οποιοδήποτε ΚΑΤ το οποίο έχει λάβει άδεια λειτουργίας στην Ένωση, καθώς και το δικαίωμα των ΚΑΤ να παρέχουν υπηρεσίες για αξιόγραφα που έχουν δημιουργηθεί δυνάμει του δικαίου άλλου κράτους μέλους. |
| --- | --- |

3.14

Το σχέδιο εισάγει το δικαίωμα των εκδοτών να καταχωρούν τα αξιόγραφά τους σε οποιοδήποτε ΚΑΤ το οποίο έχει λάβει άδεια λειτουργίας στην Ένωση, καθώς και το δικαίωμα των ΚΑΤ να παρέχουν υπηρεσίες για αξιόγραφα που έχουν δημιουργηθεί δυνάμει του δικαίου άλλου κράτους μέλους.

| 3.15 | Ένα ΚΑΤ θα πρέπει να έχει το δικαίωμα να λαμβάνει πληροφορίες σχετικά με συναλλαγές από κεντρικούς αντισυμβαλλόμενους και από τόπους διαπραγμάτευσης και οι εν λόγω υποδομές θα πρέπει να έχουν πρόσβαση στα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων που διατηρούν τα ΚΑΤ. |
| --- | --- |

3.15

Ένα ΚΑΤ θα πρέπει να έχει το δικαίωμα να λαμβάνει πληροφορίες σχετικά με συναλλαγές από κεντρικούς αντισυμβαλλόμενους και από τόπους διαπραγμάτευσης και οι εν λόγω υποδομές θα πρέπει να έχουν πρόσβαση στα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων που διατηρούν τα ΚΑΤ.

Πιστωτικά ιδρύματα

| 3.16 | Όταν ο διακανονισμός μέσω κεντρικής τράπεζας δεν είναι εφικτός ή πρακτικός, τα ΚΑΤ μπορούν να προσφέρουν στους συμμετέχοντές τους τη δυνατότητα διακανονισμού σε μετρητά μέσω εμπορικών τραπεζών. Εντούτοις, τα ΚΑΤ δεν θα πρέπει να παρέχουν τα ίδια τις τραπεζικές υπηρεσίες που είναι επικουρικές ως προς τον διακανονισμό, αλλά θα πρέπει να έχουν την άδεια από τις αρμόδιες αρχές να ορίζουν ένα πιστωτικό ίδρυμα για να ενεργεί ως διακανονιστής, ανοίγοντας λογαριασμούς ταμείου και χορηγώντας πιστωτικές διευκολύνσεις για τη διευκόλυνση του διακανονισμού. |
| --- | --- |

3.16

Όταν ο διακανονισμός μέσω κεντρικής τράπεζας δεν είναι εφικτός ή πρακτικός, τα ΚΑΤ μπορούν να προσφέρουν στους συμμετέχοντές τους τη δυνατότητα διακανονισμού σε μετρητά μέσω εμπορικών τραπεζών. Εντούτοις, τα ΚΑΤ δεν θα πρέπει να παρέχουν τα ίδια τις τραπεζικές υπηρεσίες που είναι επικουρικές ως προς τον διακανονισμό, αλλά θα πρέπει να έχουν την άδεια από τις αρμόδιες αρχές να ορίζουν ένα πιστωτικό ίδρυμα για να ενεργεί ως διακανονιστής, ανοίγοντας λογαριασμούς ταμείου και χορηγώντας πιστωτικές διευκολύνσεις για τη διευκόλυνση του διακανονισμού.

| 3.17 | Αυτή η διάκριση μεταξύ των ΚΑΤ και των διακανονιστών είναι ένα σημαντικό μέτρο για την αντιμετώπιση και την αύξηση της ασφάλειας των ΚΑΤ. Οι τραπεζικές υπηρεσίες που είναι επικουρικές ως προς τον διακανονισμό αυξάνουν τους κινδύνους στους οποίους εκτίθενται τα ΚΑΤ και κατά συνέπεια και την πιθανότητα των ΚΑΤ να υποστούν αθέτηση υποχρέωσης ή να υποβληθούν σε σοβαρές πιέσεις. |
| --- | --- |

3.17

Αυτή η διάκριση μεταξύ των ΚΑΤ και των διακανονιστών είναι ένα σημαντικό μέτρο για την αντιμετώπιση και την αύξηση της ασφάλειας των ΚΑΤ. Οι τραπεζικές υπηρεσίες που είναι επικουρικές ως προς τον διακανονισμό αυξάνουν τους κινδύνους στους οποίους εκτίθενται τα ΚΑΤ και κατά συνέπεια και την πιθανότητα των ΚΑΤ να υποστούν αθέτηση υποχρέωσης ή να υποβληθούν σε σοβαρές πιέσεις.

| 3.18 | Παρότι οι τραπεζικές υπηρεσίες παρέχονται συνήθως από ορισμένα ΚΑΤ σε ημερήσια βάση (καλύπτονται πλήρως από ασφάλειες ή άλλους χρηματοδοτικούς πόρους) και περιορίζονται σε υπηρεσίες επικουρικές ως προς τον διακανονισμό, τα ποσά που διαχειρίζονται είναι σημαντικά και τυχόν αθέτηση υποχρέωσης των ΚΑΤ θα είχε αρνητικές επιπτώσεις για τις αγορές κινητών αξιών και πληρωμών. Η απαίτηση παροχής των τραπεζικών υπηρεσιών σε χωριστή νομική οντότητα από αυτήν που παρέχει τις βασικές υπηρεσίες ΚΑΤ θα αποτρέψει τη μετάδοση των κινδύνων από τις τραπεζικές υπηρεσίες στην παροχή βασικών υπηρεσιών ΚΑΤ, ιδίως σε περίπτωση αφερεγγυότητας ή άσκησης σοβαρών πιέσεων από τις τραπεζικές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

3.18

Παρότι οι τραπεζικές υπηρεσίες παρέχονται συνήθως από ορισμένα ΚΑΤ σε ημερήσια βάση (καλύπτονται πλήρως από ασφάλειες ή άλλους χρηματοδοτικούς πόρους) και περιορίζονται σε υπηρεσίες επικουρικές ως προς τον διακανονισμό, τα ποσά που διαχειρίζονται είναι σημαντικά και τυχόν αθέτηση υποχρέωσης των ΚΑΤ θα είχε αρνητικές επιπτώσεις για τις αγορές κινητών αξιών και πληρωμών. Η απαίτηση παροχής των τραπεζικών υπηρεσιών σε χωριστή νομική οντότητα από αυτήν που παρέχει τις βασικές υπηρεσίες ΚΑΤ θα αποτρέψει τη μετάδοση των κινδύνων από τις τραπεζικές υπηρεσίες στην παροχή βασικών υπηρεσιών ΚΑΤ, ιδίως σε περίπτωση αφερεγγυότητας ή άσκησης σοβαρών πιέσεων από τις τραπεζικές υπηρεσίες.

| 3.19 | Για τα ΚΑΤ που παρέχουν τραπεζικές υπηρεσίες επί του παρόντος, το κύριο κόστος που συνεπάγεται αυτό το μέτρο είναι οι νομικές δαπάνες που ανακύπτουν από την ίδρυση χωριστής νομικής οντότητας για την παροχή τραπεζικών υπηρεσιών. Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι δεν υπάρχουν λιγότερο αυστηρές εναλλακτικές λύσεις από τον διαχωρισμό των τραπεζικών υπηρεσιών, οι οποίες θα εξάλειφαν εξ ολοκλήρου τον κίνδυνο μετάδοσης των κινδύνων από τις τραπεζικές υπηρεσίες στις βασικές υπηρεσίες ΚΑΤ. |
| --- | --- |

3.19

Για τα ΚΑΤ που παρέχουν τραπεζικές υπηρεσίες επί του παρόντος, το κύριο κόστος που συνεπάγεται αυτό το μέτρο είναι οι νομικές δαπάνες που ανακύπτουν από την ίδρυση χωριστής νομικής οντότητας για την παροχή τραπεζικών υπηρεσιών. Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι δεν υπάρχουν λιγότερο αυστηρές εναλλακτικές λύσεις από τον διαχωρισμό των τραπεζικών υπηρεσιών, οι οποίες θα εξάλειφαν εξ ολοκλήρου τον κίνδυνο μετάδοσης των κινδύνων από τις τραπεζικές υπηρεσίες στις βασικές υπηρεσίες ΚΑΤ.

| 3.20 | Για να κατοχυρωθεί η αποτελεσματικότητα που προκύπτει τόσο από την παροχή υπηρεσιών ΚΑΤ όσο και από την παροχή τραπεζικών υπηρεσιών εντός του ιδίου ομίλου επιχειρήσεων, η απαίτηση να εκτελούνται οι τραπεζικές υπηρεσίες από χωριστό πιστωτικό ίδρυμα δεν θα πρέπει να εμποδίζει το εν λόγω πιστωτικό ίδρυμα να ανήκει στον ίδιο όμιλο επιχειρήσεων με το ΚΑΤ. |
| --- | --- |

3.20

Για να κατοχυρωθεί η αποτελεσματικότητα που προκύπτει τόσο από την παροχή υπηρεσιών ΚΑΤ όσο και από την παροχή τραπεζικών υπηρεσιών εντός του ιδίου ομίλου επιχειρήσεων, η απαίτηση να εκτελούνται οι τραπεζικές υπηρεσίες από χωριστό πιστωτικό ίδρυμα δεν θα πρέπει να εμποδίζει το εν λόγω πιστωτικό ίδρυμα να ανήκει στον ίδιο όμιλο επιχειρήσεων με το ΚΑΤ.

| 3.21 | Η αρμόδια αρχή θα πρέπει να είναι σε θέση να αποδεικνύει, σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, ότι δεν υφίσταται συστημικός κίνδυνος εξαιτίας της παροχής τόσο υπηρεσιών ΚΑΤ όσο και τραπεζικών υπηρεσιών από την ίδια νομική οντότητα. Σε τέτοια περίπτωση, θα μπορούσε να υποβληθεί αιτιολογημένο αίτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία δύναται να επιτρέψει την παρέκκλιση. Σε κάθε περίπτωση, οι δραστηριότητες ενός ΚΑΤ το οποίο έχει λάβει άδεια λειτουργίας ως πιστωτικό ίδρυμα θα πρέπει να περιορίζονται στην παροχή τραπεζικών υπηρεσιών επικουρικών ως προς τον διακανονισμό. |
| --- | --- |

3.21

Η αρμόδια αρχή θα πρέπει να είναι σε θέση να αποδεικνύει, σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, ότι δεν υφίσταται συστημικός κίνδυνος εξαιτίας της παροχής τόσο υπηρεσιών ΚΑΤ όσο και τραπεζικών υπηρεσιών από την ίδια νομική οντότητα. Σε τέτοια περίπτωση, θα μπορούσε να υποβληθεί αιτιολογημένο αίτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία δύναται να επιτρέψει την παρέκκλιση. Σε κάθε περίπτωση, οι δραστηριότητες ενός ΚΑΤ το οποίο έχει λάβει άδεια λειτουργίας ως πιστωτικό ίδρυμα θα πρέπει να περιορίζονται στην παροχή τραπεζικών υπηρεσιών επικουρικών ως προς τον διακανονισμό.

Κυρώσεις

| 3.22 | Μια απογραφή των υφιστάμενων εθνικών καθεστώτων αποκάλυψε, μεταξύ άλλων, ότι τα επίπεδα των χρηματικών κυρώσεων ποικίλλουν σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών, ότι ορισμένες από τις αρμόδιες αρχές στερούνται ορισμένων σημαντικών εξουσιών επιβολής κυρώσεων και ότι κάποιες άλλες δεν μπορούν να επιβάλλουν κυρώσεις σε φυσικά και νομικά πρόσωπα. Συνεπώς, η Επιτροπή προτείνει οι αρμόδιες αρχές να διαθέτουν έναν ελάχιστο αριθμό διοικητικών κυρώσεων και μέτρων, στα οποία περιλαμβάνονται η απόσυρση άδειας, οι δημόσιες προειδοποιήσεις, η απόλυση της διεύθυνσης, η επιστροφή των κερδών που αποκτήθηκαν από παραβιάσεις του παρόντος κανονισμού εφόσον μπορούν να προσδιοριστούν και διοικητικά πρόστιμα. |
| --- | --- |

3.22

Μια απογραφή των υφιστάμενων εθνικών καθεστώτων αποκάλυψε, μεταξύ άλλων, ότι τα επίπεδα των χρηματικών κυρώσεων ποικίλλουν σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών, ότι ορισμένες από τις αρμόδιες αρχές στερούνται ορισμένων σημαντικών εξουσιών επιβολής κυρώσεων και ότι κάποιες άλλες δεν μπορούν να επιβάλλουν κυρώσεις σε φυσικά και νομικά πρόσωπα. Συνεπώς, η Επιτροπή προτείνει οι αρμόδιες αρχές να διαθέτουν έναν ελάχιστο αριθμό διοικητικών κυρώσεων και μέτρων, στα οποία περιλαμβάνονται η απόσυρση άδειας, οι δημόσιες προειδοποιήσεις, η απόλυση της διεύθυνσης, η επιστροφή των κερδών που αποκτήθηκαν από παραβιάσεις του παρόντος κανονισμού εφόσον μπορούν να προσδιοριστούν και διοικητικά πρόστιμα.

4.   Η άποψη της ΕΟΚΕ

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί αυτή τη ρυθμιστική πρωτοβουλία. Με τον κανονισμό ΚΑΤ, η Επιτροπή θα έχει συμπληρώσει τους τρεις πυλώνες του νέου πλαισίου ρύθμισης των χρηματοπιστωτικών υποδομών στην ΕΕ: ΚΑΤ, EMIR και MiFID/MiFIR. Από κοινού, αυτά τα τρία μέσα εξασφαλίζουν την εκτενή και ολοκληρωμένη κάλυψη της αγοράς. Η Επιτροπή πρέπει να φροντίσει ώστε αυτά τα τρία μέσα να συμβαδίζουν χωρίς επικαλύψεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε διαφορετικές ερμηνείες των νέων κανόνων. Επίσης, έχει ζωτική σημασία οι διάφορες νομοθετικές πρωτοβουλίες να είναι συνεκτικές και συνεπείς μεταξύ τους σε βασικούς τομείς. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί αυτή τη ρυθμιστική πρωτοβουλία. Με τον κανονισμό ΚΑΤ, η Επιτροπή θα έχει συμπληρώσει τους τρεις πυλώνες του νέου πλαισίου ρύθμισης των χρηματοπιστωτικών υποδομών στην ΕΕ: ΚΑΤ, EMIR και MiFID/MiFIR. Από κοινού, αυτά τα τρία μέσα εξασφαλίζουν την εκτενή και ολοκληρωμένη κάλυψη της αγοράς. Η Επιτροπή πρέπει να φροντίσει ώστε αυτά τα τρία μέσα να συμβαδίζουν χωρίς επικαλύψεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε διαφορετικές ερμηνείες των νέων κανόνων. Επίσης, έχει ζωτική σημασία οι διάφορες νομοθετικές πρωτοβουλίες να είναι συνεκτικές και συνεπείς μεταξύ τους σε βασικούς τομείς.

| 4.2 | Η ΕΑΚΑΑ θα επιφορτιστεί με τη σύνταξη τεχνικών προδιαγραφών για αυτή τη νέα νομοθεσία, καθώς και για τους άλλους δύο πυλώνες. Η ΕΟΚΕ τονίζει την έκταση των καθηκόντων και αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην ΕΑΚΑΑ σε σχετικά βραχύ χρονικό διάστημα. Σε αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, αρμοδιότητες για τη ρύθμιση των οργανισμών αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας, την εποπτεία του ελεγκτικού τομέα και της οδηγίας ΔΟΕΕ, καθώς και καθήκοντα που αφορούν τις ακάλυπτες πωλήσεις και τις συμβάσεις συμβάσεων αντιστάθμισης πιστωτικού κινδύνου. Για να εκτελεί αποτελεσματικά τα καθήκοντά της, είναι πολύ σημαντικό η ΕΑΚΑΑ να διαθέτει προσωπικό με τις απαραίτητες δεξιότητες και εμπειρία. |
| --- | --- |

4.2

Η ΕΑΚΑΑ θα επιφορτιστεί με τη σύνταξη τεχνικών προδιαγραφών για αυτή τη νέα νομοθεσία, καθώς και για τους άλλους δύο πυλώνες. Η ΕΟΚΕ τονίζει την έκταση των καθηκόντων και αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην ΕΑΚΑΑ σε σχετικά βραχύ χρονικό διάστημα. Σε αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, αρμοδιότητες για τη ρύθμιση των οργανισμών αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας, την εποπτεία του ελεγκτικού τομέα και της οδηγίας ΔΟΕΕ, καθώς και καθήκοντα που αφορούν τις ακάλυπτες πωλήσεις και τις συμβάσεις συμβάσεων αντιστάθμισης πιστωτικού κινδύνου. Για να εκτελεί αποτελεσματικά τα καθήκοντά της, είναι πολύ σημαντικό η ΕΑΚΑΑ να διαθέτει προσωπικό με τις απαραίτητες δεξιότητες και εμπειρία.

| 4.3 | Ο κανονισμός ΚΑΤ θα επιφέρει σειρά αλλαγών στον τομέα των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, ήτοι σε έναν τομέα στον οποίο οι εταιρείες παροχής χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών υπόκεινται ήδη σε νέες ρυθμίσεις, νέα εποπτεία, νέες απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας, κλπ. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την εισαγωγή αυτών των επιπλέον αλλαγών, αλλά καλεί τις ρυθμιστικές και τις εποπτικές αρχές, ιδίως δε την ΕΑΚΑΑ, να είναι σε επιφυλακή για πιθανά προβλήματα που ενδεχομένως προκληθούν από την υπερβολική ρύθμιση. |
| --- | --- |

4.3

Ο κανονισμός ΚΑΤ θα επιφέρει σειρά αλλαγών στον τομέα των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, ήτοι σε έναν τομέα στον οποίο οι εταιρείες παροχής χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών υπόκεινται ήδη σε νέες ρυθμίσεις, νέα εποπτεία, νέες απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας, κλπ. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την εισαγωγή αυτών των επιπλέον αλλαγών, αλλά καλεί τις ρυθμιστικές και τις εποπτικές αρχές, ιδίως δε την ΕΑΚΑΑ, να είναι σε επιφυλακή για πιθανά προβλήματα που ενδεχομένως προκληθούν από την υπερβολική ρύθμιση.

| 4.4 | Η εισαγωγή του ευρώ λειτούργησε ως καταλύτης για διασυνοριακές επενδύσεις σε αξιόγραφα, ενώ η ομαλή λειτουργία των διασυνοριακών επενδύσεων βασίζεται σε κοινά πρότυπα σε όλη την Ευρώπη. Ένας υψηλός βαθμός πειθαρχίας σε θέματα διακανονισμού των συναλλαγών μειώνει τον κίνδυνο αντισυμβαλλομένου, ή πιο συγκεκριμένα, τον κίνδυνο ρευστότητας και τον κίνδυνο αντικατάστασης. Ακόμα πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι προάγει την προστασία των επενδυτών, βοηθώντας να εξασφαλιστεί ότι ο διακανονισμός των συναλλαγών μεταξύ αγοραστών και πωλητών αξιογράφων γίνεται έγκαιρα και με ασφαλή τρόπο. Σε αυτό το πλαίσιο, ο κανονισμός αποτελεί σημαντικό βήμα για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

4.4

Η εισαγωγή του ευρώ λειτούργησε ως καταλύτης για διασυνοριακές επενδύσεις σε αξιόγραφα, ενώ η ομαλή λειτουργία των διασυνοριακών επενδύσεων βασίζεται σε κοινά πρότυπα σε όλη την Ευρώπη. Ένας υψηλός βαθμός πειθαρχίας σε θέματα διακανονισμού των συναλλαγών μειώνει τον κίνδυνο αντισυμβαλλομένου, ή πιο συγκεκριμένα, τον κίνδυνο ρευστότητας και τον κίνδυνο αντικατάστασης. Ακόμα πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι προάγει την προστασία των επενδυτών, βοηθώντας να εξασφαλιστεί ότι ο διακανονισμός των συναλλαγών μεταξύ αγοραστών και πωλητών αξιογράφων γίνεται έγκαιρα και με ασφαλή τρόπο. Σε αυτό το πλαίσιο, ο κανονισμός αποτελεί σημαντικό βήμα για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς.

| 4.5 | Επίσης στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση παροχής “διαβατηρίου” καθώς θα βοηθήσει στην άρση των εμποδίων πρόσβασης, ενώ ακόμα, οι εκδότες θα έχουν το δικαίωμα να καταχωρούν τα αξιόγραφά τους σε οποιοδήποτε ΚΑΤ που έχει λάβει άδεια λειτουργίας στην Ένωση. Αυτή η διάλυση των εθνικών μονοπωλίων πρέπει επίσης θεωρηθεί ευπρόσδεκτη στην ενιαία αγορά. |
| --- | --- |

4.5

Επίσης στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση παροχής “διαβατηρίου” καθώς θα βοηθήσει στην άρση των εμποδίων πρόσβασης, ενώ ακόμα, οι εκδότες θα έχουν το δικαίωμα να καταχωρούν τα αξιόγραφά τους σε οποιοδήποτε ΚΑΤ που έχει λάβει άδεια λειτουργίας στην Ένωση. Αυτή η διάλυση των εθνικών μονοπωλίων πρέπει επίσης θεωρηθεί ευπρόσδεκτη στην ενιαία αγορά.

| 4.6 | Η προσέγγιση περιορισμού του κινδύνου στο επιχειρηματικό μοντέλο των ΚΑΤ, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι το εν λόγω μοντέλο θα περιοριστεί στην πράξη από τον κανονισμό, αναμένεται ότι θα έχει τόσο θετικές όσο και αρνητικές επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία των ΚΑΤ. Το άνοιγμα των διασυνοριακών αγορών θα έχει αναμφισβήτητα θετικά αποτελέσματα. Επιπλέον, θα επιτρέπεται στα ΚΑΤ να παρέχουν σειρά υπηρεσιών στο μέτρο που συμβάλλουν στην ενίσχυση της ασφάλειας, της αποτελεσματικότητας και της διαφάνειας των αγορών αξιογράφων. Ακόμα, για την περαιτέρω τόνωση της καινοτομίας, η ΕΟΚΕ προτείνει να απαγορεύεται στα ΚΑΤ να κατέχουν επιχειρήσεις που ασκούν διαφορετικές δραστηριότητες, μόνο όταν οι εν λόγω δραστηριότητες ασκούνται σε βάρος της κατατομής κινδύνων τους. |
| --- | --- |

4.6

Η προσέγγιση περιορισμού του κινδύνου στο επιχειρηματικό μοντέλο των ΚΑΤ, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι το εν λόγω μοντέλο θα περιοριστεί στην πράξη από τον κανονισμό, αναμένεται ότι θα έχει τόσο θετικές όσο και αρνητικές επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία των ΚΑΤ. Το άνοιγμα των διασυνοριακών αγορών θα έχει αναμφισβήτητα θετικά αποτελέσματα. Επιπλέον, θα επιτρέπεται στα ΚΑΤ να παρέχουν σειρά υπηρεσιών στο μέτρο που συμβάλλουν στην ενίσχυση της ασφάλειας, της αποτελεσματικότητας και της διαφάνειας των αγορών αξιογράφων. Ακόμα, για την περαιτέρω τόνωση της καινοτομίας, η ΕΟΚΕ προτείνει να απαγορεύεται στα ΚΑΤ να κατέχουν επιχειρήσεις που ασκούν διαφορετικές δραστηριότητες, μόνο όταν οι εν λόγω δραστηριότητες ασκούνται σε βάρος της κατατομής κινδύνων τους.

| 4.7 | Μια σημαντική αλλαγή που προτείνεται όσον αφορά το πεδίο των δραστηριοτήτων ΚΑΤ είναι η απαγόρευση κατοχής άδειας για την άσκηση περιορισμένου αριθμού τραπεζικών υπηρεσιών. Αυτό θα επηρεάσει τα δύο μεγάλα διεθνή ΚΑΤ – Euroclear και Clearstream – τα οποία χρησιμοποιούν τη δυνατότητά τους να λειτουργούν ως τράπεζα για να υποστηρίξουν τη διαδικασία διακανονισμού και φύλαξης σε πολύ μεγάλη κλίμακα. Το πεδίο των τραπεζικών δραστηριοτήτων είναι πολύ περιορισμένο και διήλθε την πρόσφατη κρίση χωρίς πρόβλημα. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η κοινή γνώμη σε παγκόσμιο επίπεδο (G20, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, IOSCO, κλπ.) τάσσεται σθεναρά υπέρ του διαχωρισμού των πιστωτικών ιδρυμάτων. Ένα ΚΑΤ θα μπορεί να ιδρύσει τράπεζα με περιορισμένο πεδίο δραστηριοτήτων, η οποία θα ανήκει σε όμιλο επιχειρήσεων. Αυτό δεν αναμένεται να προκαλέσει εκτεταμένη αναθεώρηση του επιχειρηματικού μοντέλου των ΚΑΤ. |
| --- | --- |

4.7

Μια σημαντική αλλαγή που προτείνεται όσον αφορά το πεδίο των δραστηριοτήτων ΚΑΤ είναι η απαγόρευση κατοχής άδειας για την άσκηση περιορισμένου αριθμού τραπεζικών υπηρεσιών. Αυτό θα επηρεάσει τα δύο μεγάλα διεθνή ΚΑΤ – Euroclear και Clearstream – τα οποία χρησιμοποιούν τη δυνατότητά τους να λειτουργούν ως τράπεζα για να υποστηρίξουν τη διαδικασία διακανονισμού και φύλαξης σε πολύ μεγάλη κλίμακα. Το πεδίο των τραπεζικών δραστηριοτήτων είναι πολύ περιορισμένο και διήλθε την πρόσφατη κρίση χωρίς πρόβλημα. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η κοινή γνώμη σε παγκόσμιο επίπεδο (G20, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, IOSCO, κλπ.) τάσσεται σθεναρά υπέρ του διαχωρισμού των πιστωτικών ιδρυμάτων. Ένα ΚΑΤ θα μπορεί να ιδρύσει τράπεζα με περιορισμένο πεδίο δραστηριοτήτων, η οποία θα ανήκει σε όμιλο επιχειρήσεων. Αυτό δεν αναμένεται να προκαλέσει εκτεταμένη αναθεώρηση του επιχειρηματικού μοντέλου των ΚΑΤ.

| 4.8 | Παρά τη δεδηλωμένη άποψη της Επιτροπής ότι δεν υπάρχει εναλλακτική λύση στον διαχωρισμό των τραπεζικών δραστηριοτήτων από την κύρια δραστηριότητα των ΚΑΤ, στο σημείο 3.21 (βλ. παρ.) προβλέπεται η δυνατότητα παρέκκλισης, όταν υποστηρίζεται από την αρμόδια εθνική αρχή. Παρόλο που υπάρχει η δυνατότητα παρέκκλισης, η ΕΟΚΕ στηρίζει την Επιτροπή και είναι της άποψης είναι ότι μια ξεχωριστή τράπεζα είναι η καλύτερη λύση. |
| --- | --- |

4.8

Παρά τη δεδηλωμένη άποψη της Επιτροπής ότι δεν υπάρχει εναλλακτική λύση στον διαχωρισμό των τραπεζικών δραστηριοτήτων από την κύρια δραστηριότητα των ΚΑΤ, στο σημείο 3.21 (βλ. παρ.) προβλέπεται η δυνατότητα παρέκκλισης, όταν υποστηρίζεται από την αρμόδια εθνική αρχή. Παρόλο που υπάρχει η δυνατότητα παρέκκλισης, η ΕΟΚΕ στηρίζει την Επιτροπή και είναι της άποψης είναι ότι μια ξεχωριστή τράπεζα είναι η καλύτερη λύση.

| 4.9 | Οι προτάσεις απαιτούν την αποϋλοποίηση των εμπορεύσιμων αξιογράφων. Προβλέπεται μεταβατική περίοδος η οποία λήγει το 2020. Ακόμα κι έτσι όμως, τα κράτη μέλη έχουν πραγματοποιήσει άνιση πρόοδο σε αυτό το θέμα και ενδέχεται να χρειαστεί να επιτευχθεί πολιτικός συμβιβασμός. |
| --- | --- |

4.9

Οι προτάσεις απαιτούν την αποϋλοποίηση των εμπορεύσιμων αξιογράφων. Προβλέπεται μεταβατική περίοδος η οποία λήγει το 2020. Ακόμα κι έτσι όμως, τα κράτη μέλη έχουν πραγματοποιήσει άνιση πρόοδο σε αυτό το θέμα και ενδέχεται να χρειαστεί να επιτευχθεί πολιτικός συμβιβασμός.

| 4.10 | Μια ακόμα πολύ σημαντική πρόταση αφορά την ενιαία απαίτηση διακανονισμού το αργότερο τη δεύτερη εργάσιμη ημέρα μετά την ημέρα της συναλλαγής (Τ+2). Αν και είναι πιθανό ότι κάτι τέτοιο μπορεί να επιτευχθεί στην εσωτερική αγορά, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ορισμένα ζητήματα που αφορούν τις παγκόσμιες συναλλαγές. Σε αυτά περιλαμβάνονται οι επιπλοκές που δημιουργούνται από τα εξωτερικά συναλλάγματα, το ενδεχόμενο τα αξιόγραφα να έχουν αγοραστεί με δάνειο, οι αναντιστοιχίες στην ωριαία άτρακτο, διαφορετικοί κύκλοι διακανονισμού στις αγορές των άλλων περιοχών και το σημαντικό κόστος που μπορεί να ενέχει η αυτοματοποίηση των συστημάτων για την υλοποίηση του Τ+2. |
| --- | --- |

4.10

Μια ακόμα πολύ σημαντική πρόταση αφορά την ενιαία απαίτηση διακανονισμού το αργότερο τη δεύτερη εργάσιμη ημέρα μετά την ημέρα της συναλλαγής (Τ+2). Αν και είναι πιθανό ότι κάτι τέτοιο μπορεί να επιτευχθεί στην εσωτερική αγορά, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ορισμένα ζητήματα που αφορούν τις παγκόσμιες συναλλαγές. Σε αυτά περιλαμβάνονται οι επιπλοκές που δημιουργούνται από τα εξωτερικά συναλλάγματα, το ενδεχόμενο τα αξιόγραφα να έχουν αγοραστεί με δάνειο, οι αναντιστοιχίες στην ωριαία άτρακτο, διαφορετικοί κύκλοι διακανονισμού στις αγορές των άλλων περιοχών και το σημαντικό κόστος που μπορεί να ενέχει η αυτοματοποίηση των συστημάτων για την υλοποίηση του Τ+2.

| 4.11 | Αν και ο κανονισμός απαιτεί από όλα τα ΚΑΤ να θεσπίσουν καθεστώτα επιβολής προστίμου σε όσους συμμετέχοντες δεν προβούν έγκαιρα σε διακανονισμό, κρίνεται σκόπιμο το καθεστώς να προσαρμοστεί στο μέσο. Η επιβολή προστίμου στην καθυστερημένη παράδοση μη ρευστοποιήσιμων μετοχών ή μετοχών ΜΜΕ θα έχει αρνητικές επιπτώσεις στη ρευστότητα της αγοράς. Πρέπει να προβλεφθεί παρέκκλιση για τις εισηγμένες ΜΜΕ. Το σχέδιο κανονισμού δεν εξετάζει τη χρήση των κεφαλαίων που θα συγκεντρωθούν από τα πρόστιμα. |
| --- | --- |

4.11

Αν και ο κανονισμός απαιτεί από όλα τα ΚΑΤ να θεσπίσουν καθεστώτα επιβολής προστίμου σε όσους συμμετέχοντες δεν προβούν έγκαιρα σε διακανονισμό, κρίνεται σκόπιμο το καθεστώς να προσαρμοστεί στο μέσο. Η επιβολή προστίμου στην καθυστερημένη παράδοση μη ρευστοποιήσιμων μετοχών ή μετοχών ΜΜΕ θα έχει αρνητικές επιπτώσεις στη ρευστότητα της αγοράς. Πρέπει να προβλεφθεί παρέκκλιση για τις εισηγμένες ΜΜΕ. Το σχέδιο κανονισμού δεν εξετάζει τη χρήση των κεφαλαίων που θα συγκεντρωθούν από τα πρόστιμα.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/81 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/81

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη διαφάνεια των μέτρων που ρυθμίζουν τις τιμές των φαρμάκων για ανθρώπινη χρήση και την κάλυψη του κόστους τους στο πλαίσιο των δημόσιων συστημάτων ασφάλισης υγείας»

[COM(2012) 84 final — 2012/0035 (COD)]

2012/C 299/15

Εισηγήτρια: η κ. KÖSSLER

Το Συμβούλιο, στις 14 Μαρτίου 2012, και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στις 13 Μαρτίου 2012, αποφάσισαν, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), να ζητήσουν από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα την

Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη διαφάνεια των μέτρων που ρυθμίζουν τις τιμές των φαρμάκων για ανθρώπινη χρήση και την κάλυψη του κόστους τους στο πλαίσιο των δημόσιων συστημάτων ασφάλισης υγείας

COM(2012) 84 final — 2012/0035 (COD).

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 12 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειάς της, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 12ης Ιουλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 123 ψήφους υπέρ, μία ψήφο κατά και 8 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1   Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η υγεία αποτελεί υψηλή προτεραιότητα για τους πολίτες της Ευρώπης (1) και επιβεβαιώνει εκ νέου ότι κάθε φάρμακο που εγκρίνεται στην ΕΕ θα πρέπει να είναι διαθέσιμο για τους ασθενείς σε όλα τα κράτη μέλη.

1.2   Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η πρόσβαση σε βασικά φάρμακα αποτελεί μέρος της υλοποίησης του δικαιώματος στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο υγείας, καθώς και της δέσμευσης της ΕΕ ως προς την «αρχή της ευημερίας» (άρθρο 3 ΣΕΕ).

1.3   Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η οδηγία δεν μπορεί να ισχύει μόνο για ένα μέρος της αγοράς φαρμάκων αλλά πρέπει να καλύπτει το σύνολο της αγοράς, συμπεριλαμβανομένων των ιδιωτικών ασφαλίσεων ασθενείας και δημόσιων ή ιδιωτικών ιδρυμάτων ως σημαντικών πελατών της αγοράς φαρμάκων, προκειμένου να επιτευχθεί ισότιμος ανταγωνισμός και πραγματικά ενιαία αγορά.

1.4   Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι ανισότητες όσον αφορά την υγεία έχει υπολογιστεί ότι κόστισαν στην ΕΕ περίπου 141 δισεκατομμύρια ευρώ το 2004 ή το 1,4 % του ΑΕγχΠ (2).

1.5   Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ανησυχία ότι οι όροι τιμολόγησης και επιστροφής εξόδων για την πρόσβαση σε φάρμακα δεν γίνονται επαρκώς κατανοητοί στην ΕΕ των 27.

1.6   Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τις διαφορές ως προς τη θνησιμότητα και τη νοσηρότητα που υφίστανται επί του παρόντος μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά τις καρδιοαγγειακές παθήσεις, τους καρκίνους και τις αναπνευστικές παθήσεις (3).

1.7   Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι διαδικασίες τιμολόγησης και επιστροφής εξόδων που εκτείνονται πέραν των χρονικών ορίων που καθορίζονται στην οδηγία επιτείνουν την καθυστέρηση στη διάθεση καινοτόμων φαρμάκων στην αγορά (4).

1.8   Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι αυτό επηρεάζει τους ασθενείς με σοβαρές ή θανατηφόρες παθήσεις για τις οποίες δεν υφίσταται εναλλακτική θεραπεία· οι καθυστερήσεις στην πρόσβαση σε φάρμακα ενδέχεται να επηρεάσουν δραματικά τις συνθήκες διαβίωσης των ασθενών και να μειώσουν το προσδόκιμο ζωής τους.

1.9   Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι όταν ένας ασθενής χρειάζεται ένα φάρμακο, είναι εξαιρετικά σημαντικό για αυτόν να γνωρίζει εκ των προτέρων ποιοι κανόνες θα ισχύουν όσον αφορά την πρόσβαση και την επιστροφή των δαπανών. Αυτό θα βοηθά τον ασθενή να προβαίνει σε τεκμηριωμένη επιλογή και θα αποτρέπει παρερμηνείες και παρανοήσεις. Θα δημιουργεί επίσης υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης μεταξύ του ασθενούς και του παρόχου υγειονομικής περίθαλψης.

1.10   Η ΕΟΚΕ προτείνει να επιτευχθεί αυτό καταλλήλως με τη δημιουργία ανοιχτής και διαφανούς διαδικασίας, όπως προτείνεται εν μέρει από την Επιτροπή.

1.11   Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προπαρασκευή και η υλοποίηση των δραστηριοτήτων της ΕΕ στον τομέα της διαφάνειας ως προς την τιμολόγηση και την επιστροφή εξόδων απαιτούν στενή συνεργασία με ειδικευμένους φορείς και συμμετοχή των «ενδιαφερομένων φορέων», γεγονός που απαιτεί πλαίσιο με στόχο την τακτική διαβούλευση.

1.11.1   Η ΕΟΚΕ προτείνει συνεπώς να υπάρχει ευρύτερη εκπροσώπηση στη σύνθεση της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων (Ομάδας διαφάνειας) που θεσπίστηκε από την οδηγία 89/105/ΕΟΚ και διατηρείται στην παρούσα πρόταση.

1.11.2   Η ΕΟΚΕ προτείνει να επικουρεί η εν λόγω «Ομάδα Εμπειρογνωμόνων», ενεργώντας προς το δημόσιο συμφέρον, την Επιτροπή στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των ενωσιακών δραστηριοτήτων στον τομέα των διαδικασιών για τη διαφάνεια και να προωθεί την ανταλλαγή συναφούς εμπειρίας, πολιτικών και πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών και των διαφόρων «ενδιαφερομένων φορέων» που εμπλέκονται.

1.11.3   Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η αποτελεσματική εποπτεία και υποστήριξη σε ενωσιακό επίπεδο μέσω της αποτελεσματικής υλοποίησης με την αντίστοιχη εποπτεία και αξιολόγηση της ΕΕ αποτελούν αναγκαία στοιχεία για τον εντοπισμό στρεβλώσεων και καθυστερήσεων στην πρόσβαση των ασθενών στις αγορές. Κατά συνέπεια, είναι αναγκαία η στενή συνεργασία και ο συντονισμός μεταξύ της Επιτροπής, των εθνικών αρχών και των «ενδιαφερόμενων φορέων» (5).

1.11.4   Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να καταρτίζει η Επιτροπή μία ετήσια έκθεση που θα καταγράφει την αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας για τη διαφάνεια, επισημαίνοντας τους διαδικαστικούς μηχανισμούς για την τιμολόγηση και την επιστροφή εξόδων, καθώς και τη συμμόρφωση με τις προθεσμίες της οδηγίας σε κάθε κράτος μέλος.

1.12   Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι προθεσμίες δεν τηρούνται πάντοτε και η αποτελεσματική πρόσβαση στην αγορά και η χρήση ποικίλλουν σημαντικά μεταξύ και εντός των κρατών μελών (6).

1.12.1   Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα μέσα δικαστικής προστασίας που διατίθενται στα κράτη μέλη έχουν διαδραματίσει περιορισμένο ρόλο όσον αφορά την εξασφάλιση της συμμόρφωσης με τις προθεσμίες, λόγω των συχνά μακροχρόνιων διαδικασιών στις εθνικές έννομες τάξεις, οι οποίες αποτρέπουν τις θιγόμενες επιχειρήσεις από την προσφυγή στη δικαιοσύνη.

1.12.2   Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι αναγκαίοι οι αποτελεσματικοί μηχανισμοί για τον έλεγχο και την επιβολή της συμμόρφωσης με τις προθεσμίες για τις αποφάσεις τιμολόγησης και επιστροφής εξόδων.

1.12.3   Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να παρέχουν δικαιώματα προσήκουσας διαδικασίας, τα οποία θα πρέπει να διατίθενται για όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς και να καλύπτουν κατ’ ελάχιστον: (i) το δικαίωμα ακρόασης, (ii) το δικαίωμα πρόσβασης στον διοικητικό φάκελο, περιλαμβανομένων των συναφών επιστημονικών τεκμηρίων και εκθέσεων και (iii) το δικαίωμα να εκδίδεται αιτιολογημένη απόφαση.

1.13   Σχετικά με την συντόμευση των προθεσμιών, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η ασφάλεια των ασθενών πρέπει να έχει απόλυτη προτεραιότητα. Συγκεκριμένα, κατά τον καθορισμό των τιμών και του ύψους της επιστροφής δαπανών θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλες οι νέες γνώσεις και ανακαλύψεις που αφορούν την ασφάλεια των ασθενών, όχι μόνον με την επέκταση του πεδίου εφαρμογής της αξιολόγησης της τεχνολογίας υγείας, αλλά και με την πραγματοποίηση συγκρίσεων με εναλλακτικές θεραπείες. Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις που θα πρέπει να διεξαχθούν και σε αυτήν την περίπτωση με τις διάφορες επιχειρήσεις δεν θα απλουστευτούν ούτε θα επιταχυνθούν με την συντόμευση των προθεσμιών.

1.13.1   Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι θα πρέπει να υφίσταται συντονισμένη αξιολόγηση σε εθνικό επίπεδο, ώστε να αποφεύγονται οι περιφερειακοί κανόνες που εμποδίζουν την πρόσβαση ασθενών σε φάρμακα σε διαφορετικές περιφέρειες κρατών μελών. Οι εθνικές και περιφερειακές αρχές θα πρέπει να ενισχύσουν τον συντονισμό τους σε όλες τις συναφείς δραστηριότητες, προκειμένου να διευκολυνθεί η ισότιμη πρόσβαση σε φάρμακα όλων των πολιτών ενός κράτους μέλους (7).

1.13.2   Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να καταστήσουν αποτελεσματικότερα τα χρονικά όρια, διευκρινίζοντας ότι οι αρχές πρέπει να αναγνωρίζουν την παραλαβή της αίτησης εντός μίας εύλογης προθεσμίας και πρέπει να ζητούν κάθε πληροφορία που απουσιάζει εντός 10 ημερών από την παραλαβή της αίτησης, ούτως ώστε να μην προκύπτει περιττή καθυστέρηση έως ότου ο αιτών να μπορέσει να παράσχει τις απαιτούμενες πληροφορίες.

1.14   Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι οργανώσεις εκπροσώπησης ασθενών και καταναλωτών θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να ζητούν αφενός να αρχίσει η διαδικασία για να συμπεριληφθούν φάρμακα σε συστήματα ασφάλισης υγείας και αφετέρου να λαμβάνουν πληροφορίες για την πρόοδο της εν λόγω διαδικασίας.

1.14.1   Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι ο ρόλος και η επιρροή των δημόσιων και των ιδιωτικών συστημάτων ασφάλισης υγείας, π.χ. μέσω συμφωνιών έκπτωσης με τους παρασκευαστές φαρμάκων, είναι όλο και σημαντικότερος και ως εκ τούτου προτείνει να διεξάγουν τα κράτη μέλη επισκόπηση των δραστηριοτήτων τους τουλάχιστον μία φορά ετησίως. Επίσης, τα κράτη μέλη θα πρέπει να προβαίνουν τουλάχιστον μία φορά ετησίως σε έλεγχο των τιμών ειδικά των φαρμάκων των οποίων οι τιμές είναι αδικαιολόγητα υψηλές για τα εθνικά συστήματα υγείας και τους ασθενείς.

1.15   Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ενσωμάτωση κριτηρίων μέσω κατευθυντήριων γραμμών και την ενσωμάτωση ορισμών, ώστε να διασφαλιστεί ότι επιτυγχάνονται οι βασικοί στόχοι της πρότασης. Αυτό ωστόσο πρέπει να συμβεί με σεβασμό του άρθρου 168, παράγραφος 7 της ΣΛΕΕ, σύμφωνα με το οποίο τα κράτη μέλη φέρουν την ευθύνη για τη διαχείριση των υγειονομικών υπηρεσιών και της ιατρικής περίθαλψης, καθώς και για την κατανομή των πόρων που διατίθενται για τον τομέα αυτόν.

1.15.1   Η ΕΟΚΕ παροτρύνει τα κράτη μέλη να εργαστούν προς την κατεύθυνση μίας τυποποιημένης προσέγγισης όσον αφορά τον καθορισμό των εν λόγω κριτηρίων με στόχο την καθιέρωση συστημάτων τιμολόγησης βάσει της αξίας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Τα κριτήρια θα πρέπει να εμπεριέχουν μέτρηση της «ιατρικής ανάγκης που δεν έχει αντιμετωπιστεί», της «καινοτομίας» και των «κοινωνικών οφελών».

1.15.2   Η ΕΟΚΕ προτείνει να παρακολουθεί η Επιτροπή την εφαρμογή των τυποποιημένων κριτηρίων και να καταρτίσει έκθεση σχετικά με τα συστήματα τιμολόγησης και επιστροφής των εξόδων σε όλα τα κράτη μέλη 2 χρόνια μετά την εφαρμογή της εν λόγω οδηγίας.

1.16   Η ΕΟΚΕ ζητά επιτακτικά να βασίζονται σε διαφανή και αντικειμενικά κριτήρια οι αποφάσεις σχετικά με την αύξηση, την καθήλωση, τη μείωση και οποιαδήποτε άλλη έγκριση των τιμών.

1.17   Απορρίπτεται το άρθρο 14 της πρότασης (Μη παρεμβολή δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας). Η Επιτροπή οφείλει να επιδιώκει την ισορροπία μεταξύ της έγκρισης της επιστροφής δαπανών ενός παραγωγού φαρμάκων και των νόμιμων συμφερόντων τρίτων όσον αφορά τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας.

1.18   Με την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 5 της Συνθήκης της ΕΕ, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δεχτεί ειδικές ρυθμίσεις για πολύ ακριβά φάρμακα ζωτικής σημασίας (π.χ. κατά του AIDS) για τις αναπτυσσόμενες χώρες και τις αναδυόμενες οικονομίες στα πλαίσια διεθνών, πολυμερών ή διμερών συμφωνιών.

2.   Κύρια σημεία της πρότασης της Επιτροπής

2.1   Από την έκδοση της οδηγίας 89/105/ΕΟΚ και μετά οι διαδικασίες τιμολόγησης και επιστροφής των εξόδων έχουν εξελιχθεί και έχουν καταστεί πιο πολύπλοκες. Η εν λόγω οδηγία ουδέποτε έχει τροποποιηθεί από την έναρξη ισχύος της.

2.2   Η πρόταση καθορίζει κοινούς κανόνες και ρυθμιστικές κατευθυντήριες γραμμές με στόχο να διασφαλιστεί η αποδοτικότητα και η διαφάνεια στις διαδικασίες τιμολόγησης, χρηματοδότησης και επιστροφής δαπανών.

2.3   Οι ακόλουθες καταστάσεις επηρεάζονται από την αναθεώρηση, μεταξύ των οποίων:

| α) | οι φαρμακευτικές εταιρίες, περιλαμβανομένης της καινοτόμου βιομηχανίας και της βιομηχανίας γενοσήμων φαρμάκων, για τις οποίες η πρόσβαση στην αγορά είναι πράγματι ουσιαστικής σημασίας για την εξασφάλιση της ανταγωνιστικότητας και της κερδοφορίας της βιομηχανίας· |
| --- | --- |

α)

οι φαρμακευτικές εταιρίες, περιλαμβανομένης της καινοτόμου βιομηχανίας και της βιομηχανίας γενοσήμων φαρμάκων, για τις οποίες η πρόσβαση στην αγορά είναι πράγματι ουσιαστικής σημασίας για την εξασφάλιση της ανταγωνιστικότητας και της κερδοφορίας της βιομηχανίας·

| β) | οι ευρωπαίοι πολίτες και οι ασθενείς που υφίστανται τις συνέπειες αδικαιολόγητων εμποδίων στο επίπεδο φαρμακευτικών προϊόντων και τις συνέπειες της καθυστερημένης διαθεσιμότητας φαρμακευτικών προϊόντων· |
| --- | --- |

β)

οι ευρωπαίοι πολίτες και οι ασθενείς που υφίστανται τις συνέπειες αδικαιολόγητων εμποδίων στο επίπεδο φαρμακευτικών προϊόντων και τις συνέπειες της καθυστερημένης διαθεσιμότητας φαρμακευτικών προϊόντων·

| γ) | οι προϋπολογισμοί για τη δημόσια υγεία, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοδοτούμενων από εισφορές εθνικών συστημάτων υποχρεωτικής ασφαλίσεως ασθένειας διότι τα συστήματα τιμολόγησης και επιστροφής εξόδων επηρεάζουν την κατανάλωση φαρμάκων, τις δαπάνες και την πιθανή εξοικονόμηση πόρων από τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης. |
| --- | --- |

γ)

οι προϋπολογισμοί για τη δημόσια υγεία, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοδοτούμενων από εισφορές εθνικών συστημάτων υποχρεωτικής ασφαλίσεως ασθένειας διότι τα συστήματα τιμολόγησης και επιστροφής εξόδων επηρεάζουν την κατανάλωση φαρμάκων, τις δαπάνες και την πιθανή εξοικονόμηση πόρων από τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης.

2.3.1   Δεν επηρεάζονται οι ιδιωτικές ασφάλειες ασθενείας, καθώς και δημόσια και ιδιωτικά ιδρύματα όπως νοσοκομεία, μεγάλα φαρμακεία και άλλες υπηρεσίες στον τομέα της υγείας. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η οδηγία δεν μπορεί να ισχύει μόνο για ένα τμήμα της αγοράς φαρμακευτικών προϊόντων αλλά ότι πρέπει να καλύπτει ολόκληρη την αγορά, προκειμένου να επιτευχθεί ισότιμος ανταγωνισμός και πραγματικά ενιαία αγορά.

2.4   Μολονότι η οδηγία εφαρμόζεται μόνο σε φαρμακευτικά προϊόντα, οι ιατρικές συσκευές μπορεί να υπόκεινται σε ρύθμιση τιμών στα κράτη μέλη ή/και σε αποφάσεις που αφορούν την κάλυψή τους από τα συστήματα ασφάλισης υγείας.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

3.1   Ενόψει των υφιστάμενων προβλημάτων σε ορισμένα κράτη μέλη, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόταση της Επιτροπής να αυξηθεί η συνεργασία σε ενωσιακό επίπεδο, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ισότιμη πρόσβαση σε φάρμακα με προσιτές τιμές και σε φάρμακα που είναι επειγόντως απαραίτητα για όλους τους ασθενείς, ενώ παράλληλα θα στηρίζεται η ανάπτυξη νέων φαρμάκων.

3.2   Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ωστόσο ότι δεν πρέπει να ληφθεί ως νομική βάση μόνο το άρθρο 114 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) αλλά ότι πρέπει να ληφθεί υπόψη και το άρθρο 168, παράγραφος 7 της ΣΛΕΕ, σύμφωνα με το οποίο τα κράτη μέλη φέρουν την ευθύνη για τη διαχείριση των υγειονομικών υπηρεσιών και της ιατρικής περίθαλψης, καθώς και για την κατανομή των πόρων που διατίθενται για τον τομέα αυτόν.

3.3   Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι διαδικασίες τιμολόγησης και επιστροφής εξόδων δημιουργούν συχνά περιττές καθυστερήσεις και απαιτούν υπερβολικές διοικητικές διαδικασίες (8) για την πρόσβαση σε καινοτόμα, ορφανά και γενόσημα φάρμακα σε ενωσιακές αγορές, ιδίως στα κράτη μέλη που διαθέτουν μικρές εθνικές αγορές και στα οποία η απόδοση της επένδυσης της εταιρίας είναι μικρή.

3.4   Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τη διάταξη για τη διατήρηση της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων (άρθρο 20), προτείνει ωστόσο να υπάρχει ευρύτερη εκπροσώπηση στην «Ομάδα Εμπειρογνωμόνων» που θα επιτρέπει την τακτική διαβούλευση με τους «ενδιαφερόμενους φορείς», ούτως ώστε να εξασφαλιστεί η αποδοτικότητα των διαδικασιών όσον αφορά την τιμολόγηση και την επιστροφή φαρμακευτικών δαπανών.

3.5   Η ΕΟΚΕ λαμβάνει δεόντως υπόψη την ανάπτυξη κοινής στάσης για το γεγονός ότι οι πολιτικές τιμολόγησης και επιστροφής εξόδων πρέπει να επιτυγχάνουν ισορροπία μεταξύ (1) της έγκαιρης και δίκαιης πρόσβασης σε φαρμακευτικά προϊόντα για όλους τους ασθενείς στην ΕΕ, (2) του ελέγχου της φαρμακευτικής δαπάνης για τα κράτη μέλη και (3) της ανταμοιβής της πολύτιμης καινοτομίας εντός μίας ανταγωνιστικής και δυναμικής αγοράς που ενθαρρύνει επίσης την έρευνα και την ανάπτυξη.

3.5.1   Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι αναγκαίοι αποτελεσματικοί μηχανισμοί για τον έλεγχο και την επιβολή της συμμόρφωσης με τις προθεσμίες για τις αποφάσεις τιμολόγησης και επιστροφής εξόδων.

3.5.2   Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι θα πρέπει να συντάσσεται ετήσια έκθεση που θα καταγράφει την αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας για τη διαφάνεια, επισημαίνοντας τους μηχανισμούς για την τιμολόγηση και την επιστροφή δαπανών, καθώς και τη συμμόρφωση με τις προθεσμίες της οδηγίας σε κάθε κράτος μέλος. Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη για τυποποιημένη μεθοδολογία όσον αφορά τη συλλογή πληροφοριών για την εν λόγω έκθεση και επιδοκιμάζει την πρόταση της Επιτροπής που επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να υποβάλλουν τακτικά εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή των προθεσμιών (άρθρο 17) εξασφαλίζοντας κατ' αυτό τον τρόπο την καλύτερη εφαρμογή της οδηγίας.

3.6   Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 5 της Συνθήκης της ΕΕ, η ΕΕ οφείλει να συμβάλει στην εξάλειψη της φτώχειας και στην προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και στα πλαίσια των εξωτερικών της σχέσεων. Η ΕΟΚΕ καλεί συνεπώς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δεχτεί ειδικές ρυθμίσεις για πολύ ακριβά φάρμακα ζωτικής σημασίας (π.χ. κατά του AIDS) για τις αναπτυσσόμενες χώρες και τις αναδυόμενες οικονομίες στα πλαίσια διεθνών, πολυμερών ή διμερών συμφωνιών.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1   Ορισμοί

Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία αναγνωρίζει την αναγκαιότητα εκτενούς ερμηνείας των διατάξεων της οδηγίας, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι βασικοί στόχοι της δεν τίθενται σε κίνδυνο από τα συστήματα και τις πολιτικές των κρατών μελών. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ τονίζει την αντίληψή της για τα ακόλουθα:

4.1.1   «Αξιολόγηση των τεχνολογιών της υγείας»: η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στον ορισμό όπως συμφωνήθηκε από το EUnetHTA (9) και συνιστά να υιοθετηθεί ο ορισμός αυτός.

4.1.2   «Συμμετοχή των ενδιαφερομένων φορέων» σημαίνει την έγκαιρη συμμετοχή των «ενδιαφερόμενων φορέων» – περιλαμβανομένων των εκπροσώπων των ασθενών και των καταναλωτών, του κατόχου άδειας κυκλοφορίας και των ιατρικών εμπειρογνωμόνων, περιλαμβανομένων των ανεξάρτητων επιστημόνων – σε ολόκληρη τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, ώστε να δοθεί η δυνατότητα να ασκηθεί το δικαίωμα ακρόασης τόσο κατά τον σχεδιασμό της αξιολόγησης, όσο και κατά την υλοποίησή της.

4.1.3   «Συμμετοχή των ασθενών και των καταναλωτών» σημαίνει ότι οι ασθενείς αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο σε δραστηριότητες ή αποφάσεις που θα έχουν συνέπειες για την κοινότητα των ασθενών, λόγω της ειδικής τους γνώσης και της συναφούς εμπειρίας που διαθέτουν ως ασθενείς και χρήστες υγειονομικών υπηρεσιών.

4.1.4   «Αντικειμενικά και επαληθεύσιμα κριτήρια» θα πρέπει να καθορίζονται για την επιλογή, τις μεθόδους αξιολόγησης και τις απαιτήσεις τεκμηρίωσης για προϊόντα που υπόκεινται σε αξιολόγηση των τεχνολογιών υγείας· αυτό περιλαμβάνει την αποφυγή περιττής επικάλυψης των εργασιών, ιδίως όσον αφορά τη διαδικασία χορήγησης άδειας κυκλοφορίας και τις αξιολογήσεις των τεχνολογιών υγείας που διεξάγονται σε άλλες χώρες της ΕΕ.

4.1.5   Τα χρονικά όρια πρέπει να καθορίζονται με σαφήνεια: εάν η αξιολόγηση των τεχνολογιών υγείας αποτελεί προαπαιτούμενο για τον έλεγχο επί των τιμών σύμφωνα με το άρθρο 3 ή/και για την ένταξη σε έναν θετικό κατάλογο σύμφωνα με το άρθρο 7, η αξιολόγηση πρέπει να τηρεί τα χρονικά όρια που καθορίζονται στα εν λόγω άρθρα.

4.2   Πεδίο εφαρμογής

4.2.1   Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη διευκρίνιση ότι κάθε μέτρο που συνδέεται με τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στα συστήματα ασφάλισης υγείας, συμπεριλαμβανομένων των συστάσεων που ενδεχομένως απαιτούνται, καλύπτεται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.

4.2.2   Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας οι οποίες εφαρμόζονται σε μέτρα που αποσκοπούν στον προσδιορισμό των φαρμάκων που μπορούν να περιλαμβάνονται σε συμβατικές συμφωνίες ή σε διαδικασίες ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων.

4.3   Προσέγγιση με επίκεντρο τον ασθενή για την προσβασιμότητα των διαδικασιών

Η ΕΟΚΕ επικροτεί μία προσέγγιση με επίκεντρο τον ασθενή κατά τον καθορισμό της προσβασιμότητας των διαδικασιών και καλεί τα κράτη μέλη να λάβουν υπόψη τα ακόλουθα κριτήρια: τη δυνατότητα παραλαβής ενός φαρμάκου στη χώρα προέλευσης του ασθενή, την επιστροφή των δαπανών που σχετίζονται με τη χορήγηση του προϊόντος στον ασθενή και το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί ανάμεσα στη χορήγηση της άδειας κυκλοφορίας και τις ημερομηνίες κατά τις οποίες το φάρμακο κυκλοφορεί στην αγορά και υπόκειται σε επιστροφή δαπανών.

4.4   Αποκλεισμός φαρμάκων από τα συστήματα ασφάλισης υγείας

4.4.1   Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής να παρέχεται αιτιολογία βάσει αντικειμενικών και επαληθεύσιμων κριτηρίων, τόσο οικονομικού όσο και δημοσιονομικού χαρακτήρα για κάθε απόφαση αποκλεισμού ενός φαρμάκου από το πλαίσιο του δημόσιου συστήματος ασφάλισης υγείας, ή για την τροποποίηση του βαθμού ή των όρων κάλυψης του εν λόγω προϊόντος.

4.4.2   Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής να εργαστούν τα κράτη μέλη προς την κατεύθυνση μίας τυποποιημένης προσέγγισης όσον αφορά τον καθορισμό των εν λόγω κριτηρίων με στόχο την καθιέρωση συστημάτων τιμολόγησης βάσει της αξίας σε ολόκληρη την Ευρώπη.

4.4.2.1   Η ΕΟΚΕ θα πρότεινε να ενσωματωθούν στα εν λόγω κριτήρια μετρήσεις της «ιατρικής ανάγκης που δεν έχει αντιμετωπιστεί» και των «κλινικών οφελών» και να είναι αυτά «χωρίς διακρίσεις» (10).

4.5   Διαδικασία έννομης προστασίας σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τις προθεσμίες για την κάλυψη του κόστους των φαρμάκων από τα συστήματα ασφάλισης υγείας

4.5.1   Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να εξασφαλίζουν ότι διατίθενται αποτελεσματικά και ταχέα μέσα έννομης προστασίας στον αιτούντα σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τις προθεσμίες του άρθρου 7 της πρότασης.

4.5.2   Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να εξετάσουν –σε στενή συνεργασία με σχετικές ευρωπαϊκές, περιφερειακές και υποπεριφερειακές οργανώσεις– την ανάπτυξη τρόπων, ώστε οι ασθενείς και οι αιτούντες να έχουν δικαίωμα να προσφύγουν κατά δυσμενών αποφάσεων τιμολόγησης και επιστροφής δαπανών ενώπιον ανεξάρτητου δικαστικού οργάνου.

4.5.2.1   Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εν λόγω δικαστική αρχή θα πρέπει να διαθέτει αποτελεσματικά μέσα και πλήρη ισχύ επανεξέτασης τόσο πραγματικών όσο και νομικών ζητημάτων, περιλαμβανομένης της αρμοδιότητας να λαμβάνουν επίσημες αποφάσεις κατά αδικημάτων με ανάλογες κυρώσεις.

4.6   Σύνθεση και στόχοι της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων σχετικά με την εφαρμογή της εν λόγω οδηγίας

4.6.1   Η «Ομάδα Εμπειρογνωμόνων» θα αποτελείται από μέλη, ήτοι εκπροσώπους από:

| α) | υπουργεία ή κυβερνητικές υπηρεσίες των κρατών μελών· |
| --- | --- |

α)

υπουργεία ή κυβερνητικές υπηρεσίες των κρατών μελών·

| β) | οργανώσεις εκπροσώπησης ασθενών και καταναλωτών· |
| --- | --- |

β)

οργανώσεις εκπροσώπησης ασθενών και καταναλωτών·

| γ) | τους προβλεπόμενους από το νόμο ασφαλιστικούς φορείς που χρηματοδοτούνται από εισφορές |
| --- | --- |

γ)

τους προβλεπόμενους από το νόμο ασφαλιστικούς φορείς που χρηματοδοτούνται από εισφορές

| δ) | όσους καταβάλλουν εισφορές στα προβλεπόμενα από το νόμο ασφαλιστικά συστήματα (εργοδότες και εργαζόμενοι) |
| --- | --- |

δ)

όσους καταβάλλουν εισφορές στα προβλεπόμενα από το νόμο ασφαλιστικά συστήματα (εργοδότες και εργαζόμενοι)

| ε) | τη φαρμακευτική βιομηχανία· |
| --- | --- |

ε)

τη φαρμακευτική βιομηχανία·

| στ) | την Επιτροπή, τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων καθώς και τον πρόεδρο ή τον αντιπρόεδρο συναφών οργανισμών· |
| --- | --- |

στ)

την Επιτροπή, τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων καθώς και τον πρόεδρο ή τον αντιπρόεδρο συναφών οργανισμών·

| ζ) | διεθνείς και επαγγελματικές οργανώσεις και άλλες ενώσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα των διαδικασιών τιμολόγησης, χρηματοδότησης και επιστροφής δαπανών· |
| --- | --- |

ζ)

διεθνείς και επαγγελματικές οργανώσεις και άλλες ενώσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα των διαδικασιών τιμολόγησης, χρηματοδότησης και επιστροφής δαπανών·

| η) | ανεξάρτητους επιστήμονες. |
| --- | --- |

η)

ανεξάρτητους επιστήμονες.

4.6.2   Για την επίτευξη των στόχων της, η «Ομάδα Εμπειρογνωμόνων» θα πρέπει:

| α) | να στηρίζει την Επιτροπή στην παρακολούθηση, την αξιολόγηση και τη διάδοση του αποτελέσματος των μέτρων που λαμβάνονται στην ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο· |
| --- | --- |

α)

να στηρίζει την Επιτροπή στην παρακολούθηση, την αξιολόγηση και τη διάδοση του αποτελέσματος των μέτρων που λαμβάνονται στην ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο·

| β) | να συμβάλλει στην εφαρμογή των δράσεων της ΕΕ στον τομέα· |
| --- | --- |

β)

να συμβάλλει στην εφαρμογή των δράσεων της ΕΕ στον τομέα·

| γ) | να εκδίδει γνωμοδοτήσεις, συστάσεις ή να υποβάλλει εκθέσεις στην Επιτροπή, είτε κατόπιν αίτησης της τελευταίας, είτε κατόπιν δικής της πρωτοβουλίας· |
| --- | --- |

γ)

να εκδίδει γνωμοδοτήσεις, συστάσεις ή να υποβάλλει εκθέσεις στην Επιτροπή, είτε κατόπιν αίτησης της τελευταίας, είτε κατόπιν δικής της πρωτοβουλίας·

| δ) | να υποστηρίζει την Επιτροπή στην κατάρτιση κατευθυντηρίων γραμμών, συστάσεων και σε κάθε άλλη δράση· |
| --- | --- |

δ)

να υποστηρίζει την Επιτροπή στην κατάρτιση κατευθυντηρίων γραμμών, συστάσεων και σε κάθε άλλη δράση·

| ε) | να υποβάλλει ετήσια δημόσια έκθεση των δραστηριοτήτων της στην Επιτροπή. |
| --- | --- |

ε)

να υποβάλλει ετήσια δημόσια έκθεση των δραστηριοτήτων της στην Επιτροπή.

4.7   Κατάταξη φαρμάκων ενόψει της κάλυψης του κόστους τους στο πλαίσιο των συστημάτων ασφάλισης υγείας

4.7.1   Η ΕΟΚΕ ζητά να διαμορφώνονται οι ομάδες επιστροφής δαπανών βάσει διαφανών και αντικειμενικών κριτηρίων που επιτρέπουν στους αιτούντες, στους ασθενείς και στους καταναλωτές να κατανοούν τον τρόπο αντιμετώπισης των φαρμάκων.

4.7.2   Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τα δικαιώματα των «ενδιαφερομένων φορέων» να ζητούν από τις αρμόδιες αρχές τα αντικειμενικά στοιχεία, βάσει των οποίων καθορίζονται οι ρυθμίσεις κάλυψης του φαρμάκου τους, κατ’ εφαρμογήν των κριτηρίων και των μεθοδολογιών.

4.7.3   Η ΕΟΚΕ ζητά να έχουν, κατά περίπτωση, οι κάτοχοι άδειας κυκλοφορίας και οι οργανώσεις εκπροσώπησης ασθενών και καταναλωτών το δικαίωμα ακρόασης εντός εύλογης προθεσμίας, πριν από την ένταξη φαρμάκων σε ορισμένη ομάδα επιστροφής εξόδων, καθώς και το δικαίωμα προσφυγής κατά της διαμόρφωσης ομάδας επιστροφής εξόδων ενώπιον ανεξάρτητου οργάνου για επανεξέταση.

4.8   Γενόσημα φάρμακα

4.8.1   Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι για την έγκριση της τιμής των γενόσημων φαρμάκων και της κάλυψής τους από το σύστημα ασφάλισης υγείας δεν θα πρέπει να απαιτείται οπωσδήποτε νέα ή λεπτομερή αξιολόγηση όταν το προϊόν αναφοράς έχει ήδη τιμολογηθεί και το κόστος του καλύπτεται στο πλαίσιο του συστήματος ασφάλισης υγείας και εφόσον έχει πραγματοποιηθεί αξιολόγηση από τον Ευρωπαϊκό οργανισμό φαρμάκων.

4.8.2   Σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία ο περιορισμός των χρονικών ορίων στις 30 ημέρες για γενόσημα φάρμακα, ο οποίος θα αφορά τις διαδικασίες τιμολόγησης και επιστροφής δαπανών, θα εξασφάλιζε την ταχύτερη πρόσβαση στην αγορά για ασθενείς στα κράτη μέλη· επίσης θα τόνωνε τον ανταγωνισμό ως προς τις τιμές στις αγορές των φαρμάκων που δεν είναι κατοχυρωμένα με διπλώματα ευρεσιτεχνίας εντός εύλογου χρονικού πλαισίου μετά την απώλεια της αποκλειστικότητας των πρωτοτύπων προϊόντων, η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως παρότι χρειάζεται λιγότερος χρόνος για την εξέταση ενός γενόσημου φαρμάκου από ό,τι για ένα καινοτόμο φάρμακο, η διαδικασία τιμολόγησης και οι σχετικές διαπραγματεύσεις εξακολουθούν να είναι απαραίτητες.

4.9   Έγκριση τιμής

Η ΕΟΚΕ ζητά να παρέχουν οι αρμόδιες αρχές στον αιτούντα επίσημη αναγνώριση παραλαβής, εντός 10 ημερών κατ’ ανώτατο όριο μετά την υποβολή της αίτησής του για την έγκριση της τιμής του προϊόντος. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι μία τέτοια αίτηση μπορεί να υποβληθεί από τον αιτούντα αμέσως μετά τη χορήγηση της άδειας κυκλοφορίας ή μετά τη θετική γνωμοδότηση είτε του Ευρωπαϊκού οργανισμού φαρμάκων, είτε των αρμοδίων εθνικών αρχών.

4.10   Καθήλωση τιμών και μείωση τιμών

4.10.1   Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να προβαίνουν σε επανεξέταση, τουλάχιστον μία φορά ανά έτος, ώστε να διαπιστώνεται εάν οι μακροοικονομικές συνθήκες δικαιολογούν τη διατήρηση της καθήλωσης χωρίς μεταβολές. Μέσα σε 60 ημέρες από την έναρξη της εν λόγω επανεξέτασης, οι αρμόδιες αρχές ανακοινώνουν τις αυξήσεις ή τις μειώσεις των τιμών που πραγματοποιούνται. Εάν υφίστανται αυξήσεις ή μειώσεις, οι αρχές δημοσιεύουν δήλωση αιτιολόγησης της εν λόγω απόφασης βάσει αντικειμενικών και επαληθεύσιμων κριτηρίων.

4.10.2   Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να προβαίνουν τακτικά σε έλεγχο των τιμών ειδικά των φαρμάκων με αδικαιολόγητα υψηλό κόστος για τα εθνικά συστήματα υγείας και τους ασθενείς. Μετά από ένα εύλογο χρονικό διάστημα από την έναρξη του ελέγχου αυτού, οι αρμόδιες αρχές ανακοινώνουν αν και για ποια φαρμακευτικά προϊόντα εγκρίθηκαν εκπτώσεις τιμών. Σε περίπτωση που υπάρξουν τέτοιες περιπτώσεις, δημοσιεύουν σχετική αιτιολογία βάσει αντικειμενικών και επαληθεύσιμων κριτηρίων, τόσο οικονομικού όσο και δημοσιονομικού χαρακτήρα.

4.10.3   Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να παρακολουθεί την κατάσταση, κατά την οποία τα κράτη μέλη λαμβάνουν οικονομική υποστήριξη και θα πρέπει να εγγυώνται ότι τα φάρμακα που προορίζονται για χρήση εντός της χώρας δεν εξάγονται σε άλλα κράτη μέλη.

4.11   Αύξηση τιμών

4.11.1   Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η αύξηση της τιμής ενός φαρμάκου επιτρέπεται μόνο κατόπιν προηγούμενης έγκρισης από τις αρμόδιες αρχές, αφού ληφθεί η γνώμη ενδιαφερόμενων φορέων, περιλαμβανομένων των οργανώσεων εκπροσώπησης ασθενών.

4.11.2   Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη για δικαιώματα προσήκουσας διαδικασίας, τα οποία θα πρέπει να διατίθενται σε όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς και να καλύπτουν κατ’ ελάχιστον: (i) το δικαίωμα ακρόασης, (ii) το δικαίωμα πρόσβασης στον διοικητικό φάκελο, περιλαμβανομένων των συναφών επιστημονικών τεκμηρίων και εκθέσεων και (iii) το δικαίωμα να εκδίδεται αιτιολογημένη απόφαση.

4.11.3   Η ΕΟΚΕ προτείνει να παρέχει η αρμόδια αρχή στον αιτούντα επίσημη αναγνώριση παραλαβής, εντός 10 ημερών κατ’ ανώτατο όριο μετά την παραλαβή της αίτησης για την αύξηση της τιμής του προϊόντος από ένα κράτος μέλος.

4.12   Μέτρα που σχετίζονται με τη ζήτηση

Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόταση της Επιτροπής να διευκρινιστεί ότι τα μέτρα που προορίζονται για τον έλεγχο ή την προώθηση της συνταγογράφησης φαρμάκων συγκεκριμένης επωνυμίας καλύπτονται από την οδηγία για τη διαφάνεια και προτείνει να επεκταθούν οι εν λόγω διαδικαστικές εγγυήσεις σε όλα τα μέτρα που προορίζονται για τον έλεγχο ή την προώθηση της συνταγογράφησης φαρμάκων.

4.13   Συμπληρωματικές αποδείξεις ποιότητας, ασφάλειας ή αποτελεσματικότητας

4.13.1   Σε γενικές γραμμές, στο πλαίσιο των αποφάσεων τιμολόγησης και επιστροφής δαπανών, τα κράτη μέλη δεν επαναξιολογούν τα στοιχεία στα οποία βασίζεται ο Ευρωπαϊκός οργανισμός φαρμάκων για τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας, συμπεριλαμβανομένης της ποιότητας, της ασφάλειας ή της αποτελεσματικότητας του φαρμάκου (συμπεριλαμβανομένων των ορφανών φαρμάκων) και των αντικειμενικών πληροφοριών στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής συνεργασίας για την αξιολόγηση των τεχνολογιών υγείας.

4.14   Πνευματική ιδιοκτησία

Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της προστασίας των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, τα οποία είναι ιδιαιτέρως σημαντικά για την προώθηση της φαρμακευτικής καινοτομίας και για τη στήριξη της οικονομίας της ΕΕ. Απορρίπτεται το άρθρο 14 της πρότασης (Μη παρεμβολή δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας) στο οποίο ορίζονται τα εξής:«Η προστασία δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας δεν αποτελεί βάσιμο λόγο για την άρνηση, αναστολή ή ανάκληση των αποφάσεων σχετικά με την τιμή ενός φαρμάκου ή την κάλυψη του κόστους του στο πλαίσιο του δημόσιου συστήματος ασφάλισης υγείας.» Η Επιτροπή οφείλει να επιδιώκει την ισορροπία μεταξύ της έγκρισης της επιστροφής δαπανών ενός παραγωγού φαρμάκων και των νόμιμων συμφερόντων τρίτων όσον αφορά τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας. Δεν θα πρέπει να υπάρχει παρέμβαση στην αρμοδιότητα των κρατών μελών όσον αφορά την αξιολόγηση της καινοτομίας και την εξασφάλιση της δέουσας εφαρμογής των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Βρυξέλλες, 12 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Παρά τις αυξανόμενες ανησυχίες για την οικονομική κατάσταση, η υγεία και η υγειονομική περίθαλψη παρέμεναν μεταξύ των πέντε μεγαλύτερων ανησυχιών των πολιτών της ΕΕ στα ευρωβαρόμετρα του 2009 (π.χ. αριθ. 71 άνοιξη 2009, αριθ. 72 φθινόπωρο 2009). Βλ. για παράδειγμα: http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb72/eb72_en.htm.

1

(2)  Mackenbach JP, Meerding WJ, Kunst AE.: Economic implications of socioeconomic inequalities in health in the European Union (Οικονομικές επιπτώσεις των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων στην υγεία εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης). Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ιούλιος·2007.

2

Economic implications of socioeconomic inequalities in health in the European Union (Οικονομικές επιπτώσεις των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων στην υγεία εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης).

(3)  Η ΠΟΥ θεωρεί ότι η αύξηση των χρόνιων παθήσεων αποτελεί επιδημία και εκτιμά ότι η εν λόγω επιδημία θα προκαλέσει τον θάνατο 52 εκατομμυρίων ανθρώπων στην περιφέρεια της Ευρώπης έως το 2030. Πηγή: http://ec.europa.eu/health/interest_groups/docs/euhpf_answer_consultation_jan2012_en.pdf.

3

(4)  Έκθεση για την έρευνα στον φαρμακευτικό τομέα: http://ec.europa.eu/competition/sectors/pharmaceuticals/inquiry/index.html.

4

(5)  Kanavos P, Schurer WS, Vogler S.: Structure of medicines distribution in EU-27 and its impact on prices, availability and on the efficiency of medicines provision (Δομή της διανομής φαρμάκων στην ΕΕ των 27 και η επίδρασή της στις τιμές, στη διαθεσιμότητα και στην αποτελεσματικότητα της παροχής φαρμάκων). Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ Επιχειρήσεων και EMINet. Ιανουάριος 2011.

5

Structure of medicines distribution in EU-27 and its impact on prices, availability and on the efficiency of medicines provision

(6)  Έρευνα στον φαρμακευτικό τομέα, τελική έκθεση, 8 Ιουλίου 2009. Διαφορετικές έρευνες, όπως π.χ. η έρευνα Alcimed ή η φαρμακευτική έρευνα της ΕΕ, επιβεβαιώνουν τις εν λόγω διαφορές στην πρόσβαση. Τα ευρωπαϊκά δίκτυα αναφοράς μεταξύ κέντρων εμπειρογνωμοσύνης αποτελούν έναν τρόπο για τη μείωση αυτών των διαφορών στην πρόσβαση.

6

(7)  Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΕ, το χρονικό όριο είναι υποχρεωτικό και οι εθνικές αρχές δεν έχουν τη δυνατότητα να το υπερβούν - [1] Merck, Sharp & Dohme B.V. κατά του Βελγίου (C-245/03).

7

(8)  Pharmaceutical market monitoring study (Μελέτη παρακολούθησης της φαρμακευτικής αγοράς), τόμος 1, σ. 83.

8

(9)  Το EUnetHTA χρησιμοποιεί τον ακόλουθο ορισμό: «Η αξιολόγηση των τεχνολογιών υγείας (HTA - Health Technology Assessment) είναι μια πολυεπιστημονική διαδικασία η οποία συνοψίζει τις πληροφορίες που αφορούν τα ιατρικά, κοινωνικά, οικονομικά και δεοντολογικά ζητήματα που αφορούν τη χρήση των τεχνολογιών αυτών με συστηματικό, διαφανή, αμερόληπτο και αυστηρό τρόπο. Στόχος της είναι η παροχή πληροφοριών κατά τη διαμόρφωση ασφαλών, αποτελεσματικών πολιτικών υγείας, οι οποίες επικεντρώνονται στον ασθενή και επιδιώκουν τη βέλτιστη αξία». Ο εν λόγω ορισμός διατίθεται (στην αγγλική γλώσσα) στη διεύθυνση: http://www.eunethta.eu/Public/About_EUnetHTA/HTA/.

9

(10)  Υπόθεση C-181/82 Roussel Laboratoria [1983] Συλλ. 3849· Υπόθεση 238/82 Duphar και λοιποί [1984] Συλλ. 523.

10

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

1.   Οι ακόλουθες τροπολογίες, οι οποίες υπερψηφίστηκαν από το ένα τέταρτο τουλάχιστον των ψηφισάντων, απορρίφθηκαν στην πορεία των συζητήσεων (Άρθρο 39, εδάφιο 2 του Εσωτερικού Κανονισμού):

α)   Σημείο 4.5.2.1

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| 4.5.2.1 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εν λόγω δικαστική αρχή θα πρέπει να διαθέτει αποτελεσματικά μέσα και πλήρη ισχύ επανεξέτασης τόσο πραγματικών όσο και νομικών ζητημάτων, περιλαμβανομένης της αρμοδιότητας να λαμβάνουν επίσημες αποφάσεις κατά αδικημάτων με ανάλογες κυρώσεις. |
| --- | --- |

4.5.2.1

Αιτιολογία

Αυτονόητη.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

| Ψήφοι υπέρ | : | 71 |
| --- | --- | --- |
| Ψήφοι κατά | : | 89 |
| Αποχές | : | 19 |

Ψήφοι υπέρ

:

71

Ψήφοι κατά

:

89

Αποχές

:

19

β)   Σημείο 1.11.2

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| 1.11.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι αναγκαίοι οι μηχανισμοί για τον έλεγχο και την επιβολή της συμμόρφωσης με τις προθεσμίες για τις αποφάσεις τιμολόγησης και επιστροφής εξόδων. |
| --- | --- |

1.11.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι αναγκαίοι οι μηχανισμοί για τον έλεγχο και την επιβολή της συμμόρφωσης με τις προθεσμίες για τις αποφάσεις τιμολόγησης και επιστροφής εξόδων.

Αιτιολογία

Βλ. τροπολογία σχετικά με το σημείο 4.5.2.1.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

| Ψήφοι υπέρ | : | 71 |
| --- | --- | --- |
| Ψήφοι κατά | : | 89 |
| Αποχές | : | 19 |

Ψήφοι υπέρ

:

71

Ψήφοι κατά

:

89

Αποχές

:

19

2.   Τα ακόλουθα σημεία της γνωμοδότησης του τμήματος τροποποιήθηκαν καθώς η Ολομέλεια ενέκρινε σχετική τροπολογία, ωστόσο έλαβαν περισσότερες από το ένα τέταρτο των ψήφων (άρθρο 54, εδάφιο 4, του Εσωτερικού Κανονισμού):

α)   Σημείο 4.2.1

| 4.2.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη διευκρίνιση ότι κάθε μέτρο που συνδέεται με τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για να συμπεριληφθούν εμβόλια στα συστήματα ασφάλισης υγείας καλύπτεται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. |
| --- | --- |

4.2.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη διευκρίνιση ότι κάθε μέτρο που συνδέεται με τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για να συμπεριληφθούν εμβόλια στα συστήματα ασφάλισης υγείας καλύπτεται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

| Ψήφοι υπέρ | : | 79 |
| --- | --- | --- |
| Ψήφοι κατά | : | 61 |
| Αποχές | : | 47 |

Ψήφοι υπέρ

:

79

Ψήφοι κατά

:

61

Αποχές

:

47

β)   Σημείο 4.5.2.2

| 4.5.2.2 | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την καθιέρωση της αυτόματης έγκρισης της επιστροφής δαπανών σε περίπτωση μη τήρησης των προθεσμιών. |
| --- | --- |

4.5.2.2

Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την καθιέρωση της αυτόματης έγκρισης της επιστροφής δαπανών σε περίπτωση μη τήρησης των προθεσμιών.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

| Ψήφοι υπέρ | : | 90 |
| --- | --- | --- |
| Ψήφοι κατά | : | 73 |
| Αποχές | : | 22 |

Ψήφοι υπέρ

:

90

Ψήφοι κατά

:

73

Αποχές

:

22

γ)   Σημείο 4.14

4.14   Πνευματική ιδιοκτησία

Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της προστασίας των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, τα οποία είναι ιδιαιτέρως σημαντικά για την προώθηση της φαρμακευτικής καινοτομίας και για τη στήριξη της οικονομίας της ΕΕ. Δεν θα πρέπει να υπάρχει παρέμβαση στην αρμοδιότητα των κρατών μελών όσον αφορά την αξιολόγηση της καινοτομίας και την εξασφάλιση της δέουσας εφαρμογής των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

| Ψήφοι υπέρ | : | 53 |
| --- | --- | --- |
| Ψήφοι κατά | : | 35 |
| Αποχές | : | 5 |

Ψήφοι υπέρ

:

53

Ψήφοι κατά

:

35

Αποχές

:

5

δ)   Σημείο 1.12

| 1.12 | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τα χρονικά όρια των 120 ημερών που προτείνει η Επιτροπή και συνιστά, προκειμένου να βελτιωθεί η πρόσβαση των ασθενών στα φάρμακα, να εφαρμοστούν τα ίδια χρονικά όρια σε όλα τα καινοτόμα φάρμακα, ανεξαρτήτως εάν αυτά υπόκεινται σε εθνική αξιολόγηση της τεχνολογίας υγείας (Health Technology Assessment – ΗΤΑ). |
| --- | --- |

1.12

Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τα χρονικά όρια των 120 ημερών που προτείνει η Επιτροπή και συνιστά, προκειμένου να βελτιωθεί η πρόσβαση των ασθενών στα φάρμακα, να εφαρμοστούν τα ίδια χρονικά όρια σε όλα τα καινοτόμα φάρμακα, ανεξαρτήτως εάν αυτά υπόκεινται σε εθνική αξιολόγηση της τεχνολογίας υγείας (Health Technology Assessment – ΗΤΑ).

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

| Ψήφοι υπέρ | : | 73 |
| --- | --- | --- |
| Ψήφοι κατά | : | 41 |
| Αποχές | : | 6 |

Ψήφοι υπέρ

:

73

Ψήφοι κατά

:

41

Αποχές

:

6

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/89 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/89

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την απλούστευση της μεταφοράς, στο εσωτερικό της ενιαίας αγοράς, μηχανοκίνητων οχημάτων που έχουν ταξινομηθεί σε άλλο κράτος μέλος»

[COM(2012) 164 final — 2012/0082 (COD)]

2012/C 299/16

Γενικός εισηγητής: ο κ. PÁSZTOR

Στις 24 και στις 18 Απριλίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αντίστοιχα, αποφάσισαν να ζητήσουν γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την απλούστευση της μεταφοράς, στο εσωτερικό της ενιαίας αγοράς, μηχανοκίνητων οχημάτων που έχουν ταξινομηθεί σε άλλο κράτος μέλος

COM(2012) 164 final — 2012/0082 (COD).

Στις 24 Απριλίου 2012, το Προεδρείο της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής ανέθεσε στο ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση» τις σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες.

Λόγω του επείγοντος χαρακτήρα των εργασιών, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 12ης Ιουλίου 2012) όρισε γενικό εισηγητή τον κ. PÁSZTOR και υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ προσυπογράφει τους στόχους της Επιτροπής και υποστηρίζει ότι o κανονισμός αποτελεί το κατάλληλο μέσο για τη θέσπιση των κανόνων σχετικά με την ταξινόμηση των μηχανοκίνητων οχημάτων που έχουν ήδη ταξινομηθεί σε άλλο κράτος μέλος. Αυτό συνάδει με την αρχή της επικουρικότητας και με τις απαιτήσεις για μια «Ευρώπη των Πολιτών». Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ εκφράζει την απογοήτευσή της για το ότι δεν κατέστη εφικτή η αρχικά προβλεπόμενη θέσπιση ενιαίας ταξινόμησης σε επίπεδο ΕΕ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, μακροπρόθεσμα, αυτή θα είναι απολύτως απαραίτητη. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ προσυπογράφει τους στόχους της Επιτροπής και υποστηρίζει ότι o κανονισμός αποτελεί το κατάλληλο μέσο για τη θέσπιση των κανόνων σχετικά με την ταξινόμηση των μηχανοκίνητων οχημάτων που έχουν ήδη ταξινομηθεί σε άλλο κράτος μέλος. Αυτό συνάδει με την αρχή της επικουρικότητας και με τις απαιτήσεις για μια «Ευρώπη των Πολιτών». Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ εκφράζει την απογοήτευσή της για το ότι δεν κατέστη εφικτή η αρχικά προβλεπόμενη θέσπιση ενιαίας ταξινόμησης σε επίπεδο ΕΕ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, μακροπρόθεσμα, αυτή θα είναι απολύτως απαραίτητη.

| 1.2. | Όταν εγκριθεί ο προτεινόμενος κανονισμός, η ΕΟΚΕ αναμένει ότι η ταξινόμηση οχημάτων σε άλλο κράτος μέλος θα είναι εξίσου απλή, όπως και η επαναταξινόμηση εντός του ίδιου κράτους μέλους χωρίς πρόσθετα τέλη ή περιττούς ελέγχους και περιττά έγγραφα. Εκτός εάν οι πληροφορίες είναι ελλιπείς ή εσφαλμένες, οι άλλες χώρες δεν δύνανται να ζητούν την εφαρμογή πρόσθετων διοικητικών, αναποτελεσματικών και δαπανηρών διαδικασιών, για παράδειγμα, τεχνικούς ελέγχους. Επιπλέον, το κόστος της διασυνοριακής ταξινόμησης δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το κόστος της εγχώριας ταξινόμησης. |
| --- | --- |

1.2.

Όταν εγκριθεί ο προτεινόμενος κανονισμός, η ΕΟΚΕ αναμένει ότι η ταξινόμηση οχημάτων σε άλλο κράτος μέλος θα είναι εξίσου απλή, όπως και η επαναταξινόμηση εντός του ίδιου κράτους μέλους χωρίς πρόσθετα τέλη ή περιττούς ελέγχους και περιττά έγγραφα. Εκτός εάν οι πληροφορίες είναι ελλιπείς ή εσφαλμένες, οι άλλες χώρες δεν δύνανται να ζητούν την εφαρμογή πρόσθετων διοικητικών, αναποτελεσματικών και δαπανηρών διαδικασιών, για παράδειγμα, τεχνικούς ελέγχους. Επιπλέον, το κόστος της διασυνοριακής ταξινόμησης δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το κόστος της εγχώριας ταξινόμησης.

| 1.3 | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, το γεγονός ότι ο προτεινόμενος κανονισμός δεν απαιτεί από τους απλούς πολίτες να συλλέγουν δεδομένα αποτελεί αξιοσημείωτο επίτευγμα. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η απαίτηση σχετικά με την ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των αρμόδιων αρχών θα μπορούσε να έχει αντίκτυπο στη συνεργασία σε άλλους σημαντικότερους τομείς, υποστηρίζοντας κατ' αυτόν τον τρόπο αποτελεσματικά τις ευρωπαϊκές αξίες και τα κοινά συμφέροντα της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.3

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, το γεγονός ότι ο προτεινόμενος κανονισμός δεν απαιτεί από τους απλούς πολίτες να συλλέγουν δεδομένα αποτελεί αξιοσημείωτο επίτευγμα. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η απαίτηση σχετικά με την ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των αρμόδιων αρχών θα μπορούσε να έχει αντίκτυπο στη συνεργασία σε άλλους σημαντικότερους τομείς, υποστηρίζοντας κατ' αυτόν τον τρόπο αποτελεσματικά τις ευρωπαϊκές αξίες και τα κοινά συμφέροντα της ΕΕ.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η Επιτροπή προβλέπει την εκ των υστέρων αξιολόγηση εντός του ίδιου του κανονισμού. Συγχρόνως, ζητά τη μείωση της περιόδου επανεξέτασης από τέσσερα σε δύο χρόνια. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η Επιτροπή προβλέπει την εκ των υστέρων αξιολόγηση εντός του ίδιου του κανονισμού. Συγχρόνως, ζητά τη μείωση της περιόδου επανεξέτασης από τέσσερα σε δύο χρόνια.

2.   Το σχέδιο κανονισμού της Επιτροπής

| 2.1 | Η Επιτροπή έχει αναλάβει σημαντικό καθήκον στις προσπάθειές της να απλουστεύσει τη μεταφορά σε ένα κράτος μέλος μηχανοκίνητων οχημάτων που έχουν ταξινομηθεί σε άλλο κράτος μέλος μέσω ενός κανονισμού. Πράγματι, μέχρι σήμερα, η νομοθεσία σχετικά με τον συντονισμό της μορφής και του περιεχομένου των αδειών κυκλοφορίας οχημάτων ρυθμιζόταν μόνον βάσει οδηγίας (1999/37/ΕΚ). Άλλα μέτρα εναρμόνισης -τα οποία ενδείκνυνται στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς– έλαβαν τη μορφή επεξηγηματικών σημειωμάτων και, ως εκ τούτου, είχαν περιορισμένο αντίκτυπο σε επίπεδο κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.1

Η Επιτροπή έχει αναλάβει σημαντικό καθήκον στις προσπάθειές της να απλουστεύσει τη μεταφορά σε ένα κράτος μέλος μηχανοκίνητων οχημάτων που έχουν ταξινομηθεί σε άλλο κράτος μέλος μέσω ενός κανονισμού. Πράγματι, μέχρι σήμερα, η νομοθεσία σχετικά με τον συντονισμό της μορφής και του περιεχομένου των αδειών κυκλοφορίας οχημάτων ρυθμιζόταν μόνον βάσει οδηγίας (1999/37/ΕΚ). Άλλα μέτρα εναρμόνισης -τα οποία ενδείκνυνται στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς– έλαβαν τη μορφή επεξηγηματικών σημειωμάτων και, ως εκ τούτου, είχαν περιορισμένο αντίκτυπο σε επίπεδο κρατών μελών.

| 2.2 | Κατά την εκπόνηση του παρόντος σχεδίου κανονισμού, η Επιτροπή έπρεπε να συνεκτιμήσει όχι μόνον τις προαναφερθείσες παρατηρήσεις, αλλά επίσης τη νομοθεσία για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (1) και την πρόληψη της διασυνοριακής εγκληματικότητας (2). |
| --- | --- |

2.2

Κατά την εκπόνηση του παρόντος σχεδίου κανονισμού, η Επιτροπή έπρεπε να συνεκτιμήσει όχι μόνον τις προαναφερθείσες παρατηρήσεις, αλλά επίσης τη νομοθεσία για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (1) και την πρόληψη της διασυνοριακής εγκληματικότητας (2).

| 2.3 | Επομένως, λαμβανομένων υπόψη των αναγκών της ενιαίας αγοράς, το σχέδιο κανονισμού:






  — | επιδιώκει να εναρμονίσει τους κανόνες για τα μηχανοκίνητα οχήματα που είναι ταξινομημένα σε ένα κράτος μέλος, αλλά χρησιμοποιούνται τακτικά σε ένα άλλο κράτος μέλος, συμπεριλαμβανομένων των μοτοσικλετών και των μοτοποδηλάτων (3). Το πεδίο εφαρμογής του προτεινόμενου κανονισμού δεν συμπεριλαμβάνει τα μηχανοκίνητα οχήματα που έχουν ταξινομηθεί σε τρίτη χώρα· |
| --- | --- | --- |

2.3

Επομένως, λαμβανομένων υπόψη των αναγκών της ενιαίας αγοράς, το σχέδιο κανονισμού:

—

επιδιώκει να εναρμονίσει τους κανόνες για τα μηχανοκίνητα οχήματα που είναι ταξινομημένα σε ένα κράτος μέλος, αλλά χρησιμοποιούνται τακτικά σε ένα άλλο κράτος μέλος, συμπεριλαμβανομένων των μοτοσικλετών και των μοτοποδηλάτων (3). Το πεδίο εφαρμογής του προτεινόμενου κανονισμού δεν συμπεριλαμβάνει τα μηχανοκίνητα οχήματα που έχουν ταξινομηθεί σε τρίτη χώρα·

| — | προβλέπει ότι η επαναταξινόμηση απαιτείται μόνο για τις περιπτώσεις παραμονής για διάστημα άνω των έξι μηνών. Αυτό εξαρτάται από τη μεταβολή του τόπου της συνήθους διαμονής, δηλαδή του βασικού κέντρου των επαγγελματικών συμφερόντων ή των προσωπικών δεσμών· |
| --- | --- |

—

προβλέπει ότι η επαναταξινόμηση απαιτείται μόνο για τις περιπτώσεις παραμονής για διάστημα άνω των έξι μηνών. Αυτό εξαρτάται από τη μεταβολή του τόπου της συνήθους διαμονής, δηλαδή του βασικού κέντρου των επαγγελματικών συμφερόντων ή των προσωπικών δεσμών·

| — | απαγορεύει την απαίτηση φυσικών (τεχνικών) ελέγχων, εκτός και αν συντρέχουν ειδικοί λόγοι. Φυσικοί έλεγχοι μπορούν να πραγματοποιηθούν μόνον εάν τα δεδομένα ταξινόμησης είναι ελλιπή ή αντιφατικά, εφόσον υπάρχει ένδειξη για διάπραξη εγκληματικής ενέργειας, σε περίπτωση σοβαρής ζημίας ή αλλαγής ιδιοκτησίας του οχήματος. Σε όλες τις υπόλοιπες περιπτώσεις, οι τεχνικοί έλεγχοι που διεξάγονται στη χώρα προέλευσης πρέπει να γίνουν δεκτοί ως έγκυροι. |
| --- | --- |

—

απαγορεύει την απαίτηση φυσικών (τεχνικών) ελέγχων, εκτός και αν συντρέχουν ειδικοί λόγοι. Φυσικοί έλεγχοι μπορούν να πραγματοποιηθούν μόνον εάν τα δεδομένα ταξινόμησης είναι ελλιπή ή αντιφατικά, εφόσον υπάρχει ένδειξη για διάπραξη εγκληματικής ενέργειας, σε περίπτωση σοβαρής ζημίας ή αλλαγής ιδιοκτησίας του οχήματος. Σε όλες τις υπόλοιπες περιπτώσεις, οι τεχνικοί έλεγχοι που διεξάγονται στη χώρα προέλευσης πρέπει να γίνουν δεκτοί ως έγκυροι.

| — | περιλαμβάνει κανόνες που απαιτούνται για μια ενιαία προσέγγιση στην ενιαία αγορά όσον αφορά τις προσωρινές και τις επαγγελματικές ταξινομήσεις οχημάτων· |
| --- | --- |

—

περιλαμβάνει κανόνες που απαιτούνται για μια ενιαία προσέγγιση στην ενιαία αγορά όσον αφορά τις προσωρινές και τις επαγγελματικές ταξινομήσεις οχημάτων·

| — | εναρμονίζει το διασυνοριακό εμπόριο και τη μεταβίβαση ιδιοκτησίας μεταχειρισμένων οχημάτων, εξαιρουμένων των τρίτων χωρών. |
| --- | --- |

—

εναρμονίζει το διασυνοριακό εμπόριο και τη μεταβίβαση ιδιοκτησίας μεταχειρισμένων οχημάτων, εξαιρουμένων των τρίτων χωρών.

| 2.4 | Σύμφωνα με το σχέδιο κανονισμού, οι αρχές υποχρεούνται να ζητούν τα δεδομένα προηγούμενης ταξινόμησης από τις αρχές του άλλου ενδιαφερόμενου κράτους μέλους. Με αυτόν τον τρόπο, προσφέρεται η δυνατότητα αξιοποίησης των τεχνολογικών εξελίξεων στον τομέα των τεχνολογιών της πληροφορίας.






  — | Προκειμένου να εξασφαλιστεί η ομαλή ανταλλαγή πληροφοριών, οι εθνικές αρχές υποχρεούνται, σύμφωνα με τον κανονισμό, να χρησιμοποιούν λογισμικές εφαρμογές που επιτρέπουν στις αρχές των άλλων κρατών μελών την πρόσβαση στα δεδομένα και, ταυτόχρονα, αποκλείουν τη μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση με τη χρήση κρυπτογραφημένων αρχείων xml. Η ανταλλαγή των πληροφοριών πρέπει να γίνεται σε πραγματικό χρόνο μέσω μιας επιγραμμικής πλατφόρμας· το κόστος για την ανάπτυξη του λογισμικού επωμίζεται το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος. |
| --- | --- | --- |

2.4

Σύμφωνα με το σχέδιο κανονισμού, οι αρχές υποχρεούνται να ζητούν τα δεδομένα προηγούμενης ταξινόμησης από τις αρχές του άλλου ενδιαφερόμενου κράτους μέλους. Με αυτόν τον τρόπο, προσφέρεται η δυνατότητα αξιοποίησης των τεχνολογικών εξελίξεων στον τομέα των τεχνολογιών της πληροφορίας.

—

Προκειμένου να εξασφαλιστεί η ομαλή ανταλλαγή πληροφοριών, οι εθνικές αρχές υποχρεούνται, σύμφωνα με τον κανονισμό, να χρησιμοποιούν λογισμικές εφαρμογές που επιτρέπουν στις αρχές των άλλων κρατών μελών την πρόσβαση στα δεδομένα και, ταυτόχρονα, αποκλείουν τη μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση με τη χρήση κρυπτογραφημένων αρχείων xml. Η ανταλλαγή των πληροφοριών πρέπει να γίνεται σε πραγματικό χρόνο μέσω μιας επιγραμμικής πλατφόρμας· το κόστος για την ανάπτυξη του λογισμικού επωμίζεται το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος.

| — | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύεται να δημιουργήσει μια δημόσια βάση δεδομένων με τα στοιχεία επικοινωνίας των εθνικών αρχών. |
| --- | --- |

—

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύεται να δημιουργήσει μια δημόσια βάση δεδομένων με τα στοιχεία επικοινωνίας των εθνικών αρχών.

| — | Εκτός αυτού, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διασφαλίζει τη συνεχή ανάπτυξη του συστήματος ΤΠ μέσω της νόμιμης επιλογής της εξουσιοδότησης. |
| --- | --- |

—

Εκτός αυτού, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διασφαλίζει τη συνεχή ανάπτυξη του συστήματος ΤΠ μέσω της νόμιμης επιλογής της εξουσιοδότησης.

| 2.5 | Το σχέδιο κανονισμού ορίζει αυστηρούς όρους για την άρνηση ταξινόμησης οχήματος. Οι αιτούντες έχουν το δικαίωμα άσκησης προσφυγής εντός ενός μήνα από την άρνηση ταξινόμησης. |
| --- | --- |

2.5

Το σχέδιο κανονισμού ορίζει αυστηρούς όρους για την άρνηση ταξινόμησης οχήματος. Οι αιτούντες έχουν το δικαίωμα άσκησης προσφυγής εντός ενός μήνα από την άρνηση ταξινόμησης.

| 2.6 | Στο προτεινόμενο σχέδιο κανονισμού, η ίδια η Επιτροπή δεσμεύεται να αναθεωρήσει τον αντίκτυπο του κανονισμού τέσσερα έτη μετά τη έναρξη ισχύος του. |
| --- | --- |

2.6

Στο προτεινόμενο σχέδιο κανονισμού, η ίδια η Επιτροπή δεσμεύεται να αναθεωρήσει τον αντίκτυπο του κανονισμού τέσσερα έτη μετά τη έναρξη ισχύος του.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τους στόχους της Επιτροπής και στηρίζει την ιδέα οι διατάξεις για την ταξινόμηση των μηχανοκίνητων οχημάτων που έχουν ήδη ταξινομηθεί σε άλλο κράτος μέλος να θεσπιστούν στο πλαίσιο ενός κανονισμού. Αυτό συνάδει με την αρχή της επικουρικότητας και με τις απαιτήσεις για μια «Ευρώπη των Πολιτών». Ταυτόχρονα, στην παρούσα πρόταση συνυπολογίζεται η πρακτική εμπειρία όσον αφορά τη γραφειοκρατία, η οποία, εκ φύσεως, τείνει να λειτουργεί κυρίως συμβατικά και βάσει σκοπιμοτήτων κατά την επεξεργασία ζητημάτων ήσσονος σημασίας, παρά να επιδιώκει τον προσανατολισμό σε στρατηγικούς στόχους. |
| --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τους στόχους της Επιτροπής και στηρίζει την ιδέα οι διατάξεις για την ταξινόμηση των μηχανοκίνητων οχημάτων που έχουν ήδη ταξινομηθεί σε άλλο κράτος μέλος να θεσπιστούν στο πλαίσιο ενός κανονισμού. Αυτό συνάδει με την αρχή της επικουρικότητας και με τις απαιτήσεις για μια «Ευρώπη των Πολιτών». Ταυτόχρονα, στην παρούσα πρόταση συνυπολογίζεται η πρακτική εμπειρία όσον αφορά τη γραφειοκρατία, η οποία, εκ φύσεως, τείνει να λειτουργεί κυρίως συμβατικά και βάσει σκοπιμοτήτων κατά την επεξεργασία ζητημάτων ήσσονος σημασίας, παρά να επιδιώκει τον προσανατολισμό σε στρατηγικούς στόχους.

| 3.1.1. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει την απογοήτευσή της για το ότι δεν κατέστη εφικτή η αρχικά προβλεπόμενη θέσπιση ενιαίας ταξινόμησης σε επίπεδο ΕΕ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, μακροπρόθεσμα, αυτή θα είναι απολύτως απαραίτητη. |
| --- | --- |

3.1.1.

Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει την απογοήτευσή της για το ότι δεν κατέστη εφικτή η αρχικά προβλεπόμενη θέσπιση ενιαίας ταξινόμησης σε επίπεδο ΕΕ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, μακροπρόθεσμα, αυτή θα είναι απολύτως απαραίτητη.

| 3.1.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ενιαία ταξινόμηση δεν υπονομεύει τις ανάγκες εσόδων των κρατών μελών, δεδομένου ότι τα τέλη ταξινόμησης μπορούν να ανακτηθούν στο πλαίσιο του συστήματος. Εξάλλου, με την ενιαία ταξινόμηση εξασφαλίζεται μεγαλύτερη διαφάνεια και ιχνηλασιμότητα. |
| --- | --- |

3.1.2.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ενιαία ταξινόμηση δεν υπονομεύει τις ανάγκες εσόδων των κρατών μελών, δεδομένου ότι τα τέλη ταξινόμησης μπορούν να ανακτηθούν στο πλαίσιο του συστήματος. Εξάλλου, με την ενιαία ταξινόμηση εξασφαλίζεται μεγαλύτερη διαφάνεια και ιχνηλασιμότητα.

| 3.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι στο παρόν σχέδιο κανονισμού υιοθετείται η δέουσα προσέγγιση ως προς τα βασικά προβλήματα και θεσπίζονται κατάλληλοι διαδικαστικοί κανόνες για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση ενδεχόμενων απειλών για τους πελάτες και τις αρχές. Συνεπώς, στην πρόταση κανονισμού επιλέχθηκε μια ισορροπημένη προσέγγιση για τη διαχείριση κινδύνων, παρά μια υπέρμετρη γραφειοκρατική σύνεση. |
| --- | --- |

3.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι στο παρόν σχέδιο κανονισμού υιοθετείται η δέουσα προσέγγιση ως προς τα βασικά προβλήματα και θεσπίζονται κατάλληλοι διαδικαστικοί κανόνες για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση ενδεχόμενων απειλών για τους πελάτες και τις αρχές. Συνεπώς, στην πρόταση κανονισμού επιλέχθηκε μια ισορροπημένη προσέγγιση για τη διαχείριση κινδύνων, παρά μια υπέρμετρη γραφειοκρατική σύνεση.

| 3.3 | Στο προτεινόμενο σχέδιο κανονισμού αντιμετωπίζεται δεόντως η πρόληψη του διασυνοριακού εγκλήματος, ενώ λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντα της αγοράς μεταχειρισμένων μηχανοκίνητων οχημάτων. |
| --- | --- |

3.3

Στο προτεινόμενο σχέδιο κανονισμού αντιμετωπίζεται δεόντως η πρόληψη του διασυνοριακού εγκλήματος, ενώ λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντα της αγοράς μεταχειρισμένων μηχανοκίνητων οχημάτων.

| 3.4 | Όταν εγκριθεί ο προτεινόμενος κανονισμός, η ΕΟΚΕ αναμένει ότι η ταξινόμηση οχημάτων σε άλλο κράτος μέλος θα είναι εξίσου απλή όπως και η επαναταξινόμηση εντός του ίδιου κράτους μέλους χωρίς πρόσθετα τέλη ή περιττούς ελέγχους και περιττά έγγραφα. Εκτός εάν οι πληροφορίες είναι ελλιπείς ή εσφαλμένες, οι άλλες χώρες δεν δύνανται να ζητούν την εφαρμογή πρόσθετων διοικητικών, αναποτελεσματικών και δαπανηρών διαδικασιών, για παράδειγμα, τεχνικούς ελέγχους. Επιπλέον, το κόστος της διασυνοριακής ταξινόμησης δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το κόστος της εγχώριας ταξινόμησης. |
| --- | --- |

3.4

Όταν εγκριθεί ο προτεινόμενος κανονισμός, η ΕΟΚΕ αναμένει ότι η ταξινόμηση οχημάτων σε άλλο κράτος μέλος θα είναι εξίσου απλή όπως και η επαναταξινόμηση εντός του ίδιου κράτους μέλους χωρίς πρόσθετα τέλη ή περιττούς ελέγχους και περιττά έγγραφα. Εκτός εάν οι πληροφορίες είναι ελλιπείς ή εσφαλμένες, οι άλλες χώρες δεν δύνανται να ζητούν την εφαρμογή πρόσθετων διοικητικών, αναποτελεσματικών και δαπανηρών διαδικασιών, για παράδειγμα, τεχνικούς ελέγχους. Επιπλέον, το κόστος της διασυνοριακής ταξινόμησης δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το κόστος της εγχώριας ταξινόμησης.

| 3.5 | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, το γεγονός ότι ο προτεινόμενος κανονισμός δεν απαιτεί από τους απλούς πολίτες να συλλέγουν δεδομένα αποτελεί αξιοσημείωτο επίτευγμα. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η απαίτηση σχετικά με την ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των αρμόδιων αρχών θα μπορούσε να έχει αντίκτυπο στη συνεργασία σε άλλους σημαντικότερους τομείς, υποστηρίζοντας κατ' αυτόν τον τρόπο αποτελεσματικά τις ευρωπαϊκές αξίες και τα κοινά συμφέροντα της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.5

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, το γεγονός ότι ο προτεινόμενος κανονισμός δεν απαιτεί από τους απλούς πολίτες να συλλέγουν δεδομένα αποτελεί αξιοσημείωτο επίτευγμα. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η απαίτηση σχετικά με την ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των αρμόδιων αρχών θα μπορούσε να έχει αντίκτυπο στη συνεργασία σε άλλους σημαντικότερους τομείς, υποστηρίζοντας κατ' αυτόν τον τρόπο αποτελεσματικά τις ευρωπαϊκές αξίες και τα κοινά συμφέροντα της ΕΕ.

| 3.6 | Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι, μακροπρόθεσμα, δεν είναι σκόπιμο να διατηρηθεί η προσωρινή και η επαγγελματική ταξινόμηση. Η τελευταία συνιστά απλώς μια προσωρινή λύση. Συγχρόνως, είναι αντιφατικό για τα μη συμμορφούμενα οχήματα να χορηγείται άδεια κυκλοφορίας σε περιορισμένο βαθμό και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα οχήματα αυτά να υποχρεούνται να διανύουν μεγαλύτερες αποστάσεις μεταξύ δύο χωρών. Αντ'αυτού, αυτά τα οχήματα θα πρέπει να μεταφέρονται, ή, εάν το επιτρέπει η τεχνική τους κατάσταση, να τους χορηγείται προσωρινή άδεια κυκλοφορίας. Εξάλλου, θα ήταν λογικό να απαγορευθεί η μεταφορά αγαθών και επιβατών με οχήματα που διαθέτουν προσωρινή άδεια κυκλοφορίας. |
| --- | --- |

3.6

Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι, μακροπρόθεσμα, δεν είναι σκόπιμο να διατηρηθεί η προσωρινή και η επαγγελματική ταξινόμηση. Η τελευταία συνιστά απλώς μια προσωρινή λύση. Συγχρόνως, είναι αντιφατικό για τα μη συμμορφούμενα οχήματα να χορηγείται άδεια κυκλοφορίας σε περιορισμένο βαθμό και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα οχήματα αυτά να υποχρεούνται να διανύουν μεγαλύτερες αποστάσεις μεταξύ δύο χωρών. Αντ'αυτού, αυτά τα οχήματα θα πρέπει να μεταφέρονται, ή, εάν το επιτρέπει η τεχνική τους κατάσταση, να τους χορηγείται προσωρινή άδεια κυκλοφορίας. Εξάλλου, θα ήταν λογικό να απαγορευθεί η μεταφορά αγαθών και επιβατών με οχήματα που διαθέτουν προσωρινή άδεια κυκλοφορίας.

| 3.7 | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την εξοικονόμηση 1,5 δισεκατομμυρίου ευρώ για τα φυσικά πρόσωπα και τις εταιρείες που θα επιτευχθεί χάρη στον προτεινόμενο κανονισμό. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει επίσης ότι το ετήσιο κόστος της εφαρμογής του κανονισμού, που ανέρχεται σε 1,5 εκατομμύριο ευρώ, θα έχει ελάχιστο αντίκτυπο στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Ταυτόχρονα, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η εφαρμογή του κανονισμού θα καλυφθεί επίσης από τους εθνικούς προϋπολογισμούς και, για λόγους πλήρους σαφήνειας, κρίνεται σκόπιμο να γίνει μια εκτίμηση του συνολικού κόστους. |
| --- | --- |

3.7

Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την εξοικονόμηση 1,5 δισεκατομμυρίου ευρώ για τα φυσικά πρόσωπα και τις εταιρείες που θα επιτευχθεί χάρη στον προτεινόμενο κανονισμό. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει επίσης ότι το ετήσιο κόστος της εφαρμογής του κανονισμού, που ανέρχεται σε 1,5 εκατομμύριο ευρώ, θα έχει ελάχιστο αντίκτυπο στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Ταυτόχρονα, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η εφαρμογή του κανονισμού θα καλυφθεί επίσης από τους εθνικούς προϋπολογισμούς και, για λόγους πλήρους σαφήνειας, κρίνεται σκόπιμο να γίνει μια εκτίμηση του συνολικού κόστους.

| 3.8 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι θα πρέπει να εκχωρηθούν εξουσίες στην Επιτροπή αναφορικά με τις τεχνικές πτυχές και το περιεχόμενο των δεδομένων που σχετίζονται με τη λειτουργία του συστήματος σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως εξάλλου προβλέπεται στο προτεινόμενο σχέδιο κανονισμού. |
| --- | --- |

3.8

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι θα πρέπει να εκχωρηθούν εξουσίες στην Επιτροπή αναφορικά με τις τεχνικές πτυχές και το περιεχόμενο των δεδομένων που σχετίζονται με τη λειτουργία του συστήματος σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως εξάλλου προβλέπεται στο προτεινόμενο σχέδιο κανονισμού.

| 3.9 | Η ΕΟΚΕ συνιστά τα θεσμικά όργανα λήψης αποφάσεων –το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή– να εξετάσουν τη δυνατότητα συμπερίληψης μέρους ή του συνόλου των αρχικών εξόδων ταξινόμησης κατά την επαναταξινόμηση ενός οχήματος, με εξαίρεση την επαναταξινόμηση λόγω αλλαγής ιδιοκτησίας. |
| --- | --- |

3.9

Η ΕΟΚΕ συνιστά τα θεσμικά όργανα λήψης αποφάσεων –το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή– να εξετάσουν τη δυνατότητα συμπερίληψης μέρους ή του συνόλου των αρχικών εξόδων ταξινόμησης κατά την επαναταξινόμηση ενός οχήματος, με εξαίρεση την επαναταξινόμηση λόγω αλλαγής ιδιοκτησίας.

| 3.10 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις προθέσεις της Επιτροπής να προβλέψει την εκ των υστέρων αξιολόγηση εντός του ίδιου του κανονισμού. Συγχρόνως, ζητά τη μείωση της περιόδου επανεξέτασης από τέσσερα σε δύο χρόνια. |
| --- | --- |

3.10

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις προθέσεις της Επιτροπής να προβλέψει την εκ των υστέρων αξιολόγηση εντός του ίδιου του κανονισμού. Συγχρόνως, ζητά τη μείωση της περιόδου επανεξέτασης από τέσσερα σε δύο χρόνια.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι το σχέδιο κανονισμού, στην παρούσα του μορφή, ανταποκρίνεται στις προσδοκίες, τόσο ως προς τις λεπτομέρειες όσο και ως σύνολο. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι το σχέδιο κανονισμού, στην παρούσα του μορφή, ανταποκρίνεται στις προσδοκίες, τόσο ως προς τις λεπτομέρειες όσο και ως σύνολο.

| 4.2 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προσπάθειες που καταβάλλονται ώστε οι διαδικασίες ταξινόμησης να διενεργούνται σύμφωνα με τα δεδομένα της συνολικής έγκρισης τύπου οχημάτων (WVTA - Whole Vehicle Type Approval), όπως εφαρμόζεται στο σύστημα του πιστοποιητικού συμμόρφωσης. Μολονότι αυτά τα δεδομένα είναι πιο λεπτομερή από εκείνα που περιέχονται στο παράρτημα Ι, αναγνωρίζονται διεθνώς και, σε πολλά κράτη μέλη, οι διαδικασίες ταξινόμησης βασίζονται ήδη σε αυτά. |
| --- | --- |

4.2

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προσπάθειες που καταβάλλονται ώστε οι διαδικασίες ταξινόμησης να διενεργούνται σύμφωνα με τα δεδομένα της συνολικής έγκρισης τύπου οχημάτων (WVTA - Whole Vehicle Type Approval), όπως εφαρμόζεται στο σύστημα του πιστοποιητικού συμμόρφωσης. Μολονότι αυτά τα δεδομένα είναι πιο λεπτομερή από εκείνα που περιέχονται στο παράρτημα Ι, αναγνωρίζονται διεθνώς και, σε πολλά κράτη μέλη, οι διαδικασίες ταξινόμησης βασίζονται ήδη σε αυτά.

| 4.3 | Πέρα από τα τεχνικά δεδομένα που παρέχουν οι κατασκευαστές, προτείνεται επίσης να συμπεριληφθούν και πραγματικές τιμές που βασίζονται στους πλέον πρόσφατους επίσημους ελέγχους, για παράδειγμα όσον αφορά τις ρυπογόνες εκπομπές. |
| --- | --- |

4.3

Πέρα από τα τεχνικά δεδομένα που παρέχουν οι κατασκευαστές, προτείνεται επίσης να συμπεριληφθούν και πραγματικές τιμές που βασίζονται στους πλέον πρόσφατους επίσημους ελέγχους, για παράδειγμα όσον αφορά τις ρυπογόνες εκπομπές.

Βρυξέλλες, 12 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Οδηγία 95/46/ΕΚ (ΕΕ L 281 της 23.11.1995, σ. 31–50) και κανονισμός 45/2001/ΕΚ (ΕΕ L 8 της 12.1.2001, σ. 1–22).

1

(2)  Απόφαση του Συμβουλίου 2004/919/ΕΚ (ΕΕ L 389 της 30.12.2004, σ. 28).

2

(3)  Οδηγία 2002/24/ΕΚ (ΕΕ L 124 της 9.5.2002, σ. 1–44).

3

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/92 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/92

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για την ενίσχυση της αλληλεγγύης εντός της ΕΕ στον τομέα του ασύλου — Ένα θεματολόγιο της ΕΕ για τη βελτίωση της κατανομής των ευθυνών και την αύξηση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης»

[COM(2011) 835 τελικό]

2012/C 299/17

Εισηγητής: ο κ. Cristian PÎRVULESCU

Στις 2 Δεκεμβρίου 2011, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

«Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για την ενίσχυση της αλληλεγγύης εντός της ΕΕ στον τομέα του ασύλου – Ένα θεματολόγιο της ΕΕ για τη βελτίωση της κατανομής των ευθυνών και την αύξηση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης»

COM(2011) 835 final.

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη» στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 27 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλεια της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου 2012), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 116 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής και θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή πολιτική για το άσυλο πρέπει να επανεξεταστεί και να τροποποιηθεί. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής και θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή πολιτική για το άσυλο πρέπει να επανεξεταστεί και να τροποποιηθεί.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι η αρχή της αλληλεγγύης θα πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της εν λόγω πολιτικής, παρά το γεγονός ότι ο αριθμός και το μέγεθος των κρατών μελών μαζί με τους διάφορους βαθμούς έκθεσής τους σε ροές προσφύγων δημιουργεί αθέμιτο ανταγωνισμό, ο οποίος περιπλέκει την πολιτική για το άσυλο. Η αλληλεγγύη δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως μια αρχή που ενισχύει την αποδοτικότητα της πολιτικής αλλά και ως ένας βασικός κώδικας αξιών, ο οποίος δικαιολογεί και ενισχύει τα ληφθέντα μέτρα. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι η αρχή της αλληλεγγύης θα πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της εν λόγω πολιτικής, παρά το γεγονός ότι ο αριθμός και το μέγεθος των κρατών μελών μαζί με τους διάφορους βαθμούς έκθεσής τους σε ροές προσφύγων δημιουργεί αθέμιτο ανταγωνισμό, ο οποίος περιπλέκει την πολιτική για το άσυλο. Η αλληλεγγύη δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως μια αρχή που ενισχύει την αποδοτικότητα της πολιτικής αλλά και ως ένας βασικός κώδικας αξιών, ο οποίος δικαιολογεί και ενισχύει τα ληφθέντα μέτρα.

| 1.3 | Θα πρέπει να δοθεί σημαντική ώθηση με στόχο να διασφαλισθεί ότι η κοινή γνώμη, οι εθνικές, περιφερειακές και τοπικές διοικήσεις και οι υπεύθυνοι για τη λήψη των αποφάσεων στηρίζουν τις βασικές αξίες της πολιτικής για το άσυλο: τον σεβασμό των θεμελιωδών ατομικών δικαιωμάτων, τη βοήθεια προς ανθρώπους που βιώνουν κρίσιμες καταστάσεις, την αλληλεγγύη και την εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.3

Θα πρέπει να δοθεί σημαντική ώθηση με στόχο να διασφαλισθεί ότι η κοινή γνώμη, οι εθνικές, περιφερειακές και τοπικές διοικήσεις και οι υπεύθυνοι για τη λήψη των αποφάσεων στηρίζουν τις βασικές αξίες της πολιτικής για το άσυλο: τον σεβασμό των θεμελιωδών ατομικών δικαιωμάτων, τη βοήθεια προς ανθρώπους που βιώνουν κρίσιμες καταστάσεις, την αλληλεγγύη και την εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών μελών.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι μια προσέγγιση που βασίζεται στην παροχή κινήτρων θα μπορούσε να εξομαλύνει την εφαρμογή της πολιτικής για το άσυλο, υπό την προϋπόθεση ότι θα προσδιορισθούν τα πλέον ενδεδειγμένα κίνητρα και θα τύχουν κατάλληλης υποστήριξης, περιλαμβανομένης της χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι μια προσέγγιση που βασίζεται στην παροχή κινήτρων θα μπορούσε να εξομαλύνει την εφαρμογή της πολιτικής για το άσυλο, υπό την προϋπόθεση ότι θα προσδιορισθούν τα πλέον ενδεδειγμένα κίνητρα και θα τύχουν κατάλληλης υποστήριξης, περιλαμβανομένης της χρηματοδότησης.

| 1.5 | Όσον αφορά την πρακτική συνεργασία, η ΕΟΚΕ ζητεί επιτακτικά από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για θέματα Ασύλου (EASO) να σημειώσει ταχύτερη πρόοδο προς την επίτευξη μεγαλύτερης επιχειρησιακής ικανότητας. Η ενίσχυση της ικανότητας της EASO είναι και επιτακτική και αναγκαία, και θα πρέπει να υπάρξει συντονισμός αυτής με το πρόγραμμα και την υλοποίηση του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης. |
| --- | --- |

1.5

Όσον αφορά την πρακτική συνεργασία, η ΕΟΚΕ ζητεί επιτακτικά από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για θέματα Ασύλου (EASO) να σημειώσει ταχύτερη πρόοδο προς την επίτευξη μεγαλύτερης επιχειρησιακής ικανότητας. Η ενίσχυση της ικανότητας της EASO είναι και επιτακτική και αναγκαία, και θα πρέπει να υπάρξει συντονισμός αυτής με το πρόγραμμα και την υλοποίηση του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ ζητά επίσης να υπάρξουν βελτιώσεις των μέτρων ένταξης των προσφύγων. Παρά τις αποδοτικές του διαδικασίες για την ταχεία και ορθή αναγνώριση καθεστώτος πρόσφυγα, το ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου, στην οικοδόμηση του οποίου προσβλέπουμε, θα μπορούσε να αποτύχει στον τομέα της ένταξης. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ ζητά επίσης να υπάρξουν βελτιώσεις των μέτρων ένταξης των προσφύγων. Παρά τις αποδοτικές του διαδικασίες για την ταχεία και ορθή αναγνώριση καθεστώτος πρόσφυγα, το ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου, στην οικοδόμηση του οποίου προσβλέπουμε, θα μπορούσε να αποτύχει στον τομέα της ένταξης.

| 1.7 | Παράλληλα με την υφιστάμενη οριζόντια διάρθρωση, η πολιτική για το άσυλο πρέπει να εξετασθεί υπό το πρίσμα του συνολικού κύκλου του ασύλου, θέτοντας τους ανθρώπους που βρίσκονται σε κίνδυνο στον πυρήνα της δράσης της. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούν να εντοπισθούν αδιέξοδα και αναντιστοιχίες. |
| --- | --- |

1.7

Παράλληλα με την υφιστάμενη οριζόντια διάρθρωση, η πολιτική για το άσυλο πρέπει να εξετασθεί υπό το πρίσμα του συνολικού κύκλου του ασύλου, θέτοντας τους ανθρώπους που βρίσκονται σε κίνδυνο στον πυρήνα της δράσης της. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούν να εντοπισθούν αδιέξοδα και αναντιστοιχίες.

| 1.8 | Υπενθυμίζεται ότι η αρχή της αλληλεγγύης δεν εφαρμόζεται μόνο σε επίπεδο κρατών, αλλά πρόκειται για γενική αρχή που διέπει την ανθρώπινη αλληλεπίδραση μεταξύ ατόμων και μεταξύ ομάδων. Το πνεύμα της ανθρώπινης αλληλεγγύης πρέπει να καλλιεργείται και να τονώνεται, πέραν των λογικών επιχειρημάτων και της πίεσης των πολιτικών μετανάστευσης και ασύλου, ως αναπόσπαστο μέρος των αρχών που διέπουν την Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

1.8

Υπενθυμίζεται ότι η αρχή της αλληλεγγύης δεν εφαρμόζεται μόνο σε επίπεδο κρατών, αλλά πρόκειται για γενική αρχή που διέπει την ανθρώπινη αλληλεπίδραση μεταξύ ατόμων και μεταξύ ομάδων. Το πνεύμα της ανθρώπινης αλληλεγγύης πρέπει να καλλιεργείται και να τονώνεται, πέραν των λογικών επιχειρημάτων και της πίεσης των πολιτικών μετανάστευσης και ασύλου, ως αναπόσπαστο μέρος των αρχών που διέπουν την Ευρωπαϊκή Ένωση.

| 1.9 | Η εμπειρία των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και της ΕΟΚΕ στον εν λόγω τομέα μπορεί να συμβάλει σε μια πιο ολοκληρωμένη και αναλυτική αξιολόγηση της πολιτικής για το άσυλο. |
| --- | --- |

1.9

Η εμπειρία των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και της ΕΟΚΕ στον εν λόγω τομέα μπορεί να συμβάλει σε μια πιο ολοκληρωμένη και αναλυτική αξιολόγηση της πολιτικής για το άσυλο.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Στην ανακοίνωση της Επιτροπής αναφέρεται ότι «Η αλληλεγγύη συνιστά μία από τις θεμελιώδεις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει αποτελέσει κατευθυντήρια αρχή της κοινής ευρωπαϊκή πολιτικής για το άσυλο (...). Σήμερα η αλληλεγγύη ορίζεται και προβλέπεται στο άρθρο 80 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.» |
| --- | --- |

2.1

Στην ανακοίνωση της Επιτροπής αναφέρεται ότι «Η αλληλεγγύη συνιστά μία από τις θεμελιώδεις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει αποτελέσει κατευθυντήρια αρχή της κοινής ευρωπαϊκή πολιτικής για το άσυλο (...). Σήμερα η αλληλεγγύη ορίζεται και προβλέπεται στο άρθρο 80 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.»

| 2.2 | Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, οι ροές των αιτούντων άσυλο «έχουν γνωρίσει διακυμάνσεις που ποικίλλουν από 425,000 αιτήσεις στα κράτη μέλη της ΕΕ-27 το 2001 σε λιγότερο από 200,000 το 2006», ενώ αναμενόταν μεγάλη αύξηση για το 2011. |
| --- | --- |

2.2

Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, οι ροές των αιτούντων άσυλο «έχουν γνωρίσει διακυμάνσεις που ποικίλλουν από 425,000 αιτήσεις στα κράτη μέλη της ΕΕ-27 το 2001 σε λιγότερο από 200,000 το 2006», ενώ αναμενόταν μεγάλη αύξηση για το 2011.

| 2.3 | Η Επιτροπή προτείνει την ενίσχυση της αλληλεγγύης εντός της ΕΕ όσον αφορά το άσυλο γύρω από τέσσερις πυλώνες: «πρακτική συνεργασία και τεχνική βοήθεια, οικονομική αλληλεγγύη, κατανομή των αρμοδιοτήτων και βελτίωση των εργαλείων για τη διακυβέρνηση του συστήματος για το άσυλο». |
| --- | --- |

2.3

Η Επιτροπή προτείνει την ενίσχυση της αλληλεγγύης εντός της ΕΕ όσον αφορά το άσυλο γύρω από τέσσερις πυλώνες: «πρακτική συνεργασία και τεχνική βοήθεια, οικονομική αλληλεγγύη, κατανομή των αρμοδιοτήτων και βελτίωση των εργαλείων για τη διακυβέρνηση του συστήματος για το άσυλο».

| 2.4 | Η ανακοίνωση σκοπό έχει επίσης να «συμβάλει στην οριστικοποίηση της «δέσμης μέτρων για το άσυλο», δεδομένου ότι οι προσεχείς μήνες θα είναι καθοριστικοί για την επίτευξη του στόχου του 2012, προσπάθεια στην οποία η διάσταση της αλληλεγγύης πρέπει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο». |
| --- | --- |

2.4

Η ανακοίνωση σκοπό έχει επίσης να «συμβάλει στην οριστικοποίηση της «δέσμης μέτρων για το άσυλο», δεδομένου ότι οι προσεχείς μήνες θα είναι καθοριστικοί για την επίτευξη του στόχου του 2012, προσπάθεια στην οποία η διάσταση της αλληλεγγύης πρέπει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο».

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής και θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή πολιτική για το άσυλο πρέπει να αναλυθεί ενδελεχώς, ούτως ώστε να μπορέσουν να γίνουν ουσιαστικές αλλαγές που να εξυπηρετούν τους στόχους της. |
| --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής και θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή πολιτική για το άσυλο πρέπει να αναλυθεί ενδελεχώς, ούτως ώστε να μπορέσουν να γίνουν ουσιαστικές αλλαγές που να εξυπηρετούν τους στόχους της.

| 3.2 | Η πολιτική για το άσυλο τίθεται υπό αμφισβήτηση στην ΕΕ στον απόηχο των πρόσφατων πολιτικών γεγονότων στη Βόρειο Αφρική, τη Μέση Ανατολή και την Άπω Ανατολή. Πολλοί άνθρωποι αναγκάστηκαν να διαφύγουν σε κράτη μέλη της ΕΕ για να προστατευθούν. |
| --- | --- |

3.2

Η πολιτική για το άσυλο τίθεται υπό αμφισβήτηση στην ΕΕ στον απόηχο των πρόσφατων πολιτικών γεγονότων στη Βόρειο Αφρική, τη Μέση Ανατολή και την Άπω Ανατολή. Πολλοί άνθρωποι αναγκάστηκαν να διαφύγουν σε κράτη μέλη της ΕΕ για να προστατευθούν.

| 3.3 | Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι η αρχή της αλληλεγγύης θα πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της εν λόγω πολιτικής, παρά το γεγονός ότι ο αριθμός και το μέγεθος των κρατών μελών μαζί με την έκθεσή τους σε ροές προσφύγων δυσχεραίνει γενικώς την έμπρακτη εφαρμογή και τον συντονισμό της αλληλεγγύης. |
| --- | --- |

3.3

Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι η αρχή της αλληλεγγύης θα πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της εν λόγω πολιτικής, παρά το γεγονός ότι ο αριθμός και το μέγεθος των κρατών μελών μαζί με την έκθεσή τους σε ροές προσφύγων δυσχεραίνει γενικώς την έμπρακτη εφαρμογή και τον συντονισμό της αλληλεγγύης.

| 3.4 | Το σύστημα ασύλου πρέπει να είναι ευέλικτο, ώστε να δύναται να αντιμετωπίσει τις διακυμάνσεις των ροών προσφύγων, αλλά χρειάζεται επίσης να είναι σταθερό, ούτως ώστε οι θεσμικές διαδικασίες και τα περαιτέρω μέτρα ένταξης να μπορούν να αποδώσουν απτά αποτελέσματα. |
| --- | --- |

3.4

Το σύστημα ασύλου πρέπει να είναι ευέλικτο, ώστε να δύναται να αντιμετωπίσει τις διακυμάνσεις των ροών προσφύγων, αλλά χρειάζεται επίσης να είναι σταθερό, ούτως ώστε οι θεσμικές διαδικασίες και τα περαιτέρω μέτρα ένταξης να μπορούν να αποδώσουν απτά αποτελέσματα.

| 3.5 | Παρομοίως, θα πρέπει να επισημανθεί ότι η αρχή της αλληλεγγύης δεν ισχύει μόνο μεταξύ κρατών: αποτελεί μια γενική αρχή για ανθρώπινη αλληλεπίδραση ανάμεσα σε άτομα και ομάδες. Το πνεύμα της ανθρώπινης αλληλεγγύης θα πρέπει να καλλιεργείται και να προάγεται πάνω και πέρα από τη λογική και τις πιέσεις της πολιτικής για τη μετανάστευση και το άσυλο, ως μέρος των κεντρικών αξιών της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.5

Παρομοίως, θα πρέπει να επισημανθεί ότι η αρχή της αλληλεγγύης δεν ισχύει μόνο μεταξύ κρατών: αποτελεί μια γενική αρχή για ανθρώπινη αλληλεπίδραση ανάμεσα σε άτομα και ομάδες. Το πνεύμα της ανθρώπινης αλληλεγγύης θα πρέπει να καλλιεργείται και να προάγεται πάνω και πέρα από τη λογική και τις πιέσεις της πολιτικής για τη μετανάστευση και το άσυλο, ως μέρος των κεντρικών αξιών της ΕΕ.

| 3.6 | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την έμφαση που δίνει η Επιτροπή στην εμπιστοσύνη. Η αρχή της αλληλεγγύης συμπληρώνεται από την αρχή της εμπιστοσύνης, καθιστώντας τα κράτη μέλη περισσότερο υπεύθυνα. Η επιτυχία της πολιτικής εξαρτάται από την εκτέλεση από το κάθε κράτος μέλος των αντίστοιχων καθηκόντων του, αναλαμβάνοντας ένα μερίδιο των εργασιών και στηρίζοντας τις προσπάθειες των άλλων. Η δράση του κάθε κράτους μέλους εξαρτάται από εκείνη των άλλων κρατών μελών, γεγονός που αποτυπώνει την ανάγκη για τόλμη κατά την επιδίωξη συντονισμού και εναρμόνισης. |
| --- | --- |

3.6

Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την έμφαση που δίνει η Επιτροπή στην εμπιστοσύνη. Η αρχή της αλληλεγγύης συμπληρώνεται από την αρχή της εμπιστοσύνης, καθιστώντας τα κράτη μέλη περισσότερο υπεύθυνα. Η επιτυχία της πολιτικής εξαρτάται από την εκτέλεση από το κάθε κράτος μέλος των αντίστοιχων καθηκόντων του, αναλαμβάνοντας ένα μερίδιο των εργασιών και στηρίζοντας τις προσπάθειες των άλλων. Η δράση του κάθε κράτους μέλους εξαρτάται από εκείνη των άλλων κρατών μελών, γεγονός που αποτυπώνει την ανάγκη για τόλμη κατά την επιδίωξη συντονισμού και εναρμόνισης.

| 3.7 | Εντούτοις, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η πολιτική για το άσυλο απέχει πολύ από το να είναι συνεκτική και αποδοτική. Εξακολουθούν να υπάρχουν αποκλίσεις μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά τη διάθεση και την ετοιμότητα για την υποδοχή προσφύγων καθώς και την ανάπτυξη μιας πολιτικής της ΕΕ για το άσυλο. Θα πρέπει να δοθεί σημαντική ώθηση με στόχο να διασφαλισθεί ότι η κοινή γνώμη, οι εθνικές, περιφερειακές και τοπικές διοικήσεις και οι υπεύθυνοι για τη λήψη των αποφάσεων στηρίζουν τις βασικές αξίες της πολιτικής για το άσυλο: τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, τη βοήθεια προς ανθρώπους που βιώνουν κρίσιμες καταστάσεις, την αλληλεγγύη και την εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών μελών. Επίσης, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην εφαρμογή της πολιτικής. Συγκεκριμένες καταστάσεις έχουν καταδείξει ότι οι αιτούντες άσυλο είναι ευάλωτοι, τόσο στις χώρες προέλευσής τους, όσο και στις χώρες υποδοχής. |
| --- | --- |

3.7

Εντούτοις, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η πολιτική για το άσυλο απέχει πολύ από το να είναι συνεκτική και αποδοτική. Εξακολουθούν να υπάρχουν αποκλίσεις μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά τη διάθεση και την ετοιμότητα για την υποδοχή προσφύγων καθώς και την ανάπτυξη μιας πολιτικής της ΕΕ για το άσυλο. Θα πρέπει να δοθεί σημαντική ώθηση με στόχο να διασφαλισθεί ότι η κοινή γνώμη, οι εθνικές, περιφερειακές και τοπικές διοικήσεις και οι υπεύθυνοι για τη λήψη των αποφάσεων στηρίζουν τις βασικές αξίες της πολιτικής για το άσυλο: τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, τη βοήθεια προς ανθρώπους που βιώνουν κρίσιμες καταστάσεις, την αλληλεγγύη και την εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών μελών. Επίσης, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην εφαρμογή της πολιτικής. Συγκεκριμένες καταστάσεις έχουν καταδείξει ότι οι αιτούντες άσυλο είναι ευάλωτοι, τόσο στις χώρες προέλευσής τους, όσο και στις χώρες υποδοχής.

| 3.8 | Η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών, η οποία εκφράζεται συχνά μέσω της ΕΟΚΕ, έχει επισημάνει τις ανεπάρκειες της πολιτικής για το άσυλο από άποψη στρατηγικής, διάρθρωσης και εφαρμογής και έχει εκδώσει πολλές συστάσεις με στόχο τη βελτίωσή της. Οι αλλαγές που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα στους τομείς της εναρμόνισης, της χρηματοδότησης ειδικών προγραμμάτων ή της θεσμικής μεταρρύθμισης δεν έχουν ως τώρα κατορθώσει να ενισχύσουν την κοινή πολιτική για το άσυλο. Η πολιτική χρήζει μεταρρύθμισης και η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη δέσμευσή της να συμβάλει σε αυτήν τη διαδικασία. |
| --- | --- |

3.8

Η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών, η οποία εκφράζεται συχνά μέσω της ΕΟΚΕ, έχει επισημάνει τις ανεπάρκειες της πολιτικής για το άσυλο από άποψη στρατηγικής, διάρθρωσης και εφαρμογής και έχει εκδώσει πολλές συστάσεις με στόχο τη βελτίωσή της. Οι αλλαγές που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα στους τομείς της εναρμόνισης, της χρηματοδότησης ειδικών προγραμμάτων ή της θεσμικής μεταρρύθμισης δεν έχουν ως τώρα κατορθώσει να ενισχύσουν την κοινή πολιτική για το άσυλο. Η πολιτική χρήζει μεταρρύθμισης και η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη δέσμευσή της να συμβάλει σε αυτήν τη διαδικασία.

| 3.9 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι η κατάλληλη στιγμή να εφαρμοσθούν πολύ πιο αποφασιστικά οι αρχές της αλληλεγγύης και της εμπιστοσύνης. Συγκεκριμένα, προτείνει δύο συμπληρωματικές γραμμές δράσης. Η πρώτη αποσκοπεί στην αλλαγή των απόψεων και της νοοτροπίας έναντι του ασύλου, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, ειδικά μεταξύ των φορέων διαμόρφωσης των απόψεων, των υπευθύνων χάραξης πολιτικής και των δημοσίων υπαλλήλων σε τοπικό και εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.9

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι η κατάλληλη στιγμή να εφαρμοσθούν πολύ πιο αποφασιστικά οι αρχές της αλληλεγγύης και της εμπιστοσύνης. Συγκεκριμένα, προτείνει δύο συμπληρωματικές γραμμές δράσης. Η πρώτη αποσκοπεί στην αλλαγή των απόψεων και της νοοτροπίας έναντι του ασύλου, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, ειδικά μεταξύ των φορέων διαμόρφωσης των απόψεων, των υπευθύνων χάραξης πολιτικής και των δημοσίων υπαλλήλων σε τοπικό και εθνικό επίπεδο.

| 3.10 | Η δεύτερη καλύπτεται εν μέρει από το έργο που επιτελείται ήδη, αλλά χρειάζεται να διαρθρωθεί και να διατυπωθεί καλύτερα. Περιλαμβάνει την ενίσχυση των αρχών της αλληλεγγύης και της εμπιστοσύνης με θεσμικούς μηχανισμούς, προάγοντας τη συμμετοχή των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών. Μια προσέγγιση που βασίζεται στην παροχή κινήτρων θα μπορούσε να εξομαλύνει την εφαρμογή της πολιτικής για το άσυλο, υπό την προϋπόθεση ότι θα προσδιορισθούν τα πλέον ενδεδειγμένα κίνητρα και θα τύχουν κατάλληλης υποστήριξης, περιλαμβανομένης της χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

3.10

Η δεύτερη καλύπτεται εν μέρει από το έργο που επιτελείται ήδη, αλλά χρειάζεται να διαρθρωθεί και να διατυπωθεί καλύτερα. Περιλαμβάνει την ενίσχυση των αρχών της αλληλεγγύης και της εμπιστοσύνης με θεσμικούς μηχανισμούς, προάγοντας τη συμμετοχή των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών. Μια προσέγγιση που βασίζεται στην παροχή κινήτρων θα μπορούσε να εξομαλύνει την εφαρμογή της πολιτικής για το άσυλο, υπό την προϋπόθεση ότι θα προσδιορισθούν τα πλέον ενδεδειγμένα κίνητρα και θα τύχουν κατάλληλης υποστήριξης, περιλαμβανομένης της χρηματοδότησης.

| 3.11 | Η ΕΟΚΕ ζητά επίσης να υπάρξουν βελτιώσεις των μέτρων ένταξης των προσφύγων. Οργανώσεις που δραστηριοποιούνται σε αυτόν τον τομέα έχουν παράσχει πληθώρα στοιχείων που καταδεικνύουν ότι οι αιτούντες άσυλο είναι ευάλωτοι στις διακρίσεις, δεν έχουν πρόσβαση σε βασικές δημόσιες υπηρεσίες και έρχονται αντιμέτωποι με προβλήματα εξασφάλισης στέγης και προσωπικής ασφάλειας. Παρά τις αποδοτικές του διαδικασίες για την ταχεία και ορθή αναγνώριση καθεστώτος πρόσφυγα, το ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου, στην οικοδόμηση του οποίου προσβλέπουμε, θα μπορούσε να αποτύχει στον τομέα της ένταξης. |
| --- | --- |

3.11

Η ΕΟΚΕ ζητά επίσης να υπάρξουν βελτιώσεις των μέτρων ένταξης των προσφύγων. Οργανώσεις που δραστηριοποιούνται σε αυτόν τον τομέα έχουν παράσχει πληθώρα στοιχείων που καταδεικνύουν ότι οι αιτούντες άσυλο είναι ευάλωτοι στις διακρίσεις, δεν έχουν πρόσβαση σε βασικές δημόσιες υπηρεσίες και έρχονται αντιμέτωποι με προβλήματα εξασφάλισης στέγης και προσωπικής ασφάλειας. Παρά τις αποδοτικές του διαδικασίες για την ταχεία και ορθή αναγνώριση καθεστώτος πρόσφυγα, το ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου, στην οικοδόμηση του οποίου προσβλέπουμε, θα μπορούσε να αποτύχει στον τομέα της ένταξης.

| 3.12 | Ομοίως, η ΕΟΚΕ συνιστά, παράλληλα με την υφιστάμενη οριζόντια διάρθρωση, η πολιτική για το άσυλο να αναλυθεί επίσης υπό το πρίσμα του συνολικού κύκλου του ασύλου, ο οποίος ακολουθεί την πορεία των ανθρώπων που βρίσκονται σε κίνδυνο από τότε που εισέρχονται στην ΕΕ ως τις διαδικασίες υποβολής αίτησης, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων ένταξης, και των μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων προοπτικών ένταξης ή επιστροφής στη χώρα προέλευσής τους, ανάλογα με την περίπτωση. Η ανάπτυξη της πολιτικής που θα ακολουθεί τον κύκλο του ασύλου και θα θέτει τους ανθρώπους που βρίσκονται σε κίνδυνο στον πυρήνα της δράσης της μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην ανάδειξη αδιεξόδων και αναντιστοιχιών. |
| --- | --- |

3.12

Ομοίως, η ΕΟΚΕ συνιστά, παράλληλα με την υφιστάμενη οριζόντια διάρθρωση, η πολιτική για το άσυλο να αναλυθεί επίσης υπό το πρίσμα του συνολικού κύκλου του ασύλου, ο οποίος ακολουθεί την πορεία των ανθρώπων που βρίσκονται σε κίνδυνο από τότε που εισέρχονται στην ΕΕ ως τις διαδικασίες υποβολής αίτησης, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων ένταξης, και των μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων προοπτικών ένταξης ή επιστροφής στη χώρα προέλευσής τους, ανάλογα με την περίπτωση. Η ανάπτυξη της πολιτικής που θα ακολουθεί τον κύκλο του ασύλου και θα θέτει τους ανθρώπους που βρίσκονται σε κίνδυνο στον πυρήνα της δράσης της μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην ανάδειξη αδιεξόδων και αναντιστοιχιών.

| 3.13 | Η εμπειρία που έχουν αποκτήσει οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και η ΕΟΚΕ στον εν λόγω τομέα μπορεί να συμβάλει σε μια πιο ολοκληρωμένη και αναλυτική αξιολόγηση της πολιτικής για το άσυλο, η οποία δικαιολογημένα αμφισβητείται στον απόηχο των πρόσφατων πολιτικών γεγονότων σε χώρες που βρίσκονται κοντά στην ΕΕ. Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι απαιτείται πολύ πιο ξεκάθαρη εξέταση του ρόλου των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στο πλαίσιο της ανακοίνωσης της Επιτροπής. |
| --- | --- |

3.13

Η εμπειρία που έχουν αποκτήσει οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και η ΕΟΚΕ στον εν λόγω τομέα μπορεί να συμβάλει σε μια πιο ολοκληρωμένη και αναλυτική αξιολόγηση της πολιτικής για το άσυλο, η οποία δικαιολογημένα αμφισβητείται στον απόηχο των πρόσφατων πολιτικών γεγονότων σε χώρες που βρίσκονται κοντά στην ΕΕ. Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι απαιτείται πολύ πιο ξεκάθαρη εξέταση του ρόλου των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στο πλαίσιο της ανακοίνωσης της Επιτροπής.

| 3.14 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει επίσης τη συμμετοχή της Επιτροπής των Περιφερειών και των τοπικών αρχών στην ανάπτυξη της πολιτικής για το άσυλο και κρίνει ότι οι υπο-εθνικές αρχές έχουν ζωτική σημασία για την επιτυχία της πολιτικής, ιδιαίτερα όσον αφορά τα μέτρα ένταξης. Οι αρχές αυτές πρέπει να ενθαρρυνθούν, μεταξύ άλλων και μέσω μέτρων ενεργούς χρηματοδότησης, να αναλάβουν πιο ενεργό ρόλο κατά την ένταξη των προσφύγων. |
| --- | --- |

3.14

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει επίσης τη συμμετοχή της Επιτροπής των Περιφερειών και των τοπικών αρχών στην ανάπτυξη της πολιτικής για το άσυλο και κρίνει ότι οι υπο-εθνικές αρχές έχουν ζωτική σημασία για την επιτυχία της πολιτικής, ιδιαίτερα όσον αφορά τα μέτρα ένταξης. Οι αρχές αυτές πρέπει να ενθαρρυνθούν, μεταξύ άλλων και μέσω μέτρων ενεργούς χρηματοδότησης, να αναλάβουν πιο ενεργό ρόλο κατά την ένταξη των προσφύγων.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την έμφαση που δίνει η Επιτροπή στην πρακτική συνεργασία. Σε συνδυασμό με τις (απαιτούμενες) αλλαγές που πρόκειται να εισαχθούν με τη δέσμη νομοθετικών μέτρων, η πρακτική συνεργασία θα εξομαλύνει τα προβλήματα στις διαδικασίες χορήγησης ασύλου. Η βελτιωμένη πρακτική συνεργασία θα πρέπει να αποσκοπεί στον περιορισμό της γραφειοκρατίας που συνδέεται με τη χορήγηση ασύλου και τη μείωση του χρονικού πλαισίου αυτών των διαδικασιών. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την έμφαση που δίνει η Επιτροπή στην πρακτική συνεργασία. Σε συνδυασμό με τις (απαιτούμενες) αλλαγές που πρόκειται να εισαχθούν με τη δέσμη νομοθετικών μέτρων, η πρακτική συνεργασία θα εξομαλύνει τα προβλήματα στις διαδικασίες χορήγησης ασύλου. Η βελτιωμένη πρακτική συνεργασία θα πρέπει να αποσκοπεί στον περιορισμό της γραφειοκρατίας που συνδέεται με τη χορήγηση ασύλου και τη μείωση του χρονικού πλαισίου αυτών των διαδικασιών.

| 4.1.1 | Η σύσταση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για θέματα Ασύλου (EASO) είναι αξιέπαινη, και, αν και βρίσκεται ακόμα σε πρώιμο στάδιο, καταδεικνύει ότι υπάρχουν τεράστιες δυνατότητες συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών. Η EASO ξεκίνησε εστιάζοντας στη στήριξη και την κατάρτιση. Η ΕΟΚΕ καλεί την EASO να σημειώσει ταχύτερη πρόοδο προς την επίτευξη μεγαλύτερης επιχειρησιακής ικανότητας. Η ενίσχυση της ικανότητας της EASO είναι και επιτακτική και αναγκαία, και θα πρέπει να υπάρξει συντονισμός αυτής με το πρόγραμμα και την υλοποίηση του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης. Η τοποθέτηση προσωπικού και η διενέργεια έκτακτων παρεμβάσεων θα μπορούσε να αναβαθμίσει το προφίλ της υπηρεσίας και να ενισχύσει την εμπιστοσύνη σε αυτήν. Η προγραμματισμένη ετήσια έκθεση θα μπορούσε να συμβάλει στην άντληση σχετικών δεδομένων για το άσυλο. Η ΕΟΚΕ συνιστά να περιλαμβάνει η έκθεση τα αποδεικτικά στοιχεία που μπορούν να παρασχεθούν σε μεγάλες ποσότητες από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που δραστηριοποιούνται στον εν λόγω τομέα. |
| --- | --- |

4.1.1

Η σύσταση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για θέματα Ασύλου (EASO) είναι αξιέπαινη, και, αν και βρίσκεται ακόμα σε πρώιμο στάδιο, καταδεικνύει ότι υπάρχουν τεράστιες δυνατότητες συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών. Η EASO ξεκίνησε εστιάζοντας στη στήριξη και την κατάρτιση. Η ΕΟΚΕ καλεί την EASO να σημειώσει ταχύτερη πρόοδο προς την επίτευξη μεγαλύτερης επιχειρησιακής ικανότητας. Η ενίσχυση της ικανότητας της EASO είναι και επιτακτική και αναγκαία, και θα πρέπει να υπάρξει συντονισμός αυτής με το πρόγραμμα και την υλοποίηση του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης. Η τοποθέτηση προσωπικού και η διενέργεια έκτακτων παρεμβάσεων θα μπορούσε να αναβαθμίσει το προφίλ της υπηρεσίας και να ενισχύσει την εμπιστοσύνη σε αυτήν. Η προγραμματισμένη ετήσια έκθεση θα μπορούσε να συμβάλει στην άντληση σχετικών δεδομένων για το άσυλο. Η ΕΟΚΕ συνιστά να περιλαμβάνει η έκθεση τα αποδεικτικά στοιχεία που μπορούν να παρασχεθούν σε μεγάλες ποσότητες από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που δραστηριοποιούνται στον εν λόγω τομέα.

| 4.1.2 | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την EASO να αναπτύξει ταχέως το σύστημά της για τη συλλογή πληροφοριών στις χώρες προέλευσης των μεταναστών. Αυτό θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να διαθέτουν εγκαίρως αξιόπιστες και συγκρίσιμες πληροφορίες, καθώς και να είναι σε θέση να διευκολύνουν τη διαδικασία καθιστώντας την ταχύτερη και εν τέλει δικαιότερη. Επίσης, είναι αναγκαίο να προβλεφθεί η αξιολόγηση των εν λόγω πληροφοριών σε ανεξάρτητη βάση. |
| --- | --- |

4.1.2

Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την EASO να αναπτύξει ταχέως το σύστημά της για τη συλλογή πληροφοριών στις χώρες προέλευσης των μεταναστών. Αυτό θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να διαθέτουν εγκαίρως αξιόπιστες και συγκρίσιμες πληροφορίες, καθώς και να είναι σε θέση να διευκολύνουν τη διαδικασία καθιστώντας την ταχύτερη και εν τέλει δικαιότερη. Επίσης, είναι αναγκαίο να προβλεφθεί η αξιολόγηση των εν λόγω πληροφοριών σε ανεξάρτητη βάση.

| 4.1.3 | Αν και η ενίσχυση της EASO αποτελεί αξιέπαινη πρωτοβουλία, δεν θα πρέπει να αποτρέπει τα κράτη μέλη από το να αναπτύξουν δικούς τους θεσμούς και ικανότητα διαχείρισης ζητημάτων ασύλου. Σύμφωνα με τη στρατηγική παροχής κινήτρων, η ενίσχυση της EASO θα πρέπει να συμβαδίζει με μηχανισμούς που θα διασφαλίζουν ότι οι εθνικές αρχές είναι περισσότερο ανοιχτές στην ευρωπαϊκή συνεργασία και την αποδοτική διαχείριση των προκλήσεων στον τομέα του ασύλου. |
| --- | --- |

4.1.3

Αν και η ενίσχυση της EASO αποτελεί αξιέπαινη πρωτοβουλία, δεν θα πρέπει να αποτρέπει τα κράτη μέλη από το να αναπτύξουν δικούς τους θεσμούς και ικανότητα διαχείρισης ζητημάτων ασύλου. Σύμφωνα με τη στρατηγική παροχής κινήτρων, η ενίσχυση της EASO θα πρέπει να συμβαδίζει με μηχανισμούς που θα διασφαλίζουν ότι οι εθνικές αρχές είναι περισσότερο ανοιχτές στην ευρωπαϊκή συνεργασία και την αποδοτική διαχείριση των προκλήσεων στον τομέα του ασύλου.

| 4.1.4 | Οι καταστάσεις κρίσεων δοκιμάζουν τη βιωσιμότητα των θεσμικών λύσεων – με μεικτά αποτελέσματα στην περίπτωση της πολιτικής για το άσυλο. Σε γενικές γραμμές, η ΕΕ και τα κράτη μέλη δεν διαθέτουν επαρκή μέσα για να αντιμετωπίσουν έκτακτες ροές προσφύγων, αν και η ανάλυση δείχνει ότι αυτές είναι προβλέψιμες, τουλάχιστον όσον αφορά τα σημεία εισόδου. Η ΕΟΚΕ συνιστά να υπάρξει εστίαση στην ενίσχυση της ικανότητας εκείνων των κρατών που είναι περισσότερο εκτεθειμένα σε κανονικές ή έκτακτες ροές προσφύγων. |
| --- | --- |

4.1.4

Οι καταστάσεις κρίσεων δοκιμάζουν τη βιωσιμότητα των θεσμικών λύσεων – με μεικτά αποτελέσματα στην περίπτωση της πολιτικής για το άσυλο. Σε γενικές γραμμές, η ΕΕ και τα κράτη μέλη δεν διαθέτουν επαρκή μέσα για να αντιμετωπίσουν έκτακτες ροές προσφύγων, αν και η ανάλυση δείχνει ότι αυτές είναι προβλέψιμες, τουλάχιστον όσον αφορά τα σημεία εισόδου. Η ΕΟΚΕ συνιστά να υπάρξει εστίαση στην ενίσχυση της ικανότητας εκείνων των κρατών που είναι περισσότερο εκτεθειμένα σε κανονικές ή έκτακτες ροές προσφύγων.

| 4.1.5 | Η συνέχιση και η εμβάθυνση της συνεργασίας ανάμεσα στην EASO και άλλους οργανισμούς της ΕΕ, όπως η Frontex, είναι ευπρόσδεκτες. Η ΕΟΚΕ επιμένει ότι η EASO θα πρέπει να εστιάζει στα θεμελιώδη δικαιώματα των ανθρώπων με τους οποίους έρχεται σε άμεση και έμμεση επαφή. Η συνεργασία με τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων έχει ζωτική σημασία για τη διασφάλιση μιας διαρθρωτικής και επιχειρησιακής ισορροπίας μεταξύ των εργαλείων της πολιτικής για το άσυλο. |
| --- | --- |

4.1.5

Η συνέχιση και η εμβάθυνση της συνεργασίας ανάμεσα στην EASO και άλλους οργανισμούς της ΕΕ, όπως η Frontex, είναι ευπρόσδεκτες. Η ΕΟΚΕ επιμένει ότι η EASO θα πρέπει να εστιάζει στα θεμελιώδη δικαιώματα των ανθρώπων με τους οποίους έρχεται σε άμεση και έμμεση επαφή. Η συνεργασία με τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων έχει ζωτική σημασία για τη διασφάλιση μιας διαρθρωτικής και επιχειρησιακής ισορροπίας μεταξύ των εργαλείων της πολιτικής για το άσυλο.

| 4.1.6 | Η ΕΟΚΕ εγκρίνει τη χρήση του μηχανισμού πολιτικής προστασίας σε περίπτωση έκτακτων μεταναστευτικών ροών. Εντούτοις, η δυνατότητα αυτή δεν θα πρέπει να υπονομεύει τα κίνητρα των εθνικών αρχών να συγκροτήσουν ισχυρά συστήματα ασύλου, ικανά να αντιμετωπίζουν τις διακυμάνσεις στις ροές προσφύγων. |
| --- | --- |

4.1.6

Η ΕΟΚΕ εγκρίνει τη χρήση του μηχανισμού πολιτικής προστασίας σε περίπτωση έκτακτων μεταναστευτικών ροών. Εντούτοις, η δυνατότητα αυτή δεν θα πρέπει να υπονομεύει τα κίνητρα των εθνικών αρχών να συγκροτήσουν ισχυρά συστήματα ασύλου, ικανά να αντιμετωπίζουν τις διακυμάνσεις στις ροές προσφύγων.

| 4.1.7 | Πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην αξιοποίηση κονδυλίων από το τρέχον οικονομικό έτος, προκειμένου να υλοποιηθεί αποτελεσματικά η ανανεωμένη δέσμη νομοθετικών μέτρων. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη να συνεχίσουν να ενισχύονται οι ικανότητες των κρατών μελών που έρχονται αντιμέτωπα με ροές προσφύγων. Καθώς η γεωπολιτική κατάσταση των περιοχών από τις οποίες προέρχονται αυτές οι ροές παραμένει ασταθής, δεν μπορούμε να αναμένουμε σημαντική μείωση του αριθμού των προσφύγων. Είναι επομένως σημαντικό να συνεχισθεί η ενίσχυση του συστήματος σε χώρες που είναι εκτεθειμένες σε τέτοιες ροές παράλληλα με τις προσπάθειες εναρμόνισης και υλοποίησης της νομοθεσίας για το άσυλο. Τα υπάρχοντα σχέδια, πολλά εκ των οποίων είναι καινοτόμα, πρέπει να διατηρηθούν και να τύχουν κατάλληλης υποστήριξης. Εάν τα σχέδια αυτά δεν αποφέρουν αποτελέσματα, θα υπονομευθεί η εμπιστοσύνη των κρατών μελών στην ενωσιακή στήριξη και τα κίνητρά τους για μεγαλύτερη συμμετοχή στο μέλλον. |
| --- | --- |

4.1.7

Πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην αξιοποίηση κονδυλίων από το τρέχον οικονομικό έτος, προκειμένου να υλοποιηθεί αποτελεσματικά η ανανεωμένη δέσμη νομοθετικών μέτρων. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη να συνεχίσουν να ενισχύονται οι ικανότητες των κρατών μελών που έρχονται αντιμέτωπα με ροές προσφύγων. Καθώς η γεωπολιτική κατάσταση των περιοχών από τις οποίες προέρχονται αυτές οι ροές παραμένει ασταθής, δεν μπορούμε να αναμένουμε σημαντική μείωση του αριθμού των προσφύγων. Είναι επομένως σημαντικό να συνεχισθεί η ενίσχυση του συστήματος σε χώρες που είναι εκτεθειμένες σε τέτοιες ροές παράλληλα με τις προσπάθειες εναρμόνισης και υλοποίησης της νομοθεσίας για το άσυλο. Τα υπάρχοντα σχέδια, πολλά εκ των οποίων είναι καινοτόμα, πρέπει να διατηρηθούν και να τύχουν κατάλληλης υποστήριξης. Εάν τα σχέδια αυτά δεν αποφέρουν αποτελέσματα, θα υπονομευθεί η εμπιστοσύνη των κρατών μελών στην ενωσιακή στήριξη και τα κίνητρά τους για μεγαλύτερη συμμετοχή στο μέλλον.

| 4.1.8 | Από το 2014, τα κράτη μέλη θα έχουν στη διάθεσή τους ένα νέο Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης. Η ΕΟΚΕ καλεί επιτακτικά την Επιτροπή να προβεί σε σοβαρό διάλογο με τα κράτη μέλη προκειμένου να χαρτογραφηθούν με ακρίβεια οι ανάγκες και οι προτεραιότητες σε εθνικό επίπεδο. Έχει επιτακτική σημασία να συμμετάσχουν σε αυτόν τον διάλογο η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, ως εκπρόσωπος της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, η Επιτροπή των Περιφερειών και οι τοπικές αρχές. Το πρόγραμμα του Ταμείου πρέπει να αποτυπώνει με σαφήνεια τις εθνικές ανάγκες και προτεραιότητες, καθώς και τους διαθέσιμους πόρους και μηχανισμούς. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι οι ετήσιες εκθέσεις σχετικά με τη χρήση των κεφαλαίων θα ωθήσουν τα κράτη μέλη να επιδιώξουν πιο ενεργά την επίτευξη των στόχων της πολιτικής για το άσυλο. |
| --- | --- |

4.1.8

Από το 2014, τα κράτη μέλη θα έχουν στη διάθεσή τους ένα νέο Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης. Η ΕΟΚΕ καλεί επιτακτικά την Επιτροπή να προβεί σε σοβαρό διάλογο με τα κράτη μέλη προκειμένου να χαρτογραφηθούν με ακρίβεια οι ανάγκες και οι προτεραιότητες σε εθνικό επίπεδο. Έχει επιτακτική σημασία να συμμετάσχουν σε αυτόν τον διάλογο η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, ως εκπρόσωπος της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, η Επιτροπή των Περιφερειών και οι τοπικές αρχές. Το πρόγραμμα του Ταμείου πρέπει να αποτυπώνει με σαφήνεια τις εθνικές ανάγκες και προτεραιότητες, καθώς και τους διαθέσιμους πόρους και μηχανισμούς. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι οι ετήσιες εκθέσεις σχετικά με τη χρήση των κεφαλαίων θα ωθήσουν τα κράτη μέλη να επιδιώξουν πιο ενεργά την επίτευξη των στόχων της πολιτικής για το άσυλο.

| 4.1.9 | Η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει ότι οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών αντιμετωπίζουν δυσκολίες όσον αφορά την πρόσβασή τους στη χρηματοδότηση που απαιτείται για την υλοποίηση έργων που ενδέχεται να έχουν σημαντικό τοπικό αντίκτυπο. Θα πρέπει να απλουστευθούν οι διαδικασίες προκειμένου να διευκολυνθεί η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των αιτούντων άσυλο. |
| --- | --- |

4.1.9

Η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει ότι οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών αντιμετωπίζουν δυσκολίες όσον αφορά την πρόσβασή τους στη χρηματοδότηση που απαιτείται για την υλοποίηση έργων που ενδέχεται να έχουν σημαντικό τοπικό αντίκτυπο. Θα πρέπει να απλουστευθούν οι διαδικασίες προκειμένου να διευκολυνθεί η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των αιτούντων άσυλο.

| 4.1.10 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής για αξιοποίηση των διαθέσιμων κονδυλίων πρωτίστως για χώρες που είναι επί του παρόντος εκτεθειμένες σε ροές προσφύγων. Αυτό θα τις ενθαρρύνει να συμμετάσχουν και να ενισχύσουν τις ικανότητές τους· επίσης θα θέσει σε εφαρμογή τη βασική αρχή της πολιτικής για το άσυλο – την αλληλεγγύη. |
| --- | --- |

4.1.10

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής για αξιοποίηση των διαθέσιμων κονδυλίων πρωτίστως για χώρες που είναι επί του παρόντος εκτεθειμένες σε ροές προσφύγων. Αυτό θα τις ενθαρρύνει να συμμετάσχουν και να ενισχύσουν τις ικανότητές τους· επίσης θα θέσει σε εφαρμογή τη βασική αρχή της πολιτικής για το άσυλο – την αλληλεγγύη.

| 4.1.11 | Ομοίως, η ΕΟΚΕ εγκρίνει ανεπιφύλακτα την παροχή οικονομικών κινήτρων στα κράτη μέλη, σύμφωνα με εκείνα που χρησιμοποιούνται επί του παρόντος για την επανεγκατάσταση συγκεκριμένων κατηγοριών προσφύγων (ευάλωτες ομάδες και άτομα που προέρχονται από τα περιφερειακά προγράμματα προστασίας), για την αποζημίωση των κρατών μελών που συμφωνούν να δεχτούν προς μετεγκατάσταση δικαιούχους διεθνούς προστασίας από άλλο κράτος μέλος. |
| --- | --- |

4.1.11

Ομοίως, η ΕΟΚΕ εγκρίνει ανεπιφύλακτα την παροχή οικονομικών κινήτρων στα κράτη μέλη, σύμφωνα με εκείνα που χρησιμοποιούνται επί του παρόντος για την επανεγκατάσταση συγκεκριμένων κατηγοριών προσφύγων (ευάλωτες ομάδες και άτομα που προέρχονται από τα περιφερειακά προγράμματα προστασίας), για την αποζημίωση των κρατών μελών που συμφωνούν να δεχτούν προς μετεγκατάσταση δικαιούχους διεθνούς προστασίας από άλλο κράτος μέλος.

| 4.1.12 | Τα διαθέσιμα κονδύλια πρέπει επίσης να χρησιμοποιούνται κατά τέτοιον τρόπο ώστε να συμπληρώνουν άλλες πηγές χρηματοδότησης, όπως το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, και η ΕΟΚΕ συνιστά τη μεγαλύτερη συμμετοχή στα σχέδια της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και των τοπικών και περιφερειακών αρχών. |
| --- | --- |

4.1.12

Τα διαθέσιμα κονδύλια πρέπει επίσης να χρησιμοποιούνται κατά τέτοιον τρόπο ώστε να συμπληρώνουν άλλες πηγές χρηματοδότησης, όπως το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, και η ΕΟΚΕ συνιστά τη μεγαλύτερη συμμετοχή στα σχέδια της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και των τοπικών και περιφερειακών αρχών.

| 4.2 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις προσπάθειες που βρίσκονται εν εξελίξει για τη μεταρρύθμιση του κανονισμού του Δουβλίνου. Υπάρχει σημαντικός αριθμός στοιχείων, πολλά εκ των οποίων προερχόμενα από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, που υποδεικνύουν ότι το σύστημα δεν είναι σε θέση να εκπληρώσει αποδοτικά τους στόχους του. Οι αποφάσεις και οι συστάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων διαδραματίζουν επίσης θεμελιώδη ρόλο στις συζητήσεις σχετικά με τη μεταρρύθμιση του εν λόγω κανονισμού, οι οποίες θα καταστούν αναγκαίες μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Η ΕΟΚΕ είναι πάντα ανοιχτή στον διάλογο και θα στηρίξει κάθε προσπάθεια ανάλυσης, εκτίμησης και προσδιορισμού των πλέον ενδεδειγμένων κανόνων και εργαλείων. Η παραπομπή στα θεμελιώδη δικαιώματα ως βασικό κριτήριο για την αξιολόγηση του συστήματος του Δουβλίνου είναι παραπάνω από ευπρόσδεκτη. |
| --- | --- |

4.2

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις προσπάθειες που βρίσκονται εν εξελίξει για τη μεταρρύθμιση του κανονισμού του Δουβλίνου. Υπάρχει σημαντικός αριθμός στοιχείων, πολλά εκ των οποίων προερχόμενα από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, που υποδεικνύουν ότι το σύστημα δεν είναι σε θέση να εκπληρώσει αποδοτικά τους στόχους του. Οι αποφάσεις και οι συστάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων διαδραματίζουν επίσης θεμελιώδη ρόλο στις συζητήσεις σχετικά με τη μεταρρύθμιση του εν λόγω κανονισμού, οι οποίες θα καταστούν αναγκαίες μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Η ΕΟΚΕ είναι πάντα ανοιχτή στον διάλογο και θα στηρίξει κάθε προσπάθεια ανάλυσης, εκτίμησης και προσδιορισμού των πλέον ενδεδειγμένων κανόνων και εργαλείων. Η παραπομπή στα θεμελιώδη δικαιώματα ως βασικό κριτήριο για την αξιολόγηση του συστήματος του Δουβλίνου είναι παραπάνω από ευπρόσδεκτη.

| 4.3 | Όσον αφορά τη μετεγκατάσταση αιτούντων διεθνή προστασία, η ΕΟΚΕ τη θεωρεί μη αναγκαία εφόσον απολαμβάνουν αξιοπρεπείς συνθήκες στις χώρες όπου υποβάλλουν αίτηση και η αίτηση διεκπεραιώνεται γρήγορα. Οι ικανότητες υποδοχής των κρατών μελών πρέπει να αυξηθούν. Σε αντίθετη περίπτωση, ένας οικειοθελής, βασισμένος σε κίνητρα μηχανισμός για τη μετεγκατάσταση αιτούντων θα μπορούσε να αποφέρει αποτελέσματα. |
| --- | --- |

4.3

Όσον αφορά τη μετεγκατάσταση αιτούντων διεθνή προστασία, η ΕΟΚΕ τη θεωρεί μη αναγκαία εφόσον απολαμβάνουν αξιοπρεπείς συνθήκες στις χώρες όπου υποβάλλουν αίτηση και η αίτηση διεκπεραιώνεται γρήγορα. Οι ικανότητες υποδοχής των κρατών μελών πρέπει να αυξηθούν. Σε αντίθετη περίπτωση, ένας οικειοθελής, βασισμένος σε κίνητρα μηχανισμός για τη μετεγκατάσταση αιτούντων θα μπορούσε να αποφέρει αποτελέσματα.

| 4.3.1 | Αν και υπάρχει ευρεία συναίνεση σχετικά με την πρακτική ανάγκη μετεγκατάστασης δικαιούχων διεθνούς προστασίας, η συνεργασία των κρατών μελών γίνεται μάλλον απρόθυμα. Το πιλοτικό σχέδιο της Επιτροπής δεν έχει κατορθώσει να δημιουργήσει έναν αποδοτικό μηχανισμό μετεγκατάστασης. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, την EASO και τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να συνεργάζονται για αυτό το σχέδιο και τάσσεται υπέρ της μετατροπής του σε μόνιμο, οικειοθελές πρόγραμμα. Είναι επιτακτική ανάγκη να προσδιορισθούν και να τεθούν σε ισχύ κίνητρα για την αύξηση της συμμετοχής των κρατών μελών σε αυτό το μόνιμο πρόγραμμα. Η κλίμακα των κινήτρων και της παρότρυνσης θα πρέπει να αποτελεί βασικό παράγοντα στην προγραμματισμένη αξιολόγηση της Επιτροπής. |
| --- | --- |

4.3.1

Αν και υπάρχει ευρεία συναίνεση σχετικά με την πρακτική ανάγκη μετεγκατάστασης δικαιούχων διεθνούς προστασίας, η συνεργασία των κρατών μελών γίνεται μάλλον απρόθυμα. Το πιλοτικό σχέδιο της Επιτροπής δεν έχει κατορθώσει να δημιουργήσει έναν αποδοτικό μηχανισμό μετεγκατάστασης. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, την EASO και τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να συνεργάζονται για αυτό το σχέδιο και τάσσεται υπέρ της μετατροπής του σε μόνιμο, οικειοθελές πρόγραμμα. Είναι επιτακτική ανάγκη να προσδιορισθούν και να τεθούν σε ισχύ κίνητρα για την αύξηση της συμμετοχής των κρατών μελών σε αυτό το μόνιμο πρόγραμμα. Η κλίμακα των κινήτρων και της παρότρυνσης θα πρέπει να αποτελεί βασικό παράγοντα στην προγραμματισμένη αξιολόγηση της Επιτροπής.

| 4.4 | Η θέσπιση από κοινού διεκπεραίωσης των αιτήσεων ασύλου θα μπορούσε να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο για την υλοποίηση της πολιτικής για το άσυλο. Η ΕΟΚΕ προσβλέπει στη μελέτη των αποτελεσμάτων της αξιολόγησης που έχει προγραμματίσει η Επιτροπή για το συγκεκριμένο θέμα, το οποίο είναι πολύπλοκο τόσο από νομική όσο και από επιχειρησιακή άποψη. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η από κοινού διεκπεραίωση θα μπορούσε να αποτελέσει ενδεδειγμένο τρόπο αντιμετώπισης των διακυμάνσεων στις ροές των αιτούντων άσυλο, καθώς και τυπική διαδικασία στην οποία θα μπορούν να βασίζονται τα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, εφόσον ληφθούν υπόψη τα ευρήματα της εκτίμησης αντίκτυπου, η από κοινού διεκπεραίωση θα πρέπει να προαχθεί σε συνδυασμό με την ενίσχυση των εθνικών ικανοτήτων. Αυτές οι ικανότητες υπερβαίνουν την απλή διεκπεραίωση των αιτήσεων και τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρύνονται να διατηρούν ενεργό ρόλο σε κάθε τομέα της πολιτικής για το άσυλο. |
| --- | --- |

4.4

Η θέσπιση από κοινού διεκπεραίωσης των αιτήσεων ασύλου θα μπορούσε να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο για την υλοποίηση της πολιτικής για το άσυλο. Η ΕΟΚΕ προσβλέπει στη μελέτη των αποτελεσμάτων της αξιολόγησης που έχει προγραμματίσει η Επιτροπή για το συγκεκριμένο θέμα, το οποίο είναι πολύπλοκο τόσο από νομική όσο και από επιχειρησιακή άποψη. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η από κοινού διεκπεραίωση θα μπορούσε να αποτελέσει ενδεδειγμένο τρόπο αντιμετώπισης των διακυμάνσεων στις ροές των αιτούντων άσυλο, καθώς και τυπική διαδικασία στην οποία θα μπορούν να βασίζονται τα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, εφόσον ληφθούν υπόψη τα ευρήματα της εκτίμησης αντίκτυπου, η από κοινού διεκπεραίωση θα πρέπει να προαχθεί σε συνδυασμό με την ενίσχυση των εθνικών ικανοτήτων. Αυτές οι ικανότητες υπερβαίνουν την απλή διεκπεραίωση των αιτήσεων και τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρύνονται να διατηρούν ενεργό ρόλο σε κάθε τομέα της πολιτικής για το άσυλο.

| 4.5 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ενεργοποίηση του μηχανισμού της οδηγίας για προσωρινή προστασία, όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις. Αν και σπάνιες, οι έκτακτες ροές προσφύγων δημιουργούν περιόδους κρίσης και τα ευρωπαϊκά και εθνικά θεσμικά όργανα πρέπει να είναι προετοιμασμένα να τις αντιμετωπίσουν. Η ΕΟΚΕ εφιστά επίσης την προσοχή στις πρακτικές που σχετίζονται με επιχειρήσεις διάσωσης και επαναλαμβάνει ότι η αρχή της μη επαναπροώθησης πρέπει να τηρείται απαρέγκλιτα. |
| --- | --- |

4.5

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ενεργοποίηση του μηχανισμού της οδηγίας για προσωρινή προστασία, όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις. Αν και σπάνιες, οι έκτακτες ροές προσφύγων δημιουργούν περιόδους κρίσης και τα ευρωπαϊκά και εθνικά θεσμικά όργανα πρέπει να είναι προετοιμασμένα να τις αντιμετωπίσουν. Η ΕΟΚΕ εφιστά επίσης την προσοχή στις πρακτικές που σχετίζονται με επιχειρήσεις διάσωσης και επαναλαμβάνει ότι η αρχή της μη επαναπροώθησης πρέπει να τηρείται απαρέγκλιτα.

| 4.6 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πολιτική για το άσυλο έχει επιδείξει τόσο ωριμότητα όσο και υψηλό επίπεδο ανάπτυξης όσον αφορά την Ελλάδα. Η χρήση μηχανισμών για την ποινικοποίηση τυχόν παραβίασης του δικαίου της ΕΕ θα πρέπει να συνοδεύεται από μέτρα στήριξης. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και τα άλλα όργανα της ΕΕ να υιοθετήσουν μια προορατική, αποτρεπτική προσέγγιση έναντι των κρατών μελών που πρέπει να βελτιώσουν την απόδοση του εθνικού συστήματος ασύλου τους. Το πρόγραμμα στήριξης της Ελλάδας αποτελεί σημαντικό βήμα προόδου, αλλά θα πρέπει να συνεχισθεί και να λάβει την απαιτούμενη χρηματοδότηση. Η κατάσταση στην Ελλάδα και τη Μάλτα θα αποτελέσει δοκιμασία της πολιτικής για το άσυλο. Εάν τα κράτη μέλη και τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα δεν μπορούν να επιδείξουν ουσιαστική αλληλεγγύη προς τις χώρες που έρχονται αντιμέτωπες με έντονες ροές προσφύγων, η κοινή πολιτική για το άσυλο έχει αποτύχει και η αποτυχία αυτή θα έχει σοβαρές επιπτώσεις για τον μεγάλο αριθμό ανθρώπων που κινδυνεύουν. Η στήριξη θα πρέπει να διαφοροποιείται, να ενισχύεται και να συντονίζεται ανάλογα με την περίπτωση. |
| --- | --- |

4.6

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πολιτική για το άσυλο έχει επιδείξει τόσο ωριμότητα όσο και υψηλό επίπεδο ανάπτυξης όσον αφορά την Ελλάδα. Η χρήση μηχανισμών για την ποινικοποίηση τυχόν παραβίασης του δικαίου της ΕΕ θα πρέπει να συνοδεύεται από μέτρα στήριξης. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και τα άλλα όργανα της ΕΕ να υιοθετήσουν μια προορατική, αποτρεπτική προσέγγιση έναντι των κρατών μελών που πρέπει να βελτιώσουν την απόδοση του εθνικού συστήματος ασύλου τους. Το πρόγραμμα στήριξης της Ελλάδας αποτελεί σημαντικό βήμα προόδου, αλλά θα πρέπει να συνεχισθεί και να λάβει την απαιτούμενη χρηματοδότηση. Η κατάσταση στην Ελλάδα και τη Μάλτα θα αποτελέσει δοκιμασία της πολιτικής για το άσυλο. Εάν τα κράτη μέλη και τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα δεν μπορούν να επιδείξουν ουσιαστική αλληλεγγύη προς τις χώρες που έρχονται αντιμέτωπες με έντονες ροές προσφύγων, η κοινή πολιτική για το άσυλο έχει αποτύχει και η αποτυχία αυτή θα έχει σοβαρές επιπτώσεις για τον μεγάλο αριθμό ανθρώπων που κινδυνεύουν. Η στήριξη θα πρέπει να διαφοροποιείται, να ενισχύεται και να συντονίζεται ανάλογα με την περίπτωση.

| 4.7 | Η ΕΟΚΕ ζητά να ενισχυθεί το σύστημα του Δουβλίνου, με καλύτερη παρακολούθηση και με τη θέσπιση μηχανισμού έγκαιρης προειδοποίησης. Αυτά τα μέσα μπορούν να βοηθήσουν τα κράτη μέλη να προετοιμασθούν για να αντιμετωπίσουν καλύτερα τις ροές προσφύγων και τον αποτελεσματικό συντονισμό της πολιτικής για το άσυλο. Πρέπει να είναι σαφώς προσανατολισμένα στις ανάγκες των κρατών μελών, λαμβάνοντας υπόψη την επιταγή του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων των προσφύγων. |
| --- | --- |

4.7

Η ΕΟΚΕ ζητά να ενισχυθεί το σύστημα του Δουβλίνου, με καλύτερη παρακολούθηση και με τη θέσπιση μηχανισμού έγκαιρης προειδοποίησης. Αυτά τα μέσα μπορούν να βοηθήσουν τα κράτη μέλη να προετοιμασθούν για να αντιμετωπίσουν καλύτερα τις ροές προσφύγων και τον αποτελεσματικό συντονισμό της πολιτικής για το άσυλο. Πρέπει να είναι σαφώς προσανατολισμένα στις ανάγκες των κρατών μελών, λαμβάνοντας υπόψη την επιταγή του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων των προσφύγων.

| 4.8 | Η βελτιωμένη διαχείριση των συνόρων και μια καλύτερη πολιτική για τις θεωρήσεις θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ενίσχυση της πολιτικής για το άσυλο. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόοδο που έχει σημειωθεί εν προκειμένω, αλλά θεωρεί ότι μια ρήτρα διασφάλισης που θα παρέχει τη δυνατότητα αναστολής της μετακίνησης πολιτών τρίτων χωρών χωρίς θεώρηση θα μπορούσε να είναι προβληματική, ακόμα και αν εξαρτάται από την προϋπόθεση ύπαρξης στοιχείων που θα αποδεικνύουν ότι η απουσία θεωρήσεων έχει οδηγήσει στην κατάχρηση του συστήματος ασύλου. |
| --- | --- |

4.8

Η βελτιωμένη διαχείριση των συνόρων και μια καλύτερη πολιτική για τις θεωρήσεις θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ενίσχυση της πολιτικής για το άσυλο. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόοδο που έχει σημειωθεί εν προκειμένω, αλλά θεωρεί ότι μια ρήτρα διασφάλισης που θα παρέχει τη δυνατότητα αναστολής της μετακίνησης πολιτών τρίτων χωρών χωρίς θεώρηση θα μπορούσε να είναι προβληματική, ακόμα και αν εξαρτάται από την προϋπόθεση ύπαρξης στοιχείων που θα αποδεικνύουν ότι η απουσία θεωρήσεων έχει οδηγήσει στην κατάχρηση του συστήματος ασύλου.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/97 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/97

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Πρωτοβουλία «Ευκαιρίες για τους νέους»

[COM(2011) 933 τελικό]

2012/C 299/18

Εισηγητής: ο κ. Tomasz JASINSKI

Στις 20 Δεκεμβρίου 2011, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την

Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Πρωτοβουλία «Ευκαιρίες για τους νέους»

COM(2011) 933 final.

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 27 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 12ης Ιουλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 212 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 2 αποχές.

1.   Σύνοψη των συστάσεων

1.1   Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη χρησιμότητα της πρωτοβουλίας «Ευκαιρίες για τους νέους», η οποία εφιστά την προσοχή στα τρέχοντα προβλήματα και παράλληλα τονίζει τους στόχους της ανακοίνωσης «Νεολαία σε κίνηση». Η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να συμμετάσχει στην εφαρμογή της πρωτοβουλίας, αναπτύσσοντας συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και διοργανώνοντας κοινές δράσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη για την προβολή της.

1.2   Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η πολιτική λιτότητας (austerity policy) και η έλλειψη σαφούς και γενικά αναγνωρισμένης αναπτυξιακής πολιτικής ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την επιτυχία της πρωτοβουλίας «Ευκαιρίες για τους νέους». Η σημαντική αυτή πρωτοβουλία μπορεί να αποτελέσει πηγή νέων ευκαιριών για τους νέους, αλλά αυτή καθαυτήν, ανεξάρτητα από το ευρύτερο πλαίσιο, δεν δημιουργεί καμία νέα θέση εργασίας. Επομένως, για να εξασφαλιστεί η πραγματική υλοποίηση της πρωτοβουλίας, είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί το κατάλληλο οικονομικό και χρηματοοικονομικό περιβάλλον.

1.3   Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι πρέπει να συνεχιστούν οι δράσεις για την πρόληψη της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου. Είναι πολύ σημαντικό να διατηρηθούν ή και να αυξηθούν, ει δυνατόν, οι πόροι που διατίθενται στα κράτη μέλη για την πρόληψη αυτού του φαινομένου.

1.4   Έχοντας υπόψη τις διαφορές που υπάρχουν σε ό,τι αφορά την κατάσταση στην οποία ευρίσκονται οι νέοι άνδρες και οι νέες γυναίκες, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της κατάλληλης εκπαίδευσης, κατάρτισης και επαγγελματικού προσανατολισμού, ως στοιχείων που πρέπει να υποστηρίζουν τους νέους στις προσπάθειές τους τόσο να αποκτήσουν καλύτερη μόρφωση και περισσότερα προσόντα και δεξιότητες όσο και να επιλέξουν το σχολείο (συμπεριλαμβανομένων των ιδρυμάτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και των σχολών κατάρτισης) που θα τους εξασφαλίσει κατάλληλη εργασία.

1.5   Η ΕΟΚΕ είναι υπέρ της ανάπτυξης δεξιοτήτων που ανταποκρίνονται στην αγορά εργασίας με την ενεργό συνεργασία των εργασιακού περιβάλλοντος και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Επικροτεί την πρόσθετη χρηματοδοτική στήριξη της Επιτροπής για τα προγράμματα «Η πρώτη σας θέση εργασίας μέσω του EURES» και «Erasmus για επιχειρηματίες», καθώς και για την προώθηση της κινητικότητας των νέων.

1.6   Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη σκοπιμότητα της υποστήριξης της πρώτης εργασιακής εμπειρίας και της ενδοϋπηρεσιακής κατάρτισης. Συμφωνεί ότι η μαθητεία και η πρακτική άσκηση σε επιχειρήσεις, όπως και τα προγράμματα εθελοντικής εργασίας, είναι σημαντικά μέσα για να αποκτούν οι νέοι δεξιότητες και εργασιακή εμπειρία. Σε καμία περίπτωση, όμως, δεν μπορούν οι τοποθετήσεις μαθητείας και πρακτικής άσκησης ή τα προγράμματα εθελοντικής εργασίας να υποκαταστήσουν τις κανονικές μορφές εργασίας· πρέπει, συνεπώς, να τονιστεί η σημασία όλων των πρωτοβουλιών που αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας της πρακτικής άσκησης, όπως ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Ποιότητας για την Πρακτική Άσκηση και τη Μαθητεία (European Quality Charter on Internships and Aprenticeships).

1.7   Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία των απαραίτητων προτύπων ποιότητας για τη μαθητεία και την πρακτική άσκηση. Σε σχέση με αυτό το θέμα, επικροτεί την πρωτοβουλία της Επιτροπής να υιοθετήσει το 2012 ένα πλαίσιο ποιότητας για την υποστήριξη της παροχής και της συμμετοχής σε πρακτική άσκηση υψηλής ποιότητας.

1.8   Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον ρόλο της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων στη διαδικασία ανταλλαγής ορθών πρακτικών, σχεδιασμού, εφαρμογής και παρακολούθησης του συστήματος μαθητείας.

1.9   Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη σκοπιμότητα της αύξησης των πιστώσεων του προϋπολογισμού που θα χορηγήσει άμεσα η Επιτροπή για την Ευρωπαϊκή Εθελοντική Υπηρεσία. Σημειώνει επίσης με ενδιαφέρον τη συγκρότηση Ευρωπαϊκού Σώματος Εθελοντών Ανθρωπιστικής Βοήθειας. Ανησυχεί, εντούτοις, για την έλλειψη ουσιαστικής αξιολόγησης της εν εξελίξει πιλοτικής φάσης και για το αν η πρωτοβουλία θα είναι πραγματικά εθελοντικής φύσεως.

1.10   Η πρώτη θέση εργασίας θα πρέπει να συνοδεύεται από την εγγύηση ελάχιστων προδιαγραφών απασχόλησης, οι οποίες δεν πρέπει να διαφέρουν από εκείνες που προσφέρονται στους εργαζομένους μεγαλύτερης ηλικίας. Βασικό στοιχείο εδώ είναι η απαγόρευση οποιασδήποτε διάκρισης λόγω ηλικίας. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει για μία ακόμη φορά τη σημασία των μέτρων που βοηθούν τους νέους να εξασφαλίσουν σταθερή, δεόντως αμειβόμενη απασχόληση υψηλής ποιότητας, με εγγυημένη κοινωνική ασφάλιση, ήδη από την αρχή της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας.

1.11   Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η πρωτοβουλία «Εγγύηση για τους νέους» πρέπει να υποστηριχθεί με μια ενεργό πολιτική για την αγορά εργασίας, για να περιοριστούν οι αναντιστοιχίες ανάμεσα στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης και την αγορά εργασίας, σε βάση ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών.

1.12   Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις συγκεκριμένες προτάσεις που υπέβαλε πρόσφατα στη γνωμοδότησή της σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για την πολιτική απασχόλησης, οι οποίες αφορούν τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπιστεί η εξαιρετικά δυσχερέστερη θέση των νέων στην αγορά εργασίας πολλών κρατών μελών, ήτοι:

| — | καθορισμός φιλόδοξων στόχων της ΕΕ για την απασχόληση των νέων· |
| --- | --- |

—

καθορισμός φιλόδοξων στόχων της ΕΕ για την απασχόληση των νέων·

| — | συνεπής εφαρμογή της «Εγγύησης για τους Νέους» σε όλες τις χώρες της ΕΕ· |
| --- | --- |

—

συνεπής εφαρμογή της «Εγγύησης για τους Νέους» σε όλες τις χώρες της ΕΕ·

| — | διάθεση αυξημένης ευρωπαϊκής χρηματοδότησης καθώς και ευκολότερη πρόσβαση στις χώρες όπου το πρόβλημα είναι ιδιαιτέρως έντονο· |
| --- | --- |

—

διάθεση αυξημένης ευρωπαϊκής χρηματοδότησης καθώς και ευκολότερη πρόσβαση στις χώρες όπου το πρόβλημα είναι ιδιαιτέρως έντονο·

| — | εξασφάλιση αυξημένων πόρων στον νέο προϋπολογισμό της ΕΕ για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων· |
| --- | --- |

—

εξασφάλιση αυξημένων πόρων στον νέο προϋπολογισμό της ΕΕ για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων·

| — | βελτίωση της πρόσβασης των νέων σε παροχές στήριξης σε περίπτωση ανεργίας· |
| --- | --- |

—

βελτίωση της πρόσβασης των νέων σε παροχές στήριξης σε περίπτωση ανεργίας·

| — | καταπολέμηση της επισφαλούς απασχόλησης και των άτυπων μορφών εργασίας στον χώρο της μαθητείας και στις περιόδους πρακτικής άσκησης· |
| --- | --- |

—

καταπολέμηση της επισφαλούς απασχόλησης και των άτυπων μορφών εργασίας στον χώρο της μαθητείας και στις περιόδους πρακτικής άσκησης·

| — | προώθηση του διττού συστήματος της επαγγελματικής κατάρτισης ως προτύπου στην ΕΕ (1). |
| --- | --- |

—

προώθηση του διττού συστήματος της επαγγελματικής κατάρτισης ως προτύπου στην ΕΕ (1).

1.13   Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, κατά τον σχεδιασμό των δημοσιονομικών προοπτικών για την περίοδο 2014-2020, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην πρόβλεψη πόρων του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου ειδικά για τους νέους.

1.14   Η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας πρέπει να παραμείνει προτεραιότητα. Η ΕΟΚΕ προτείνει να εξεταστεί στο πλαίσιο των επόμενων δημοσιονομικών προοπτικών το ενδεχόμενο υιοθέτησης μιας ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση των νέων (European Youth Employment Strategy).

1.15   Πρέπει να αναγνωριστεί η μεγάλη σημασία της προθυμίας της Επιτροπής να διαθέσει πόρους για τεχνική συνδρομή, προκειμένου να βοηθήσει τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν τις χρηματοδοτικές πιστώσεις της ΕΕ που παραμένουν διαθέσιμες. Αυτό αφορά ιδίως τους πόρους του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, από το οποίο υπάρχουν ακόμη στη διάθεση των κρατών μελών αχρησιμοποίητες πιστώσεις ύψους 30 δισεκατομμυρίων ευρώ για έργα των δημοσιονομικών προοπτικών 2007-2013.

2.   Σύνοψη της πρωτοβουλίας της Επιτροπής. Ιστορικό του προβλήματος

2.1   Τα προβλήματα των νέων στην αγορά εργασίας έχουν διαρθρωτικό χαρακτήρα και ήταν εμφανή εδώ και πολλά χρόνια, πριν ακόμη αρχίσει η τρέχουσα κρίση. Η οικονομική κρίση, την οποία βιώνουμε από το 2008, επιδείνωσε ακόμη περισσότερο τα προβλήματα των νέων. Η ανεργία για την ηλικιακή ομάδα 15-24 ετών είναι υπερδιπλάσια του αντίστοιχου ποσοστού για το σύνολο του ενεργού πληθυσμού και σχεδόν τριπλάσια του ποσοστού ανεργίας των οικονομικά ενεργών ενηλίκων. Μεταξύ 2008 και 2010 ο αριθμός των άνεργων νέων Ευρωπαίων αυξήθηκε κατά ένα εκατομμύριο και σήμερα στην ΕΕ είναι άνεργοι πάνω από 5 εκατομμύρια νέοι. Είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι ένα στα πέντε άτομα σήμερα στην ΕΕ δεν μπορεί να βρει εργασία. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι, επίσης, η αύξηση της μακροχρόνιας ανεργίας μεταξύ των νέων. Κατά μέσον όρο, το 28 % των άνεργων νέων κάτω των 25 ετών μένει χωρίς δουλειά για περισσότερους από 12 μήνες.

2.2   Η στρατηγική «Ευρώπη 2020» έθεσε φιλόδοξους στόχους για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η υλοποίηση των οποίων αναμένεται να δημιουργήσει έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη στην ΕΕ. Οι νέοι μπορούν να διαδραματίσουν πολύ σημαντικό ρόλο στην υλοποίηση αυτών των στόχων. Στο έγγραφο για την πρωτοβουλία «Νεολαία σε κίνηση», που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2010, αναφέρεται ότι η προσιτή σε όλους και ποιοτική εκπαίδευση και κατάρτιση, η επιτυχημένη και μόνιμη ένταξη στην αγορά εργασίας, η αξιοπρεπής και επαρκώς αμειβόμενη εργασία και η δυνατότητα μεγαλύτερης κινητικότητας είναι βασικοί παράγοντες για την «αξιοποίηση του δυναμικού όλων των νέων» και την υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Καθοριστική σημασία έχει, ωστόσο, η εφαρμογή του μοντέλου που υιοθετήθηκε στο πλαίσιο της στρατηγικής.

2.3   Η οικονομική κρίση αποδείχθηκε τόσο σοβαρή ώστε δεν είναι πλέον δυνατό να υλοποιηθούν οι στόχοι που είχαν καθοριστεί στην πρωτοβουλία «Νεολαία σε κίνηση». Ακόμη χειρότερα, η κατάσταση των νέων στην αγορά εργασίας επιδεινώνεται συστηματικά. Η ΕΕ πρέπει να επενδύσει στη νεολαία της και να αναλάβει άμεσες και αποτελεσματικές δράσεις για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των υψηλών ποσοστών ανεργίας, συμπεριλαμβανομένης της μακροχρόνιας ανεργίας των νέων. Οι διαθέσιμες πιστώσεις για την τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης είναι απαραίτητες για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, όμως από μόνες τους δεν αρκούν για την επίλυση του προβλήματος της ανεργίας των νέων.

2.4   Μετά το πρώτο ευρωπαϊκό εξάμηνο αξιολόγησης της οικονομικής διακυβέρνησης το 2011, στην Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης του 2012 η Επιτροπή εφιστά την προσοχή στα πρώτα σημάδια που δείχνουν ότι τα κράτη μέλη δεν αντιδρούν με την απαιτούμενη αποτελεσματικότητα στις συστάσεις που έχουν λάβει.

2.5   Δεδομένης της επιδείνωσης της κατάστασης των νέων στο πεδίο της απασχόλησης, η Επιτροπή προβαίνει σε μια νέα προσπάθεια βελτίωσης, προτείνοντας την πρωτοβουλία «Ευκαιρίες για τους νέους», η οποία επικεντρώνεται ιδίως στους νέους που βρίσκονται εκτός εργασίας και εκτός εκπαίδευσης ή κατάρτισης. Στόχος της είναι ο συνδυασμός των συγκεκριμένων δράσεων των κρατών μελών και της ΕΕ, σύμφωνα με τις προτεραιότητες που καθορίζονται στη στρατηγική «Ευρώπη 2020», στα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Ιουνίου 2011 σχετικά με την απασχόληση των νέων και στη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με πολιτικές για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου.

2.6   Με δεδομένη τη σοβαρότητα της κατάστασης, η Επιτροπή κρίνει ότι τα κράτη μέλη, ιδίως εκείνα με τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας των νέων, χωρίς να περιμένουν τις ειδικές για κάθε χώρα συστάσεις του 2012 θα πρέπει να λάβουν αποφασιστικά μέτρα στους ακόλουθους τέσσερις κύριους τομείς:

| — | πρόληψη της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου |
| --- | --- |

—

πρόληψη της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου

| — | ανάπτυξη δεξιοτήτων που ανταποκρίνονται στην αγορά εργασίας |
| --- | --- |

—

ανάπτυξη δεξιοτήτων που ανταποκρίνονται στην αγορά εργασίας

| — | υποστήριξη μιας πρώτης εργασιακής εμπειρίας και πρακτικής εξάσκησης |
| --- | --- |

—

υποστήριξη μιας πρώτης εργασιακής εμπειρίας και πρακτικής εξάσκησης

| — | πρόσβαση στην αγορά εργασίας: εύρεση μιας (πρώτης) θέσης εργασίας. |
| --- | --- |

—

πρόσβαση στην αγορά εργασίας: εύρεση μιας (πρώτης) θέσης εργασίας.

2.7   Η Επιτροπή θα παράσχει πόρους για τεχνική συνδρομή, προκειμένου να βοηθήσει τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν τις πιστώσεις της ΕΕ που παραμένουν διαθέσιμες, ιδίως από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το οποίο διαθέτει ακόμη αχρησιμοποίητες πιστώσεις ύψους 30 δισεκατομμυρίων ευρώ για έργα των δημοσιονομικών προοπτικών 2007-2013.

2.8   Η πρωτοβουλία «Ευκαιρίες για τους νέους» καθιερώνει στενή συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής και ενθαρρύνει τον συντονισμό των ενεργειών που αποσκοπούν στην πλήρη αξιοποίηση της χρηματοδοτικής στήριξης και των μέσων της ΕΕ από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.

3.   Γενικές παρατηρήσεις της ΕΟΚΕ για την ανακοίνωση της Επιτροπής

3.1   Η ανακοίνωση «Ευκαιρίες για τους νέους» πρέπει να αναλυθεί σε στενή σύνδεση με τις συστάσεις που είχε διατυπώσει η Επιτροπή στις πρωτοβουλίες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» («Νεολαία σε κίνηση» και «Ατζέντα για νέες δεξιότητες και θέσεις εργασίας»), καθώς και με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Ιουνίου 2011 σχετικά με την απασχόληση των νέων και στη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με πολιτικές για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου.

3.2   Η ΕΟΚΕ λυπάται για το γεγονός ότι, όπως και στην πρωτοβουλία «Νεολαία σε κίνηση», έτσι και τώρα η Επιτροπή παρέλειψε να προτείνει μέτρα που ενισχύουν και αναπτύσσουν την κοινωνική διάσταση των ζητημάτων των νέων στην Ευρώπη και τη συμμετοχή των νέων ως πολιτών σε αυτά τα ζητήματα. Η πρωτοβουλία θα έπρεπε να αποτελεί μια μορφή συνεργασίας με τους νέους αντί να παρέχει απλώς πληροφορίες για αυτούς ή να προτείνει δράσεις για το καλό τους. Η ΕΟΚΕ καλεί, συνεπώς, για μία ακόμη φορά την Επιτροπή να συμπεριλάβει στην πρωτοβουλία τις απαραίτητες δράσεις. Υπογραμμίζει, επίσης, την ανάγκη να εξασφαλιστεί η συμμετοχή των νέων σε κάθε φάση της εφαρμογής της πρωτοβουλίας.

3.3   Από τη δημοσίευση της ανακοίνωσης «Νεολαία σε κίνηση», η κατάσταση των νέων στην αγορά εργασίας της ΕΕ όχι μόνο δεν έχει βελτιωθεί, αλλά αντίθετα επιδεινώθηκε. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η μακροοικονομική πολιτική λιτότητας των κρατών μελών, η οποία εφαρμόζεται στο πλαίσιο της νέας οικονομικής διακυβέρνησης, και η έλλειψη σαφούς και γενικά αναγνωρισμένης αναπτυξιακής πολιτικής ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την επιτυχία της πρωτοβουλίας «Ευκαιρίες για τους νέους». Οι λύσεις που εφαρμόζονται στο πλαίσιο της αυστηρής δημοσιονομικής πολιτικής των κρατών μελών θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη και τον αντίκτυπό τους στην κατάσταση των νέων στην αγορά εργασίας. Η ΕΟΚΕ φρονεί, συνεπώς, ότι η σημαντική αυτή πρωτοβουλία μπορεί να αποτελέσει πηγή νέων ευκαιριών για τους νέους, αλλά αυτή καθαυτήν, ανεξάρτητα από το ευρύτερο οικονομικό πλαίσιο, δεν δημιουργεί καμία νέα θέση εργασίας. Επομένως, για να εξασφαλιστεί η πραγματική υλοποίηση της πρωτοβουλίας, είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί το κατάλληλο οικονομικό και χρηματοοικονομικό περιβάλλον. Πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε όλα τα μέτρα για την αντιμετώπιση της χρηματοπιστωτικής κρίσης και των δημοσίων χρεών να μην είναι αντίθετα προς την τόνωση της ζήτησης και της απασχόλησης κατά τη διάρκεια και μετά την κρίση, καθώς και προς τη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων. Ειδικότερα, πρέπει να εξασφαλιστούν οι δημόσιες επενδύσεις στην ενεργό πολιτική για την αγορά εργασίας, καθώς και στη γενική και επαγγελματική εκπαίδευση

3.4   Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η έλλειψη άμεσης και αποτελεσματικής δράσης για τη βελτίωση της κατάστασης στην αγορά εργασίας της ΕΕ θα επιτείνει τα φαινόμενα της σπατάλης διανοητικού δυναμικού (brain waste) και της διαρροής εγκεφάλων (brain drain) λόγω της επαγγελματικής μετανάστευσης. Αυτό δεν σημαίνει μόνο απώλεια (συχνά ανεπανόρθωτη) των δημόσιων πόρων που επενδύονται στην εκπαίδευση, αλλά και απώλεια ανθρώπινου κεφαλαίου, τόσο στο επίπεδο των κρατών μελών όσο και στο σύνολο της ΕΕ.

3.5   Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί τη νέα πρωτοβουλία της Επιτροπής, η οποία εφιστά την προσοχή στα τρέχοντα προβλήματα και παράλληλα υπογραμμίζει τους στόχους της ανακοίνωσης «Νεολαία σε κίνηση». Η προστιθέμενη αξία της πρωτοβουλίας «Ευκαιρίες για τους νέους» έγκειται στην επικέντρωση σε συγκεκριμένες δράσεις των κρατών μελών και στην υπόδειξη δυνατοτήτων οικονομικής υποστήριξης, οι οποίες, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ; μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στη βελτίωση της κατάστασης των νέων στην εκπαίδευση και στην αγορά εργασίας.

3.6   Σκοπός της ανακοίνωσης της Επιτροπής είναι να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να λάβουν αμέσως συγκεκριμένα διορθωτικά μέτρα για τον τομέα της απασχόλησης και τη σύνδεση του ζητήματος της απασχόλησης των νέων, ιδίως εκείνων που βρίσκονται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης (Not in Employment, Education or Training – NEET), με τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, αλλά και η βελτίωση και η ενίσχυση της νομοθεσίας, δεδομένου ότι το φαινόμενο ΝΕΕΤ συχνά συνδέεται στενά με την παραοικονομία.

3.7   Πρόληψη της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου

3.7.1   Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη νέα πρωτοβουλία για την πρόληψη του φαινομένου της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου και υπογραμμίζει ότι η μείωση του ποσοστού των μαθητών που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο είναι πολύ σημαντικό ζήτημα, ιδίως για ορισμένα κράτη μέλη. Πρόκειται επίσης για έναν από τους βασικούς στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» (2). Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, οι σχετικές δράσεις θα πρέπει να συνεχιστούν —με διατήρηση ή και αύξηση, αν είναι δυνατόν, των πόρων που διατίθενται στα κράτη μέλη για την πρόληψη αυτού του φαινομένου, αλλά και με προσπάθειες να γίνουν πιο ελκυστικές οι προσφερόμενες εκπαιδευτικές δυνατότητες. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει, ακόμη, την ανάγκη να ενισχυθεί η καθολικότητα του εκπαιδευτικού συστήματος.

3.7.2   Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι είναι απαραίτητο να αναληφθεί άμεσα δράση μέσω της επανένταξης στην κατάρτιση και καλεί, επομένως, τα κράτη μέλη να λάβουν άμεσα και αποτελεσματικά μέτρα για τη μείωση σε 10 % του ποσοστού των ατόμων που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο. Σήμερα το ποσοστό αυτό στις χώρες της ΕΕ είναι κατά μέσον όρο 14 %.

3.8   Ανάπτυξη δεξιοτήτων που ανταποκρίνονται στην αγορά εργασίας. Κινητικότητα

3.8.1   Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η ανάπτυξη δεξιοτήτων που ανταποκρίνονται στην αγορά εργασίας θα έχει μεγάλη σημασία για την ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας. Το σημαντικότερο στοιχείο εδώ είναι η προσέγγιση μεταξύ του κόσμου της εργασίας και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, με ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο του «διπολικού» συστήματος εκπαίδευσης (συνδυασμού θεωρίας και πράξης). Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της στήριξης της επιχειρηματικότητας και της συνεργασίας των επιχειρηματιών —τόσο από τον γεωργικό και τον βιομηχανικό τομέα όσο και από τον τομέα των υπηρεσιών— και των εκπαιδευτικών συστημάτων σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Υπογραμμίζει επίσης τη σημασία της εκπαίδευσης για τις ευρύτερες ανάγκες της κοινωνίας, πέραν των εμπορικών. Θα ήταν, επομένως, σημαντικό να προστεθούν στα προγράμματα σπουδών των σχολείων ζητήματα του εργατικού δικαίου και να εξασφαλίζεται η γνώση των μαθητών για τις δυνατότητες που προσφέρει σε αυτό το πεδίο η ΕΕ. Οι γνώσεις αυτές θα ήταν σημαντικές για τη μεγαλύτερη συνειδητοποίηση των νέων, πριν ακόμη ενταχθούν στην αγορά εργασίας, και επιπροσθέτως θα ενίσχυαν την αίσθηση της ευρωπαϊκής τους ταυτότητας.

3.8.2   Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στις κατευθυντήριες γραμμές που διατυπώνονται στην ανακοίνωση της Bruges σχετικά με την ενίσχυση της ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης κατά την περίοδο 2011-2020. Η Ευρώπη χρειάζεται ευέλικτα και ποιοτικά συστήματα εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης, που μπορούν να ανταποκριθούν στις σημερινές και στις αυριανές ανάγκες. Η συνεχής παροχή συμβουλών σχετικά με την εκπαίδευση, την κατάρτιση και την απασχόληση μπορεί να είναι χρήσιμο μέσο για την αύξηση της αποτελεσματικότητας της πρωτοβουλίας. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στο πλαίσιο του προβλήματος της διαρροής εγκεφάλων.

3.8.3   Συνιστάται να ενισχυθούν τα μέσα που συντείνουν στην κινητικότητα της νεολαίας. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής να διαμορφώσει, με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ένα στοχοθετημένο πρόγραμμα επαγγελματικής κινητικότητας, που θα βοηθά τους μεν νέους να βρουν εργασία σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ, τις δε επιχειρήσεις να βρουν προσωπικό για θέσεις που είναι δύσκολο να καλυφθούν. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι είναι σημαντικό να υποστηριχθεί η εκμάθηση ξένων γλωσσών και Τεχνολογιών των Πληροφοριών και των Επικοινωνιών (ΤΠΕ).

3.8.4   Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής να παράσχει οικονομική υποστήριξη δυνάμει του προγράμματος «Η πρώτη σας θέση εργασίας μέσω του EURES». Σκοπός αυτού του προγράμματος είναι να βοηθήσει οικονομικά 5 000 περίπου νέους για την πλήρωση κενών θέσεων εργασίας σε άλλα κράτη μέλη κατά την διετία 2012-2013. Η ΕΟΚΕ θα παρακολουθήσει το πρόγραμμα κατά το πιλοτικό του στάδιο, ενόψει της περαιτέρω ανάπτυξής του.

3.8.5   Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση την πρόθεση της Επιτροπής να διοχετεύσει 3 εκατομμύρια ευρώ τεχνικής συνδρομής από το ΕΚΤ για να βοηθήσει τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν προγράμματα υποστήριξης για νέους που ιδρύουν επιχειρήσεις και για επιχειρηματίες του κοινωνικού τομέα. Πολύ σημαντική θα είναι, επίσης, η χρηματοδότηση άλλων 600 περίπου ανταλλαγών το 2012 από το πρόγραμμα «Erasmus για επιχειρηματίες»

3.8.6   Από την άλλη πλευρά, ωστόσο, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι στην ανακοίνωση της Επιτροπής δεν αποδίδεται η δέουσα προσοχή στο πρόβλημα των χρηματοδοτικών πόρων για την άμεση επιδότηση των νέων που επιθυμούν να ξεκινήσουν επιχειρηματική δραστηριότητα (ανεπάρκεια των πόρων και περιορισμένη πρόσβαση σε αυτούς). Το πρόβλημα αυτό αφορά τόσο τους χρηματοδοτικούς πόρους που προέρχονται από τα ευρωπαϊκά Ταμεία όσο και εκείνους που προέρχονται από τους προϋπολογισμούς των κρατών μελών. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η στήριξη των νέων επιχειρηματιών, που έχουν αποφασίσει να αρχίσουν επιχειρηματική δραστηριότητα, μπορεί να αποτελέσει σημαντικό μέσο μείωσης της ανεργίας των νέων.

3.9   Υποστήριξη μιας πρώτης εργασιακής εμπειρίας και ενδοϋπηρεσιακής κατάρτισης

3.9.1   Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η μαθητεία, οι τοποθετήσεις σε επιχειρήσεις και η πρακτική άσκηση είναι σημαντικά μέσα για να αποκτήσουν οι νέοι δεξιότητες και εργασιακή εμπειρία και ότι θα πρέπει να αποτελούν τμήμα των στρατηγικών εταιρικής κοινωνικής ευθύνης. Οι επενδύσεις των επιχειρήσεων στους νέους εργαζομένους και η αντιμετώπισή τους ως πολύτιμων πόρων συμβάλλει σημαντικά στη μεγαλύτερη αφοσίωση των νέων εργαζομένων στις δραστηριότητες της εταιρείας.

3.9.2   Η ΕΟΚΕ σημειώνει τον σημαντικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν εδώ οι δραστήριες πολιτικές για την αγορά εργασίας και οι βελτιωμένες υπηρεσίες απασχόλησης. Θα πρέπει να παρέχονται στους νέους, ήδη από το σχολείο, συμβουλές σταδιοδρομίας που να καλύπτουν όλους τους τομείς (γεωργία, βιομηχανία και υπηρεσίες).

3.9.3   Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντική την πρόθεση της Επιτροπής να διαθέσει 1,5 εκατομμύριο ευρώ το 2012 για μια εκστρατεία με στόχο την αύξηση της ευαισθητοποίησης των επιχειρήσεων έναντι των τοποθετήσεων στο πλαίσιο των προγραμμάτων Erasmus και Leonardo da Vinci.

3.9.4   Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει επίσης τη σημασία των απαραίτητων προτύπων ποιότητας για τη μαθητεία, τις τοποθετήσεις σε επιχειρήσεις και την πρακτική άσκηση. Θα πρέπει να θεσπιστεί ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη ρύθμιση αυτών των θεμάτων. Η ΕΟΚΕ επικροτεί, συνεπώς, την πρωτοβουλία της Επιτροπής να παρουσιάσει το 2012 ένα πλαίσιο ποιότητας για την υποστήριξη της παροχής και της συμμετοχής σε πρακτική άσκηση υψηλής ποιότητας, συμπεριλαμβανομένου ενός πανοράματος της ΕΕ για την πρακτική άσκηση που θα βελτιώνει τη διαφάνεια όσον αφορά τους όρους που ισχύουν για τους ασκουμένους ανά την ΕΕ.

3.9.5   Οι τοποθετήσεις μαθητείας και πρακτικής άσκησης δεν είναι υποκατάστατο των κανονικών μορφών εργασίας. Θα πρέπει να παρέχουν στους ασκουμένους τη δυνατότητα να αποκτούν τις απαιτούμενες δεξιότητες για την ευκολότερη ένταξή τους στην αγορά εργασίας. Οι ασκούμενοι θα πρέπει να αμείβονται αξιοπρεπώς για την εκτέλεση πραγματικών εργασιακών καθηκόντων στον χώρο εργασίας. Η χαμηλή ή ανύπαρκτη αμοιβή οδηγεί σε κατακερματισμό της αγοράς εργασίας. Για να είναι η πρακτική άσκηση αποτελεσματική και προσαρμοσμένη στις ανάγκες της αγοράς εργασίας, απαιτείται συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στον σχεδιασμό, στην οργάνωση, στην εφαρμογή και στη χρηματοδότησή τους.

3.9.6   Η ΕΟΚΕ θα παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς και θα υποστηρίζει όλες τις πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας των τοποθετήσεων και της πρακτικής άσκησης σε επιχειρήσεις, όπως ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Ποιότητας για την Πρακτική Άσκηση και τη Μαθητεία (European Quality Charter on Internships and Aprenticeships), προκειμένου να ενισχυθεί ο διάλογος των πολιτών για τη θέσπιση κατάλληλων κανόνων σε αυτό το πεδίο.

3.9.7   Η ΕΟΚΕ επικροτεί την υιοθέτηση της συμφωνίας-πλαισίου των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων για τις αγορές εργασίας χωρίς αποκλεισμούς (inclusive labour markets) το 2010. Υπογραμμίζει τη σημασία των παραγόντων που απαριθμούνται στη συμφωνία-πλαίσιο και έχουν αντίκτυπο στην ένταξη στην αγορά εργασίας: α) συγκυριακοί παράγοντες (που συνδέονται με το περιβάλλον της οικονομίας και της αγοράς εργασίας και έχουν εμποδίσει την ένταξη στο παρελθόν), β) εργασιακοί παράγοντες και γ) ατομικοί παράγοντες (όπως οι δεξιότητες, τα επίπεδα προσόντων και εκπαίδευσης, τα κίνητρα, οι γλωσσικές γνώσεις, η κατάσταση της υγείας, συμπεριλαμβανομένων των αναπηριών, και οι συχνές ή παρατεταμένες περίοδοι ανεργίας). Η ΕΟΚΕ καλεί τους κοινωνικούς εταίρους στα κράτη μέλη να εφαρμόσουν επειγόντως τη συμφωνία, ιδίως προκειμένου να αυξηθεί ο αριθμός των υψηλής ποιότητας τοποθετήσεων μαθητείας και πρακτικής άσκησης.

3.9.8   Η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει την ανάγκη δημιουργίας ενιαίου Ευρωπαϊκού Διαβατηρίου Δεξιοτήτων, το οποίο θα συγκεντρώνει σε ένα μόνο έγγραφο τα επαγγελματικά προσόντα και τις δεξιότητες που έχουν αποκτηθεί στο πλαίσιο της τυπικής, αλλά και της άτυπης και της μη τυπικής εκπαίδευσης.

3.9.9   Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών σχετικά με τη μαθητεία των νέων και υποδέχεται με ικανοποίηση την είδηση ότι η Επιτροπή θα διαθέσει απευθείας 1,3 εκατομμύρια ευρώ από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο για να υποστηρίξει τη δημιουργία προγραμμάτων μαθητείας.

3.9.10   Οι εμπειρίες των χωρών που έχουν καθιερώσει «διπολικό» σύστημα εκπαίδευσης είναι ιδιαίτερα σημαντικές σε αυτό το πλαίσιο. Το πλεονέκτημα αυτού του συστήματος είναι ότι συνδυάζει την παραδοσιακή σχολική εκπαίδευση και την πρακτική εφαρμογή της στον χώρο εργασίας. Οι μαθητές μπορούν έτσι να αναπτύξουν τις δεξιότητες και τις ικανότητες που είναι απαραίτητες στην αγορά εργασίας. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον ρόλο της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων στη διαδικασία ανταλλαγής ορθών πρακτικών, σχεδιασμού, εφαρμογής και παρακολούθησης του συστήματος μαθητείας και επικροτεί τις σχετικές κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής. Το «διπολικό» σύστημα διδασκαλίας που συνδυάζει γενική και επαγγελματική κατάρτιση θα πρέπει να εξεταστεί ως προς τη δυνατότητα εφαρμογής του σε άλλα μέρη.

3.9.11   Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη σκοπιμότητα της αύξησης των πιστώσεων του προϋπολογισμού που θα χορηγήσει άμεσα η Επιτροπή για την Ευρωπαϊκή Εθελοντική Υπηρεσία. Σημειώνει επίσης με ενδιαφέρον τη συγκρότηση Ευρωπαϊκού Σώματος Εθελοντών Ανθρωπιστικής Βοήθειας. Ανησυχεί, εντούτοις, για την έλλειψη ουσιαστικής αξιολόγησης της εν εξελίξει πιλοτικής φάσης και για το αν η πρωτοβουλία θα είναι πραγματικά εθελοντικής φύσεως. Όπως και στην περίπτωση των τοποθετήσεων σε επιχειρήσεις και της πρακτικής άσκησης, θα πρέπει να τονιστεί η ανάγκη να εξασφαλιστεί ποιοτική εθελοντική εργασία.

3.9.12   Η ΕΟΚΕ θα προαγάγει την ανταλλαγή και τη διάδοση πληροφοριών και εμπειριών από τα εθνικά προγράμματα μακροχρόνιας εθελοντικής εργασίας, τα οποία εφαρμόζονται με επιτυχία σε ορισμένα κράτη μέλη και χρησιμεύουν για τον επαγγελματικό προσανατολισμό και την απόκτηση πρώτης εργασιακής εμπειρίας.

3.10   Πρόσβαση στην αγορά εργασίας: εύρεση μιας (πρώτης) θέσης εργασίας

3.10.1   Η πρώτη θέση εργασίας ενός ατόμου έχει μεγάλη σημασία, όχι μόνο για το μελλοντικό εισόδημα του, αλλά και για τη μελλοντική σταδιοδρομία και τη σύνταξή του. Θα πρέπει να εξασφαλίζονται ορισμένα ελάχιστα πρότυπα εργασίας, αφ’ ης στιγμής κάποιος ξεκινά να εργάζεται στην πρώτη του δουλειά. Τα εν λόγω πρότυπα δεν πρέπει να διαφέρουν από εκείνα που έχουν κατοχυρωθεί για τους εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας. Είναι πολύ σημαντικό να απαγορευθεί κάθε μορφή διακρίσεων λόγω ηλικίας. Η σημασία των μέτρων που συμβάλουν στο να εξασφαλιστούν για τους νέους σταθερές, υψηλής ποιότητας και επαρκώς αμειβόμενες θέσεις εργασίας εξαρχής, δεν μπορεί να υποτιμηθεί (3). Θα πρέπει επίσης να εξεταστούν προγράμματα παροχής κινήτρων για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που προσφέρουν στους νέους εργαζόμενους μια μόνιμη πρώτη θέση εργασίας.

3.10.2   Οι συστάσεις της Επιτροπής σχετικά με τη μείωση των υπερβολικών δυσκαμψιών των μόνιμων συμβάσεων θα πρέπει επίσης να λάβουν υπόψη τους κινδύνους που ενέχουν τέτοια μέτρα. Οι προσωρινές συμβάσεις, οι οποίες αποτελούν πλέον κοινό τόπο για τους νέους – ιδίως στην αρχή της σταδιοδρομίας τους – οδήγησαν σε μια διπλή (διαιρεμένη σε δύο τμήματα) αγορά εργασίας. Τα άτομα που εργάζονται με προσωρινές συμβάσεις εργάζονται σε επισφαλείς συνθήκες, κινδυνεύουν να χάσουν τη θέση εργασίας τους και έχουν ελάχιστες προοπτικές σταδιοδρομίας. Αυτή η διπλή αγορά εργασίας αρχίζει να αποτελεί ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα για τους νέους και η διαρκής αβεβαιότητα για το μέλλον τους, τους ωθεί σε μια προσπάθεια εξισορρόπησης δίχως τέλος, η οποία μπορεί να έχει αρνητικό αντίκτυπο στη μελλοντική εξέλιξη της σταδιοδρομίας τους. Η κατάτμηση της αγοράς εργασίας – η οποία στην πραγματικότητα εξομοιώνει τους νέους με εργαζόμενους δεύτερης διαλογής – συνεπάγεται επίσης χειρότερες συνθήκες εργασίας και περιορισμένες προοπτικές σταδιοδρομίας. Η ΕΟΚΕ συνιστά να αποφευχθούν λύσεις χωρίς σταθερότητα και προοπτικές κατά την ένταξη στον εργασιακό κόσμο: αντί να καταφύγουμε στην επισφαλή εργασία, πρέπει να εφαρμοστούν μέτρα, τα οποία θα εξασφαλίζουν ότι η απασχόληση ορισμένου χρόνου και οι θέσεις απασχόλησης με περιορισμένη αμοιβή και κοινωνική προστασία δεν θα αποτελούν τον κανόνα για τους νέους.

3.10.3   Η σταθερότητα και η ασφάλεια στην αγορά εργασίας δεν έχουν σημασία μόνο για τους εργαζόμενους αλλά είναι και προς το συμφέρον των εργοδοτών, καθώς ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, των τομέων και των κλάδων της βιομηχανίας, εξασφαλίζοντας την αύξηση της παραγωγικότητας. Συνεπώς - δεδομένου του ζητήματος της ασφάλειας της απασχόλησης - πρέπει να γίνει κατανοητό ότι μια σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου συνεπάγεται στην πραγματικότητα υψηλότερο κόστος για έναν εργοδότη, από μια σύμβαση αορίστου χρόνου.

3.10.4   Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις συγκεκριμένες προτάσεις που υπέβαλε πρόσφατα στη γνωμοδότησή της σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για την πολιτική απασχόλησης, οι οποίες αφορούν τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπιστεί η εξαιρετικά δυσχερέστερη θέση των νέων στην αγορά εργασίας πολλών κρατών μελών, ήτοι:

| — | καθορισμός φιλόδοξων στόχων της ΕΕ για την απασχόληση των νέων· |
| --- | --- |

—

καθορισμός φιλόδοξων στόχων της ΕΕ για την απασχόληση των νέων·

| — | συνεπής εφαρμογή της «Εγγύησης για τους Νέους» σε όλες τις χώρες της ΕΕ· |
| --- | --- |

—

συνεπής εφαρμογή της «Εγγύησης για τους Νέους» σε όλες τις χώρες της ΕΕ·

| — | διάθεση αυξημένης ευρωπαϊκής χρηματοδότησης καθώς και ευκολότερη πρόσβαση στις χώρες όπου το πρόβλημα είναι ιδιαιτέρως έντονο· |
| --- | --- |

—

διάθεση αυξημένης ευρωπαϊκής χρηματοδότησης καθώς και ευκολότερη πρόσβαση στις χώρες όπου το πρόβλημα είναι ιδιαιτέρως έντονο·

| — | εξασφάλιση αυξημένων πόρων στον νέο προϋπολογισμό της ΕΕ για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων· |
| --- | --- |

—

εξασφάλιση αυξημένων πόρων στον νέο προϋπολογισμό της ΕΕ για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων·

| — | βελτίωση της πρόσβασης των νέων σε παροχές στήριξης σε περίπτωση ανεργίας· |
| --- | --- |

—

βελτίωση της πρόσβασης των νέων σε παροχές στήριξης σε περίπτωση ανεργίας·

| — | καταπολέμηση της επισφαλούς απασχόλησης και των άτυπων μορφών εργασίας στον χώρο της μαθητείας και στις περιόδους πρακτικής άσκησης· |
| --- | --- |

—

καταπολέμηση της επισφαλούς απασχόλησης και των άτυπων μορφών εργασίας στον χώρο της μαθητείας και στις περιόδους πρακτικής άσκησης·

| — | προώθηση του διττού συστήματος της επαγγελματικής κατάρτισης ως προτύπου στην ΕΕ. |
| --- | --- |

—

προώθηση του διττού συστήματος της επαγγελματικής κατάρτισης ως προτύπου στην ΕΕ.

3.11   Τα κράτη μέλη και οι συντελεστές της αγοράς εργασίας πρέπει να λάβουν πολύ περισσότερες πρωτοβουλίες για να υλοποιηθεί η «Εγγύηση για τους νέους» και να εξασφαλιστεί ότι, εντός τεσσάρων μηνών από την αποφοίτηση από το σχολείο οι νέοι είτε εργάζονται, είτε παρακολουθούν εκπαίδευση ή (εκ νέου) κατάρτιση - ιδίως για τα άτομα που εγκατέλειψαν πρόωρα την εκπαίδευση και την κατάρτιση και για άλλους ευάλωτους νέους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να λάβει μέτρα για να εξασφαλίσει ότι τα κράτη μέλη υλοποιούν αυτή την πρωτοβουλία χωρίς καθυστέρηση.

3.12   Οι ενέργειες των κρατών μελών και των συντελεστών της αγοράς εργασίας δεν έχουν οδηγήσει μέχρι στιγμής σε βελτίωση της κατάστασης των νέων. Αυτό φαίνεται σαφώς από την υλοποίηση της "Εγγύησης για τους νέους". Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία της Επιτροπής να διαθέσει στα κράτη μέλη 4 εκατομμύρια ευρώ για να τα βοηθήσει να συγκροτήσουν μηχανισμούς «Εγγύησης για τους νέους». Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει στο σημείο αυτό την έκκλησή της να αναγνωρίσουν άμεσα τα κράτη μέλη όλα τα εμπόδια, ώστε να εξασφαλιστεί μία «Εγγύηση για τους Νέους» και να καθοριστούν συγκεκριμένοι στόχοι και συγκεκριμένα μέτρα στο πλαίσιο των εθνικών σχεδίων μεταρρύθμισης.

3.13   Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η πρωτοβουλία «Εγγύηση για τους νέους» θα πρέπει να υποστηρίζεται από ενεργό πολιτική της αγοράς εργασίας, η οποία θα βοηθήσει στην μείωση του χάσματος μεταξύ του συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης και της αγοράς εργασίας, εξασφαλίζοντας ίσες συνθήκες τόσο για τους νέους όσο και για τις νέες. Η εν λόγω πολιτική θα πρέπει επίσης να λάβει υπόψη την κατάσταση των μεταναστών, των εθνικών και των εθνοτικών μειονοτήτων, καθώς και των ατόμων με αναπηρίες. Επιπλέον, θα πρέπει να λάβει υπόψη τις γνώσεις, τις ικανότητες, τις δεξιότητες και την εμπειρία των μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων, συμπεριλαμβανομένων των συνταξιούχων.

3.14   Εξακολουθούν να απουσιάζουν από τις υφιστάμενες κατευθυντήριες γραμμές πολιτικής απασχόλησης της ΕΕ συγκεκριμένοι στόχοι για την απασχόληση των νέων. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει το αίτημά της για μετρήσιμους ευρωπαϊκούς στόχους, ιδίως όσον αφορά τον σημαντικό περιορισμό της ανεργίας των νέων, καθώς και όσον αφορά την Εγγύηση για τους Νέους.

3.15   Το γεγονός ότι η Επιτροπή είναι έτοιμη να παράσχει κονδύλια για τεχνική βοήθεια, προκειμένου να βοηθήσει τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν τα ευρωπαϊκά κονδύλια που είναι ακόμα διαθέσιμα, θα πρέπει να θεωρηθεί ιδιαίτερα σημαντικό. Αφορά κυρίως κονδύλια του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, στο πλαίσιο του οποίου τα κράτη μέλη εξακολουθούν να έχουν στη διάθεσή τους 30 δισεκατομμύρια ευρώ για την υλοποίηση σχεδίων στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προοπτικών για την περίοδο 2007-2013. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να λάβει αποτελεσματικά μέτρα για να εξασφαλίσει ότι τα κράτη μέλη εξακολουθούν να κάνουν πλήρη χρήση των κεφαλαίων αυτών, χωρίς καθυστέρηση.

3.16   Η ΕΟΚΕ ζητά από την Επιτροπή να καταστήσει σαφές στα κράτη μέλη ότι αυτά τα κονδύλια θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν πρωτίστως για έργα για τους νέους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να επιστήσει την προσοχή των κρατών μελών στην ανάγκη να εξασφαλιστεί ότι η διαδικασία διάθεσης αυτών των κονδυλίων και η κατάλληλη κατανομή τους γίνεται με την πλήρη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, των οργανώσεων νεολαίας τους (εφόσον υπάρχουν τέτοιες οργανώσεις) και των ΜΚΟ που εκπροσωπούν τους νέους.

3.17   Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι στο πλαίσιο της κατάρτισης των δημοσιονομικών προοπτικών για την περίοδο 2014-2020 θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο να εξασφαλιστούν πόροι για τους νέους στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου - ιδίως για εκείνους που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΝΕΕΤ). Αξίζει να τονιστεί το γεγονός ότι συχνά υπάρχει στενή σχέση μεταξύ του φαινομένου ΝΕΕΤ και της παραοικονομίας. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι τόσο επί του παρόντος, όσο και στο μέλλον, υπάρχει ανάγκη για μια μακροχρόνια, βιώσιμη και συστηματική μέθοδο χρηματοδότησης που να είναι προσιτή σε ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας των πολιτών.

3.18   Πρέπει να παραμείνει προτεραιότητα η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας. Η ΕΟΚΕ προτείνει να ληφθεί υπόψη στις επόμενες δημοσιονομικές προοπτικές η υιοθέτηση της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση των Νέων. Τα κονδύλια που διατίθενται στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη στήριξη των επιχειρήσεων, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, των δημοσιών αρχών και άλλων εργοδοτών που δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας για τους νέους.

Βρυξέλλες, 12 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Βλ. σχετικά τις συγκεκριμένες συστάσεις της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ 479/2012, μέρος 5, η οποία βρίσκεται υπό δημοσίευση ΕΕ C 143 της 22.5.2012, σελ. 94

1

(2)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (SOC/395) για την ανακοίνωση της Επιτροπής «Νεολαία σε κίνηση»EE C 132 της 3.5.2011, σελ. 55

2

(3)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (SOC/395) για την ανακοίνωση της Επιτροπής «Νεολαία σε κίνηση»EE C 132 της 3.5.2011, σελ. 55

3

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/103 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/103

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση, για την περίοδο 2014-2020, του προγράμματος “Δικαιοσύνη” »

[COM(2011) 759 τελικό — 2011/0369 (COD)]

2012/C 299/19

Εισηγητής: ο κ. DE LAMAZE

Στις 9 Φεβρουαρίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση, για την περίοδο 2014-2020, του προγράμματος «Δικαιοσύνη»

COM(2011) 759 final — 2011/0369 (COD).

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 28 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου 2012), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 126 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 5 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1   Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) χαιρετίζει τον στόχο της απλούστευσης και του εξορθολογισμού που επιδιώκεται στην υπό εξέταση πρόταση κανονισμού και υποστηρίζει την πρόκριση της επιλογής Β από την Επιτροπή. Η συγχώνευση των προγραμμάτων «Αστική Δικαιοσύνη» και «Ποινική Δικαιοσύνη» δικαιολογείται από την εγγύτητα των στόχων, των ενδιαφερομένων φορέων και των προς χρηματοδότηση δράσεων.

1.2   Αντιθέτως, παρά τα νομικής φύσεως επιχειρήματα που προβάλλονται στην παρούσα πρόταση, η ΕΟΚΕ εξακολουθεί να διερωτάται κατά πόσον είναι σκόπιμο, μέσα στο νέο αυτό πρόγραμμα «Δικαιοσύνη» για την περίοδο 2014-2020, να συνδεθεί με τους δύο πρώτους «ειδικούς» στόχους —δηλ. τη σωστή εφαρμογή της νομοθεσίας της Ένωσης περί δικαστικής συνεργασίας σε αστικές και ποινικές υποθέσεις, αφενός, και τη διευκόλυνση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη, αφετέρου— ένας τρίτος στόχος, που αφορά την πρόληψη και τον περιορισμό της ζήτησης και της προσφοράς ναρκωτικών ουσιών. Εκτός του ότι ο τελευταίος αυτός στόχος φαίνεται να αποτελεί απλή περίπτωση υπαγόμενη στον πρώτο στόχο, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στις συνέπειες —από άποψη προβολής— της εγγραφής ενός τέτοιου στόχου σε μια πράξη κανονιστικής φύσεως, και συνεπώς με ισχυρό, άμεσο και απευθείας αντίκτυπο για τα υποκείμενα δικαίου, τις ενώσεις, τις μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ) και άλλους πιθανούς αποδέκτες των επιδοτήσεων: θα μπορούσε να δημιουργήσει την εντύπωση ότι άλλα εξίσου καθοριστικά ζητήματα, όπως η καταπολέμηση της εμπορίας προσώπων λόγου χάρη, δεν απασχολούν εξίσου την Επιτροπή.

1.3   Η ΕΟΚΕ, όμως, ανησυχεί κυρίως για το μήνυμα που στέλνει η Επιτροπή. Τονίζει για μία ακόμη φορά τη θέση που έχει επανειλημμένως υποστηρίξει, ότι δηλαδή, σε θέματα καταπολέμησης των ναρκωτικών, αξίζει να δίδεται μεγαλύτερη έμφαση στην απαρχή του προβλήματος, με μια προσέγγιση από την άποψη της παιδείας, της υγείας και της κοινωνικής πτυχής, παρά στην καταστολή (1).

1.4   Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται το μέλημα της Επιτροπής για όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ευελιξία ως προς τη διαχείριση των πόρων του υπό εξέταση προγράμματος, και τούτο ώστε να μπορεί να προσαρμόζεται όσο το δυνατόν καλύτερα στις ανάγκες της κοινωνίας πολιτών, να προσφέρει τη μεγαλύτερη δυνατή ελευθερία στους ενδεχόμενους υποψήφιους, να ευνοεί τη δημιουργικότητα των έργων και να λαμβάνει υπόψη τους μεταγενέστερους πολιτικούς προσανατολισμούς.

1.5   Ωστόσο, παρότι δεν μπορεί να προκαθοριστεί το ύψος των κονδυλίων για τις διάφορες προτεραιότητες, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό να υπάρχει μια εκ των προτέρων κατανομή του προϋπολογισμού ανά στόχους, έστω και ενδεικτική.

1.6   Η ΕΟΚΕ σημειώνει την πρόθεση της Επιτροπής να μην αποδώσει στον ειδικό στόχο που αφορά τα ναρκωτικά μεγαλύτερο μερίδιο του προϋπολογισμού απ’ όσο του αναλογεί. Καλεί την Επιτροπή να τηρήσει αυστηρά τις δεσμεύσεις της και προτείνει επ’ αυτού οι πόροι που θα εξοικονομηθούν από τη δέσμευση και τη δήμευση των προϊόντων που προέρχονται από τη διακίνηση ναρκωτικών να χρηματοδοτήσουν ένα μερίδιο του στόχου αυτού, πράγμα που θα καταστεί δυνατό δυνάμει της μελλοντικής οδηγίας σχετικά με τη δέσμευση και τη δήμευση των προϊόντων εγκλήματος.

1.7   Παρά το περίπλοκο του ισχύοντος δημοσιονομικού κανονισμού, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό οι όροι πρόσβασης στη χρηματοδότηση να γνωστοποιούνται σε όλους τους ενδιαφερόμενους πολίτες, κατά τρόπο σαφή και παιδαγωγικό και σε όλες τις γλώσσες της Ένωσης. Αυτό θα ευνοούσε αναμφισβήτητα την ευστοχία των προτεινόμενων έργων και θα ενθάρρυνε την υποβολή σχετικών προτάσεων, ακόμη και στα κράτη μέλη που, μέχρι σήμερα, δεν εκπροσωπούνται επαρκώς στα προκριθέντα προγράμματα. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι αναγκαίο να εξασφαλιστεί ισότιμη πρόσβαση στα προγράμματα αυτά για όλους τους πολίτες της ΕΕ.

1.8   Επιπλέον, κατά την άποψή της, η έννοια της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας, που συνιστά το κύριο κριτήριο επιλογής των προγραμμάτων, θα άξιζε να προσδιοριστεί σαφέστερα. Δεδομένου ότι το ύψος του κονδυλίου που διατίθεται στο πρόγραμμα είναι εκ φύσεως περιορισμένο —παρότι αυξανόμενο, γεγονός που η ΕΟΚΕ χαιρετίζει—, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό οι επιδοτήσεις να επικεντρώνονται στα έργα με σαφώς αποδεδειγμένη ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. Θα πρέπει να προωθούνται τα διεθνικά έργα.

1.9   Εφόσον στα ετήσια προγράμματα εργασίας θα πρέπει να διευκρινίζονται ορισμένες θεμελιώδεις πτυχές της εφαρμογής του προγράμματος (η κατανομή του προϋπολογισμού, ειδικότερα), η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η υιοθέτησή τους από την Επιτροπή με τη μορφή εκτελεστικών πράξεων πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης και όχι με τη συμβουλευτική διαδικασία, όπως προβλέπεται στην υπό εξέταση πρόταση. Αυτό θα εξασφάλιζε ότι τα εν λόγω προγράμματα δεν θα υιοθετούνται από την Επιτροπή εάν δεν συμφωνούν με τη γνωμοδότηση της επιτροπής που συγκροτείται βάσει του κανονισμού αριθ. 182/2011 (και που απαρτίζεται από τους εκπροσώπους των κρατών μελών).

1.10   Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι προτεραιότητες μεταξύ των επιλέξιμων για χρηματοδότηση δράσεων πρέπει να προβάλλονται ευκρινέστερα (άρθρο 6) και εκτιμά, ειδικότερα, ότι θα έπρεπε να είναι πιο σαφής η έμφαση στην ηλεκτρονική δικαιοσύνη, έναν τομέα στον οποίο χρειάζονται ακόμη μεγάλες πρόοδοι για την ευχερέστερη πρόσβαση.

1.11   Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τον νέο προσανατολισμό που διαφαίνεται στην υπό εξέταση πρόταση, σύμφωνα με τον οποίο επιδιώκεται η κάλυψη όλων των επαγγελματιών του τομέα της δικαιοσύνης, ειδικότερα δε των δικηγόρων, από τις δράσεις ευρωπαϊκής δικαστικής κατάρτισης: όπως ακριβώς οι δικαστές, συμβάλλουν και αυτοί στην ορθή εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης. Επιπλέον, αντιπροσωπεύουν για τους πολίτες το πρώτο σημείο πρόσβασης στη δικαιοσύνη. Αυτοί είναι που κινούν τη διαδικασία.

1.12   Ομοίως, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι επείγει να ενταχθούν οι διάφοροι ασκούντες νομικά επαγγέλματα στα δίκτυα διασυνοριακής δικαστικής συνεργασίας, με την αναγκαία οικονομική υποστήριξη. Για λόγους συνεκτικότητας με την πρόσφατη πολιτική ώθηση υπέρ της ενίσχυσης των δικαιωμάτων της υπεράσπισης, η ΕΟΚΕ απευθύνει, ειδικότερα, έκκληση για την ταχύτερη δυνατή διευθέτηση μιας κατάστασης που κρίνει ως απαράδεκτη: του αποκλεισμού των δικηγόρων, νομικά ή πραγματικά, από τα περισσότερα δίκτυα διασυνοριακής δικαστικής συνεργασίας.

1.13   Με την προοπτική ενός κοινού χώρου δικαιωμάτων, ειδικότερα δε όσον αφορά τα σχετικά με την οικογένεια δικαιώματα, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη προσφυγής στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων ως «οδηγό εναρμόνισης». Σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται ακόμη από πολύ διαφορετικές νομικές παραδόσεις και αντιλήψεις, η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένως επισημάνει —πρόσφατα μάλιστα ως προς τον τομέα των περιουσιακών σχέσεων των συζύγων (2)— τη σημασία της προώθησης της προσφυγής σε ένα πρόσθετο και προαιρετικό ευρωπαϊκό καθεστώς (το λεγόμενο 28ο καθεστώς).

2.   Περιεχόμενο της πρότασης

2.1   Για λόγους απλούστευσης και εξορθολογισμού, η Επιτροπή αποφάσισε να μειώσει τον αριθμό των χρηματοδοτικών προγραμμάτων της που αποσκοπούν στην υλοποίηση του ευρωπαϊκού χώρου δικαιωμάτων και δικαιοσύνης, μεριμνώντας ώστε ο καθένας, είτε είναι πολίτης είτε παράγων ή επαγγελματίας της δικαιοσύνης, να μπορεί να γνωρίζει τα δικαιώματά του και τον τρόπο άσκησης ή εφαρμογής τους. Σε συνδυασμό με το πρόγραμμα «Δικαιώματα και Ιθαγένεια» (3), το πρόγραμμα «Δικαιοσύνη» για την περίοδο 2014-2020 ενσωματώνει τα προγράμματα «Αστική Δικαιοσύνη», «Ποινική Δικαιοσύνη» και «Πρόληψη των Ναρκωτικών και Σχετική Ενημέρωση».

2.2   Σύμφωνα με την υπό εξέταση πρόταση κανονισμού, στο πρόγραμμα εκχωρείται προϋπολογισμός 472 εκατομμυρίων ευρώ, με τον οποίο θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν οι δραστηριότητες στις οποίες η παρέμβαση της Ένωσης προσφέρει προστιθέμενη αξία σε σύγκριση με τη μεμονωμένη δράση των κρατών μελών. Γενικός στόχος είναι η συμβολή στον ευρωπαϊκό χώρο δικαιοσύνης, χάρη στην προώθηση της δικαστικής συνεργασίας σε αστικές και ποινικές υποθέσεις. Ο στόχος αυτός αναλύεται σε ειδικούς στόχους: προώθηση της ορθής εφαρμογής της νομοθεσίας της Ένωσης στον τομέα αυτόν (δυνάμει των άρθρων 81 και 82 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης – ΣΛΕΕ), διευκόλυνση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη, πρόληψη και περιορισμός της ζήτησης ναρκωτικών. Ο τελευταίος αυτός στόχος δεν προσεγγίζεται πλέον από την άποψη της υγείας, αλλά της καταπολέμησης της εγκληματικότητας (δυνάμει του άρθρου 84 της ΣΛΕΕ).

2.3   Οι στόχοι αυτοί δικαιολογούν, ειδικότερα, την υποστήριξη δράσεων κατάρτισης που απευθύνονται στους δικαστές και λοιπούς επαγγελματίες του δικαίου, συμπεριλαμβανομένων δικηγόρων και συμβολαιογράφων, δράσεων συνεργασίας με τη μορφή δικτύων που θα συμβάλλουν στην αμοιβαία γνωριμία και εμπιστοσύνη, καθώς και δράσεων ευαισθητοποίησης του κοινού.

2.4   Επιπλέον, από τις ίδιες πιστώσεις, θα χρηματοδοτηθεί μια βάση ανάλυσης με στόχο την υποστήριξη και χάραξη των πολιτικών της Ένωσης. Για μεγαλύτερη ευελιξία, η πρόταση δεν προσδιορίζει συγκεκριμένα κονδύλια ανά τομέα δράσης.

2.5   Οι ετήσιες προτεραιότητες του προγράμματος θα υιοθετούνται από την Επιτροπή με τη μορφή εκτελεστικών πράξεων και σύμφωνα με τη συμβουλευτική διαδικασία.

2.6   Η πρόταση προβλέπει υποχρεώσεις σε θέματα παρακολούθησης και αξιολόγησης (συμπεριλαμβανομένης και της ενδιάμεσης).

3.   Γενικές παρατηρήσεις

3.1   Η εγκαθίδρυση ενός ευρωπαϊκού χώρου δικαιοσύνης αντιπροσωπεύει για την ΕΕ δημόσιο αγαθό, τα πλεονεκτήματα του οποίου μπορούν να εκτιμήσουν οι πάντες, είτε είναι πολίτες είτε παράγοντες της δικαιοσύνης. Και τούτο επειδή αφορά καίριες πτυχές του βίου και της καθημερινότητας (διαζύγιο, δικαίωμα φιλοξενίας και επικοινωνίας με τα τέκνα, κληρονομία, επιτροπεία, εμπορικές διαφορές, καταναλωτικές διαφορές κλπ, αλλά και σεβασμός των δικαιωμάτων σε ποινικές υποθέσεις), ενώ συμβάλλει και στην ενίσχυση της ασφάλειας εντός του ευρωπαϊκού χώρου, χάρη στην προώθηση της συνεργασίας σε θέματα καταπολέμησης του εγκλήματος.

3.2   Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι το πρόγραμμα «Δικαιοσύνη» και το πρόγραμμα «Δικαιώματα και ιθαγένεια» αλληλοσυμπληρώνονται λειτουργικά και εκτιμά ότι ο ευρωπαϊκός χώρος ελευθερίας και δικαιοσύνης μπορεί να αποκτήσει το νόημά του μόνο σε συνάρτηση με τα δικαιώματα στα οποία θα έχει πραγματική πρόσβαση κάθε πολίτης της ΕΕ, όπου κι εάν βρίσκεται και ότι, συνεπώς, το υπό εξέταση πρόγραμμα θα πρέπει να αξιολογηθεί με βάση τα δικαιώματα αυτά.

3.3   Με την προοπτική ενός κοινού χώρου δικαιωμάτων, ιδίως δε όσον αφορά τα σχετικά με την οικογένεια δικαιώματα, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη προσφυγής στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων ως «οδηγό εναρμόνισης». Σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από ποικιλία νομικών παραδόσεων και αντιλήψεων, η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένως επισημάνει —πρόσφατα μάλιστα ως προς τον τομέα των περιουσιακών σχέσεων των συζύγων (4)— τη σημασία της προώθησης της προσφυγής σε ένα πρόσθετο και προαιρετικό ευρωπαϊκό καθεστώς (το λεγόμενο 28ο καθεστώς). Χάρη στη θέσπιση ενός τέτοιου καθεστώτος, η αναγνώριση των δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ μπορεί να σημειώσει προόδους, με την αποτελεσματική καταπολέμηση των διακρίσεων που τυχόν υφίστανται οι πολίτες σε περιπτώσεις όπου η νομοθεσία του κράτους μέλους στο οποίο ανήκουν τους εξασφαλίζει λιγότερα δικαιώματα απ’ ό,τι η νομοθεσία άλλων κρατών μελών.

3.4   Ο σεβασμός των δικαιωμάτων —ειδικότερα δε των θεμελιωδών δικαιωμάτων— εντός της ΕΕ, στον οποίο πρέπει να συμβάλει η δικαστική συνεργασία σε αστικές και ποινικές υποθέσεις, αποτελεί αυτοσκοπό. Ωστόσο, οι θετικές του επιδράσεις επί της ενιαίας αγοράς από άποψη οικονομικής ανάπτυξης και απασχόλησης μπορεί να είναι σημαντικές και πρέπει να αξιοποιηθούν, κυρίως με την υποστήριξη της προσπάθειας κατάρτισης των επαγγελματιών του δικαίου (5). Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι, για τις επιχειρήσεις, η καλύτερη συνεργασία σε αστικές υποθέσεις και η επακόλουθη ταχύτερη διευθέτηση των διασυνοριακών διαφορών θα είχε σημαντικό αντίκτυπο στον δυναμισμό της διασυνοριακής τους δραστηριότητας.

3.5   Οι εργασίες αξιολόγησης κατέδειξαν την αποτελεσματικότητα των προηγούμενων προγραμμάτων («Αστική Δικαιοσύνη», «Ποινική Δικαιοσύνη» και «Πρόληψη των Ναρκωτικών και Σχετική Ενημέρωση» κατά την περίοδο 2007-2013), αλλά βέβαια η μείωση του αριθμού τους και, συνεπώς, των διατυπώσεων διαχείρισης, είναι αφ’ εαυτής θετική και θα διευκολύνει την υλοποίηση των διαφόρων στόχων. Πέρα από την εναρμόνιση των διαδικασιών, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό να περιοριστεί η ενδογενής πολυπλοκότητά τους.

3.6   Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ εκφράζει ιδιαίτερη ικανοποίηση για το μέτρο απλούστευσης και εξορθολογισμού που συνιστά η συγχώνευση των προγραμμάτων «Αστική Δικαιοσύνη» και «Ποινική Δικαιοσύνη», η οποία δικαιολογείται από την εγκατάλειψη του τρίτου πυλώνα στη Συνθήκη της Λισαβόνας, καθώς και από την εγγύτητα των στόχων, των παραγόντων και των δράσεων προς χρηματοδότηση στους δύο αυτούς τομείς του δικαίου (ιδίως σε θέματα ηλεκτρονικής δικαιοσύνης και κατάρτισης).

3.7   Η ΕΟΚΕ συνιστά να προωθηθούν έργα σε θέματα ποινικής δικαιοσύνης, κυρίως στα κράτη μέλη που, μέχρι στιγμής, δεν έχουν επωφεληθεί πολύ από τις διαθέσιμες επιδοτήσεις. Καθώς η πτυχή αυτή είναι σχετικά πρόσφατη, η ευρωπαϊκή προσέγγισή της δεν είναι ακόμη αυτονόητη και αξίζει να αναπτυχθεί περαιτέρω.

3.8   Αντιθέτως, όσον αφορά το πρόγραμμα «Πρόληψη των Ναρκωτικών και Σχετική Ενημέρωση», η νομική βάση του οποίου έγκειται στη δημόσια υγεία, η ΕΟΚΕ είναι πιο επιφυλακτική. Εκφράζει το μέλημά της να εξακολουθήσουν να καλύπτονται κατά προτεραιότητα οι πτυχές που άπτονται της δημόσιας υγείας, ενώ, επιπλέον, εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι μια προσέγγιση με σαφή κατεύθυνση προς την καταστολή θα οδηγήσει ασφαλώς σε επικαλύψεις με τις δραστηριότητες που χρηματοδοτούνται στα πλαίσια του μελλοντικού Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας. Επαναλαμβάνει ότι, σε θέματα καταπολέμησης των ναρκωτικών, είναι σημαντική η ανάπτυξη μιας προσέγγισης πρωτίστως προληπτικής, που να προσφέρει στους τοξικομανείς δυνατότητες πρόσβασης σε βοήθεια και περίθαλψη. Επιβάλλεται η σχετική ευαισθητοποίηση των δικαστών και των δικηγόρων.

3.9   Προκειμένου, επίσης, ο ειδικός στόχος που αφορά τα ναρκωτικά να μην απορροφήσει δυσανάλογο μερίδιο των συνολικών πιστώσεων, η ΕΟΚΕ προτείνει ο στόχος αυτός να μπορεί να χρηματοδοτείται εν μέρει από τους πόρους που θα εξοικονομηθούν χάρη στην δέσμευση και τη δήμευση των προϊόντων που προέρχονται από τη διακίνηση ναρκωτικών, όπως προβλέπεται στην μελλοντική οδηγία σχετικά με τη δέσμευση και τη δήμευση των προϊόντων εγκλήματος (6).

3.10   Παρότι εξακολουθεί να διερωτάται ως προς το ακριβές πλαίσιο των δράσεων που θα χρηματοδοτούνται στον τομέα της πρόληψης της εγκληματικότητας που συνδέεται με την παράνομη διακίνηση ναρκωτικών, η ΕΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση ότι το προβλεπόμενο κονδύλιο των 472 εκατομμυρίων ευρώ για την υλοποίηση του υπό εξέταση προγράμματος φαίνεται να σηματοδοτεί αξιοσημείωτη αύξηση της στήριξης εκ μέρους της Επιτροπής.

3.11   Επειδή επιθυμεί ο προϋπολογισμός της EE να χρησιμοποιείται πραγματικά «για τη χρηματοδότηση των δημόσιων αγαθών της EE» καθώς και «των τομέων στους οποίους μπορεί να εξασφαλίζει καλύτερα αποτελέσματα» (7), η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι οι πόροι είναι αναγκαίο να επικεντρώνονται στα έργα που μπορούν να επικαλεσθούν ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία (άρθρο 3), και τούτο κυρίως σε θέματα ποινικής δικαιοσύνης, καθώς πρόκειται για τομέα όπου τα κράτη μέλη επιδεικνύουν ακόμη κάποιους ενδοιασμούς ως προς την παρέμβαση του κοινοτικού δικαίου.

3.12   Για την αποτελεσματική διάθεση των πόρων του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ακόμη ότι επιβάλλεται να εξασφαλίζεται η συνεκτικότητα, η συμπληρωματικότητα και οι συνέργειες μεταξύ των διαφόρων προγραμμάτων χρηματοδότησης, και κυρίως με το πρόγραμμα «Δικαιώματα και ιθαγένεια» για την περίοδο 2014-2020. Αντιστρόφως, πρέπει να επιδεικνύεται αυξημένη επαγρύπνηση για την αποτροπή τυχόν επικαλύψεων.

3.13   Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση ότι τα έργα θα επιλέγονται μεν στα πλαίσια των ετήσιων προγραμμάτων εργασίας, θα μπορούν όμως να εκτείνονται σε περισσότερα του ενός έτη, γεγονός που τους προσφέρει την ευχέρεια να αναπτυχθούν και να επιτύχουν τους στόχους τους. Ως προς τη συγχρηματοδότηση εκτιμά ότι είναι ορθή ως αρχή, διερωτάται όμως μήπως θα ήταν δικαιολογημένη μια ενδεχόμενη προσαρμογή της (8).

3.14   Παρά το περίπλοκο του ισχύοντος δημοσιονομικού κανονισμού, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό οι όροι πρόσβασης στη χρηματοδότηση να γνωστοποιούνται σε όλους τους ενδιαφερόμενους πολίτες, κατά τρόπο σαφή και παιδαγωγικό και σε όλες τις γλώσσες της Ένωσης. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η έννοια της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας, ιδίως, θα ήταν ευκταίο να προσδιορίζεται σαφέστερα. Αυτό θα ευνοούσε αναμφισβήτητα την ευστοχία των προτεινόμενων έργων και θα ενθάρρυνε την υποβολή σχετικών προτάσεων, ακόμη και στα κράτη μέλη που, μέχρι σήμερα, δεν εκπροσωπούνται επαρκώς στα προκριθέντα προγράμματα. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι αναγκαίο να εξασφαλιστεί ισότιμη πρόσβαση στα προγράμματα αυτά για όλους τους πολίτες της ΕΕ.

3.15   Επίσης, η ΕΟΚΕ εκφράζει την έκπληξή της για το γεγονός ότι, στο νομοθετικό δημοσιονομικό δελτίο, δεν εμφαίνεται καμία κατανομή του προϋπολογισμού, έστω ενδεικτική, ανά ειδικούς στόχους. Χωρίς να αμφισβητεί τη θεμιτή ανάγκη ευελιξίας ως προς τη διαχείριση των πόρων, τονίζει ότι μια εκ των προτέρων ένδειξη επί του θέματος είναι σημαντική.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1   Ως προς την ευρωπαϊκή δικαστική κατάρτιση

4.1.1   Εάν δεν υπάρχει αμοιβαία εμπιστοσύνη είναι αδύνατο να επιτευχθεί οποιαδήποτε πραγματική πρόοδος. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη στήριξη των δράσεων που αποσκοπούν στην καθιέρωση μιας κοινής ευρωπαϊκής παράδοσης, προσανατολισμένης αποφασιστικά προς την πρακτική και την άσκηση του δικαίου και βασισμένης στη γνώση και την κατανόηση των εθνικών δικαστικών συστημάτων. Για να λειτουργεί η αλληλοβοήθεια στο εσωτερικό της ΕΕ, απαιτείται η εξασφάλιση ιδίως της προστασίας των δικονομικών δικαιωμάτων των εμπλεκομένων προσώπων στα άλλα εθνικά συστήματα.

4.1.2   Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή δικαστική κατάρτιση των επαγγελματιών του δικαίου συνιστά θεμελιώδη πτυχή του νέου προγράμματος, που θα άξιζε να τονίζεται περισσότερο. Το ευρωπαϊκό δίκαιο πάσχει από την υπερβολικά ανόμοια ακόμη εφαρμογή ανάλογα με τα κράτη μέλη, συχνά λόγω έλλειψης ενδιαφέροντος και ευαισθητοποίησης των επαγγελματιών επ’ αυτού. Σε τελωνειακά ζητήματα, αυτό είναι καταφανές. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει, επί του προκειμένου, ότι απαιτείται ουσιώδης αύξηση της στήριξης για ευρωπαϊκή δικαστική κατάρτιση. Αυτό καθίσταται ακόμη πιο σημαντικό σε συνάρτηση με τον στόχο που θέτει η Επιτροπή: να καταρτιστούν, έως το 2020, 20 000 επαγγελματίες του δικαίου ανά έτος, ήτοι συνολικά 700 000 άτομα (9). Όπως η ίδια η Επιτροπή ορθά τονίζει, η γλωσσική κατάρτιση αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την καλύτερη επικοινωνία των επαγγελματιών του δικαίου πέρα από τα εθνικά σύνορα, εντός του ευρωπαϊκού χώρου ελευθερίας και δικαιοσύνης.

4.1.3   Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητο να επιτευχθεί η συμμετοχή των δικηγόρων, ιδίως, στις δράσεις κατάρτισης, πράγμα που φαίνεται απόλυτα δικαιολογημένο, εφόσον μάλιστα σε ορισμένα κράτη μέλη η κατάρτισή τους είναι κοινή με των δικαστών. Οι δικηγόροι αντιπροσωπεύουν το πρώτο σημείο πρόσβασης στη δικαιοσύνη. Από τις εμπεριστατωμένες και εύστοχες συμβουλές τους εξαρτάται στη συνέχεια η πρόσβαση των διωκόμενων στον δικαστή. Όπως ακριβώς οι δικαστές και οι εισαγγελείς, πρέπει να μπορούν και αυτοί να επωφελούνται από τις πρωτοβουλίες χρηματοδότησης της ΕΕ. Από αυτό εξαρτάται η ποιότητα της πρόσβασης στη δικαιοσύνη εντός του ευρωπαϊκού χώρου δικαίου. Επίσης, η συμμετοχή αυτή κρίνεται αναγκαία από την άποψη της βελτίωσης της ισορροπίας υπέρ των δικαιωμάτων της υπεράσπισης.

4.1.4   Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για τη σύγχυση στην οποία μπορεί να οδηγήσει η φράση «λειτουργοί και υπάλληλοι του τομέα απονομής της δικαιοσύνης» (10), και συγχαίρει την Επιτροπή που διευκρινίζει, στην υπό εξέταση πρόταση κανονισμού, ότι η φράση αυτή καλύπτει όλους τους επαγγελματίες του δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των δικηγόρων και των συμβολαιογράφων, οι οποίοι συμβάλλουν πραγματικά και ουσιαστικά στην ορθή εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή εμφανίζεται αποφασισμένη να υιοθετήσει αυτή την προσέγγιση στα πλαίσια του πρότυπου σχεδίου για την ευρωπαϊκή δικαστική κατάρτιση που θα εγκαινιασθεί εντός του έτους.

4.1.5   Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι θα ήταν ευκταίο να οριστούν ορισμένα αντικειμενικά κριτήρια, τα οποία θα πρέπει να πληρούν τα προγράμματα δικαστικής κατάρτισης για να είναι επιλέξιμα. Μεταξύ αυτών, θα πρέπει οπωσδήποτε να περιλαμβάνεται η αναφορά στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων εντός του σχετικού προγράμματος κατάρτισης. Η συμμόρφωση των προγραμμάτων προς τα κριτήρια που θα έχουν καθοριστεί θα πρέπει να αποτελεί αντικείμενο τακτικής και εμπεριστατωμένης παρακολούθησης και ελέγχου. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η χορήγηση των επιδοτήσεων επιβάλλεται να εξαρτάται από την ενδογενή ποιότητα των προγραμμάτων, τα οποία θα πρέπει να υπόκεινται σε αυστηρή αξιολόγηση.

4.1.6   Ένα θέμα στο οποίο η ΕΟΚΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία είναι τα προγράμματα δικαστικής κατάρτισης που απευθύνονται στους δικαστές και τους δικηγόρους να εξετάζουν τις ιδιαίτερες πτυχές που αφορούν την τοξικομανία και να επιτρέπουν την ανάπτυξη μιας δικαστικής προσέγγισης που θα συνδυάζεται με μια προσέγγιση από την κοινωνική άποψη και την άποψη της υγείας και θα προσανατολίζεται προς την πρόληψη της υποτροπής.

4.2   Ως προς τη διασυνοριακή δικαστική συνεργασία

4.2.1   Η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση για την ταχύτερη δυνατή διευθέτηση μιας κατάστασης που κρίνει ως απαράδεκτη: του αποκλεισμού των δικηγόρων από τα περισσότερα δίκτυα διασυνοριακής δικαστικής συνεργασίας. Το δικαστικό δίκτυο ποινικών υποθέσεων εξαρτάται από την Ευρωπαϊκή Μονάδα Δικαστικής Συνεργασίας (Eurojust) και δεν εντάσσεται στα πλαίσια του υπό εξέταση προγράμματος· είναι ενδεικτικό, ωστόσο, το γεγονός ότι οι δικηγόροι δεν έχουν πρόσβαση σ’ αυτό. Οι οικονομικές δυσχέρειες δεν μπορούν να δικαιολογήσουν την υφιστάμενη ανισορροπία υπέρ του κατήγορου. Οι πόροι, έστω περιορισμένοι, πρέπει να επιτρέπουν την τήρηση της ισότητας των μέσων σε περιπτώσεις διασυνοριακών υποθέσεων.

4.2.2   Η απαίτηση αυτή προϋποθέτει, ιδίως δε σε περιπτώσεις εκτέλεσης ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, ότι οι δικηγόροι θα είναι σε θέση να εντοπίσουν σύντομα έναν αρμόδιο δικηγόρο σε άλλο κράτος μέλος, ο οποίος να έχει πρόσβαση στον φάκελο και να δύναται να παράσχει συμβουλές σχετικά με τις πτυχές του εθνικού δικονομικού δικαίου του εν λόγω κράτους και, γενικότερα, με τις τοπικές πτυχές της υπόθεσης. Οι νέες διατάξεις που εισάγονται με την πρόταση οδηγίας σχετικά με το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών, οι οποίες θεσπίζουν, για το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, την αρχή της πρόσβασης σε δύο δικηγόρους (έναν στο κράτος μέλος έκδοσης και έναν στο κράτος μέλος εκτέλεσης) συνιστούν ένα πρόσθετο επιχείρημα, εάν υποτεθεί ότι χρειάζεται, το οποίο δικαιολογεί την πλήρη συμμετοχή των δικηγόρων στα ευρωπαϊκά δίκτυα δικαστικής συνεργασίας. Επί του προκειμένου, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη στήριξη που θα μπορεί να προσφέρει το μελλοντικό διασυνοριακό δίκτυο δικηγόρων υπεράσπισης στο έργο του αυξανόμενου αριθμού δικηγόρων που ασχολούνται με διασυνοριακές υποθέσεις. Για λόγους συνεκτικότητας και αποτελεσματικότητας, ζητά από την Επιτροπή να δεσμευτεί οικονομικά, σε ύψος ανάλογο με τις ανάγκες, ώστε να ενισχύσει το έργο αυτό.

4.2.3   Ομοίως, όσον αφορά το δικαστικό δίκτυο για αστικές και εμπορικές υποθέσεις, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι δικηγόροι και οι συμβολαιογράφοι πρακτικά περιθωριοποιούνται, ενώ, από την 1η Ιανουαρίου 2011, προβλέπεται στις σχετικές διατάξεις η διεύρυνσή του στα επαγγέλματα αυτά, καθώς και στους δικαστικούς επιμελητές, ως επαγγέλματα που συμβάλλουν άμεσα στην εφαρμογή των κοινοτικών πράξεων και των διεθνών νομικών μέσων. Και στην περίπτωση αυτή, η εύρυθμη λειτουργία του δικτύου απαιτεί την επαρκή χρηματοδοτική στήριξη.

4.2.4   Απέναντι στην πληθώρα πρωτοβουλιών που αναπτύσσουν πολλά νομικά επαγγέλματα, με τη μορφή μικρών και συχνά δαπανηρών δομών, η ΕΟΚΕ συνιστά να βελτιωθεί η συνεκτικότητα και ο συντονισμός μεταξύ των δικτύων αυτών, με στόχο την προώθηση της συνοχής (11), στην οποία θα μπορέσει να στηριχθεί μια πραγματική ευρωπαϊκή δικαστική δομή.

4.3   Ηλεκτρονική δικαιοσύνη

4.3.1   Η «αποϋλοποίηση» της δικαιοσύνης συνιστά θεμελιώδη πτυχή, η οποία, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, δεν τονίζεται επαρκώς στην υπό εξέταση πρόταση. Ο αντίκτυπός της στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη, ακόμη και για τους πολίτες με αναπηρία ή σε δυσχερή κοινωνική κατάσταση, αξίζει να αναλυθεί ενδελεχώς. Προς το κοινό συμφέρον τόσο των υποκειμένων δικαίου όσο και των ασκούντων νομικά επαγγέλματα, πρέπει να επιτευχθούν ακόμη σημαντικές πρόοδοι στον τομέα αυτόν.

4.3.2   Επί του προκειμένου, η ΕΟΚΕ αναμένει έναν σαφή προσανατολισμό εκ μέρους της Επιτροπής: η προώθηση των διαθέσιμων μέσων σε θέματα ηλεκτρονικής δικαιοσύνης φαίνεται να απευθύνεται, προς το παρόν, περισσότερο στο ευρύ κοινό παρά στους επαγγελματίες. Εντούτοις, για την εξασφάλιση της ποιότητας των δικαστικών αποφάσεων και της συμμόρφωσής τους προς το ευρωπαϊκό δίκαιο, έχει καθοριστική σημασία να διευκολυνθεί και να ενθαρρυνθεί η προσφυγή των επαγγελματιών του δικαίου στα μέσα αυτά, γεγονός που προϋποθέτει την προς τούτο κατάρτισή τους.

4.3.3   Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση ότι το συνολικό κονδύλιο που προβλέπεται στην υπό εξέταση πρόταση θα μπορεί να συντελεί στην τελειοποίηση των σχετικών δικτύων τεχνολογίας πληροφοριών (άρθρο 8 παράγραφος 2). Αναφέρεται, ειδικότερα, στο σχέδιο για μια μηχανή αναζήτησης δικηγόρου εντός της πύλης e-Justice, καθώς και στο σχέδιο e-CODEX, που αποβλέπει στη διαλειτουργικότητα μεταξύ των εθνικών συστημάτων ηλεκτρονικής δικαιοσύνης. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι, για την εξασφάλιση της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας των δικτύων αυτών, η επαγγελματική ταυτότητα των δικηγόρων θα πρέπει να μπορεί να πιστοποιείται από τους οικείους δικηγορικούς συλλόγους.

4.4   Δείκτες

4.4.1   Είναι προφανές ότι οι δείκτες θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο ενδελεχέστερου προβληματισμού. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι, μετά την έκδοση του υπό εξέταση εγγράφου, η Επιτροπή έχει εγκαινιάσει τον σχετικό προβληματισμό, τόσο σχετικά με την ανά έτος παρακολούθηση όσο και με την ενδιάμεση και την τελική αξιολόγηση. Ειδικότερα ως προς την πρόσβαση στη δικαιοσύνη, θα πρέπει να συμπληρωθεί το καθαρά υποκειμενικό κριτήριο (πώς γίνεται αντιληπτή η πρόσβαση αυτή ανά την Ευρώπη). Σε θέματα κατάρτισης, θα ήταν σκόπιμο να αξιοποιηθούν οι συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, με τη συμμετοχή πανεπιστημίων, ινστιτούτων δικαστικής κατάρτισης και δικηγορικών συλλόγων. Για τις δαπάνες που αφορούν τις δραστηριότητες ελέγχου (υπό την ευρεία έννοια), και οι οποίες εκτιμώνται, σύμφωνα με το νομοθετικό δημοσιονομικό δελτίο, σε 3 έως 6 % του συνολικού προϋπολογισμού, παρότι αναμένεται να είναι φθίνουσες κατά τη διάρκεια της υλοποίησης του προγράμματος, θα άξιζε, κατά την ΕΟΚΕ να ορισθεί ένα ανώτατο όριο.

4.5   Διαδικασίες υιοθέτησης των ετήσιων προγραμμάτων εργασίας

4.5.1   Όσον αφορά τα ετήσια προγράμματα εργασίας που υιοθετεί η Επιτροπή με τη μορφή εκτελεστικών πράξεων, η ΕΟΚΕ διατηρεί αμφιβολίες ως προς την επιλογή της συμβουλευτικής διαδικασίας. Θα έκρινε καταλληλότερη τη διαδικασία εξέτασης, η οποία εξασφαλίζει ότι τα εν λόγω προγράμματα δεν θα υιοθετούνται από την Επιτροπή εάν δεν συμφωνούν με τη γνωμοδότηση της επιτροπής που συγκροτείται βάσει του κανονισμού αριθ. 182/2011 (και που απαρτίζεται από τους εκπροσώπους των κρατών μελών).

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Βλ. τη γνωμοδότηση SOC/441 της ΕΟΚΕ, της 24.5.2012, για την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο «Προς μια δυναμικότερη ευρωπαϊκή απάντηση στο πρόβλημα των ναρκωτικών». (ΕΕ C 229 της 31.7.2012, σελ. 85).

1

(2)  ΕΕ C 376, 22.12.2011, σ. 87–91.

2

(3)  EE C 191, 29.06.2012, σ. 108-110.

3

(4)  Βλ. υποσημείωση 2.

4

(5)  Στην έκθεσή του με τίτλο «Μια νέα στρατηγική για την ενιαία αγορά» (9 Μαΐου 2010), ο κ. Mario Monti τόνιζε τη σημασία της ορθής εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης και της σχετικής κατάρτισης των δικαστικών λειτουργών για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της ενιαίας αγοράς.

5

(6)  Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ που υιοθετήθηκε στις 11/7/2012 (βλ. σελίδα της αντίστοιχης Επίσημης Εφημερίδας).

6

(7)  COM(2010) 700 final.

7

(8)  Επί του παρόντος, απαιτείται ίδια συμμετοχή της τάξεως του 20 % για τη λήψη του λοιπού 80 % υπό μορφή επιδοτήσεων.

8

(9)  COM(2011) 551 final.

9

(10)  Σύμφωνα με το άρθρο 81 παράγραφος 2 στοιχείο η) και με το άρθρο 82 παράγραφος 1 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ, που αφορούν αντιστοίχως τη δικαστική συνεργασία σε αστικές και σε ποινικές υποθέσεις, και όπου γίνεται λόγος για την κατάρτιση «των δικαστών και των άλλων λειτουργών και υπαλλήλων του τομέα απονομής της δικαιοσύνης».

10

των δικαστών και των άλλων λειτουργών και υπαλλήλων του τομέα απονομής της δικαιοσύνης

(11)  Βλ. Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 14ης Μαρτίου 2012 σχετικά με την κατάρτιση των δικαστών (2012/2575(RSP)).

11

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/108 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/108

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα τις ακόλουθες προτάσεις: Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση, στο πλαίσιο του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας, του μέσου χρηματοδοτικής στήριξης στον τομέα των εξωτερικών συνόρων και των θεωρήσεων

[COM(2011) 750 τελικό — 2011/0365 (COD)],

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί δημιουργίας του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης

[COM(2011) 751 τελικό — 2011/0366 (COD)],

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό γενικών διατάξεων όσον αφορά το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης και το μέσο για τη χρηματοδοτική στήριξη της αστυνομικής συνεργασίας, της πρόληψης και καταστολής της εγκληματικότητας και της διαχείρισης κρίσεων

[COM(2011) 752 τελικό — 2011/0367 (COD)],

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση, στο πλαίσιο του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας, του μέσου για τη χρηματοδοτική στήριξη της αστυνομικής συνεργασίας, της πρόληψης και καταστολής της εγκληματικότητας και της διαχείρισης των κρίσεων

[COM(2011) 753 τελικό — 2011/0368 (COD)]

2012/C 299/20

Εισηγητής: ο κ. Luis Miguel PARIZA CASTAÑOS

Στις 16 Φεβρουαρίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣλΕΕ), το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα τα ακόλουθα έγγραφα:

| | Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση, στο πλαίσιο του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας, του μέσου χρηματοδοτικής στήριξης στον τομέα των εξωτερικών συνόρων και των θεωρήσεων

  COM(2011) 750 final — 2011/0365 (COD) |
| --- | --- |

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση, στο πλαίσιο του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας, του μέσου χρηματοδοτικής στήριξης στον τομέα των εξωτερικών συνόρων και των θεωρήσεων

COM(2011) 750 final — 2011/0365 (COD)

| | Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί δημιουργίας του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης

  COM(2011) 751 final — 2011/0366 (COD) |
| --- | --- |

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί δημιουργίας του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης

COM(2011) 751 final — 2011/0366 (COD)

| | Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό γενικών διατάξεων όσον αφορά το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης και το μέσο για τη χρηματοδοτική στήριξη της αστυνομικής συνεργασίας, της πρόληψης και καταστολής της εγκληματικότητας και της διαχείρισης κρίσεων

  COM(2011) 752 final — 2011/0367 (COD) |
| --- | --- |

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό γενικών διατάξεων όσον αφορά το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης και το μέσο για τη χρηματοδοτική στήριξη της αστυνομικής συνεργασίας, της πρόληψης και καταστολής της εγκληματικότητας και της διαχείρισης κρίσεων

COM(2011) 752 final — 2011/0367 (COD)

| | Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση, στο πλαίσιο του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας, του μέσου για τη χρηματοδοτική στήριξη της αστυνομικής συνεργασίας, της πρόληψης και καταστολής της εγκληματικότητας και της διαχείρισης των κρίσεων

  COM(2011) 753 final — 2011/0368 (COD) |
| --- | --- |

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση, στο πλαίσιο του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας, του μέσου για τη χρηματοδοτική στήριξη της αστυνομικής συνεργασίας, της πρόληψης και καταστολής της εγκληματικότητας και της διαχείρισης των κρίσεων

COM(2011) 753 final — 2011/0368 (COD)

Το τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις και δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 28 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου 2012), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 133 ψήφους υπέρ και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Γενικές παρατηρήσεις

| 1.1 | Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα τον προϋπολογισμό για τη θέση «εσωτερικές υποθέσεις» για την περίοδο 2014-2020 είναι θεμελιώδους σημασίας για τη δημιουργία ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης και για την οικοδόμηση μιας πιο «ανοικτής» και αλληλέγγυας Ευρώπης. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της ενίσχυσης της σημασίας του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης και του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας. |
| --- | --- |

1.1

Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα τον προϋπολογισμό για τη θέση «εσωτερικές υποθέσεις» για την περίοδο 2014-2020 είναι θεμελιώδους σημασίας για τη δημιουργία ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης και για την οικοδόμηση μιας πιο «ανοικτής» και αλληλέγγυας Ευρώπης. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της ενίσχυσης της σημασίας του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης και του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η ΕΕ προσδίδει προστιθέμενη αξία σε αυτές τις πολιτικές καθότι οι μεταναστευτικές ροές, η χορήγηση ασύλου και οι απειλές εις βάρος της ασφάλειας αποτελούν ζητήματα που τα κράτη μέλη δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν από μόνα τους. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η ΕΕ προσδίδει προστιθέμενη αξία σε αυτές τις πολιτικές καθότι οι μεταναστευτικές ροές, η χορήγηση ασύλου και οι απειλές εις βάρος της ασφάλειας αποτελούν ζητήματα που τα κράτη μέλη δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν από μόνα τους.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την από κοινού διαχείριση και την έμφαση που πρέπει να δοθεί στα αποτελέσματα μέσω της εκπόνησης πολυετών προγραμμάτων στο πλαίσιο ενός πολιτικού διαλόγου υψηλού επιπέδου, προκειμένου τα εθνικά προγράμματα να συμβαδίζουν με τους στόχους πολιτικής και τις προτεραιότητες της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την από κοινού διαχείριση και την έμφαση που πρέπει να δοθεί στα αποτελέσματα μέσω της εκπόνησης πολυετών προγραμμάτων στο πλαίσιο ενός πολιτικού διαλόγου υψηλού επιπέδου, προκειμένου τα εθνικά προγράμματα να συμβαδίζουν με τους στόχους πολιτικής και τις προτεραιότητες της ΕΕ.

| 1.4 | Είναι πρωταρχικό ζητούμενο όλες οι χρηματοδοτούμενες δράσεις να βασίζονται στις εν λόγω πολιτικές (οι στόχοι του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης), να φέρουν την ενωσιακή προστιθέμενη αξία και να συντελούν στην εκπλήρωση των πολιτικών επιδιώξεων της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.4

Είναι πρωταρχικό ζητούμενο όλες οι χρηματοδοτούμενες δράσεις να βασίζονται στις εν λόγω πολιτικές (οι στόχοι του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης), να φέρουν την ενωσιακή προστιθέμενη αξία και να συντελούν στην εκπλήρωση των πολιτικών επιδιώξεων της ΕΕ.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την απλοποίηση των χρηματοδοτικών μέσων διά της σύστασης των δύο Ταμείων, δηλαδή του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης (1) και του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας (2), τα οποία θα στηρίζονται σε έναν οριζόντιο κανονισμό και σε ένα σύνολο κοινών κανόνων σχετικά με τον προγραμματισμό, την παροχή πληροφοριών, τη δημοσιονομική διαχείριση, τον έλεγχο και την αξιολόγηση (3). |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την απλοποίηση των χρηματοδοτικών μέσων διά της σύστασης των δύο Ταμείων, δηλαδή του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης (1) και του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας (2), τα οποία θα στηρίζονται σε έναν οριζόντιο κανονισμό και σε ένα σύνολο κοινών κανόνων σχετικά με τον προγραμματισμό, την παροχή πληροφοριών, τη δημοσιονομική διαχείριση, τον έλεγχο και την αξιολόγηση (3).

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ στηρίζει επίσης το κοινό οριζόντιο πλαίσιο, το οποίο συνιστά ουσιώδη απλοποίηση του ισχύοντος συστήματος, προσδίδει μεγαλύτερη ευελιξία στη δημοσιονομική διαχείριση και εκτέλεση και δημιουργεί ένα ενισχυμένο σύστημα εποπτείας και αξιολόγησης. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ στηρίζει επίσης το κοινό οριζόντιο πλαίσιο, το οποίο συνιστά ουσιώδη απλοποίηση του ισχύοντος συστήματος, προσδίδει μεγαλύτερη ευελιξία στη δημοσιονομική διαχείριση και εκτέλεση και δημιουργεί ένα ενισχυμένο σύστημα εποπτείας και αξιολόγησης.

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης τη σύμφωνη γνώμη της με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί σύστασης ενός βασικού ποσού κι ενός άλλου κυμαινόμενου ή ελαστικού κατά την κατανομή των χρηματοδοτικών πόρων μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης τη σύμφωνη γνώμη της με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί σύστασης ενός βασικού ποσού κι ενός άλλου κυμαινόμενου ή ελαστικού κατά την κατανομή των χρηματοδοτικών πόρων μεταξύ των κρατών μελών.

| 1.8 | Πρέπει να βελτιωθούν τα συστήματα αξιολόγησης των αποτελεσμάτων με τη χρήση των κατάλληλων δεικτών,· προκειμένου να μπορούν να χρηματοδοτηθούν επαρκώς οι ανεξάρτητες εργασίες των ερευνητικών κέντρων και των οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών. |
| --- | --- |

1.8

Πρέπει να βελτιωθούν τα συστήματα αξιολόγησης των αποτελεσμάτων με τη χρήση των κατάλληλων δεικτών,· προκειμένου να μπορούν να χρηματοδοτηθούν επαρκώς οι ανεξάρτητες εργασίες των ερευνητικών κέντρων και των οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών.

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της αρχής της εταιρικής σχέσης ως βάσης των εθνικών προγραμμάτων, αλλά θεωρεί ότι θα πρέπει να αναβαθμιστούν τα συστήματα συμμετοχής όλων των άμεσα ενδιαφερομένων, ήτοι των τοπικών, περιφερειακών και εθνικών αρχών, των οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών, καθώς και των κοινωνικών εταίρων. Η αρχή της εταιρικής σχέσης πρέπει να εκτίθεται σαφώς στους κανονισμούς προκειμένου να μην εξαρτάται από τους εθνικούς κανόνες και πρακτικές. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της αρχής της εταιρικής σχέσης ως βάσης των εθνικών προγραμμάτων, αλλά θεωρεί ότι θα πρέπει να αναβαθμιστούν τα συστήματα συμμετοχής όλων των άμεσα ενδιαφερομένων, ήτοι των τοπικών, περιφερειακών και εθνικών αρχών, των οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών, καθώς και των κοινωνικών εταίρων. Η αρχή της εταιρικής σχέσης πρέπει να εκτίθεται σαφώς στους κανονισμούς προκειμένου να μην εξαρτάται από τους εθνικούς κανόνες και πρακτικές.

| 1.10 | Η ΕΟΚΕ, η οποία συνεργάζεται με τα υπόλοιπα θεσμικά όργανα της ΕΕ στην εκπόνηση των πολιτικών μετανάστευσης και ασύλου, συμμετέχει ενεργά στις δράσεις του Ευρωπαϊκού Φόρουμ για την Ένταξη. Προς τούτο, υπογραμμίζει τη σημασία του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης για την ενσωμάτωση των μεταναστών και των προσφύγων και πιστεύει ότι οι πολιτικές ένταξης πρέπει να υποστηριχθούν από τους πόρους του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. |
| --- | --- |

1.10

Η ΕΟΚΕ, η οποία συνεργάζεται με τα υπόλοιπα θεσμικά όργανα της ΕΕ στην εκπόνηση των πολιτικών μετανάστευσης και ασύλου, συμμετέχει ενεργά στις δράσεις του Ευρωπαϊκού Φόρουμ για την Ένταξη. Προς τούτο, υπογραμμίζει τη σημασία του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης για την ενσωμάτωση των μεταναστών και των προσφύγων και πιστεύει ότι οι πολιτικές ένταξης πρέπει να υποστηριχθούν από τους πόρους του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου.

| 1.11 | Η ΕΟΚΕ εισηγείται την αύξηση των χρηματοδοτικών πόρων για την υλοποίηση των Δράσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης λόγω της σημαντικής πρόσθετης αξίας ευρωπαϊκού χαρακτήρα που αυτές συνεπάγονται. Για τη χρηματοδότηση αυτών των δράσεων απαιτείται η δέσμευση του 20 % των πόρων του Ταμείου· η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να καθιερώσει τον διάλογο με την ΕΟΚΕ και το Ευρωπαϊκό Φόρουμ για την Ένταξη, λαμβάνοντας υπόψη ότι με αυτό το χρηματοδοτικό μέσο πρέπει να ενισχυθούν οι δράσεις του Φόρουμ, καθώς και τα ευρωπαϊκά δίκτυα της κοινωνίας πολιτών και των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

1.11

Η ΕΟΚΕ εισηγείται την αύξηση των χρηματοδοτικών πόρων για την υλοποίηση των Δράσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης λόγω της σημαντικής πρόσθετης αξίας ευρωπαϊκού χαρακτήρα που αυτές συνεπάγονται. Για τη χρηματοδότηση αυτών των δράσεων απαιτείται η δέσμευση του 20 % των πόρων του Ταμείου· η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να καθιερώσει τον διάλογο με την ΕΟΚΕ και το Ευρωπαϊκό Φόρουμ για την Ένταξη, λαμβάνοντας υπόψη ότι με αυτό το χρηματοδοτικό μέσο πρέπει να ενισχυθούν οι δράσεις του Φόρουμ, καθώς και τα ευρωπαϊκά δίκτυα της κοινωνίας πολιτών και των κοινωνικών εταίρων.

| 1.12 | Η ΕΟΚΕ έχει εισηγηθεί τη συγκρότηση φόρουμ και διαύλων τοπικού, περιφερειακού και εθνικού χαρακτήρα με τη συμμετοχή οργανώσεων μεταναστών και άλλων οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών. Οι δράσεις αυτές πρέπει να χρηματοδοτούνται από τους πόρους του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης. |
| --- | --- |

1.12

Η ΕΟΚΕ έχει εισηγηθεί τη συγκρότηση φόρουμ και διαύλων τοπικού, περιφερειακού και εθνικού χαρακτήρα με τη συμμετοχή οργανώσεων μεταναστών και άλλων οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών. Οι δράσεις αυτές πρέπει να χρηματοδοτούνται από τους πόρους του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης.

| 1.13 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τις πολιτικές ένταξης –με γνώμονα κυρίως τον μετριασμό του κοινωνικού αποκλεισμού των πολιτών της ΕΕ, των μειονοτήτων και των μεταναστών– πρέπει να συμπληρώνουν οι πόροι του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. |
| --- | --- |

1.13

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τις πολιτικές ένταξης –με γνώμονα κυρίως τον μετριασμό του κοινωνικού αποκλεισμού των πολιτών της ΕΕ, των μειονοτήτων και των μεταναστών– πρέπει να συμπληρώνουν οι πόροι του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου.

| 1.14 | Η Ευρώπη καλείται να αντιδράσει με αποφασιστικότητα στην άνοδο του ρατσισμού και της ξενοφοβίας εις βάρος των μεταναστών. Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ οφείλουν να ταχθούν με τρόπο εμφατικό κατά της εν λόγω συμπεριφοράς και ιδεολογίας. |
| --- | --- |

1.14

Η Ευρώπη καλείται να αντιδράσει με αποφασιστικότητα στην άνοδο του ρατσισμού και της ξενοφοβίας εις βάρος των μεταναστών. Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ οφείλουν να ταχθούν με τρόπο εμφατικό κατά της εν λόγω συμπεριφοράς και ιδεολογίας.

| 1.15 | Πρέπει η προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ο σεβασμός του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων να διέπουν σαφώς κάθε δράση που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας και το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης. |
| --- | --- |

1.15

Πρέπει η προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ο σεβασμός του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων να διέπουν σαφώς κάθε δράση που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας και το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης.

| 1.16 | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί την καλύτερη εξισορρόπηση της ελευθερίας με την ασφάλεια. Θα πρέπει να εξακολουθήσει η ΕΕ να αποτελεί μια ελεύθερη και ανοικτή κοινωνία ως μέρος ενός κράτους δικαίου, χωρίς να θυσιάζονται ποτέ οι αξίες της ελευθερίας και της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

1.16

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί την καλύτερη εξισορρόπηση της ελευθερίας με την ασφάλεια. Θα πρέπει να εξακολουθήσει η ΕΕ να αποτελεί μια ελεύθερη και ανοικτή κοινωνία ως μέρος ενός κράτους δικαίου, χωρίς να θυσιάζονται ποτέ οι αξίες της ελευθερίας και της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

| 1.17 | Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητο να διασφαλίζει ο εν λόγω κανονισμός, στην κοινωνία πολιτών έναν πιο ενεργό ρόλο κατά την αξιολόγηση της επίδρασης, της αποτελεσματικότητας και της προστιθέμενης αξίας των πρωτοβουλιών και των δράσεων της ενωσιακής στρατηγικής για την εσωτερική ασφάλεια. |
| --- | --- |

1.17

Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητο να διασφαλίζει ο εν λόγω κανονισμός, στην κοινωνία πολιτών έναν πιο ενεργό ρόλο κατά την αξιολόγηση της επίδρασης, της αποτελεσματικότητας και της προστιθέμενης αξίας των πρωτοβουλιών και των δράσεων της ενωσιακής στρατηγικής για την εσωτερική ασφάλεια.

2.   Το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης και η έμφαση στην κοινωνία πολιτών

| 2.1 | Η ΕΟΚΕ έχει γενικά θετική άποψη για τις προτεραιότητες και τις γραμμές του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τίθεται υπέρ της ενίσχυσης της αρχής της εταιρικής σχέσης. |
| --- | --- |

2.1

Η ΕΟΚΕ έχει γενικά θετική άποψη για τις προτεραιότητες και τις γραμμές του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τίθεται υπέρ της ενίσχυσης της αρχής της εταιρικής σχέσης.

| 2.2 | Η ΕΟΚΕ εξετάζει με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τις προτάσεις ως προς το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης και εισηγείται στα κράτη μέλη, κατά τις διαπραγματεύσεις στους κόλπους του Συμβουλίου, να εγκρίνουν χωρίς μειώσεις τα προτεινόμενα ποσά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δεδομένου ότι πρέπει να διατίθενται οι απαιτούμενοι πόροι για τα ζητήματα του ασύλου, της μετανάστευσης, της ενσωμάτωσης και της προάσπισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ατόμου, ιδίως όσο διαρκεί η οικονομική κρίση. |
| --- | --- |

2.2

Η ΕΟΚΕ εξετάζει με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τις προτάσεις ως προς το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης και εισηγείται στα κράτη μέλη, κατά τις διαπραγματεύσεις στους κόλπους του Συμβουλίου, να εγκρίνουν χωρίς μειώσεις τα προτεινόμενα ποσά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δεδομένου ότι πρέπει να διατίθενται οι απαιτούμενοι πόροι για τα ζητήματα του ασύλου, της μετανάστευσης, της ενσωμάτωσης και της προάσπισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ατόμου, ιδίως όσο διαρκεί η οικονομική κρίση.

| 2.3 | Σε αντίθεση με το ισχύον δημοσιονομικό καθεστώς, αποφασιστικής σημασίας κρίνεται ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ως συννομοθέτη, ο οποίος θα σταθμίσει με τρόπο δημοκρατικό όλες τις πρωτοβουλίες και θα εξασφαλίζει την ενωσιακή προστιθέμενη αξία. |
| --- | --- |

2.3

Σε αντίθεση με το ισχύον δημοσιονομικό καθεστώς, αποφασιστικής σημασίας κρίνεται ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ως συννομοθέτη, ο οποίος θα σταθμίσει με τρόπο δημοκρατικό όλες τις πρωτοβουλίες και θα εξασφαλίζει την ενωσιακή προστιθέμενη αξία.

| 2.4 | Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει να ενισχύσει την ενωσιακή διάσταση των πολιτικών προτεραιοτήτων οι οποίες θα λάβουν και χρηματοδότηση εθνικής προέλευσης. Επίσης, στην πολιτική διαδικασία έγκρισης των κανονισμών, πρέπει να διευκολυνθεί η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας πολιτών μέσω της αρχής της εταιρικής σχέσης και της δημιουργίας φόρουμ και διαύλων, καθώς και μέσω της πραγματοποίησης ανεξάρτητων αξιολογήσεων. |
| --- | --- |

2.4

Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει να ενισχύσει την ενωσιακή διάσταση των πολιτικών προτεραιοτήτων οι οποίες θα λάβουν και χρηματοδότηση εθνικής προέλευσης. Επίσης, στην πολιτική διαδικασία έγκρισης των κανονισμών, πρέπει να διευκολυνθεί η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας πολιτών μέσω της αρχής της εταιρικής σχέσης και της δημιουργίας φόρουμ και διαύλων, καθώς και μέσω της πραγματοποίησης ανεξάρτητων αξιολογήσεων.

| 2.5 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις νέες διατάξεις των κανονισμών, οι οποίες διευκολύνουν την επιδότηση της κοινωνίας πολιτών, αλλά προτείνει οι σχετικές διαδικασίες να καταστούν πιο ελαστικές –περιορίζοντας τις διοικητικές διατυπώσεις και το συνακόλουθο οικονομικό κόστος– έτσι ώστε να μπορούν να ωφελούνται από αυτές και οι μικρές οργανώσεις. |
| --- | --- |

2.5

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις νέες διατάξεις των κανονισμών, οι οποίες διευκολύνουν την επιδότηση της κοινωνίας πολιτών, αλλά προτείνει οι σχετικές διαδικασίες να καταστούν πιο ελαστικές –περιορίζοντας τις διοικητικές διατυπώσεις και το συνακόλουθο οικονομικό κόστος– έτσι ώστε να μπορούν να ωφελούνται από αυτές και οι μικρές οργανώσεις.

| 2.6 | Η συνεισφορά της κοινωνίας πολιτών, τόσο στον εντοπισμό των αναγκών βάσει ανεξάρτητων εκθέσεων όσο και στη διεξαγωγή μελετών και αξιολογήσεων των πολιτικών, κρίνεται διόλου ευκαταφρόνητη. Διότι ειδικά οι οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών διαθέτουν μεγάλη πείρα και επίγνωση της πραγματικότητας σε τοπική κλίμακα και άρα γνωρίζουν καλά με ποιον τρόπο αναπτύσσονται οι προαναφερθείσες δράσεις. |
| --- | --- |

2.6

Η συνεισφορά της κοινωνίας πολιτών, τόσο στον εντοπισμό των αναγκών βάσει ανεξάρτητων εκθέσεων όσο και στη διεξαγωγή μελετών και αξιολογήσεων των πολιτικών, κρίνεται διόλου ευκαταφρόνητη. Διότι ειδικά οι οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών διαθέτουν μεγάλη πείρα και επίγνωση της πραγματικότητας σε τοπική κλίμακα και άρα γνωρίζουν καλά με ποιον τρόπο αναπτύσσονται οι προαναφερθείσες δράσεις.

| 2.7 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εταιρική σχέση αποτελεί κεντρικό άξονα του νέου χρηματοδοτικού πλαισίου, μέσω του οποίου πρέπει να δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στη συμμετοχή όλων των άμεσα ενδιαφερομένων δηλαδή των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών, των οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών και των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

2.7

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εταιρική σχέση αποτελεί κεντρικό άξονα του νέου χρηματοδοτικού πλαισίου, μέσω του οποίου πρέπει να δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στη συμμετοχή όλων των άμεσα ενδιαφερομένων δηλαδή των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών, των οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών και των κοινωνικών εταίρων.

| 2.8 | Η αρχής της εταιρικής σχέσης πρέπει να εφαρμοστεί σε όλες τις φάσεις, από την εκπόνηση και την εκτέλεση έως την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της εγκεκριμένης χρηματοδότησης, τόσο ως προς τα κράτη μέλη, όσο και αναφορικά με τις ενωσιακές δράσεις (4). |
| --- | --- |

2.8

Η αρχής της εταιρικής σχέσης πρέπει να εφαρμοστεί σε όλες τις φάσεις, από την εκπόνηση και την εκτέλεση έως την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της εγκεκριμένης χρηματοδότησης, τόσο ως προς τα κράτη μέλη, όσο και αναφορικά με τις ενωσιακές δράσεις (4).

| 2.9 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι, βάσει του δημοσιονομικού κανονισμού, τα κράτη μέλη οφείλουν να συμπράξουν με τις αρμόδιες αρχές και όργανα με σκοπό την εκπόνηση και εκτέλεση των εθνικών προγραμμάτων. Στις εν λόγω αρχές και όργανα θα πρέπει να συμπεριληφθούν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, η κοινωνία πολιτών (ΜΚΟ, οργανώσεις μεταναστών και κοινωνικοί εταίροι), καθώς και ορισμένες διεθνείς οργανώσεις (ACNUR/Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, ΟΙΜ/Διεθνής Οργανισμός Μεταναστεύσεως κ.λπ.). |
| --- | --- |

2.9

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι, βάσει του δημοσιονομικού κανονισμού, τα κράτη μέλη οφείλουν να συμπράξουν με τις αρμόδιες αρχές και όργανα με σκοπό την εκπόνηση και εκτέλεση των εθνικών προγραμμάτων. Στις εν λόγω αρχές και όργανα θα πρέπει να συμπεριληφθούν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, η κοινωνία πολιτών (ΜΚΟ, οργανώσεις μεταναστών και κοινωνικοί εταίροι), καθώς και ορισμένες διεθνείς οργανώσεις (ACNUR/Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, ΟΙΜ/Διεθνής Οργανισμός Μεταναστεύσεως κ.λπ.).

3.   Οι προτεραιότητες και ο πολιτικός διάλογος

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι απαιτείται να υπάρξει «πολιτικός διάλογος» προκειμένου να τεθούν οι προτεραιότητες ως προς τα εθνικά προγράμματα· ωστόσο, θεωρεί ότι στον διάλογο πρέπει επίσης να συμμετάσχουν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα κράτη μέλη και όλοι τα άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ΕΟΚΕ, ΕτΠ). |
| --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι απαιτείται να υπάρξει «πολιτικός διάλογος» προκειμένου να τεθούν οι προτεραιότητες ως προς τα εθνικά προγράμματα· ωστόσο, θεωρεί ότι στον διάλογο πρέπει επίσης να συμμετάσχουν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα κράτη μέλη και όλοι τα άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ΕΟΚΕ, ΕτΠ).

| 3.2 | Από αυτόν τον πολιτικό διάλογο θα πρέπει να παγιωθεί ένας συγκεκριμένος ρόλος τόσο για την ΕΟΚΕ όσο και για το Ευρωπαϊκό Φόρουμ για την Ένταξη προκειμένου να τεθούν οι προτεραιότητες και οι στόχοι της χρηματοδότησης και να υπερκεραστούν τα εμπόδια. Η ΕΟΚΕ και το Φόρουμ μπορούν να αυξήσουν την προστιθέμενη αξία του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης στον πολυετή προγραμματισμό κάθε κράτους μέλους. |
| --- | --- |

3.2

Από αυτόν τον πολιτικό διάλογο θα πρέπει να παγιωθεί ένας συγκεκριμένος ρόλος τόσο για την ΕΟΚΕ όσο και για το Ευρωπαϊκό Φόρουμ για την Ένταξη προκειμένου να τεθούν οι προτεραιότητες και οι στόχοι της χρηματοδότησης και να υπερκεραστούν τα εμπόδια. Η ΕΟΚΕ και το Φόρουμ μπορούν να αυξήσουν την προστιθέμενη αξία του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης στον πολυετή προγραμματισμό κάθε κράτους μέλους.

| 3.3 | Αμφότεροι μπορούν να αναλάβουν συμβουλευτικό ρόλο αφ’ ενός μεν στον καθορισμό προτεραιοτήτων για τις διακρατικές δράσεις ή τις δράσεις ιδιαίτερης σημασίας για την ΕΕ, αφ’ ετέρου δε στην ενδιάμεση αναθεώρηση των ειδικών δράσεων. Συν τοις άλλοις, θα ήταν σκόπιμο να καθιερώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τη συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και τις ΜΚΟ μέσα στο περίγραμμα των ενωσιακών δράσεων. |
| --- | --- |

3.3

Αμφότεροι μπορούν να αναλάβουν συμβουλευτικό ρόλο αφ’ ενός μεν στον καθορισμό προτεραιοτήτων για τις διακρατικές δράσεις ή τις δράσεις ιδιαίτερης σημασίας για την ΕΕ, αφ’ ετέρου δε στην ενδιάμεση αναθεώρηση των ειδικών δράσεων. Συν τοις άλλοις, θα ήταν σκόπιμο να καθιερώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τη συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και τις ΜΚΟ μέσα στο περίγραμμα των ενωσιακών δράσεων.

| 3.4 | Επίσης, η ΕΟΚΕ προτείνει το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο να προβλέπει τη διεξαγωγή με την ευθύνη όλων των κρατών μελών ενός διαρθρωμένου και πολυσυλλεκτικού διαλόγου εθνικής εμβέλειας με τους κοινωνικούς εταίρους και τις ΜΚΟ, έτσι ώστε να αποκτήσει βαρύτητα η συμβολή τους στον καθορισμό των εθνικών προτεραιοτήτων πριν από την έναρξη του διαλόγου με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

3.4

Επίσης, η ΕΟΚΕ προτείνει το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο να προβλέπει τη διεξαγωγή με την ευθύνη όλων των κρατών μελών ενός διαρθρωμένου και πολυσυλλεκτικού διαλόγου εθνικής εμβέλειας με τους κοινωνικούς εταίρους και τις ΜΚΟ, έτσι ώστε να αποκτήσει βαρύτητα η συμβολή τους στον καθορισμό των εθνικών προτεραιοτήτων πριν από την έναρξη του διαλόγου με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

4.   Προγραμματισμός και διαχείριση

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να διευρυνθεί το δημοσιονομικό βεληνεκές τόσο των ενωσιακών δράσεων, ήτοι των κονδυλίων που προορίζονται για τη χρηματοδότηση μέτρων πολιτικού χαρακτήρα που έχουν προτεραιότητα (υποστηρικτικά προς τη νομοθεσία και τον πολιτικό συντονισμό), όσο και των έργων με την ουσιαστική συμμετοχή της κοινωνίας πολιτών και των κοινωνικών εταίρων. Προς τούτο, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της διάθεσης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή 20 % του συνολικού προϋπολογισμού του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης. Για τη διαχείριση αυτού του κονδυλίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να καλλιεργήσει έναν πιο αμφίδρομο διάλογο με την ΕΟΚΕ, το Ευρωπαϊκό Φόρουμ για την Ένταξη και τις οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να διευρυνθεί το δημοσιονομικό βεληνεκές τόσο των ενωσιακών δράσεων, ήτοι των κονδυλίων που προορίζονται για τη χρηματοδότηση μέτρων πολιτικού χαρακτήρα που έχουν προτεραιότητα (υποστηρικτικά προς τη νομοθεσία και τον πολιτικό συντονισμό), όσο και των έργων με την ουσιαστική συμμετοχή της κοινωνίας πολιτών και των κοινωνικών εταίρων. Προς τούτο, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της διάθεσης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή 20 % του συνολικού προϋπολογισμού του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης. Για τη διαχείριση αυτού του κονδυλίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να καλλιεργήσει έναν πιο αμφίδρομο διάλογο με την ΕΟΚΕ, το Ευρωπαϊκό Φόρουμ για την Ένταξη και τις οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών.

| 4.2 | Η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να καλύπτουν οι χρηματοδοτικές συνεισφορές το 75 % της συνολικής επιλέξιμης δαπάνης του έργου, η οποία θα μπορεί να συγχρηματοδοτείται από δημόσιους ή και ιδιωτικούς φορείς. |
| --- | --- |

4.2

Η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να καλύπτουν οι χρηματοδοτικές συνεισφορές το 75 % της συνολικής επιλέξιμης δαπάνης του έργου, η οποία θα μπορεί να συγχρηματοδοτείται από δημόσιους ή και ιδιωτικούς φορείς.

| 4.3 | Επιπλέον, τάσσεται υπέρ της αύξησης της συνεισφοράς από τον ενωσιακό προϋπολογισμό στο 90 % με δεδομένες τις στρατηγικές προτεραιότητες που τίθενται σε καθένα από τους σχετικούς κανονισμούς «σε δεόντως αιτιολογημένες περιστάσεις, ιδίως σε περίπτωση που δεν θα ήταν δυνατό να υλοποιηθούν τα έργα με διαφορετικό τρόπο και δεν θα μπορούσαν να επιτευχθούν οι στόχοι του εθνικού προγράμματος». Εν προκειμένω, πρέπει να δοθεί έμφαση στην υποστήριξη δράσεων και έργων που αναλαμβάνουν να φέρουν εις πέρας οι μικρές ΜΚΟ. |
| --- | --- |

4.3

Επιπλέον, τάσσεται υπέρ της αύξησης της συνεισφοράς από τον ενωσιακό προϋπολογισμό στο 90 % με δεδομένες τις στρατηγικές προτεραιότητες που τίθενται σε καθένα από τους σχετικούς κανονισμούς «σε δεόντως αιτιολογημένες περιστάσεις, ιδίως σε περίπτωση που δεν θα ήταν δυνατό να υλοποιηθούν τα έργα με διαφορετικό τρόπο και δεν θα μπορούσαν να επιτευχθούν οι στόχοι του εθνικού προγράμματος». Εν προκειμένω, πρέπει να δοθεί έμφαση στην υποστήριξη δράσεων και έργων που αναλαμβάνουν να φέρουν εις πέρας οι μικρές ΜΚΟ.

| 4.4 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την επιδιωκόμενη απλοποίηση και ελάττωση των διοικητικών διατυπώσεων, καθώς και με την παρακολούθηση και αξιολόγηση κατά προτεραιότητα των προγραμμάτων και έργων σε εθνικό αλλά και σε ενωσιακό επίπεδο. Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ο ανεξάρτητος χαρακτήρας και η το υψηλό επίπεδο της αξιολόγησης σε συνεργασία με την οργανωμένη κοινωνία πολιτών, παρέχοντάς της τους απαραίτητους χρηματοδοτικούς πόρους. |
| --- | --- |

4.4

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την επιδιωκόμενη απλοποίηση και ελάττωση των διοικητικών διατυπώσεων, καθώς και με την παρακολούθηση και αξιολόγηση κατά προτεραιότητα των προγραμμάτων και έργων σε εθνικό αλλά και σε ενωσιακό επίπεδο. Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ο ανεξάρτητος χαρακτήρας και η το υψηλό επίπεδο της αξιολόγησης σε συνεργασία με την οργανωμένη κοινωνία πολιτών, παρέχοντάς της τους απαραίτητους χρηματοδοτικούς πόρους.

| 4.5 | Σύμφωνα με τις εκθέσεις αξιολόγησης που θα υποβάλουν τα κράτη μέλη (μια προσωρινή για το 2017 και άλλη μία εκ των υστέρων, το 2023), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα διαβιβάσει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην ΕΟΚΕ και στην ΕτΠ έκθεση με θέμα την εφαρμογή και τα αποτελέσματα των υπό εξέταση κανονισμών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί πως θα πρέπει να προβλέπεται ο ρόλος της κοινωνίας πολιτών στην αξιολόγηση και προς τούτο εισηγείται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή την οργάνωση ενός διαρθρωμένου συστήματος διαβούλευσης, καθώς και τη σύγκληση σχετικής διάσκεψης. |
| --- | --- |

4.5

Σύμφωνα με τις εκθέσεις αξιολόγησης που θα υποβάλουν τα κράτη μέλη (μια προσωρινή για το 2017 και άλλη μία εκ των υστέρων, το 2023), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα διαβιβάσει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην ΕΟΚΕ και στην ΕτΠ έκθεση με θέμα την εφαρμογή και τα αποτελέσματα των υπό εξέταση κανονισμών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί πως θα πρέπει να προβλέπεται ο ρόλος της κοινωνίας πολιτών στην αξιολόγηση και προς τούτο εισηγείται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή την οργάνωση ενός διαρθρωμένου συστήματος διαβούλευσης, καθώς και τη σύγκληση σχετικής διάσκεψης.

| 4.6 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης τη σύμφωνη γνώμη της με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί σύστασης ενός βασικού ποσού κι ενός άλλου κυμαινόμενου ή ελαστικού κατά την κατανομή των χρηματοδοτικών πόρων μεταξύ των κρατών μελών. Αναφορικά με το ελαστικό ποσό, η ΕΟΚΕ πιστεύει πως κάθε κράτος μέλος πρέπει να εκπονεί το ετήσιο πρόγραμμά του με γνώμονα τις προτεραιότητες της ΕΕ και σε συνεργασία με τα άλλα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.6

Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης τη σύμφωνη γνώμη της με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί σύστασης ενός βασικού ποσού κι ενός άλλου κυμαινόμενου ή ελαστικού κατά την κατανομή των χρηματοδοτικών πόρων μεταξύ των κρατών μελών. Αναφορικά με το ελαστικό ποσό, η ΕΟΚΕ πιστεύει πως κάθε κράτος μέλος πρέπει να εκπονεί το ετήσιο πρόγραμμά του με γνώμονα τις προτεραιότητες της ΕΕ και σε συνεργασία με τα άλλα κράτη μέλη.

| 4.7 | Ως προς το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι στις δράσεις προτεραιότητας θα πρέπει να συμπεριληφθεί ρητά η χρηματοδότηση με κυμαινόμενα ποσά της συγκρότησης φόρουμ ή/και εθνικών, τοπικών και περιφερειακών διαύλων για τη μετανάστευση και την κοινωνική ενσωμάτωση με τη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών. |
| --- | --- |

4.7

Ως προς το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι στις δράσεις προτεραιότητας θα πρέπει να συμπεριληφθεί ρητά η χρηματοδότηση με κυμαινόμενα ποσά της συγκρότησης φόρουμ ή/και εθνικών, τοπικών και περιφερειακών διαύλων για τη μετανάστευση και την κοινωνική ενσωμάτωση με τη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών.

| 4.8 | Επίσης, πρέπει να γίνει με μεγαλύτερη διαφάνεια ο καθορισμός των ποσοστών επί των κονδυλίων του Ταμείου που προορίζονται σε ειδικούς στόχους προκειμένου να υπάρξει ισορροπία σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.8

Επίσης, πρέπει να γίνει με μεγαλύτερη διαφάνεια ο καθορισμός των ποσοστών επί των κονδυλίων του Ταμείου που προορίζονται σε ειδικούς στόχους προκειμένου να υπάρξει ισορροπία σε εθνικό επίπεδο.

| 4.9 | Οι χρηματοδοτικοί πόροι για τις δράσεις της Ευρωπαϊκή Ένωσης πρέπει να διατεθούν όχι μόνο στη βοήθεια έκτακτης ανάγκης, στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Μετανάστευσης, στην τεχνική υποστήριξη και στην διεκπεραίωση των ειδικών επιχειρησιακών καθηκόντων από τους οργανισμούς της ΕΕ, αλλά και υπέρ της ενίσχυσης του Ευρωπαϊκού Φόρουμ για την Ένταξη και των ευρωπαϊκών δικτύων της κοινωνίας πολιτών και των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

4.9

Οι χρηματοδοτικοί πόροι για τις δράσεις της Ευρωπαϊκή Ένωσης πρέπει να διατεθούν όχι μόνο στη βοήθεια έκτακτης ανάγκης, στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Μετανάστευσης, στην τεχνική υποστήριξη και στην διεκπεραίωση των ειδικών επιχειρησιακών καθηκόντων από τους οργανισμούς της ΕΕ, αλλά και υπέρ της ενίσχυσης του Ευρωπαϊκού Φόρουμ για την Ένταξη και των ευρωπαϊκών δικτύων της κοινωνίας πολιτών και των κοινωνικών εταίρων.

| 4.10 | Η ΕΟΚΕ δεν ενστερνίζεται την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη χρηματοδότηση μόνο όσων ερευνητικών σχεδίων κρίνονται «καινοτόμα» ως προς την εφαρμογή τους από τις υπηρεσίες και τις δυνάμεις ασφαλείας. Κρίνεται σκόπιμη η διατήρηση της στήριξης των ερευνητικών σχεδίων στα οποία συμμετέχουν η κοινωνία πολιτών, οι κοινωνικοί εταίροι και οι ΜΚΟ ενώ θα πρέπει να αξιολογούνται οι πολιτικές ασφαλείας και μετανάστευσης και η επίδρασή τους στα θεμελιώδη δικαιώματα του ατόμου. |
| --- | --- |

4.10

Η ΕΟΚΕ δεν ενστερνίζεται την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη χρηματοδότηση μόνο όσων ερευνητικών σχεδίων κρίνονται «καινοτόμα» ως προς την εφαρμογή τους από τις υπηρεσίες και τις δυνάμεις ασφαλείας. Κρίνεται σκόπιμη η διατήρηση της στήριξης των ερευνητικών σχεδίων στα οποία συμμετέχουν η κοινωνία πολιτών, οι κοινωνικοί εταίροι και οι ΜΚΟ ενώ θα πρέπει να αξιολογούνται οι πολιτικές ασφαλείας και μετανάστευσης και η επίδρασή τους στα θεμελιώδη δικαιώματα του ατόμου.

5.   Πεδίο εφαρμογής του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης

| 5.1 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το πνεύμα ευελιξίας που διέπει το σχετικό με το πεδίο εφαρμογής σκέλος της πρότασης και υπογραμμίζει την ανάγκη να ληφθεί μέριμνα έτσι ώστε να μπορούν οι χρηματοδοτούμενες δράσεις να εφαρμόζονται σε ένα ευρύ φάσμα, το οποίο θα εκτείνεται πέραν των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στην ΕΕ. Τούτο το ζήτημα έχει αναλυθεί εκτενώς τόσο στο Ευρωπαϊκό Φόρουμ για την Ένταξη, όσο και στις γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

5.1

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το πνεύμα ευελιξίας που διέπει το σχετικό με το πεδίο εφαρμογής σκέλος της πρότασης και υπογραμμίζει την ανάγκη να ληφθεί μέριμνα έτσι ώστε να μπορούν οι χρηματοδοτούμενες δράσεις να εφαρμόζονται σε ένα ευρύ φάσμα, το οποίο θα εκτείνεται πέραν των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στην ΕΕ. Τούτο το ζήτημα έχει αναλυθεί εκτενώς τόσο στο Ευρωπαϊκό Φόρουμ για την Ένταξη, όσο και στις γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ.

| 5.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να επιτρέπεται η χρηματοδότηση από το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης δράσεων με αποδέκτες τους πάντες, ανεξαρτήτως της κατάστασής τους –συμπεριλαμβανομένων των μη εγγεγραμμένων μεταναστών· επομένως, επικροτεί την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διεύρυνση των αποδεκτών αυτών των δράσεων, δεδομένου ότι αποτελεί τον μόνο τρόπο χρηματοδότησης του έργου κοινωνικής ενσωμάτωσης των κοινωνικών εταίρων και ΜΚΟ, οι οποίοι δραστηριοποιούνται με στόχο την ένταξη των ατόμων «χωρίς έγγραφα». |
| --- | --- |

5.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να επιτρέπεται η χρηματοδότηση από το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης δράσεων με αποδέκτες τους πάντες, ανεξαρτήτως της κατάστασής τους –συμπεριλαμβανομένων των μη εγγεγραμμένων μεταναστών· επομένως, επικροτεί την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διεύρυνση των αποδεκτών αυτών των δράσεων, δεδομένου ότι αποτελεί τον μόνο τρόπο χρηματοδότησης του έργου κοινωνικής ενσωμάτωσης των κοινωνικών εταίρων και ΜΚΟ, οι οποίοι δραστηριοποιούνται με στόχο την ένταξη των ατόμων «χωρίς έγγραφα».

| 5.3 | Εντούτοις, η ΕΟΚΕ αντιτίθεται στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συμπεριλάβει στους δικαιούχους των δράσεων κοινωνικής ένταξης πολίτες ενός κράτους μέλους με μεταναστευτικές καταβολές, «το οποίο σημαίνει ότι τουλάχιστον ο ένας γονέας τους (δηλ. η μητέρα ή ο πατέρας) είναι υπήκοος τρίτης χώρας», διότι αυτό ενδεχομένως να οδηγήσει σε διακρίσεις· οι υπήκοοι ενός κράτους μέλους δεν μπορούν να υπάγονται σε προγράμματα ή δοκιμές κοινωνικής ένταξης ως όρο για τη διαμονή ή την ελεύθερη κυκλοφορία τους, καθότι κάτι τέτοιο θα αντίκειτο στην αρχή της ίσης μεταχείρισης που διέπει την ιδιότητα του πολίτη της ΕΕ. |
| --- | --- |

5.3

Εντούτοις, η ΕΟΚΕ αντιτίθεται στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συμπεριλάβει στους δικαιούχους των δράσεων κοινωνικής ένταξης πολίτες ενός κράτους μέλους με μεταναστευτικές καταβολές, «το οποίο σημαίνει ότι τουλάχιστον ο ένας γονέας τους (δηλ. η μητέρα ή ο πατέρας) είναι υπήκοος τρίτης χώρας», διότι αυτό ενδεχομένως να οδηγήσει σε διακρίσεις· οι υπήκοοι ενός κράτους μέλους δεν μπορούν να υπάγονται σε προγράμματα ή δοκιμές κοινωνικής ένταξης ως όρο για τη διαμονή ή την ελεύθερη κυκλοφορία τους, καθότι κάτι τέτοιο θα αντίκειτο στην αρχή της ίσης μεταχείρισης που διέπει την ιδιότητα του πολίτη της ΕΕ.

| 5.4 | Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης αποτελεί μέσο χρηματοδότησης των πολιτικών κοινωνικής ένταξης και υποδοχής των ατόμων που πρόσφατα μετανάστευσαν στην Ευρώπη. Για την αποφυγή φαινομένων κοινωνικού αποκλεισμού ή έλλειψης ευκαιριών εις βάρος ορισμένων πολιτών της ΕΕ που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών ή πολιτών της ΕΕ που διαμένουν σε ένα κράτος μέλος διαφορετικό από αυτό της εθνικότητάς τους, η ΕΕ διαθέτει καταλληλότερους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς όπως το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο. |
| --- | --- |

5.4

Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης αποτελεί μέσο χρηματοδότησης των πολιτικών κοινωνικής ένταξης και υποδοχής των ατόμων που πρόσφατα μετανάστευσαν στην Ευρώπη. Για την αποφυγή φαινομένων κοινωνικού αποκλεισμού ή έλλειψης ευκαιριών εις βάρος ορισμένων πολιτών της ΕΕ που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών ή πολιτών της ΕΕ που διαμένουν σε ένα κράτος μέλος διαφορετικό από αυτό της εθνικότητάς τους, η ΕΕ διαθέτει καταλληλότερους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς όπως το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο.

| 5.5 | Πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη χρηματοδότηση προγραμμάτων για την προστασία των πιο κοινωνικά ευπαθών ατόμων, ιδίως των ακηδεμόνευτων ανηλίκων, των εγκύων και των θυμάτων σωματεμπορίας και σεξουαλικής εκμετάλλευσης. |
| --- | --- |

5.5

Πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη χρηματοδότηση προγραμμάτων για την προστασία των πιο κοινωνικά ευπαθών ατόμων, ιδίως των ακηδεμόνευτων ανηλίκων, των εγκύων και των θυμάτων σωματεμπορίας και σεξουαλικής εκμετάλλευσης.

6.   Ενημέρωση, διαφάνεια και δημοσιότητα

| 6.1 | Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι με το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο διασφαλίζεται ευρύτερη ενημέρωση, διαφάνεια και δημοσιότητα. Πρέπει να ληφθεί μέριμνα έτσι ώστε να εγγυώνται τα κράτη μέλη και οι αρμόδιες αρχές την πρόσβαση στην ενημέρωση για τα εθνικά προγράμματα (μέσω της δημιουργίας ενός σχετικού διαδικτυακού τόπου). |
| --- | --- |

6.1

Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι με το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο διασφαλίζεται ευρύτερη ενημέρωση, διαφάνεια και δημοσιότητα. Πρέπει να ληφθεί μέριμνα έτσι ώστε να εγγυώνται τα κράτη μέλη και οι αρμόδιες αρχές την πρόσβαση στην ενημέρωση για τα εθνικά προγράμματα (μέσω της δημιουργίας ενός σχετικού διαδικτυακού τόπου).

| 6.2 | Ωστόσο η απλοποίηση των διαδικασιών δεν μπορεί να οδηγήσει σε λιγότερη διαφάνεια· το νέο πλαίσιο πρέπει να ενισχύσει τη διαφάνεια του τρόπου τρόπο εφαρμογής των προγραμμάτων και των δράσεων εθνικού, περιφερειακού και τοπικού χαρακτήρα. |
| --- | --- |

6.2

Ωστόσο η απλοποίηση των διαδικασιών δεν μπορεί να οδηγήσει σε λιγότερη διαφάνεια· το νέο πλαίσιο πρέπει να ενισχύσει τη διαφάνεια του τρόπου τρόπο εφαρμογής των προγραμμάτων και των δράσεων εθνικού, περιφερειακού και τοπικού χαρακτήρα.

7.   Θεμελιώδη δικαιώματα

| 7.1 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει πως το δημοσιονομικό πλαίσιο πρέπει να κατοχυρώνει περαιτέρω τα ανθρώπινα δικαιώματα σε όλες τις δράσεις που χρηματοδοτεί και τούτο λόγω της θετικής επίδρασης του Χάρτη των Θεμελιωδών δικαιωμάτων στις πολιτικές εσωτερικής ασφάλειας, ασύλου και μετανάστευσης. Η ΕΟΚΕ έχει καταρτίσει ήδη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας (5) για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις πολιτικές μετανάστευσης, ασύλου, επιστροφής και ελέγχου των συνόρων. |
| --- | --- |

7.1

Η ΕΟΚΕ πιστεύει πως το δημοσιονομικό πλαίσιο πρέπει να κατοχυρώνει περαιτέρω τα ανθρώπινα δικαιώματα σε όλες τις δράσεις που χρηματοδοτεί και τούτο λόγω της θετικής επίδρασης του Χάρτη των Θεμελιωδών δικαιωμάτων στις πολιτικές εσωτερικής ασφάλειας, ασύλου και μετανάστευσης. Η ΕΟΚΕ έχει καταρτίσει ήδη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας (5) για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις πολιτικές μετανάστευσης, ασύλου, επιστροφής και ελέγχου των συνόρων.

| 7.2 | Η ΕΟΚΕ προτείνει να κατοχυρώνεται στους κανονισμούς για το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης, καθώς και για το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας αφ’ ενός μεν ότι κάθε δράση και σχέδιο που χρηματοδοτείται από την ΕΕ σέβεται αυστηρά τα θεμελιώδη δικαιώματα του ατόμου αφ’ ετέρου δε ότι προστατεύονται πράγματι τα δικαιώματα που προβλέπονται στον Χάρτη. |
| --- | --- |

7.2

Η ΕΟΚΕ προτείνει να κατοχυρώνεται στους κανονισμούς για το Ταμείο Ασύλου και Μετανάστευσης, καθώς και για το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας αφ’ ενός μεν ότι κάθε δράση και σχέδιο που χρηματοδοτείται από την ΕΕ σέβεται αυστηρά τα θεμελιώδη δικαιώματα του ατόμου αφ’ ετέρου δε ότι προστατεύονται πράγματι τα δικαιώματα που προβλέπονται στον Χάρτη.

| 7.3 | Ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (FRA) με έδρα τη Βιέννη θα πρέπει να διαδραματίσει ενεργό και συγκεκριμένο ρόλο στην αξιολόγηση της συμβατότητας των πολιτικών και των δράσεων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ με τα θεμελιώδη δικαιώματα. Οι ΜΚΟ μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην αξιολόγηση της επίδρασης των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών δράσεων στην εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

7.3

Ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (FRA) με έδρα τη Βιέννη θα πρέπει να διαδραματίσει ενεργό και συγκεκριμένο ρόλο στην αξιολόγηση της συμβατότητας των πολιτικών και των δράσεων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ με τα θεμελιώδη δικαιώματα. Οι ΜΚΟ μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην αξιολόγηση της επίδρασης των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών δράσεων στην εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων.

| 7.4 | Το Ευρωπαϊκό Φόρουμ για την Ένταξη μπορεί επίσης να αξιολογήσει τη συμβατότητα των πολιτικών ένταξης και προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων με την αποφυγή των διακρίσεων. |
| --- | --- |

7.4

Το Ευρωπαϊκό Φόρουμ για την Ένταξη μπορεί επίσης να αξιολογήσει τη συμβατότητα των πολιτικών ένταξης και προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων με την αποφυγή των διακρίσεων.

8.   Έκτακτες δράσεις και τεχνική βοήθεια

| 8.1 | Ο νέος κανονισμός αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και στις κρίσεις. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη δυνατότητα ευέλικτης δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με επαρκείς οικονομικούς πόρους για τις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. |
| --- | --- |

8.1

Ο νέος κανονισμός αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και στις κρίσεις. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη δυνατότητα ευέλικτης δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με επαρκείς οικονομικούς πόρους για τις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

| 8.2 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την πρόβλεψη οικονομικών πόρων που μπορούν να εκταμιευτούν ταχέως για την αντιμετώπιση διαφόρων ειδών «κρίσεων σε σχέση με τη μετανάστευση» ή για να αντιμετωπιστούν «επείγουσες και ειδικές ανάγκες σε περίπτωση κατάστασης επείγοντος»· επίσης, συμφωνεί ότι εντός των ορίων των διαθέσιμων πόρων, η βοήθεια έκτακτης ανάγκης μπορεί να ανέλθει στο 100 % της επιλέξιμης δαπάνης. |
| --- | --- |

8.2

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την πρόβλεψη οικονομικών πόρων που μπορούν να εκταμιευτούν ταχέως για την αντιμετώπιση διαφόρων ειδών «κρίσεων σε σχέση με τη μετανάστευση» ή για να αντιμετωπιστούν «επείγουσες και ειδικές ανάγκες σε περίπτωση κατάστασης επείγοντος»· επίσης, συμφωνεί ότι εντός των ορίων των διαθέσιμων πόρων, η βοήθεια έκτακτης ανάγκης μπορεί να ανέλθει στο 100 % της επιλέξιμης δαπάνης.

| 8.3 | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ προτείνει τα εν λόγω κονδύλια να διατίθενται κυρίως για την αντιμετώπιση ανθρωπιστικών κρίσεων, διότι πρέπει να επιδεικνύεται αλληλεγγύη κυρίως με τη μορφή προστασίας και παροχής ασφάλειας όσων πλήττονται από αυτές. |
| --- | --- |

8.3

Ωστόσο, η ΕΟΚΕ προτείνει τα εν λόγω κονδύλια να διατίθενται κυρίως για την αντιμετώπιση ανθρωπιστικών κρίσεων, διότι πρέπει να επιδεικνύεται αλληλεγγύη κυρίως με τη μορφή προστασίας και παροχής ασφάλειας όσων πλήττονται από αυτές.

| 8.4 | Πρέπει επίσης να ληφθεί μέριμνα για τον σεβασμό των εγγυήσεων, των προτύπων και των κοινών δικαιωμάτων που απορρέουν από το ευρωπαϊκό δίκαιο, από τα κράτη μέλη και τις ενωσιακές αρχές ακόμη και σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. |
| --- | --- |

8.4

Πρέπει επίσης να ληφθεί μέριμνα για τον σεβασμό των εγγυήσεων, των προτύπων και των κοινών δικαιωμάτων που απορρέουν από το ευρωπαϊκό δίκαιο, από τα κράτη μέλη και τις ενωσιακές αρχές ακόμη και σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

| 8.5 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης τη σύσταση ενός μηχανισμού αντίδρασης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης ο οποίος θα επιτρέπει στην ΕΕ να αποδεσμεύσει κονδύλια για μια πρώτη ταχεία παρέμβαση, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, σε περίπτωση καταστροφών, τρομοκρατικών επιθέσεων ή επιθέσεων μεγάλης κλίμακας στον κυβερνοχώρο. |
| --- | --- |

8.5

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης τη σύσταση ενός μηχανισμού αντίδρασης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης ο οποίος θα επιτρέπει στην ΕΕ να αποδεσμεύσει κονδύλια για μια πρώτη ταχεία παρέμβαση, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, σε περίπτωση καταστροφών, τρομοκρατικών επιθέσεων ή επιθέσεων μεγάλης κλίμακας στον κυβερνοχώρο.

9.   Εξωτερική διάσταση

| 9.1 | Δεδομένου ότι δίνεται νέα προτεραιότητα στην εξωτερική διάσταση αυτών των πολιτικών, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η χρηματοδότηση των δράσεων πρέπει να είναι συνεπής με τις εσωτερικές και εξωτερικές προτεραιότητες της ΕΕ σε αυτούς τους τομείς. |
| --- | --- |

9.1

Δεδομένου ότι δίνεται νέα προτεραιότητα στην εξωτερική διάσταση αυτών των πολιτικών, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η χρηματοδότηση των δράσεων πρέπει να είναι συνεπής με τις εσωτερικές και εξωτερικές προτεραιότητες της ΕΕ σε αυτούς τους τομείς.

| 9.2 | Πρέπει να βελτιωθεί η συνεργασία μεταξύ της ΓΔ Εσωτερικών Υποθέσεων και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης κατά τον καθορισμό των πολιτικών προτεραιοτήτων και της συμφωνίας επ’ αυτών. Αυτό θα βοηθήσει να εξασφαλιστεί ότι οι πολιτικές και τα έργα που χρηματοδοτούνται από το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο είναι συμπληρωματικά και δεν έρχονται σε αντίθεση με τις αναπτυξιακές πολιτικές και τις εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ. Αν και θα πρέπει να βελτιωθεί η συνεργασία μέσω των συμφωνιών μεταξύ της ΕΕ και τρίτων χωρών, η αναπτυξιακή βοήθεια δεν θα πρέπει να εξαρτάται από συμφωνίες για την επανεισδοχή και τον έλεγχο των συνόρων. |
| --- | --- |

9.2

Πρέπει να βελτιωθεί η συνεργασία μεταξύ της ΓΔ Εσωτερικών Υποθέσεων και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης κατά τον καθορισμό των πολιτικών προτεραιοτήτων και της συμφωνίας επ’ αυτών. Αυτό θα βοηθήσει να εξασφαλιστεί ότι οι πολιτικές και τα έργα που χρηματοδοτούνται από το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο είναι συμπληρωματικά και δεν έρχονται σε αντίθεση με τις αναπτυξιακές πολιτικές και τις εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ. Αν και θα πρέπει να βελτιωθεί η συνεργασία μέσω των συμφωνιών μεταξύ της ΕΕ και τρίτων χωρών, η αναπτυξιακή βοήθεια δεν θα πρέπει να εξαρτάται από συμφωνίες για την επανεισδοχή και τον έλεγχο των συνόρων.

| 9.3 | Ο στόχος της εξωτερικής διάστασης αυτών των πολιτικών πρέπει να είναι η βελτίωση τόσο της εσωτερικής ασφάλειας, όσο και της ανάπτυξης των τρίτων χωρών. Η εξωτερική πολιτική και η αναπτυξιακή βοήθεια αποτελούν το πιο άρτιο πλαίσιο για την εξωτερική διάσταση των πολιτικών ασύλου, μετανάστευσης και εσωτερικής ασφάλειας (6). |
| --- | --- |

9.3

Ο στόχος της εξωτερικής διάστασης αυτών των πολιτικών πρέπει να είναι η βελτίωση τόσο της εσωτερικής ασφάλειας, όσο και της ανάπτυξης των τρίτων χωρών. Η εξωτερική πολιτική και η αναπτυξιακή βοήθεια αποτελούν το πιο άρτιο πλαίσιο για την εξωτερική διάσταση των πολιτικών ασύλου, μετανάστευσης και εσωτερικής ασφάλειας (6).

| 9.4 | Η ΕΟΚΕ προτείνει τα Ταμεία Ασύλου, Μετανάστευσης και Εσωτερικής Ασφάλειας να χρησιμοποιηθούν επίσης για την προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου, και κυρίως προκειμένου να ενισχύσουν οι τρίτες χώρες τα συστήματα ασύλου τους και να συμμορφωθούν με τους διεθνείς κανόνες. |
| --- | --- |

9.4

Η ΕΟΚΕ προτείνει τα Ταμεία Ασύλου, Μετανάστευσης και Εσωτερικής Ασφάλειας να χρησιμοποιηθούν επίσης για την προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου, και κυρίως προκειμένου να ενισχύσουν οι τρίτες χώρες τα συστήματα ασύλου τους και να συμμορφωθούν με τους διεθνείς κανόνες.

| 9.5 | Επίσης, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι οι γειτονικές χώρες της ΕΕ δεν πρέπει να φέρουν το πλήρες κόστος των διαδικασιών χορήγησης ασύλου σε άτομα που διέρχονται από το έδαφος τους· η ΕΕ πρέπει να συνεργαστεί μέσω αυτών των Ταμείων. |
| --- | --- |

9.5

Επίσης, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι οι γειτονικές χώρες της ΕΕ δεν πρέπει να φέρουν το πλήρες κόστος των διαδικασιών χορήγησης ασύλου σε άτομα που διέρχονται από το έδαφος τους· η ΕΕ πρέπει να συνεργαστεί μέσω αυτών των Ταμείων.

10.   Ένταξη

| 10.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία οι πολιτικές για την ένταξη πρέπει να αναπτυχθούν σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο μέσω μαθημάτων γλωσσών, αγωγής του πολίτη, συμμετοχής στο κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι, προάγοντας τον διαπολιτισμικό διάλογο και την παροχή ίσων ευκαιριών στην πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες. Είναι σημαντικό η διαχείριση των δράσεων να γίνεται από τις ΜΚΟ και τις τοπικές και περιφερειακές αρχές. |
| --- | --- |

10.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία οι πολιτικές για την ένταξη πρέπει να αναπτυχθούν σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο μέσω μαθημάτων γλωσσών, αγωγής του πολίτη, συμμετοχής στο κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι, προάγοντας τον διαπολιτισμικό διάλογο και την παροχή ίσων ευκαιριών στην πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες. Είναι σημαντικό η διαχείριση των δράσεων να γίνεται από τις ΜΚΟ και τις τοπικές και περιφερειακές αρχές.

| 10.2 | Η ΕΟΚΕ υιοθέτησε γνωμοδότηση πρωτοβουλίας (7) με την ίδια πρόταση και διοργάνωσε διάσκεψη στη Βαλένθια με διάφορες περιφερειακές και τοπικές αρχές, καθώς και πολλές οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών. Αυτή η προσέγγιση υποστηρίχθηκε και από το Ευρωπαϊκό Φόρουμ για την Ένταξη. |
| --- | --- |

10.2

Η ΕΟΚΕ υιοθέτησε γνωμοδότηση πρωτοβουλίας (7) με την ίδια πρόταση και διοργάνωσε διάσκεψη στη Βαλένθια με διάφορες περιφερειακές και τοπικές αρχές, καθώς και πολλές οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών. Αυτή η προσέγγιση υποστηρίχθηκε και από το Ευρωπαϊκό Φόρουμ για την Ένταξη.

| 10.3 | Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην υποστήριξη δράσεων και έργων που λαμβάνουν υπόψη το γεγονός ότι η ένταξη είναι αμφίδρομη και δυναμική κοινωνική διαδικασία αμοιβαίας προσαρμογής. |
| --- | --- |

10.3

Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην υποστήριξη δράσεων και έργων που λαμβάνουν υπόψη το γεγονός ότι η ένταξη είναι αμφίδρομη και δυναμική κοινωνική διαδικασία αμοιβαίας προσαρμογής.

| 10.4 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τα Ευρωπαϊκά Ταμεία να αφιερώνονται σε συγκεκριμένους στόχους και να μην χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση εθνικών προγραμμάτων που δεν συνδέονται με τα ευρωπαϊκά (8). |
| --- | --- |

10.4

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τα Ευρωπαϊκά Ταμεία να αφιερώνονται σε συγκεκριμένους στόχους και να μην χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση εθνικών προγραμμάτων που δεν συνδέονται με τα ευρωπαϊκά (8).

| 10.5 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι οι πόροι του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης δεν πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση εθνικών προγραμμάτων που παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα ή έρχονται σε αντίθεση με τις κοινές βασικές αρχές της κοινωνικής ένταξης. Η ΕΟΚΕ αντιτίθεται στη χρήση «εξετάσεων ένταξης» από ορισμένα κράτη μέλη, για την ανανέωση αδειών παραμονής, την οικογενειακή επανένωση ή την πρόσβαση σε δημόσια αγαθά και υπηρεσίες. |
| --- | --- |

10.5

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι οι πόροι του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης δεν πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση εθνικών προγραμμάτων που παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα ή έρχονται σε αντίθεση με τις κοινές βασικές αρχές της κοινωνικής ένταξης. Η ΕΟΚΕ αντιτίθεται στη χρήση «εξετάσεων ένταξης» από ορισμένα κράτη μέλη, για την ανανέωση αδειών παραμονής, την οικογενειακή επανένωση ή την πρόσβαση σε δημόσια αγαθά και υπηρεσίες.

| 10.6 | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει σε άλλες γνωμοδοτήσεις (9) ότι είναι αναγκαίο να βελτιωθεί η συμπληρωματικότητα μεταξύ του Ταμείου Ένταξης και του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου στη χρηματοδότηση ορισμένων προγραμμάτων. |
| --- | --- |

10.6

Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει σε άλλες γνωμοδοτήσεις (9) ότι είναι αναγκαίο να βελτιωθεί η συμπληρωματικότητα μεταξύ του Ταμείου Ένταξης και του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου στη χρηματοδότηση ορισμένων προγραμμάτων.

11.   Άσυλο

| 11.1 | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τις προτεραιότητες του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου (ΚΕΣΑ) και ιδίως τα μέτρα στήριξης για τη βελτίωση των συνθηκών υποδοχής και ένταξης, τις διαδικασίες χορήγησης ασύλου και για την ενίσχυση των δυνατοτήτων των κρατών μελών. |
| --- | --- |

11.1

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τις προτεραιότητες του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου (ΚΕΣΑ) και ιδίως τα μέτρα στήριξης για τη βελτίωση των συνθηκών υποδοχής και ένταξης, τις διαδικασίες χορήγησης ασύλου και για την ενίσχυση των δυνατοτήτων των κρατών μελών.

| 11.2 | Η ΕΟΚΕ προτείνει ένα τμήμα των κονδυλίων να διατεθεί σε έργα και δραστηριότητες που αποβλέπουν στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων διεθνούς προστασίας των κρατών μελών και την εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας. |
| --- | --- |

11.2

Η ΕΟΚΕ προτείνει ένα τμήμα των κονδυλίων να διατεθεί σε έργα και δραστηριότητες που αποβλέπουν στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων διεθνούς προστασίας των κρατών μελών και την εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας.

| 11.3 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι έχει προτεραιότητα η χρηματοδότηση της αξιολόγησης των πολιτικών των κρατών μελών για το άσυλο που έχουν ειδικά ως στόχο τη βελτίωση των διαδικασιών και της ποιότητας της προστασίας που παρέχεται στους πρόσφυγες και τους αιτούντες άσυλο. |
| --- | --- |

11.3

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι έχει προτεραιότητα η χρηματοδότηση της αξιολόγησης των πολιτικών των κρατών μελών για το άσυλο που έχουν ειδικά ως στόχο τη βελτίωση των διαδικασιών και της ποιότητας της προστασίας που παρέχεται στους πρόσφυγες και τους αιτούντες άσυλο.

| 11.4 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ανάπτυξη ενός προγράμματος επανεγκατάστασης, για τη μεταφορά των προσφύγων από χώρες εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την εγκατάστασή τους στην επικράτειά της. |
| --- | --- |

11.4

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ανάπτυξη ενός προγράμματος επανεγκατάστασης, για τη μεταφορά των προσφύγων από χώρες εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την εγκατάστασή τους στην επικράτειά της.

| 11.5 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης το πρόγραμμα επανεγκατάστασης στο εσωτερικό της ΕΕ, το οποίο παρέχει οικονομικά κίνητρα σε όσα κράτη μέλη συμμετέχουν σε αυτό. |
| --- | --- |

11.5

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης το πρόγραμμα επανεγκατάστασης στο εσωτερικό της ΕΕ, το οποίο παρέχει οικονομικά κίνητρα σε όσα κράτη μέλη συμμετέχουν σε αυτό.

| 11.6 | Πρέπει να δοθεί σαφής εντολή στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για θέματα Ασύλου (με έδρα τη Μάλτα) για την αξιολόγηση των εθνικών συστημάτων χορήγησης ασύλου και της συμβατότητάς τους με τις υποχρεώσεις που πηγάζουν από το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αυτή η αξιολόγηση πρέπει να πραγματοποιείται με τη συνεργασία της κοινωνίας πολιτών και της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες. |
| --- | --- |

11.6

Πρέπει να δοθεί σαφής εντολή στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για θέματα Ασύλου (με έδρα τη Μάλτα) για την αξιολόγηση των εθνικών συστημάτων χορήγησης ασύλου και της συμβατότητάς τους με τις υποχρεώσεις που πηγάζουν από το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αυτή η αξιολόγηση πρέπει να πραγματοποιείται με τη συνεργασία της κοινωνίας πολιτών και της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες.

12.   Αποδοχή

| 12.1 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη σημασία που αποδίδεται, βάσει του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης, αφ’ ενός μεν στη δυνατότητα χρηματοδότησης μέτρων «δημιουργίας ικανοτήτων», όπως η ανάπτυξη στρατηγικών που προωθούν τη νόμιμη μετανάστευση μέσω ευέλικτων και διαφανών διαδικασιών αποδοχής, αφ’ ετέρου δε στην ενίσχυση της ικανότητας των κρατών μελών να αναπτύσσουν και να αξιολογούν τις πολιτικές τους για τη μετανάστευση. |
| --- | --- |

12.1

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη σημασία που αποδίδεται, βάσει του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης, αφ’ ενός μεν στη δυνατότητα χρηματοδότησης μέτρων «δημιουργίας ικανοτήτων», όπως η ανάπτυξη στρατηγικών που προωθούν τη νόμιμη μετανάστευση μέσω ευέλικτων και διαφανών διαδικασιών αποδοχής, αφ’ ετέρου δε στην ενίσχυση της ικανότητας των κρατών μελών να αναπτύσσουν και να αξιολογούν τις πολιτικές τους για τη μετανάστευση.

13.   Οι εταιρικές σχέσεις για την κινητικότητα

| 13.1 | Η ΕΟΚΕ έχει καταρτίσει συγκεκριμένη γνωμοδότηση (10) στην οποία δηλώνει ότι οι εταιρικές σχέσεις για την κινητικότητα πρέπει να περιλαμβάνουν τους εξής τέσσερις πυλώνες: διευκόλυνση και οργάνωση της νόμιμης μετανάστευσης και της κινητικότητας, πρόληψη και μείωση της παράτυπης μετανάστευσης και της εμπορίας ανθρώπων, προώθηση της διεθνούς προστασίας και ενίσχυση της εξωτερικής διάστασης της πολιτικής για το άσυλο, καθώς και μεγιστοποίηση του αναπτυξιακού αντίκτυπου της μετανάστευσης και της κινητικότητας. |
| --- | --- |

13.1

Η ΕΟΚΕ έχει καταρτίσει συγκεκριμένη γνωμοδότηση (10) στην οποία δηλώνει ότι οι εταιρικές σχέσεις για την κινητικότητα πρέπει να περιλαμβάνουν τους εξής τέσσερις πυλώνες: διευκόλυνση και οργάνωση της νόμιμης μετανάστευσης και της κινητικότητας, πρόληψη και μείωση της παράτυπης μετανάστευσης και της εμπορίας ανθρώπων, προώθηση της διεθνούς προστασίας και ενίσχυση της εξωτερικής διάστασης της πολιτικής για το άσυλο, καθώς και μεγιστοποίηση του αναπτυξιακού αντίκτυπου της μετανάστευσης και της κινητικότητας.

14.   Επαναπατρισμός

| 14.1 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι πρέπει να χρησιμοποιηθεί κατά προτεραιότητα η εθελοντική επιστροφή, η οποία θα συνοδεύεται από συστήματα υποστήριξης και γι’ αυτόν τον λόγο υποστηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία αποσκοπεί να εφαρμοστούν, υπό τις εθνικές δράσεις, προγράμματα υποβοηθούμενης εθελοντικής επιστροφής. |
| --- | --- |

14.1

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι πρέπει να χρησιμοποιηθεί κατά προτεραιότητα η εθελοντική επιστροφή, η οποία θα συνοδεύεται από συστήματα υποστήριξης και γι’ αυτόν τον λόγο υποστηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία αποσκοπεί να εφαρμοστούν, υπό τις εθνικές δράσεις, προγράμματα υποβοηθούμενης εθελοντικής επιστροφής.

| 14.2 | Οι πόροι του Ταμείου πρέπει να διατίθενται κατά τρόπον ώστε η εθελοντική επιστροφή να συνοδεύεται από συστήματα υποστήριξης προκειμένου η επιστροφή να έχει θετικό αποτέλεσμα τόσο για τα άτομα όσο και για τη χώρα προέλευσης. |
| --- | --- |

14.2

Οι πόροι του Ταμείου πρέπει να διατίθενται κατά τρόπον ώστε η εθελοντική επιστροφή να συνοδεύεται από συστήματα υποστήριξης προκειμένου η επιστροφή να έχει θετικό αποτέλεσμα τόσο για τα άτομα όσο και για τη χώρα προέλευσης.

| 14.3 | Όταν, σε εξαιρετικές περιπτώσεις τίθενται σε λειτουργία διαδικασίες αναγκαστικής επιστροφής, θα πρέπει να γίνονται πλήρως σεβαστά τα ανθρώπινα δικαιώματα, λαμβάνοντας υπόψη τις συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης (11). |
| --- | --- |

14.3

Όταν, σε εξαιρετικές περιπτώσεις τίθενται σε λειτουργία διαδικασίες αναγκαστικής επιστροφής, θα πρέπει να γίνονται πλήρως σεβαστά τα ανθρώπινα δικαιώματα, λαμβάνοντας υπόψη τις συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης (11).

| 14.4 | Εντούτοις, η ΕΟΚΕ τάσσεται κατά της χρήσης ευρωπαϊκών κονδυλίων για τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων αναγκαστικής επιστροφής, ορισμένες από τις οποίες αντίκεινται, σύμφωνα με την κοινωνία πολιτών, στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

14.4

Εντούτοις, η ΕΟΚΕ τάσσεται κατά της χρήσης ευρωπαϊκών κονδυλίων για τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων αναγκαστικής επιστροφής, ορισμένες από τις οποίες αντίκεινται, σύμφωνα με την κοινωνία πολιτών, στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

15.   Εσωτερική ασφάλεια και σύνορα

| 15.1 | Η υποστήριξη της αστυνομικής συνεργασίας για την πρόληψη και την καταστολή της διασυνοριακής εγκληματικότητας πρέπει να αποτελεί επίσης προτεραιότητα. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τα μέτρα για τη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των διωκτικών αρχών και της Europol. |
| --- | --- |

15.1

Η υποστήριξη της αστυνομικής συνεργασίας για την πρόληψη και την καταστολή της διασυνοριακής εγκληματικότητας πρέπει να αποτελεί επίσης προτεραιότητα. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τα μέτρα για τη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των διωκτικών αρχών και της Europol.

| 15.2 | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για βελτίωση της αστυνομικής συνεργασίας της πρόληψης και της καταστολής της διασυνοριακής εγκληματικότητας στην ΕΕ και ιδίως των μέτρων που προορίζονται να βελτιώσουν τη συνεργασία μεταξύ των διωκτικών αρχών στην προσπάθεια καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος. Έχει κρίσιμη σημασία να εστιάζονται όλες οι προτεραιότητες στην ενίσχυση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των διωκτικών αρχών, συμπεριλαμβανομένων των πτυχών που έχουν να κάνουν με το κράτος δικαίου. |
| --- | --- |

15.2

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για βελτίωση της αστυνομικής συνεργασίας της πρόληψης και της καταστολής της διασυνοριακής εγκληματικότητας στην ΕΕ και ιδίως των μέτρων που προορίζονται να βελτιώσουν τη συνεργασία μεταξύ των διωκτικών αρχών στην προσπάθεια καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος. Έχει κρίσιμη σημασία να εστιάζονται όλες οι προτεραιότητες στην ενίσχυση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των διωκτικών αρχών, συμπεριλαμβανομένων των πτυχών που έχουν να κάνουν με το κράτος δικαίου.

| 15.3 | Τα Ταμεία θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη βελτίωση και την ανάπτυξη της ποιότητας και της διαφάνειας των κοινών μεθόδων που χρησιμοποιούνται σε ενωσιακό επίπεδο για τον εντοπισμό των απειλών και των κινδύνων για την ασφάλεια της ΕΕ, όπως για παράδειγμα, το έργο της Europol και οι εκθέσεις της σχετικά με την αξιολόγηση απειλών όσον αφορά στο οργανωμένο έγκλημα (OCTA). |
| --- | --- |

15.3

Τα Ταμεία θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη βελτίωση και την ανάπτυξη της ποιότητας και της διαφάνειας των κοινών μεθόδων που χρησιμοποιούνται σε ενωσιακό επίπεδο για τον εντοπισμό των απειλών και των κινδύνων για την ασφάλεια της ΕΕ, όπως για παράδειγμα, το έργο της Europol και οι εκθέσεις της σχετικά με την αξιολόγηση απειλών όσον αφορά στο οργανωμένο έγκλημα (OCTA).

| 15.4 | Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να ενισχύσει τον αγώνα κατά των εγκληματικών κυκλωμάτων διακίνησης και εμπορίας ανθρώπων, λαμβάνοντας υπόψη ότι τα σύνορα είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στην περιοχή της Μεσογείου και στην Ανατολική Ευρώπη. |
| --- | --- |

15.4

Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να ενισχύσει τον αγώνα κατά των εγκληματικών κυκλωμάτων διακίνησης και εμπορίας ανθρώπων, λαμβάνοντας υπόψη ότι τα σύνορα είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στην περιοχή της Μεσογείου και στην Ανατολική Ευρώπη.

| 15.5 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας πρέπει να συνεπικουρήσει τα κράτη μέλη στους συνοριακούς ελέγχους τους, για να είναι πιο αποτελεσματικοί, λαμβάνοντας υπόψη ότι ο έλεγχος των συνόρων είναι δημόσια υπηρεσία· ωστόσο, εκτιμά ότι η εν λόγω συνεργασία, συμπεριλαμβανομένων των συντονισμένων δράσεων της Frontex, πρέπει να είναι διαφανής και να συνδέεται με τον κώδικα συνόρων του Σένγκεν και τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

15.5

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας πρέπει να συνεπικουρήσει τα κράτη μέλη στους συνοριακούς ελέγχους τους, για να είναι πιο αποτελεσματικοί, λαμβάνοντας υπόψη ότι ο έλεγχος των συνόρων είναι δημόσια υπηρεσία· ωστόσο, εκτιμά ότι η εν λόγω συνεργασία, συμπεριλαμβανομένων των συντονισμένων δράσεων της Frontex, πρέπει να είναι διαφανής και να συνδέεται με τον κώδικα συνόρων του Σένγκεν και τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 15.6 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι τα κράτη μέλη πρέπει να βοηθηθούν στην προσπάθειά τους να εφαρμόσουν καλύτερα το κεκτημένο του Σένγκεν, συμπεριλαμβανομένου του συστήματος θεωρήσεων και της δρομολόγησης ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης των συνόρων. Είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί ότι όλα τα κράτη μέλη εφαρμόζουν με συνέπεια τους κοινούς κανόνες για τον έλεγχο των συνόρων και σέβονται τα θεμελιώδη δικαιώματα και την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων. |
| --- | --- |

15.6

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι τα κράτη μέλη πρέπει να βοηθηθούν στην προσπάθειά τους να εφαρμόσουν καλύτερα το κεκτημένο του Σένγκεν, συμπεριλαμβανομένου του συστήματος θεωρήσεων και της δρομολόγησης ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης των συνόρων. Είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί ότι όλα τα κράτη μέλη εφαρμόζουν με συνέπεια τους κοινούς κανόνες για τον έλεγχο των συνόρων και σέβονται τα θεμελιώδη δικαιώματα και την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων.

| 15.7 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι ο προϋπολογισμός που διατίθεται για τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες εσωτερικής ασφάλειας, ιδίως την Europol, την Eurojust, την Frontex, κ.λπ. θα πρέπει να συνοδεύεται από μεγαλύτερο δημοκρατικό έλεγχο των δραστηριοτήτων τους από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ιδίως σε ό,τι αφορά εκείνα τα καθήκοντα που μπορεί να προκαλέσουν μεγαλύτερα προβλήματα για τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, όπως για παράδειγμα, οι επιχειρησιακές αρμοδιότητές τους σε εθνικό επίπεδο, η ανταλλαγή και η χρήση προσωπικών δεδομένων, η ποιότητα των πληροφοριών που ανταλλάσσονται με τις εθνικές αρχές και τις αρχές τρίτων χωρών, και η αντικειμενικότητα των αναλύσεων κινδύνου τους. |
| --- | --- |

15.7

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι ο προϋπολογισμός που διατίθεται για τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες εσωτερικής ασφάλειας, ιδίως την Europol, την Eurojust, την Frontex, κ.λπ. θα πρέπει να συνοδεύεται από μεγαλύτερο δημοκρατικό έλεγχο των δραστηριοτήτων τους από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ιδίως σε ό,τι αφορά εκείνα τα καθήκοντα που μπορεί να προκαλέσουν μεγαλύτερα προβλήματα για τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, όπως για παράδειγμα, οι επιχειρησιακές αρμοδιότητές τους σε εθνικό επίπεδο, η ανταλλαγή και η χρήση προσωπικών δεδομένων, η ποιότητα των πληροφοριών που ανταλλάσσονται με τις εθνικές αρχές και τις αρχές τρίτων χωρών, και η αντικειμενικότητα των αναλύσεων κινδύνου τους.

| 15.8 | Είναι ανάγκη να διεξαχθεί δημόσιος διάλογος με τους εκπροσώπους της κοινωνίας πολιτών, γύρω από την προστιθέμενη αξία, τις δημοσιονομικές επιπτώσεις και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού συστήματος επιτήρησης των συνόρων (EUROSUR). Έχει μεγάλη σημασία μια τόσο σημαντική πολιτική πρωτοβουλία να χαρακτηρίζεται από πλήρη διαφάνεια και νομική ασφάλεια, τόσο σε ό,τι αφορά τους στόχους, όσο και στο πεδίο εφαρμογής της. |
| --- | --- |

15.8

Είναι ανάγκη να διεξαχθεί δημόσιος διάλογος με τους εκπροσώπους της κοινωνίας πολιτών, γύρω από την προστιθέμενη αξία, τις δημοσιονομικές επιπτώσεις και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού συστήματος επιτήρησης των συνόρων (EUROSUR). Έχει μεγάλη σημασία μια τόσο σημαντική πολιτική πρωτοβουλία να χαρακτηρίζεται από πλήρη διαφάνεια και νομική ασφάλεια, τόσο σε ό,τι αφορά τους στόχους, όσο και στο πεδίο εφαρμογής της.

| 15.9 | Η ΕΟΚΕ καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην συμμόρφωση του EUROSUR με την αρχή της αναλογικότητας και στη συμβολή του στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά τους συνοριακούς ελέγχους και την επιτήρηση στη Μεσόγειο, λαμβάνοντας υπόψη ότι η κύρια υποχρέωση των φυλάκων των συνόρων είναι η διάσωση των ατόμων που βρίσκονται σε κίνδυνο. |
| --- | --- |

15.9

Η ΕΟΚΕ καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην συμμόρφωση του EUROSUR με την αρχή της αναλογικότητας και στη συμβολή του στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά τους συνοριακούς ελέγχους και την επιτήρηση στη Μεσόγειο, λαμβάνοντας υπόψη ότι η κύρια υποχρέωση των φυλάκων των συνόρων είναι η διάσωση των ατόμων που βρίσκονται σε κίνδυνο.

| 15.10 | Η ΕΟΚΕ συνιστά όλες οι πολιτικές προτάσεις, ιδίως εκείνες που έχουν τόσο σημαντικό αντίκρισμα στον προϋπολογισμό, να είναι το αντικείμενο δημοκρατικής και διαφανούς συζήτησης, στην οποία θα λαμβάνονται υπόψη η αρχή της αναλογικότητας και τα θεμελιώδη δικαιώματα. |
| --- | --- |

15.10

Η ΕΟΚΕ συνιστά όλες οι πολιτικές προτάσεις, ιδίως εκείνες που έχουν τόσο σημαντικό αντίκρισμα στον προϋπολογισμό, να είναι το αντικείμενο δημοκρατικής και διαφανούς συζήτησης, στην οποία θα λαμβάνονται υπόψη η αρχή της αναλογικότητας και τα θεμελιώδη δικαιώματα.

16.   Συστήματα πληροφορικής μεγάλης κλίμακας (VIS, SIS, Eurodac)

| 16.1 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει να προβεί σε αξιολόγηση σχετικά με την ανάγκη, την αναλογικότητα και την αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων συστημάτων πληροφορικής μεγάλης κλίμακας (Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν (SIS), Σύστημα Πληροφοριών για τις Θεωρήσεις (VIS) και Eurodac), καθώς και εκείνων των συστημάτων που βρίσκονται στο στάδιο υλοποίησης (SIS II). |
| --- | --- |

16.1

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει να προβεί σε αξιολόγηση σχετικά με την ανάγκη, την αναλογικότητα και την αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων συστημάτων πληροφορικής μεγάλης κλίμακας (Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν (SIS), Σύστημα Πληροφοριών για τις Θεωρήσεις (VIS) και Eurodac), καθώς και εκείνων των συστημάτων που βρίσκονται στο στάδιο υλοποίησης (SIS II).

| 16.2 | Αυτή η αξιολόγηση πρέπει να προηγηθεί της απόφασης για τη χρηματοδότηση νέων συστημάτων όπως οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην ανακοίνωση «Ευφυή σύνορα», ιδίως δε το σύστημα εισόδου/εξόδου και το πρόγραμμα καταχώρισης ταξιδιωτών που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να παρουσιάσει το 2012. |
| --- | --- |

16.2

Αυτή η αξιολόγηση πρέπει να προηγηθεί της απόφασης για τη χρηματοδότηση νέων συστημάτων όπως οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην ανακοίνωση «Ευφυή σύνορα», ιδίως δε το σύστημα εισόδου/εξόδου και το πρόγραμμα καταχώρισης ταξιδιωτών που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να παρουσιάσει το 2012.

| 16.3 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την αρμοδιότητα του νέου οργανισμού για τη λειτουργική διαχείριση συστημάτων ΤΠ, με έδρα το Ταλίν, ο οποίος έχει μεγάλη σημασία για τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, καθώς θα συντονίζει όλα τα υπάρχοντα και μελλοντικά συστήματα. Ο οργανισμός θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο πιο ενδελεχούς δημοκρατικού ελέγχου από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ιδίως σε ό,τι αφορά την συμβατότητα των δράσεών του με την προστασία των δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής, καθώς και με την αρχή οριοθετημένου σκοπού (purpose limitation principle) στη χρήση των πληροφοριών και σε ό,τι αφορά τη δυνατότητα επέκτασης των τρεχουσών αρμοδιοτήτων του στην ανάπτυξη και στον συντονισμό των μελλοντικών συστημάτων πληροφόρησης. |
| --- | --- |

16.3

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την αρμοδιότητα του νέου οργανισμού για τη λειτουργική διαχείριση συστημάτων ΤΠ, με έδρα το Ταλίν, ο οποίος έχει μεγάλη σημασία για τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, καθώς θα συντονίζει όλα τα υπάρχοντα και μελλοντικά συστήματα. Ο οργανισμός θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο πιο ενδελεχούς δημοκρατικού ελέγχου από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ιδίως σε ό,τι αφορά την συμβατότητα των δράσεών του με την προστασία των δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής, καθώς και με την αρχή οριοθετημένου σκοπού (purpose limitation principle) στη χρήση των πληροφοριών και σε ό,τι αφορά τη δυνατότητα επέκτασης των τρεχουσών αρμοδιοτήτων του στην ανάπτυξη και στον συντονισμό των μελλοντικών συστημάτων πληροφόρησης.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  COM (2011) 751 final.

1

(2)  COM(2011) 750 final και COM(2011) 753 final.

2

(3)  COM (2011) 752 final.

3

(4)  Σχόλια επί των προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νέα ενωσιακή χρηματοδότηση των δράσεων με θέμα το άσυλο και τη μετανάστευση υπό το πολυετές χρηματοδοτικό πλαίσιο, Caritas Europa, CCME, COMECE, Eurodiaconia, ICMC, JRS-Europe, QCEA, http://www.caritas-europa.org/module/FileLib/MFF-Christiangroupstatement_April2012.pdf (δεν έχει μεταφραστεί στην ελληνική).

4

Σχόλια επί των προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νέα ενωσιακή χρηματοδότηση των δράσεων με θέμα το άσυλο και τη μετανάστευση υπό το πολυετές χρηματοδοτικό πλαίσιο

Δήλωση και συστάσεις της κοινωνίας πολιτών σχετικά με τη μελλοντική ενωσιακή χρηματοδότηση δράσεων με θέμα το άσυλο και τη μετανάστευση ενόψει της περιόδου 2014-2020, ECRE και άλλες 40 οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών, Μάρτιος 2012, retrievable from http://www.ecre.org/index.php?option=com_downloads&id=444 (δεν έχει μεταφραστεί στην ελληνική).

Δήλωση και συστάσεις της κοινωνίας πολιτών σχετικά με τη μελλοντική ενωσιακή χρηματοδότηση δράσεων με θέμα το άσυλο και τη μετανάστευση ενόψει της περιόδου 2014-2020

(5)  EE C 128 της 18/5/2010, σ. 29,

5

(6)  Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες: παρατηρήσεις σχετικά με τις μελλοντικές ρυθμίσεις ευρωπαϊκής χρηματοδότησης στον τομέα των Εσωτερικών Υποθέσεων μετά το 2013, Ιούνιος 2011, http://www.unhcr.org/4df752779.pdf (δεν έχει μεταφραστεί στην ελληνική).

6

(7)  ΕΕ C 318, 29.10.2011, σ. 69–75.

7

(8)  Έκθεση για τη διάσκεψη των ενδιαφερόμενων φορέων με θέμα «Το μέλλον της χρηματοδότησης της ΕΕ για τις εσωτερικές υποθέσεις: μια νέα ματιά», ΓΔ Εσωτερικών Υποθέσεων, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Βρυξέλλες, 8 Απριλίου 2011, http://ec.europa.eu/dgs/home-affairs/event/docs/MFF_conference_report_11-5-2011_FINAL_participants.doc.pdf. Ένα από τα συμπεράσματα της έκθεσης είναι το εξής: «Η χρηματοδότηση εκ μέρους της ΕΕ δεν πρέπει να θεωρείται ότι υποκαθιστά την εθνική χρηματοδότηση: τα κράτη μέλη εξακολουθούν να είναι υπεύθυνα για να εξασφαλίσουν ότι επαρκής εθνική χρηματοδότηση είναι διαθέσιμη για την υποστήριξη των εσωτερικών πολιτικών. Για να έχουν μεγαλύτερη αξία, οι δαπάνες τις ΕΕ θα πρέπει να αντανακλούν προτεραιότητες σε ευρωπαϊκό επίπεδο και δεσμεύσεις πολιτικής, καθώς και να στηρίζουν την εφαρμογή του κεκτημένου των εσωτερικών υποθέσεων της ΕΕ».

8

(9)  ΕΕ C 347 της 18/12/2010, σ. 19.

9

(10)  Βλ. γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών -Η συνολική προσέγγιση της μετανάστευσης και της κινητικότητας», εισηγητής: ο κ. Luis Miguel Pariza Castaños, συνεισηγήτρια: η κα Brenda King (ΕΕ C 191 της 29.06.2012, σ. 134).

10

(11)  «Είκοσι κατευθυντήριες αρχές σχετικά με την αναγκαστική επιστροφή», COM(2005) 40 final.

11

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/115 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/115

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Λευκή βίβλος — Ατζέντα για επαρκείς, ασφαλείς και βιώσιμες συντάξεις»

[COM(2012) 55 final]

2012/C 299/21

Εισηγητής: ο κ. Petru Sorin DANDEA

Συνεισηγητής: ο κ. Krzysztof PATER

Στις 21 Φεβρουαρίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με το θέμα

Λευκή Βίβλος - Ατζέντα για επαρκείς, ασφαλείς και βιώσιμες συντάξεις

COM(2012) 55 final.

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 27 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 12ης Ιουλίου 2012), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 180 ψήφους υπέρ, 27 κατά και 19 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1   Δεδομένου ότι οι συντάξεις αποτελούν την κύρια πηγή εισοδήματος για τους συνταξιούχους, τα δημόσια συστήματα συνταξιοδότησης είναι από τις σημαντικότερες συνιστώσες του δικτύου ασφαλείας των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης σχεδόν όλων των κρατών μελών, καθώς και θεμελιώδες τμήμα του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι στη Λευκή Βίβλο, η Επιτροπή εστιάζει περισσότερο σε άλλες πτυχές των συστημάτων συνταξιοδότησης και δεν αναζητά λύσεις για την ενίσχυση των δημοσίων συντάξεων.

1.2   Τα συστήματα συνταξιοδότησης δεν λειτουργούν χωριστά από τα εθνικά οικονομικά συστήματα. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση προς τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν ότι οι συνταξιοδοτικές πολιτικές τους συνάδουν με τις πολιτικές τους για την αγορά εργασίας, την κοινωνική προστασία, τη φορολογία και τη μακροοικονομική πολιτική (αφού οι συντάξεις χρηματοδοτούνται από τις αποταμιεύσεις των μισθών στη διάρκεια του παραγωγικού βίου του πληθυσμού ή ακόμα από εισφορές που καταβάλλονται σε ιδιωτικά συνταξιοδοτικά συστήματα).

1.3   Δεν υπάρχει μία μοναδική λύση σε όλες τις προκλήσεις στα συστήματα συνταξιοδότησης, που οφείλονται στη γήρανση του πληθυσμού. Η πλειονότητα των κρατών μελών που έχουν προβεί σε μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού τους συστήματος την τελευταία δεκαετία κατεύθυναν τις πολιτικές τους προς την περιστολή των δαπανών, αυξάνοντας την προβλεπόμενη εκ του νόμου ηλικία συνταξιοδότησης και μεταβαίνοντας σε συστήματα τιμαριθμικής προσαρμογής των συντάξεων. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει ότι η αύξηση της εκ του νόμου προβλεπόμενης ηλικίας συνταξιοδότησης δεν αποτελεί επαρκές μέτρο ως απάντηση στη γήρανση του πληθυσμού και τονίζει ότι αυτή η προσέγγιση μπορεί να αποδειχθεί μακροπρόθεσμα προβληματική από κοινωνική άποψη, καθώς μπορεί να εκθέσει πολλούς συνταξιούχους στον κίνδυνο της φτώχειας.

1.4   Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναδιανείμουν τον πλούτο και να εστιάσουν τις μεταρρυθμιστικές τους προσπάθειες κατά την επόμενη δεκαετία στην αύξηση των εσόδων με τα οποία χρηματοδοτούνται τα συστήματα συνταξιοδότησης, επεκτείνοντάς τα σε όλες τις κοινωνικο-επαγγελματικές τάξεις, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας, βελτιώνοντας τους μηχανισμούς είσπραξης και αντιμετωπίζοντας την αδήλωτη εργασία και τη φοροδιαφυγή. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η σημασία της αγοράς εργασίας και της αύξησης της απασχόλησης για την επιτυχή αντιμετώπιση της δημογραφικής αλλαγής και, συνεπώς, για την επίτευξη των βασικών στόχων σχετικά με τις συντάξεις, τονίζεται στη Λευκή Βίβλο περισσότερο απ’ ό,τι σε παλαιότερα έγγραφα της Επιτροπής. Λυπάται, ωστόσο, επειδή αυτή η αναγνώριση της μεγαλύτερης σημασίας της αγοράς εργασίας δεν φαίνεται να έχει επηρεάσει αισθητά τις βασικές συστάσεις σχετικά με τις συντάξεις, οι οποίες έχουν υιοθετηθεί από παλαιότερα έγγραφα σχεδόν απαράλλακτες.

1.5   Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, όταν τα κράτη μέλη αποφασίσουν να προβούν στη μεταρρύθμιση των συνταξιοδοτικών τους συστημάτων, θα πρέπει να λάβουν υπόψη το γεγονός ότι η σύνταξη αντιπροσωπεύει για εκατομμύρια μελλοντικών συνταξιούχων τη μόνη μορφή προστασίας έναντι του κινδύνου της φτώχειας κατά το γήρας. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά να συμπεριληφθούν στη μελλοντική νομοθεσία κανόνες για τις ελάχιστες συντάξεις ή μηχανισμοί προστασίας των συντάξεων, ώστε τα εισοδήματα να υπερβαίνουν το όριο της φτώχειας.

1.6   Από την ίδια τη φύση τους, τα συστήματα συνταξιοδότησης λειτουργούν μακροπρόθεσμα. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη θα πρέπει να προβλέψουν ένα αρκετά μακροπρόθεσμο χρονοδιάγραμμα για τη διαδικασία μεταρρύθμισης των συνταξιοδοτικών τους συστημάτων, προσαρμόζοντάς το στην εσωτερική οικονομική και κοινωνική κατάστασή τους και εξασφαλίζοντας ευρεία κοινωνική αποδοχή. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ μιας τέτοιας προσέγγισης, λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι άδικο να επιβαρυνθεί η σημερινή γενιά νέων εργαζομένων ή συνταξιούχων με το κόστος της μεταρρύθμισης του συστήματος συνταξιοδότησης. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ μιας προσέγγισης που εξασφαλίζει τη δικαιοσύνη μεταξύ των γενεών από την άποψη της βιωσιμότητας του συστήματος και ένα επαρκές επίπεδο παροχών, το οποίο να επιτρέπει ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο.

1.7   Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εστιάσουν τις προσπάθειές τους στην προώθηση ενεργών μέτρων για την παράταση του εργασιακού βίου. Το σημαντικότερο είναι όμως η προσέγγιση της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης με την ηλικία συνταξιοδότησης που προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία. Αυτό αποτελεί ένα από τα βασικά μέτρα για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας των ευρωπαϊκών συστημάτων συνταξιοδότησης. Τα σημαντικότερα μέτρα που πρέπει να ληφθούν εδώ είναι να δοθεί έμφαση στις διαπραγματεύσεις των συνθηκών εργασίας μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, π.χ. η προσαρμογή των χώρων εργασίας στις δεξιότητες και την κατάσταση υγείας των ηλικιωμένων εργαζομένων, η συνεκτίμηση των βαριών επαγγελμάτων, η βελτίωση της πρόσβασης σε περαιτέρω κατάρτιση, η ενίσχυση των μέτρων πρόληψης της αναπηρίας, ο καλύτερος συνδυασμός της επαγγελματικής και της οικογενειακής ζωής και η άρση των νομικών ή άλλων εμποδίων που τίθενται στην επιμήκυνση του εργασιακού βίου. Η αλλαγή της στάσης των εργοδοτών έναντι αυτής της ηλικιακής ομάδας, καθώς και η τήρηση θετικής στάσης από την πλευρά των ηλικιωμένων εργαζομένων, η οποία τους επιτρέπει να επιλέξουν να παραμείνουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στην εργασία πρέπει να αποτελέσουν τμήμα της διαδικασίας μεταρρύθμισης. Οι μεταρρυθμίσεις της αγοράς εργασίας που δημιουργούν τις συνθήκες οι οποίες επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να παρέχουν ποιοτικές θέσεις εργασίας είναι αναγκαίες για να επιτευχθεί η επιμήκυνση του εργασιακού βίου. Όλες αυτές οι πολιτικές πρέπει να πλαισιωθούν και να υλοποιηθούν σε στενή συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους. Κατά την ΕΟΚΕ, θα πρέπει, ωστόσο, να διατηρηθούν οι ρυθμίσεις για την πρόωρη συνταξιοδότηση, ώστε όσοι εργάζονται για πολλά χρόνια σε ιδιαίτερα επίπονα ή επικίνδυνα επαγγέλματα, ή όσοι ξεκίνησαν νωρίς την επαγγελματική τους δραστηριότητα, δηλ. πριν από το 18ο έτος της ηλικίας τους, να έχουν και στο μέλλον δικαίωμα πρόωρης συνταξιοδότησης.

1.8   Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι τα κράτη μέλη έχουν ήδη σημειώσει πρόοδο στις νομοθετικές μεταρρυθμίσεις τους, αλλά είναι ταυτόχρονα πεπεισμένη ότι το νομοθετικό πλαίσιο για συμπληρωματικά συστήματα συνταξιοδότησης πρέπει να βελτιωθεί, αφού αυτά πρόκειται να διαδραματίσουν ρόλο στη μελλοντική καταλληλότητα και βιωσιμότητα των συστημάτων συνταξιοδότησης. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ εκφράζει την σοβαρή ανησυχία της σχετικά με ορισμένες από τις προτάσεις για τις επαγγελματικές συντάξεις. Δεδομένου ότι τα συστήματα συνταξιοδότησης διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό από τις υπηρεσίες ασφάλειας ζωής, η ΕΟΚΕ δεν υποστηρίζει τον δεδηλωμένο στόχο επανεξέτασης της οδηγίας ΙΕΣΠ «να διατηρηθεί ισότιμη κατάσταση με το σχέδιο ‧Φερεγγυότητα ΙΙ‧ », αλλά συνιστά την εισαγωγή ειδικά σχεδιασμένων μέτρων για την εξασφάλιση των περιουσιακών στοιχείων των συνταξιοδοτικών ταμείων, μετά από προηγούμενη διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς.

1.9   Στόχος της σύνταξης είναι η εξασφάλιση ενός εισοδήματος για τους συνταξιούχους, που να υποκαθιστά τον μισθό που είχαν στη διάρκεια της επαγγελματικής σταδιοδρομίας τους, και το οποίο είναι αναλογικό με αυτόν. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι στο μέλλον θα είναι αναγκαίο να μειωθεί το χάσμα μεταξύ των συντάξεων για τους άντρες και τις γυναίκες εργαζόμενους, καθώς και να εξασφαλιστεί η σωστή κάλυψη των κινδύνων γήρατος των εργαζομένων που ασκούν άτυπο επάγγελμα ή έχουν άτυπη επαγγελματική σταδιοδρομία. Η διαφορά που εξακολουθεί να υπάρχει μεταξύ ανδρών και γυναικών στην αγορά εργασίας έχει σοβαρές επιπτώσεις στα σωρευμένα δικαιώματα και ως εκ τούτου και στις προοπτικές σύνταξης για τις γυναίκες. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να αναζητήσουν λύσεις σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους, ώστε να καλύψουν το χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών σε ότι αφορά τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα, χάσμα το οποίο δημιουργήθηκε από τη νομοθεσία και την πρακτική στην αγορά εργασίας.

1.10   Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να υλοποιήσει την πρόθεσή της να χρησιμοποιήσει τμήμα του ΕΚΤ στη διάρκεια της προγραμματικής περιόδου 2014-2020 για να υποστηρίξει έργα που έχουν ως σκοπό την απασχόληση των ηλικιωμένων εργαζομένων ή την προώθηση της επιμήκυνσης του εργασιακού βίου. Επίσης, αξίζει να υποστηριχθούν τα εκπαιδευτικά προγράμματα που στοχεύουν στην αύξηση της ενημέρωσης των εργαζομένων σε οικονομικά θέματα, ιδίως όσον αφορά τον συνταξιοδοτικό προγραμματισμό. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι κοινωνικοί εταίροι και άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, μαζί με άλλους δημόσιους οργανισμούς, έχουν να διαδραματίσουν κρίσιμο ρόλο στην προώθηση τέτοιων σχεδίων.

2.   Εισαγωγή

2.1   Στις 16 Φεβρουαρίου (αργότερα από την προβλεπόμενη ημερομηνία), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε Λευκή Βίβλο με θέμα «Ατζέντα για επαρκείς, ασφαλείς και βιώσιμες συντάξεις» στη βάση των διαβουλεύσεων που δρομολογήθηκαν με την αντίστοιχη Πράσινη Βίβλο του Ιουλίου 2010. Παρόλο που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έλαβε υπόψη πολλές από τις συστάσεις στις οποίες προέβη η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή στη γνωμοδότησή της επί του θέματος, ωστόσο, δεν άλλαξε τη στάση της όσον αφορά τις λύσεις που πρέπει να εφαρμόσουν τα κράτη μέλη για να εξασφαλίσουν βιώσιμα και ασφαλή συνταξιοδοτικά συστήματα στο πλαίσιο της γήρανσης του πληθυσμού, και εξακολουθεί να δίνει έμφαση στην ανάγκη περιστολής των δαπανών για συντάξεις, αντί να προτείνει να αυξηθούν τα έσοδα για τη χρηματοδότησή τους. Επίσης, συνιστά να συνδεθεί η ηλικία συνταξιοδότησης με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Πρόκειται για θέματα για τα οποία η ΕΟΚΕ έχει ασκήσει επανειλημμένα κριτική.

2.2   Για να υποστηρίξει την άποψή της για την ανάγκη μεταρρύθμισης των συντάξεων, η Επιτροπή βασίζεται σε στατιστικές που ενδέχεται να παρουσιάσουν μια εσφαλμένη εικόνα των προβλημάτων που τίθενται από τη γήρανση του πληθυσμού. Για παράδειγμα, το διάγραμμα στο σχήμα 1 της Λευκής Βίβλου συγκρίνει τις προβλεπόμενες τάσεις στον αριθμό των ατόμων 60 ετών και άνω, με τον αριθμό των ατόμων ηλικίας 20-59 ετών και δείχνει ότι ο αριθμός ατόμων στην πρώτη ηλικιακή ομάδα αναμένεται να αυξηθεί κατά δύο εκατομμύρια κάθε χρόνο τα επόμενα είκοσι χρόνια, ενώ ο αριθμός ατόμων στη δεύτερη ηλικιακή ομάδα αναμένεται να μειωθεί κατά μέσον όρο κατά ένα εκατομμύριο κάθε χρόνο. Έως το 2020, η εκ του νόμου ηλικία συνταξιοδότησης στην πλειοψηφία των κρατών μελών θα είναι τα 65 έτη ή και περισσότερο, το οποίο σημαίνει ότι η πληθυσμιακή ομάδα των 60 και άνω θα συμπεριλαμβάνει τόσο εργαζόμενους όσο και συνταξιούχους. Σύμφωνα με προηγούμενες συστάσεις (1), η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, για την αξιολόγηση των επιπτώσεων της δημογραφικής αλλαγής στην χρηματοδότηση των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ο οικονομικός δείκτης εξάρτησης, καθώς αυτός παρέχει ακριβή εικόνα των πραγματικών αναγκών χρηματοδότησης. Η Επιτροπή το αναγνωρίζει στη Λευκή Βίβλο. Με αυτήν την έννοια, η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η σημασία της αγοράς εργασίας και της αύξησης της απασχόλησης για την επιτυχή αντιμετώπιση της δημογραφικής αλλαγής και συνεπώς για την επίτευξη των βασικών στόχων σχετικά με τις συντάξεις, τονίζεται στη Λευκή Βίβλο περισσότερο απ’ ό,τι σε παλαιότερα έγγραφα της Επιτροπής. Λυπάται, ωστόσο, επειδή αυτή η αναγνώριση της μεγαλύτερης σημασίας της αγοράς εργασίας δεν φαίνεται να έχει επηρεάσει αισθητά τις βασικές συστάσεις σχετικά με τις συντάξεις, οι οποίες έχουν υιοθετηθεί από παλαιότερα έγγραφα σχεδόν απαράλλακτες.

2.3   Η Επιτροπή πιστεύει ότι η επιτυχία των συνταξιοδοτικών μεταρρυθμίσεων στα κράτη μέλη αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την εύρυθμη λειτουργία της Οικονομικής και Νομισματικής ένωσης και θα επηρεάσει την ικανότητα της ΕΕ να επιτύχει δύο από τους πέντε στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» – την αύξηση του ποσοστού απασχόλησης στο 75 % και τη μείωση του αριθμού των ατόμων που κινδυνεύουν από τη φτώχεια κατά τουλάχιστον 20 εκατομμύρια. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ έχει τονίσει το γεγονός (2) ότι πολλά από τα μέτρα λιτότητας που τα κράτη μέλη εφάρμοσαν στην προσπάθειά τους να ανταπεξέλθουν στις προκλήσεις της χρηματοπιστωτικής κρίσης και της κρίσης δημοσίου χρέους ενδέχεται να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην επίτευξη αυτών των στόχων. Κάθε μέτρο που λαμβάνεται για την εξασφάλιση της δημοσιονομικής σταθερότητας πρέπει πάντα να συμπληρώνεται με επενδύσεις που ενισχύουν την απασχόληση, καθώς και με μέτρα που ενισχύουν την ανάπτυξη.

2.4   Η Επιτροπή επιθυμεί να προτείνει κατευθυντήριες γραμμές πολιτικής και πρωτοβουλίες πολιτικής στα κράτη μέλη για να καλύψει τις ανάγκες για μεταρρύθμιση που έχουν εντοπισθεί, μεταξύ άλλων, στις συστάσεις ανά χώρα του 2011 στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι αυτές οι συστάσεις αναφέρονται κυρίως στην αύξηση της εκ του νόμου ηλικίας συνταξιοδότησης και στην τροποποίηση των συστημάτων αναπροσαρμογής των συντάξεων. Για ορισμένα κράτη μέλη, τα οποία έχουν συνάψει συμφωνίες εφεδρικής χρηματοδότησης με το ΔΝΤ, την Παγκόσμια Τράπεζα και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις συστάσεις περιλαμβάνονται λύσεις όπως η προσωρινή σταθεροποίηση ή ακόμα και η μείωση της αξίας των συντάξεων.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

3.1   Οι τρέχουσες συνταξιοδοτικές προκλήσεις

3.1.1   Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι η βιωσιμότητα και η επάρκεια των συντάξεων εξαρτάται από τον βαθμό στον οποίο υποστηρίζονται από εισφορές, φόρους και αποταμιεύσεις. Ωστόσο, οι παραπάνω πόροι δεν αντλούνται μόνο από όσους βρίσκονται στην αγορά εργασίας, αλλά και από τους ίδιους τους συνταξιούχους. Με άλλα λόγια, κάθε μακροπρόθεσμη προβολή από άποψη της ισορροπίας μεταξύ ενεργών φορολογούμενων και συνταξιοδοτημένων δικαιούχων πρέπει να λάβει υπόψη τα παραπάνω.

3.1.2   Τα δημόσια συστήματα συνταξιοδότησης είναι η κύρια πηγή εισοδήματος για τους συνταξιούχους σε σχεδόν όλα τα κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, είναι επιτακτική η ανάγκη να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για να εξασφαλιστεί ότι παραμένουν βιώσιμα και προσιτά. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η χρηματοδότηση των δημοσίων συστημάτων μπορεί να εξασφαλιστεί με ένα υψηλό ποσοστό απασχόλησης και πρόσθετα μέτρα χρηματοδότησης, όπως αυτά που ελήφθησαν σε ορισμένα κράτη μέλη (για παράδειγμα: δημοσιονομικές επιχορηγήσεις, πρόσθετα έσοδα, αποθεματικά ταμεία και ταμεία σταθερότητας). Αυτά τα συνταξιοδοτικά συστήματα βασίζονται στην αρχή της αλληλεγγύης και δημιουργούν δεσμούς αλληλεγγύης μεταξύ (και εντός) των γενεών, πράγμα που ωφελεί την κοινωνική συνοχή. Επιπλέον, σε ορισμένα κράτη μέλη, επιτρέπεται η θεμελίωση συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων και στη διάρκεια περιόδων ανεργίας ή διακοπής της επαγγελματικής σταδιοδρομίας λόγω ασθένειας ή για οικογενειακούς λόγους. Τα εν λόγω συστήματα απέδειξαν την αξία τους από την άποψη της οικονομικής σταθεροποίησης στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης του 2008, ακόμα και αν σε ορισμένα κράτη μέλη, οι μεμονωμένες συντάξεις επηρεάστηκαν αρνητικά. Αντίθετα, ορισμένα συνταξιοδοτικά συστήματα ιδιωτικής χρηματοδότησης τα οποία επένδυσαν τμήμα του χαρτοφυλακίου περιουσιακών στοιχείων τους σε ορισμένα χρηματοπιστωτικά προϊόντα πολύ υψηλού κινδύνου, αντιμετώπισαν σημαντικές ζημίες, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα απότομες περικοπές στις συντάξεις για πολλούς συνταξιούχους. Οι αρμόδιοι για τη λήψη αποφάσεων πρέπει να συνυπολογίσουν τον αντίκτυπο των περικοπών στην παγκόσμια ζήτηση, δεδομένου ότι τα κοινωνικά επιδόματα δεν αποτελούν απλώς «δαπάνες», αλλά τα μέσα δραστηριοποίησης και κατανάλωσης του ενός τρίτου του πληθυσμού της Ευρώπης.

3.2   Διασφάλιση της οικονομικής βιωσιμότητας των συνταξιοδοτικών συστημάτων

3.2.1   Η Επιτροπή δηλώνει ότι οι συντάξεις θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά 2,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕγχΠ κατά μέσο όρο μέχρι το 2060. Όπως έχει ήδη δηλώσει σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, η ΕΟΚΕ συνιστά τα κράτη μέλη να επιδεικνύουν σύνεση όταν χρησιμοποιούν αυτά τα στοιχεία για την προώθηση μεταρρυθμίσεων των συνταξιοδοτικών συστημάτων, καθώς πολλά από αυτά βασίζονται σε μακροπρόθεσμες υποθέσεις, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις δεν επιβεβαιώνονται από την πραγματικότητα. Ωστόσο, παρατηρείται επί του παρόντος μια διαφορά εννέα ποσοστιαίων μονάδων του ΑΕγχΠ στις δαπάνες των κρατών μελών για συντάξεις, η οποία κυμαίνεται από 6 % στην Ιρλανδία, έως 15 % στην Ιταλία. Αυτό δείχνει ότι μπορεί να υπάρχει κάποια ευελιξία στη σύνθεση των δημοσίων δαπανών, χωρίς αυτό να επηρεάζει σημαντικά την ανταγωνιστικότητα των κρατών μελών τα οποία, στο πλαίσιο μιας κυκλικής προοπτικής, μπορεί να συνεπάγονται υψηλότερες προγραμματισμένες δαπάνες για τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης.

3.2.2   Η μεταρρύθμιση των συστημάτων συνταξιοδότησης που έχουν αναλάβει τα κράτη μέλη την τελευταία δεκαετία έχει εστιάσει κυρίως στην περιστολή των δαπανών μέσω της επιμήκυνσης της εκ του νόμου ηλικίας συνταξιοδότησης και της αλλαγής των συστημάτων αναπροσαρμογής των συντάξεων σε έναν κυρίαρχο ή ενιαίο δείκτη τιμών. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι αυτή η τελευταία αλλαγή μπορεί να έχει μακροπρόθεσμες δυσμενείς επιπτώσεις, όπως την απότομη μείωση της αξίας των συντάξεων. Σύμφωνα με μελέτη της ΔΟΕ (3), μια διαφορά μιας μόνον ποσοστιαίας μονάδας μεταξύ της αύξησης των μισθών και της αύξησης των συντάξεων σε μία περίοδο εικοσιπέντε ετών, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της αξίας των συντάξεων κατά 22 %.

3.2.3   Τα εθνικά συστήματα συνταξιοδότησης δεν λειτουργούν χωριστά από τα εθνικά οικονομικά συστήματα. Είναι στην πραγματικότητα υπο-συστήματα, τα οποία αλληλεπιδρούν με άλλα σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο. Ως εκ τούτου η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι για να εξασφαλίσουν τη δημοσιονομική βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων τους, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εστιάσουν τις προσπάθειές τους κατά τις επόμενες δεκαετίες στην αύξηση των εσόδων. Αυτή η αύξηση δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την αύξηση του αριθμού των εργαζομένων που καταβάλλουν εισφορές και την παράταση του εργασιακού βίου, αλλά απαιτεί επίσης καλύτερη διαχείριση των δημοσίων οικονομικών, καθώς και προσπάθειες για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και της αδήλωτης εργασίας. Η αειφόρος ανάπτυξη και ένα υψηλό επίπεδο απασχόλησης θα δημιουργήσουν ευνοϊκό περιβάλλον για τα συστήματα συνταξιοδότησης. Οι μεταρρυθμίσεις της αγοράς εργασίας που δημιουργούν τις συνθήκες οι οποίες επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να παρέχουν ποιοτικές θέσεις εργασίας είναι αναγκαίες για να επιτευχθεί η επιμήκυνση του εργασιακού βίου. Επίσης, αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας που βοηθούν στη συνάρθρωση των εργασιακών και των οικογενειακών υποχρεώσεων μπορεί να συνδράμουν στην αύξηση των ποσοστών γονιμότητας, μετριάζοντας έτσι την πίεση που ασκεί η γήρανση του πληθυσμού στα συστήματα συνταξιοδότησης. Παράλληλα, είναι αναγκαία η λήψη μέτρων ούτως ώστε όλοι οι πολίτες να επιθυμούν να παραμείνουν εργαζόμενοι για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, γεγονός που συνεπάγεται θετική στάση ως προς τη δια βίου μάθηση και την προληπτική μέριμνα υγείας.

3.2.4   Σύμφωνα με την προηγούμενη γνωμοδότησή της, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι μεταρρυθμίσεις των συστημάτων συνταξιοδότησης (περιλαμβανομένης της μετάβασης από αμιγώς αναδιανεμητικά σε μικτά συστήματα - αναδιανεμητικά και κεφαλαιοποιητικά συνταξιοδοτικά συστήματα) οι οποίες οδηγούν τη μεταβολή στη χρηματοδότηση των συνταξιοδοτικών συστημάτων και, άρα, στην αύξηση των εμφανών και τη μείωση των αφανών υποχρεώσεων, δεν πρέπει να υπονομεύονται βραχυπρόθεσμα από τυχόν υψηλότερο εμφανές δημόσιο χρέος (4). Επομένως, πρέπει να εξεταστεί η αναθεώρηση των κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

3.3   Διατήρηση της επάρκειας των συνταξιοδοτικών παροχών

3.3.1   Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι στα περισσότερα κράτη μέλη, οι μεταρρυθμίσεις στον τομέα των συντάξεων θα έχουν ως αποτέλεσμα χαμηλότερα ποσοστά υποκατάστασης. Δεδομένου ότι οι συντάξεις είναι η κύρια πηγή εισοδήματος για τους ηλικιωμένους Ευρωπαίους, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η διατήρηση της επάρκειας συντάξεων που επιτρέπουν αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για τα κράτη μέλη.

3.3.2   Οι κυβερνήσεις έχουν την ευθύνη να εξασφαλίζουν ότι κάθε ηλικιωμένος Ευρωπαίος λαμβάνει επαρκή σύνταξη. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν τη θέσπιση ενός σαφούς και πλήρους ορισμού της επαρκούς σύνταξης, σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους

3.3.3   Για τις μελλοντικές γενεές συνταξιούχων, η επάρκεια του εισοδήματός τους θα εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από άλλους χρηματοδοτούμενους πυλώνες συνταξιοδότησης. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι ορισμένα από τα κράτη μέλη που προώθησαν υποχρεωτικά κεφαλαιοποιητικά συστήματα συνταξιοδότησης, χρηματοδοτούμενα μέσω της μεταφοράς μέρους των εισφορών από το δημόσιο συνταξιοδοτικό σύστημα, έχουν επιλέξει να καταργήσουν τα εν λόγω προγράμματα, κυρίως λόγω του ελλείμματος που δημιουργήθηκε στον δημόσιο προϋπολογισμό Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ επαγγελματικών συνταξιοδοτικών καθεστώτων των οποίων η δημιουργία και η διαχείριση γίνεται από τους εργοδότες και τους εκπροσώπους των εργαζομένων, καλεί δε την Επιτροπή να παρέχει υποστήριξη στους κοινωνικούς εταίρους προκειμένου να ενισχύσουν τη διοικητική ικανότητά τους σε αυτόν τον τομέα.

3.3.4   Υπό το φως της σταδιακής μετάβασης προς πρόσθετα κεφαλαιοποιητικά συνταξιοδοτικά συστήματα, ιδίως δε συστήματα που συνδέονται με τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας, είναι ιδιαίτερα σημαντικό τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ικανές συντάξεις για όσους παραμένουν καθ' όλη τη διάρκεια της ενήλικης ζωής τους εκτός αγοράς εργασίας. Πρέπει να διασφαλιστούν επαρκείς συντάξεις για τα άτομα που αποκλείονται από την κύρια αγορά εργασίας λόγω, π.χ. σοβαρής αναπηρίας ή σοβαρών και σύνθετων κοινωνικών προβλημάτων, προκειμένου να αποφευχθεί ακόμα ευρύτερη κοινωνική ανισότητα στις μεγαλύτερες ηλικίες.

3.4   Αύξηση της συμμετοχής των γυναικών και των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας στην αγορά εργασίας

3.4.1   Η Επιτροπή σημειώνει ότι εάν η Ευρώπη επιτύχει τον στόχο για την απασχόληση που προβλέπεται στη στρατηγική «Ευρώπη 2020», δηλαδή ποσοστό απασχόλησης 75 % για την ηλικιακή ομάδα 20-64 ετών και εάν σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στις επόμενες δεκαετίες, ο βαθμός οικονομικής εξάρτησης θα μπορούσε να παραμείνει κάτω του 80 %. Αυτό σημαίνει ότι η πίεση που ασκείται στα συστήματα συνταξιοδότησης λόγω της δημογραφικής γήρανσης θα μπορούσε να παραμείνει ανεκτή.

3.4.2   Η ΕΟΚΕ διαφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι η σταθερή ηλικία συνταξιοδότησης θα δημιουργήσει αυξανόμενες ανισορροπίες μεταξύ των ετών ενεργού απασχόλησης και των ετών συνταξιοδότησης. Μέσω των μεταρρυθμίσεων των συνταξιοδοτικών συστημάτων τους τα τελευταία χρόνια, τα κράτη μέλη συνέδεσαν το δικαίωμα πρόωρης συνταξιοδότησης με τα έτη συνολικής απασχόλησης, μειώνοντας έτσι σημαντικά τον αριθμό προνομιούχων εργαζομένων. Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι τα καθεστώτα πρόωρης συνταξιοδότησης θα πρέπει να διατηρηθούν προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι εργαζόμενοι που έχουν εργαστεί για μεγάλα χρονικά διαστήματα σε βαρέα ή επικίνδυνα επαγγέλματα, ή που ξεκίνησαν να εργάζονται σε νεαρή ηλικία - πριν από τα 18 τους - έχουν δικαίωμα πρόωρης συνταξιοδότησης.

3.4.3   Η ΕΟΚΕ έχει εκθέσει τις απόψεις της σε πολλές γνωμοδοτήσεις (5) σχετικά με τους βασικούς παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη από τα κράτη μέλη κατά την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων που αποσκοπούν σε παράταση του εργασιακού βίου και συγχαίρει την Επιτροπή για το γεγονός ότι έλαβε υπόψη ορισμένους από αυτούς στη Λευκή Βίβλο. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει ακόμα να γίνουν πολλά σε επίπεδο κρατών μελών για να εξασφαλιστεί ότι οι χώροι εργασίας έχουν προσαρμοστεί κατάλληλα στις δεξιότητες και την κατάσταση της υγείας των ηλικιωμένων εργαζομένων.

3.5   Ο ρόλος των κρατών μελών και της ΕΕ για τις συντάξεις

3.5.1   Η ΕΟΚΕ επικροτεί την απόφαση της Επιτροπής σχετικά με την ανάπτυξη συνολικής προσέγγισης για τη μεταρρύθμιση των συντάξεων, δεδομένου του αλληλένδετου χαρακτήρα των μακροοικονομικών, κοινωνικών και εργασιακών προκλήσεων που αφορούν τις συντάξεις. Αν και τα κράτη μέλη έχουν την κύρια ευθύνη για τον σχεδιασμό των συνταξιοδοτικών συστημάτων τους, η Επιτροπή πρέπει να χρησιμοποιήσει με δημιουργικό τρόπο τα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της προκειμένου να υποστηρίξει τα κράτη μέλη καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας μεταρρύθμισης των συντάξεων. Καθώς όμως αποφεύγουμε γενικά την οπισθοδρόμηση, αυτό θα πρέπει να γίνει χωρίς να πληγούν τα δικαιώματα ή να δημιουργηθούν νέοι κανόνες με αφορμή την τρέχουσα ύφεση· τούτο δε διότι τα μέτρα αυτά θα αποδεικνύονταν επιζήμια για τα συμφέροντα των απλών πολιτών αφ’ ης στιγμής θα ανέκαμπτε η οικονομία. Με βάση τη στρατηγική «Ευρώπη 2020» και το νέο πλαίσιο ευρωπαϊκής διακυβέρνησης, η Επιτροπή διαθέτει επαρκώς ευρύ πεδίο για την προώθηση λύσεων σχετικά με τη διαδικασία μεταρρύθμισης των συντάξεων, χωρίς να παραγνωρίζει ότι οι συντάξεις δεν είναι αποταμιεύσεις. Η ΕΟΚΕ προτρέπει επίσης την Επιτροπή να υλοποιήσει την πρόθεσή της να χρησιμοποιήσει τμήμα του ΕΚΤ στη διάρκεια της προγραμματικής περιόδου 2014-2020 για να υποστηρίξει έργα που έχουν ως σκοπό την απασχόληση των ηλικιωμένων εργαζομένων ή την προώθηση της επιμήκυνσης του εργασιακού βίου. Η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στην υλοποίηση τέτοιων σχεδίων πρέπει να αποτελεί προαπαιτούμενο.

3.5.2   Δεδομένου ότι η απασχόληση και η αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας θα πρέπει να είναι οι βασικοί τομείς που αφορούν άμεσα τα κράτη μέλη, καθώς αυτά έρχονται αντιμέτωπα με τα αποτελέσματα της γήρανσης του πληθυσμού στα συστήματα συνταξιοδότησής τους, η ΕΟΚΕ συνιστά όλες οι πολιτικές που αυτά προτίθενται να υλοποιήσουν, να βασίζονται στην προηγούμενη συγκατάθεση των κοινωνικών εταίρων.

3.6   Η ανάγκη για μεταρρυθμίσεις στον τομέα των συντάξεων

3.6.1   Όσον αφορά τις συστάσεις της Επιτροπής στα κράτη μέλη σχετικά με τις μεταρρυθμίσεις στον τομέα των συντάξεων, στο πλαίσιο των ετήσιων ερευνών ανάπτυξης 2011 και 2012, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι:

| α) | η αύξηση της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης πρέπει να γίνει μέσω πολιτικών οι οποίες είναι το αποτέλεσμα διαπραγμάτευσης με τους κοινωνικούς εταίρους, ώστε να ενθαρρυνθεί η παράταση του επαγγελματικού βίου, και όχι μέσω αυτόματων μηχανισμών σύνδεσης της εκ του νόμου ηλικίας συνταξιοδότησης με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής, όπως συνιστά η Επιτροπή· |
| --- | --- |

α)

η αύξηση της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης πρέπει να γίνει μέσω πολιτικών οι οποίες είναι το αποτέλεσμα διαπραγμάτευσης με τους κοινωνικούς εταίρους, ώστε να ενθαρρυνθεί η παράταση του επαγγελματικού βίου, και όχι μέσω αυτόματων μηχανισμών σύνδεσης της εκ του νόμου ηλικίας συνταξιοδότησης με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής, όπως συνιστά η Επιτροπή·

| β) | ο περιορισμός της πρόσβασης σε συστήματα πρόωρης συνταξιοδότησης θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την ειδική κατάσταση ορισμένων κατηγοριών εργαζομένων, ιδίως εκείνων των οποίων η εργασία ήταν ιδιαίτερα επίπονη και επικίνδυνη, καθώς και εκείνων που ξεκίνησαν να εργάζονται πολύ νωρίς (πριν τα δεκαοκτώ τους χρόνια)· |
| --- | --- |

β)

ο περιορισμός της πρόσβασης σε συστήματα πρόωρης συνταξιοδότησης θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την ειδική κατάσταση ορισμένων κατηγοριών εργαζομένων, ιδίως εκείνων των οποίων η εργασία ήταν ιδιαίτερα επίπονη και επικίνδυνη, καθώς και εκείνων που ξεκίνησαν να εργάζονται πολύ νωρίς (πριν τα δεκαοκτώ τους χρόνια)·

| γ) | η επιμήκυνση του εργασιακού βίου με την καλύτερη πρόσβαση σε προγράμματα κατάρτισης, την προσαρμογή των θέσεων εργασίας σε πιο ετερογενές εργατικό δυναμικό, τη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης για τους ηλικιωμένους εργαζομένους, την υποστήριξη της ενεργού και υγιούς γήρανσης, καθώς και την άρση νομικών ή άλλων εμποδίων στην πρόσβαση των ηλικιωμένων εργαζομένων στην απασχόληση αποτελεί την καλύτερη προσέγγιση για την υποστήριξη της εργασίας επί μεγαλύτερο χρονικό διάστημα· |
| --- | --- |

γ)

η επιμήκυνση του εργασιακού βίου με την καλύτερη πρόσβαση σε προγράμματα κατάρτισης, την προσαρμογή των θέσεων εργασίας σε πιο ετερογενές εργατικό δυναμικό, τη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης για τους ηλικιωμένους εργαζομένους, την υποστήριξη της ενεργού και υγιούς γήρανσης, καθώς και την άρση νομικών ή άλλων εμποδίων στην πρόσβαση των ηλικιωμένων εργαζομένων στην απασχόληση αποτελεί την καλύτερη προσέγγιση για την υποστήριξη της εργασίας επί μεγαλύτερο χρονικό διάστημα·

| δ) | η εξίσωση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης ανδρών και γυναικών θα πρέπει να γίνει εντός χρονοδιαγράμματος το οποίο να λαμβάνει υπόψη την ιδιαίτερη κατάσταση της αγοράς εργασίας κάθε κράτους μέλους. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην προσπάθεια κάλυψης του χάσματος μεταξύ των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων των ανδρών και των γυναικών· |
| --- | --- |

δ)

η εξίσωση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης ανδρών και γυναικών θα πρέπει να γίνει εντός χρονοδιαγράμματος το οποίο να λαμβάνει υπόψη την ιδιαίτερη κατάσταση της αγοράς εργασίας κάθε κράτους μέλους. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην προσπάθεια κάλυψης του χάσματος μεταξύ των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων των ανδρών και των γυναικών·

| ε) | η ενθάρρυνση της ανάπτυξης επικουρικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης θα πρέπει να επιτευχθεί με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, ιδίως με τη μορφή επαγγελματικών συνταξιοδοτικών συστημάτων - καθώς κατά τη χρηματοπιστωτική κρίση αποδείχθηκαν πιο ασφαλή από άλλους τύπους συστημάτων με κεφαλαιοποίηση - καθώς και με τη μορφή ιδιωτικής αποταμίευσης με στοχευμένα φορολογικά κίνητρα, ιδίως για όσους δεν είναι σε θέση να πληρώσουν τέτοιες υπηρεσίες. |
| --- | --- |

ε)

η ενθάρρυνση της ανάπτυξης επικουρικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης θα πρέπει να επιτευχθεί με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, ιδίως με τη μορφή επαγγελματικών συνταξιοδοτικών συστημάτων - καθώς κατά τη χρηματοπιστωτική κρίση αποδείχθηκαν πιο ασφαλή από άλλους τύπους συστημάτων με κεφαλαιοποίηση - καθώς και με τη μορφή ιδιωτικής αποταμίευσης με στοχευμένα φορολογικά κίνητρα, ιδίως για όσους δεν είναι σε θέση να πληρώσουν τέτοιες υπηρεσίες.

3.7   Εξισορρόπηση μεταξύ των ετών εργασίας και των ετών σύνταξης

3.7.1   Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να υποστηρίξουν μια αύξηση της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης (η οποία συνεπάγεται μεγαλύτερο διάστημα στην εργασία) μέσω ενεργών μέτρων για την ενθάρρυνση της επιμήκυνσης του εργασιακού βίου σε εθελοντική βάση. Η αυτόματη προσαρμογή της εκ του νόμου ηλικίας συνταξιοδότησης με βάση την προβλεπόμενη επιμήκυνση του προσδόκιμου ζωής θα μπορούσε να αποβεί αντιπαραγωγική, καθώς θα μπορούσε να οδηγήσει πολλούς ηλικιωμένους εργαζόμενους, ιδίως όσους έχουν προβλήματα υγείας, στο να στραφούν σε άλλους πυλώνες κοινωνικής ασφάλισης (6).

3.7.2   Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι η μεταρρύθμιση των συντάξεων δεν θα πρέπει να γίνει κατά τρόπον ώστε τα έξοδα να βαρύνουν τις γενιές των νεότερων εργαζομένων ή μόνο τους σημερινούς συνταξιούχους. Είναι εφικτό για τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν μέτρα μεταρρύθμισης τα οποία δεν επηρεάζουν τα συμφέροντα των εργαζομένων ή των συνταξιούχων.

3.7.3   Η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τα μέτρα που περιορίζουν την πρόσβαση στην πρόωρη συνταξιοδότηση λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τα συμφέροντα των εργαζομένων σε ιδιαίτερα δύσκολα ή επικίνδυνα επαγγέλματα και αυτών που άρχισαν νωρίς τη σταδιοδρομία τους (πριν τα 18 τους). Για πολλούς εργαζόμενους σε αυτές τις κατηγορίες, ο περιορισμός της πρόσβασης στην πρόωρη συνταξιοδότηση μπορεί να σημαίνει στην πραγματικότητα άρση των δικαιωμάτων τους στη συνταξιοδότηση. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι εργαζόμενοι σε αυτές τις ομάδες έχουν συχνά χαμηλότερο προσδόκιμο ζωής και λιγότερο καλή υγεία από τους υπόλοιπους. Τέτοιες ρυθμίσεις πρέπει να παραμείνουν στη δικαιοδοσία των κρατών μελών, σύμφωνα με τις εθνικές πρακτικές και συνθήκες, καθώς και να βασίζονται στις συμφωνίες με τους κοινωνικούς εταίρους.

3.7.4   Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπόψη της την άποψη της Επιτροπής σχετικά με την ανάγκη οι διαδικασίες μεταρρύθμισης από τα κράτη μέλη να εστιάζουν στην παράταση του εργασιακού βίου. Η απλή αύξηση της εκ του νόμου ηλικίας συνταξιοδότησης, ή η περιστολή των συντάξεων μέσω της αλλαγής του συστήματος αναπροσαρμογής θα μπορούσε να ωθήσει εκατομμύρια συνταξιούχων κάτω υπό το όριο της φτώχειας.

3.7.5   Σύμφωνα με έκθεση της Eurostat (7) περισσότερο από 35 % των εργαζομένων ηλικίας 50-69 θα ήταν έτοιμοι να εργαστούν πέραν των 65 ετών. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι η άρση των εμποδίων στην επιμήκυνση του εργασιακού βίου αποτελεί μία από τις λύσεις για τα κράτη μέλη.

3.7.6   Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η μείωση του χάσματος στις συντάξεις μεταξύ ανδρών και γυναικών δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την εξομοίωση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης για τις γυναίκες και τους άνδρες και συνιστά τα κράτη μέλη να αναπτύξουν ένα συνδυασμό συνταξιοδοτικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης για την εξάλειψη αυτών των ανισοτήτων. Στο πλαίσιο της επανεξέτασης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τις συντάξεις, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο εισαγωγής διατάξεων που αποσκοπούν στην καταπολέμηση των διαφορών μεταξύ των δύο φύλων.

3.8   Ανάπτυξη επικουρικής ιδιωτικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης

3.8.1   Η ΕΟΚΕ επικροτεί την απόφαση της Επιτροπής να ενισχύσει τη νομοθεσία της ΕΕ για τις συντάξεις. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να δοθεί προσοχή όχι μόνο σε πτυχές που αφορούν τη διασυνοριακή δραστηριότητα των συνταξιοδοτικών ταμείων και την κινητικότητα των εργαζομένων, αλλά και σε θέματα επίβλεψης και εποπτείας των οργανισμών συντάξεων, διοικητικών δαπανών, καθώς και ενημέρωσης και προστασίας των καταναλωτών.

3.8.2   Η ΕΟΚΕ προσυπογράφει την πρόταση της Επιτροπής να ιδρυθούν υπηρεσίες παρακολούθησης των συντάξεων σε όλη την ΕΕ, μέσω της διασύνδεσης των υπηρεσιών σε εθνικό επίπεδο. Αυτό θα ωφελήσει πραγματικά όσους εργάστηκαν σε διάφορα κράτη μέλη.

3.8.3   Η Λευκή Βίβλος δεν υιοθετεί σωστή προσέγγιση όσον αφορά την υποστήριξη της αποτελεσματικής από πλευράς κόστους παροχής επαγγελματικών συντάξεων και ως εκ τούτου, της μελλοντικής ανάπτυξης τους. Ιδίως, η ΕΟΚΕ δεν υποστηρίζει τον δεδηλωμένο στόχο της επανεξέτασης της οδηγίας ΙΕΣΠ προκειμένου «να διατηρηθεί μια ισότιμη κατάσταση με το σχέδιο ‧Φερεγγυότητα ΙΙ‧ ». Τέτοια μέτρα δεν δικαιολογούνται από την ανάγκη δημιουργίας ίσων όρων ανταγωνισμού με τα συνταξιοδοτικά ταμεία ασφάλισης, καθώς αυτά λειτουργούν με διαφορετικό τρόπο. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα συνταξιοδοτικά ταμεία δεν λειτουργούν σε αγορές λιανικής ή/και είναι μη κερδοσκοπικές οργανώσεις. Παρέχονται συνήθως μέσω ενός εργοδότη ή ομάδας εργοδοτών σε έναν τομέα, ενώ τα προϊόντα ασφάλισης συντάξεων μπορούν να παρέχονται και σε άτομα. Τα συνταξιοδοτικά ταμεία έχουν συλλογικό χαρακτήρα (υπόκεινται σε συλλογική σύμβαση). Ωστόσο, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη δέσμευση της Επιτροπής να εισάγει ειδικά σχεδιασμένα μέτρα για την εξασφάλιση των περιουσιακών στοιχείων των συνταξιοδοτικών ταμείων.

3.8.4   Παράλληλα με τα δημόσια συστήματα συνταξιοδότησης αναπτύχθηκαν πρόσθετα συλλογικά επικουρικά συστήματα. Δεδομένου ότι αυτά παρέχουν πρόσθετο εισόδημα στους συνταξιούχους, θα πρέπει να γενικευτούν σε όλους τους εργαζομένους. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να αποτελούν εναλλακτική λύση στην πληρωμή δημοσίων συντάξεων και, δεδομένου ότι βασίζονται σε συλλογικές συμβάσεις, δεν θα πρέπει να τις υπονομεύουν. Όλοι οι εργαζόμενοι σε έναν τομέα ή μια επιχείρηση θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε αυτά τα πρόσθετα συστήματα, τα οποία επίσης διασφαλίζουν την ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών. Επιπλέον, είναι σημαντικό να συμμετέχουν οι κοινωνικοί εταίροι στην υλοποίηση, την παρακολούθηση και τη διαχείριση αυτών των συστημάτων. Παράλληλα με επικουρικά συστήματα συνταξιοδότησης, τα οποία συνήθως λειτουργών ως επενδυτικά ταμεία, οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει επίσης να εργαστούν για να βρουν λύσεις με σκοπό την κάλυψη ορισμένων άλλων κινδύνων, οι οποίοι περιστέλλουν τα μελλοντικά εισοδήματα από συντάξεις (όπως οι κίνδυνοι στη διάρκεια της ζωής σε περιόδους ασθένειας, ανεργίας ή απουσίας από την εργασία για οικογενειακούς λόγους) προκειμένου να εξασφαλιστεί η επάρκεια των μελλοντικών συντάξεων.

3.9   Ανάπτυξη των μέσων της ΕΕ

3.9.1   Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα νομικά και χρηματοδοτικά εργαλεία, καθώς και μέσα συντονισμού για να υποστηρίξει τα κράτη μέλη στις προσπάθειές τους για την εξασφάλιση επαρκών και ασφαλών συστημάτων συνταξιοδότησης. Επίσης, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι η επίτευξη των εν λόγω στόχων, είναι ζωτικό να συμμετέχουν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι σε όλα τα στάδια της διαβούλευσης, της πλαισίωσης και της υλοποίησης των πολιτικών για τη μεταρρύθμιση των συντάξεων. Ταυτόχρονα, όταν προτείνεται οποιαδήποτε ευρωπαϊκή νομοθεσία η οποία δεν συνδέεται άμεσα με τα συστήματα συνταξιοδότησης, είναι σημαντικό να περιλαμβάνεται μια αξιολόγηση του αντικτύπου της στα συστήματα συνταξιοδότησης (ιδίως όσον αφορά τη σταθερότητα τους, καθώς και τα επίπεδα των μελλοντικών συντάξεων).

Βρυξέλλες, 12 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  ΕΕ C 318, 29.10.2011, σ. 1–8.

1

(2)  ΕΕ C 143, 22.05.2012 σ. 23-28.

2

(3)  ΔΟΕ: Pension Reform in Central and Eastern Europe, 2011, σ. 16, ISBN 978-92-125640-3 (web pdf).

3

Pension Reform in Central and Eastern Europe

(4)  Αυτή η κατάσταση επικρατεί σε ορισμένα κράτη μέλη τα οποία έχουν αναπτύξει συμπληρωματικά συστήματα συνταξιοδότησης, χρηματοδοτώντας τα με ένα μέρος των πόρων των δημόσιων συνταξιοδοτικών ταμείων.

4

(5)  ΕΕ C 318, 29.10.2011, σελ. 1–8. ΕΕ C 318, 29.10.2011, σελ. 1–8. ΕΕ C 44, 11.2.2011, σ. 10–16.

5

(6)  ΕΕ C 84, 17.3.2011, σ. 38–44

6

(7)  Ενεργός γήρανση και αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών – στατιστικό πορτρέτο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 2012, σ. 57.

7

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Οι ακόλουθες τροπολογίες συγκέντρωσαν άνω του ενός τετάρτου των ψήφων, αλλά απορρίφθηκαν κατά τη συζήτηση (Άρθρο 54(3) του Εσωτερικού Κανονισμού):

Σημείο 3.6.1, β.

Σημείο β: Να τροποποιηθεί ως εξής:

| "(...) β. | ο περιορισμός της πρόσβασης σε συστήματα πρόωρης συνταξιοδότησης θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την ειδική κατάσταση ορισμένων κατηγοριών εργαζομένων, ιδίως εκείνων των οποίων η εργασία ήταν ιδιαίτερα επίπονη και επικίνδυνη·" |
| --- | --- |

"(...) β.

Ψηφοφορία

Ψηφοφορία

| Υπέρ | : | 88 |
| --- | --- | --- |
| Κατά | : | 124 |
| Αποχές | : | 14 |

Υπέρ

:

88

Κατά

:

124

Αποχές

:

14

Σημείο 3.7.1

Σημείο 3.7.1

Να τροποποιηθεί ως εξής:

"Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να μέσω ενεργών μέτρων του εργασιακού βίου σε εθελοντική βάση. Η αυτόματη προσαρμογή της εκ του νόμου ηλικίας συνταξιοδότησης με βάση την προβλεπόμενη επιμήκυνση του προσδόκιμου ζωής θα μπορούσε να αποβεί αντιπαραγωγική, καθώς θα μπορούσε να οδηγήσει πολλούς ηλικιωμένους εργαζόμενους, ιδίως όσους έχουν προβλήματα υγείας, στο να στραφούν σε άλλους πυλώνες κοινωνικής ασφάλισης6."

Ψηφοφορία

Ψηφοφορία

| Υπέρ | : | 80 |
| --- | --- | --- |
| Κατά | : | 135 |
| Αποχές | : | 10 |

Υπέρ

:

80

Κατά

:

135

Αποχές

:

10

Σημείο 3.7.3

Σημείο 3.7.3

Να τροποποιηθεί ως εξής:

"Η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τα μέτρα που περιορίζουν την πρόσβαση στην πρόωρη συνταξιοδότηση λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τα συμφέροντα των εργαζομένων σε ιδιαίτερα δύσκολα ή επικίνδυνα επαγγέλματα . Για πολλούς εργαζόμενους σε αυτές τις κατηγορίες, ο περιορισμός της πρόσβασης στην πρόωρη συνταξιοδότηση μπορεί να σημαίνει στην πραγματικότητα άρση των δικαιωμάτων τους στη συνταξιοδότηση. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι εργαζόμενοι σε αυτές τις ομάδες έχουν συχνά χαμηλότερο προσδόκιμο ζωής και λιγότερο καλή υγεία από τους υπόλοιπους. Τέτοιες ρυθμίσεις πρέπει να παραμείνουν στη δικαιοδοσία των κρατών μελών, σύμφωνα με τις εθνικές πρακτικές και συνθήκες, καθώς και να βασίζονται στις συμφωνίες με τους κοινωνικούς εταίρους."

Ψηφοφορία

Ψηφοφορία

| Υπέρ | : | 88 |
| --- | --- | --- |
| Κατά | : | 124 |
| Αποχές | : | 14 |

Υπέρ

:

88

Κατά

:

124

Αποχές

:

14

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/122 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/122

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη θέσπιση του προγράμματος “Ευρώπη για τους πολίτες” για την περίοδο 2014-2020»

[COM(2011) 884 τελικό — 2011/0436 (APP)]

2012/C 299/22

Εισηγητής: ο κ. GOBIŅŠ

Στις 14 Δεκεμβρίου 2011, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την

Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη θέσπιση του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες» για την περίοδο 2014-2020

COM(2011) 884 final — 2011/0436 (APP).

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 27 Ιουνίου 2012.

Κατά τηn 482η σύνοδο ολομέλειας, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 140 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 5 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει σθεναρά τη συνέχιση του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες» καθώς και τα βασικά χαρακτηριστικά του: την ενίσχυση και στήριξη της ενεργού συμμετοχής των ευρωπαίων πολιτών στην πολιτική και δημόσια ζωή, την αμοιβαία αλληλεγγύη και συνεργασία που βασίζονται σε κοινές αξίες και την ευρωπαϊκή ταυτότητα. |
| --- | --- |

1.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει σθεναρά τη συνέχιση του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες» καθώς και τα βασικά χαρακτηριστικά του: την ενίσχυση και στήριξη της ενεργού συμμετοχής των ευρωπαίων πολιτών στην πολιτική και δημόσια ζωή, την αμοιβαία αλληλεγγύη και συνεργασία που βασίζονται σε κοινές αξίες και την ευρωπαϊκή ταυτότητα.

| 1.2 | Η ενεργός συμμετοχή των πολιτών στα κοινά αφορά τη συμμετοχή πολιτών, ομάδων πολιτών και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, ιδίως των κοινωνικών εταίρων, στη χάραξη πολιτικών (κάθετος διάλογος μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών και των δημόσιων διοικήσεων), καθώς και τη μεταξύ τους δικτύωση και συνεργασία (οριζόντιος διάλογος). Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι η υπό εξέταση πρόταση προβλέπει τη στήριξη αυτών των δύο πτυχών, μολονότι θα ήταν σκόπιμη η περαιτέρω διευκρίνιση των όρων του οριζόντιου διαλόγου. |
| --- | --- |

1.2

Η ενεργός συμμετοχή των πολιτών στα κοινά αφορά τη συμμετοχή πολιτών, ομάδων πολιτών και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, ιδίως των κοινωνικών εταίρων, στη χάραξη πολιτικών (κάθετος διάλογος μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών και των δημόσιων διοικήσεων), καθώς και τη μεταξύ τους δικτύωση και συνεργασία (οριζόντιος διάλογος). Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι η υπό εξέταση πρόταση προβλέπει τη στήριξη αυτών των δύο πτυχών, μολονότι θα ήταν σκόπιμη η περαιτέρω διευκρίνιση των όρων του οριζόντιου διαλόγου.

| 1.3 | Σε γενικές γραμμές, η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καλεί ωστόσο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών και τους εταίρους του διαρθρωμένου διαλόγου να συμμετέχουν πιο ενεργά στην εκπόνηση, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση του προγράμματος. Η παρούσα γνωμοδότηση περιέχει συγκεκριμένες συστάσεις και τροποποιήσεις που θα επιτρέψουν τη βελτίωση του προγράμματος, φέρνοντάς το ακόμη πιο κοντά στους πολίτες και προσαρμόζοντάς το στις ανάγκες τους. |
| --- | --- |

1.3

Σε γενικές γραμμές, η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καλεί ωστόσο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών και τους εταίρους του διαρθρωμένου διαλόγου να συμμετέχουν πιο ενεργά στην εκπόνηση, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση του προγράμματος. Η παρούσα γνωμοδότηση περιέχει συγκεκριμένες συστάσεις και τροποποιήσεις που θα επιτρέψουν τη βελτίωση του προγράμματος, φέρνοντάς το ακόμη πιο κοντά στους πολίτες και προσαρμόζοντάς το στις ανάγκες τους.

| 1.4 | Όπως αναγνωρίζει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιμετωπίζουν αυτή τη στιγμή σοβαρά προβλήματα νομιμότητας. Το χαμηλό επίπεδο εμπιστοσύνης των πολιτών, η απάθεια και η ελλειμματική συμμετοχή στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων προσβάλλουν σοβαρά το ευρωπαϊκό ιδεώδες και βλάπτουν την ποιότητα των αποφάσεων και τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της Ένωσης (1). Αυτή η κατάσταση επιβαρύνει τη δημόσια διοίκηση σε όλα τα επίπεδα: τοπικό, εθνικό, διακρατικό και ευρωπαϊκό. Το χρηματοδοτικό πλαίσιο του προγράμματος που προτείνεται για την υλοποίηση των απαιτούμενων εργασιών είναι ανεπαρκές, θα πρέπει, συνεπώς, να καταβληθεί κάθε προσπάθεια προκειμένου να αυξηθεί η χρηματοδότηση. |
| --- | --- |

1.4

Όπως αναγνωρίζει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιμετωπίζουν αυτή τη στιγμή σοβαρά προβλήματα νομιμότητας. Το χαμηλό επίπεδο εμπιστοσύνης των πολιτών, η απάθεια και η ελλειμματική συμμετοχή στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων προσβάλλουν σοβαρά το ευρωπαϊκό ιδεώδες και βλάπτουν την ποιότητα των αποφάσεων και τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της Ένωσης (1). Αυτή η κατάσταση επιβαρύνει τη δημόσια διοίκηση σε όλα τα επίπεδα: τοπικό, εθνικό, διακρατικό και ευρωπαϊκό. Το χρηματοδοτικό πλαίσιο του προγράμματος που προτείνεται για την υλοποίηση των απαιτούμενων εργασιών είναι ανεπαρκές, θα πρέπει, συνεπώς, να καταβληθεί κάθε προσπάθεια προκειμένου να αυξηθεί η χρηματοδότηση.

| 1.5 | Το πρόγραμμα «Ευρώπη για τους πολίτες» οφείλει να συμμορφώνεται με τους δημοκρατικούς κανόνες που θεσπίζονται στη Συνθήκη της Λισαβόνας, η παγίωση των οποίων πρέπει να ενθαρρυνθεί στην Ευρώπη, ιδίως όσον αφορά τους μηχανισμούς συμμετοχής και διαφάνειας που προβλέπονται στα άρθρα 10 και 11 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ). Εντούτοις, το πρόγραμμα θα μπορέσει να τεθεί σε πλήρη λειτουργία μόνον εφόσον τα θεσμικά όργανα της ΕΕ εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους σε ό,τι αφορά την εφαρμογή των άρθρων αυτών, κυρίως με την κατάρτιση πράσινων βιβλίων. Ομοίως, το υπό εξέταση πρόγραμμα δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να αντικαταστήσει τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει οι διάφορες Γενικές Διευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στηριζόμενες σε ιδίους και άλλους χρηματοδοτικούς πόρους, ούτε μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη στήριξη, απ' ό,τι μέχρι σήμερα, στους τομείς αρμοδιότητας των ΓΔ για τη συμμετοχή των πολιτών, τον διάλογο και τις εταιρικές σχέσεις με αυτούς. |
| --- | --- |

1.5

Το πρόγραμμα «Ευρώπη για τους πολίτες» οφείλει να συμμορφώνεται με τους δημοκρατικούς κανόνες που θεσπίζονται στη Συνθήκη της Λισαβόνας, η παγίωση των οποίων πρέπει να ενθαρρυνθεί στην Ευρώπη, ιδίως όσον αφορά τους μηχανισμούς συμμετοχής και διαφάνειας που προβλέπονται στα άρθρα 10 και 11 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ). Εντούτοις, το πρόγραμμα θα μπορέσει να τεθεί σε πλήρη λειτουργία μόνον εφόσον τα θεσμικά όργανα της ΕΕ εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους σε ό,τι αφορά την εφαρμογή των άρθρων αυτών, κυρίως με την κατάρτιση πράσινων βιβλίων. Ομοίως, το υπό εξέταση πρόγραμμα δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να αντικαταστήσει τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει οι διάφορες Γενικές Διευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στηριζόμενες σε ιδίους και άλλους χρηματοδοτικούς πόρους, ούτε μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη στήριξη, απ' ό,τι μέχρι σήμερα, στους τομείς αρμοδιότητας των ΓΔ για τη συμμετοχή των πολιτών, τον διάλογο και τις εταιρικές σχέσεις με αυτούς.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ γνωρίζει επίσης τους φόβους που εκφράζουν πολλές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ότι τα ετήσια προγράμματα εργασίας ενδεχομένως να περιορίσουν υπερβολικά ή ακόμη και να παραγκωνίσουν τη θέση που καταλαμβάνουν τα μακροπρόθεσμα θέματα του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες» ή/και να αποκλείσουν τη δυνατότητα των πολιτών να θέτουν τις δικές τους προτεραιότητες. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται αυτές τις ανησυχίες. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ γνωρίζει επίσης τους φόβους που εκφράζουν πολλές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ότι τα ετήσια προγράμματα εργασίας ενδεχομένως να περιορίσουν υπερβολικά ή ακόμη και να παραγκωνίσουν τη θέση που καταλαμβάνουν τα μακροπρόθεσμα θέματα του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες» ή/και να αποκλείσουν τη δυνατότητα των πολιτών να θέτουν τις δικές τους προτεραιότητες. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται αυτές τις ανησυχίες.

| 1.7 | Το σκέλος του προγράμματος που είναι αφιερωμένο στην ιστορική μνήμη θα πρέπει να προαγάγει την κοινή ταυτότητα και τις κοινές αξίες. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προτεινόμενη επέκταση στο πλαίσιο του προγράμματος, προκειμένου να περιληφθούν επίσης η διατήρηση της μνήμης των θυμάτων του ναζιστικού καθεστώτος και του απολυταρχικού κομμουνιστικού καθεστώτος, συμπεριλαμβάνοντας και τα θύματα μετά από το 1953, καθώς και ο σημαντικός ρόλος που διαδραματίζει η κοινωνία για τη συνένωση μιας Ευρώπης που ήταν για πολύ καιρό διαιρεμένη. |
| --- | --- |

1.7

Το σκέλος του προγράμματος που είναι αφιερωμένο στην ιστορική μνήμη θα πρέπει να προαγάγει την κοινή ταυτότητα και τις κοινές αξίες. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προτεινόμενη επέκταση στο πλαίσιο του προγράμματος, προκειμένου να περιληφθούν επίσης η διατήρηση της μνήμης των θυμάτων του ναζιστικού καθεστώτος και του απολυταρχικού κομμουνιστικού καθεστώτος, συμπεριλαμβάνοντας και τα θύματα μετά από το 1953, καθώς και ο σημαντικός ρόλος που διαδραματίζει η κοινωνία για τη συνένωση μιας Ευρώπης που ήταν για πολύ καιρό διαιρεμένη.

| 1.8 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη στήριξης μιας βιώσιμης, ουσιαστικής και, όσο το δυνατόν, διαρθρωμένης συμμετοχής των πολιτών σε όλα τα επίπεδα και σε όλα τα στάδια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων.
  Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ διατυπώνει, πέρα από τις παραπάνω συστάσεις, τις ακόλουθες προτάσεις:






  — | Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις επιχορηγήσεις με τις οποίες προωθούνται οι διαρθρωτικές αλλαγές, η συμμετοχή των πολιτών και η αξιοποίηση της θεσμικής μνήμης, ενώ θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα, ώστε να μην υπάρξει καμία διακοπή στο πρόγραμμα μεταξύ της τρέχουσας και της επόμενης δημοσιονομικής περιόδου. Εάν είναι αναγκαίο, θα πρέπει να προβλεφθεί μια μεταβατική περίοδος ώστε να εξασφαλιστεί η επίτευξη των στόχων κατά τη διάρκειά της. |
| --- | --- | --- |

1.8

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη στήριξης μιας βιώσιμης, ουσιαστικής και, όσο το δυνατόν, διαρθρωμένης συμμετοχής των πολιτών σε όλα τα επίπεδα και σε όλα τα στάδια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων.

Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ διατυπώνει, πέρα από τις παραπάνω συστάσεις, τις ακόλουθες προτάσεις:

—

Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις επιχορηγήσεις με τις οποίες προωθούνται οι διαρθρωτικές αλλαγές, η συμμετοχή των πολιτών και η αξιοποίηση της θεσμικής μνήμης, ενώ θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα, ώστε να μην υπάρξει καμία διακοπή στο πρόγραμμα μεταξύ της τρέχουσας και της επόμενης δημοσιονομικής περιόδου. Εάν είναι αναγκαίο, θα πρέπει να προβλεφθεί μια μεταβατική περίοδος ώστε να εξασφαλιστεί η επίτευξη των στόχων κατά τη διάρκειά της.

| — | Τα βασικά κριτήρια επιλογής του προγράμματος πρέπει να στηρίζονται στην ευρωπαϊκή διάσταση και στη συμμετοχή των πολιτών σε θέματα που αφορούν την ΕΕ, και όχι στην εφαρμογή σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Θα πρέπει επίσης να προβλεφθεί η δυνατότητα διάθεσης επιχορηγήσεων για τη συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

—

Τα βασικά κριτήρια επιλογής του προγράμματος πρέπει να στηρίζονται στην ευρωπαϊκή διάσταση και στη συμμετοχή των πολιτών σε θέματα που αφορούν την ΕΕ, και όχι στην εφαρμογή σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Θα πρέπει επίσης να προβλεφθεί η δυνατότητα διάθεσης επιχορηγήσεων για τη συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ σε εθνικό επίπεδο.

| — | Στην ομάδα συντονισμού του προγράμματος θα πρέπει επίσης να συμμετέχουν εκπρόσωποι της ΕΟΚΕ, της Επιτροπής των Περιφερειών, καθώς και εταίροι του διαρθρωμένου διαλόγου, ενώ, ταυτόχρονα, συνιστάται η απλούστευση της διαχείρισης του προγράμματος, ιδίως του συστήματος αξιολόγησης, διατηρώντας ωστόσο τον απαραίτητο έλεγχο. |
| --- | --- |

—

Στην ομάδα συντονισμού του προγράμματος θα πρέπει επίσης να συμμετέχουν εκπρόσωποι της ΕΟΚΕ, της Επιτροπής των Περιφερειών, καθώς και εταίροι του διαρθρωμένου διαλόγου, ενώ, ταυτόχρονα, συνιστάται η απλούστευση της διαχείρισης του προγράμματος, ιδίως του συστήματος αξιολόγησης, διατηρώντας ωστόσο τον απαραίτητο έλεγχο.

| — | Η εθελοντική εργασία προτείνεται να αναγνωριστεί ως συγχρηματοδότηση. Συνιστάται να προβλεφθεί ειδική στήριξη ή μια ξεχωριστή κατηγορία για σχέδια μικρής κλίμακας σε κράτη μέλη όπου οι συνθήκες είναι ιδιαίτερα δυσμενείς στους τομείς που συνδέονται με τον στόχο του προγράμματος σχετικά με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών ή σε εκείνους που παρουσιάζουν χαμηλή συμμετοχή. |
| --- | --- |

—

Η εθελοντική εργασία προτείνεται να αναγνωριστεί ως συγχρηματοδότηση. Συνιστάται να προβλεφθεί ειδική στήριξη ή μια ξεχωριστή κατηγορία για σχέδια μικρής κλίμακας σε κράτη μέλη όπου οι συνθήκες είναι ιδιαίτερα δυσμενείς στους τομείς που συνδέονται με τον στόχο του προγράμματος σχετικά με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών ή σε εκείνους που παρουσιάζουν χαμηλή συμμετοχή.

| — | Στις περιπτώσεις όπου ο υποψήφιος που προτείνει ένα σχέδιο είναι μια δημόσια διοίκηση, ένας οργανισμός ή οποιαδήποτε άλλη αρχή που χρηματοδοτείται ως επί το πλείστον από φόρους, εισφορές ή αντίστοιχες πληρωμές, η σύναψη εταιρικής σχέσης με μία τουλάχιστον οργάνωση της κοινωνίας των πολιτών πρέπει να είναι υποχρεωτική. Η συνεργασία Ανατολής-Δύσης θα πρέπει να ενθαρρυνθεί με τις αδελφοποιήσεις πόλεων ή μέσω άλλων σχεδίων. |
| --- | --- |

—

Στις περιπτώσεις όπου ο υποψήφιος που προτείνει ένα σχέδιο είναι μια δημόσια διοίκηση, ένας οργανισμός ή οποιαδήποτε άλλη αρχή που χρηματοδοτείται ως επί το πλείστον από φόρους, εισφορές ή αντίστοιχες πληρωμές, η σύναψη εταιρικής σχέσης με μία τουλάχιστον οργάνωση της κοινωνίας των πολιτών πρέπει να είναι υποχρεωτική. Η συνεργασία Ανατολής-Δύσης θα πρέπει να ενθαρρυνθεί με τις αδελφοποιήσεις πόλεων ή μέσω άλλων σχεδίων.

2.   Γενικές παρατηρήσεις – περιεχόμενο του προγράμματος

| 2.1 | Το πρόγραμμα «Ευρώπη για τους πολίτες» πρέπει να συμβάλει στην επιτόπια πρακτική εφαρμογή των δημοκρατικών κανόνων που κατοχυρώνονται στη Συνθήκη της Λισαβόνας, και κυρίως των άρθρων 10 και 11 της ΣΕΕ. Η πρωτοβουλία ευρωπαίων πολιτών είναι μόνο μία από τις δυνατότητες συμμετοχής που προβλέπονται στη Συνθήκη· σύντομα θα πρέπει να ακολουθήσουν κι άλλες. Επίσης, το πρόγραμμα θα καρποφορήσει εάν η ΕΕ ανταποκριθεί καλύτερα στις πολιτικές επιταγές που περιγράφονται αναλυτικά σε άλλες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ, συμπεριλαμβανομένης της απολύτως απαραίτητης κατάρτισης πράσινων βιβλίων σχετικά με τη ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά. |
| --- | --- |

2.1

Το πρόγραμμα «Ευρώπη για τους πολίτες» πρέπει να συμβάλει στην επιτόπια πρακτική εφαρμογή των δημοκρατικών κανόνων που κατοχυρώνονται στη Συνθήκη της Λισαβόνας, και κυρίως των άρθρων 10 και 11 της ΣΕΕ. Η πρωτοβουλία ευρωπαίων πολιτών είναι μόνο μία από τις δυνατότητες συμμετοχής που προβλέπονται στη Συνθήκη· σύντομα θα πρέπει να ακολουθήσουν κι άλλες. Επίσης, το πρόγραμμα θα καρποφορήσει εάν η ΕΕ ανταποκριθεί καλύτερα στις πολιτικές επιταγές που περιγράφονται αναλυτικά σε άλλες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ, συμπεριλαμβανομένης της απολύτως απαραίτητης κατάρτισης πράσινων βιβλίων σχετικά με τη ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά.

| 2.2 | Επί του παρόντος, η μόνη ρητά αναφερόμενη νομική βάση της πρότασης είναι το άρθρο 352 της ΣΛΕΕ (2). Η ΕΟΚΕ ζητά να διευκρινιστεί ποια είναι τα άρθρα των θεμελιωδών κειμένων στα οποία καθορίζονται οι στόχοι που πρέπει να επιτύχει το πρόγραμμα. Πρέπει να επισημανθούν ιδιαίτερα τα άρθρα 10 και 11 της ΣΕΕ, καθώς και το άρθρο 15 της ΣΛΕΕ (3). Εξάλλου, στην αιτιολογική έκθεση αναφέρεται το άρθρο 39 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, το οποίο προβλέπει το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ωστόσο, δεν γίνεται μνεία στα άλλα σχετικά άρθρα του Χάρτη, όπως το άρθρο 11 (ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης), το άρθρο 12 (ελευθερία του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι), το άρθρο 41 (δικαίωμα χρηστής διοίκησης) και τα άρθρα 20 έως 26, τα οποία θεσπίζουν ισότητα των δικαιωμάτων των ατόμων και των διαφόρων κοινωνικών ομάδων, καθώς και την προστασία αυτών των δικαιωμάτων (4). Θα πρέπει, εντούτοις, να επισημανθεί ότι το προτεινόμενο πρόγραμμα δεν μπορεί να συνιστά ούτε το μοναδικό ούτε το κύριο μέσο επίτευξης των παραπάνω στόχων. |
| --- | --- |

2.2

Επί του παρόντος, η μόνη ρητά αναφερόμενη νομική βάση της πρότασης είναι το άρθρο 352 της ΣΛΕΕ (2). Η ΕΟΚΕ ζητά να διευκρινιστεί ποια είναι τα άρθρα των θεμελιωδών κειμένων στα οποία καθορίζονται οι στόχοι που πρέπει να επιτύχει το πρόγραμμα. Πρέπει να επισημανθούν ιδιαίτερα τα άρθρα 10 και 11 της ΣΕΕ, καθώς και το άρθρο 15 της ΣΛΕΕ (3). Εξάλλου, στην αιτιολογική έκθεση αναφέρεται το άρθρο 39 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, το οποίο προβλέπει το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ωστόσο, δεν γίνεται μνεία στα άλλα σχετικά άρθρα του Χάρτη, όπως το άρθρο 11 (ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης), το άρθρο 12 (ελευθερία του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι), το άρθρο 41 (δικαίωμα χρηστής διοίκησης) και τα άρθρα 20 έως 26, τα οποία θεσπίζουν ισότητα των δικαιωμάτων των ατόμων και των διαφόρων κοινωνικών ομάδων, καθώς και την προστασία αυτών των δικαιωμάτων (4). Θα πρέπει, εντούτοις, να επισημανθεί ότι το προτεινόμενο πρόγραμμα δεν μπορεί να συνιστά ούτε το μοναδικό ούτε το κύριο μέσο επίτευξης των παραπάνω στόχων.

| 2.3 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η συμμετοχή και η ενεργός άσκηση της ιδιότητας του πολίτη αποτελούν οικουμενική και αδιαίρετη αξία και ότι όλα τα επίπεδα της δημόσιας διοίκησης (τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό) είναι αλληλένδετα. Πολλές αποφάσεις που αφορούν την Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν αντίκτυπο σε τοπικό και σε εθνικό επίπεδο. Από την άλλη πλευρά, αυτά τα επίπεδα προωθούν τις αποφάσεις της ΕΕ και συμβάλλουν στη διαμόρφωσή τους. Το πρόγραμμα πρέπει να αντικατοπτρίζει αυτήν την πραγματικότητα και πρέπει να βρεθούν οι αναγκαίοι πόροι για τον σκοπό αυτό, θέτοντας ως προτεραιότητα την ευρωπαϊκή διάσταση, ανεξάρτητα από το επίπεδο στο οποίο δραστηριοποιείται ο φορέας του σχεδίου (εθνικό ή ευρωπαϊκό). Τέτοιου είδους σχέδια πρέπει επίσης να μπορούν να υλοποιούνται χωρίς διακρατικούς εταίρους. Επίσης, συνιστάται να στηριχθούν, μέσω της αύξησης της χρηματοδότησης, οι φορείς σχεδίων για τη συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ, οι οποίοι δραστηριοποιούνται σε τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.3

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η συμμετοχή και η ενεργός άσκηση της ιδιότητας του πολίτη αποτελούν οικουμενική και αδιαίρετη αξία και ότι όλα τα επίπεδα της δημόσιας διοίκησης (τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό) είναι αλληλένδετα. Πολλές αποφάσεις που αφορούν την Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν αντίκτυπο σε τοπικό και σε εθνικό επίπεδο. Από την άλλη πλευρά, αυτά τα επίπεδα προωθούν τις αποφάσεις της ΕΕ και συμβάλλουν στη διαμόρφωσή τους. Το πρόγραμμα πρέπει να αντικατοπτρίζει αυτήν την πραγματικότητα και πρέπει να βρεθούν οι αναγκαίοι πόροι για τον σκοπό αυτό, θέτοντας ως προτεραιότητα την ευρωπαϊκή διάσταση, ανεξάρτητα από το επίπεδο στο οποίο δραστηριοποιείται ο φορέας του σχεδίου (εθνικό ή ευρωπαϊκό). Τέτοιου είδους σχέδια πρέπει επίσης να μπορούν να υλοποιούνται χωρίς διακρατικούς εταίρους. Επίσης, συνιστάται να στηριχθούν, μέσω της αύξησης της χρηματοδότησης, οι φορείς σχεδίων για τη συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ, οι οποίοι δραστηριοποιούνται σε τοπικό επίπεδο.

| 2.4 | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι δραστηριότητες των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών έχουν ιδιαίτερη σημασία, κυρίως σε περιόδους κρίσης, και ότι η κρίση, σε συνδυασμό με την έλλειψη διαθέσιμων πόρων, τις έχει πλήξει σοβαρά. Για τον λόγο αυτόν, οι μακροπρόθεσμες διοικητικές επιχορηγήσεις κατέχουν πολύ σημαντική θέση στο πρόγραμμα, όπως επίσης και η στήριξη του διαρθρωμένου διαλόγου και των οργανώσεων που αποκαλούνται «φορείς εποπτείας», καθώς και η συμμετοχή στην επίλυση επίκαιρων ευρωπαϊκών ζητημάτων. Το πρόγραμμα θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να υποστηρίξει τις δράσεις που υλοποιήθηκαν, τις γνώσεις που αποκτήθηκαν και τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν κατά τα ευρωπαϊκά έτη 2011-2013, καθώς και τις συστάσεις της κοινωνίας των πολιτών, μεταξύ άλλων τις συστάσεις των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

2.4

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι δραστηριότητες των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών έχουν ιδιαίτερη σημασία, κυρίως σε περιόδους κρίσης, και ότι η κρίση, σε συνδυασμό με την έλλειψη διαθέσιμων πόρων, τις έχει πλήξει σοβαρά. Για τον λόγο αυτόν, οι μακροπρόθεσμες διοικητικές επιχορηγήσεις κατέχουν πολύ σημαντική θέση στο πρόγραμμα, όπως επίσης και η στήριξη του διαρθρωμένου διαλόγου και των οργανώσεων που αποκαλούνται «φορείς εποπτείας», καθώς και η συμμετοχή στην επίλυση επίκαιρων ευρωπαϊκών ζητημάτων. Το πρόγραμμα θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να υποστηρίξει τις δράσεις που υλοποιήθηκαν, τις γνώσεις που αποκτήθηκαν και τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν κατά τα ευρωπαϊκά έτη 2011-2013, καθώς και τις συστάσεις της κοινωνίας των πολιτών, μεταξύ άλλων τις συστάσεις των κοινωνικών εταίρων.

| 2.5 | Η ενεργός άσκηση της ιδιότητας του πολίτη και η συμμετοχή των πολιτών στα κοινά συνδέονται εύλογα με δραστηριότητες που ενθαρρύνουν την ανταλλαγή πληροφοριών και ιδεών, καθώς και τον προβληματισμό σχετικά με μια κοινή ταυτότητα, τις αξίες και την ιστορία. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την προτεινόμενη επέκταση στο πλαίσιο του προγράμματος του σκέλους για τη μνήμη, προκειμένου να μνημονεύονται επίσης τα θύματα του ναζιστικού καθεστώτος και του ολοκληρωτικού κομμουνιστικού καθεστώτος, συμπεριλαμβάνοντας και τα θύματα μετά από το 1953. Επίσης, είναι σκόπιμο να υποστηριχτεί δημόσια συζήτηση που θα προαγάγει, στο μέλλον, την πληρέστερη γνώση και εκμάθηση της ιστορίας της Ευρώπης, υπογραμμίζοντας τη σημασία της κοινωνίας για την επανένωση μιας Ευρώπης που ήταν για πολύ καιρό διαιρεμένη. Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί στην ιστορική συνείδηση των νέων, η οποία αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο του κοινού μέλλοντος, καθώς και της κοινής ελευθερίας και ευημερίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

2.5

Η ενεργός άσκηση της ιδιότητας του πολίτη και η συμμετοχή των πολιτών στα κοινά συνδέονται εύλογα με δραστηριότητες που ενθαρρύνουν την ανταλλαγή πληροφοριών και ιδεών, καθώς και τον προβληματισμό σχετικά με μια κοινή ταυτότητα, τις αξίες και την ιστορία. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την προτεινόμενη επέκταση στο πλαίσιο του προγράμματος του σκέλους για τη μνήμη, προκειμένου να μνημονεύονται επίσης τα θύματα του ναζιστικού καθεστώτος και του ολοκληρωτικού κομμουνιστικού καθεστώτος, συμπεριλαμβάνοντας και τα θύματα μετά από το 1953. Επίσης, είναι σκόπιμο να υποστηριχτεί δημόσια συζήτηση που θα προαγάγει, στο μέλλον, την πληρέστερη γνώση και εκμάθηση της ιστορίας της Ευρώπης, υπογραμμίζοντας τη σημασία της κοινωνίας για την επανένωση μιας Ευρώπης που ήταν για πολύ καιρό διαιρεμένη. Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί στην ιστορική συνείδηση των νέων, η οποία αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο του κοινού μέλλοντος, καθώς και της κοινής ελευθερίας και ευημερίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 2.6 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη ευρύτερης συμμετοχής των πολιτών, και όχι μόνον των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού των θεσμικών οργάνων σε σχέδια και δραστηριότητες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες», ιδίως όσον αφορά τις αδελφοποιήσεις πόλεων. Στις περιπτώσεις όπου ο υποψήφιος που προτείνει ένα σχέδιο είναι μια δημόσια διοίκηση, ένας οργανισμός ή οποιαδήποτε άλλη αρχή που χρηματοδοτείται ως επί το πλείστον από φόρους, εισφορές ή αντίστοιχες πληρωμές, η σύναψη εταιρικής σχέσης με μία τουλάχιστον οργάνωση της κοινωνίας των πολιτών πρέπει να είναι υποχρεωτική. Θα πρέπει να προβλεφθεί ειδική στήριξη για την ανάπτυξη νέων εταιρικών σχέσεων, ιδίως της εταιρικής σχέσης Ανατολής-Δύσης. |
| --- | --- |

2.6

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη ευρύτερης συμμετοχής των πολιτών, και όχι μόνον των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού των θεσμικών οργάνων σε σχέδια και δραστηριότητες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες», ιδίως όσον αφορά τις αδελφοποιήσεις πόλεων. Στις περιπτώσεις όπου ο υποψήφιος που προτείνει ένα σχέδιο είναι μια δημόσια διοίκηση, ένας οργανισμός ή οποιαδήποτε άλλη αρχή που χρηματοδοτείται ως επί το πλείστον από φόρους, εισφορές ή αντίστοιχες πληρωμές, η σύναψη εταιρικής σχέσης με μία τουλάχιστον οργάνωση της κοινωνίας των πολιτών πρέπει να είναι υποχρεωτική. Θα πρέπει να προβλεφθεί ειδική στήριξη για την ανάπτυξη νέων εταιρικών σχέσεων, ιδίως της εταιρικής σχέσης Ανατολής-Δύσης.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

Συντονισμός του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες» με άλλα προγράμματα

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις τροποποιήσεις στην αρχική πρόταση σχετικά με τη βελτίωση της συνεργασίας και του συντονισμού μεταξύ του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες» και άλλων προγραμμάτων της ΕΕ, ιδίως όσων αφορούν την πολιτική γειτονίας. Σύμφωνα με το άρθρο 11 της παρούσας πρότασης, και προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», απαιτείται επίσης καλύτερος συντονισμός με το πρόγραμμα INTERREG, καθώς και με προγράμματα στους τομείς των μέσων ενημέρωσης και των νέων. |
| --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις τροποποιήσεις στην αρχική πρόταση σχετικά με τη βελτίωση της συνεργασίας και του συντονισμού μεταξύ του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες» και άλλων προγραμμάτων της ΕΕ, ιδίως όσων αφορούν την πολιτική γειτονίας. Σύμφωνα με το άρθρο 11 της παρούσας πρότασης, και προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», απαιτείται επίσης καλύτερος συντονισμός με το πρόγραμμα INTERREG, καθώς και με προγράμματα στους τομείς των μέσων ενημέρωσης και των νέων.

| 3.2 | Η ΕΟΚΕ συνιστά την άμεση και συντονισμένη παροχή πληροφοριών αναφορικά με το πρόγραμμα «Ευρώπη για τους πολίτες» και άλλα προγράμματα της ΕΕ, ώστε κάθε πολίτης να μπορεί να ενημερώνεται για όλες τις δυνατότητες που έχει στη διάθεσή του σε έναν ενιαίο ιστότοπο. Από μια δημόσια διαβούλευση (5) που πραγματοποίησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκύπτει ότι οι πολίτες δεν έχουν πάντα σαφή γνώση σχετικά με το ποια προγράμματα υποστηρίζουν κατά κύριο λόγο ποιες δραστηριότητες. Ξεχωριστή έμφαση θα πρέπει να δοθεί στους νέους. |
| --- | --- |

3.2

Η ΕΟΚΕ συνιστά την άμεση και συντονισμένη παροχή πληροφοριών αναφορικά με το πρόγραμμα «Ευρώπη για τους πολίτες» και άλλα προγράμματα της ΕΕ, ώστε κάθε πολίτης να μπορεί να ενημερώνεται για όλες τις δυνατότητες που έχει στη διάθεσή του σε έναν ενιαίο ιστότοπο. Από μια δημόσια διαβούλευση (5) που πραγματοποίησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκύπτει ότι οι πολίτες δεν έχουν πάντα σαφή γνώση σχετικά με το ποια προγράμματα υποστηρίζουν κατά κύριο λόγο ποιες δραστηριότητες. Ξεχωριστή έμφαση θα πρέπει να δοθεί στους νέους.

| 3.3 | Όπως έπραξε και σε προηγούμενη γνωμοδότησή της, η ΕΟΚΕ ζητά να βελτιωθεί σημαντικά ο συντονισμός, με τη συγκρότηση, λόγου χάρη, μόνιμης διοργανικής μονάδας για θέματα ενεργού συμμετοχής των πολιτών στα κοινά και άσκησης της ιδιότητας του πολίτη, η οποία θα συγκεντρώνει εκπροσώπους από τις διάφορες Γενικές Διευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και από άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ (6). |
| --- | --- |

3.3

Όπως έπραξε και σε προηγούμενη γνωμοδότησή της, η ΕΟΚΕ ζητά να βελτιωθεί σημαντικά ο συντονισμός, με τη συγκρότηση, λόγου χάρη, μόνιμης διοργανικής μονάδας για θέματα ενεργού συμμετοχής των πολιτών στα κοινά και άσκησης της ιδιότητας του πολίτη, η οποία θα συγκεντρώνει εκπροσώπους από τις διάφορες Γενικές Διευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και από άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ (6).

Δημοσιονομικές πτυχές

| 3.4 | Η χρηματοδότηση του προγράμματος είναι πλήρως ανεπαρκής. Γνωρίζοντας ότι, εν μέσω της παρούσας κατάστασης κρίσης, η αύξηση του προϋπολογισμού του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες» αποτελεί μια δημοσιονομική και πολιτική πρόκληση, η ΕΟΚΕ επιμένει ως προς την απολύτως πρωταρχική σημασία αυτού του προγράμματος και σημειώνει ότι πρέπει, κατά αρχήν, να αυξηθεί σημαντικά η χρηματοδότησή του, η οποία, σήμερα, είναι ανεπαρκής για να επιτευχθούν απτά αποτελέσματα σε ευρωπαϊκό επίπεδο (7) και προκαλεί απογοήτευση ακόμα και σε δυνητικούς φορείς υλοποίησης σχεδίων. Το τρέχον επίπεδο χρηματοδότησης εγείρει ερωτηματικά σχετικά με τη σημασία που αποδίδεται στη συμμετοχή της κοινωνίας στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και την ικανότητα αυτών που λαμβάνουν τις αποφάσεις να τηρούν τις δεσμεύσεις τους όσον αφορά την εφαρμογή της Συνθήκης της Λισαβόνας. |
| --- | --- |

3.4

Η χρηματοδότηση του προγράμματος είναι πλήρως ανεπαρκής. Γνωρίζοντας ότι, εν μέσω της παρούσας κατάστασης κρίσης, η αύξηση του προϋπολογισμού του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες» αποτελεί μια δημοσιονομική και πολιτική πρόκληση, η ΕΟΚΕ επιμένει ως προς την απολύτως πρωταρχική σημασία αυτού του προγράμματος και σημειώνει ότι πρέπει, κατά αρχήν, να αυξηθεί σημαντικά η χρηματοδότησή του, η οποία, σήμερα, είναι ανεπαρκής για να επιτευχθούν απτά αποτελέσματα σε ευρωπαϊκό επίπεδο (7) και προκαλεί απογοήτευση ακόμα και σε δυνητικούς φορείς υλοποίησης σχεδίων. Το τρέχον επίπεδο χρηματοδότησης εγείρει ερωτηματικά σχετικά με τη σημασία που αποδίδεται στη συμμετοχή της κοινωνίας στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και την ικανότητα αυτών που λαμβάνουν τις αποφάσεις να τηρούν τις δεσμεύσεις τους όσον αφορά την εφαρμογή της Συνθήκης της Λισαβόνας.

| 3.5 | Η ΕΟΚΕ ζητά να αναπτυχθεί προβληματισμός σχετικά με τον τρόπο διάθεσης πρόσθετων πόρων στο προτεινόμενο πρόγραμμα, προερχόμενων κυρίως από αχρησιμοποίητους πόρους άλλων προγραμμάτων, κατά τη διάρκεια της προγραμματικής περιόδου του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες». |
| --- | --- |

3.5

Η ΕΟΚΕ ζητά να αναπτυχθεί προβληματισμός σχετικά με τον τρόπο διάθεσης πρόσθετων πόρων στο προτεινόμενο πρόγραμμα, προερχόμενων κυρίως από αχρησιμοποίητους πόρους άλλων προγραμμάτων, κατά τη διάρκεια της προγραμματικής περιόδου του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες».

| 3.6 | Προκειμένου να διασφαλιστεί ευρεία και χωρίς αποκλεισμούς συμμετοχή και να μην υπάρξει διακριτική μεταχείριση των μικρών οργανώσεων ή εκείνων που διαθέτουν περιορισμένους οικονομικούς πόρους, και προκειμένου να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα και η προβολή του προγράμματος στην Ευρώπη, η ΕΟΚΕ συνιστά να υποστηριχθούν, επίσης, σχέδια μικρής κλίμακας με ευρωπαϊκή διάσταση. Όσον αφορά το τρέχον πρόγραμμα, πρέπει, ιδίως για τα σχέδια της κοινωνίας των πολιτών, να μειωθούν το ελάχιστο όριο του προϋπολογισμού τους και το μέγεθος της συγχρηματοδότησης, να αυξηθεί η προχρηματοδότηση, να καταργηθεί η υποχρέωση συνεργασίας με αλλοδαπό εταίρο, καθώς και να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος, ενώ πρέπει να διατηρηθεί ο έλεγχος όπου είναι απαραίτητος. Στην επόμενη περίοδο του προγράμματος, πρέπει να εξασφαλιστεί η δυνατότητα σε οργανώσεις πολιτών ή σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να υποβάλουν αίτηση για μικρής κλίμακας επιχορηγήσεις, ούτως ώστε να μην είναι πλέον υποχρεωμένες να επενδύουν οι ίδιες αρκετές δεκάδες χιλιάδες ευρώ στη συγχρηματοδότηση. Το μέσο ποσό που προβλέπεται για κάθε σχέδιο βάσει της παρούσας πρότασης ανέρχεται σε 80 000 ευρώ και δημιουργεί ανησυχία. Κατά τον σχεδιασμό του προγράμματος, είναι σημαντικό να αξιολογούνται προσεκτικά και να καταργούνται άλλες πτυχές εξαιτίας των οποίων οι διατάξεις του προγράμματος θα μπορούσαν να εισαγάγουν διακρίσεις σε βάρος ορισμένων φορέων ανάληψης σχεδίων ή ομάδων στόχων. |
| --- | --- |

3.6

Προκειμένου να διασφαλιστεί ευρεία και χωρίς αποκλεισμούς συμμετοχή και να μην υπάρξει διακριτική μεταχείριση των μικρών οργανώσεων ή εκείνων που διαθέτουν περιορισμένους οικονομικούς πόρους, και προκειμένου να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα και η προβολή του προγράμματος στην Ευρώπη, η ΕΟΚΕ συνιστά να υποστηριχθούν, επίσης, σχέδια μικρής κλίμακας με ευρωπαϊκή διάσταση. Όσον αφορά το τρέχον πρόγραμμα, πρέπει, ιδίως για τα σχέδια της κοινωνίας των πολιτών, να μειωθούν το ελάχιστο όριο του προϋπολογισμού τους και το μέγεθος της συγχρηματοδότησης, να αυξηθεί η προχρηματοδότηση, να καταργηθεί η υποχρέωση συνεργασίας με αλλοδαπό εταίρο, καθώς και να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος, ενώ πρέπει να διατηρηθεί ο έλεγχος όπου είναι απαραίτητος. Στην επόμενη περίοδο του προγράμματος, πρέπει να εξασφαλιστεί η δυνατότητα σε οργανώσεις πολιτών ή σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να υποβάλουν αίτηση για μικρής κλίμακας επιχορηγήσεις, ούτως ώστε να μην είναι πλέον υποχρεωμένες να επενδύουν οι ίδιες αρκετές δεκάδες χιλιάδες ευρώ στη συγχρηματοδότηση. Το μέσο ποσό που προβλέπεται για κάθε σχέδιο βάσει της παρούσας πρότασης ανέρχεται σε 80 000 ευρώ και δημιουργεί ανησυχία. Κατά τον σχεδιασμό του προγράμματος, είναι σημαντικό να αξιολογούνται προσεκτικά και να καταργούνται άλλες πτυχές εξαιτίας των οποίων οι διατάξεις του προγράμματος θα μπορούσαν να εισαγάγουν διακρίσεις σε βάρος ορισμένων φορέων ανάληψης σχεδίων ή ομάδων στόχων.

| 3.7 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει τον τρόπο παροχής ειδικής στήριξης ή διαμόρφωσης μιας διαφορετικής κατηγορίας για τα σχέδια μικρής κλίμακας στα κράτη μέλη όπου η δραστηριότητα των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στους τομείς που συνδέονται με τους στόχους του προγράμματος υπόκειται σε ιδιαιτέρως δυσμενείς συνθήκες ή όπου η συμμετοχή είναι χαμηλή. |
| --- | --- |

3.7

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει τον τρόπο παροχής ειδικής στήριξης ή διαμόρφωσης μιας διαφορετικής κατηγορίας για τα σχέδια μικρής κλίμακας στα κράτη μέλη όπου η δραστηριότητα των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στους τομείς που συνδέονται με τους στόχους του προγράμματος υπόκειται σε ιδιαιτέρως δυσμενείς συνθήκες ή όπου η συμμετοχή είναι χαμηλή.

| 3.8 | Κατά τη διάρκεια της νέας περιόδου προγραμματισμού πρέπει να βρεθεί τρόπος ώστε η εθελοντική εργασία να υπολογίζεται ως μέρος της εφαρμοζόμενης συγχρηματοδότησης (8). |
| --- | --- |

3.8

Κατά τη διάρκεια της νέας περιόδου προγραμματισμού πρέπει να βρεθεί τρόπος ώστε η εθελοντική εργασία να υπολογίζεται ως μέρος της εφαρμοζόμενης συγχρηματοδότησης (8).

| 3.9 | Η ενίσχυση των δράσεων και των αξιών των πολιτών στη νέα γενιά Ευρωπαίων αποτελεί ζωτική πρόκληση και καθοριστικό καθήκον για το μέλλον της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα να συμπεριληφθούν περισσότερα σχέδια νέων τα οποία δεν υλοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος «Erasmus για όλους», ιδίως τα σχέδια που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Νεολαία σε κίνηση». Τα σχέδια που αποσκοπούν στην προώθηση της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης θα μπορούσαν να αποτελέσουν ένα νέο θεματικό στοιχείο. |
| --- | --- |

3.9

Η ενίσχυση των δράσεων και των αξιών των πολιτών στη νέα γενιά Ευρωπαίων αποτελεί ζωτική πρόκληση και καθοριστικό καθήκον για το μέλλον της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα να συμπεριληφθούν περισσότερα σχέδια νέων τα οποία δεν υλοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος «Erasmus για όλους», ιδίως τα σχέδια που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Νεολαία σε κίνηση». Τα σχέδια που αποσκοπούν στην προώθηση της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης θα μπορούσαν να αποτελέσουν ένα νέο θεματικό στοιχείο.

Διαχείριση και διοίκηση του προγράμματος

| 3.10 | Η διοίκηση του προγράμματος θα πρέπει να είναι αποκεντρωμένη, ιδίως για τα σχέδια μικρής κλίμακας που αναφέρονται στο σημείο 3.6. Επί του παρόντος, η Επιτροπή έχει ήδη δεσμευτεί να ενθαρρύνει στο μέγιστο δυνατό βαθμό τη συμμετοχή των Αντιπροσωπειών της στα κράτη μέλη για την προώθηση του προτεινόμενου προγράμματος (9), θα πρέπει, ωστόσο, να εξεταστούν επίσης οι δυνατότητες ευρύτερης αξιοποίησης των Αντιπροσωπειών ή άλλων δομών σε εθνικό επίπεδο, στις οποίες θα ανατίθεται η διαχείριση των διαφορετικών πτυχών του προγράμματος. Η ενημέρωση του κοινού και η διοίκηση του προγράμματος είναι συμπληρωματικές δραστηριότητες. Μια άλλη λύση θα ήταν η υλοποίηση πολλών σχεδίων μικρής κλίμακας χρησιμοποιώντας συνολικές επιχορηγήσεις. |
| --- | --- |

3.10

Η διοίκηση του προγράμματος θα πρέπει να είναι αποκεντρωμένη, ιδίως για τα σχέδια μικρής κλίμακας που αναφέρονται στο σημείο 3.6. Επί του παρόντος, η Επιτροπή έχει ήδη δεσμευτεί να ενθαρρύνει στο μέγιστο δυνατό βαθμό τη συμμετοχή των Αντιπροσωπειών της στα κράτη μέλη για την προώθηση του προτεινόμενου προγράμματος (9), θα πρέπει, ωστόσο, να εξεταστούν επίσης οι δυνατότητες ευρύτερης αξιοποίησης των Αντιπροσωπειών ή άλλων δομών σε εθνικό επίπεδο, στις οποίες θα ανατίθεται η διαχείριση των διαφορετικών πτυχών του προγράμματος. Η ενημέρωση του κοινού και η διοίκηση του προγράμματος είναι συμπληρωματικές δραστηριότητες. Μια άλλη λύση θα ήταν η υλοποίηση πολλών σχεδίων μικρής κλίμακας χρησιμοποιώντας συνολικές επιχορηγήσεις.

| 3.11 | Η διαχείριση του προγράμματος πρέπει να είναι απολύτως ανοιχτή και διαφανής. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις διαβουλεύσεις που έχει ήδη πραγματοποιήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του προγράμματος. Εντούτοις, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαίτερης φύσης του προγράμματος, θα πρέπει να εξασφαλιστεί η δυνατότητα στους εκπροσώπους της Επιτροπής των Περιφερειών, της ΕΟΚΕ και στους εταίρους του διαρθρωμένου διαλόγου να συμμετέχουν στην επιτροπή διαχείρισης του προγράμματος, χορηγώντας τους το καθεστώς εμπειρογνώμονα, πλήρους μέλους, παρατηρητή, ενεργού παρατηρητή ή παρόμοιο καθεστώς, ή συγκροτώντας μια επίσημη ή ανεπίσημη διοργανική ομάδα εργασίας για την κατάρτιση του ετήσιου προγράμματος. Αυτές οι ρυθμίσεις θα επιτρέψουν την εφαρμογή της ιδέας της εταιρικής σχέσης και την αποτελεσματική ανταλλαγή πληροφοριών σε πρώιμο ήδη στάδιο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Επιπλέον, αυτοί οι εκπρόσωποι πρέπει να μετέχουν στενά σε όλα τα στάδια αξιολόγησης και περαιτέρω ανάπτυξης του προγράμματος (10). |
| --- | --- |

3.11

Η διαχείριση του προγράμματος πρέπει να είναι απολύτως ανοιχτή και διαφανής. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις διαβουλεύσεις που έχει ήδη πραγματοποιήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του προγράμματος. Εντούτοις, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαίτερης φύσης του προγράμματος, θα πρέπει να εξασφαλιστεί η δυνατότητα στους εκπροσώπους της Επιτροπής των Περιφερειών, της ΕΟΚΕ και στους εταίρους του διαρθρωμένου διαλόγου να συμμετέχουν στην επιτροπή διαχείρισης του προγράμματος, χορηγώντας τους το καθεστώς εμπειρογνώμονα, πλήρους μέλους, παρατηρητή, ενεργού παρατηρητή ή παρόμοιο καθεστώς, ή συγκροτώντας μια επίσημη ή ανεπίσημη διοργανική ομάδα εργασίας για την κατάρτιση του ετήσιου προγράμματος. Αυτές οι ρυθμίσεις θα επιτρέψουν την εφαρμογή της ιδέας της εταιρικής σχέσης και την αποτελεσματική ανταλλαγή πληροφοριών σε πρώιμο ήδη στάδιο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Επιπλέον, αυτοί οι εκπρόσωποι πρέπει να μετέχουν στενά σε όλα τα στάδια αξιολόγησης και περαιτέρω ανάπτυξης του προγράμματος (10).

| 3.12 | Κρίνεται σκόπιμο να εξαλειφθούν οι κίνδυνοι που εντόπισε η κοινωνία των πολιτών αναφορικά με τις ετήσιες προτεραιότητες του προγράμματος εργασίας, τις βραχυπρόθεσμες δράσεις ή τις ειδικές πρωτοβουλίες, οι οποίες δεν πρέπει να συγκαλύπτουν ή να περιορίζουν μονομερώς τους βασικούς στόχους του προγράμματος. Θα πρέπει να δοθεί στην κοινωνία των πολιτών η δυνατότητα να επιλέξει θέματα συναφή με τα σχέδιά της που ανταποκρίνονται σε αυτούς τους στόχους. |
| --- | --- |

3.12

Κρίνεται σκόπιμο να εξαλειφθούν οι κίνδυνοι που εντόπισε η κοινωνία των πολιτών αναφορικά με τις ετήσιες προτεραιότητες του προγράμματος εργασίας, τις βραχυπρόθεσμες δράσεις ή τις ειδικές πρωτοβουλίες, οι οποίες δεν πρέπει να συγκαλύπτουν ή να περιορίζουν μονομερώς τους βασικούς στόχους του προγράμματος. Θα πρέπει να δοθεί στην κοινωνία των πολιτών η δυνατότητα να επιλέξει θέματα συναφή με τα σχέδιά της που ανταποκρίνονται σε αυτούς τους στόχους.

| 3.13 | Η ΕΟΚΕ επιμένει στη θέσπιση συστήματος αξιολόγησης των σχεδίων σε δύο στάδια. Ο αριθμός των αιτήσεων που απορρίπτονται λόγω ανεπαρκούς χρηματοδότησης είναι εντυπωσιακός. Σήμερα, στα διάφορα σκέλη του προγράμματος, περίπου ένα στα είκοσι σχέδια λαμβάνει στήριξη. Αυτό δεν πρέπει να οδηγήσει σε σπατάλη πόρων εκ μέρους των οργανώσεων που υποβάλουν αίτηση, η οποία θα ήταν επιζήμια για αυτές και αντίθετη προς τους βασικούς στόχους του προγράμματος. Θα πρέπει να οριστούν περισσότερες προθεσμίες για την υποβολή των σχεδίων. |
| --- | --- |

3.13

Η ΕΟΚΕ επιμένει στη θέσπιση συστήματος αξιολόγησης των σχεδίων σε δύο στάδια. Ο αριθμός των αιτήσεων που απορρίπτονται λόγω ανεπαρκούς χρηματοδότησης είναι εντυπωσιακός. Σήμερα, στα διάφορα σκέλη του προγράμματος, περίπου ένα στα είκοσι σχέδια λαμβάνει στήριξη. Αυτό δεν πρέπει να οδηγήσει σε σπατάλη πόρων εκ μέρους των οργανώσεων που υποβάλουν αίτηση, η οποία θα ήταν επιζήμια για αυτές και αντίθετη προς τους βασικούς στόχους του προγράμματος. Θα πρέπει να οριστούν περισσότερες προθεσμίες για την υποβολή των σχεδίων.

| 3.14 | Οι διοικητικές δαπάνες φαίνονται υπερβολικές και αντιπροσωπεύουν περίπου το 11 % του συνολικού προϋπολογισμού· η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση, κατά τον προγραμματισμό των δαπανών του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες», να συνεκτιμηθούν η ανάλυση κόστους-ωφέλειας (11) και οι λύσεις που προτείνονται στην παρούσα γνωμοδότηση προκειμένου να μειωθούν αυτές οι δαπάνες κυρίως με τις συνολικές επιχορηγήσεις, ένα σύστημα αξιολόγησης σε δύο στάδια, κλπ. |
| --- | --- |

3.14

Οι διοικητικές δαπάνες φαίνονται υπερβολικές και αντιπροσωπεύουν περίπου το 11 % του συνολικού προϋπολογισμού· η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση, κατά τον προγραμματισμό των δαπανών του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες», να συνεκτιμηθούν η ανάλυση κόστους-ωφέλειας (11) και οι λύσεις που προτείνονται στην παρούσα γνωμοδότηση προκειμένου να μειωθούν αυτές οι δαπάνες κυρίως με τις συνολικές επιχορηγήσεις, ένα σύστημα αξιολόγησης σε δύο στάδια, κλπ.

| 3.15 | Η ΕΟΚΕ προτείνει να δημιουργηθούν το συντομότερο δυνατόν τα σημεία επαφής γα το πρόγραμμα «Ευρώπη για τους πολίτες» στα κράτη μέλη όπου δεν υπάρχουν ακόμη και να ενισχυθούν οι δραστηριότητες και η προβολή τους. |
| --- | --- |

3.15

Η ΕΟΚΕ προτείνει να δημιουργηθούν το συντομότερο δυνατόν τα σημεία επαφής γα το πρόγραμμα «Ευρώπη για τους πολίτες» στα κράτη μέλη όπου δεν υπάρχουν ακόμη και να ενισχυθούν οι δραστηριότητες και η προβολή τους.

Αποτελεσματικότητα, διάρκεια και αποδοτικότητα σε σχέση με τους χορηγούμενους πόρους

| 3.16 | Όπως αναγνωρίζουν τόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και πολυάριθμοι ερωτηθέντες εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών (12), στο μέλλον, το πρόγραμμα θα πρέπει να συνδέεται πολύ στενότερα με την ισχύουσα ευρωπαϊκή διαδικασία λήψης αποφάσεων και με το ευρωπαϊκό πολιτικό χρονοδιάγραμμα. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι ένα από τα κριτήρια των αποτελεσμάτων που συμπεριλαμβάνονται στο νέο πρόγραμμα είναι ο αριθμός και η ποιότητα των πολιτικών πρωτοβουλιών οι οποίες προέκυψαν από δραστηριότητες που στήριξε το πρόγραμμα. Επομένως, το πρόγραμμα μπορεί πράγματι να ενισχύσει την εφαρμογή του άρθρου 11 της ΣΕΕ. Ομοίως, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το αίτημα της Επιτροπής αναφορικά με την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και τη συλλογή ιδεών σε σχέση με τη συμμετοχή της κοινωνίας (13). |
| --- | --- |

3.16

Όπως αναγνωρίζουν τόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και πολυάριθμοι ερωτηθέντες εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών (12), στο μέλλον, το πρόγραμμα θα πρέπει να συνδέεται πολύ στενότερα με την ισχύουσα ευρωπαϊκή διαδικασία λήψης αποφάσεων και με το ευρωπαϊκό πολιτικό χρονοδιάγραμμα. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι ένα από τα κριτήρια των αποτελεσμάτων που συμπεριλαμβάνονται στο νέο πρόγραμμα είναι ο αριθμός και η ποιότητα των πολιτικών πρωτοβουλιών οι οποίες προέκυψαν από δραστηριότητες που στήριξε το πρόγραμμα. Επομένως, το πρόγραμμα μπορεί πράγματι να ενισχύσει την εφαρμογή του άρθρου 11 της ΣΕΕ. Ομοίως, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το αίτημα της Επιτροπής αναφορικά με την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και τη συλλογή ιδεών σε σχέση με τη συμμετοχή της κοινωνίας (13).

| 3.17 | Όλες οι δράσεις που υποστηρίζονται από το πρόγραμμα θα πρέπει να επιτύχουν αποτελέσματα που προσφέρονται για πρακτική χρήση, είναι σταθερά και βιώσιμα και εξασφαλίζουν τη μέγιστη δυνατή προβολή. Αυτά τα αποτελέσματα πρέπει επίσης να επιτευχθούν στο πλαίσιο διοργάνωσης συζητήσεων, σύντομων συναντήσεων πολιτών, καθώς και με την ανάπτυξη αμοιβαίων επαφών. Ένα μέρος των δράσεων της Προεδρίας, για παράδειγμα, θα μπορούσε να εστιασθεί στην προώθηση φόρουμ συζητήσεων μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών και των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.17

Όλες οι δράσεις που υποστηρίζονται από το πρόγραμμα θα πρέπει να επιτύχουν αποτελέσματα που προσφέρονται για πρακτική χρήση, είναι σταθερά και βιώσιμα και εξασφαλίζουν τη μέγιστη δυνατή προβολή. Αυτά τα αποτελέσματα πρέπει επίσης να επιτευχθούν στο πλαίσιο διοργάνωσης συζητήσεων, σύντομων συναντήσεων πολιτών, καθώς και με την ανάπτυξη αμοιβαίων επαφών. Ένα μέρος των δράσεων της Προεδρίας, για παράδειγμα, θα μπορούσε να εστιασθεί στην προώθηση φόρουμ συζητήσεων μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών και των θεσμικών οργάνων της ΕΕ.

| 3.18 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να καταστούν πιο προσιτές οι επιχορηγήσεις λειτουργίας, αποδίδοντας ξεχωριστή έμφαση τόσο στο ευρωπαϊκό όσο και στο εθνικό επίπεδο, δεδομένου ότι αυτές ακριβώς οι επιχορηγήσεις επιτρέπουν σε μια οργάνωση να αναπτύξει τις συνολικές της δεξιότητες, να ενισχύσει την ικανότητά της να συμμετέχει στη διαμόρφωση των πολιτικών και να ανταποκρίνεται γρήγορα στις νέες προκλήσεις (14). Αντιθέτως, πολλές φορές, οι επιχορηγήσεις σχεδίων («επιχορηγήσεις δράσης») προσανατολίζονται σε ειδικές πρωτοβουλίες, και είναι συχνά πιο δύσκολο να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα, η θεσμική μνήμη και η ποιότητα της δράσης μέσω αυτών των επιχορηγήσεων. Συνιστάται να ελεγχθούν τα μέσα ποσά, ο αριθμός των σχεδίων και άλλοι δείκτες που περιγράφονται στο παράρτημα της παρούσας πρότασης. Αυτά τα σημεία δεν πρέπει να αποτελέσουν πηγή οικονομικών ή διοικητικών διακρίσεων σε βάρος μικρότερων οργανώσεων που μπορεί να προκύψουν από την εφαρμογή υψηλότερων ελάχιστων ορίων συγχρηματοδότησης ή λόγω άλλων παραμέτρων. Θα ήταν προτιμότερο να μην θεσπιστεί κατώτατο ποσό ή αυτό να καθοριστεί σε χαμηλό επίπεδο σε σχέση με τον όγκο αυτών των επιχορηγήσεων, προκειμένου να αυξηθεί ο αριθμός των δικαιούχων ή/και η διάρκεια της χορηγούμενης στήριξης. |
| --- | --- |

3.18

Η ΕΟΚΕ συνιστά να καταστούν πιο προσιτές οι επιχορηγήσεις λειτουργίας, αποδίδοντας ξεχωριστή έμφαση τόσο στο ευρωπαϊκό όσο και στο εθνικό επίπεδο, δεδομένου ότι αυτές ακριβώς οι επιχορηγήσεις επιτρέπουν σε μια οργάνωση να αναπτύξει τις συνολικές της δεξιότητες, να ενισχύσει την ικανότητά της να συμμετέχει στη διαμόρφωση των πολιτικών και να ανταποκρίνεται γρήγορα στις νέες προκλήσεις (14). Αντιθέτως, πολλές φορές, οι επιχορηγήσεις σχεδίων («επιχορηγήσεις δράσης») προσανατολίζονται σε ειδικές πρωτοβουλίες, και είναι συχνά πιο δύσκολο να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα, η θεσμική μνήμη και η ποιότητα της δράσης μέσω αυτών των επιχορηγήσεων. Συνιστάται να ελεγχθούν τα μέσα ποσά, ο αριθμός των σχεδίων και άλλοι δείκτες που περιγράφονται στο παράρτημα της παρούσας πρότασης. Αυτά τα σημεία δεν πρέπει να αποτελέσουν πηγή οικονομικών ή διοικητικών διακρίσεων σε βάρος μικρότερων οργανώσεων που μπορεί να προκύψουν από την εφαρμογή υψηλότερων ελάχιστων ορίων συγχρηματοδότησης ή λόγω άλλων παραμέτρων. Θα ήταν προτιμότερο να μην θεσπιστεί κατώτατο ποσό ή αυτό να καθοριστεί σε χαμηλό επίπεδο σε σχέση με τον όγκο αυτών των επιχορηγήσεων, προκειμένου να αυξηθεί ο αριθμός των δικαιούχων ή/και η διάρκεια της χορηγούμενης στήριξης.

| 3.19 | Συνιστάται η εκτεταμένη χρήση των μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών ενισχύσεων για τους έμπιστους εταίρους. Θα ήταν επίσης σκόπιμο να παραταθεί η μέγιστη διάρκεια σχεδίων όταν η φύση τους το επιβάλει. |
| --- | --- |

3.19

Συνιστάται η εκτεταμένη χρήση των μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών ενισχύσεων για τους έμπιστους εταίρους. Θα ήταν επίσης σκόπιμο να παραταθεί η μέγιστη διάρκεια σχεδίων όταν η φύση τους το επιβάλει.

4.   Συμπληρωματικές συστάσεις στις προτάσεις που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Οι παρακάτω τροπολογίες εκφράζουν την άποψη της ΕΟΚΕ πάνω σε ορισμένες βασικές πτυχές του προγράμματος. Προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι απόψεις που παρουσιάστηκαν στο πρώτο μέρος και να διασφαλιστεί η εσωτερική συνοχή του κειμένου, θα χρειαστεί ενδεχομένως να γίνουν και άλλες τροποποιήσεις στο περιεχόμενο της πρότασης, της αιτιολογικής έκθεσης και του παραρτήματος της πρότασης.

| 4.1 | Στην τέταρτη αιτιολογική σκέψη του προοιμίου, η ΕΟΚΕ συνιστά να συμπληρωθεί ή να απαλειφθεί η φράση «Ο θεσμός της πρωτοβουλίας των ευρωπαίων πολιτών παρέχει μια μοναδική ευκαιρία που δίνει τη δυνατότητα στους πολίτες να συμμετάσχουν άμεσα στη διαμόρφωση της νομοθεσίας της ΕΕ» (15), καθότι μπορεί να δημιουργήσει αμφιβολίες όσον αφορά την εφαρμογή άλλων διατάξεων της Συνθήκης της Λισαβόνας. |
| --- | --- |

4.1

Στην τέταρτη αιτιολογική σκέψη του προοιμίου, η ΕΟΚΕ συνιστά να συμπληρωθεί ή να απαλειφθεί η φράση «Ο θεσμός της πρωτοβουλίας των ευρωπαίων πολιτών παρέχει μια μοναδική ευκαιρία που δίνει τη δυνατότητα στους πολίτες να συμμετάσχουν άμεσα στη διαμόρφωση της νομοθεσίας της ΕΕ» (15), καθότι μπορεί να δημιουργήσει αμφιβολίες όσον αφορά την εφαρμογή άλλων διατάξεων της Συνθήκης της Λισαβόνας.

| 4.2 | Στην τέταρτη αιτιολογική σκέψη του προοιμίου, η ΕΟΚΕ ζητά να αντικατασταθεί η διατύπωση «... σε διακρατικό και ενωσιακό επίπεδο» με τη διατύπωση «... σε διακρατικό και ενωσιακό επίπεδο, και τηρώντας την ευρωπαϊκή διάσταση, σε εθνικό επίπεδο», σύμφωνα με τα σημεία 2.3 και 3.6 της παρούσας γνωμοδότησης. |
| --- | --- |

4.2

Στην τέταρτη αιτιολογική σκέψη του προοιμίου, η ΕΟΚΕ ζητά να αντικατασταθεί η διατύπωση «... σε διακρατικό και ενωσιακό επίπεδο» με τη διατύπωση «... σε διακρατικό και ενωσιακό επίπεδο, και τηρώντας την ευρωπαϊκή διάσταση, σε εθνικό επίπεδο», σύμφωνα με τα σημεία 2.3 και 3.6 της παρούσας γνωμοδότησης.

| 4.3 | Στην δέκατη αιτιολογική σκέψη του προοιμίου, η ΕΟΚΕ ζητά να αντικατασταθεί η σύναψη «διακρατικά σχέδια» με τη σύναψη «σχέδια του προγράμματος», σύμφωνα με τα σημεία 2.3 και 3.6 της παρούσας γνωμοδότησης. |
| --- | --- |

4.3

Στην δέκατη αιτιολογική σκέψη του προοιμίου, η ΕΟΚΕ ζητά να αντικατασταθεί η σύναψη «διακρατικά σχέδια» με τη σύναψη «σχέδια του προγράμματος», σύμφωνα με τα σημεία 2.3 και 3.6 της παρούσας γνωμοδότησης.

| 4.4 | Η ΕΟΚΕ προτείνει να συμπληρωθεί η δέκατη τέταρτη αιτιολογική σκέψη ως εξής: «σε συνεργασία με την Επιτροπή, τα κράτη μέλη, την Επιτροπή των Περιφερειών, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, τους εταίρους του διαρθρωμένου διαλόγου και τους μεμονωμένους εκπροσώπους της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών ...». |
| --- | --- |

4.4

Η ΕΟΚΕ προτείνει να συμπληρωθεί η δέκατη τέταρτη αιτιολογική σκέψη ως εξής: «σε συνεργασία με την Επιτροπή, τα κράτη μέλη, την Επιτροπή των Περιφερειών, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, τους εταίρους του διαρθρωμένου διαλόγου και τους μεμονωμένους εκπροσώπους της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών ...».

| 4.5 | Στη δέκατη έκτη αιτιολογική σκέψη του προοιμίου, η ΕΟΚΕ προτείνει την αντικατάσταση των φράσεων «που σχετίζονται άμεσα με τις πολιτικές της ΕΕ» και «στη διαμόρφωση της πολιτικής ατζέντας της ΕΕ» με τις φράσεις «που σχετίζονται άμεσα με τις πολιτικές για θέματα αρμοδιότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης» και «στη διαμόρφωση της πολιτικής ατζέντας της ΕΕ για θέματα αρμοδιότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης». |
| --- | --- |

4.5

Στη δέκατη έκτη αιτιολογική σκέψη του προοιμίου, η ΕΟΚΕ προτείνει την αντικατάσταση των φράσεων «που σχετίζονται άμεσα με τις πολιτικές της ΕΕ» και «στη διαμόρφωση της πολιτικής ατζέντας της ΕΕ» με τις φράσεις «που σχετίζονται άμεσα με τις πολιτικές για θέματα αρμοδιότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης» και «στη διαμόρφωση της πολιτικής ατζέντας της ΕΕ για θέματα αρμοδιότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

| 4.6 | Προκειμένου να γίνουν πιο συγκεκριμένες οι παρατηρήσεις που διατυπώνονται στο σημείο 3.13 της παρούσας γνωμοδότησης, η ΕΟΚΕ ζητά να συμπληρωθεί η δεύτερη φράση της δέκατης έκτης αιτιολογικής σκέψης του προοιμίου προσθέτοντας το εξής: «καθώς και με την επιλογή των προτάσεων σχεδίων σε δύο στάδια». |
| --- | --- |

4.6

Προκειμένου να γίνουν πιο συγκεκριμένες οι παρατηρήσεις που διατυπώνονται στο σημείο 3.13 της παρούσας γνωμοδότησης, η ΕΟΚΕ ζητά να συμπληρωθεί η δεύτερη φράση της δέκατης έκτης αιτιολογικής σκέψης του προοιμίου προσθέτοντας το εξής: «καθώς και με την επιλογή των προτάσεων σχεδίων σε δύο στάδια».

| 4.7 | Η ΕΟΚΕ προτείνει την τροποποίηση του άρθρου 1 της πρότασης ως εξής: «Στο πλαίσιο του ευρύτερου στόχου [...] και την προώθηση των ευρωπαϊκών αξιών και της ευρωπαϊκής ταυτότητας». Η έννοια των «ευρωπαϊκών αξιών και της ευρωπαϊκής ταυτότητας» είναι ευρύτερη και δεν εισάγει αποκλεισμούς. Αυτές οι τροποποιήσεις πρέπει επίσης να πραγματοποιηθούν και σε άλλα σημεία της πρότασης. |
| --- | --- |

4.7

Η ΕΟΚΕ προτείνει την τροποποίηση του άρθρου 1 της πρότασης ως εξής: «Στο πλαίσιο του ευρύτερου στόχου [...] και την προώθηση των ευρωπαϊκών αξιών και της ευρωπαϊκής ταυτότητας». Η έννοια των «ευρωπαϊκών αξιών και της ευρωπαϊκής ταυτότητας» είναι ευρύτερη και δεν εισάγει αποκλεισμούς. Αυτές οι τροποποιήσεις πρέπει επίσης να πραγματοποιηθούν και σε άλλα σημεία της πρότασης.

| 4.8 | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ προτείνει να αντικατασταθούν στο άρθρο 1 οι λέξεις «σε επίπεδο Ένωσης» με τις λέξεις «σε υποθέσεις και θέματα αρμοδιότητας της Ένωσης», σύμφωνα με τις παρατηρήσεις που αναφέρθηκαν παραπάνω, με στόχο να επιβεβαιωθεί ότι η ενεργός συμμετοχή των πολιτών στα κοινά είναι αδιαίρετη και ότι οι υποθέσεις που σχετίζονται με την ΕΕ δεν αποφασίζονται μόνο σε επίπεδο Ένωσης. |
| --- | --- |

4.8

Επιπλέον, η ΕΟΚΕ προτείνει να αντικατασταθούν στο άρθρο 1 οι λέξεις «σε επίπεδο Ένωσης» με τις λέξεις «σε υποθέσεις και θέματα αρμοδιότητας της Ένωσης», σύμφωνα με τις παρατηρήσεις που αναφέρθηκαν παραπάνω, με στόχο να επιβεβαιωθεί ότι η ενεργός συμμετοχή των πολιτών στα κοινά είναι αδιαίρετη και ότι οι υποθέσεις που σχετίζονται με την ΕΕ δεν αποφασίζονται μόνο σε επίπεδο Ένωσης.

| 4.9 | Στο άρθρο 2 παράγραφος 2, η ΕΟΚΕ ζητά την αντικατάσταση της φράσης «σε ενωσιακό επίπεδο» με τη φράση «σε υποθέσεις και θέματα αρμοδιότητας της Ένωσης», καθώς και την αντικατάσταση του τμήματος της περιόδου «μέσα από την ενίσχυση της κατανόησης από τους πολίτες της διαδικασίας χάραξης πολιτικής της Ένωσης» με τη φράση «μέσα από την ενίσχυση της κατανόησης από τους πολίτες της διαδικασίας χάραξης πολιτικής όσον αφορά θέματα αρμοδιότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της μεγαλύτερης συμμετοχής τους σε αυτήν». |
| --- | --- |

4.9

Στο άρθρο 2 παράγραφος 2, η ΕΟΚΕ ζητά την αντικατάσταση της φράσης «σε ενωσιακό επίπεδο» με τη φράση «σε υποθέσεις και θέματα αρμοδιότητας της Ένωσης», καθώς και την αντικατάσταση του τμήματος της περιόδου «μέσα από την ενίσχυση της κατανόησης από τους πολίτες της διαδικασίας χάραξης πολιτικής της Ένωσης» με τη φράση «μέσα από την ενίσχυση της κατανόησης από τους πολίτες της διαδικασίας χάραξης πολιτικής όσον αφορά θέματα αρμοδιότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της μεγαλύτερης συμμετοχής τους σε αυτήν».

| 4.10 | Η ΕΟΚΕ προτείνει το άρθρο 3 παράγραφος 2 να συμπληρωθεί και να τροποποιηθεί ως εξής:






  (3ο εδάφιο) | Στήριξη οργανώσεων γενικού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή οργανώσεων που διαθέτουν σαφή ευρωπαϊκή διάσταση |
| --- | --- | --- |
| (4ο εδάφιο) | Ανάπτυξη κοινοτήτων και διάλογοι σχετικά με ζητήματα συμμετοχής των πολιτών που στοχεύουν σε συγκεκριμένο κοινό βάσει της χρήσης ΤΠΕ και/ή μέσων κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και βάσει της ενίσχυσης της ευρωπαϊκής διάστασης σε άλλους διαύλους και άλλα μέσα επικοινωνίας. |
| (5ο εδάφιο) | Εκδηλώσεις σε επίπεδο Ένωσης σε συγκεκριμένες και αιτιολογημένες περιπτώσεις. Αιτιολόγηση: οι εκδηλώσεις που οργανώνονται σε επίπεδο Ένωσης δεν προσφέρουν πάντα προστιθέμενη αξία, επειδή, αρκετά συχνά, συμμετέχουν σε αυτές πολίτες που είναι ήδη ενημερωμένοι και ασχολούνται με τα ευρωπαϊκά θέματα, χωρίς τα αποτελέσματα αυτών των εκδηλώσεων να δικαιολογούν τις μεγάλες δαπάνες που απαιτούνται. |
| (7ο εδάφιο) | Προβληματισμός/διάλογοι σχετικά με κοινές αξίες, καθώς και το μέλλον της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά της Ένωσης και τις δυνατότητες συμμετοχής στον τομέα αυτόν. |
| (8ο εδάφιο) | Πρωτοβουλίες ευαισθητοποίησης σχετικά με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τη λειτουργία τους, τα δικαιώματα του πολίτη, ιδίως, τα δημοκρατικά δικαιώματα, καθώς και σχετικά με τη διαδικασία χάραξης πολιτικής, κυρίως της ΕΕ, σε εθνικό επίπεδο. Οι πρωτοβουλίες αυτές πρέπει να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία χάραξης πολιτικής και στη λήψη αποφάσεων στα διάφορα επίπεδα και στάδια. |
| (11ο εδάφιο) | Στήριξη ενημερωτικών/συμβουλευτικών και διοικητικών δομών του προγράμματος στα κράτη μέλη. |
| (12ο εδάφιο) | Νέο εδάφιο: επιχορηγήσεις σε επιλέξιμα κράτη μέλη ή περιφέρειες όπου η πρόσβαση σε πόρους για δραστηριότητες που συνδέονται με τους στόχους του προτεινόμενου προγράμματος είναι περιορισμένη ή στις οποίες το ποσοστό συμμετοχής των πολιτών στα κοινά είναι χαμηλότερη του μέσου όρου. |

4.10

Η ΕΟΚΕ προτείνει το άρθρο 3 παράγραφος 2 να συμπληρωθεί και να τροποποιηθεί ως εξής:

(3ο εδάφιο)

Στήριξη οργανώσεων γενικού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή οργανώσεων που διαθέτουν σαφή ευρωπαϊκή διάσταση

(4ο εδάφιο)

Ανάπτυξη κοινοτήτων και διάλογοι σχετικά με ζητήματα συμμετοχής των πολιτών που στοχεύουν σε συγκεκριμένο κοινό βάσει της χρήσης ΤΠΕ και/ή μέσων κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και βάσει της ενίσχυσης της ευρωπαϊκής διάστασης σε άλλους διαύλους και άλλα μέσα επικοινωνίας.

(5ο εδάφιο)

Εκδηλώσεις σε επίπεδο Ένωσης σε συγκεκριμένες και αιτιολογημένες περιπτώσεις. Αιτιολόγηση: οι εκδηλώσεις που οργανώνονται σε επίπεδο Ένωσης δεν προσφέρουν πάντα προστιθέμενη αξία, επειδή, αρκετά συχνά, συμμετέχουν σε αυτές πολίτες που είναι ήδη ενημερωμένοι και ασχολούνται με τα ευρωπαϊκά θέματα, χωρίς τα αποτελέσματα αυτών των εκδηλώσεων να δικαιολογούν τις μεγάλες δαπάνες που απαιτούνται.

(7ο εδάφιο)

Προβληματισμός/διάλογοι σχετικά με κοινές αξίες, καθώς και το μέλλον της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά της Ένωσης και τις δυνατότητες συμμετοχής στον τομέα αυτόν.

(8ο εδάφιο)

Πρωτοβουλίες ευαισθητοποίησης σχετικά με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τη λειτουργία τους, τα δικαιώματα του πολίτη, ιδίως, τα δημοκρατικά δικαιώματα, καθώς και σχετικά με τη διαδικασία χάραξης πολιτικής, κυρίως της ΕΕ, σε εθνικό επίπεδο. Οι πρωτοβουλίες αυτές πρέπει να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία χάραξης πολιτικής και στη λήψη αποφάσεων στα διάφορα επίπεδα και στάδια.

(11ο εδάφιο)

Στήριξη ενημερωτικών/συμβουλευτικών και διοικητικών δομών του προγράμματος στα κράτη μέλη.

(12ο εδάφιο)

Νέο εδάφιο: επιχορηγήσεις σε επιλέξιμα κράτη μέλη ή περιφέρειες όπου η πρόσβαση σε πόρους για δραστηριότητες που συνδέονται με τους στόχους του προτεινόμενου προγράμματος είναι περιορισμένη ή στις οποίες το ποσοστό συμμετοχής των πολιτών στα κοινά είναι χαμηλότερη του μέσου όρου.

| 4.11 | Όσον αφορά το άρθρο 4 της πρότασης κανονισμού, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι, η Επιτροπή θα πρέπει, όσο το δυνατόν περισσότερο, να εγκαταλείψει τις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών, οι οποίες, πολύ συχνά, συνεπάγονται τη διοργάνωση φιλόδοξων και δαπανηρών εκστρατειών δημοσίων σχέσεων, οι οποίες όμως είναι απομακρυσμένες από τον πολίτη. Πρέπει να εξασφαλίσουμε ότι όλες οι δραστηριότητες είναι κατά το μέγιστο ανοιχτές σε όλους τους συμμετέχοντες στο πρόγραμμα. |
| --- | --- |

4.11

Όσον αφορά το άρθρο 4 της πρότασης κανονισμού, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι, η Επιτροπή θα πρέπει, όσο το δυνατόν περισσότερο, να εγκαταλείψει τις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών, οι οποίες, πολύ συχνά, συνεπάγονται τη διοργάνωση φιλόδοξων και δαπανηρών εκστρατειών δημοσίων σχέσεων, οι οποίες όμως είναι απομακρυσμένες από τον πολίτη. Πρέπει να εξασφαλίσουμε ότι όλες οι δραστηριότητες είναι κατά το μέγιστο ανοιχτές σε όλους τους συμμετέχοντες στο πρόγραμμα.

| 4.12 | Η ΕΟΚΕ συνιστά τη συμπλήρωση του άρθρου 6 σύμφωνα με τις προτάσεις που διατυπώνονται στην παρούσα γνωμοδότηση, κυρίως στο σημείο 2.6. |
| --- | --- |

4.12

Η ΕΟΚΕ συνιστά τη συμπλήρωση του άρθρου 6 σύμφωνα με τις προτάσεις που διατυπώνονται στην παρούσα γνωμοδότηση, κυρίως στο σημείο 2.6.

| 4.13 | Πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο κατάργησης από το άρθρο 8 της διάταξης βάσει της οποίας, κάθε χρόνο καθορίζονται νέες προτεραιότητες για το πρόγραμμα, ή το ενδεχόμενο μετριασμού της διατύπωσης του εν λόγω άρθρου. |
| --- | --- |

4.13

Πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο κατάργησης από το άρθρο 8 της διάταξης βάσει της οποίας, κάθε χρόνο καθορίζονται νέες προτεραιότητες για το πρόγραμμα, ή το ενδεχόμενο μετριασμού της διατύπωσης του εν λόγω άρθρου.

| 4.14 | Η ΕΟΚΕ προτείνει να συμπληρωθεί το άρθρο 9 ως εξής: «3. Θα πρέπει να προβλεφθεί η δυνατότητα ενεργού συμμετοχής εκπροσώπων της Επιτροπής των Περιφερειών, της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και των εταίρων του διαρθρωμένου διαλόγου στην επιτροπή διαχείρισης του προγράμματος 'Ευρώπη για τους πολίτες', χορηγώντας τους το καθεστώς εμπειρογνώμονα, πλήρους μέλους, παρατηρητή ή ενεργού παρατηρητή, ή συγκροτώντας μια επίσημη ή ανεπίσημη διοργανική ομάδα εργασίας για την κατάρτιση του ετήσιου προγράμματος». |
| --- | --- |

4.14

Η ΕΟΚΕ προτείνει να συμπληρωθεί το άρθρο 9 ως εξής: «3. Θα πρέπει να προβλεφθεί η δυνατότητα ενεργού συμμετοχής εκπροσώπων της Επιτροπής των Περιφερειών, της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και των εταίρων του διαρθρωμένου διαλόγου στην επιτροπή διαχείρισης του προγράμματος 'Ευρώπη για τους πολίτες', χορηγώντας τους το καθεστώς εμπειρογνώμονα, πλήρους μέλους, παρατηρητή ή ενεργού παρατηρητή, ή συγκροτώντας μια επίσημη ή ανεπίσημη διοργανική ομάδα εργασίας για την κατάρτιση του ετήσιου προγράμματος».

| 4.15 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να προστεθούν τα εξής στο άρθρο 10: «Τα ενδιαφερόμενα μέρη που αναφέρονται στο άρθρο 9 της παρούσας πρότασης πρέπει να συμμετέχουν ευρέως σε όλα τα στάδια αξιολόγησης του προγράμματος και της μεταγενέστερης ανάπτυξής του». |
| --- | --- |

4.15

Η ΕΟΚΕ συνιστά να προστεθούν τα εξής στο άρθρο 10: «Τα ενδιαφερόμενα μέρη που αναφέρονται στο άρθρο 9 της παρούσας πρότασης πρέπει να συμμετέχουν ευρέως σε όλα τα στάδια αξιολόγησης του προγράμματος και της μεταγενέστερης ανάπτυξής του».

| 4.16 | Η ΕΟΚΕ προτείνει να συμπληρωθεί το άρθρο 14 παράγραφος 2 της πρότασης ως εξής: «υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σε τακτική βάση». Η ΕΟΚΕ προτείνει την προσθήκη στην αρχή του άρθρου 14 παράγραφος 3 της λέξης «Συγκεκριμένα,». |
| --- | --- |

4.16

Η ΕΟΚΕ προτείνει να συμπληρωθεί το άρθρο 14 παράγραφος 2 της πρότασης ως εξής: «υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σε τακτική βάση». Η ΕΟΚΕ προτείνει την προσθήκη στην αρχή του άρθρου 14 παράγραφος 3 της λέξης «Συγκεκριμένα,».

| 4.17 | Η ΕΟΚΕ προτείνει να συμπληρωθεί το κεφάλαιο 2 του παραρτήματος («διαχείριση του προγράμματος») διευκρινίζοντας ότι είναι απαραίτητο και επιθυμητό να συνδεθεί η διαχείριση των διαφόρων σκελών του προγράμματος με τις Αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα κράτη μέλη ή με άλλες δομές σε εθνικό επίπεδο, τις οποίες η Επιτροπή θα αξιολογήσει ως ικανές να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα. |
| --- | --- |

4.17

Η ΕΟΚΕ προτείνει να συμπληρωθεί το κεφάλαιο 2 του παραρτήματος («διαχείριση του προγράμματος») διευκρινίζοντας ότι είναι απαραίτητο και επιθυμητό να συνδεθεί η διαχείριση των διαφόρων σκελών του προγράμματος με τις Αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα κράτη μέλη ή με άλλες δομές σε εθνικό επίπεδο, τις οποίες η Επιτροπή θα αξιολογήσει ως ικανές να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα.

| 4.18 | Όσον αφορά τα κριτήρια αξιολόγησης που αναφέρονται στο παράρτημα, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει και υποστηρίζει ειδικότερα ότι είναι εξόχως σημαντικό να επιτευχθεί ενισχυμένη χρηματοδοτική δέσμευση υπέρ των χωρών και των περιφερειών όπου οι πόροι που προορίζονται για την επίτευξη των στόχων του προγράμματος είναι περιορισμένοι ή μη προσβάσιμοι, ή στις οποίες οι δείκτες καταδεικνύουν χαμηλά ποσοστά συμμετοχής. |
| --- | --- |

4.18

Όσον αφορά τα κριτήρια αξιολόγησης που αναφέρονται στο παράρτημα, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει και υποστηρίζει ειδικότερα ότι είναι εξόχως σημαντικό να επιτευχθεί ενισχυμένη χρηματοδοτική δέσμευση υπέρ των χωρών και των περιφερειών όπου οι πόροι που προορίζονται για την επίτευξη των στόχων του προγράμματος είναι περιορισμένοι ή μη προσβάσιμοι, ή στις οποίες οι δείκτες καταδεικνύουν χαμηλά ποσοστά συμμετοχής.

| 4.19 | Στην παράγραφο 2.2.1 του «Νομοθετικού δημοσιονομικού δελτίου για τις προτάσεις», η ΕΟΚΕ απορρίπτει κατηγορηματικά και ζητά την άμεση κατάργηση της παρατήρησης βάσει της οποίας, η συμμετοχή οργανώσεων μικρού και μεσαίου μεγέθους στο πρόγραμμα εγκυμονεί κινδύνους για τη διαχείρισή του. Σύμφωνα με τις απόψεις που αναπτύχθηκαν παραπάνω, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι αυτές οι οργανώσεις ενδείκνυνται ιδιαίτερα για την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά και ότι πρέπει να τις ενθαρρύνουμε, με κάθε δυνατό μέσο, να συμμετέχουν στο πρόγραμμα, διευκολύνοντάς τες κυρίως όσον αφορά την υποβολή και τη διαχείριση των σχεδίων, μειώνοντας το ελάχιστο όριο στο οποίο πρέπει να ανέλθει ο προϋπολογισμός τους, επιτρέποντας, εάν δεν υπάρχει αντικειμενικός λόγος, την απουσία αλλοδαπών εταίρων, ή μειώνοντας το μέγεθος της συγχρηματοδότησης. |
| --- | --- |

4.19

Στην παράγραφο 2.2.1 του «Νομοθετικού δημοσιονομικού δελτίου για τις προτάσεις», η ΕΟΚΕ απορρίπτει κατηγορηματικά και ζητά την άμεση κατάργηση της παρατήρησης βάσει της οποίας, η συμμετοχή οργανώσεων μικρού και μεσαίου μεγέθους στο πρόγραμμα εγκυμονεί κινδύνους για τη διαχείρισή του. Σύμφωνα με τις απόψεις που αναπτύχθηκαν παραπάνω, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι αυτές οι οργανώσεις ενδείκνυνται ιδιαίτερα για την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά και ότι πρέπει να τις ενθαρρύνουμε, με κάθε δυνατό μέσο, να συμμετέχουν στο πρόγραμμα, διευκολύνοντάς τες κυρίως όσον αφορά την υποβολή και τη διαχείριση των σχεδίων, μειώνοντας το ελάχιστο όριο στο οποίο πρέπει να ανέλθει ο προϋπολογισμός τους, επιτρέποντας, εάν δεν υπάρχει αντικειμενικός λόγος, την απουσία αλλοδαπών εταίρων, ή μειώνοντας το μέγεθος της συγχρηματοδότησης.

| 4.20 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι πρέπει να επανεξεταστεί ο αριθμός των σχεδίων που καθορίζεται στο παράρτημα για τις διάφορες δραστηριότητες, καθώς και το ποσοστό συγχρηματοδότησής τους, ώστε να ληφθούν υπόψη όσα αιτήματα προαναφέρθηκαν στην παρούσα γνωμοδότηση, προκειμένου τα σχέδια να καταστούν πιο προσιτά για τις οργανώσεις μικρού ή μεσαίου μεγέθους, ή/και να δημιουργηθούν μια ή περισσότερες ειδικές κατηγορίες για τα σχέδια μικρής κλίμακας, προβλέποντας για αυτά μεγαλύτερη προσβασιμότητα σε επιχορηγήσεις λειτουργίας, παράταση της μέγιστης προθεσμίας που οφείλουν να τηρήσουν, κλπ. |
| --- | --- |

4.20

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι πρέπει να επανεξεταστεί ο αριθμός των σχεδίων που καθορίζεται στο παράρτημα για τις διάφορες δραστηριότητες, καθώς και το ποσοστό συγχρηματοδότησής τους, ώστε να ληφθούν υπόψη όσα αιτήματα προαναφέρθηκαν στην παρούσα γνωμοδότηση, προκειμένου τα σχέδια να καταστούν πιο προσιτά για τις οργανώσεις μικρού ή μεσαίου μεγέθους, ή/και να δημιουργηθούν μια ή περισσότερες ειδικές κατηγορίες για τα σχέδια μικρής κλίμακας, προβλέποντας για αυτά μεγαλύτερη προσβασιμότητα σε επιχορηγήσεις λειτουργίας, παράταση της μέγιστης προθεσμίας που οφείλουν να τηρήσουν, κλπ.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  EE C 181 της 21ης Ιουνίου 2012, σ. 137-142.

1

(2)  COM(2011) 884 final.

2

(3)  ΕΕ C 83 της 30ής Μαρτίου 2010

3

(4)  ΕΕ C 83 της 30ής Μαρτίου 2010

4

(5)  Αποτελέσματα της διαδικτυακής διαβούλευσης που διεξήγαγε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2010-2011).

5

(6)  ΕΕ C 28 της 3ης Φεβρουαρίου 2006, σ. 29-34.

6

(7)  Βλ. υποσημείωση 6.

7

(8)  ΕΕ C 325 της 30ής Δεκεμβρίου 2006, σ. 46-52.

8

(9)  COM(2011) 884 final.

9

(10)  Βλ. την υποσημείωση 6.

10

(11)  Σύμφωνα με την παρούσα πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο συνολικός προϋπολογισμός για την περίοδο 2014-2020 του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες» θα ανέλθει σε 229 εκατομμύρια ευρώ, από τα οποία 206 εκατομμύρια θα χορηγηθούν άμεσα σε δράσεις που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος και 23 εκατομμύρια σε έξοδα διοικητικού χαρακτήρα. Βλέπε τα το παράρτημα του εγγράφου COM(2011) 884 final 2011/0436 (APP).

11

(12)  Αποτελέσματα της διαδικτυακής διαβούλευσης που διεξήγαγε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2010-2011).

12

(13)  COM(2011) 884 final.

13

(14)  Βλέπε επίσης Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Γενική Διεύθυνση Εσωτερικών Πολιτικών, Διεύθυνση Δ Δημοσιονομικές Υποθέσεις, «Χρηματοδότηση των μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ) από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης (μελέτη), προσωρινή έκδοση, 2010 See also European Parliament, Directorate-General for Internal Policies, Policy Department D: Budgetary Affairs, Financing of Non-governmental Organisations (NGO) from the EU Budget [Study], Provisional Version, 2010.

14

(15)  Βλέπε υποσημείωση 13.

15

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/128 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/128

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη δέσμευση και τη δήμευση των προϊόντων του εγκλήματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση

[COM(2012) 85 final — 2012/0036 (COD)]

2012/C 299/23

Εισηγητής: ο κ. DE LAMAZE

Στις 15 Μαρτίου 2012 και στις 4 Απριλίου 2012, αντιστοίχως, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο αποφάσισαν να ζητήσουν γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την

«Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη δέσμευση και τη δήμευση των προϊόντων του εγκλήματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση»

COM(2012) 85 final — 2012/0036 (COD).

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 28 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου 2012), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 142 ψήφους υπέρ και 5 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1   Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την παρούσα πρωτοβουλία της Επιτροπής η οποία αποσκοπεί στην ενίσχυση του υφιστάμενου ευρωπαϊκού νομοθετικού πλαισίου όσον αφορά τη δέσμευση και τη δήμευση των προϊόντων του εγκλήματος. Συμμεριζόμενη τις ανησυχίες του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, επιθυμεί να υπενθυμίσει ότι το οργανωμένο έγκλημα εντείνει ολοένα περισσότερο τις δραστηριότητές του και καθίσταται πιο περίπλοκο, κυρίως λόγω του διασυνοριακού χαρακτήρα του και των σημαντικών μέσων που διαθέτει. Ελλείψει ευρωπαϊκής εναρμόνισης, οι εγκληματικές οργανώσεις επωφελούνται των λιγότερο αυστηρών νομοθεσιών και, συνεπώς, επείγει οι προσπάθειες που καταβάλλονται στο ευρωπαϊκό επίπεδο να ενισχυθούν. Πρόκειται για την ασφάλεια των πολιτών της Ένωσης, στόχος ο οποίος δικαιολογεί πλήρως την παρέμβαση της ΕΕ, σύμφωνα με τα άρθρα 5, παρ. 3, και 67 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ.

1.2   Η ΕΟΚΕ επιθυμεί, εντούτοις, να διευκρινίσει ότι η εν λόγω παρέμβαση θα πρέπει να σχεδιαστεί και να εφαρμοστεί με πλήρη σεβασμό των εθνικών παραδόσεων και πρακτικών, λαμβάνοντας υπόψη τις διάφορες ειδικές ευαισθησίες, δεδομένης κυρίως της ιδιαιτερότητας των προς καταπολέμηση εγκλημάτων.

1.3   Η ΕΟΚΕ, υπογραμμίζοντας ότι είναι αναγκαίο να υιοθετηθεί μία γενική, λειτουργική και ολοκληρωμένη προσέγγιση του συγκεκριμένου ζητήματος, εκφράζει τη λύπη της που η υπό εξέταση πρόταση δεν βασίζεται στο κοινοτικό κεκτημένο στον τομέα της δικαστικής συνεργασίας και της συνεργασίας των υπηρεσιών ερευνών. Σε ακόμη προγενέστερη φάση, όσον αφορά την αναγνώριση και τον εντοπισμό των προϊόντων του εγκλήματος, είναι απαραίτητη η ενίσχυση των αρμοδιοτήτων των υπηρεσιών ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων, καθώς και των αρμοδιοτήτων που έχουν εκχωρηθεί στην Eurojust (Ευρωπαϊκή Μονάδα Δικαστικής Συνεργασίας). Εξάλλου, η ΕΟΚΕ ζητά να προωθηθεί:

| — | μία καλύτερη συνεργασία – και στο πλαίσιο, ακόμη, των μέσων που θα συσταθούν – μεταξύ των αρχών που έχουν την ευθύνη της παρακολούθησης, της καταστολής και της κρίσης των σοβαρών περιπτώσεων διακίνησης προϊόντων του εγκλήματος· |
| --- | --- |

—

μία καλύτερη συνεργασία – και στο πλαίσιο, ακόμη, των μέσων που θα συσταθούν – μεταξύ των αρχών που έχουν την ευθύνη της παρακολούθησης, της καταστολής και της κρίσης των σοβαρών περιπτώσεων διακίνησης προϊόντων του εγκλήματος·

| — | η καλλιέργεια ενιαίας νοοτροπίας σε όλους της ενδιαφερόμενους επαγγελματίες· |
| --- | --- |

—

η καλλιέργεια ενιαίας νοοτροπίας σε όλους της ενδιαφερόμενους επαγγελματίες·

| — | η υιοθέτηση μιας εγκάρσιας προσέγγισης εκ μέρους όλων των ΓΔ της Επιτροπής· |
| --- | --- |

—

η υιοθέτηση μιας εγκάρσιας προσέγγισης εκ μέρους όλων των ΓΔ της Επιτροπής·

| — | η εναρμόνιση της φορολογίας και των διαδικασιών, πράγμα στο οποίο θα μπορούσε να συμβάλει η στρατηγική «Ευρώπη 2020». |
| --- | --- |

—

η εναρμόνιση της φορολογίας και των διαδικασιών, πράγμα στο οποίο θα μπορούσε να συμβάλει η στρατηγική «Ευρώπη 2020».

1.3.1   Πέραν του αναγκαίου συντονισμού και των συστηματικών ανταλλαγών πληροφοριών μεταξύ των εθνικών υπηρεσιών ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να εξεταστεί, εν τέλει, το ενδεχόμενο ενός κεντρικού ευρωπαϊκού συντονισμού του συγκεκριμένου θέματος, είτε μέσω μιας νέας ειδικής διάρθρωσης, είτε απευθείας μέσω της Eurojust. Με προκλήσεις αυτού του μεγέθους, η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος δεν μπορεί να εξασφαλιστεί αποκλειστικά μέσω της ανάπτυξης μιας απλής συνεργασίας.

1.4   Η αποτελεσματικότητα των μέτρων όσον αφορά τη δέσμευση και τη δήμευση των προϊόντων του εγκλήματος απαιτεί την υιοθέτηση μιας ολιστικής προσέγγισης, η οποία να ρυθμίζει το μέσο σε όλες τις διαστάσεις του, και να μεριμνά ώστε τη στιγμή της επαναχρησιμοποίησης των δημευμένων περιουσιακών στοιχείων να δίδεται προτεραιότητα σε κοινωνικούς σκοπούς.

Για τον λόγο αυτό, επισημαίνεται ότι είναι ανάγκη να αποφευχθεί ο κίνδυνος που ενέχει η άμεση πώληση περιουσιακών στοιχείων και η οποία επιτρέπει στις εγκληματικές οργανώσεις την ανάκτησή τους.

1.5   Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει, τέλος, ότι ο στόχος της αποτελεσματικής καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος δεν δικαιολογεί τυχόν παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων – κυρίως δε αυτών της υπεράσπισης – που περιλαμβάνονται στον Χάρτη των θεμελιωδών Δικαιωμάτων.

2.   Περιεχόμενο της πρότασης της Επιτροπής

2.1   Έχοντας ως στόχο την προστασία της νόμιμης οικονομίας από την διείσδυση εγκληματικών δικτύων, η πρόταση θεσπίζει ελάχιστους κανόνες για τα κράτη μέλη όσον αφορά τη δέσμευση και δήμευση περιουσιακών στοιχείων – προϊόντων εγκληματικής προέλευσης, περιλαμβανομένων των έμμεσων προϊόντων και οργάνων εγκλήματος. Κύρια νομική βάση της πρότασης είναι το άρθρο 83, παράγραφος 1, της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το δε πεδίο εφαρμογής της περιορίζεται στα «ευρωεγκλήματα» – στα οποία συμπεριλαμβάνονται τα εγκλήματα που διαπράττονται μέσω της συμμετοχής σε εγκληματική οργάνωση – υπό την προϋπόθεση, ωστόσο, ότι τα εν λόγω αδικήματα έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο εναρμόνισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

2.2   Αντικαθιστώντας την κοινή δράση 98/699/ΔΕΥ (1) και, εν μέρει, τις αποφάσεις-πλαίσιο 2001/500/ΔΕΥ και 2005/212/ΔΕΥ (2), η υπό εξέταση πρόταση:

| — | επαναλαμβάνει τις υφιστάμενες διατάξεις σχετικά με τη δήμευση οργάνων και προϊόντων εγκλήματος ύστερα από οριστική καταδίκη και τη δήμευση περιουσιακών στοιχείων αξίας ισοδύναμης με τα προϊόντα του εγκλήματος (άρθρο 3)· |
| --- | --- |

—

επαναλαμβάνει τις υφιστάμενες διατάξεις σχετικά με τη δήμευση οργάνων και προϊόντων εγκλήματος ύστερα από οριστική καταδίκη και τη δήμευση περιουσιακών στοιχείων αξίας ισοδύναμης με τα προϊόντα του εγκλήματος (άρθρο 3)·

| — | τροποποιεί τις διατάξεις σχετικά με την εκτεταμένη δήμευση (άρθρο 4), προβλέποντας ένα ενιαίο ελάχιστο πρότυπο το οποίο αντικαθιστά τους προαιρετικούς κανόνες του τρέχοντος καθεστώτος. Το ενιαίο ελάχιστο πρότυπο δεν εφαρμόζεται στις περιπτώσεις στις οποίες εφαρμόζεται η αρχή «ne bis in idem» (ου δις δικάζειν). |
| --- | --- |

—

τροποποιεί τις διατάξεις σχετικά με την εκτεταμένη δήμευση (άρθρο 4), προβλέποντας ένα ενιαίο ελάχιστο πρότυπο το οποίο αντικαθιστά τους προαιρετικούς κανόνες του τρέχοντος καθεστώτος. Το ενιαίο ελάχιστο πρότυπο δεν εφαρμόζεται στις περιπτώσεις στις οποίες εφαρμόζεται η αρχή «ne bis in idem» (ου δις δικάζειν).

2.3   Εξάλλου, η παρούσα πρόταση εισάγει επίσης νέες διατάξεις οι οποίες επιτρέπουν:

| — | τη δήμευση μη βασιζόμενη σε καταδίκη (άρθρο 5), όταν είναι αδύνατο να ασκηθεί ποινική δίωξη λόγω θανάτου ή χρόνιας ασθένειας του υπόπτου ή σε περίπτωση που τυχόν φυγή του ή ασθένειά του παρεμποδίζουν την αποτελεσματική δίωξη εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος, υπάρχει δε κίνδυνος παραγραφής λόγω θεσμοθετημένων περιορισμών· |
| --- | --- |

—

τη δήμευση μη βασιζόμενη σε καταδίκη (άρθρο 5), όταν είναι αδύνατο να ασκηθεί ποινική δίωξη λόγω θανάτου ή χρόνιας ασθένειας του υπόπτου ή σε περίπτωση που τυχόν φυγή του ή ασθένειά του παρεμποδίζουν την αποτελεσματική δίωξη εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος, υπάρχει δε κίνδυνος παραγραφής λόγω θεσμοθετημένων περιορισμών·

| — | τη δήμευση των περιουσιακών στοιχείων τα οποία έχουν μεταβιβαστεί σε τρίτο πρόσωπο το οποίο θα πρέπει να υποπτεύτηκε ότι τα περιουσιακά στοιχεία αυτά προέρχονται από εγκληματική δραστηριότητα (άρθρο 6)· |
| --- | --- |

—

τη δήμευση των περιουσιακών στοιχείων τα οποία έχουν μεταβιβαστεί σε τρίτο πρόσωπο το οποίο θα πρέπει να υποπτεύτηκε ότι τα περιουσιακά στοιχεία αυτά προέρχονται από εγκληματική δραστηριότητα (άρθρο 6)·

| — | την προληπτική και προσωρινή δέσμευση περιουσιακών στοιχείων που διατρέχουν τον κίνδυνο εξαφάνισης λόγω μη παρέμβασης, υπό την προϋπόθεση ότι το εν λόγω μέτρο θα διατάσσεται από δικαστήριο (άρθρο 7)· |
| --- | --- |

—

την προληπτική και προσωρινή δέσμευση περιουσιακών στοιχείων που διατρέχουν τον κίνδυνο εξαφάνισης λόγω μη παρέμβασης, υπό την προϋπόθεση ότι το εν λόγω μέτρο θα διατάσσεται από δικαστήριο (άρθρο 7)·

| — | την διεξαγωγή ερευνών για τον εντοπισμό περιουσιακών στοιχείων των προσώπων που θεωρούνται ύποπτα, ώστε οι μη εκτελεσθείσες αποφάσεις δήμευσης να μπορούν να εκτελεστούν, ακόμη και σε ημερομηνία μετά τη λήξη της ποινικής διαδικασίας (άρθρο 9)· |
| --- | --- |

—

την διεξαγωγή ερευνών για τον εντοπισμό περιουσιακών στοιχείων των προσώπων που θεωρούνται ύποπτα, ώστε οι μη εκτελεσθείσες αποφάσεις δήμευσης να μπορούν να εκτελεστούν, ακόμη και σε ημερομηνία μετά τη λήξη της ποινικής διαδικασίας (άρθρο 9)·

| — | την κατάλληλη διαχείριση των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων, ώστε να μην μειώνεται η αξία τους πριν την δήμευσή τους (άρθρο 10). |
| --- | --- |

—

την κατάλληλη διαχείριση των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων, ώστε να μην μειώνεται η αξία τους πριν την δήμευσή τους (άρθρο 10).

2.4   Οι περιορισμοί αυτοί των θεμελιωδών δικαιωμάτων (3) αντισταθμίζονται με τη θέσπιση ελάχιστων διασφαλίσεων οι οποίες αποβλέπουν στη διασφάλιση του τεκμηρίου αθωότητας, του δικαιώματος αμερόληπτου δικαστηρίου, της δυνατότητας πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου και του δικαιώματος των ενδιαφερομένων να ενημερώνονται για τον τρόπο άσκησης αυτών των μέσων (άρθρο 8).

3.   Γενικές παρατηρήσεις

3.1   Δεδομένου του τεράστιου ανθρώπινου, κοινωνικού, οικονομικού και χρηματοοικονομικού κόστους του οργανωμένου εγκλήματος – δίχως να υπολογίζεται ο συνακόλουθος περιορισμός των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των πολιτών και των παραγόντων της εσωτερικής αγοράς, πράγμα που έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της εμπιστοσύνη τους – η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον καίριο ρόλο των μέτρων δήμευσης στο πλαίσιο της καταπολέμησής του, διότι με τον τρόπο αυτό πλήττεται ο κύριος λόγος ύπαρξής του, η επιδίωξη κέρδους.

3.2   Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τους στόχους της υπό εξέταση πρωτοβουλίας με την οποία επιδιώκεται η ενίσχυση του νομοθετικού πλαισίου στον συγκεκριμένο τομέα, ενίσχυση η αναγκαιότητα της οποίας έχει υπογραμμιστεί από καιρό τόσο από το Κοινοβούλιο όσο και από το Συμβούλιο μετά το πρόγραμμα της Στοκχόλμης. Επιδοκιμάζει, στο πλαίσιο αυτό, την πρόσφατη σύσταση, με πρωτοβουλία του Κοινοβουλίου, μιας ειδικής επιτροπής για το οργανωμένο έγκλημα, την διαφθορά και τη νομιμοποίηση προσόδων, επιβεβαιώνοντας την βούληση να καταπολεμηθούν δυναμικά οι μάστιγες αυτές, οι οποίες αποτελούν πρώτιστες προτεραιότητες πολιτικής της ΕΕ.

3.3   Η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση να αναγνωριστούν πλήρως οι τρέχουσες κρίσιμες συνθήκες – οι οποίες οφείλονται στην κρίση και στην ανησυχητική αύξηση των παράνομων δραστηριοτήτων στην ΕΕ – και διατυπώνει την επιθυμία να ενισχυθεί η εναρμόνιση των μέτρων των επιμέρους κρατών μελών που αποσκοπούν στην βελτίωση της αντιμετώπισης των εγκληματικών δικτύων και της διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων τους.

3.4   Σε συνθήκες κρίσης, επιδιώκεται η ιδιοποίηση των κερδών που αποκομίστηκαν παράνομα – ποσά συχνά κολοσσιαίου μεγέθους – με σκοπό την εκ νέου διοχέτευσή τους στη νόμιμη οικονομία. Το γεγονός αυτό διανοίγει προοπτικές οι οποίες, τόσο από οικονομική όσο και από κοινωνική άποψη, δεν πρέπει, κατά την ΕΟΚΕ, να παραγνωριστούν. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει, εξάλλου, ότι οι δράσεις καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος θα πρέπει να επιτρέψουν στον ενάρετο κύκλο που θα τεθεί σε λειτουργία με βάση την ίδια λογική, να μπορέσει να βασιστεί σε μία εσωτερική αγορά που να λειτουργεί καλύτερα, με αποτέλεσμα την μείωση της στρέβλωσης του ανταγωνισμού, η οποία ζημιώνει τις νόμιμες επιχειρήσεις.

3.5   Αναγκαιότητα μιας καθολικής, επιχειρησιακής και ολοκληρωμένης προσέγγισης

3.5.1   Δεδομένου ότι για να είναι αποτελεσματικές οι δράσεις καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος είναι απαραίτητο να έχει υιοθετηθεί μία καθολική προσέγγιση του θέματος, η ΕΟΚΕ εκφράζει την λύπη της που το έργο της εναρμόνισης των μέτρων δέσμευσης και δήμευσης δεν έχει ανατεθεί σε ένα αυτό καθεαυτό καθολικό μέσο, το οποίο να λαμβάνει υπόψη το κοινοτικό κεκτημένο του 3ου πυλώνα όσον αφορά την δικαστική συνεργασία και τη συνεργασία των υπηρεσιών ερευνών, πτυχές συμπληρωματικές και άρρηκτα συνδεδεμένες μιας και μόνης πολιτικής.

3.5.2   Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η αποτελεσματικότητα των μέτρων όσον αφορά τη δέσμευση και τη δήμευση των προϊόντων του εγκλήματος απαιτεί την υιοθέτηση μιας καθολικής προσέγγισης προκειμένου να επιτευχθεί μια ρύθμιση που θα λαμβάνει υπόψη όλες τις διαστάσεις των συναφών προβλημάτων, με ιδιαίτερη προσοχή στην ανάγκη να αποφευχθεί ο κίνδυνος που ενέχει η άμεση πώληση περιουσιακών στοιχείων και η οποία επιτρέπει στις εγκληματικές οργανώσεις την ανάκτησή τους.

3.5.3   Για να υπάρχει συνοχή – στο πλαίσιο, εξάλλου, της επιδίωξης της μεγαλύτερης δυνατής νομικής ασφάλειας και της μεταφοράς στις εθνικές νομοθεσίες και εφαρμογής πιο ικανοποιητικών ευρωπαϊκών κανόνων – η ΕΟΚΕ ζητά η οδηγία να αναφέρεται στην απόφαση 2006/783/ΔΕΥ για την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης στις αποφάσεις δήμευσης και στην απόφαση 2007/845/ΔΕΥ για τη συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων στα κράτη μέλη προς ανίχνευση και εντοπισμό προϊόντων εγκλήματος.

3.5.4   Τα μέτρα δέσμευσης και δήμευσης θα μπορούν να εφαρμοστούν αποτελεσματικά μόνον εάν βασίζονται σε ένα σύστημα προσδιορισμού και εντοπισμού των προϊόντων εγκλήματος, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που έχουν νομιμοποιηθεί, που θα είναι και το ίδιο αποτελεσματικό.

3.5.5   Όσον αφορά το θέμα της επαναχρησιμοποίησης των δημευμένων αγαθών, επισημαίνεται η σημασία της δημιουργίας μηχανισμών συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, έτσι ώστε να διευκολύνεται η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των αρμόδιων εθνικών αρχών.

3.5.6   Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει, σχετικά, ότι:

| — | είναι απαραίτητο να διευκολυνθεί η πρόσβαση των υπηρεσιών ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων στις χρηματοπιστωτικές πληροφορίες (συγκεκριμένα στα δεδομένα που αφορούν τους τραπεζικούς λογαριασμούς) (4)· |
| --- | --- |

—

είναι απαραίτητο να διευκολυνθεί η πρόσβαση των υπηρεσιών ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων στις χρηματοπιστωτικές πληροφορίες (συγκεκριμένα στα δεδομένα που αφορούν τους τραπεζικούς λογαριασμούς) (4)·

| — | παρουσιάζει ενδιαφέρον για τα κράτη μέλη η πλήρης αξιοποίηση των δυνατοτήτων που διαθέτει η Eurojust, η προστιθέμενη αξία της οποίας στον τομέα των ερευνών και των διασυνοριακών καταδιώξεων είναι αδιαμφισβήτητη και η οποία μπορεί να διευκολύνει, κατά τρόπο επωφελή, τις επαφές μεταξύ των υπηρεσιών ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων και των δικαστικών αρχών· |
| --- | --- |

—

παρουσιάζει ενδιαφέρον για τα κράτη μέλη η πλήρης αξιοποίηση των δυνατοτήτων που διαθέτει η Eurojust, η προστιθέμενη αξία της οποίας στον τομέα των ερευνών και των διασυνοριακών καταδιώξεων είναι αδιαμφισβήτητη και η οποία μπορεί να διευκολύνει, κατά τρόπο επωφελή, τις επαφές μεταξύ των υπηρεσιών ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων και των δικαστικών αρχών·

| — | επείγει να ενισχυθούν οι εξουσίες ανάληψης πρωτοβουλιών της Eurojust, ιδιαίτερα δε η εξουσία διενέργειας ερευνών· |
| --- | --- |

—

επείγει να ενισχυθούν οι εξουσίες ανάληψης πρωτοβουλιών της Eurojust, ιδιαίτερα δε η εξουσία διενέργειας ερευνών·

| — | είναι σκόπιμο να προωθηθεί η συνεργασία όλων των αρχών που έχουν την ευθύνη της παρακολούθησης, της καταστολής και της κρίσης των σοβαρών περιπτώσεων διακίνησης προϊόντων του εγκλήματος, με όλα τα μέσα που διαθέτουν (ψηφιοποιημένα αρχεία, ανταλλαγή πληροφοριών, διασταύρωση στοιχείων, ανθρώπινοι και υλικοί πόροι, εμπειρογνώμονες)· |
| --- | --- |

—

είναι σκόπιμο να προωθηθεί η συνεργασία όλων των αρχών που έχουν την ευθύνη της παρακολούθησης, της καταστολής και της κρίσης των σοβαρών περιπτώσεων διακίνησης προϊόντων του εγκλήματος, με όλα τα μέσα που διαθέτουν (ψηφιοποιημένα αρχεία, ανταλλαγή πληροφοριών, διασταύρωση στοιχείων, ανθρώπινοι και υλικοί πόροι, εμπειρογνώμονες)·

| — | επείγει να καλλιεργηθεί μία ενιαία νοοτροπία στους κόλπους των υπηρεσιών αυτών στην Ευρώπη, μέσω ανταλλαγών τελωνειακών, αστυνομικών, φορολογικών και δικαστικών υπαλλήλων· |
| --- | --- |

—

επείγει να καλλιεργηθεί μία ενιαία νοοτροπία στους κόλπους των υπηρεσιών αυτών στην Ευρώπη, μέσω ανταλλαγών τελωνειακών, αστυνομικών, φορολογικών και δικαστικών υπαλλήλων·

| — | πρέπει να αναπτυχθούν οι απαιτούμενες συνεργίες μεταξύ των διαφόρων Γενικών Διευθύνσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προκειμένου να συμβάλουν και αυτές στην επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων· |
| --- | --- |

—

πρέπει να αναπτυχθούν οι απαιτούμενες συνεργίες μεταξύ των διαφόρων Γενικών Διευθύνσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προκειμένου να συμβάλουν και αυτές στην επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων·

| — | είναι απαραίτητο να εναρμονιστούν η φορολογία και οι σχετικές διαδικασίες, ώστε να καταστραφούν οι θύλακες αναδίπλωσης του οργανωμένου εγκλήματος στην Ευρώπη· |
| --- | --- |

—

είναι απαραίτητο να εναρμονιστούν η φορολογία και οι σχετικές διαδικασίες, ώστε να καταστραφούν οι θύλακες αναδίπλωσης του οργανωμένου εγκλήματος στην Ευρώπη·

| — | είναι αναγκαίο να διασυνδεθούν οι στόχοι της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος και της στρατηγικής της ΕΕ για το 2020. |
| --- | --- |

—

είναι αναγκαίο να διασυνδεθούν οι στόχοι της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος και της στρατηγικής της ΕΕ για το 2020.

3.5.7   Εξάλλου, δεδομένης της επιτυχίας και της αποτελεσματικότητας ορισμένων δράσεων συγκέντρωσης των δημευμένων περιουσιακών στοιχείων σε εθνική κλίμακα (5), πράγμα που καθιστά σκόπιμη την μεταφορά της εμπειρίας αυτής στο ευρωπαϊκό επίπεδο, η ΕΟΚΕ συνιστά, πέραν του αναγκαίου συντονισμού και των συστηματικών ανταλλαγών πληροφοριών μεταξύ των επιμέρους εθνικών υπηρεσιών ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων, να μελετηθεί σε βάθος το ενδεχόμενο ενός κεντρικού ευρωπαϊκού συντονισμού στον τομέα αυτό, είτε μέσω της σύστασης μιας νέας ειδικής διάρθρωσης, είτε απευθείας μέσω της Eurojust. Ο κεντρικός συντονισμός, παρ' ότι προσκόπτει σήμερα σε εθνικές ευαισθησίες όσον αφορά την από κοινού χρήση ορισμένων βάσεων δεδομένων, πρέπει να αποτελέσει έστω και μακροπρόθεσμο στόχο καθώς, εάν ληφθούν υπόψη οι επιδιωκόμενοι στόχοι στον τομέα της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος, μία απλή συνεργασία δεν επαρκεί.

3.5.8   Τέλος, υπενθυμίζοντας ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική στον τομέα της δήμευσης θα είναι αποδοτική μόνον εάν αποτελέσει μέρος μίας προβληματικής διεθνούς κλίμακας, η ΕΟΚΕ θεωρεί λυπηρό το γεγονός ότι η υπό εξέταση πρόταση δεν θίγει την ουσιαστική αυτή πτυχή.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1   Ως προς το άρθρο 1 του σχεδίου οδηγίας: να αντικατασταθεί η διατύπωση «σε ποινικές υποθέσεις» με «που οφείλονται σε ποινικά αδικήματα».

4.2   Ως προς το άρθρο 2, σημείο 1, του σχεδίου οδηγίας: σχετικά με το αντικείμενο των μέτρων δέσμευσης και δήμευσης.

4.2.1   Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την επέκταση των μέτρων αυτών στα έμμεσα οφέλη, καθώς αποτελεί σημαντική πρόοδο σε σχέση με την απόφαση 2005/212/ΔΕΥ.

4.3   Ως προς το άρθρο 3, παράγραφος 2, του σχεδίου οδηγίας: σχετικά με την δήμευση αξιών.

4.3.1   Η ΕΟΚΕ συνιστά την επέκτασή της στα περιουσιακά στοιχεία που χρησιμοποιούνται προκειμένου να διαπραχθεί το αδίκημα (δηλ. στα λεγόμενα «όργανα»). Θεωρεί ότι δεν υπάρχει λόγος το εν λόγω μέτρο να περιορίζεται στα προϊόντα εγκλήματος. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι ο ορισμός των «οργάνων» περιλαμβάνει τα μέσα μεταφοράς που χρησιμοποιούνται για τη διαμετακόμιση στο εσωτερικό της Ένωσης των προϊόντων εγκλήματος.

4.4   Ως προς το άρθρο 4 του σχεδίου οδηγίας: σχετικά με τις εκτεταμένες εξουσίες δήμευσης.

4.4.1   Η ΕΟΚΕ επικροτεί το μέτρο απλοποίησης που αντιπροσωπεύει η θέσπιση ενός ενιαίου κανόνα στον συγκεκριμένο τομέα, δεδομένου ότι το σύστημα επιλογών που υιοθετήθηκε με την απόφαση 2005/212/ΔΕΥ είχε ως αποτέλεσμα την υιοθέτηση εξαιρετικά ποικιλόμορφων εθνικών προσεγγίσεων, πράγμα που δεν ευνοούσε την αποτελεσματική εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης ως προς το ζήτημα αυτό.

4.4.2   Η ΕΟΚΕ θεωρεί ιδιαίτερα λυπηρό το γεγονός ότι το κριτήριο της δυσαναλογίας μεταξύ της αξίας των περιουσιακών στοιχείων και των νόμιμων εισοδημάτων δεν κατέχει πλέον πρωτεύουσα θέση (6), παρά απλώς υπονοείται, μεταξύ των διαφόρων «συγκεκριμένων πραγματικών περιστατικών» βάσει των οποίων το δικαστήριο λαμβάνει την απόφασή του (άρθρο 4.1). Οι πιο προηγμένες εθνικές νομοθεσίες στον τομέα της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος έχουν όντως προσδώσει καθοριστική σημασία στο κριτήριο αυτό. Η ΕΟΚΕ λαμβάνει γνώση της πρότασης της Επιτροπής η επιλογή της εφαρμογής του εν λόγω κριτηρίου να επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια των εθνικών δικαστηρίων, καλεί δε το ΕΚ και το Συμβούλιο να επαναφέρουν το κριτήριο αυτό, με την προσθήκη στην πρόταση οδηγίας, μετά τις λέξεις «σε πρόσωπο καταδικασθέν για ποινικό αδίκημα», των λέξεων «ανάλογα με το νόμιμο εισόδημά του». Παράλληλα, η ΕΟΚΕ καλεί τις εθνικές αρχές να δώσουν μέγιστη σημασία στο κριτήριο αυτό.

4.5   Ως προς το άρθρο 5 του σχεδίου οδηγίας: δήμευση μη βασιζόμενη σε καταδίκη

4.5.1   Μολονότι στο επίπεδο των αρχών φαίνεται δύσκολος ο συμβιβασμός μεταξύ δέσμευσης και του γεγονότος ότι το θιγόμενο άτομο δεν υποχρεούται να αιτιολογήσει τις πράξεις που συνιστούν τη βάση της λήψης αυτού του μέτρου, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη χρησιμότητα, σε πρακτικό επίπεδο, ενός τέτοιου μέτρου και την στηρίζει λόγω της αποτελεσματικότητάς της. Εξάλλου, το μέτρο αυτό θα διευκολύνει την αμοιβαία αναγνώριση με τις χώρες εκείνες όπου ισχύουν συστήματα αγγλοσαξονικού δικαίου («common law»), οι οποίες εφαρμόζουν ήδη διαδικασίες δήμευσης βασιζόμενες στο αστικό δίκαιο.

4.5.2   Η ΕΟΚΕ εκφράζει, ωστόσο, την ανησυχία της ότι η εισαγωγή της έννοιας της «χρόνιας ασθένειας του ύποπτου ή κατηγορούμενου προσώπου» θα διευκολύνει πολυάριθμους χειρισμούς. Καθώς το δίκαιο της ΕΕ επιτρέπει σε κάθε καταδιωκόμενο πρόσωπο να εκπροσωπείται από δικηγόρο, η ΕΟΚΕ ζητά η αναφορά σε ασθένεια να μην αποτελεί κριτήριο για τη δήμευση περιουσιακών στοιχείων, εάν δεν έχει προηγηθεί ποινική καταδικαστική απόφαση και ζητά επομένως την διαγραφή της αναφοράς αυτής στην πρόταση οδηγίας (άρθρο 5).

4.6   Ως προς το άρθρο 7 του σχεδίου οδηγίας: δέσμευση

4.6.1   Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η δικαστική διαδικασία, και κατ' επέκταση ο σεβασμός των δικαιωμάτων υπεράσπισης, δεν επιδέχονται εξαίρεση βάσει του σκεπτικού ότι η αποτελεσματικότητα της επιβολής του νόμου εξαρτάται από αυτήν.

4.6.2   Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι κάθε απόφαση λήψης μέτρου δέσμευσης πρέπει να επικυρώνεται με δικαστική απόφαση σε εύλογο χρονικό διάστημα, η αρμόδια διοικητική αρχή, ωστόσο, θα πρέπει να διαθέτει τη δυνατότητα να λαμβάνει αμέσως όλα τα αναγκαία μέτρα για λόγους πρόληψης.

4.7   Ως προς το άρθρο 8 του σχεδίου οδηγίας: διασφαλίσεις όσον αφορά τα δικαιώματα υπεράσπισης

4.7.1   Ευθυγραμμιζόμενη με την προσέγγιση που ανέπτυξε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων προκειμένου να εκτιμήσει, περίπτωση προς περίπτωση, τον βαθμό αναλογικότητας ορισμένων μέτρων που περιορίζουν το θεμελιώδες δικαίωμα της ιδιοκτησίας (όπως εκτεταμένες εξουσίες δήμευσης, δήμευση μη βασιζόμενη σε καταδίκη, δήμευση εις χείρας τρίτου), η παρούσα πρόταση προβλέπει ελάχιστες δικονομικές εγγυήσεις καθώς και ένδικα μέσα για τον εναγόμενο. Εάν η αναφορά στο δικαίωμα αμερόληπτου δικαστηρίου είναι περιττή, αντίθετα είναι χρήσιμη η διευκρίνιση ότι πρέπει να διασφαλίζεται η αιτιολόγηση κάθε απόφασης δήμευσης και η γνωστοποίηση της απόφασης στο θιγόμενο πρόσωπο.

4.7.2   Για να υπάρχει συνοχή με τις απαιτήσεις που περιλαμβάνουν οι υφιστάμενοι ευρωπαϊκοί κανόνες στο τομέα της καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί, όσον αφορά το μελλοντικό μέσο που προτείνεται για τον σκοπό αυτό, ότι το άτομο του οποίου τα περιουσιακά στοιχεία έχουν δημευτεί δικαιούται αυτοδικαίως να ζητήσει τη χορήγηση του ευεργετήματος πενίας.

4.7.3   Το καταδιωκόμενο άτομο δεν πρέπει να χαίρει, κατά την ΕΟΚΕ, λιγότερων δικαιωμάτων από το θιγόμενο τρίτο μέρος στο οποίο έχουν μεταβιβαστεί τα εν λόγω περιουσιακά στοιχεία. Για την άρση κάθε αβεβαιότητας ως προς το συγκεκριμένο θέμα, η ΕΟΚΕ προτείνει την αναδιατύπωση της παραγράφου 1 ως εξής: «Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίζεται ότι τα πρόσωπα που θίγονται από τα μέτρα που προβλέπονται βάσει της παρούσας οδηγίας έχουν το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής και ότι δικαιούνται αυτοδικαίως να ζητήσουν τη χορήγηση του ευεργετήματος πενίας. Κάθε δικαστική απόφαση πρέπει να αιτιολογείται και να γνωστοποιείται στο θιγόμενο πρόσωπο».

4.8   Ως προς το άρθρο 9 του σχεδίου οδηγίας: καθορισμός της έκτασης της δήμευσης και αποτελεσματική εκτέλεση

4.8.1   Ο, κατά τα άλλα δικαιολογημένος, στόχος της διασφάλισης της αποτελεσματικής εκτέλεσης της δήμευσης δεν θα πρέπει να επιτρέπει, κατά την ΕΟΚΕ, τη λήψη «περαιτέρω μέτρων», που θα βάρυναν στην απόφαση των δικαστών. Πρόκειται για μια προστασία που είναι απαραίτητη όσον αφορά τις αρχές της δίκαιης δίκης και του καθορισμού των ποινών. Τα μόνα αποδεκτά μέτρα παραμένουν προφανώς τα «μέτρα για την διεξαγωγή περαιτέρω ερευνών στο πλαίσιο της συνέχειας της αποτελεσματικής εκτέλεσης της ποινής που επέβαλε η δικαστική αρχή».

4.8.2   Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι στη δήμευση αυτή καθεαυτή, μπορεί να προστεθεί η επιβολή χρηματικών ποινών ή φορολογικών προστίμων ή η απαίτηση καταβολής τελωνειακών οφειλών, με σκοπό την αντιστάθμιση του κινδύνου απάτης, εις βάρος του κράτους, ως προς τη σύσταση των περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν κατά τρόπο παράνομο. Συνιστά, συνεπώς, να προβλέπει η οδηγία την ανάπτυξη μιας ενισχυμένης συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, ώστε να μπορούν, σε μεμονωμένη βάση, να διασφαλίζουν την εκτέλεση των εν λόγω καταδικαστικών αποφάσεων. Μία ρύθμιση αυτού του είδους θα αποτελούσε απαραίτητη προϋπόθεση της αποτελεσματικότητας των διώξεων.

4.9   Το ζήτημα της διάθεσης και της επιστροφής των πόρων που έχουν δημευτεί

4.9.1   Το διόλου δευτερεύον ζήτημα της διάθεσης και της επιστροφής των πόρων που έχουν δημευτεί επηρεάζει άμεσα την συνολική αποτελεσματικότητα της στρατηγικής δήμευσης. Καθώς η άμεση πώληση των περιουσιακών στοιχείων επιτρέπει συχνά στις εγκληματικές οργανώσεις να τα επανακτήσουν με έμμεσο τρόπο, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι είναι σκόπιμο η διάθεση των εν λόγω πόρων να γίνεται κατά τρόπο που να εξυπηρετούνται κοινωνικοί σκοποί – όπως συμβαίνει στην Ιταλία – προσέγγιση η οποία έχει διπλό ευεργετικό αποτέλεσμα, όπως υπενθυμίζει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (7): την πρόληψη του οργανωμένου εγκλήματος και την προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης.

4.9.2   Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό τον προβληματισμό που ανέλαβε η ΓΔ JUST σχετικά με την πτυχή αυτή της διάθεσης των προϊόντων εγκλήματος για κοινωνικούς σκοπούς. Υφίστανται διάφορες δυνατότητες: θα πρέπει να προβλέπουν την παρέμβαση των κεντρικών αρχών των κρατών μελών, ενώ θα πρέπει επίσης να διερευνηθούν και να προσαρμοστούν, κατά τρόπο που να λαμβάνονται υπόψη το συμφέρον των θυμάτων, το δημόσιο συμφέρον και η φύση των ίδιων των περιουσιακών στοιχείων που δεσμεύονται.

4.9.3   Οι λόγοι που συνδέονται με την αναγκαία τήρηση των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, δεν πρέπει να στερούν από την ΕΕ την εξουσία να προτείνει ένα νομικό πλαίσιο, ακόμη και γενικού χαρακτήρα, ως προς το συγκεκριμένο θέμα. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να προβούν σε ανταλλαγή των βέλτιστων πρακτικών στον τομέα αυτό.

4.9.4   Αυτό προϋποθέτει την ύπαρξη σαφών κανόνων στον τομέα της επιστροφής των πόρων. Συχνά, όντως, το κράτος στο έδαφος του οποίου δεσμεύτηκαν τα περιουσιακά στοιχεία δεν είναι το ίδιο με το κράτος στο οποίο πρέπει αυτά να επιστραφούν. Για λόγους ευθυδικίας και προκειμένου να θεσπιστούν ομοιόμορφοι κανόνες στα κράτη μέλη, η ΕΟΚΕ ζητά από την ΕΕ να προβεί σε σχετική διευκρίνιση, ιδιαίτερα δε καθώς η απόφαση-πλαίσιο του 2006 προβλέπει τον διαμοιρασμό τους κατά το ήμισυ μεταξύ των ενδιαφερόμενων κρατών μελών.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Για το "ξέπλυμα" χρήματος, τον προσδιορισμό, τον εντοπισμό, τη δέσμευση, την κατάσχεση και τη δήμευση των οργάνων και των προϊόντων του εγκλήματος

1

(2)  Για τη δήμευση των προϊόντων, οργάνων και περιουσιακών στοιχείων του εγκλήματος.

2

(3)  Ή των αρχών αυτών.

3

(4)  Βλ. την έκθεση της Επιτροπής που βασίζεται στο άρθρο 8: 2007/845/JAI της 12ης Απριλίου 2011.

4

(5)  Συγκεκριμένα στη Γαλλία, εκ μέρους του Οργανισμού για τη διαχείριση και την ανάκτηση των περιουσιακών στοιχείων που έχουν κατασχεθεί ή δημευθεί (AGRASC), και στις Κάτω Χώρες, εκ μέρους της Υπηρεσίας ανάκτησης προϊόντων εγκλήματος της Γενικής Εισαγγελίας (BOOM).

5

(6)  Το κριτήριο αυτό αποτελούσε μία από τις τρεις εναλλακτικές και/ή σωρευτικές επιλογές που προέβλεπε η απόφαση 2005/212/ΔΕΥ: άρθρο 3, παράγραφος 2, γ).

6

(7)  Έκθεση για το οργανωμένο έγκλημα στην ΕΕ, Οκτώβριος 2011.

7

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/133 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/133

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας [για την κατάργηση του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1198/2006, του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 861/2006 και του κανονισμού ΕΕ αριθ. XXX/2011 του Συμβουλίου για την ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική]»

[COM(2011) 804 τελικό — 2011/0380 (COD)]

2012/C 299/24

Εισηγητής: ο κ. Gabriel Sarró IPARRAGUIRRE

Στις 16 Δεκεμβρίου 2011 και στις 13 Ιανουαρίου 2012 αντιστοίχως, και σύμφωνα με το άρθρο 43 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισαν να ζητήσουν γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας [για την κατάργηση του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1198/2006, του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 861/2006 και του κανονισμού του Συμβουλίου αριθ. XXX/2011 για την ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική]

COM(2011) 804 final — 2011/0380 (COD).

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 26 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου 2012), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 150 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 6 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1   Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση της Επιτροπής και συμφωνεί με τους στόχους και τις προτεραιότητές της. Ωστόσο, εκτιμά ότι, στον πρώτο στόχο, θα έπρεπε να διευκρινίζεται ότι η αλιεία και η υδατοκαλλιέργεια πρέπει να είναι βιώσιμες και ανταγωνιστικές από οικονομική, από κοινωνική και από περιβαλλοντική άποψη. Ομοίως, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για την απουσία ειδικής μνείας στον κλάδο μεταποίησης και εμπορίας των προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας, μεταξύ των στόχων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΘΑ).

1.2   Όσον αφορά τον ορισμό της «παράκτιας αλιείας μικρής κλίμακας», η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις θέσεις που διατύπωσε στη γνωμοδότησή της με θέμα τη μεταρρύθμιση της κοινής αλιευτικής πολιτικής (ΚΑλΠ) και καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να διευρύνουν αναλόγως την πρόταση της Επιτροπής.

1.3   Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τον στόχο της εξάλειψης της πλεονάζουσας αλιευτικής ικανότητας σε όποιους στόλους τυχόν υφίσταται. Προς τούτο, θεωρεί αναγκαία τη διατήρηση των ενισχύσεων για οριστική παύση των δραστηριοτήτων των αλιευτικών σκαφών, υπό την προϋπόθεση ότι θα εξασφαλίζει την πραγματική προσαρμογή του εκάστοτε τμήματος του στόλου στις υφιστάμενες δυνατότητες αλιείας.

1.4   Επίσης, η ΕΟΚΕ κρίνει αναγκαία τη διατήρηση των ενισχύσεων για προσωρινή παύση των δραστηριοτήτων του στόλου.

1.5   Η ΕΟΚΕ θεωρεί εξαιρετικά σημαντικές τις ενισχύσεις για την προώθηση των σχέσεων και των συμπράξεων μεταξύ επιστημόνων και αλιέων, για την προαγωγή του ανθρώπινου κεφαλαίου και του κοινωνικού διαλόγου, για την τόνωση της διαφοροποίησης και της δημιουργίας απασχόλησης, καθώς και για τη βελτίωση της ασφάλειας επί των σκαφών. Επιπλέον, πιστεύει ότι πρέπει να προβλεφθούν μέτρα για την ένταξη νεαρών επαγγελματιών στον κλάδο της αλιείας, ώστε να μετριαστεί το πρόβλημα της διαδοχής των γενεών και να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στη δημιουργία και τη διατήρηση της απασχόλησης.

1.6   Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τις ενισχύσεις για την εφαρμογή μέτρων διατήρησης στο πλαίσιο της ΚΑλΠ, για τον περιορισμό της επίπτωσης της αλιείας στο θαλάσσιο περιβάλλον, για την καινοτομία, για την προστασία και ανάκτηση της βιοποικιλότητας, για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, για τη βελτίωση της χρήσης των ανεπιθύμητων αλιευμάτων και για την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης.

1.7   Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τις προβλεπόμενες ενισχύσεις για την αλιεία εσωτερικών υδάτων. Ωστόσο, φρονεί ότι θα πρέπει να εισαχθούν μέτρα ενίσχυσης για την πρόληψη της αλληλεπίδρασης μεταξύ της υδατοκαλλιέργειας γλυκών υδάτων και της γεωργίας, αφενός, και της αλιείας σε γλυκά ύδατα, αφετέρου.

1.8   Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τα μέτρα υπέρ της βιώσιμης ανάπτυξης της υδατοκαλλιέργειας και των αλιευτικών περιοχών, και προτείνει στη γνωμοδότησή της ορισμένες βελτιώσεις που κρίνει σημαντικές.

1.9   Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τα μέτρα που αφορούν τη μεταποίηση και την εμπορία. Ωστόσο, κρίνει αναγκαία τη διατήρηση των ενισχύσεων προς τις οργανώσεις παραγωγών για την αντιστάθμιση της αποθεματοποίησης προϊόντων αλιείας έως το πέρας της περιόδου εφαρμογής του ΕΤΘΑ. Επίσης, θεωρεί απαραίτητη τη διατήρηση του μηχανισμού αντισταθμιστικής αποζημίωσης για τα θυννοειδή που προορίζονται στην μεταποιητική βιομηχανία. Από την άλλη πλευρά, φρονεί ότι στους ειδικούς στόχους θα πρέπει να συμπεριληφθούν: η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της μεταποιητικής βιομηχανίας, η βελτίωση των συνθηκών δημόσιας υγείας και της ποιότητας των προϊόντων, η μείωση του δυσμενούς αντίκτυπου στο περιβάλλον και η αύξηση της ενεργειακής απόδοσης, η καλύτερη αξιοποίηση ειδών που δεν αξιοποιούνται επαρκώς, υποπροϊόντων και απορριμμάτων, η ανάπτυξη, παραγωγή και εμπορευματοποίηση νέων προϊόντων και η χρήση νέων τεχνολογιών και καινοτόμων μεθόδων στην παραγωγή, το άνοιγμα και την ανάπτυξη αγορών, καθώς και η βελτίωση των συνθηκών εργασίας και της κατάρτισης των εργαζομένων.

1.10   Η ΕΟΚΕ θεωρεί θετικές όλες τις προτάσεις που σχετίζονται με την ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική (ΟΘΠ).

2.   Ιστορικό

2.1   Η αναθεώρηση της ΚΑλΠ θα τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2013 (1).

2.2   Η χρηματοδότηση της ισχύουσας ΚΑλΠ ερείδεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1198/2006 του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας, η αναθεώρηση του οποίου είχε προβλεφθεί να λάβει χώρα πριν από την 1η Ιανουαρίου 2014.

2.3   Η ΟΘΠ χρηματοδοτήθηκε κατά την περίοδο 2008-2010 μέσω μιας σειράς πιλοτικών προγραμμάτων και προπαρασκευαστικών δράσεων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εισηγηθεί έναν νέο χρηματοδοτικό μηχανισμό για την περίοδο 2012-2013.

2.4   Την αναθεώρηση της ΚΑλΠ και την παγίωση της ΟΘΠ διασφαλίζει το νέο Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΘΑ), που θα τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2014.

3.   Ανάλυση της πρότασης

3.1   Στόχοι και προτεραιότητες

3.1.1   Σε γενικές γραμμές, μέσω της πρότασης γίνεται κατανομή των χορηγούμενων ενισχύσεων, στο πλαίσιο αφ’ ενός της «επιμερισμένης διαχείρισης» (κυρίως υπό την ΚΑλΠ) και αφ’ ετέρου της «άμεσης διαχείρισης» (υπό την ΟΘΠ και συνοδευτικά μέτρα τόσο της ΚΑλΠ όσο και της ΟΘΠ), με καθιέρωση ενωσιακών χρηματοδοτικών μέσων για την εφαρμογή των εξής:

| α) | της ΚΑλΠ, |
| --- | --- |

α)

της ΚΑλΠ,

| β) | των μέτρων σχετικά με το δίκαιο της θάλασσας, |
| --- | --- |

β)

των μέτρων σχετικά με το δίκαιο της θάλασσας,

| γ) | της βιώσιμης ανάπτυξης των αλιευτικών περιοχών και της αλιείας εσωτερικών υδάτων, καθώς και |
| --- | --- |

γ)

της βιώσιμης ανάπτυξης των αλιευτικών περιοχών και της αλιείας εσωτερικών υδάτων, καθώς και

| δ) | της ΟΘΠ. |
| --- | --- |

δ)

της ΟΘΠ.

3.1.2   Ως προς τον ορισμό της «παράκτιας αλιείας μικρής κλίμακας», η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις θέσεις που διατύπωσε στη γνωμοδότησή της με θέμα τη μεταρρύθμιση της ΚΑλΠ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι δεν λαμβάνεται υπόψη η πραγματικότητα του στόλου αλιείας μικρής κλίμακας στα διάφορα κράτη μέλη και ότι ορίζεται ένα ενιαίο αυθαίρετο κριτήριο, το οποίο τείνει προς τη δημιουργία καταστάσεων διακρίσεων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητά να προβλεφθούν κριτήρια συμπληρωματικά της διάστασης, τα οποία θα μπορούσαν να εφαρμοστούν για τον καθορισμό αυτού του εξαιρετικά ποικίλου τύπου αλιείας, όπως για παράδειγμα ο χρόνος παραμονής στη θάλασσα, η απόσταση από την ακτή, ο τύπος των αλιευτικών εργαλείων ή οι δεσμοί με τις τοπικές κοινότητες. Επιπλέον, τα δίχτυα-παγίδα για τους τόνους θα πρέπει να συμπεριληφθούν στον ορισμό της αλιείας μικρής κλίμακας.

3.1.3   Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να διασαφηνιστούν οι έννοιες των «αυτοαπασχολούμενων αλιέων» και των «υπαλλήλων», ώστε να καθοριστούν επακριβώς οι δικαιούχοι των διαφόρων μέτρων του ΕΤΘΑ, δεδομένου ότι ο όρος «αλιεύς» χρησιμοποιείται συχνά για να δηλώσει διαφορετικές έννοιες: ιδιοκτήτες σκαφών, αυτοαπασχολούμενοι αλιείς μη υπάλληλοι κλπ.

3.1.4   Οι στόχοι του ΕΤΘΑ είναι:

| α) | προώθηση της βιώσιμης και ανταγωνιστικής αλιείας και υδατοκαλλιέργειας· |
| --- | --- |

α)

προώθηση της βιώσιμης και ανταγωνιστικής αλιείας και υδατοκαλλιέργειας·

| β) | ενίσχυση της ανάπτυξης και της εφαρμογής της ΟΘΠ, κατά τρόπο συμπληρωματικό προς την πολιτική συνοχής και την ΚΑλΠ, |
| --- | --- |

β)

ενίσχυση της ανάπτυξης και της εφαρμογής της ΟΘΠ, κατά τρόπο συμπληρωματικό προς την πολιτική συνοχής και την ΚΑλΠ,

| γ) | προώθηση της ισορροπημένης και χωρίς αποκλεισμούς τοπικής ανάπτυξης των αλιευτικών περιοχών, καθώς και |
| --- | --- |

γ)

προώθηση της ισορροπημένης και χωρίς αποκλεισμούς τοπικής ανάπτυξης των αλιευτικών περιοχών, καθώς και

| δ) | ενίσχυση της εφαρμογής της ΚΑλΠ. |
| --- | --- |

δ)

ενίσχυση της εφαρμογής της ΚΑλΠ.

3.1.5   Κατά την ΕΟΚΕ, στον πρώτο στόχο θα πρέπει να υπογραμμίζονται η οικονομική, η κοινωνική και η περιβαλλοντική διάσταση της βιωσιμότητας και ανταγωνιστικότητας της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας.

3.1.6   Επίσης, στην περιγραφή τόσο των στόχων αυτών όσο και των προτεραιοτήτων της ΕΕ, η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι απουσιάζει ειδική μνεία στον εμπορικό και μεταποιητικό τομέα, παρά το γεγονός ότι πρόκειται για τομείς που επηρεάζονται άμεσα από τα μέτρα που εισηγείται η πρόταση. Υπό αυτή την έννοια, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι στους στόχους της πρότασης δεν έχει συμπεριληφθεί η χρηματοδότηση επενδύσεων που να εξασφαλίζουν την καταλληλότητα και την ποιότητα των προϊόντων, την αναβάθμιση των συνθηκών εργασίας και του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και να υποστηρίζουν την ανάπτυξη μιας βιομηχανικής βάσης ισχυρής, καινοτόμου και βιώσιμης, ικανής να δημιουργεί απασχόληση και να αντιμετωπίζει τον ανταγωνισμό στην παγκόσμια αγορά.

3.1.7   Το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής της πρότασης αφορά σε δράσεις που πραγματοποιούνται στην επικράτεια της ΕΕ, εκτός αν προβλέπεται ρητώς διαφορετικά στον υπό εξέταση κανονισμό.

3.2   Παραδεκτό των αιτήσεων και μη επιλέξιμες δράσεις

3.2.1   Δεν θα γίνονται δεκτές για μια προσδιορισμένη χρονική περίοδο οι αιτήσεις που υποβάλλονται από τους οικονομικούς φορείς που έχουν διαπράξει παρατυπία στο πλαίσιο του ΕΤΑ ή του ΕΤΘΑ, που έχουν υποπέσει σε σοβαρή παράβαση δυνάμει του κανονισμού για την παράνομη, αδήλωτη και ανεξέλεγκτη (ΠΑΑ) αλιεία, που περιλαμβάνονται στον κατάλογο όσων κατέχουν ή εκμεταλλεύονται σκάφη ΠΑΑ ή φορέων οι οποίοι εμπλέκονται σε άλλες περιπτώσεις μη συμμόρφωσης με τις διατάξεις της ΚΑλΠ και οι οποίες συνιστούν σοβαρή απειλή για τη βιώσιμη ανάπτυξη των θιγόμενων ιχθυαποθεμάτων.

3.2.2   Οι ακόλουθες δράσεις δεν είναι επιλέξιμες προς χρηματοδότηση υπό το ΕΤΘΑ:

| α) | δράσεις που αυξάνουν την αλιευτική ικανότητα του σκάφους, |
| --- | --- |

α)

δράσεις που αυξάνουν την αλιευτική ικανότητα του σκάφους,

| β) | ναυπήγηση νέων αλιευτικών σκαφών, παροπλισμός ή εισαγωγή αλιευτικών σκαφών, |
| --- | --- |

β)

ναυπήγηση νέων αλιευτικών σκαφών, παροπλισμός ή εισαγωγή αλιευτικών σκαφών,

| γ) | προσωρινή παύση των αλιευτικών δραστηριοτήτων, |
| --- | --- |

γ)

προσωρινή παύση των αλιευτικών δραστηριοτήτων,

| δ) | πειραματική αλιεία, |
| --- | --- |

δ)

πειραματική αλιεία,

| ε) | μεταβίβαση της κυριότητας μιας επιχείρησης, |
| --- | --- |

ε)

μεταβίβαση της κυριότητας μιας επιχείρησης,

| στ) | άμεσος τεχνητός εμπλουτισμός των ιχθυαποθεμάτων, εκτός αν προβλέπεται ρητά ως μέτρο διατήρησης δυνάμει ενωσιακής νομικής πράξης ή στην περίπτωση του πειραματικού τεχνητού εμπλουτισμού των ιχθυαποθεμάτων. |
| --- | --- |

στ)

άμεσος τεχνητός εμπλουτισμός των ιχθυαποθεμάτων, εκτός αν προβλέπεται ρητά ως μέτρο διατήρησης δυνάμει ενωσιακής νομικής πράξης ή στην περίπτωση του πειραματικού τεχνητού εμπλουτισμού των ιχθυαποθεμάτων.

3.2.3   Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητη τη διατήρηση της ενίσχυσης για την οριστική παύση των δραστηριοτήτων των αλιευτικών σκαφών, με σκοπό τη σοβαρή και ριζική αναδιάρθρωση του στόλου της ΕΕ, υπό τον όρο να επιτρέπει την ουσιαστική προσαρμογή κάθε τμήματός του στις σημερινές δυνατότητες αλιείας, στο πλαίσιο μιας αλιείας βιώσιμης από οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική άποψη. Θα πρέπει επίσης να συμπεριληφθούν μέτρα (όπως η πρόωρη συνταξιοδότηση και ο κατ’ αποκοπήν συμψηφισμός) για να αντισταθμιστεί η εγκατάλειψη του επαγγέλματος λόγω απόσυρσης των σκαφών.

3.2.4   Το επιχείρημα που χρησιμοποιεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την κατάργηση αυτών των μορφών ενίσχυσης είναι ότι δεν συνετέλεσαν στην επίλυση του προβλήματος της πλεονάζουσας αλιευτικής ικανότητας του στόλου της ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βάσισε το αιτιολογικό της στην έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στην οποία εξετάζεται εάν τα μέτρα που ελήφθησαν στην ΕΕ συνέβαλαν στην προσαρμογή της αλιευτικής ικανότητας των στόλων στις σημερινές δυνατότητες αλιείας.

3.2.5   Εντούτοις, η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι στην εν λόγω έκθεση δεν αμφισβητείται η συνέχιση της χορήγησης ενίσχυσης για την οριστική παύση των δραστηριοτήτων των αλιευτικών σκαφών, αλλά διατυπώνονται απλώς ορισμένες συστάσεις προς την ίδια την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη.

3.2.5.1   Στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνιστάται να λάβει καταλληλότερα μέτρα για την επίτευξη ισορροπίας μεταξύ της αλιευτικής ικανότητας και των δυνατοτήτων αλιείας, να θεσπίσει πραγματικά ανώτατα όρια αλιευτικής ικανότητας για τους στόλους και να μεριμνήσει ώστε τα προγράμματα μεταφοράς αλιευτικών δικαιωμάτων να συντείνουν στον περιορισμό της πλεονάζουσας αλιευτικής ικανότητας.

3.2.5.2   Στα δε κράτη μέλη συνιστάται: α) να φροντίσουν ώστε τα μέτρα ενίσχυσης των επενδύσεων επί του σκάφους να μην οδηγήσουν στην αύξηση της αλιευτικής ικανότητας των στόλων, β) να μεριμνήσουν για τη θετική επίδραση των προγραμμάτων διάλυσης στη βιωσιμότητα των επιλεγμένων ιχθυαποθεμάτων και γ) να αποφεύγουν να χορηγούν δημόσια ενίσχυση για τη διάλυση ανενεργών αλιευτικών σκαφών.

3.2.6   Για την επίλυση του προβλήματος της πλεονάζουσας αλιευτικής ικανότητας των στόλων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει ένα σύστημα μεταβιβάσιμων αδειών αλιείας. Στη γνωμοδότησή της με θέμα την αναθεώρηση της ΚΑλΠ, η ΕΟΚΕ απορρίπτει τη λύση αυτή· αντιθέτως, θα πρέπει να συνεχιστεί η χορήγηση ενίσχυσης για την οριστική παύση των δραστηριοτήτων των αλιευτικών σκαφών με σκοπό τη μείωση της ενδεχόμενης πλεονάζουσας αλιευτικής ικανότητας.

3.2.7   Από την άλλη πλευρά, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι πρέπει να διατηρηθεί η χορήγηση ενίσχυσης για την προσωρινή παύση των δραστηριοτήτων των αλιευτικών σκαφών, καθότι συμβάλλει αισθητά αφ’ ενός στη βελτίωση της κατάστασης των αλιευτικών πόρων —ιδίως στις περιόδους βιολογικής ανάπαυλας— και αφ’ ετέρου στην μερική αντιστάθμιση της απώλειας εισοδήματος των αλιέων κατά την περίοδο παύσης των δραστηριοτήτων τους.

3.2.8   Η χορήγηση ενίσχυσης για την προσωρινή παύση των δραστηριοτήτων των αλιευτικών σκαφών κρίνεται απολύτως θεμιτή στις παρακάτω περιπτώσεις:

| α) | δραστικής μείωσης των ποσοστώσεων ή της αλιευτικής προσπάθειας στο πλαίσιο των πολυετών σχεδίων αλιευτικής διαχείρισης· |
| --- | --- |

α)

δραστικής μείωσης των ποσοστώσεων ή της αλιευτικής προσπάθειας στο πλαίσιο των πολυετών σχεδίων αλιευτικής διαχείρισης·

| β) | διακοπής ή ολοκλήρωσης αλιευτικών συμφωνιών· |
| --- | --- |

β)

διακοπής ή ολοκλήρωσης αλιευτικών συμφωνιών·

| γ) | περιβαλλοντικών καταστροφών. |
| --- | --- |

γ)

περιβαλλοντικών καταστροφών.

3.2.9   Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αυτές οι μορφές ενίσχυσης έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα για τη διατήρηση και την πρόοδο του κοινωνικοοικονομικού ιστού των περιφερειών που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την αλιεία, δεδομένου ότι προορίζονται τόσο για τους πλοιοκτήτες όσο και για το πλήρωμα, ενώ παράλληλα εγγυώνται τη συνέχεια των αλιευτικών δραστηριοτήτων.

3.3   Δημοσιονομικοί πόροι στο πλαίσιο της επιμερισμένης και της άμεσης διαχείρισης

3.3.1   Οι δημοσιονομικοί πόροι στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης ενόψει της περιόδου 2014-2020 ανέρχονται στα 5,52 δισ. ευρώ και θα κατανεμηθούν στα κράτη μέλη βάσει αντικειμενικών κριτηρίων που καθορίζονται στην πρόταση. Οι δε δημοσιονομικοί πόροι για την άμεση διαχείριση, συμπεριλαμβανομένης της τεχνικής υποστήριξης, αγγίζουν τα 1,047 δισ. ευρώ.

3.3.2   Προκειμένου να έχει πρόσβαση στη συγχρηματοδότηση υπό το ΕΤΘΑ, κάθε κράτος μέλος θα καταρτίζει χωριστό επιχειρησιακό πρόγραμμα για την εφαρμογή των ενωσιακών προτεραιοτήτων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εγκρίνει τα επιχειρησιακά προγράμματα των κρατών μελών και τις τροποποιήσεις τους μέσω εκτελεστικών πράξεων.

3.4   Μέτρα χρηματοδοτούμενα σε καθεστώς επιμερισμένης διαχείρισης

3.4.1   Βιώσιμη ανάπτυξη της αλιείας

3.4.1.1   Αυτή η μορφή ενίσχυσης αναμένεται να συμβάλει στην επίτευξη των ακόλουθων ενωσιακών προτεραιοτήτων:

| — | ενίσχυση του καινοτόμου και ανταγωνιστικού τομέα της αλιείας, |
| --- | --- |

—

ενίσχυση του καινοτόμου και ανταγωνιστικού τομέα της αλιείας,

| — | προώθηση της βιώσιμης και αποδοτικής ως προς τη χρήση των πόρων υδατοκαλλιέργειας. |
| --- | --- |

—

προώθηση της βιώσιμης και αποδοτικής ως προς τη χρήση των πόρων υδατοκαλλιέργειας.

3.4.1.2   Ο γενικός όρος που τίθεται είναι ο ιδιοκτήτης, ο οποίος έχει λάβει ενίσχυση α) για τον επανεξοπλισμό σκαφών παράκτιας αλιείας μικρής κλίμακας (προκειμένου να αλλάξουν χρήση για νέες δραστηριότητες εκτός της αλιείας) ή β) για επενδύσεις επί του σκάφους με σκοπό τη μέγιστη εκμετάλλευση των ανεπιθύμητων αλιευμάτων εμπορικών αποθεμάτων και την αξιοποίηση των υπο-χρησιμοποιούμενων συστατικών των ψαριών που αλιεύονται, δεν θα δύναται να μεταφέρει το σκάφος του σε τρίτη χώρα εκτός της ΕΕ για μια περίοδο τουλάχιστον πέντε ετών από την ημερομηνία καταβολής της ενίσχυσης προς τον δικαιούχο.

3.4.1.3   Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητη την εκ νέου διατύπωση της διάταξης του ανωτέρω σημείου (3.4.1.2) έτσι ώστε να ορίζεται ότι οι ιδιοκτήτες των σκαφών που θα μεταφέρονται εκτός της επικράτειας της ΕΕ εντός αυτής της πενταετίας από την καταβολή της ενίσχυσης θα υποχρεούνται να επιστρέφουν ποσοστό της ενίσχυσης σύμφωνα με την αρχή pro rata temporis.

3.4.1.4   Καινοτομία. Το ΕΤΘΑ μπορεί να στηρίζει χρηματοδοτικά δράσεις που στοχεύουν στην ανάπτυξη ή στην εισαγωγή νέων ή σημαντικά βελτιωμένων προϊόντων, διαδικασιών ή συστημάτων διαχείρισης και οργάνωσης, βασισμένων στην εξέλιξη της τεχνολογίας.

3.4.1.5   Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η φράση «εξέλιξη της τεχνολογίας» χρήζει διευκρίνισης και υπενθυμίζει ότι η καινοτομία καλύπτει και τις κοινωνικές πτυχές.

3.4.1.6   Οι δράσεις που χρηματοδοτούνται δυνάμει του άρθρου περί καινοτομίας πρέπει να διεξάγονται σε συνεργασία με έναν επιστημονικό ή τεχνικό φορέα αναγνωρισμένο από το κράτος μέλος, ο οποίος επικυρώνει τα αποτελέσματα των εν λόγω δράσεων.

3.4.1.7   Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι δεν απαιτείται κατ’ ανάγκη η συμμετοχή ενός επιστημονικού ή τεχνικού φορέα για όλες τις δράσεις καινοτόμου χαρακτήρα. Η βελτίωση των οικονομικών επιδόσεων που επιτυγχάνουν οι αλιευτικές επιχειρήσεις χάρη σε αυτά τα μέτρα πρέπει να αποτελεί βασικότερη προϋπόθεση.

3.4.1.8   Συμβουλευτικές υπηρεσίες. Το ΕΤΘΑ μπορεί να χρηματοδοτεί:

| — | μελέτες σκοπιμότητας των έργων, |
| --- | --- |

—

μελέτες σκοπιμότητας των έργων,

| — | παροχή επαγγελματικών συμβουλών για επιχειρηματικές και εμπορικές στρατηγικές. |
| --- | --- |

—

παροχή επαγγελματικών συμβουλών για επιχειρηματικές και εμπορικές στρατηγικές.

3.4.1.9   Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη διεξαγωγή των μελετών σκοπιμότητας των έργων και την παροχή επαγγελματικών συμβουλών για επιχειρηματικές και εμπορικές στρατηγικές να αναλάβουν αναγνωρισμένοι επιστημονικοί ή τεχνικοί φορείς και η αμοιβή τους να μην υπερβαίνει τις 3 000 ευρώ.

3.4.1.10   Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα εν λόγω μέτρα πρέπει να επεκταθούν στις ιδιωτικές επιχειρήσεις που μπορούν να εκπονήσουν και παράσχουν συμβουλές για στρατηγικά σχέδια επιχειρηματικού και εμπορικού χαρακτήρα· επίσης, είναι της άποψης ότι θα πρέπει να αυξηθεί το μέγιστο όριο χρηματοδότησης. Σε κάθε περίπτωση, η μέθοδος για τον καθορισμό αυτού του ποσού θα πρέπει να αποφασιστεί παράλληλα με τον καθορισμό των κριτηρίων επιλογής των έργων.

3.4.1.11   Συμπράξεις μεταξύ επιστημόνων και αλιέων. Το ΕΤΘΑ μπορεί να χρηματοδοτεί:

| — | τη δημιουργία ενός δικτύου αποτελούμενου από ανεξάρτητους επιστημονικούς φορείς και αλιείς ή οργανώσεις αλιέων, |
| --- | --- |

—

τη δημιουργία ενός δικτύου αποτελούμενου από ανεξάρτητους επιστημονικούς φορείς και αλιείς ή οργανώσεις αλιέων,

| — | τις δράσεις αυτού του δικτύου. |
| --- | --- |

—

τις δράσεις αυτού του δικτύου.

3.4.1.12   Η ΕΟΚΕ θεωρεί στοιχείο ύψιστης σημασίας την προσέγγιση επιστημόνων και αλιέων.

3.4.1.13   Προώθηση του ανθρώπινου κεφαλαίου και του κοινωνικού διαλόγου. Το ΕΤΘΑ μπορεί να χρηματοδοτεί:

| — | τη δια βίου μάθηση, τη διάδοση της επιστημονικής γνώσης και των καινοτόμων πρακτικών και την απόκτηση νέων επαγγελματικών δεξιοτήτων, που συνδέονται κυρίως με τη βιώσιμη διαχείριση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, τις δραστηριότητες στον τομέα της θάλασσας, την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα· |
| --- | --- |

—

τη δια βίου μάθηση, τη διάδοση της επιστημονικής γνώσης και των καινοτόμων πρακτικών και την απόκτηση νέων επαγγελματικών δεξιοτήτων, που συνδέονται κυρίως με τη βιώσιμη διαχείριση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, τις δραστηριότητες στον τομέα της θάλασσας, την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα·

| — | τη δικτύωση και την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ ενδιαφερομένων όπως οι οργανώσεις που προάγουν την ισότητα ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών· |
| --- | --- |

—

τη δικτύωση και την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ ενδιαφερομένων όπως οι οργανώσεις που προάγουν την ισότητα ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών·

| — | την προώθηση του κοινωνικού διαλόγου σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο με τη συμμετοχή αλιέων και άλλων ενδιαφερομένων μερών. |
| --- | --- |

—

την προώθηση του κοινωνικού διαλόγου σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο με τη συμμετοχή αλιέων και άλλων ενδιαφερομένων μερών.

3.4.1.14   Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την προσπάθεια της Επιτροπής για τη συμπερίληψη δράσεων με στόχο την προώθηση του ανθρώπινου κεφαλαίου και του κοινωνικού διαλόγου, τη δημιουργία θέσεων εργασίας, καθώς και την αναβάθμιση της υγιεινής και της ασφάλειας στα αλιευτικά σκάφη. Εκτιμά, εντούτοις, ότι πρέπει να διασαφηνιστούν ή να προστεθούν ορισμένες πτυχές. Κατά πρώτο λόγο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο κοινωνικός διάλογος αποτελεί διαδικασία στην οποία συμμετέχουν οι κοινωνικοί εταίροι, δηλαδή οι ενώσεις εργοδοτών και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να απαλειφθεί η φράση «άλλων ενδιαφερόμενων μερών» όταν γίνεται λόγος για προώθηση του κοινωνικού διαλόγου. Κατά δεύτερον, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι, πέραν των «αλιέων», στους δικαιούχους των ενισχύσεων αυτών πρέπει να συμπεριληφθούν και άλλοι «επαγγελματίες», προκειμένου να μπορούν να επωφελούνται και άλλοι εργαζόμενοι στον κλάδο της αλιείας που επιδίδονται σε υποστηρικτικές εργασίες όπως η επιδιόρθωση αλιευτικού εξοπλισμού, εκφόρτωση εμπορεύματος στους λιμένες κ.τ.λ. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα ήταν επιθυμητή η προώθηση της συγχρηματοδότησης ευρωπαϊκών δράσεων που αναπτύσσουν ευρωπαϊκές οργανώσεις του κλάδου, ιδίως δε σεμινάρια ενημέρωσης σχετικά με τις εξελίξεις της ΚΑλΠ, ώστε να κατανοούν καλύτερα οι κοινωνικοί εταίροι τη νομοθεσία, να ληφθεί μέριμνα για τη μεγαλύτερη τήρηση των κανόνων και να βελτιστοποιηθεί η αξιοποίηση των πόρων. Τέλος, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι θα πρέπει μέσω του ΕΤΘΑ να παρέχεται οικονομική στήριξη για την εκπαίδευση και την κατάρτιση των αλιέων, προκειμένου να τους δοθεί η δυνατότητα να βρουν απασχόληση σε άλλους τομείς. Η εν λόγω οικονομική στήριξη θα πρέπει να προβλέπει αποζημίωση για την απώλεια εισοδήματος στη διάρκεια της περιόδου κατάρτισης και εκπαίδευσης.

3.4.1.15   Διευκόλυνση της διαφοροποίησης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας. Το ΕΤΘΑ μπορεί να χρηματοδοτεί:

| — | την ίδρυση νέων επιχειρήσεων εκτός του τομέα της αλιείας και |
| --- | --- |

—

την ίδρυση νέων επιχειρήσεων εκτός του τομέα της αλιείας και

| — | τον επανεξοπλισμό σκαφών παράκτιας αλιείας μικρής κλίμακας, προκειμένου αυτά να επιδίδονται σε νέες δραστηριότητες εκτός της αλιείας. |
| --- | --- |

—

τον επανεξοπλισμό σκαφών παράκτιας αλιείας μικρής κλίμακας, προκειμένου αυτά να επιδίδονται σε νέες δραστηριότητες εκτός της αλιείας.

3.4.1.16   Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να απαλειφθεί η αναφορά στην αλιεία μικρής κλίμακας, προκειμένου να παρέχονται κίνητρα για την προσαρμογή οποιουδήποτε αλιευτικού σκάφους σε άλλη δραστηριότητα πλην της αλιείας.

3.4.1.17   Επίσης, εφιστά την προσοχή στην έλλειψη ενίσχυσης υπέρ της δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας στον ίδιο τον κλάδο της αλιείας. Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητη τη λήψη ορισμένων μέτρων για την ενσωμάτωση νεαρών επαγγελματιών στον κλάδο της αλιείας, με σκοπό την εν μέρει αντιμετώπιση ενός από τα σοβαρότερα προβλήματα του κλάδου, της διαδοχής των γενεών.

3.4.1.18   Υγεία και ασφάλεια επί του σκάφους. Το ΕΤΘΑ μπορεί να χρηματοδοτεί τους αλιείς και τους ιδιοκτήτες των αλιευτικών σκαφών ανά περίοδο προγραμματισμού, ανά αλιευτικό σκάφος ή ανά δικαιούχο, για την πραγματοποίηση επενδύσεων επί του σκάφους ή σε επιμέρους εξοπλισμούς, με τον όρο οι επενδύσεις αυτές να υπερκαλύπτουν τα πρότυπα που προβλέπει το εθνικό ή το ενωσιακό δίκαιο.

3.4.1.19   Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι δεν θα πρέπει να γίνεται αναφορά στις επενδύσεις αποκλειστικά επί του σκάφους, προκειμένου να μπορούν να επωφελούνται και οι αλιείς εκτός σκαφών, καθώς και οι βοηθητικοί εργαζόμενοι. Επίσης, θα πρέπει να επεκταθεί αυτή η ενίσχυση τόσο στη γενικότερη αναβάθμιση των συνθηκών επί του σκάφους, δηλαδή την πρόληψη εργατικών ατυχημάτων, τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, υγιεινής κ.τ.λ., όσο και στην εκ των προτέρων διεξαγωγή μελετών για την ανάλυση της σκοπιμότητας αυτών των επενδύσεων.

3.4.1.20   Επιπλέον, θα πρέπει να αρθεί ο περιορισμός χορήγησης της ενίσχυσης μόνο μία φορά ανά περίοδο προγραμματισμού.

3.4.1.21   Στήριξη σε συστήματα μεταβιβάσιμων αδειών αλιείας της ΚΑλΠ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισηγείται τη χορήγηση συγκεκριμένων μορφών ενίσχυσης με σκοπό τη δημιουργία ή τροποποίηση των υφιστάμενων υπό την ΚΑλΠ συστημάτων μεταβιβάσιμων αδειών αλιείας. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την καταβολή αυτής της ενίσχυσης στην περίπτωση όπου τελικά θα θεσπιστεί το σύστημα αυτό στην ΚΑλΠ.

3.4.1.22   Το ΕΤΘΑ προβλέπει ενίσχυση για την εφαρμογή μέτρων διατήρησης υπό την ΚΑλΠ, για τον μετριασμό του αντικτύπου της αλιείας στο θαλάσσιο περιβάλλον, για την καινοτομία στη διατήρηση των έμβιων θαλάσσιων πόρων, καθώς και για την προστασία και ανάκτηση της βιοποικιλότητας και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων με γνώμονα τις βιώσιμες αλιευτικές δραστηριότητες. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη σύμφωνη γνώμη της με τις ανωτέρω επιδιώξεις, τονίζοντας τη σημασία του ρόλου που μπορούν να διαδραματίσουν οι αλιείς στην καθαριότητα και στη προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

3.4.1.23   Άμβλυνση της κλιματικής αλλαγής. Με γνώμονα τον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, το ΕΤΘΑ μπορεί να χρηματοδοτεί τόσο επενδύσεις επί του σκάφους που στοχεύουν στη μείωση της εκπομπής ρύπων ή αερίων του θερμοκηπίου, όσο και ελέγχους και συστήματα ενεργειακής απόδοσης. Από την άλλη πλευρά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισηγείται την κατάργηση των ενισχύσεων υπέρ της αντικατάστασης ή του εκσυγχρονισμού των μηχανών.

3.4.1.24   Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να επιτρέπεται η χρηματοδότηση της αντικατάστασης ή του εκσυγχρονισμού των μηχανών που δεν ενισχύουν την αλιευτική ικανότητα του σκάφους. Ειδάλλως, μπορεί να τεθεί σε κίνδυνο η ασφάλεια των σκαφών ή του ίδιου του πληρώματος, ενώ δεν θα βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση, ούτε θα προωθηθεί η μείωση της ρύπανσης.

3.4.1.25   Ποιότητα των προϊόντων και χρήση των ανεπιθύμητων αλιευμάτων. Το ΕΤΘΑ μπορεί να χρηματοδοτεί επενδύσεις επί του σκάφους που στοχεύουν στην αναβάθμιση της ποιότητας των αλιευόμενων ψαριών και την καλύτερη αξιοποίηση των ανεπιθύμητων αλιευμάτων. Η ενίσχυση χορηγείται μόνο μία φορά ανά περίοδο προγραμματισμού, αλιευτικό σκάφος και δικαιούχο. Επίσης, προβλέπονται ενισχύσεις για τους αλιευτικούς λιμένες, τους τόπους εκφόρτωσης και τα αγκυροβόλια με σκοπό την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης, τη συμβολή στην προστασία του περιβάλλοντος, τη βελτίωση της ασφάλειας των εργαζομένων και των συνθηκών εργασίας, καθώς και την κατασκευή ή τον εκσυγχρονισμό αγκυροβολίων για τη μεγαλύτερη ασφάλεια των αλιέων.

3.4.1.26   Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμα τα μέτρα για τους αλιευτικούς λιμένες, τους τόπους εκφόρτωσης και τα αγκυροβόλια· θεωρεί δε ότι θα πρέπει να επεκταθούν ώστε να συμπεριληφθεί η χρηματοδότηση επενδύσεων στην αποθεματοποίηση και στη δημοπράτηση των αλιευμάτων, στους κρουνούς ανεφοδιασμού σε καύσιμα, στον εφοδιασμό των σκαφών (νερό, πάγος, ηλεκτρικό ρεύμα κ.τ.λ.), καθώς και στη μηχανοργάνωση της λειτουργίας της ιχθυόσκαλας.

3.4.1.27   Αλιεία εσωτερικών υδάτων. Προβλέπεται η χορήγηση ειδικής ενίσχυσης υπό το ΕΤΘΑ προς τα αλιευτικά σκάφη που δραστηριοποιούνται σε εσωτερικά ύδατα. Σκοπός αυτής της ενίσχυσης είναι ο μετριασμός των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της αλιείας σε γλυκά ύδατα, η αύξηση της ενεργειακής απόδοσης, η αναβάθμιση της ποιότητας της αλιείας, καθώς και η βελτίωση της ασφάλειας και των συνθηκών εργασίας. Επίσης, με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται ο πλουραλισμός των αλιέων εσωτερικών υδάτων και η συμμετοχή τους στη διαχείριση, ανάκτηση και εποπτεία των περιοχών του προγράμματος «Natura 2000». Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα προτεινόμενα μέτρα, αν και, όπως σημειώνεται στη γνωμοδότηση για τη μεταρρύθμιση της ΚΑλΠ, θα πρέπει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει στον κανονισμό μέτρα υπό τη μορφή ενίσχυσης για την πρόληψη της αλληλεπίδρασης της υδατοκαλλιέργειας σε γλυκά ύδατα και της γεωργίας, αφενός, με την αλιεία στα γλυκά ύδατα, αφετέρου.

3.4.1.28   Στις βορειότερες περιοχές της ΕΕ, η χειμερινή αλιεία στον πάγο πραγματοποιείται τόσο σε λίμνες όσο και σε παράκτιες περιοχές για περιόδους που μπορεί να διαρκέσουν έως και έξι μήνες. Τα οχήματα χιονιού και ο ειδικός εξοπλισμός για τη χειμερινή αλιεία πρέπει να είναι επιλέξιμα για στήριξη από το ΕΤΘΑ.

3.4.2   Αειφόρος ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας

3.4.2.1   Η ενίσχυση αυτού του είδους αναμένεται να συμβάλει στην επίτευξη των ακόλουθων ενωσιακών προτεραιοτήτων:

| — | ενίσχυση της καινοτόμου, ανταγωνιστικής και βασιζόμενης στη γνώση υδατοκαλλιέργειας· |
| --- | --- |

—

ενίσχυση της καινοτόμου, ανταγωνιστικής και βασιζόμενης στη γνώση υδατοκαλλιέργειας·

| — | προώθηση της βιώσιμης και αποδοτικής ως προς τους πόρους υδατοκαλλιέργειας. |
| --- | --- |

—

προώθηση της βιώσιμης και αποδοτικής ως προς τους πόρους υδατοκαλλιέργειας.

3.4.2.2   Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμη τη χορήγηση ενίσχυσης σε επιχειρήσεις που επιδίδονται στις υδατοκαλλιέργειες, ανεξαρτήτως μεγέθους (πολύ μικρές, ΜΜΕ ή μεγάλες)· ωστόσο, εκτιμά ότι δεν είναι επιθυμητή η μείωση που αναφέρεται στο παράρτημα 1 για τις μεγάλες επιχειρήσεις υδατοκαλλιέργειας.

3.4.2.3   Στην πρόταση προβλέπονται μορφές ενίσχυσης για την καινοτομία, τις επενδύσεις σε δραστηριότητες υδατοκαλλιέργειας στην ανοικτή θάλασσα ή υδατοκαλλιέργειας εκτός των τροφίμων με σκοπό την προώθηση άλλων μορφών υδατοκαλλιέργειας με υψηλό δυναμικό ανάπτυξης, την ολοκλήρωση της επεξεργασίας, της εμπορίας και της άμεσης πώλησης των προϊόντων υδατοκαλλιέργειας από τις ίδιες τις επιχειρήσεις, τη συγκρότηση υπηρεσιών διαχείρισης και αντικατάστασης των μονάδων υδατοκαλλιέργειας και παροχής συμβουλών προς αυτές, καθώς και με σκοπό την προώθηση του ανθρώπινου δυναμικού και της δικτύωσης.

3.4.2.4   Η ΕΟΚΕ ενστερνίζεται αυτές τις προτάσεις. Εντούτοις, ως προς το τελευταίο σημείο και με γνώμονα τη βελτίωση της εργασίας των ατόμων στις επιχειρήσεις υδατοκαλλιέργειας, η ΕΟΚΕ εισηγείται την πρόβλεψη ειδικής ενίσχυσης για την αναβάθμιση των συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας των εργαζομένων στις μονάδες υδατοκαλλιέργειας· τούτο αφορά τόσο σε αυτές που βρίσκονται στη θάλασσα, όσο και τα βοηθητικά σκάφη υδατοκαλλιέργειας και τις χερσαίες μονάδες.

3.4.2.5   Η ΕΟΚΕ προτείνει την άρση του περιορισμού χορήγησης ενίσχυσης σε μεγάλες επιχειρήσεις για τη δια βίου μάθηση, τη διάδοση της γνώσης και των καινοτόμων πρακτικών, δεδομένου ότι η σημασία όλων αυτών των δράσεων δικαιολογεί την μη εξάρτηση της ενίσχυσης από το μέγεθος των επιχειρήσεων. Ωστόσο, κρίνει ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

3.4.2.6   Για την ενίσχυση του δυναμικού των περιοχών με υδατοκαλλιέργειες, το ΕΤΘΑ μπορεί να χορηγεί ενίσχυση για τον εντοπισμό και τη χαρτογράφηση των πλέον ενδεδειγμένων περιοχών, την αναβάθμιση των υποδομών και την πρόληψη σοβαρών ζημιών στην υδατοκαλλιέργεια.

3.4.2.7   Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητη τη χρηματοδότηση αφ’ ενός μεν επενδύσεων για την αναβάθμιση των υποδομών των λιμένων που λειτουργούν ως βάση για τις θαλάσσιες υδατοκαλλιέργειες ή των σημείων εκφόρτωσης, αφ’ ετέρου δε των επενδύσεων στις εγκαταστάσεις για τα απόβλητα και τη συλλογή απορριμμάτων.

3.4.2.8   Ενθάρρυνση των νέων υδατοκαλλιεργητών. Το ΕΤΘΑ μπορεί να χρηματοδοτεί τη σύσταση μικροεπιχειρήσεων υδατοκαλλιέργειας από καινούριους καλλιεργητές με την προϋπόθεση, βεβαίως, τα εν λόγω άτομα που δραστηριοποιούνται για πρώτη φορά στον κλάδο να διαθέτουν τα απαραίτητα προσόντα και δεξιότητες, να συστήνουν για πρώτη φορά μια μικροεπιχείρηση υδατοκαλλιέργειας —ως επικεφαλής της εν λόγω επιχείρησης— και να υποβάλλουν ένα επιχειρηματικό σχέδιο στο οποίο θα εκθέτουν τις δραστηριότητές τους στις υδατοκαλλιέργειες.

3.4.2.9   Η ΕΟΚΕ προτείνει αυτού του είδους η ενίσχυση να αφορά στη δημιουργία θέσεων εργασίας σε οποιαδήποτε επιχείρηση υδατοκαλλιέργειας είτε αυτή είναι νεοσυσταθείσα είτε όχι.

3.4.2.10   Επιπροσθέτως, το ΕΤΘΑ μπορεί να χρηματοδοτεί επενδύσεις για την προαγωγή μορφών υδατοκαλλιέργειας αρκούντως φιλικών προς το περιβάλλον. Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, όπως και για την αλιεία, θα ήταν σκόπιμο να προβλέπονται ενισχύσεις για επενδύσεις που στοχεύουν στη μείωση της εκπομπής ρύπων ή αερίων του θερμοκηπίου, καθώς και για ελέγχους και συστήματα ενεργειακής απόδοσης.

3.4.2.11   Επίσης, θα μπορεί να χορηγείται ενίσχυση για τα ακόλουθα: μετατροπή σε συστήματα οικολογικής διαχείρισης και ελέγχου, καθώς και βιολογικής υδατοκαλλιέργειας· παροχή περιβαλλοντικών υπηρεσιών από τον κλάδο της υδατοκαλλιέργειας· λήψη μέτρων υπέρ της δημόσιας υγείας, καθώς και υπέρ της υγείας και καλής διαβίωσης των ζώων.

3.4.2.12   Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η υγεία των ζώων έχει κρίσιμη σημασία για την αειφορία του τομέα των υδατοκαλλιεργειών και, για αυτόν τον λόγο, κρίνει αναγκαίο να ενισχυθεί η στήριξη μέσω του ΕΤΘΑ σε αυτόν τον τομέα. Σε αυτό το πλαίσιο, προτείνει τη συγκρότηση και την ανάπτυξη ενώσεων υγειονομικής προστασίας στις υδατοκαλλιέργειες, κατά τα —επιτυχή— πρότυπα της κτηνοτροφίας.

3.4.2.13   H πρόταση προβλέπει τη δυνατότητα χορήγησης ενίσχυσης για την ασφάλιση των αποθεμάτων των υδατοκαλλιεργειών έναντι συγκεκριμένων απωλειών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει στις συνακόλουθες δαπάνες να συμπεριληφθεί το κόστος περισυλλογής και καταστροφής των νεκρών ζώων στη μονάδα λόγω ατυχήματος, φυσικών αιτίων κ.τ.λ., καθώς και το κόστος θανάτωσης και ταφής στην ίδια τη μονάδα για λόγους υγιεινής των ζώων και κατόπιν σχετικής εξουσιοδότησης από την αρμόδια αρχή.

3.4.3   Βιώσιμη ανάπτυξη αλιευτικών περιοχών

3.4.3.1   Η εν λόγω ενίσχυση αναμένεται να συντελέσει στην επίτευξη της ενωσιακής προτεραιότητας για την ισορροπημένη και χωρίς αποκλεισμούς τοπική ανάπτυξη των αλιευτικών περιοχών, μέσω της τόνωσης της απασχόλησης και της εδαφικής συνοχής. Αυτές οι μορφές ενίσχυσης θα προορίζονται για αλιευτικές περιοχές μικρότερες από του επιπέδου NUTS ΙΙΙ (2).

3.4.3.2   Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι συνιστά αθέμιτη διάκριση ο αποκλεισμός από τους δικαιούχους των παράκτιων δήμων με πληθυσμό άνω των 100 000 κατοίκων, δεδομένου ότι οι στόλοι έχουν τη βάση τους στους λιμένες αλιείας ανεξαρτήτως του αριθμού των δημοτών.

3.4.3.3   Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισηγείται την επικαιροποίηση του καθεστώτος και την ενίσχυση των ομάδων τοπικής δράσης στον τομέα της αλιείας («ΟΤΔΑ»)· οι εν λόγω ομάδες θα προτείνουν μια ολοκληρωμένη τοπική αναπτυξιακή στρατηγική, στην οποία θα αποτυπώνεται η κοινωνικοοικονομική σύνθεση της περιοχής με ισόρροπη εκπροσώπηση του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, καθώς και της κοινωνίας πολιτών.

3.4.3.4   Προκειμένου να αξιολογηθεί αντικειμενικά το αποτέλεσμα των πεπραγμένων αυτών των τοπικών ομάδων —αποστολή των οποίων είναι να ενισχυθεί ο δυναμισμός των παράκτιων περιοχών—, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει οπωσδήποτε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προβεί στην εν λόγω αξιολόγηση προτού καταστεί δυνατό να υπαχθούν οι ενισχύσεις αυτού του είδους στα νέα ταμεία.

3.4.4   Εμπορία και επεξεργασία

3.4.4.1   Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ορισμένα μέτρα σχετικά με την εμπορία και την επεξεργασία των προϊόντων και δη μέτρα που άπτονται της εκπόνησης και υλοποίησης των σχεδίων παραγωγής και διάθεσης στο εμπόριο από πλευράς ενώσεων παραγωγών.

3.4.4.2   Μολονότι η ΕΟΚΕ υποστηρίζει αυτά τα μέτρα, που θα αποβούν υπέρ της βιωσιμότητας των πόρων και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, θεωρεί απαραίτητη την πρόβλεψη στα σχέδια ενός ευέλικτου μηχανισμού, καθότι βρισκόμαστε σε μια παγκοσμιοποιημένη αγορά, στην οποία οι όροι προσφοράς και ζήτησης μπορούν να αλλάξουν ανά πάσα στιγμή.

3.4.4.3   Βάσει της πρότασης, θα χορηγείται ενίσχυση για την αποζημίωση των ενώσεων παραγωγών για την αποθεματοποίηση των αλιευμάτων που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙ του κανονισμού για την κοινή οργάνωση αγορών (ΚΟΑ). Η εν λόγω ενίσχυση θα μειώνεται σταδιακά και θα έχει τερματιστεί ολοκληρωτικά έως το 2019.

3.4.4.4   Η ΕΟΚΕ διαφωνεί με την προοδευτική μείωση αυτών των ενισχύσεων μέχρι την παντελή εξάλειψή τους το 2019. Οι εν λόγω ενισχύσεις επιτελούν ειδική σταθεροποιητική λειτουργία στις αγορές και, ως εκ τούτου, κρίνεται απαραίτητη η διατήρησή τους έως το 2020.

3.4.4.5   Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει την κατάργηση του μηχανισμού της αντισταθμιστικής αποζημίωσης για τον τόνο που προορίζεται για τη μεταποιητική βιομηχανία, ο οποίος προβλεπόταν μέχρι τούδε στην ΚΟΑ.

3.4.4.6   Αυτός ο μηχανισμός καθιερώθηκε ως αντιστάθμισμα στην απόλυτη και οριστική κατάργηση των δασμών του κοινού δασμολογίου για τα ολόκληρα θυννοειδή με προέλευση τρίτες χώρες και προορισμό τη μεταποιητική βιομηχανία. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η κατάργηση του μηχανισμού θα έφερνε σαφώς σε μειονεκτική θέση την παραγωγή στην ΕΕ, η οποία θα έπρεπε να ανταγωνιστεί προϊόντα που πληρούν χαμηλότερες υγειονομικές απαιτήσεις. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητά να διατηρηθεί ο εν λόγω μηχανισμός αντισταθμιστικής αποζημίωσης.

3.4.4.7   Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η ενίσχυση για ιδιωτική αποθεματοποίηση που αναφέρεται στην πρόταση δεν αντισταθμίζει, αλλά ούτε και εγγυάται ένα δίκαιο εισόδημα για τους προμηθευτές θυννοειδών σε περίπτωση πτώσης των τιμών στην αγορά της ΕΕ, στόχος για τον οποίο θεσπίστηκε άλλωστε το σύστημα των αντισταθμιστικών αποζημιώσεων.

3.4.4.8   Σύμφωνα με την πρόταση, θα δίνονται ειδικές ενισχύσεις για μέτρα με αντικείμενο την εμπορία.

3.4.4.9   Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητη την επέκταση αυτών των ενισχύσεων στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση ενημερωτικών εκστρατειών με στόχο τον εξωραϊσμό της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας στα μάτια της κοινής γνώμης. Ομοίως, η ΕΟΚΕ προτείνει να προστεθούν νέες ενότητες π.χ. σχετικά με την οργάνωση και συμμετοχή σε εμπορικές εκθέσεις και εκδηλώσεις του τομέα, με δραστηριότητες που διευκολύνουν την πρόσβαση στην καινοτομία των επιχειρήσεων, με δραστηριότητες επιμόρφωσης σε πιο προηγμένες τεχνικές, ή ακόμα σε νέες ή βελτιωμένες διαδικασίες και συστήματα οργάνωσης.

3.4.4.10   Λόγω του σημαντικού ρόλου των διακλαδικών οργανώσεων στην προαγωγή και στη βελτίωση της εμπορίας, η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμη, όχι μόνο την υποστήριξη της συγκρότησης τέτοιων οργανώσεων, αλλά και τη συμβολή στη λειτουργία τους, ώστε να μπορούν να φέρνουν εις πέρας τα καθήκοντα που τους έχουν ανατεθεί.

3.4.4.11   Το ΕΤΘΑ θα μπορεί επίσης να ενισχύει επενδύσεις στη μεταποίηση των προϊόντων. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι θα πρέπει να προστεθούν οι ακόλουθοι ειδικοί στόχοι: βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της μεταποιητικής βιομηχανίας, αναβάθμιση των συνθηκών δημόσιας υγείας και της ποιότητας των προϊόντων, μείωση των αρνητικών επιπτώσεων στο περιβάλλον και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης, καλύτερη χρήση ειδών χαμηλής ζήτησης, υποπροϊόντων και απορριμμάτων, ανάπτυξη, παραγωγή και εμπορία νέων προϊόντων, εφαρμογή νέων τεχνολογιών και καινοτόμων μεθόδων παραγωγής, άνοιγμα και ανάπτυξη αγορών, καθώς και βελτίωση της κατάρτισης και των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων.

3.4.5   Εξόχως απόκεντρες περιοχές

3.4.5.1   Η πρόταση προβλέπει αντιστάθμιση για το πρόσθετο κόστος που συνεπάγονται τα προϊόντα αλιείας και υδατοκαλλιέργειας που προέρχονται από εξόχως απόκεντρες περιοχές όπως οι Αζόρες, η Μαδέρα, οι Κανάριες νήσοι, η Γαλλική Γουιάνα και η Ρεϋνιόν. Κατά την ΕΟΚΕ, θα πρέπει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξηγήσει λεπτομερώς τους υπολογισμούς στους οποίους βασίστηκε η κατανομή του προϋπολογισμού ανά εξόχως απόκεντρη περιοχή. Επίσης, θα πρέπει να τεκμηριώσει την απόφασή της να μειώσει τον προϋπολογισμό για τις Κανάριες νήσους, ενώ τα κονδύλια για όλες τις υπόλοιπες περιοχές έχουν αυξηθεί.

3.4.6   Συμπληρωματικά μέτρα της ΚΑλΠ

3.4.6.1   Το ΕΤΘΑ θα μπορεί να χρηματοδοτήσει την υλοποίηση ενωσιακού συστήματος ελέγχου, επιθεώρησης και επιβολής, καθώς και τη συλλογή, τη διαχείριση και τη χρήση πρωτογενών βιολογικών, τεχνικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικοοικονομικών δεδομένων, σύμφωνα με τον κανονισμό για την ΚΑλΠ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ενισχύσεις αυτές είναι αναγκαίες για τη διασφάλιση του ελέγχου και τη συλλογή δεδομένων από όλη την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν τις επιθεωρήσεις στον χώρο εργασίας.

3.4.6.2   Για πολλά από τα προαναφερθέντα μέτρα, η πρόταση προβλέπει τον περιορισμό της χορήγησης ενίσχυσης σε μία μόνο φορά ανά περίοδο προγραμματισμού και ανά αλιευτικό σκάφος. Φρονούμε ότι θα πρέπει να απαλειφθεί αυτός ο περιορισμός.

3.4.6.3   Εξάλλου, θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο δημιουργίας ενός «Ταμείου Κρίσης» για την κάλυψη των έκτακτων αναγκών του κλάδου. Έτσι, θα μπορούν να λαμβάνονται ευέλικτα έκτακτα μέτρα για συγκεκριμένες ειδικές καταστάσεις όπως λ.χ. η μετατροπή των στόλων λόγω της διακοπής ή της ολοκλήρωσης των αλιευτικών συμφωνιών, η απότομη άνοδος του κόστους εκμετάλλευσης, οι φυσικές καταστροφές κ.τ.λ.

3.5   Μέτρα χρηματοδοτούμενα υπό καθεστώς άμεσης διαχείρισης

3.5.1   Ολοκληρωμένη Θαλάσσια Πολιτική

3.5.1.1   Στην πρόταση προβλέπονται ενισχύσεις για τη συμβολή στην ανάπτυξη και στην εφαρμογή της ΟΘΠ με σκοπό α) την προαγωγή της ολοκληρωμένης διαχείρισης των υποθέσεων που άπτονται της θάλασσας και των παράκτιων περιοχών, β) τη συνεισφορά στην κατάρτιση διατομεακών πρωτοβουλιών, οι οποίες θα ωφελήσουν αμοιβαία τους διάφορους θαλάσσιους τομείς και τις τομεακές πολιτικές, γ) την υποστήριξη της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης, της απασχόλησης, της καινοτομίας και των νέων τεχνολογιών στους αναδυόμενους και μελλοντικούς θαλάσσιους τομείς στις παράκτιες περιοχές και δ) την περαιτέρω προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος —ιδίως της βιοποικιλότητάς του— και των θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών, καθώς και τη βιώσιμη εκμετάλλευση των θαλάσσιων και παράκτιων πόρων. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τα ανωτέρω μέτρα.

3.5.1.2   Επιπροσθέτως, καθορίζεται μια σειρά μέτρων για την ευκολότερη εφαρμογή της ΚΑλΠ και της ΟΘΠ, ιδίως ως προς την επιστημονική αξιολόγηση στο πλαίσιο της ΚΑλΠ, τα ειδικά εποπτικά και ελεγκτικά μέτρα υπό την ΚΑλΠ, τις εθελοντικές συνεισφορές σε διεθνείς οργανώσεις, τα γνωμοδοτικά συμβούλια, τη γνώση της αγοράς και τις δραστηριότητες επικοινωνίας. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις εν λόγω ενισχύσεις.

3.5.1.3   Επίσης, αναγνωρίζει τη σημασία των Περιφερειακών Γνωμοδοτικών Συμβουλίων ως οργάνων διαβούλευσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με όλους τους αρμοδίους, για ποικίλα ζητήματα σχετικά με την ΚΑλΠ. Γι’ αυτόν τον λόγο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι συγκεκριμένες ενισχύσεις θα πρέπει να επαρκούν για τη διασφάλιση της ορθής λειτουργίας τους, κατά τρόπο ώστε να είναι δυνατή η συμμετοχή όλων των μελών τους, συμπεριλαμβανομένων των επιστημόνων.

3.5.1.4   Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι το ΕΤΘΑ θα πρέπει να χρηματοδοτήσει το μελλοντικό τομεακό συμβούλιο για δεξιότητες και θέσεις εργασίας, το οποίο δημιουργήθηκε στο πλαίσιο των στόχων της μεταρρύθμισης της ΚΑλΠ, της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και της ανακοίνωσης «Νέες δεξιότητες για νέες θέσεις εργασίας» (3). Επίσης, είναι της άποψης ότι θα πρέπει να συνεχίσει η χρηματοδότηση της συμβουλευτικής επιτροπής αλιείας και υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ. Στην περίπτωση όπου η επιτροπή αυτή τελικά θα καταργηθεί, η ΕΟΚΕ ζητά τη σύσταση συμβουλευτικού συμβουλίου βιομηχανίας, αγοράς και γενικών υποθέσεων.

3.5.1.5   Αναφορικά με τη γνώση της αγοράς, η ΕΟΚΕ χαρακτηρίζει ως ευπρόσδεκτη οποιαδήποτε ενίσχυση υπέρ της διάδοσης και της καλλιέργειας των γνώσεων που σχετίζονται με την αγορά των προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας.

3.5.2   Τεχνική βοήθεια

3.5.2.1   Στην πρόταση κανονισμού καθορίζονται ενισχύσεις για την τεχνική συνδρομή —κατόπιν πρωτοβουλίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής—, για την εφαρμογή συμφωνιών βιώσιμης αλιείας, για τη συμμετοχή της ΕΕ σε περιφερειακές οργανώσεις διαχείρισης της αλιείας και για τη σύσταση ενός ευρωπαϊκού δικτύου ομάδων τοπικής δράσης στον τομέα της αλιείας (ΟΤΔΑ). Η ΕΟΚΕ θεωρεί τις εν λόγω ενισχύσεις θεμελιώδους σημασίας.

3.6   Εφαρμογή

3.6.1   Τέλος, στην πρόταση αναλύεται εκτενώς η υλοποίηση των προγραμμάτων ενίσχυσης υπό καθεστώς τόσο επιμερισμένης όσο και άμεσης διαχείρισης, με αναφορά στους μηχανισμούς υλοποίησης, στα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου από τα κράτη μέλη, αλλά και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς και στην εποπτεία, αξιολόγηση, ενημέρωση και προβολή τους.

3.6.2   Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη σύμφωνη γνώμη της με τα συστήματα υλοποίησης υπό αμφότερα τα καθεστώτα διαχείρισης, δεδομένου ότι σε αυτά συγκεντρώνεται η πείρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως προς όλες τις απαιτούμενες διαδικασίες εφαρμογής, εκτέλεσης, εποπτείας και ολοκλήρωσης των προγραμμάτων ενίσχυσης υπό την ΚΑλΠ και την ΟΘΠ.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ: CESE ΕΕ C 181 της 21.6.2012, σ. 183.

1

(2)  Βλ. Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1059/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Μαΐου 2003, για τη θέσπιση μιας κοινής ονοματολογίας των εδαφικών στατιστικών μονάδων (NUTS), ΕΕ L 154 της 21.06.2003, σ. 1.

2

(3)  Βλ. Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών – Νέες δεξιότητες για νέες θέσεις εργασίας – Πρόβλεψη και κάλυψη των αναγκών της αγοράς εργασίας και των αναγκών σε δεξιότητες» COM(2008) 868 τελικό ΕΕ C 128 της 18.05.2010, σ. 74.

3

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/141 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/141

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών “Ενημέρωση για τα γεωργικά προϊόντα και προώθησή τους: μια στρατηγική υψηλής ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας για την προώθηση των γεύσεων της Ευρώπης”»

[COM(2012) 148 final]

2012/C 299/25

Εισηγητής: ο κ. KRAUZE

Στις 30 Μαρτίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της ΣλΕΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών Ενημέρωση για τα γεωργικά προϊόντα και προώθησή τους: μια στρατηγική υψηλής ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας για την προώθηση των γεύσεων της Ευρώπης

COM(2012) 148 τελικό.

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 26 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 136 ψήφους υπέρ, μία κατά και 10 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1   Τα προγράμματα πληροφόρησης και προώθησης που καταρτίζει η ΕΕ διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο ως μέσα στήριξης που επιτρέπουν στους Ευρωπαίους παραγωγούς και εργαζόμενους να αντεπεξέλθουν στις προκλήσεις και να εξασφαλίσουν μια καλή θέση στους κόλπους μιας ολοένα και πιο ανταγωνιστικής παγκόσμιας αγοράς, εξηγώντας στους καταναλωτές τα υψηλά πρότυπα που ισχύουν για τα αγροτικά προϊόντα της ΕΕ σε ό,τι αφορά την ποιότητα, την ευημερία των ζώων και την παραγωγή, και προωθώντας τις εξαγωγές.

1.2   Όπως αναφέρει στην προηγούμενη γνωμοδότησή της για το έγγραφο COM(2011) 436 τελικό (1), η ΕΟΚΕ στηρίζει τους δύο θεμελιώδεις στόχους της νέας πολιτικής προώθησης, προσαρμοσμένους στην αγορά-στόχο: αφενός, πληροφόρηση των καταναλωτών και ευαισθητοποίηση για την αγορά της ΕΕ, αφετέρου, προώθηση των εξαγωγών στην εξωτερική αγορά.

1.3   Πρέπει να προσδιοριστούν νέοι, πρόσθετοι πόροι στο δημοσιονομικό πλαίσιο της περιόδου 2014-2020 με σκοπό την αντιμετώπιση νέων κρίσεων και έκτακτων καταστάσεων που θα μπορούσαν να πλήξουν τον κλάδο και δεν θα ήταν δυνατό να καλυφθούν από τους πόρους που προβλέπονται στην ΚΓΠ για μέτρα προώθησης και πληροφόρησης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απολύτως αναγκαίο να αυξηθεί ο προϋπολογισμός για την παροχή πληροφοριών και τα μέτρα προώθησης για τα γεωργικά προϊόντα στην εσωτερική αγορά και σε τρίτες χώρες.

1.4   Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή θα πρέπει να καταρτίσει σαφείς κατευθυντήριες γραμμές για τη συμμετοχή μεμονωμένων ή περισσότερων κρατών και τρίτων χωρών στα προγράμματα που υλοποιούνται στα κράτη μέλη. Η αξιολόγηση των προγραμμάτων θα πρέπει να βελτιωθεί με τη χρήση αυστηρού συστήματος αξιολόγησης με συγκεκριμένους δείκτες. Χρειάζεται περισσότερη διαφάνεια στην επιλογή και την ιεράρχηση προγραμμάτων σε επίπεδο κρατών μελών και ΕΕ. Για να απλουστευτεί η διαδικασία, τα προγράμματα «πολλαπλών χωρών» θα μπορούσαν να υποβάλλονται από τους αιτούντες απευθείας στην Επιτροπή. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε προγράμματα «πολλαπλών χωρών» που καλύπτουν μια σειρά προϊόντων, μέσω ενός ευνοϊκότερου συστήματος χρηματοδότησης στην οποία η ΕΕ θα συμμετέχει σε ποσοστό έως και 60 %.

1.5   Θα πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη ευελιξία, ώστε να μπορούν τα προγράμματα να προσαρμόζονται στις μεταλλασσόμενες συνθήκες της αγοράς κατά τη φάση της υλοποίησής τους. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση παρουσίασης πολυετούς προγράμματος πλαισίου, με αναλυτικά στοιχεία μόνο για τον πρώτο χρόνο, στην περίπτωση κατά την οποία θα προηγείται των προγραμμάτων ανάλυση της αγοράς και αξιολόγηση του αντίκτυπου, πράγμα που θα επιτρέπει την αναπροσαρμογή των σχεδίων για τα επακόλουθα χρόνια.

1.6   Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι στη σχετική με την προώθηση αυτών των προϊόντων νομοθεσία θα πρέπει να διευκρινίζεται ο ρόλος των εμπορικών σημάτων και να κατοχυρώνεται η ισορροπία μεταξύ της γενικής προώθησης και της προώθησης ιδιωτικών εμπορικών σημάτων. Η βασική ιδέα της προώθησης των προϊόντων της ΕΕ μέσω συγκεκριμένων εμπορικών σημάτων πρέπει να εξεταστεί. Η αναφορά της προέλευσης ενός προϊόντος πρέπει να επιτρέπεται, ακόμη και για τα προϊόντα που δεν υπάγονται σε προστατευόμενη ονομασία προέλευσης ή γεωγραφική ένδειξη. Η ένδειξη προέλευσης ΕΕ θα μπορούσε να προβάλλεται μέσω αναφορών γενικού χαρακτήρα που δεν υποσκάπτουν το δικαίωμα του καταναλωτή σε ορθή ενημέρωση.

1.7   Όσον αφορά το κοινό ευρωπαϊκό σλόγκαν για τις εξωτερικές δράσεις μάρκετινγκ, θα ήταν λογικό να μεταφέρει ένα ενιαίο μήνυμα, το οποίο συγκεντρώνει και καλύπτει όλα τα ευρωπαϊκά προϊόντα κάτω από την ίδια ομπρέλα. Είναι ζωτικής σημασίας να σταλεί στον καταναλωτή ένα σαφές και ευδιάκριτο μήνυμα.

1.8   Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της δημιουργίας ενός ενιαίου καταλόγου επιλέξιμων προϊόντων, με σκοπό την απλούστευση των διαδικασιών. Ο κατάλογος θα πρέπει να διευρυνθεί, ώστε να επιτραπεί η προώθηση και άλλων προϊόντων τα οποία μεταφέρουν το μήνυμα της ευρωπαϊκής ποιοτικής παραγωγής, όπως π.χ. τα εθνικά, περιφερειακά ή οργανικά συστήματα ποιοτικής παραγωγής.

1.9   Η ΕΟΚΕ θεωρεί ουσιαστικής σημασίας τη σύσταση ενός δικτύου για την ανταλλαγή ορθών πρακτικών μεταξύ επαγγελματιών, για την υλοποίηση καλά διαρθρωμένων, συντονισμένων διαφημιστικών προγραμμάτων και εκστρατειών «πολλαπλών χωρών», μεταξύ άλλων με τη χρήση των νέων τεχνολογιών. Επιπλέον, θα πρέπει να εξεταστεί η χρήση των νέων τεχνολογιών ως μέσων επαφής μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών. Θα χρειαστεί όμως να προληφθεί το ενδεχόμενο οι μηχανισμοί αυτοί να προκαλέσουν στρεβλώσεις της αγοράς ή του ανταγωνισμού.

2.   Κύρια σημεία της ανακοίνωσης

2.1   Για να επιτευχθούν οι στόχοι της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», πρέπει να στηριχτεί μια μορφή γεωργίας που θα εγγυάται την ασφάλεια των τροφίμων, τη βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων, το δυναμισμό των αγροτικών περιοχών, καθώς και την ανάπτυξη και την απασχόληση. Μια αποτελεσματική πολιτική προώθησης είναι το κλειδί για την επίτευξη των στόχων αυτών.

2.2   Τα προγράμματα προώθησης συγχρηματοδοτούνται κατά 50 % κατ'ανώτατο όριο από την ΕΕ, τουλάχιστον κατά 20 % από τις επαγγελματικές ενώσεις και κατά το υπόλοιπο από το εκάστοτε κράτος μέλος. Συχνά, όμως, τα προγράμματα που υποβλήθηκαν σε χώρες εκτός ΕΕ δεν ήταν αρκετά φιλόδοξα, και ο αντίκτυπός τους υπήρξε ασθενέστερος και αργός.

2.3   Η ανακοίνωση της Επιτροπής περιγράφει τις ελλείψεις των υφιστάμενων μέτρων προώθησης, όπως η γραφειοκρατία, η έλλειψη ισορροπίας στις αναληφθείσες δράσεις και τα εμπόδια που διακόπτουν την πρόοδο. Ακολούθως, προτείνονται τρόποι αντιμετώπισης αυτών των προβλημάτων και βελτίωσης της εικόνας των ευρωπαϊκών γεωργικών προϊόντων.

2.4   Η ανακοίνωση ορίζει τους ακόλουθους στόχους για την μελλοντική πολιτική προώθησης:

| — | Περισσότερη ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία· |
| --- | --- |

—

Περισσότερη ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία·

| — | Μια ελκυστικότερη και πιο διεκδικητική πολιτική· |
| --- | --- |

—

Μια ελκυστικότερη και πιο διεκδικητική πολιτική·

| — | Μια απλούστερη διαχείριση· |
| --- | --- |

—

Μια απλούστερη διαχείριση·

| — | Περισσότερες συνέργειες μεταξύ των διαφόρων μέσων προώθησης. |
| --- | --- |

—

Περισσότερες συνέργειες μεταξύ των διαφόρων μέσων προώθησης.

2.5   Η Επιτροπή περιγράφει τις ακόλουθες κατευθυντήριες γραμμές για την πολιτική προώθησης.

2.5.1   Ένα ευρύτερο πεδίο εφαρμογής

| — | Το πεδίο εφαρμογής των μέτρων ενημέρωσης και προώθησης θα μπορούσε να επεκταθεί πέραν από τις επαγγελματικές οργανώσεις και σε ιδιωτικές επιχειρήσεις όταν προτείνουν προγράμματα με μεγάλη προστιθέμενη αξία για την Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

—

Το πεδίο εφαρμογής των μέτρων ενημέρωσης και προώθησης θα μπορούσε να επεκταθεί πέραν από τις επαγγελματικές οργανώσεις και σε ιδιωτικές επιχειρήσεις όταν προτείνουν προγράμματα με μεγάλη προστιθέμενη αξία για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

| — | Προτείνεται να καταρτιστεί ένας μόνο ενιαίος κατάλογος επιλέξιμων προϊόντων, που να έχει όσο το δυνατό μεγαλύτερη συνοχή με τον κατάλογο των προϊόντων που καλύπτονται από την πολιτική ποιότητας. Οι δραστηριότητες θα μπορούσαν να προβάλλουν θεματικά μηνύματα και να κάνουν εκτεταμένη χρήση των νέων τεχνολογιών από τη δυνατότητα ανταλλαγής ορθών πρακτικών μέχρι τη διευκόλυνση της πώλησης προϊόντων. |
| --- | --- |

—

Προτείνεται να καταρτιστεί ένας μόνο ενιαίος κατάλογος επιλέξιμων προϊόντων, που να έχει όσο το δυνατό μεγαλύτερη συνοχή με τον κατάλογο των προϊόντων που καλύπτονται από την πολιτική ποιότητας. Οι δραστηριότητες θα μπορούσαν να προβάλλουν θεματικά μηνύματα και να κάνουν εκτεταμένη χρήση των νέων τεχνολογιών από τη δυνατότητα ανταλλαγής ορθών πρακτικών μέχρι τη διευκόλυνση της πώλησης προϊόντων.

| — | Για να καλλιεργηθεί μια ευρωπαϊκή εικόνα των γεωργικών προϊόντων διατροφής, σε κάθε μέτρο πληροφόρησης και διαβούλευσης θα πρέπει να περιλαμβάνεται αναφορά της ευρωπαϊκής προέλευσης ενός προϊόντος. Θα εξακολουθεί δε να είναι δυνατή η αναφορά της προέλευσης των προϊόντων ΠΟΠ και ΠΓΕ ως κύρια ένδειξη. |
| --- | --- |

—

Για να καλλιεργηθεί μια ευρωπαϊκή εικόνα των γεωργικών προϊόντων διατροφής, σε κάθε μέτρο πληροφόρησης και διαβούλευσης θα πρέπει να περιλαμβάνεται αναφορά της ευρωπαϊκής προέλευσης ενός προϊόντος. Θα εξακολουθεί δε να είναι δυνατή η αναφορά της προέλευσης των προϊόντων ΠΟΠ και ΠΓΕ ως κύρια ένδειξη.

| — | Στην ανάλυση του αντίκτυπου θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο καθιέρωσης μικτών συστημάτων για την εξωτερική αγορά, που θα περιλαμβάνουν ένα γενικό και ένα εμπορικό τμήμα, όπου θα μπορούν να παρουσιάζονται τα εμπορικά σήματα. |
| --- | --- |

—

Στην ανάλυση του αντίκτυπου θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο καθιέρωσης μικτών συστημάτων για την εξωτερική αγορά, που θα περιλαμβάνουν ένα γενικό και ένα εμπορικό τμήμα, όπου θα μπορούν να παρουσιάζονται τα εμπορικά σήματα.

| — | Θα ενισχυθεί η στήριξη για την προώθηση ευρωπαϊκών συμβόλων ποιότητας των τροφίμων όπως τα σήματα ΠΟΠ, ΠΓΕ και ΕΠΠΕ. |
| --- | --- |

—

Θα ενισχυθεί η στήριξη για την προώθηση ευρωπαϊκών συμβόλων ποιότητας των τροφίμων όπως τα σήματα ΠΟΠ, ΠΓΕ και ΕΠΠΕ.

2.5.2   Διευρυμένο πεδίο εφαρμογής

| — | Πρέπει να υπάρξει ένας νέος τύπος δραστηριότητας που συνίσταται στην παροχή τεχνικής βοήθειας με την οποία οι παράγοντες της αγοράς θα μπορούν να συμμετέχουν πιο εύκολα στα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα, να αναλαμβάνουν αποτελεσματικές εκστρατείες ή να αναπτύσσουν τις εξαγωγικές τους δραστηριότητες. |
| --- | --- |

—

Πρέπει να υπάρξει ένας νέος τύπος δραστηριότητας που συνίσταται στην παροχή τεχνικής βοήθειας με την οποία οι παράγοντες της αγοράς θα μπορούν να συμμετέχουν πιο εύκολα στα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα, να αναλαμβάνουν αποτελεσματικές εκστρατείες ή να αναπτύσσουν τις εξαγωγικές τους δραστηριότητες.

2.5.3   Αναθεωρημένοι τρόποι παρέμβασης

| — | Η αναθεώρηση αυτή αναφέρεται στα προγράμματα πολλαπλών χωρών, τα οποία δεν παράγουν σήμερα τα επιθυμητά αποτελέσματα. Θα συνεχιστούν οι υψηλού επιπέδου αποστολές σε τρίτες χώρες με τον αρμόδιο επίτροπο για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη και τη συμμετοχή της Επιτροπής σε διεθνείς εκθέσεις. |
| --- | --- |

—

Η αναθεώρηση αυτή αναφέρεται στα προγράμματα πολλαπλών χωρών, τα οποία δεν παράγουν σήμερα τα επιθυμητά αποτελέσματα. Θα συνεχιστούν οι υψηλού επιπέδου αποστολές σε τρίτες χώρες με τον αρμόδιο επίτροπο για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη και τη συμμετοχή της Επιτροπής σε διεθνείς εκθέσεις.

2.5.4   Η προώθηση και η κρίση

| — | Λόγω των περιορισμών που συνδέονται με το δημοσιονομικό πλαίσιο 2014-2020, θα είναι πιο δύσκολο να ενεργοποιηθούν πρόσθετα κονδύλια για μέτρα πληροφόρησης και προώθησης σε περίπτωση κρίσης. Τίθεται το ερώτημα κατά πόσο οι απαντήσεις που θα δοθούν σε κοινοτικό επίπεδο σε περίπτωση κρίσης θα πρέπει να προέλθουν από τη μελλοντική πολιτική προώθησης ή θα μπορούσαν να προέλθουν από τα οριζόντια μέτρα που έχουν ήδη υποβληθεί στις προτάσεις για την ΚΓΠ. |
| --- | --- |

—

Λόγω των περιορισμών που συνδέονται με το δημοσιονομικό πλαίσιο 2014-2020, θα είναι πιο δύσκολο να ενεργοποιηθούν πρόσθετα κονδύλια για μέτρα πληροφόρησης και προώθησης σε περίπτωση κρίσης. Τίθεται το ερώτημα κατά πόσο οι απαντήσεις που θα δοθούν σε κοινοτικό επίπεδο σε περίπτωση κρίσης θα πρέπει να προέλθουν από τη μελλοντική πολιτική προώθησης ή θα μπορούσαν να προέλθουν από τα οριζόντια μέτρα που έχουν ήδη υποβληθεί στις προτάσεις για την ΚΓΠ.

2.5.5   Μια απλουστευμένη και βελτιστοποιημένη διαχείριση

| — | Η παρακολούθηση και η διαχείριση των προγραμμάτων θα πρέπει να απλουστευθούν και να καταστούν πιο ευέλικτες και πιο λειτουργικές. |
| --- | --- |

—

Η παρακολούθηση και η διαχείριση των προγραμμάτων θα πρέπει να απλουστευθούν και να καταστούν πιο ευέλικτες και πιο λειτουργικές.

2.5.6   Μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ των ενεργειών ενημέρωσης και προώθησης

| — | Οι ενέργειες που διεξάγονται δυνάμει του καθεστώτος προώθησης και οι άλλες δράσεις στο χώρο αυτό θα είναι περισσότερο συντονισμένες μεταξύ τους και με την ΚΓΠ. |
| --- | --- |

—

Οι ενέργειες που διεξάγονται δυνάμει του καθεστώτος προώθησης και οι άλλες δράσεις στο χώρο αυτό θα είναι περισσότερο συντονισμένες μεταξύ τους και με την ΚΓΠ.

3.   Ανάλυση της πρότασης της Επιτροπής και παρατηρήσεις της ΕΟΚΕ

3.1   Σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της (2), η ΕΟΚΕ έχει επισημάνει ότι, εν όψει των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή γεωργική πολιτική, είναι εξαιρετικά σημαντικό να προωθηθούν τα γεωργικά προϊόντα διατροφής της ΕΕ, ώστε να μπορέσουν ευκολότερα να καταξιωθούν ως προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας και να διατηρήσει η ΕΕ την ηγετική θέση της ως προμηθευτής τροφίμων.

3.2   Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία των δύο στόχων της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής στον εν λόγω τομέα: πρώτον, την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των καταναλωτών σχετικά με τα υψηλά πρότυπα ποιότητας και την υψηλή προστιθέμενη αξία των προϊόντων στην αγορά της ΕΕ, με έμφαση στις ενισχυμένες εγγυήσεις για τις μεθόδους παραγωγής, την επισήμανση, την ιχνηλασιμότητα και την ασφάλεια των τροφίμων και στις αυστηρότερες προϋποθέσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και την καλή μεταχείριση των ζώων, καθώς και με το δέοντα σεβασμό των δικαιωμάτων των εργαζομένων και, δεύτερον, την προώθηση των εξαγωγών στην εξωτερική αγορά, με την προβολή της ποιότητας, της θρεπτικής και γαστρονομικής αξίας, της βιωσιμότητας και της ασφάλειας των ευρωπαϊκών προϊόντων.

3.3   Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής να αναθεωρήσει την πολιτική της ΕΕ σε σχέση με τις δράσεις πληροφόρησης και προώθησης με στόχο να την καταστήσει πιο αποτελεσματική, καλύτερα στοχοθετημένη και πιο φιλόδοξη.

3.4   Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σε γενικές γραμμές τις προτάσεις και τις κατευθυντήριες γραμμές που καθορίζονται από την Επιτροπή στην ανακοίνωσή της όσον αφορά τη μελλοντική πολιτική για την προώθηση των γεωργικών προϊόντων με σκοπό τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του τομέα και την καλύτερη επίγνωση των υψηλών προδιαγραφών του ευρωπαϊκού προτύπου παραγωγής γεωργικών προϊόντων διατροφής.

3.5   Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι στην ανακοίνωση της Επιτροπής δεν υπάρχει καμία αναφορά σε διατάξεις για έναν άμεσο, αποτελεσματικό, συστηματικό και αποτελεσματικό αυτόματο ή ημιαυτόματο μηχανισμό που θα μπορούσε να βοηθήσει τις οικονομίες που έχουν πληγεί από κρίσεις του διατροφικού κλάδου να ανακάμψουν. Παρόλο που αναγνωρίζει τους περιορισμούς που προκύπτουν από την τρέχουσα οικονομική κρίση, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απολύτως απαραίτητο να αυξηθεί ο προϋπολογισμός για τις ενέργειες ενημέρωσης και προώθησης των γεωργικών προϊόντων στην εσωτερική αγορά και σε τρίτες χώρες. Πρέπει να προσδιοριστούν νέοι, πρόσθετοι πόροι στο δημοσιονομικό πλαίσιο της περιόδου 2014-2020 με σκοπό την αντιμετώπιση νέων κρίσεων και έκτακτων καταστάσεων που θα μπορούσαν να πλήξουν τον κλάδο και δεν θα ήταν δυνατό να καλυφθούν από τους πόρους που προβλέπονται στην ΚΓΠ για μέτρα προώθησης και πληροφόρησης.

3.6   Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα προγράμματα πρέπει να στηρίζονται σε μια προοπτική προστιθέμενης αξίας, σε συνδυασμό με τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, και κρίνει ότι η Επιτροπή θα πρέπει να καταρτίσει σαφείς κατευθυντήριες γραμμές για τη συμμετοχή μεμονωμένων ή περισσότερων κρατών και τρίτων χωρών στα προγράμματα που υλοποιούνται στα κράτη μέλη. Η αξιολόγηση των προγραμμάτων θα πρέπει να βελτιωθεί με τη χρήση ενός αυστηρού συστήματος αξιολόγησης με συγκεκριμένους δείκτες. Χρειάζεται οπωσδήποτε περισσότερη διαφάνεια στην επιλογή και την ιεράρχηση προγραμμάτων σε επίπεδο κρατών μελών και ΕΕ. Για να απλουστευτούν οι διαδικασίες, τα προγράμματα «πολλαπλών χωρών» θα μπορούσαν να υποβάλλονται από τους αιτούντες απευθείας στην Επιτροπή, ενώ θα πρέπει να επισπευστούν οι διαδικασίες επιλογής σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

3.7   Όσον αφορά τη δυνατότητα διεύρυνσης του φάσματος των δικαιούχων των προγραμμάτων προώθησης, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις εμπορικές οργανώσεις εντός του γεωργοδιατροφικού τομέα, καθώς πρόκειται για τους φορείς που συνδυάζουν τις επιχειρηματικές δραστηριότητες και συγχρηματοδοτούν δράσεις. Όλοι οι άλλοι δικαιούχοι θα πρέπει να εγκρίνονται μόνο μετά από σύσταση των κλαδικών εμπορικών οργανώσεων.

3.8   Κάθε κλαδική εμπορική οργάνωση που προτείνει ένα πρόγραμμα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να ενεργεί ως διαχειριστής έργου, είτε μεμονωμένα είτε από κοινού, ανάλογα με την κλίμακα της πρωτοβουλίας, και τις ικανότητες και την εμπειρία που διαθέτει. Θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο να επιτραπεί σε μικρότερες κλαδικές ενώσεις από τα νέα κράτη μέλη να εφαρμόσουν προγράμματα προώθησης και ως δικαιούχοι και ως εκτελεστικά όργανα, επειδή γνωρίζουν καλύτερα από κάθε άλλον τα παραδοσιακά προϊόντα τους και πώς να τα προωθήσουν.

3.9   Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της δημιουργίας ενός ενιαίου καταλόγου επιλέξιμων προϊόντων, με σκοπό την απλούστευση των διαδικασιών. Ο κατάλογος των προϊόντων που καλύπτονται από τη νομοθεσία θα πρέπει να διευρυνθεί, ώστε να επιτραπεί η προώθηση και άλλων προϊόντων τα οποία μεταφέρουν ή ενισχύουν το μήνυμα της ευρωπαϊκής ποιοτικής παραγωγής. Για τα προϊόντα με ισχυρή εθνική ταυτότητα, μπορεί να είναι ένα πλεονέκτημα και θα πρέπει να είναι δυνατό να προσδιορίζεται η εθνική τους προέλευση, ακόμη και αν δεν φέρουν σήμα ΠΟΠ ή ΠΓΕ. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι ρυθμίσεις για την εφαρμογή των προτάσεων αυτών θα πρέπει να αντισταθμιστούν από την ανάγκη να προωθηθούν κυρίως τα ευρωπαϊκά προϊόντα.

3.10   Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση περί δημιουργίας ευρωπαϊκής πλατφόρμας για την ανταλλαγή ορθών πρακτικών μεταξύ επαγγελματιών, με σκοπό την υλοποίηση καλά διαρθρωμένων, συντονισμένων διαφημιστικών προγραμμάτων και εκστρατειών «πολλαπλών χωρών», μεταξύ άλλων με τη χρήση των νέων τεχνολογιών που μπορεί να αποβούν ιδιαίτερα χρήσιμες στο χώρο αυτό. Πρέπει να υπάρξει ιδιαίτερη μέριμνα προκειμένου να προληφθεί το ενδεχόμενο οι μηχανισμοί αυτοί να προκαλέσουν στρεβλώσεις της αγοράς ή του ανταγωνισμού.

3.11   Όσον αφορά τους τρόπους βελτίωσης της ποιότητας των προγραμμάτων και του σχεδιασμού τους ώστε να καλύπτουν πολλές χώρες, η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στα προγράμματα «πολλαπλών χωρών», επειδή είναι αυτά που προσφέρουν μια πραγματικά ευρωπαϊκή διάσταση και απαιτούν την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να αυξήσει τη συνεισφορά της, ιδίως όταν πρόκειται για αναδυόμενες αγορές.

3.12   Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση να επιτραπεί στους υποστηρικτές του προγράμματος να παρέχουν αναλυτικά στοιχεία μόνο για το πρώτο έτος εφαρμογής του, όταν των εν λόγω προγραμμάτων έχει προηγηθεί ανάλυση της αγοράς και αξιολόγηση του αντίκτυπου όπου περιγράφονται οι δυνατότητες για την επίτευξη των στόχων, και να επιτρέπεται η υποβολή αναλυτικού περιεχομένου για τα επόμενα έτη σε μεταγενέστερο στάδιο. Αυτό θα καταστήσει πιο ευέλικτα προγράμματα και θα τους επιτρέψει να αντιδρούν στα μηνύματα της αγοράς.

3.13   Εκτός από τα ευρωπαϊκά συστήματα ποιότητας τροφίμων που αναφέρονται στην ανακοίνωση (ΠΟΠ, ΠΓΕ και ΕΠΠΕ), θα μπορούσαν να προβλεφθούν και άλλα συστήματα για την ποιότητα που να αφορούν, για παράδειγμα, τη βιολογική παραγωγή και την περιφερειακή διάσταση.

3.14   Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η νομοθεσία θα πρέπει να διευκρινίζει το ρόλο των εμπορικών σημάτων και να κατοχυρώνει την ισορροπία μεταξύ της γενικής προώθησης και αυτής που αφορά ιδιωτικά εμπορικά σήματα, ιδίως σε χώρες εκτός ΕΕ. Αυτό θα ενισχύσει την αποτελεσματικότητα των εκστρατειών προώθησης (μεγαλύτερος αντίκτυπος επί των εισαγωγέων και των καταναλωτών) και θα προσφέρει περισσότερα κίνητρα συμμετοχής στις επιχειρήσεις, οι οποίες σε τελευταία ανάλυση συμμετέχουν στη χρηματοδότηση αυτών των δράσεων. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η πληρότητα και η διαφάνεια της ενημέρωσης, η αναφορά της προέλευσης ενός προϊόντος πρέπει να επιτρέπεται, ακόμη και για τα προϊόντα που δεν υπάγονται σε προστατευόμενη ονομασία προέλευσης ή γεωγραφική ένδειξη. Η ένδειξη προέλευσης ΕΕ θα μπορούσε να προβάλλεται μέσω συνθημάτων γενικού χαρακτήρα που δεν υποσκάπτουν το δικαίωμα του καταναλωτή σε ορθή ενημέρωση.

3.15   Από την άποψη της απλούστευσης, θα πρέπει να υποστηριχτεί η ιδέα της εξισορρόπησης του προϋπολογισμού μεταξύ των διαφόρων προγραμμάτων προώθησης.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  CESE, EE C 43, 15.02.2012, σ. 59-64.

1

(2)  CESE 1859/2011, ΕΕ C 43, 15.02.2012, σ. 59-64

2

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/145 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/145

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1098/2007 του Συμβουλίου, της 18ης Σεπτεμβρίου 2007, για τη σύσταση πολυετούς σχεδίου για τα αποθέματα γάδου στη Βαλτική και τις αλιευτικές δραστηριότητες που εκμεταλλεύονται τα αποθέματα αυτά»

[COM(2012) 155 final — 2012/0077 (COD)]

2012/C 299/26

Μόνος εισηγητής: ο κ. Seppo KALLIO

Στις 18 και στις 24 Απριλίου 2012, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο αντιστοίχως αποφάσισαν, σύμφωνα με το άρθρο 43, παράγραφος 2, της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να ζητήσουν τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1098/2007 του Συμβουλίου, της 18ης Σεπτεμβρίου 2007, για τη σύσταση πολυετούς σχεδίου για τα αποθέματα γάδου στη Βαλτική και τις αλιευτικές δραστηριότητες που εκμεταλλεύονται τα αποθέματα αυτά

COM(2012) 155 final — 2012/0077 COD.

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 26 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 141 ψήφους υπέρ και 10 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την επιτυχία του σχεδίου για τα αποθέματα γάδου στη Βαλτική Θάλασσα, και θεωρεί σημαντική τη συνέχιση της εφαρμογής του. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την επιτυχία του σχεδίου για τα αποθέματα γάδου στη Βαλτική Θάλασσα, και θεωρεί σημαντική τη συνέχιση της εφαρμογής του.

| 1.2 | Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις των άρθρων 4, 5 και 8, και των παραγράφων 2, 3 και 4 του άρθρου 29 είναι πλήρως δικαιολογημένες κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ και αποτελούν τις τεχνικές προσαρμογές που απαιτούνται προκειμένου να συμφωνούν με τις διατάξεις της ΣΛΕΕ. |
| --- | --- |

1.2

Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις των άρθρων 4, 5 και 8, και των παραγράφων 2, 3 και 4 του άρθρου 29 είναι πλήρως δικαιολογημένες κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ και αποτελούν τις τεχνικές προσαρμογές που απαιτούνται προκειμένου να συμφωνούν με τις διατάξεις της ΣΛΕΕ.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ δεν συμφωνεί με τις προτάσεις σχετικά με τα άρθρα 27 και 29α), για την ανάθεση κατ' εξουσιοδότηση πράξεων στην Επιτροπή όσον αφορά τον καθορισμό ποσοστών θνησιμότητας λόγω αλιείας. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αρμόδιο για τη λήψη αποφάσεων επί του θέματος είναι το Συμβούλιο, σύμφωνα με το άρθρο 43, παράγραφος 3, της ΣΛΕΕ. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ δεν συμφωνεί με τις προτάσεις σχετικά με τα άρθρα 27 και 29α), για την ανάθεση κατ' εξουσιοδότηση πράξεων στην Επιτροπή όσον αφορά τον καθορισμό ποσοστών θνησιμότητας λόγω αλιείας. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αρμόδιο για τη λήψη αποφάσεων επί του θέματος είναι το Συμβούλιο, σύμφωνα με το άρθρο 43, παράγραφος 3, της ΣΛΕΕ.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Σύμφωνα με γνωμοδοτήσεις του Διεθνούς Συμβουλίου για την Εξερεύνηση της Θάλασσας (International Council for the Exploration of the Sea - ICES), στις αρχές του 2000 οι πληθυσμοί του γάδου της Βαλτικής υπήρξαν αντικείμενο μη βιώσιμης αλιείας. Στις υποδιαιρέσεις ICES 25-32 η θνησιμότητα λόγω αλιείας των αποθεμάτων της ανατολικής Βαλτικής είχε μειωθεί σε τέτοιο βαθμό που το επίπεδο των αποθεμάτων κινδύνευε να καταρρεύσει. Η κατάσταση του αποθέματος της δυτικής Βαλτικής στις υποδιαιρέσεις ICES 22-24, ήταν ελαφρώς καλύτερη, αλλά η απόδοση ήταν μακροπρόθεσμα αρκετά κάτω από το δυναμικό. Για τον λόγο αυτό, με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1098/2007, της 18ης Σεπτεμβρίου 2007, θεσπίστηκε ένα πολυετές σχέδιο για τα αποθέματα γάδου στη Βαλτική Θάλασσα και για τις αλιευτικές δραστηριότητες εκμετάλλευσης των εν λόγω αποθεμάτων. Στόχος του σχεδίου είναι να εξασφαλιστεί ότι τα αποθέματα γάδου στη Βαλτική μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο εκμετάλλευσης υπό βιώσιμες οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνθήκες. |
| --- | --- |

2.1

Σύμφωνα με γνωμοδοτήσεις του Διεθνούς Συμβουλίου για την Εξερεύνηση της Θάλασσας (International Council for the Exploration of the Sea - ICES), στις αρχές του 2000 οι πληθυσμοί του γάδου της Βαλτικής υπήρξαν αντικείμενο μη βιώσιμης αλιείας. Στις υποδιαιρέσεις ICES 25-32 η θνησιμότητα λόγω αλιείας των αποθεμάτων της ανατολικής Βαλτικής είχε μειωθεί σε τέτοιο βαθμό που το επίπεδο των αποθεμάτων κινδύνευε να καταρρεύσει. Η κατάσταση του αποθέματος της δυτικής Βαλτικής στις υποδιαιρέσεις ICES 22-24, ήταν ελαφρώς καλύτερη, αλλά η απόδοση ήταν μακροπρόθεσμα αρκετά κάτω από το δυναμικό. Για τον λόγο αυτό, με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1098/2007, της 18ης Σεπτεμβρίου 2007, θεσπίστηκε ένα πολυετές σχέδιο για τα αποθέματα γάδου στη Βαλτική Θάλασσα και για τις αλιευτικές δραστηριότητες εκμετάλλευσης των εν λόγω αποθεμάτων. Στόχος του σχεδίου είναι να εξασφαλιστεί ότι τα αποθέματα γάδου στη Βαλτική μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο εκμετάλλευσης υπό βιώσιμες οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνθήκες.

| 2.2 | Για την επίτευξη αυτού του στόχου, το σχέδιο προβλέπει κανόνες για τον καθορισμό ετήσιων αλιευτικών δυνατοτήτων για τα αποθέματα όσον αφορά τα συνολικά επιτρεπόμενα αλιεύματα και την αλιευτική προσπάθεια. Οι κανόνες αυτοί περιλαμβάνουν ορισμένες μεταβλητές όσον αφορά τη θνησιμότητα λόγω αλιείας βάσει των οποίων υπολογίζεται η κατάσταση διατήρησης των αποθεμάτων. Οι μεταβλητές αυτές βασίζονται σε ετήσιες επιστημονικές γνωμοδοτήσεις. Επιπλέον, το άρθρο 27 του κανονισμού προβλέπει ότι το Συμβούλιο καθορίζει το ποσοστό θνησιμότητας λόγω αλιείας με ειδική πλειοψηφία, κατόπιν πρότασης της Επιτροπής, προκειμένου να εξασφαλίσει ότι το σχέδιο θα επιτύχει τους στόχους διαχείρισης που έχει θέσει. Παρομοίως, το άρθρο 26, παρέχει τη δυνατότητα στο Συμβούλιο να τροποποιήσει το σχέδιο ώστε να εξασφαλιστεί η επίτευξη των στόχων του. |
| --- | --- |

2.2

Για την επίτευξη αυτού του στόχου, το σχέδιο προβλέπει κανόνες για τον καθορισμό ετήσιων αλιευτικών δυνατοτήτων για τα αποθέματα όσον αφορά τα συνολικά επιτρεπόμενα αλιεύματα και την αλιευτική προσπάθεια. Οι κανόνες αυτοί περιλαμβάνουν ορισμένες μεταβλητές όσον αφορά τη θνησιμότητα λόγω αλιείας βάσει των οποίων υπολογίζεται η κατάσταση διατήρησης των αποθεμάτων. Οι μεταβλητές αυτές βασίζονται σε ετήσιες επιστημονικές γνωμοδοτήσεις. Επιπλέον, το άρθρο 27 του κανονισμού προβλέπει ότι το Συμβούλιο καθορίζει το ποσοστό θνησιμότητας λόγω αλιείας με ειδική πλειοψηφία, κατόπιν πρότασης της Επιτροπής, προκειμένου να εξασφαλίσει ότι το σχέδιο θα επιτύχει τους στόχους διαχείρισης που έχει θέσει. Παρομοίως, το άρθρο 26, παρέχει τη δυνατότητα στο Συμβούλιο να τροποποιήσει το σχέδιο ώστε να εξασφαλιστεί η επίτευξη των στόχων του.

| 2.3 | Η υλοποίηση του σχεδίου υπήρξε επιτυχής. Το ποσοστό θνησιμότητας λόγω αλιείας και για τα δύο αποθέματα γάδου στη Βαλτική είναι κάτω από τα όρια στο τρέχον σχέδιο. Η θνησιμότητα λόγω αλιείας για το απόθεμα γάδου της ανατολικής Βαλτικής είναι επίσης χαμηλότερη από τη μέγιστη βιώσιμη απόδοση (ΜΒΑ), και το αναπαραγωγικό απόθεμα έχει σχεδόν τετραπλασιαστεί από τότε που έχει τεθεί σε εφαρμογή το σχέδιο. Η εξέλιξη για το απόθεμα γάδου της δυτικής Βαλτικής είναι βραδύτερη, αλλά η τάση είναι σαφώς θετική. |
| --- | --- |

2.3

Η υλοποίηση του σχεδίου υπήρξε επιτυχής. Το ποσοστό θνησιμότητας λόγω αλιείας και για τα δύο αποθέματα γάδου στη Βαλτική είναι κάτω από τα όρια στο τρέχον σχέδιο. Η θνησιμότητα λόγω αλιείας για το απόθεμα γάδου της ανατολικής Βαλτικής είναι επίσης χαμηλότερη από τη μέγιστη βιώσιμη απόδοση (ΜΒΑ), και το αναπαραγωγικό απόθεμα έχει σχεδόν τετραπλασιαστεί από τότε που έχει τεθεί σε εφαρμογή το σχέδιο. Η εξέλιξη για το απόθεμα γάδου της δυτικής Βαλτικής είναι βραδύτερη, αλλά η τάση είναι σαφώς θετική.

3.   Η πρόταση της Επιτροπής

| 3.1 | Στόχος της πρότασης της Επιτροπής είναι η τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1098/2007 του Συμβουλίου, της 18ης Σεπτεμβρίου 2007, για τη θέσπιση πολυετούς σχεδίου για τα αποθέματα γάδου που κατανέμονται στη Βαλτική Θάλασσα και για την αλιεία των αποθεμάτων αυτών. Η εν λόγω νομική πράξη είχε εκδοθεί πριν από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) και για τον λόγο αυτό θα πρέπει να προσαρμοστεί αναλόγως. |
| --- | --- |

3.1

Στόχος της πρότασης της Επιτροπής είναι η τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1098/2007 του Συμβουλίου, της 18ης Σεπτεμβρίου 2007, για τη θέσπιση πολυετούς σχεδίου για τα αποθέματα γάδου που κατανέμονται στη Βαλτική Θάλασσα και για την αλιεία των αποθεμάτων αυτών. Η εν λόγω νομική πράξη είχε εκδοθεί πριν από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) και για τον λόγο αυτό θα πρέπει να προσαρμοστεί αναλόγως.

| 3.2 | Το άρθρο 290 της ΣΛΕΕ ορίζει ότι με νομοθετική πράξη μπορεί να ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία έκδοσης μη νομοθετικών πράξεων γενικής ισχύος που συμπληρώνουν ή τροποποιούν ορισμένα μη ουσιώδη στοιχεία της νομοθετικής πράξης. Η Επιτροπή προτείνει συνεπώς, η διαδικασία λήψης αποφάσεων που προβλέπεται στα άρθρα 26 και 27 του κανονισμού να μετατραπεί σε σύστημα κατ’ ανάθεση εξουσιών τις οποίες θα ασκεί η Επιτροπή και θα μπορεί να εγκρίνει διατάξεις για την παρακολούθηση του σχεδίου και των στόχων θνησιμότητας λόγω αλιείας. |
| --- | --- |

3.2

Το άρθρο 290 της ΣΛΕΕ ορίζει ότι με νομοθετική πράξη μπορεί να ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία έκδοσης μη νομοθετικών πράξεων γενικής ισχύος που συμπληρώνουν ή τροποποιούν ορισμένα μη ουσιώδη στοιχεία της νομοθετικής πράξης. Η Επιτροπή προτείνει συνεπώς, η διαδικασία λήψης αποφάσεων που προβλέπεται στα άρθρα 26 και 27 του κανονισμού να μετατραπεί σε σύστημα κατ’ ανάθεση εξουσιών τις οποίες θα ασκεί η Επιτροπή και θα μπορεί να εγκρίνει διατάξεις για την παρακολούθηση του σχεδίου και των στόχων θνησιμότητας λόγω αλιείας.

| 3.3 | Σύμφωνα με το σχέδιο, κάθε τρία χρόνια θα πρέπει να αξιολογούνται οι επιπτώσεις των μέτρων διαχείρισης στα εν λόγω αποθέματα και στις αλιευτικές δραστηριότητες. Η απαίτηση αυτή του σχεδίου συναντά σημαντικές δυσκολίες λόγω της περιορισμένης διαθεσιμότητας συναφών δεδομένων για τη διεξαγωγή της ενδεδειγμένης αξιολόγησης. Σύμφωνα με επιστημονικές γνωμοδοτήσεις η πλήρης αξιολόγηση της επίδοσης του σχεδίου επί τρία έτη δεν μπορεί να διεξαχθεί παρά μόνον 5 έτη ύστερα από την έναρξη του σχεδίου. Κατά συνέπεια, το χρονοδιάγραμμα για την αξιολόγηση του σχεδίου πρέπει να τροποποιηθεί. |
| --- | --- |

3.3

Σύμφωνα με το σχέδιο, κάθε τρία χρόνια θα πρέπει να αξιολογούνται οι επιπτώσεις των μέτρων διαχείρισης στα εν λόγω αποθέματα και στις αλιευτικές δραστηριότητες. Η απαίτηση αυτή του σχεδίου συναντά σημαντικές δυσκολίες λόγω της περιορισμένης διαθεσιμότητας συναφών δεδομένων για τη διεξαγωγή της ενδεδειγμένης αξιολόγησης. Σύμφωνα με επιστημονικές γνωμοδοτήσεις η πλήρης αξιολόγηση της επίδοσης του σχεδίου επί τρία έτη δεν μπορεί να διεξαχθεί παρά μόνον 5 έτη ύστερα από την έναρξη του σχεδίου. Κατά συνέπεια, το χρονοδιάγραμμα για την αξιολόγηση του σχεδίου πρέπει να τροποποιηθεί.

| 3.4 | Η Επιτροπή προτείνει επίσης να της παραχωρηθούν εκτελεστικές εξουσίες ώστε να εξακριβώσει εάν ικανοποιούνται οι όροι οι οποίοι προβλέπονται στο άρθρο 29 του παρόντος κανονισμού σχετικά με την αφαίρεση ορισμένων περιοχών της Βαλτικής από το πεδίο εφαρμογής των μέτρων. |
| --- | --- |

3.4

Η Επιτροπή προτείνει επίσης να της παραχωρηθούν εκτελεστικές εξουσίες ώστε να εξακριβώσει εάν ικανοποιούνται οι όροι οι οποίοι προβλέπονται στο άρθρο 29 του παρόντος κανονισμού σχετικά με την αφαίρεση ορισμένων περιοχών της Βαλτικής από το πεδίο εφαρμογής των μέτρων.

| 3.5 | Επιπλέον, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη έχουν συμφωνήσει ως προς τον στόχο της επίτευξης μέγιστης βιώσιμης απόδοση (ΜΒΑ) για τα εξαντλημένα αποθέματα το αργότερο έως το 2015, αλλά αυτό δεν αναφέρεται ως στόχος του σχεδίου. Για να αποφευχθούν τυχόν ασάφειες στο σχέδιο η αναφορά στη μέγιστη βιώσιμη απόδοση πρέπει να συμπεριλαμβάνεται στο σχέδιο. |
| --- | --- |

3.5

Επιπλέον, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη έχουν συμφωνήσει ως προς τον στόχο της επίτευξης μέγιστης βιώσιμης απόδοση (ΜΒΑ) για τα εξαντλημένα αποθέματα το αργότερο έως το 2015, αλλά αυτό δεν αναφέρεται ως στόχος του σχεδίου. Για να αποφευχθούν τυχόν ασάφειες στο σχέδιο η αναφορά στη μέγιστη βιώσιμη απόδοση πρέπει να συμπεριλαμβάνεται στο σχέδιο.

| 3.6 | Τα άρθρα 5 και 8 που αφορούν τον καθορισμό των συνολικών επιτρεπόμενων αλιευμάτων (total allowable catch, TAC) και τον μέγιστο αριθμό ημερών απουσίας από λιμένα πρέπει να τροποποιηθούν αναλόγως, ώστε να αποσαφηνιστεί ότι η εν λόγω διαδικασία είναι εκείνη η οποία προβλέπεται βάσει της Συνθήκης. |
| --- | --- |

3.6

Τα άρθρα 5 και 8 που αφορούν τον καθορισμό των συνολικών επιτρεπόμενων αλιευμάτων (total allowable catch, TAC) και τον μέγιστο αριθμό ημερών απουσίας από λιμένα πρέπει να τροποποιηθούν αναλόγως, ώστε να αποσαφηνιστεί ότι η εν λόγω διαδικασία είναι εκείνη η οποία προβλέπεται βάσει της Συνθήκης.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ είναι ιδιαίτερα ικανοποιημένη με την επιτυχία του σχεδίου για τα αποθέματα γάδου στη Βαλτική και θεωρεί σημαντική τη συνέχιση της εφαρμογής του. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ είναι ιδιαίτερα ικανοποιημένη με την επιτυχία του σχεδίου για τα αποθέματα γάδου στη Βαλτική και θεωρεί σημαντική τη συνέχιση της εφαρμογής του.

| 4.2 | Το σχέδιο κανονισμού που προτείνει η Επιτροπή, στο άρθρο 4 προβλέπει τροποποίηση των στόχων του σχεδίου. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προτεινόμενη σχέση με τη μέγιστη βιώσιμη απόδοση (ΜΒΑ) συνάδει με τον γενικό στόχο της ΕΕ όσον αφορά τα ιχθυαποθέματα. |
| --- | --- |

4.2

Το σχέδιο κανονισμού που προτείνει η Επιτροπή, στο άρθρο 4 προβλέπει τροποποίηση των στόχων του σχεδίου. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προτεινόμενη σχέση με τη μέγιστη βιώσιμη απόδοση (ΜΒΑ) συνάδει με τον γενικό στόχο της ΕΕ όσον αφορά τα ιχθυαποθέματα.

| 4.3 | Η Επιτροπή προτείνει την τροποποίηση των άρθρων 5 και 8 του σχεδίου, αντικαθιστώντας τη λήψη αποφάσεων με ειδική πλειοψηφία από το Συμβούλιο με αποφάσεις που να είναι σύμφωνες με την ισχύουσα Συνθήκη. Οι αλλαγές αυτές είναι τεχνικής φύσεως και αντανακλούν την αλλαγή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων που θεσπίστηκε με την ΣΛΕΕ. |
| --- | --- |

4.3

Η Επιτροπή προτείνει την τροποποίηση των άρθρων 5 και 8 του σχεδίου, αντικαθιστώντας τη λήψη αποφάσεων με ειδική πλειοψηφία από το Συμβούλιο με αποφάσεις που να είναι σύμφωνες με την ισχύουσα Συνθήκη. Οι αλλαγές αυτές είναι τεχνικής φύσεως και αντανακλούν την αλλαγή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων που θεσπίστηκε με την ΣΛΕΕ.

| 4.4 | Όσον αφορά το άρθρο 26, η Επιτροπή προτείνει η αξιολόγηση του πολυετούς σχεδίου να πραγματοποιείται ανά πενταετία. Η ΕΟΚΕ αποδέχεται τους λόγους που προβάλλει, επισημαίνει όμως ότι η κατάσταση των αποθεμάτων γάδου θα πρέπει να παρακολουθείται σε ετήσια βάση, με αναφορά στο σχέδιο, στο πλαίσιο της αξιολόγησης των ιχθυαποθεμάτων από το Διεθνές Συμβούλιο για την Εξερεύνηση της Θάλασσας. |
| --- | --- |

4.4

Όσον αφορά το άρθρο 26, η Επιτροπή προτείνει η αξιολόγηση του πολυετούς σχεδίου να πραγματοποιείται ανά πενταετία. Η ΕΟΚΕ αποδέχεται τους λόγους που προβάλλει, επισημαίνει όμως ότι η κατάσταση των αποθεμάτων γάδου θα πρέπει να παρακολουθείται σε ετήσια βάση, με αναφορά στο σχέδιο, στο πλαίσιο της αξιολόγησης των ιχθυαποθεμάτων από το Διεθνές Συμβούλιο για την Εξερεύνηση της Θάλασσας.

| 4.5 | Λόγω της τρέχουσας διαδικασίας λήψης αποφάσεων, η Επιτροπή προτείνει τροποποιήσεις στο άρθρο 29 (2), (3) και (4), βάσει των οποίων μπορεί να χορηγεί εξαιρέσεις από τους περιορισμούς της αλιείας. Σύμφωνα με την πρόταση τροποποίησης, η Επιτροπή θα επιβεβαιώνει ετησίως, μέσω εκτελεστικών πράξεων, και μια επιτροπή από εκπροσώπους των κρατών μελών θα αξιολογεί και θα εκδίδει θετική ή αρνητική γνώμη επί του θέματος, στο πλαίσιο της διαδικασίας επιθεώρησης. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της επέκτασης των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής στον τομέα αυτό, παράλληλα όμως τονίζει ότι οι αποφάσεις θα πρέπει να υποβάλλονται εγκαίρως, προκειμένου η αξιολόγηση να πραγματοποιείται πριν από την επόμενη περίοδο αλιείας. |
| --- | --- |

4.5

Λόγω της τρέχουσας διαδικασίας λήψης αποφάσεων, η Επιτροπή προτείνει τροποποιήσεις στο άρθρο 29 (2), (3) και (4), βάσει των οποίων μπορεί να χορηγεί εξαιρέσεις από τους περιορισμούς της αλιείας. Σύμφωνα με την πρόταση τροποποίησης, η Επιτροπή θα επιβεβαιώνει ετησίως, μέσω εκτελεστικών πράξεων, και μια επιτροπή από εκπροσώπους των κρατών μελών θα αξιολογεί και θα εκδίδει θετική ή αρνητική γνώμη επί του θέματος, στο πλαίσιο της διαδικασίας επιθεώρησης. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της επέκτασης των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής στον τομέα αυτό, παράλληλα όμως τονίζει ότι οι αποφάσεις θα πρέπει να υποβάλλονται εγκαίρως, προκειμένου η αξιολόγηση να πραγματοποιείται πριν από την επόμενη περίοδο αλιείας.

| 4.6 | Στην πρόταση προτείνεται επίσης η τροποποίηση των άρθρων 27 και 29 προκειμένου η Επιτροπή να μπορεί να εκδίδει κατ 'εξουσιοδότηση πράξεις. Η ΕΟΚΕ έχει εκφράσει την άποψή της για το θέμα αυτό σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις (1). Στις γνωμοδοτήσεις αυτές επισημαίνεται ότι οι κατ 'εξουσιοδότηση πράξεις πρέπει να υπόκεινται σε χρονικό περιορισμό. Επιπλέον, οι κατ' εξουσιοδότηση πράξεις θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο σε περιοχές όπου οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται γρήγορα. |
| --- | --- |

4.6

Στην πρόταση προτείνεται επίσης η τροποποίηση των άρθρων 27 και 29 προκειμένου η Επιτροπή να μπορεί να εκδίδει κατ 'εξουσιοδότηση πράξεις. Η ΕΟΚΕ έχει εκφράσει την άποψή της για το θέμα αυτό σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις (1). Στις γνωμοδοτήσεις αυτές επισημαίνεται ότι οι κατ 'εξουσιοδότηση πράξεις πρέπει να υπόκεινται σε χρονικό περιορισμό. Επιπλέον, οι κατ' εξουσιοδότηση πράξεις θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο σε περιοχές όπου οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται γρήγορα.

| 4.7 | Η πρόταση στο άρθρο 29 α, να ανατεθεί στην Επιτροπή η αρμοδιότητα για την έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων βάσει των άρθρων 26 και 27 θα αλλάξει σημαντικά τη διαδικασία λήψεως αποφάσεων στην πολιτική αλιείας της ΕΕ. Αυτή η ανάθεση αρμοδιοτήτων οφείλεται στον βραδύ ρυθμό λήψεως αποφάσεων από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η λύση στο πρόβλημα αυτό θα πρέπει πρώτα να αναζητηθεί στην αποσαφήνιση της κατανομής των αρμοδιοτήτων μεταξύ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, σύμφωνα με το άρθρο 43 (2) και (3) της ΣΛΕΕ. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ το ποσοστό θνησιμότητας λόγω αλιείας, που καθορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 27 του σχεδίου, συνδέεται άμεσα με τον καθορισμό και την κατανομή των αλιευτικών δυνατοτήτων, δηλαδή εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Συμβουλίου σύμφωνα με το άρθρο 43 (3) του ΣΛΕΕ. |
| --- | --- |

4.7

Η πρόταση στο άρθρο 29 α, να ανατεθεί στην Επιτροπή η αρμοδιότητα για την έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων βάσει των άρθρων 26 και 27 θα αλλάξει σημαντικά τη διαδικασία λήψεως αποφάσεων στην πολιτική αλιείας της ΕΕ. Αυτή η ανάθεση αρμοδιοτήτων οφείλεται στον βραδύ ρυθμό λήψεως αποφάσεων από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η λύση στο πρόβλημα αυτό θα πρέπει πρώτα να αναζητηθεί στην αποσαφήνιση της κατανομής των αρμοδιοτήτων μεταξύ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, σύμφωνα με το άρθρο 43 (2) και (3) της ΣΛΕΕ. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ το ποσοστό θνησιμότητας λόγω αλιείας, που καθορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 27 του σχεδίου, συνδέεται άμεσα με τον καθορισμό και την κατανομή των αλιευτικών δυνατοτήτων, δηλαδή εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Συμβουλίου σύμφωνα με το άρθρο 43 (3) του ΣΛΕΕ.

| 4.8 | Το σχέδιο για τα αποθέματα γάδου στη Βαλτική επιδιώκει επίσης να εξασφαλίσει σταθερές τις αλιευτικές δυνατότητες, βάσει των οποίων οι εμπορικές αλιευτικές επιχειρήσεις να μπορούν να αναπτύξουν, σε ένα κλίμα ασφάλειας, τις αλιευτικές τους δραστηριότητες. Εάν η Επιτροπή έχει τη δυνατότητα να τροποποιήσει τους υφιστάμενους στόχους θνησιμότητας λόγω αλιείας βάσει των οποίων καθορίζονται ορισμένες ποσοστώσεις αλιευμάτων, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε ταχεία αλλαγή των ποσοστώσεων αλιείας πράγμα που θα ήταν επιζήμιο για τον κλάδο της αλιείας. |
| --- | --- |

4.8

Το σχέδιο για τα αποθέματα γάδου στη Βαλτική επιδιώκει επίσης να εξασφαλίσει σταθερές τις αλιευτικές δυνατότητες, βάσει των οποίων οι εμπορικές αλιευτικές επιχειρήσεις να μπορούν να αναπτύξουν, σε ένα κλίμα ασφάλειας, τις αλιευτικές τους δραστηριότητες. Εάν η Επιτροπή έχει τη δυνατότητα να τροποποιήσει τους υφιστάμενους στόχους θνησιμότητας λόγω αλιείας βάσει των οποίων καθορίζονται ορισμένες ποσοστώσεις αλιευμάτων, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε ταχεία αλλαγή των ποσοστώσεων αλιείας πράγμα που θα ήταν επιζήμιο για τον κλάδο της αλιείας.

| 4.9 | Ένα επιπλέον επιχείρημα προκειμένου το Συμβούλιο να διατηρήσει την αρμοδιότητά του στη λήψη των αποφάσεων για τα ποσοστά θνησιμότητας λόγω αλιείας που εφαρμόζονται στο σχέδιο, είναι η αλλαγή των κριτηρίων που διέπουν την παροχή επιστημονικών συμβουλών από το ένα έτος στο επόμενο. Στις επιστημονικές συμβουλές δεν λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη κοινωνικοοικονομικής σταθερότητας. Η αλλαγή των κριτηρίων ή των μεθόδων υπολογισμού μπορεί να μεταβάλει αισθητά το ποσοστό θνησιμότητας λόγω αλιείας που συνιστούν οι ερευνητές, χωρίς να έχει υπάρξει κάποια αξιοσημείωτη μεταβολή στα ιχθυαποθέματα. |
| --- | --- |

4.9

Ένα επιπλέον επιχείρημα προκειμένου το Συμβούλιο να διατηρήσει την αρμοδιότητά του στη λήψη των αποφάσεων για τα ποσοστά θνησιμότητας λόγω αλιείας που εφαρμόζονται στο σχέδιο, είναι η αλλαγή των κριτηρίων που διέπουν την παροχή επιστημονικών συμβουλών από το ένα έτος στο επόμενο. Στις επιστημονικές συμβουλές δεν λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη κοινωνικοοικονομικής σταθερότητας. Η αλλαγή των κριτηρίων ή των μεθόδων υπολογισμού μπορεί να μεταβάλει αισθητά το ποσοστό θνησιμότητας λόγω αλιείας που συνιστούν οι ερευνητές, χωρίς να έχει υπάρξει κάποια αξιοσημείωτη μεταβολή στα ιχθυαποθέματα.

| 4.10 | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει επίσης υπόψη τις τρέχουσες προσπάθειες για την ανάπτυξη ενός κοινού ρυθμιστικού μοντέλου για τα αποθέματα γάδου και πελαγικών ειδών στη Βαλτική. Ένα σχέδιο που θα βασίζεται σε αυτό το ρυθμιστικό μοντέλο θα αντικαταστήσει το πολυετές σχέδιο για τα αποθέματα γάδου στη Βαλτική Θάλασσα, και δεν υπάρχει λόγος να εισαχθούν περιττές αλλαγές στο τρέχον σχέδιο, το οποίο αποδίδει θετικά αποτελέσματα. |
| --- | --- |

4.10

Η ΕΟΚΕ λαμβάνει επίσης υπόψη τις τρέχουσες προσπάθειες για την ανάπτυξη ενός κοινού ρυθμιστικού μοντέλου για τα αποθέματα γάδου και πελαγικών ειδών στη Βαλτική. Ένα σχέδιο που θα βασίζεται σε αυτό το ρυθμιστικό μοντέλο θα αντικαταστήσει το πολυετές σχέδιο για τα αποθέματα γάδου στη Βαλτική Θάλασσα, και δεν υπάρχει λόγος να εισαχθούν περιττές αλλαγές στο τρέχον σχέδιο, το οποίο αποδίδει θετικά αποτελέσματα.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  CESE, EE C 107, 6.4.2011,σ. 33-36 and CESE, EE C 43, 15.2.2012,σ. 56-59

1

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/148 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/148

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Πληροφορική υψηλών επιδόσεων: η θέση της Ευρώπης στον παγκόσμιο ανταγωνισμό»

[COM(2012) 45 final]

2012/C 299/27

Εισηγήτρια: η κ. Isabel CAÑO AGUILAR

Στις 18 Απριλίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της ΣλΕΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

"Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών – Πληροφορική υψηλών επιδόσεων: η θέση της Ευρώπης στον παγκόσμιο ανταγωνισμό"

COM(2012) 45 final.

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 25 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειάς της, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου 2012), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 143 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 3 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1   Η ΕΟΚΕ συμφωνεί γενικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής και υποστηρίζει σθεναρά τους στόχους που ορίζονται σε αυτήν. Η πληροφορική υψηλών επιδόσεων (HPC) αποτελεί προϋπόθεση για νέες ανακαλύψεις και τη βάση για την ανάπτυξη ενός μεγάλου αριθμού καινοτόμων προϊόντων, μεθόδων και υπηρεσιών.

1.2   Η HPC, η οποία αποτελεί μέρος του ψηφιακού θεματολογίου, είναι πλέον το απαραίτητο εργαλείο κάθε σύγχρονης οικονομίας και έρευνας σε διάφορους τομείς όπως π.χ. σε πολιτικές που αφορούν την ενέργεια, το κλίμα, την υγεία, την οικονομία, την κοινωνία και την άμυνα, έχει δε καίρια σημασία για τη Στρατηγική ΕΕ2020.

1.3   Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού οικοσυστήματος HPC και την ανάλογη ερευνητική υποδομή PRACE που έχει ήδη συσταθεί για το σκοπό αυτό, η οποία θα πρέπει να εξασφαλίζει ότι όλοι οι ενδιαφερόμενοι/δυνητικοί χρήστες της HPC στην ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων ιδίως εκείνων που προέρχονται από πανεπιστήμια και ΜΜΕ, θα μπορούν να έχουν ευρεία και επί ίσοις όροις πρόσβαση στα μέσα που προσφέρει.

1.4   Εκτός από τη χρηματοδοτική και τη συμβατική πτυχή ενός αποδοτικού περιβάλλοντος HPC, υπάρχουν δύο εξίσου σημαντικές προϋποθέσεις για την περαιτέρω ανάπτυξη της HPC: πρώτον, η ανάπτυξη του εξοπλισμού της νέας γενιάς των υπολογιστών που ονομάζονται υπολογιστές κλίμακας exa και, δεύτερον, η ανάπτυξη και η διάδοση των ιδιαίτερα πολύπλοκων μέσων -δηλαδή του λογισμικού- που απαιτούνται για τη λειτουργία τους. Και οι δύο αυτοί στόχοι πρέπει να επιδιωχθούν με την ίδια ένταση.

1.5   Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση να διπλασιαστούν οι τρέχουσες επενδύσεις στον τομέα της HPC στην ΕΕ, ώστε να προσεγγίσουν περίπου τα 1,2 δισ. ευρώ ετησίως. Αυτό θα απαιτούσε επιπλέον 600 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο τα οποία θα πρέπει να συνεισφέρουν κυρίως η ΕΕ, τα κράτη μέλη και οι βιομηχανικοί χρήστες. Έτσι, το ποσό της επένδυσης θα φθάσει σε επίπεδο ισοδύναμο με αυτό σε άλλα μέρη του κόσμου. Περίπου οι μισοί από αυτούς τους πρόσθετους πόρους θα διατεθούν για την απόκτηση συστημάτων HPC και δοκιμαστικού εξοπλισμού, ενώ το υπόλοιπο θα κατανεμηθεί εξίσου στην κατάρτιση προσωπικού και την ανάπτυξη και αναβάθμιση του λογισμικού HPC.

1.6   Για το σκοπό αυτό χρειάζεται κατά πρώτον συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων/ερευνητικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα είναι αποδεδειγμένα το καταλληλότερο μέσο για το σκοπό αυτό. Περιστασιακά, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν «προ-εμπορικές δημόσιες συμβάσεις», χωρίς ωστόσο να επιβληθούν ως δεσμευτική λύση από την Επιτροπή.

1.7   Από την άλλη πλευρά, τα κράτη μέλη και η ΕΕ θα πρέπει διαθέσουν σημαντικούς χρηματοδοτικούς πόρους οι οποίοι είναι απαραίτητοι τόσο άμεσα, για την προαναφερθείσα περαιτέρω ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού συστήματος HPC, όσο και έμμεσα, για την εκπαίδευση του υψηλά εξειδικευμένου και του κατάλληλα εκπαιδευμένου προσωπικού που απαιτείται. Πρόκειται για τα πανεπιστήμια και το προσωπικό τους.

1.8   Η ΕΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη, με δεδομένη την οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση που επικρατεί σήμερα, να μην παραμελήσουν σε καμία περίπτωση τα ανωτέρω μέτρα, τα οποία είναι απαραίτητα για την HPC, και χωρίς τα οποία θα είναι δύσκολη η ενίσχυση της οικονομίας και της ανταγωνιστικότητας. Διαφορετικά, θα μπορούσε προκληθεί μια μοιραία καθοδική σπείρα.

1.9   Η ΕΟΚΕ θεωρεί πρωταρχική προτεραιότητα την ανάπτυξη στην και για την Ευρώπη ενός ανταγωνιστικού συστήματος HPC. Ο στόχος αυτός δεν υπονοεί την άσκηση μιας προστατευτικής βιομηχανικής πολιτικής. Αντ' αυτού, οι προσπάθειες θα πρέπει να προσανατολιστούν στη διατήρηση ή τη δημιουργία, και στην Ευρώπη, των θέσεων εργασίας και των αντίστοιχων φορέων λήψης αποφάσεων καθώς και της τεχνογνωσίας που είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη και την εφαρμογή της HPC. Στο πεδίο αυτό, η περαιτέρω συνεργασία με επιχειρήσεις που πρωτοστατούν στο διεθνή χώρο στο πεδίο της τεχνολογίας και δραστηριοποιούνται στο χώρο της Ε&Α στην Ευρώπη, καθώς και με ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που διαθέτουν τεχνογνωσία αιχμής σε συγκεκριμένους κλάδους HPC θα μπορούσε να αποφέρει και το αναγκαίο κρίσιμο δυναμικό που θα επιτρέψει να αντιμετωπιστεί ο ανταγωνισμός με την Κίνα, η οποία αναμένεται να αναλάβει μελλοντικά τα ηνία της αγοράς.

2.   Περιληπτική παρουσίαση της ανακοίνωσης της Επιτροπής

2.1   Στην ανακοίνωση υπογραμμίζεται η στρατηγική σημασία της πληροφορικής υψηλών επιδόσεων (High-Performance Computing, HPC). Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται στην ανακοίνωση ως συνώνυμο της υπολογιστικής τεχνολογίας υπερυψηλής απόδοσης, των υπερυπολογιστών, της πληροφορικής παγκόσμιας κλάσης κλπ., για να την διακρίνει από την κατανεμημένη πληροφορική, το υπολογιστικό νέφος και τους παράλληλους εξυπηρετητές. Βασίζεται στην ανακοίνωση σχετικά με τις υποδομές ΤΠΕ για την ηλ-επιστήμη, καθώς και στα συμπεράσματα του Συμβουλίου, στα οποία συνιστάται περαιτέρω ανάπτυξη των «υποδομών πληροφορικής», όπως η εταιρική σχέση για πληροφορικά συστήματα υψηλών επιδόσεων στην Ευρώπη, (PRACE www.prace-ri.eu) και της συγκέντρωσης επενδύσεων σε υπολογιστές υψηλών επιδόσεων στο πλαίσιο της PRACE.

2.2   Καλούνται τα κράτη μέλη, ο κλάδος και οι επιστημονικές κοινότητες, σε συνεργασία με την Επιτροπή, να εντείνουν τις κοινές προσπάθειες, ώστε, έως το 2020, να έχει εξασφαλιστεί η ηγετική θέση της Ευρώπης όσον αφορά την προμήθεια και τη χρήση συστημάτων και υπηρεσιών HPC.

2.3   Η προαγωγή των συστημάτων HPC κατευθύνεται τόσο από την ανάγκη αποτελεσματικότερης αντιμετώπισης, μεγάλων κοινωνικών και επιστημονικών προκλήσεων, όπως είναι η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία ασθενειών, η αποκρυπτογράφηση του ανθρώπινου εγκεφάλου, η πρόβλεψη της εξέλιξης του κλίματος ή η πρόληψη καταστροφών, καθώς και από τις ανάγκες του κλάδου για καινοτομία σε προϊόντα και υπηρεσίες.

2.4   Οι προκλήσεις που υπάρχουν στην ανάπτυξη ακόμη αποδοτικότερων συστημάτων HPC δεν μπορούν να καλυφθούν με απλή προβολή, αλλά απαιτείται ριζική καινοτομία σε πολλές υπολογιστικές τεχνολογίες. Αυτό προσφέρει ευκαιρίες στους βιομηχανικούς και πανεπιστημιακούς φορείς στην ΕΕ ώστε να επαναπροσδιορίσουν τη θέση τους.

2.5   Η ΕΕ επενδύει σημαντικά μικρότερο ποσό στην απόκτηση συστημάτων υπολογιστικής τεχνολογίας υπερυψηλής απόδοσης σε σύγκριση με άλλες περιοχές (το μισό σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, σε παρόμοιο επίπεδο ΑεγχΠ). Κατά συνέπεια, το ποσό και η απόδοση των υπολογιστικών συστημάτων που είναι διαθέσιμα στην ΕΕ είναι σαφώς πάρα πολύ χαμηλά σε σύγκριση με άλλες περιοχές του κόσμου, ενώ οι προϋπολογισμοί Ε&Α για την HPC είναι μικροί.

2.6   Οι υπόλοιπες πτυχές της ανακοίνωσης αφορούν:

| — | την εταιρική σχέση για πληροφορικά συστήματα υψηλών επιδόσεων στην Ευρώπη (PRACE), |
| --- | --- |

—

την εταιρική σχέση για πληροφορικά συστήματα υψηλών επιδόσεων στην Ευρώπη (PRACE),

| — | την τεχνογνωσία που διαθέτει η Ευρώπη σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα, |
| --- | --- |

—

την τεχνογνωσία που διαθέτει η Ευρώπη σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα,

| — | τα οφέλη για την Ευρώπη από την επανάκαμψη στην HPC |
| --- | --- |

—

τα οφέλη για την Ευρώπη από την επανάκαμψη στην HPC

| — | τις προσεχείς προκλήσεις, |
| --- | --- |

—

τις προσεχείς προκλήσεις,

| — | το σχέδιο δράσης στην HPC για την Ευρώπη, |
| --- | --- |

—

το σχέδιο δράσης στην HPC για την Ευρώπη,

| — | τη διακυβέρνηση σε επίπεδο ΕΕ, |
| --- | --- |

—

τη διακυβέρνηση σε επίπεδο ΕΕ,

| — | τους προ-εμπορικούς μηχανισμούς προμηθειών και τη συγκέντρωση πόρων, |
| --- | --- |

—

τους προ-εμπορικούς μηχανισμούς προμηθειών και τη συγκέντρωση πόρων,

| — | την περαιτέρω ανάπτυξη του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος HPC. |
| --- | --- |

—

την περαιτέρω ανάπτυξη του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος HPC.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

3.1   Καταρχήν συμφωνία

3.1.1   Η ΕΟΚΕ συμφωνεί κατ' αρχήν με την ανακοίνωση της Επιτροπής και υποστηρίζει σθεναρά τους στόχους που προτείνονται. Η πληροφορική υψηλών επιδόσεων (HPC) αποτελεί τη βάση για την ανάπτυξη πολλών νέων προϊόντων, διαδικασιών και υπηρεσιών. Αποτελεί όχι μόνο μία από τις σημαντικότερες βασικές τεχνολογίες, αλλά και προϋπόθεση για τη διερεύνηση ενός περίπλοκου συστήματος. Έτσι, καθίσταται ουσιαστικό στοιχείο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

3.1.2   Μέσω της ανάπτυξης και της χρήσης ολοένα και αποδοτικότερων υπολογιστών, η HPC έχει εξελιχθεί τις τελευταίες δεκαετίες σε σημαντικό τρίτο πυλώνα της έρευνας και της ανάπτυξης, ο οποίος όχι μόνο συμπληρώνει τους δύο «κλασικούς» πυλώνες, δηλαδή τη διεξαγωγή πειραμάτων (συμπεριλαμβανομένης της επίδειξης και της δοκιμής) και τη θεωρία, αλλά ταυτόχρονα διεισδύει ολοένα περισσότερο σε αυτούς. Έτσι προέκυψε ένας νέος επιστημονικός κλάδος: η επιστήμη προσομοίωσης (simulation science). Επιπλέον, η HPC αποτελεί σημαντικό μέσο για την απόκτηση πιο σύνθετων στοιχείων, καθώς και για τα συστήματα ανάλυσης και πρόγνωσης. Η HPC αποτελεί, επίσης, μέρος της ψηφιακής ατζέντας και έχει εξελιχθεί σε απαραίτητο εργαλείο στο σύγχρονο τοπίο έρευνας και στις εθνικές οικονομίες, ενώ παράλληλα επεκτείνεται σε πολιτικές που αφορούν την ενέργεια, το κλίμα, την υγεία, την οικονομία, την κοινωνία και την άμυνα.

3.2   Υπερυπολογιστές

Το καθοριστικό υλισμικό για την HPC αποτελούν οι επονομαζόμενοι «υπερυπολογιστές», οι οποίοι φέρουν δύο χαρακτηριστικά γνωρίσματα:

| — | Η πλήρης αποδοτικότητά τους μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της ταυτόχρονης χρήσης, δηλαδή, της παράλληλης χρήσης, τεράστιου αριθμού μεμονωμένων υπολογιστών (επεξεργαστές). Έτσι, οι υπερυπολογιστές αποτελούνται από περίπου ένα εκατομμύριο μεμονωμένους επεξεργαστές. Για να καταστεί εφικτή η βέλτιστη χρήση των εν λόγω εργαλείων υπολογισμού, τα οποία είναι ιδιαίτερα σύνθετα, απαιτείται η διάθεση εξαιρετικά προηγμένων και πολύπλοκων λογισμικών και η κατάρτιση των χρηστών προκειμένου να είναι σε θέση να τα χρησιμοποιήσουν. Αυτό αποτελεί ένα ιδιαίτερα ειδικευμένο αναπτυξιακό έργο, που μέχρι στιγμής έχει υποεκτιμηθεί σε μεγάλο βαθμό. |
| --- | --- |

—

Η πλήρης αποδοτικότητά τους μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της ταυτόχρονης χρήσης, δηλαδή, της παράλληλης χρήσης, τεράστιου αριθμού μεμονωμένων υπολογιστών (επεξεργαστές). Έτσι, οι υπερυπολογιστές αποτελούνται από περίπου ένα εκατομμύριο μεμονωμένους επεξεργαστές. Για να καταστεί εφικτή η βέλτιστη χρήση των εν λόγω εργαλείων υπολογισμού, τα οποία είναι ιδιαίτερα σύνθετα, απαιτείται η διάθεση εξαιρετικά προηγμένων και πολύπλοκων λογισμικών και η κατάρτιση των χρηστών προκειμένου να είναι σε θέση να τα χρησιμοποιήσουν. Αυτό αποτελεί ένα ιδιαίτερα ειδικευμένο αναπτυξιακό έργο, που μέχρι στιγμής έχει υποεκτιμηθεί σε μεγάλο βαθμό.

| — | Οι ανάγκες σε ηλεκτρικό ρεύμα για τη λειτουργία ακόμη πιο αποδοτικών υπολογιστών θα είναι τόσο αυξημένες που, σύμφωνα με τα τρέχοντα στοιχεία, θα είναι αδύνατο να καλυφθούν. Χωρίς την ανάπτυξη εντελώς νέων εξαρτημάτων, που θα μειώσουν τις ενεργειακές ανάγκες κατά 99 % (!), ο υπερυπολογιστής νέας γενιάς (υπολογιστής κλίμακας exa) απαιτεί για τη λειτουργία του τουλάχιστον έναν δικό του σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας 1 000 ΜW. H μείωση των εν λόγω ενεργειακών αναγκών σε ρεαλιστικές παραμέτρους συνιστά τεράστια πρόκληση, η οποία δεν θα είναι εύκολο να αντιμετωπιστεί. |
| --- | --- |

—

Οι ανάγκες σε ηλεκτρικό ρεύμα για τη λειτουργία ακόμη πιο αποδοτικών υπολογιστών θα είναι τόσο αυξημένες που, σύμφωνα με τα τρέχοντα στοιχεία, θα είναι αδύνατο να καλυφθούν. Χωρίς την ανάπτυξη εντελώς νέων εξαρτημάτων, που θα μειώσουν τις ενεργειακές ανάγκες κατά 99 % (!), ο υπερυπολογιστής νέας γενιάς (υπολογιστής κλίμακας exa) απαιτεί για τη λειτουργία του τουλάχιστον έναν δικό του σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας 1 000 ΜW. H μείωση των εν λόγω ενεργειακών αναγκών σε ρεαλιστικές παραμέτρους συνιστά τεράστια πρόκληση, η οποία δεν θα είναι εύκολο να αντιμετωπιστεί.

3.3   Πτυχές μιας ευρωπαϊκής πολιτικής ενίσχυσης

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η υπό εξέταση ανακοίνωση δεν διερευνά τόσο τις επιστημονικές και τεχνικές προκλήσεις όσο τις πτυχές μίας πολιτικής ενίσχυσης και ανάπτυξης που απαιτείται, κατά τη γνώμη της Επιτροπής, για την αντιμετώπισή τους και περιέχει προτάσεις σχετικά με τα μέσα που απαιτούνται για τον σκοπό αυτόν. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ διατηρεί σχετικές επιφυλάξεις και προτείνει νέο κύκλο διαβουλεύσεων (βλ. σημείο 4.4.).

3.4   Ισορροπία μεταξύ υλισμικού και λογισμικού

Μία από τις σημαντικότερες συστάσεις της ΕΟΚΕ είναι να εξετασθούν πιο εμπεριστατωμένα θέματα λογισμικού ως μία εξίσου σημαντική πτυχή του προβλήματος, και να αναζητηθούν λύσεις, ιδιαίτερα όσον αφορά την ανάπτυξη, την εκτέλεση δοκιμών και τη διάδοση των απαραίτητων προγραμμάτων που προορίζονται για τους χρήστες. Υπάρχει μεγάλη ανάγκη για έρευνα, ανάπτυξη, εκπαίδευση και κατάρτιση για τα διαφορετικά επίπεδα των συστημάτων κατάρτισης και χρήσης. Κάτι τέτοιο απαιτεί επαρκή στήριξη των αντίστοιχων μέτρων στα πανεπιστήμια, στα ερευνητικά κέντρα και στον βιομηχανικό τομέα. Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να αντιμετωπίσει αυτήν την αδυναμία.

3.5   Ειδικευμένο προσωπικό - Πανεπιστήμια και εξοπλισμός

Σε αυτό το πλαίσιο, υφίσταται θεμελιώδης δυσχέρεια στην κατάρτιση και διαθεσιμότητα επαρκώς ειδικευμένου προσωπικού (πρβλ. http://www.hpcwire.com/hpcwire/2012-04-04/supercomputing_education_in_russia.html) τόσο για το αναγκαίο έργο της Ε&Α όσο και για την αποτελεσματική αξιοποίηση των συστημάτων HPC. Οι σχετικές προσπάθειες πρέπει να αποτελέσουν μέρος των μέτρων ενίσχυσης. Καθοριστική προϋπόθεση για τον σκοπό αυτόν είναι να διαθέτουν τα πανεπιστήμια απαραιτήτως επαρκείς οικονομικούς πόρους και το απαιτούμενο προσωπικό, ώστε να είναι σε θέση να φιλοξενήσουν αρκετούς διεθνώς αναγνωρισμένους εμπειρογνώμονες και προγραμματιστές λογισμικού οι οποίοι θα μπορούν εκεί να διδάξουν και να συνεχίσουν το ερευνητικό τους έργο, και να εξασφαλίζουν μιαν άριστη εκπαίδευση με βάση τη διαθέσιμη εμπειρία στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης.

3.6   Ευρωπαϊκό οικοσύστημα HPC: πλατφόρμα PRACE

3.6.1   Τι σημαίνει PRACE

Οι φορείς λειτουργίας και οι χρήστες των διαφόρων εθνικών κέντρων HPC έχουν αναγνωρίσει και προβάλει ήδη από το 2005 την ανάγκη για μια ευρωπαϊκή υποδομή HPC που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί από όλους τους εταίρους. Αρχικά, εκπρόσωποι 14 ευρωπαϊκών χωρών ίδρυσαν την πλατφόρμα συνεργασίας PRACE, θέτοντας ως στόχο την προώθηση, τη χρήση και την περαιτέρω ανάπτυξη της HPC στην Ευρώπη.

Έτσι, η HPC έχει συμπεριληφθεί στον πρώτο κατάλογο των επιλεγμένων υποδομών έρευνας του ESFRI (1). Όταν δημιουργήθηκαν οι νομικές, οικονομικές, οργανωτικές και τεχνικές προϋποθέσεις, ιδρύθηκε το 2010 η PRACE AISBL (Διεθνής Ένωση μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα), με έδρα τις Βρυξέλλες, για να παρέχει στους χρήστες όλων των εταίρων πρόσβαση στα πέντε πλέον αποδοτικά εθνικά συστήματα HPC στην Ευρώπη. Σήμερα, η PRACE έχει 24 μέλη, συμπεριλαμβανομένων του Ισραήλ και της Τουρκίας. Στο 7ο Πρόγραμμα Πλαίσιο για την Έρευνα, χορηγήθηκε στην PRACE χρηματοδοτική στήριξη για τρία έργα, ιδίως για τη μεταφορά, τη βελτιστοποίηση και την αναβάθμιση εφαρμογών μεγάλης κλίμακας καθώς και για την εντατική εκπαίδευση και κατάρτιση των χρηστών. Σήμερα, τέσσερα κράτη-εταίροι (D, F, IT, ES) έχουν δεσμευτεί να παράσχουν έκαστο υπολογιστική ισχύ αντίστοιχης αξίας 100 εκατ. ευρώ. Η κατανομή των ποσοστώσεων χρήσης ρυθμίζεται από μια ανεξάρτητη επιστημονική συντονιστική επιτροπή, στο πλαίσιο μιας πανευρωπαϊκής διαδικασίας αξιολόγησης από ομοτίμους.

3.6.2   Η θέση της ΕΟΚΕ για την πλατφόρμα PRACE

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την περαιτέρω ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού οικοσυστήματος HPC και της ερευνητικής υποδομής η οποία έχει ήδη δημιουργηθεί με αυτόν τον σκοπό, με στόχο τη διασφάλιση ευρείας διαθεσιμότητας πόρων HPC υπό τους ίδιους όρους πρόσβασης. Πρέπει να εξασφαλιστεί ότι όλοι οι δυνητικοί χρήστες/παράγοντες στην ΕΕ, ιδιαιτέρως εκείνοι που βρίσκονται σε πανεπιστήμια ή ΜΜΕ, που δεν σχετίζονται άμεσα με την οργάνωση της PRACE, θα μπορούν να συνεργάζονται για την ανάπτυξη και την εκμετάλλευση των πόρων επί ίσοις όροις με τους άλλους ενδιαφερόμενους φορείς. Δεν πρόκειται όμως μόνο για τη δημιουργία των ίδιων όρων πρόσβασης στους ήδη υπάρχοντες πόρους HPC, που είναι και το ευκολότερο πρόβλημα, το οποίο μπορεί να επιλυθεί, αλλά για το ζήτημα της έρευνας, της ανάπτυξης και, τέλος, της υλοποίησης ενός εντελώς νέου οικοσυστήματος HPC, που θα είναι πολύ πιο αποδοτικό, με υπολογιστές κλίμακας exa (βλ. σημείο 4.1) ως βασικά εργαλεία, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη του κατάλληλου ποιοτικού λογισμικού. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ συνιστά την αποφυγή των εσπευσμένων μεθόδων συγκέντρωσης και επιλογών για ένα συγκεκριμένο κοινό σύστημα, ώστε να επιτραπεί ο ανταγωνισμός και ο αναγκαίος πλουραλισμός προσεγγίσεων και ιδεών που απαιτούνται για την επιτυχία του οικοσυστήματος και για την επίτευξη του εξαιρετικά φιλόδοξου στόχου. Αυτό το λεπτό ζήτημα σχετικά με την ισορροπία των πολιτικών έρευνας, ανάπτυξης και ανταγωνισμού αντιμετωπίζεται στις παρατηρήσεις της επόμενης παραγράφου. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απαραίτητη η διεξαγωγή νέων συζητήσεων μεταξύ των πιθανών ενδιαφερόμενων φορέων.

3.7   Έκκληση στο Συμβούλιο και τα κράτη μέλη

3.7.1   Λόγω της κρίσιμης οικονομικής κατάστασης σε πολλά κράτη μέλη της ΕΕ, αναπτύσσεται μια –υπό το βάρος των υφιστάμενων προβλημάτων κατανοητή- τάση περιορισμού των δαπανών ακριβώς στους τομείς της εκπαίδευσης, της έρευνας και της ανάπτυξης. Ωστόσο, η τάση αυτή θα μπορούσε να εξελιχτεί σε μια μοιραία καθοδική σπείρα, αφού αυτό που χρειάζεται για να προαχθεί η οικονομική ανάπτυξη και η ανταγωνιστικότητα είναι ακριβώς νέες τεχνολογίες, καινοτομίες και συναφείς δεξιότητες.

3.7.2   Η ΕΟΚΕ καλεί επομένως με έμφαση το Συμβούλιο και όλα τα κράτη μέλη να μην δελεαστούν να ακολουθήσουν τον εύκολο δρόμο, αλλά, μάλλον, να επενδύσουν στην καινοτομία, με όλα τα προαπαιτούμενα, πράγμα που σημαίνει ότι δεν πρέπει περικόψουν αλλά να αυξήσουν τις ενισχύσεις. Δεν πρέπει να διακινδυνεύσουμε το μέλλον μας!

4.   Ειδικές παρατηρήσεις της ΕΟΚΕ

4.1   Σχέδιο κλίμακας exa

Η ανάπτυξη της επόμενης γενιάς υπερυπολογιστών έχει ονομαστεί «σχέδιο κλίμακας exa». Για το σκοπό αυτόν, είναι σημαντικό να βελτιωθούν αποφασιστικά σε όλα τα επίπεδα του κοινού συστήματος, τα σημαντικότερα μεμονωμένα εξαρτήματα που έχουν σχέση με τις ανάγκες σε ηλεκτρική ενέργεια, ακόμη κι αν ενδέχεται να χρειαστεί ο πλήρης επανασχεδιασμός τους. Κάτι τέτοιο αποτελεί δύσκολο έργο για τη συνεργασία μεταξύ των ερευνητικών ιδρυμάτων και της βιομηχανίας, σε έναν τομέα όπου δεν λείπουν οι εντάσεις.

4.2   Συνεργασία μεταξύ ερευνητικών κέντρων και επιχειρήσεων

Η ΕΟΚΕ σε διάφορες περιπτώσεις έχει ήδη εκφέρει γνώμη επ' αυτού του περίπλοκου γενικού θεματικού τομέα (πρβλ. CESE 330/2009). Μεταξύ άλλων, στην πρόσφατη γνωμοδότησή της (CESE 806/2012) σχετικά με το θέμα «Ορίζοντας 2020» προτείνει τα εξής: «Για τον λόγο αυτόν θα πρέπει να εξεταστούν νέες προσεγγίσεις μιας αντίστοιχης βιομηχανικής πολιτικής και πολιτικής ανταγωνισμού.

Σε συνάρτηση με αυτό, είναι αμφίβολο εάν οι προ-εμπορικές δημόσιες συμβάσεις θα προσφέρουν το κατάλληλο μέσο συνεργασίας ερευνητικών κέντρων και επιχειρήσεων. Γι αυτό η ΕΟΚΕ συνιστά να επισημανθούν οι διαφορετικοί και εν μέρει αντικρουόμενοι στόχοι ή απαιτήσεις που αφορούν την πολιτική έρευνας, την πολιτική καινοτομίας και τη βιομηχανική πολιτική, καθώς και να διευκρινιστούν σε συζητήσεις με τους διάφορους ενδιαφερομένους –ενδέχεται μάλιστα να απαιτηθούν παρεκκλίσεις για μεμονωμένες περιπτώσεις» (βλ. επίσης παράγραφο 4.4).

4.3   Προσπάθειες ανάπτυξης του σχεδίου κλίμακας exa

Ειδικά για το σχέδιο κλίμακας exa είναι απαραίτητο, σύμφωνα με τη μέθοδο της σύγχρονης Ε&Α, να μετάσχουν στις συμπράξεις μεταξύ των ερευνητικών κέντρων και των επιχειρήσεων μεγάλες και μικρές επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των παραγόντων (βλ. επίσης σημείο 4.5) που έχουν διακριθεί παγκοσμίως σε διάφορους τομείς (όπως αυτοί που αφορούν τους επεξεργαστές και τα διάφορα άλλα εξαρτήματα) και ταυτόχρονα πρέπει να αποφευχθεί η λήψη βιαστικών αποφάσεων. Τέλος, σχέδιο βελτιωμένου κοινού συστήματος μπορεί να υπάρξει μόνο όταν είναι γνωστό ποιες θα είναι οι επιδόσεις των εξαρτημάτων που θα μπορούσαν ή μπορούν να αναπτυχθούν. Δυστυχώς, υπήρξαν στο παρελθόν παραδείγματα παράλειψης της πτυχής αυτής, που κατέληξαν σε αποτυχία.

4.4   Σχέδιο ενίσχυσης – Συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα

Για τον λόγο αυτόν, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τη μεγάλη σημασία διάθεσης ενός συστήματος HPC στην Ευρώπη και για την Ευρώπη, σε συντονισμό με τους διάφορους πιθανούς φορείς (ιδιαίτερα όσους εφαρμόζουν την πλατφόρμα PRACE), η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να αναπτύξει η Επιτροπή ένα πρόγραμμα ενίσχυσης που θα έχει προταθεί από κοινού, προτού εφαρμόσει τις πρωτοβουλίες που περιγράφονται στην υπό εξέταση ανακοίνωση. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ιδιαίτερα οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) είναι ένα εργαλείο που έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό και κατάλληλο για τους αναπτυξιακούς στόχους της HPC. Συνεπώς, οι προ-εμπορικές δημόσιες συμβάσεις που ευνοούνται από την Επιτροπή στο σχέδιό της μπορεί μεν να ενδείκνυνται σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά θα ήταν λάθος να χρησιμοποιούνται σε συστηματική βάση.

4.5   Παράγοντες παγκόσμιας εμβέλειας

Για τον σκοπό αυτόν, πρέπει να καταστεί σαφές ότι κύρια προτεραιότητα αποτελεί η μελλοντική διάθεση ενός συστήματος ΗΡC, το οποίο θα είναι ισχυρό και ανταγωνιστικό στην Ευρώπη και για την Ευρώπη. Λαμβάνοντας υπόψη ότι στον τομέα αυτόν κυριαρχούν παγκόσμιοι παράγοντες (IBM, CRAY, INTEL κλπ.), των οποίων οι ιδιοκτησίες, οι εγκαταστάσεις κατασκευής και τα ερευνητικά κέντρα είναι διασκορπισμένα σε όλον τον κόσμο, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να διατηρηθούν ή να δημιουργηθούν και στην ΕΕ η τεχνογνωσία, οι θέσεις εργασίας και οι κατάλληλοι φορείς λήψης αποφάσεων που απαιτούνται για την ανάπτυξη και τη χρήση της HPC. Σε αυτήν την περίπτωση, η περαιτέρω συνεργασία, π.χ., με τις επιχειρήσεις που πρωτοστατούν σήμερα αλλά και με αναδυόμενες επιχειρήσεις που μπορεί να πρωτοστατήσουν στο μέλλον, θα μπορούσε να αποφέρει και το αναγκαίο κρίσιμο δυναμικό που θα επιτρέψει να αντιμετωπιστεί η αναμενόμενη μελλοντικά ανάληψη των ηνίων της αγοράς από την Κίνα.

4.6   Αυξημένοι χρηματοδοτικοί πόροι.

Η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρόταση για διπλασιασμό του επιπέδου των υφιστάμενων ενωσιακών επενδύσεων στον τομέα HPC μέχρι να επιτευχθεί το ποσό των 1.200 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως. Θα χρειαστεί συνεπώς να προστεθούν στη χρηματοδότηση περί τα 600 εκατομμύρια ευρώ ετησίως τα οποία θα πρέπει να συνεισφέρουν κυρίως η ΕΕ, τα κράτη μέλη και οι βιομηχανικοί χρήστες. Έτσι θα επιτευχθεί ένα επίπεδο επενδύσεων ανάλογο με αυτό άλλων περιοχών του κόσμου. Προτείνεται να διατεθεί περίπου το 50 % των πρόσθετων αυτών κονδυλίων για την προμήθεια συστημάτων και κλινών δοκιμών για HPC, το 25 % για την κατάρτιση προσωπικού και το υπόλοιπο 25 % για την ανάπτυξη και αναβάθμιση του λογισμικού.

Οι υψηλές οικονομικές απαιτήσεις είναι συνδεδεμένες με το υψηλό κόστος της HPC. Η προμήθεια υπολογιστή υψηλών επιδόσεων συνεπάγεται δαπάνη άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ η συντήρηση και η λειτουργία του συστήματος κοστίζουν τουλάχιστον 20 εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Κάτι τέτοιο απαιτεί στρατηγική συμμαχία μεταξύ δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, παραδείγματα της οποίας υπάρχουν στις χώρες με ηγετικό ρόλο στην HPC.

4.7   Ισότητα ευκαιριών και δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας.

Η ανακοίνωση παρουσιάζει τη μεγάλη δυσκολία που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαίοι κατασκευαστές HPC να πωλούν τα προϊόντα τους στον δημόσιο τομέα, σε χώρες εκτός ΕΕ που έχουν εθνικούς κατασκευαστές HPC. Η χρήση HPC σε τομείς στρατηγικής σημασίας (όπως η πυρηνική ενέργεια, η στρατιωτική βιομηχανία ή οι βιομηχανίες φυσικού αερίου και πετρελαίου) πρέπει συχνά να συμμορφώνεται με απαιτήσεις όσον αφορά την ασφάλεια που είναι σχεδόν αδύνατο να υλοποιηθούν. Εντούτοις, τα ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του προγράμματος-πλαισίου μπορούν ταυτόχρονα να ωφελήσουν έμμεσα τις επιχειρήσεις των χωρών που δεν ανήκουν στην ΕΕ.

Υπενθυμίζοντας ότι οι χώρες που υπόκεινται στη συμφωνία για τις δημόσιες συμβάσεις του ΠΟΕ οφείλουν να τηρούν τις αρχές που αναφέρονται στην εθνική μεταχείριση και την έλλειψη διακρίσεων (άρθρο 3), η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής για ισότιμη πρόσβαση στην αγορά HPC στις εμπορικές σχέσεις με τρίτες χώρες.

Συνεπώς, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προθέσεις που περιλαμβάνονται στην πρόταση της Επιτροπής (COM(2011) 809 τελικό, 30.11.2011) σχετικά με τη διασαφήνιση και την προάσπιση του δικαιώματος διανοητικής ιδιοκτησίας στο πρόγραμμα Ορίζοντας 2020.

4.8   HPC και κατανάλωση ενέργειας.

Στις μελλοντικές προκλήσεις πρέπει να προστεθεί η κατανάλωση ενέργειας ως περιοριστικός παράγοντας της ανάπτυξης της HPC (The Greening of HPC - Will Power Consumption Become the Limiting Factor for Future Growth in HPC?. München, October 10, 2008. http://www.hpcuserforum.com/presentations/Germany/EnergyandComputing_Stgt.pdf) (βλ. επίσης σημείο 3.2). Με τις διαθέσιμες τεχνολογίες, τα συστήματα της κλίμακας exa θα καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες ενέργειας, πράγμα που θα αυξήσει το κόστος λειτουργίας (υπολογίζεται ότι η ενέργεια αντιστοιχεί στο 50 % αυτού του κόστους) και τη ρύπανση του περιβάλλοντος.

Υπάρχουν διάφορα σχέδια σχετικά με τεχνολογίες χαμηλής κατανάλωσης, όπως, μεταξύ άλλων, οι υβριδικοί υπολογιστές, παρότι εγείρουν διάφορα ζητήματα (“... Η πρόοδος στην κατασκευή συσκευών χαμηλότερης κατανάλωσης ενέργειας μπορεί να επιτρέψει στο μέλλον την ανάπτυξη συστημάτων απόδοσης κλίμακας Exa. (...) Ωστόσο (...) πώς μπορούμε να εκμεταλλευτούμε τις νέες αρχιτεκτονικές υπολογιστή που θα προκύψουν από αυτή την τεχνολογική αναστάτωση;”. (A Strategy for Research and Innovation Through High Performance Computing, University of Edinburgh 2011). Όσον αφορά την αρχιτεκτονική, για παράδειγμα, έχουν σχεδιαστεί πολυάριθμες στρατηγικές εξοικονόμησης ενέργειας, όπως ο καθορισμός μονάδων με διαφορετικές τάσεις τροφοδότησης (με δυνατότητα ακόμη και διακοπής) ή η χρήση μνημών χαμηλής κατανάλωσης (κύτταρα drowsy με αναστολή λειτουργίας), και η επιλεκτική διακοπή μονάδων. Στους επεξεργαστές, οι αρχιτεκτονικές πολλαπλού πυρήνα, πολυνηματικής τεχνικής (multi-thread) και υπολογιστικών συστάδων (clusters) διευκολύνουν την ισορροπία της φόρτωσης επιτρέποντας τη βελτιστοποίηση της ενεργειακής κατανάλωσης και των θερμοκρασιακών παραμέτρων (Green IT: Tecnologías para la Eficiencia Energética en los Sistemas TI. Universidad Politécnica de Madrid, 2008. (Πράσινη ΤΠ: τεχνολογίες ενεργειακής απόδοσης των συστημάτων πληροφορικής, Πολυτεχνείο Μαδρίτης, 2008).

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτείνει η ενίσχυση των τεχνολογιών χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης να αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος του προγράμματος HPC της ΕΕ.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Βλ. ΕΕ C 182 της 4.08.2009, σ. 40.

1

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/153 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/153

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2009/16/ΕΚ σχετικά με τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα»

[COM(2012) 129 final — 2012/62 (COD)]

και «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις αρμοδιότητες του κράτους σημαίας όσον αφορά την εφαρμογή της οδηγίας 2009/13/ΕΚ του Συμβουλίου για την εφαρμογή της συμφωνίας που συνήψαν η Ένωση Εφοπλιστών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ECSA) και η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Ενώσεων Εργαζομένων στις Μεταφορές (ETF) σχετικά με τη σύμβαση ναυτικής εργασίας του 2006 και για την τροποποίηση της οδηγίας 1999/63/ΕΚ»

[COM(2012) 134 final — 2012/65 (COD)]

2012/C 299/28

Εισηγήτρια: η Δρ Άννα ΜΠΡΕΔΗΜΑ

Στις 29 Μαρτίου και στις 11 Απριλίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 100, παράγραφος 2, της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, αντίστοιχα, αποφάσισαν να ζητήσουν γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την

Πρόταση Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της Οδηγίας 2009/16/ΕΚ σχετικά με τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα.

COM(2012) 129 final — 2012/62 (COD)

και την

Πρόταση Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις αρμοδιότητες του κράτους σημαίας όσον αφορά την εφαρμογή της Οδηγίας 2009/13/ΕΚ του Συμβουλίου για την εφαρμογή της συμφωνίας που συνήψαν η Ένωση Εφοπλιστών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ECSA) και η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Ενώσεων Εργαζομένων στις Μεταφορές (ETF) σχετικά με τη σύμβαση ναυτικής εργασίας του 2006 και για την τροποποίηση της Οδηγίας 1999/63/ΕΚ.

COM(2012) 134 final — 2012/65 (COD).

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 25 Ιουνίου 2012

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου 2012), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 141 ψήφους υπέρ και 6 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα

| 1.1 | Η Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας (ΣΝΕ) του 2006 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) αποτελεί τον πρώτο Κώδικα Ναυτικής Εργασίας ο οποίος χαρακτηρίζεται διεθνώς «Τέταρτος πυλώνας» των κύριων ναυτικών συμβάσεων. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις προτάσεις οι οποίες αποσκοπούν στην καθιέρωση των διαδικασιών που απαιτούνται για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής της ΣΝΕ εκ μέρους των κρατών μελών της ΕΕ υπό την ιδιότητά τους τόσο ως κρατών σημαίας όσο και ως κρατών λιμένα. |
| --- | --- |

1.1

Η Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας (ΣΝΕ) του 2006 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) αποτελεί τον πρώτο Κώδικα Ναυτικής Εργασίας ο οποίος χαρακτηρίζεται διεθνώς «Τέταρτος πυλώνας» των κύριων ναυτικών συμβάσεων. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις προτάσεις οι οποίες αποσκοπούν στην καθιέρωση των διαδικασιών που απαιτούνται για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής της ΣΝΕ εκ μέρους των κρατών μελών της ΕΕ υπό την ιδιότητά τους τόσο ως κρατών σημαίας όσο και ως κρατών λιμένα.

| 1.2 | Η ΣΝΕ – ο Χάρτης των δικαιωμάτων των ναυτικών – αποσκοπεί στην προάσπιση, σε διεθνή κλίμακα, των δικαιωμάτων των ναυτικών και στην εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού υπέρ των χωρών και των πλοιοκτητών που έχουν αναλάβει τη δέσμευση να προσφέρουν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και διαβίωσης στους ναυτικούς και να τους προστατεύουν από τον αθέμιτο ανταγωνισμό πλοίων με περιορισμένο επίπεδο ασφαλείας. |
| --- | --- |

1.2

Η ΣΝΕ – ο Χάρτης των δικαιωμάτων των ναυτικών – αποσκοπεί στην προάσπιση, σε διεθνή κλίμακα, των δικαιωμάτων των ναυτικών και στην εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού υπέρ των χωρών και των πλοιοκτητών που έχουν αναλάβει τη δέσμευση να προσφέρουν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και διαβίωσης στους ναυτικούς και να τους προστατεύουν από τον αθέμιτο ανταγωνισμό πλοίων με περιορισμένο επίπεδο ασφαλείας.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ απευθύνει εκ νέου έκκληση στην Ευρωπαϊκή Ένωση να παροτρύνει τα κράτη μέλη να κυρώσουν την ΣΝΕ. Προσυπογράφει την γενική πολιτική ότι οι ρυθμίσεις της ΕΕ που αναφέρονται στις συνθήκες εργασίας πρέπει να ευθυγραμμίζονται με τις αντίστοιχες διεθνείς ρυθμίσεις, όπως η ΣΝΕ, με την επιφύλαξη αυστηρότερων προτύπων που ενδέχεται να υπάρχουν στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ απευθύνει εκ νέου έκκληση στην Ευρωπαϊκή Ένωση να παροτρύνει τα κράτη μέλη να κυρώσουν την ΣΝΕ. Προσυπογράφει την γενική πολιτική ότι οι ρυθμίσεις της ΕΕ που αναφέρονται στις συνθήκες εργασίας πρέπει να ευθυγραμμίζονται με τις αντίστοιχες διεθνείς ρυθμίσεις, όπως η ΣΝΕ, με την επιφύλαξη αυστηρότερων προτύπων που ενδέχεται να υπάρχουν στην ΕΕ.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι επιθεωρήσεις των συνθηκών εργασίας και διαβίωσης των ναυτικών επί των πλοίων απαιτούν επαρκή αριθμό επιθεωρητών υψηλής εξειδίκευσης. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφάλειας της Ναυσιπλοΐας (EMSA) και τα κράτη που έχουν προσυπογράψει το Μνημόνιο συνεννόησης των Παρισίων για τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος του λιμένα (MOU) καλούνται να προωθήσουν την κατάλληλη κατάρτιση των επιθεωρητών, ώστε, όταν τεθεί σε ισχύ η ΣΝΕ, να διαθέτουν τα προσόντα που απαιτούνται για την εκτέλεση των καθηκόντων τους από πλευράς ελέγχου. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι επιθεωρήσεις των συνθηκών εργασίας και διαβίωσης των ναυτικών επί των πλοίων απαιτούν επαρκή αριθμό επιθεωρητών υψηλής εξειδίκευσης. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφάλειας της Ναυσιπλοΐας (EMSA) και τα κράτη που έχουν προσυπογράψει το Μνημόνιο συνεννόησης των Παρισίων για τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος του λιμένα (MOU) καλούνται να προωθήσουν την κατάλληλη κατάρτιση των επιθεωρητών, ώστε, όταν τεθεί σε ισχύ η ΣΝΕ, να διαθέτουν τα προσόντα που απαιτούνται για την εκτέλεση των καθηκόντων τους από πλευράς ελέγχου.

| 1.5 | Υφίστανται, ενδεχομένως, τομείς στους οποίους η τρέχουσα Οδηγία της ΕΕ 2009/16, αφενός, και η ΣΝΕ και οι αντίστοιχες Κατευθυντήριες Γραμμές της ΔΟΕ, αφετέρου, διαφέρουν ως προς το πεδίο εφαρμογής ή τις διαδικασίες. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι διαδικασίες ελέγχου και εκτέλεσης που ισχύουν για τα δύο μέσα θα πρέπει να αναπροσαρμοστούν, μέσω της επέκτασης των εκτελεστικών εξουσιών που έχουν εκχωρηθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

1.5

Υφίστανται, ενδεχομένως, τομείς στους οποίους η τρέχουσα Οδηγία της ΕΕ 2009/16, αφενός, και η ΣΝΕ και οι αντίστοιχες Κατευθυντήριες Γραμμές της ΔΟΕ, αφετέρου, διαφέρουν ως προς το πεδίο εφαρμογής ή τις διαδικασίες. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι διαδικασίες ελέγχου και εκτέλεσης που ισχύουν για τα δύο μέσα θα πρέπει να αναπροσαρμοστούν, μέσω της επέκτασης των εκτελεστικών εξουσιών που έχουν εκχωρηθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

| 1.6 | Η συμμόρφωση με τις διαρθρωτικές απαιτήσεις που προβλέπονται για τους χώρους ενδιαίτησης των ναυτικών και η τήρησή τους θα αποτελέσουν, ιδιαίτερα σε ειδικούς τομείς της ναυτικής βιομηχανίας, σημαντική πρόκληση. Οι αξιωματικοί ελέγχου του κράτους λιμένα οφείλουν να αναγνωρίζουν τις προβλέψεις των κρατών σημαίας όσον αφορά τις αντίστοιχες προβλέψεις και κυρώσεις που ισχύουν σε περίπτωση παρέκκλισης ή εξαιρέσεων στον συγκεκριμένο τομέα, όπως αυτές αντανακλώνται στις Δηλώσεις συμμόρφωσης με τις συνθήκες ναυτικής εργασίας. |
| --- | --- |

1.6

Η συμμόρφωση με τις διαρθρωτικές απαιτήσεις που προβλέπονται για τους χώρους ενδιαίτησης των ναυτικών και η τήρησή τους θα αποτελέσουν, ιδιαίτερα σε ειδικούς τομείς της ναυτικής βιομηχανίας, σημαντική πρόκληση. Οι αξιωματικοί ελέγχου του κράτους λιμένα οφείλουν να αναγνωρίζουν τις προβλέψεις των κρατών σημαίας όσον αφορά τις αντίστοιχες προβλέψεις και κυρώσεις που ισχύουν σε περίπτωση παρέκκλισης ή εξαιρέσεων στον συγκεκριμένο τομέα, όπως αυτές αντανακλώνται στις Δηλώσεις συμμόρφωσης με τις συνθήκες ναυτικής εργασίας.

| 1.7 | Απαιτείται ένας βαθμός ευελιξίας κατά την επιθεώρηση των πλοίων μικρών διαστάσεων που εκτελούν εσωτερικά δρομολόγια – σε αντίθεση με αυτήν των πλοίων μεγάλων διαστάσεων που εκτελούν διεθνή δρομολόγια – καθώς και καθοδήγηση καθ' όλο το φάσμα των προτεινόμενων κατ' εξουσιοδότηση πράξεων που αποβλέπουν στην εκτίμηση των ελλείψεων με σκοπό τη λήψη των απαιτούμενων περαιτέρω μέτρων. |
| --- | --- |

1.7

Απαιτείται ένας βαθμός ευελιξίας κατά την επιθεώρηση των πλοίων μικρών διαστάσεων που εκτελούν εσωτερικά δρομολόγια – σε αντίθεση με αυτήν των πλοίων μεγάλων διαστάσεων που εκτελούν διεθνή δρομολόγια – καθώς και καθοδήγηση καθ' όλο το φάσμα των προτεινόμενων κατ' εξουσιοδότηση πράξεων που αποβλέπουν στην εκτίμηση των ελλείψεων με σκοπό τη λήψη των απαιτούμενων περαιτέρω μέτρων.

| 1.8 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι διαδικασίες που προτείνονται για τους αξιωματικούς ελέγχου του κράτους λιμένα σχετικά με τη διερεύνηση των καταγγελιών που υποβάλλονται στο πλαίσιο της ΣΝΕ και οι οποίες δεν μπορούν να διευθετηθούν επί του πλοίου, πρέπει να περιλαμβάνουν ένα δεύτερο στάδιο παραπομπής των καταγγελιών στον πλοιοκτήτη, με σκοπό τη λήψη ενδεδειγμένων μέτρων εκ μέρους του. Η πρόβλεψη αυτή είναι σύμφωνη με τις διαδικασίες της ΣΝΕ. |
| --- | --- |

1.8

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι διαδικασίες που προτείνονται για τους αξιωματικούς ελέγχου του κράτους λιμένα σχετικά με τη διερεύνηση των καταγγελιών που υποβάλλονται στο πλαίσιο της ΣΝΕ και οι οποίες δεν μπορούν να διευθετηθούν επί του πλοίου, πρέπει να περιλαμβάνουν ένα δεύτερο στάδιο παραπομπής των καταγγελιών στον πλοιοκτήτη, με σκοπό τη λήψη ενδεδειγμένων μέτρων εκ μέρους του. Η πρόβλεψη αυτή είναι σύμφωνη με τις διαδικασίες της ΣΝΕ.

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίσει ότι η επιβολή της μελλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ όσον αφορά τα κράτη παροχής εργατικού δυναμικού σε τρίτες χώρες θα είναι συνεπής προς το πνεύμα και τις απαιτήσεις της ΣΝΕ. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίσει ότι η επιβολή της μελλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ όσον αφορά τα κράτη παροχής εργατικού δυναμικού σε τρίτες χώρες θα είναι συνεπής προς το πνεύμα και τις απαιτήσεις της ΣΝΕ.

| 1.10 | Ο προτεινόμενος ευρύς ορισμός της έννοιας «ναυτικός» επιτρέπει να θεωρούνται ναυτικοί διάφορες κατηγορίες εργαζομένων επί πλοίου. Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει, κατά την εφαρμογή και επιβολή της ΣΝΕ, να αναγνωρίζουν τη σχετική Διευκρίνιση της ΔΟΕ και τις αντίστοιχες Κατευθυντήριες Γραμμές και να μεριμνούν για την τήρηση του δικαιώματος των κρατών σημαίας να λαμβάνουν αποφάσεις ως προς το συγκεκριμένο θέμα. |
| --- | --- |

1.10

Ο προτεινόμενος ευρύς ορισμός της έννοιας «ναυτικός» επιτρέπει να θεωρούνται ναυτικοί διάφορες κατηγορίες εργαζομένων επί πλοίου. Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει, κατά την εφαρμογή και επιβολή της ΣΝΕ, να αναγνωρίζουν τη σχετική Διευκρίνιση της ΔΟΕ και τις αντίστοιχες Κατευθυντήριες Γραμμές και να μεριμνούν για την τήρηση του δικαιώματος των κρατών σημαίας να λαμβάνουν αποφάσεις ως προς το συγκεκριμένο θέμα.

| 1.11 | Δεδομένου ότι η προτεινόμενη Οδηγία για τις αρμοδιότητες των κρατών σημαίας δεν είναι επαρκώς ακριβής όσον αφορά τη δυνατότητα της Διοίκησης να εκχωρεί την ευθύνη της διενέργειας ελέγχων ή της έκδοσης πιστοποιητικών σε αναγνωρισμένους οργανισμούς, η ΕΟΚΕ συμπεραίνει ότι τα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να το πράττουν μέσω των νομοθετικών πράξεων μεταφοράς της Οδηγίας στην εθνική τους νομοθεσία. |
| --- | --- |

1.11

Δεδομένου ότι η προτεινόμενη Οδηγία για τις αρμοδιότητες των κρατών σημαίας δεν είναι επαρκώς ακριβής όσον αφορά τη δυνατότητα της Διοίκησης να εκχωρεί την ευθύνη της διενέργειας ελέγχων ή της έκδοσης πιστοποιητικών σε αναγνωρισμένους οργανισμούς, η ΕΟΚΕ συμπεραίνει ότι τα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να το πράττουν μέσω των νομοθετικών πράξεων μεταφοράς της Οδηγίας στην εθνική τους νομοθεσία.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας (ΣΝΕ) του 2006, που η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ) υιοθέτησε στις 23 Φεβρουαρίου 2006, αποσκοπεί στην εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τη διεθνή ναυτική βιομηχανία, μέσω της θέσπισης κοινών ελάχιστων προτύπων για όλες τις σημαίες και τους ναυτικούς. |
| --- | --- |

2.1

Η Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας (ΣΝΕ) του 2006, που η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ) υιοθέτησε στις 23 Φεβρουαρίου 2006, αποσκοπεί στην εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τη διεθνή ναυτική βιομηχανία, μέσω της θέσπισης κοινών ελάχιστων προτύπων για όλες τις σημαίες και τους ναυτικούς.

| 2.2 | Η ΣΝΕ, αποκαλούμενη επίσης «Χάρτης δικαιωμάτων των ναυτικών», σχεδιάστηκε με στόχο να επικυρωθεί, σε παγκόσμια σχεδόν κλίμακα, καθώς, αφενός, συνδυάζει αποφασιστικότητα ως προς τα δικαιώματα και ευελιξία ως προς την τήρηση των απαιτήσεων πιο τεχνικού χαρακτήρα και, αφετέρου, συνεπάγεται οφέλη για τα πλοία των χωρών που την προσυπογράφουν. Αποτελεί τον τέταρτο πυλώνα του διεθνούς ρυθμιστικού πλαισίου για την ποιοτική ναυτιλία και συμπληρώνει τις θεμελιώδεις συμβάσεις του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΔΝΟ), δηλ. τη διεθνή Σύμβαση για την ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα (Σύμβαση SOLAS 1974), τη διεθνή Σύμβαση για τα πρότυπα εκπαίδευσης, έκδοσης πιστοποιητικών και τήρησης φυλακών των ναυτικών (Σύμβαση STCW 1978) και τη διεθνή Σύμβαση για τον έλεγχο της θαλάσσιας ρύπανσης (Σύμβαση MARPOL 73/78). Αποσκοπεί στην προάσπιση, σε διεθνή κλίμακα, του συνόλου των δικαιωμάτων των ναυτικών και στην εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού υπέρ των χωρών και των πλοιοκτητών που έχουν αναλάβει τη δέσμευση να προσφέρουν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και διαβίωσης στους ναυτικούς και να τους προστατεύουν από τον αθέμιτο ανταγωνισμό πλοίων με περιορισμένο επίπεδο ασφαλείας. |
| --- | --- |

2.2

Η ΣΝΕ, αποκαλούμενη επίσης «Χάρτης δικαιωμάτων των ναυτικών», σχεδιάστηκε με στόχο να επικυρωθεί, σε παγκόσμια σχεδόν κλίμακα, καθώς, αφενός, συνδυάζει αποφασιστικότητα ως προς τα δικαιώματα και ευελιξία ως προς την τήρηση των απαιτήσεων πιο τεχνικού χαρακτήρα και, αφετέρου, συνεπάγεται οφέλη για τα πλοία των χωρών που την προσυπογράφουν. Αποτελεί τον τέταρτο πυλώνα του διεθνούς ρυθμιστικού πλαισίου για την ποιοτική ναυτιλία και συμπληρώνει τις θεμελιώδεις συμβάσεις του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΔΝΟ), δηλ. τη διεθνή Σύμβαση για την ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα (Σύμβαση SOLAS 1974), τη διεθνή Σύμβαση για τα πρότυπα εκπαίδευσης, έκδοσης πιστοποιητικών και τήρησης φυλακών των ναυτικών (Σύμβαση STCW 1978) και τη διεθνή Σύμβαση για τον έλεγχο της θαλάσσιας ρύπανσης (Σύμβαση MARPOL 73/78). Αποσκοπεί στην προάσπιση, σε διεθνή κλίμακα, του συνόλου των δικαιωμάτων των ναυτικών και στην εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού υπέρ των χωρών και των πλοιοκτητών που έχουν αναλάβει τη δέσμευση να προσφέρουν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και διαβίωσης στους ναυτικούς και να τους προστατεύουν από τον αθέμιτο ανταγωνισμό πλοίων με περιορισμένο επίπεδο ασφαλείας.

| 2.3 | Τα ελάχιστα πρότυπα της ΣΝΕ πρέπει να τηρούνται από όλες τις χώρες που την έχουν προσυπογράψει μέσω εθνικών προτύπων ή απαιτήσεων. Για να είναι αποτελεσματικό το προβλεπόμενο σύστημα εφαρμογής και συμμόρφωσης απαιτείται ευρεία διεθνής συνεργασία. Καθώς ορισμένες από τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη ΣΝΕ αφορούν τους πλοιοκτήτες και τα κράτη σημαίας, έχει σημασία τα κράτη με ζωτικά θαλάσσια συμφέροντα να επικυρώσουν τη ΣΝΕ. |
| --- | --- |

2.3

Τα ελάχιστα πρότυπα της ΣΝΕ πρέπει να τηρούνται από όλες τις χώρες που την έχουν προσυπογράψει μέσω εθνικών προτύπων ή απαιτήσεων. Για να είναι αποτελεσματικό το προβλεπόμενο σύστημα εφαρμογής και συμμόρφωσης απαιτείται ευρεία διεθνής συνεργασία. Καθώς ορισμένες από τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη ΣΝΕ αφορούν τους πλοιοκτήτες και τα κράτη σημαίας, έχει σημασία τα κράτη με ζωτικά θαλάσσια συμφέροντα να επικυρώσουν τη ΣΝΕ.

3.   Κύρια σημεία των Προτάσεων της Επιτροπής

| 3.1 | Οι Προτάσεις υπογραμμίζουν ότι τα κράτη μέλη και η Επιτροπή υποστήριξαν το έργο της ΔΟΕ που αποσκοπούσε στην επικύρωση της ΣΝΕ. Η ισχυρή βούληση της ΕΕ να τεθεί σε εφαρμογή η ΣΝΕ καταδεικνύεται με την Απόφαση 2007/431/ΕΚ (1) με την οποία τα κράτη μέλη εξουσιοδοτούνται να επικυρώσουν τη ΣΝΕ, προς το συμφέρον της Κοινότητας. |
| --- | --- |

3.1

Οι Προτάσεις υπογραμμίζουν ότι τα κράτη μέλη και η Επιτροπή υποστήριξαν το έργο της ΔΟΕ που αποσκοπούσε στην επικύρωση της ΣΝΕ. Η ισχυρή βούληση της ΕΕ να τεθεί σε εφαρμογή η ΣΝΕ καταδεικνύεται με την Απόφαση 2007/431/ΕΚ (1) με την οποία τα κράτη μέλη εξουσιοδοτούνται να επικυρώσουν τη ΣΝΕ, προς το συμφέρον της Κοινότητας.

| 3.2 | Η Επιτροπή τονίζει τη σημασία της Συμφωνίας που συνήψαν η Ένωση Εφοπλιστικών Ενώσεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ECSA) και η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Ενώσεων Εργαζομένων στις Μεταφορές (ETF) σχετικά με τη Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας (ΣΝΕ) του 2006, η οποία επικυρώθηκε με την Οδηγία 2009/13/ΕΚ (2). Η εν λόγω Οδηγία ευθυγράμμισε την ευρωπαϊκή νομοθεσία με τα διεθνή πρότυπα που θέτει η ΣΝΕ. |
| --- | --- |

3.2

Η Επιτροπή τονίζει τη σημασία της Συμφωνίας που συνήψαν η Ένωση Εφοπλιστικών Ενώσεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ECSA) και η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Ενώσεων Εργαζομένων στις Μεταφορές (ETF) σχετικά με τη Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας (ΣΝΕ) του 2006, η οποία επικυρώθηκε με την Οδηγία 2009/13/ΕΚ (2). Η εν λόγω Οδηγία ευθυγράμμισε την ευρωπαϊκή νομοθεσία με τα διεθνή πρότυπα που θέτει η ΣΝΕ.

| 3.3 | Η πρόταση Οδηγίας για την τροποποίηση της Οδηγίας 2009/16/ΕΚ σχετικά με τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα (3) και η πρόταση Οδηγίας σχετικά με τις αρμοδιότητες του κράτους σημαίας όσον αφορά την εφαρμογή της Οδηγίας 2009/13/ΕΚ του Συμβουλίου για την εφαρμογή της συμφωνίας που συνήψαν η Ένωση Εφοπλιστικών Ενώσεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ECSA) και η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Ενώσεων Εργαζομένων στις Μεταφορές (ETF) σχετικά με τη σύμβαση ναυτικής εργασίας του 2006 και για την τροποποίηση της Οδηγίας 1999/63/ΕΚ (4) επιδιώκουν την προώθηση της πολιτικής της ΕΕ για τα ναυτικά επαγγέλματα, μέσω της εφαρμογής της ΣΝΕ του 2006. Οι υπό εξέταση πρωτοβουλίες αποβλέπουν στη θέσπιση του απαραίτητου μηχανισμού και διαδικασιών που θα διασφαλίσουν την πλήρη και αποτελεσματική εφαρμογή της ΣΝΕ εκ μέρους των κρατών μελών υπό την ιδιότητα τόσο του κράτους σημαίας όσο και του κράτους λιμένα. Αμφότερες οι οδηγίες θα τεθούν σε εφαρμογή κατά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της ΣΝΕ του 2006, για τη δε μεταφορά τους στις εθνικές νομοθεσίες προβλέπεται διάστημα 12 μηνών. |
| --- | --- |

3.3

Η πρόταση Οδηγίας για την τροποποίηση της Οδηγίας 2009/16/ΕΚ σχετικά με τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα (3) και η πρόταση Οδηγίας σχετικά με τις αρμοδιότητες του κράτους σημαίας όσον αφορά την εφαρμογή της Οδηγίας 2009/13/ΕΚ του Συμβουλίου για την εφαρμογή της συμφωνίας που συνήψαν η Ένωση Εφοπλιστικών Ενώσεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ECSA) και η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Ενώσεων Εργαζομένων στις Μεταφορές (ETF) σχετικά με τη σύμβαση ναυτικής εργασίας του 2006 και για την τροποποίηση της Οδηγίας 1999/63/ΕΚ (4) επιδιώκουν την προώθηση της πολιτικής της ΕΕ για τα ναυτικά επαγγέλματα, μέσω της εφαρμογής της ΣΝΕ του 2006. Οι υπό εξέταση πρωτοβουλίες αποβλέπουν στη θέσπιση του απαραίτητου μηχανισμού και διαδικασιών που θα διασφαλίσουν την πλήρη και αποτελεσματική εφαρμογή της ΣΝΕ εκ μέρους των κρατών μελών υπό την ιδιότητα τόσο του κράτους σημαίας όσο και του κράτους λιμένα. Αμφότερες οι οδηγίες θα τεθούν σε εφαρμογή κατά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της ΣΝΕ του 2006, για τη δε μεταφορά τους στις εθνικές νομοθεσίες προβλέπεται διάστημα 12 μηνών.

| 3.4 | Η πρόταση Οδηγίας για την τροποποίηση της Οδηγίας 2009/16/ΕΚ σχετικά με τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα:






  — | περιλαμβάνει, μεταξύ των εγγράφων που πρέπει να ελέγχονται από τους επιθεωρητές, το πιστοποιητικό ναυτικής εργασίας και τη δήλωση συμμόρφωσης με τις συνθήκες ναυτικής εργασίας· |
| --- | --- | --- |

3.4

Η πρόταση Οδηγίας για την τροποποίηση της Οδηγίας 2009/16/ΕΚ σχετικά με τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα:

—

περιλαμβάνει, μεταξύ των εγγράφων που πρέπει να ελέγχονται από τους επιθεωρητές, το πιστοποιητικό ναυτικής εργασίας και τη δήλωση συμμόρφωσης με τις συνθήκες ναυτικής εργασίας·

| — | διευρύνει το πεδίο εφαρμογής των επιθεωρήσεων σε νέα στοιχεία (π.χ. στην ύπαρξη επαρκούς σύμβασης εργασίας υπογεγραμμένης και από τα δύο μέρη για κάθε ναυτικό η οποία συνοδεύεται από τις απαιτούμενες ρήτρες)· |
| --- | --- |

—

διευρύνει το πεδίο εφαρμογής των επιθεωρήσεων σε νέα στοιχεία (π.χ. στην ύπαρξη επαρκούς σύμβασης εργασίας υπογεγραμμένης και από τα δύο μέρη για κάθε ναυτικό η οποία συνοδεύεται από τις απαιτούμενες ρήτρες)·

| — | επεκτείνει το πεδίο που καλύπτουν οι έρευνες σε περίπτωση καταγγελίας και προβλέπει επαρκείς διαδικασίες· και |
| --- | --- |

—

επεκτείνει το πεδίο που καλύπτουν οι έρευνες σε περίπτωση καταγγελίας και προβλέπει επαρκείς διαδικασίες· και

| — | εισάγει τους νέους κανόνες για την έκδοση πράξεων κατ’ εξουσιοδότηση και εκτελεστικών πράξεων, που προβλέπονται από τη Συνθήκη της Λισαβόνας. |
| --- | --- |

—

εισάγει τους νέους κανόνες για την έκδοση πράξεων κατ’ εξουσιοδότηση και εκτελεστικών πράξεων, που προβλέπονται από τη Συνθήκη της Λισαβόνας.

| 3.5 | Η πρόταση Οδηγίας σχετικά με τις αρμοδιότητες του κράτους σημαίας:






  — | καθορίζει την υποχρέωση του κράτους σημαίας να συγκροτεί μηχανισμούς επιθεώρησης και να εξασφαλίζει την συμμόρφωση των πλοίων του με την Οδηγία 2009/13/ΕΚ· |
| --- | --- | --- |

3.5

Η πρόταση Οδηγίας σχετικά με τις αρμοδιότητες του κράτους σημαίας:

—

καθορίζει την υποχρέωση του κράτους σημαίας να συγκροτεί μηχανισμούς επιθεώρησης και να εξασφαλίζει την συμμόρφωση των πλοίων του με την Οδηγία 2009/13/ΕΚ·

| — | ορίζει τα επαγγελματικά προσόντα και την ανεξαρτησία του προσωπικού που ευθύνεται για τον έλεγχο της ορθής εφαρμογής των θεμάτων που καλύπτονται από την Οδηγία 2009/13/ΕΚ· και |
| --- | --- |

—

ορίζει τα επαγγελματικά προσόντα και την ανεξαρτησία του προσωπικού που ευθύνεται για τον έλεγχο της ορθής εφαρμογής των θεμάτων που καλύπτονται από την Οδηγία 2009/13/ΕΚ· και

| — | καθορίζει τις αρχές και τη διαδικασία που πρέπει να εφαρμόζονται από το προσωπικό των κρατών σημαίας που έχει την αρμοδιότητα της διεκπεραίωσης καταγγελιών επί πλοίων που φέρουν τη σημαία χωρών της ΕΕ. |
| --- | --- |

—

καθορίζει τις αρχές και τη διαδικασία που πρέπει να εφαρμόζονται από το προσωπικό των κρατών σημαίας που έχει την αρμοδιότητα της διεκπεραίωσης καταγγελιών επί πλοίων που φέρουν τη σημαία χωρών της ΕΕ.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ προσυπογράφει τη γενική πολιτική ότι οι ρυθμίσεις της ΕΕ που αναφέρονται στις συνθήκες εργασίας πρέπει να ευθυγραμμίζονται με τις αντίστοιχες διεθνείς ρυθμίσεις, όπως η ΣΝΕ και η Σύμβαση STCW, με την επιφύλαξη αυστηρότερων προτύπων που ενδέχεται να υπάρχουν στην ΕΕ. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ προσυπογράφει τη γενική πολιτική ότι οι ρυθμίσεις της ΕΕ που αναφέρονται στις συνθήκες εργασίας πρέπει να ευθυγραμμίζονται με τις αντίστοιχες διεθνείς ρυθμίσεις, όπως η ΣΝΕ και η Σύμβαση STCW, με την επιφύλαξη αυστηρότερων προτύπων που ενδέχεται να υπάρχουν στην ΕΕ.

| 4.2 | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η ΣΝΕ του 2006 δεν είναι ακόμα δεσμευτική σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και η εφαρμογή της επαφίεται στα επιμέρους κράτη, τα οποία την εφαρμόζουν μέσω της εθνικής τους νομοθεσίας. Οι Κατευθυντήριες Γραμμές της ΔΟΕ για τις επιθεωρήσεις ελέγχου του κράτους σημαίας και του κράτους λιμένα υπογραμμίζουν ότι, σε όλες τις περιπτώσεις, την αυθεντική πιστοποίηση των απαιτήσεων στο κράτος σημαίας θα πρέπει να συνιστούν οι αντίστοιχες εθνικές νομοθετικές πράξεις ή νομοθετικές ρυθμίσεις ή οι συμβάσεις συλλογικής διαπραγμάτευσης ή τα τυχόν άλλα μέτρα μέσω των οποίων εφαρμόζεται η ΣΝΕ στο κράτος σημαίας. Επιπλέον, οι εν λόγω Κατευθυντήριες Γραμμές προβλέπουν τη δυνατότητα ευελιξίας κατά την εφαρμογή της ΣΝΕ, συγκεκριμένα μέσω της αναγνώρισης στα κράτη σημαίας εθνικής ουσιαστικής ισοδυναμίας και ευχέρειας στο πλαίσιο των συγκεκριμένων μέτρων εφαρμογής τους. Συνεπώς, είναι αναγκαία η υιοθέτηση ενιαίας ερμηνείας και επιβολής της ΣΝΕ τόσο εκ μέρους των κρατών μελών της ΕΕ, όσο και εκ μέρους χωρών που δεν είναι μέλη της. |
| --- | --- |

4.2

Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η ΣΝΕ του 2006 δεν είναι ακόμα δεσμευτική σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και η εφαρμογή της επαφίεται στα επιμέρους κράτη, τα οποία την εφαρμόζουν μέσω της εθνικής τους νομοθεσίας. Οι Κατευθυντήριες Γραμμές της ΔΟΕ για τις επιθεωρήσεις ελέγχου του κράτους σημαίας και του κράτους λιμένα υπογραμμίζουν ότι, σε όλες τις περιπτώσεις, την αυθεντική πιστοποίηση των απαιτήσεων στο κράτος σημαίας θα πρέπει να συνιστούν οι αντίστοιχες εθνικές νομοθετικές πράξεις ή νομοθετικές ρυθμίσεις ή οι συμβάσεις συλλογικής διαπραγμάτευσης ή τα τυχόν άλλα μέτρα μέσω των οποίων εφαρμόζεται η ΣΝΕ στο κράτος σημαίας. Επιπλέον, οι εν λόγω Κατευθυντήριες Γραμμές προβλέπουν τη δυνατότητα ευελιξίας κατά την εφαρμογή της ΣΝΕ, συγκεκριμένα μέσω της αναγνώρισης στα κράτη σημαίας εθνικής ουσιαστικής ισοδυναμίας και ευχέρειας στο πλαίσιο των συγκεκριμένων μέτρων εφαρμογής τους. Συνεπώς, είναι αναγκαία η υιοθέτηση ενιαίας ερμηνείας και επιβολής της ΣΝΕ τόσο εκ μέρους των κρατών μελών της ΕΕ, όσο και εκ μέρους χωρών που δεν είναι μέλη της.

| 4.3 | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η υιοθέτηση της Οδηγίας 2009/13/ΕΚ για την εφαρμογή της Συμφωνίας που συνήψαν η Ένωση Εφοπλιστικών Ενώσεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ECSA) και η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Ενώσεων Εργαζομένων στις Μεταφορές (ETF) σχετικά με τη σύμβαση ναυτικής εργασίας του 2006, αποτελεί εξαιρετικό επίτευγμα τομεακού κοινωνικού διαλόγου και η εφαρμογή της αναμένεται να φέρει απτά αποτελέσματα. Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η κατάργηση των αιτίων καταπόνησης των ναυτικών, μέσω του ελέγχου των ωρών εργασίας και ανάπαυσης. |
| --- | --- |

4.3

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η υιοθέτηση της Οδηγίας 2009/13/ΕΚ για την εφαρμογή της Συμφωνίας που συνήψαν η Ένωση Εφοπλιστικών Ενώσεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ECSA) και η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Ενώσεων Εργαζομένων στις Μεταφορές (ETF) σχετικά με τη σύμβαση ναυτικής εργασίας του 2006, αποτελεί εξαιρετικό επίτευγμα τομεακού κοινωνικού διαλόγου και η εφαρμογή της αναμένεται να φέρει απτά αποτελέσματα. Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η κατάργηση των αιτίων καταπόνησης των ναυτικών, μέσω του ελέγχου των ωρών εργασίας και ανάπαυσης.

| 4.4 | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στις Γνωμοδοτήσεις της με τα εξής θέματα:






  — | «Τρίτη δέσμη μέτρων για την ασφάλεια στη θάλασσα»
   (5), στην οποία υποστήριζε τις προσπάθειες εξεύρεσης του βέλτιστου δυνατού τρόπου μεταφοράς της ΣΝΕ στην νομοθεσία της ΕΕ, καλώντας την Επιτροπή να ενθαρρύνει δυναμικά τις προσπάθειες κύρωσης της ΣΝΕ και παροτρύνοντας, αφενός, τις χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και, αφετέρου, τις τρίτες χώρες με τις οποίες έχουν συναφθεί συμφωνίες οικονομικής συνεργασίας να την επικυρώσουν· |
| --- | --- | --- |

4.4

Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στις Γνωμοδοτήσεις της με τα εξής θέματα:

—

«Τρίτη δέσμη μέτρων για την ασφάλεια στη θάλασσα»
   (5), στην οποία υποστήριζε τις προσπάθειες εξεύρεσης του βέλτιστου δυνατού τρόπου μεταφοράς της ΣΝΕ στην νομοθεσία της ΕΕ, καλώντας την Επιτροπή να ενθαρρύνει δυναμικά τις προσπάθειες κύρωσης της ΣΝΕ και παροτρύνοντας, αφενός, τις χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και, αφετέρου, τις τρίτες χώρες με τις οποίες έχουν συναφθεί συμφωνίες οικονομικής συνεργασίας να την επικυρώσουν·

| — | «Στρατηγικοί στόχοι και συστάσεις πολιτικής της ΕΕ για τις θαλάσσιες μεταφορές μέχρι το 2018»
   (6), με την οποία καλούσε «τα κράτη μέλη να κυρώσουν τη Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας της ΔΟΕ του 2006, η οποία θα δημιουργήσει ισότιμους όρους ανταγωνισμού όσον αφορά τις συνθήκες στα πλοία και θα συμβάλει στην προσέλκυση νέων σε ναυτικές σταδιοδρομίες»· |
| --- | --- |

—

«Στρατηγικοί στόχοι και συστάσεις πολιτικής της ΕΕ για τις θαλάσσιες μεταφορές μέχρι το 2018»
   (6), με την οποία καλούσε «τα κράτη μέλη να κυρώσουν τη Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας της ΔΟΕ του 2006, η οποία θα δημιουργήσει ισότιμους όρους ανταγωνισμού όσον αφορά τις συνθήκες στα πλοία και θα συμβάλει στην προσέλκυση νέων σε ναυτικές σταδιοδρομίες»·

| — | «Ενίσχυση των προτύπων ναυτικής εργασίας»
   (7), με την οποία καλούσε τα κράτη μέλη της ΕΕ να κυρώσουν την ΣΝΕ το ταχύτερο, συνιστώντας την ανάπτυξη επιχειρησιακών κατευθυντήριων γραμμών για τον έλεγχο από το κράτος σημαίας και το κράτος λιμένα. |
| --- | --- |

—

«Ενίσχυση των προτύπων ναυτικής εργασίας»
   (7), με την οποία καλούσε τα κράτη μέλη της ΕΕ να κυρώσουν την ΣΝΕ το ταχύτερο, συνιστώντας την ανάπτυξη επιχειρησιακών κατευθυντήριων γραμμών για τον έλεγχο από το κράτος σημαίας και το κράτος λιμένα.

| 4.5 | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί επίσης να τονίσει ιδιαίτερα τη γνωμοδότησή της με θέμα «Λευκή βίβλος – Χάρτης πορείας για έναν Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο Μεταφορών – Για ένα ανταγωνιστικό και ενεργειακά αποδοτικό σύστημα μεταφορών» (8), στην οποία επαναλάμβανε «την έκκλησή της προς τα κράτη μέλη να κυρώσουν τη Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) για την εξασφάλιση διεθνώς ίσων όρων, με την επιφύλαξη αυστηρότερων προτύπων που ενδέχεται να υπάρχουν στην ΕΕ. Η νομοθεσία της ΕΕ πρέπει να εναρμονίζεται πλήρως με διεθνείς κανόνες όπως η Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας της ΔΟΕ και η διεθνής Σύμβαση για τα πρότυπα εκπαίδευσης, έκδοσης πιστοποιητικών και τήρησης φυλακών ναυτικών (STCW) του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ)». |
| --- | --- |

4.5

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί επίσης να τονίσει ιδιαίτερα τη γνωμοδότησή της με θέμα «Λευκή βίβλος – Χάρτης πορείας για έναν Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο Μεταφορών – Για ένα ανταγωνιστικό και ενεργειακά αποδοτικό σύστημα μεταφορών» (8), στην οποία επαναλάμβανε «την έκκλησή της προς τα κράτη μέλη να κυρώσουν τη Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) για την εξασφάλιση διεθνώς ίσων όρων, με την επιφύλαξη αυστηρότερων προτύπων που ενδέχεται να υπάρχουν στην ΕΕ. Η νομοθεσία της ΕΕ πρέπει να εναρμονίζεται πλήρως με διεθνείς κανόνες όπως η Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας της ΔΟΕ και η διεθνής Σύμβαση για τα πρότυπα εκπαίδευσης, έκδοσης πιστοποιητικών και τήρησης φυλακών ναυτικών (STCW) του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ)».

| 4.6 | Οι υπό εξέταση προτάσεις ανταποκρίνονται στις προσδοκίες των ενδιαφερόμενων μερών όσον αφορά την ενίσχυση της ασφάλειας στη θάλασσα, τη βελτίωση της ποιότητας της ναυτιλίας και την καθιέρωση δικαιότερων όρων ανταγωνισμού, αφενός, μεταξύ των επιχειρήσεων της ΕΕ και τρίτων χωρών και, αφετέρου, μεταξύ των σημαιών της ΕΕ. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της αρχής της εφαρμογής της ΣΝΕ μέσω της ενίσχυσης της νομοθεσίας της ΕΕ. Η δράση της ΕΕ θα συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της Ομάδας για την απασχόληση και την ανταγωνιστικότητα στη ναυτιλία, που συγκρότησε ο Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Siim Kallas, η οποία, τον Ιούνιο του 2011, συνέστησε τη θέση σε εφαρμογή της ΣΝΕ. |
| --- | --- |

4.6

Οι υπό εξέταση προτάσεις ανταποκρίνονται στις προσδοκίες των ενδιαφερόμενων μερών όσον αφορά την ενίσχυση της ασφάλειας στη θάλασσα, τη βελτίωση της ποιότητας της ναυτιλίας και την καθιέρωση δικαιότερων όρων ανταγωνισμού, αφενός, μεταξύ των επιχειρήσεων της ΕΕ και τρίτων χωρών και, αφετέρου, μεταξύ των σημαιών της ΕΕ. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της αρχής της εφαρμογής της ΣΝΕ μέσω της ενίσχυσης της νομοθεσίας της ΕΕ. Η δράση της ΕΕ θα συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της Ομάδας για την απασχόληση και την ανταγωνιστικότητα στη ναυτιλία, που συγκρότησε ο Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Siim Kallas, η οποία, τον Ιούνιο του 2011, συνέστησε τη θέση σε εφαρμογή της ΣΝΕ.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

Τροποποιήσεις στην Οδηγία 2009/16/ΕΚ σχετικά με τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα

| 5.1 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι το πεδίο των κατ’ εξουσιοδότηση αρμοδιοτήτων και των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που εκχωρούνται στην Επιτροπή θα πρέπει, αφενός, να επεκταθεί προκειμένου να θεσπιστούν αναλυτικοί εναρμονισμένοι τρόποι εφαρμογής των διαδικασιών ελέγχου των κρατών λιμένα για την επιθεώρηση πλοίων στο πλαίσιο της ΣΝΕ, λαμβάνοντας υπόψη τις αντίστοιχες κατευθυντήριες γραμμές της ΔΟΕ, και, αφετέρου, να προσαρμοστεί στο πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας 2009/16 και στις διαδικασίες που αυτή προβλέπει. |
| --- | --- |

5.1

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι το πεδίο των κατ’ εξουσιοδότηση αρμοδιοτήτων και των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που εκχωρούνται στην Επιτροπή θα πρέπει, αφενός, να επεκταθεί προκειμένου να θεσπιστούν αναλυτικοί εναρμονισμένοι τρόποι εφαρμογής των διαδικασιών ελέγχου των κρατών λιμένα για την επιθεώρηση πλοίων στο πλαίσιο της ΣΝΕ, λαμβάνοντας υπόψη τις αντίστοιχες κατευθυντήριες γραμμές της ΔΟΕ, και, αφετέρου, να προσαρμοστεί στο πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας 2009/16 και στις διαδικασίες που αυτή προβλέπει.

| 5.2 | Με τη γνωμοδότησή της σχετικά με την τρίτη δέσμη μέτρων για την ασφάλεια στη θάλασσα (9), η ΕΟΚΕ εξέφραζε «την ικανοποίησή της διότι η Οδηγία εισάγει την επιθεώρηση των συνθηκών εργασίας επί των πλοίων, διότι ο ανθρώπινος παράγοντας διαδραματίζει συχνά σημαντικό ρόλο στα ναυτικά ατυχήματα. Η επιθεώρηση τόσο των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας των ναυτικών επί του πλοίου όσο και των επαγγελματικών προσόντων τους, απαιτεί την ενίσχυση του αριθμού των επιθεωρητών με συγκεκριμένες ειδικότητες». Συνεπώς, είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί η κατάλληλη κατάρτιση των επιθεωρητών πριν την έναρξη ισχύος της ΣΝΕ, ώστε να είναι εγκαίρως σε θέση να πραγματοποιούν τους προβλεπόμενους από αυτήν ελέγχους. Η ΕΟΚΕ καλεί τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Ασφάλειας της Ναυσιπλοΐας (EMSA) και τα κράτη που έχουν προσυπογράψει το Μνημόνιο Συνεννόησης των Παρισίων για τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος του λιμένα (MOU) να προωθήσουν δυναμικά το ζήτημα της κατάρτισης των επιθεωρητών για τους σκοπούς της ΣΝΕ. |
| --- | --- |

5.2

Με τη γνωμοδότησή της σχετικά με την τρίτη δέσμη μέτρων για την ασφάλεια στη θάλασσα (9), η ΕΟΚΕ εξέφραζε «την ικανοποίησή της διότι η Οδηγία εισάγει την επιθεώρηση των συνθηκών εργασίας επί των πλοίων, διότι ο ανθρώπινος παράγοντας διαδραματίζει συχνά σημαντικό ρόλο στα ναυτικά ατυχήματα. Η επιθεώρηση τόσο των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας των ναυτικών επί του πλοίου όσο και των επαγγελματικών προσόντων τους, απαιτεί την ενίσχυση του αριθμού των επιθεωρητών με συγκεκριμένες ειδικότητες». Συνεπώς, είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί η κατάλληλη κατάρτιση των επιθεωρητών πριν την έναρξη ισχύος της ΣΝΕ, ώστε να είναι εγκαίρως σε θέση να πραγματοποιούν τους προβλεπόμενους από αυτήν ελέγχους. Η ΕΟΚΕ καλεί τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Ασφάλειας της Ναυσιπλοΐας (EMSA) και τα κράτη που έχουν προσυπογράψει το Μνημόνιο Συνεννόησης των Παρισίων για τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος του λιμένα (MOU) να προωθήσουν δυναμικά το ζήτημα της κατάρτισης των επιθεωρητών για τους σκοπούς της ΣΝΕ.

| 5.3 | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι σύμφωνα με το Άρθρο 13, σημείο 1 και παράγραφος γ), της Οδηγίας 2009/16/ΕΚ σχετικά με τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα, «για κάθε αρχική επιθεώρηση πλοίου, η αρμόδια αρχή διασφαλίζει ότι ο επιθεωρητής, τουλάχιστον [...] βεβαιώνεται για τη γενική κατάσταση του πλοίου, συμπεριλαμβανομένων των συνθηκών υγιεινής του πλοίου, του μηχανοστασίου και των χώρων ενδιαίτησης». Ωστόσο, σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες Γραμμές της ΔΟΕ που απευθύνονται στους επιθεωρητές του κράτους λιμένα οι οποίοι διενεργούν ελέγχους με βάση την ΣΝΕ του 2006, η αρχική, και συχνά η μόνη, επιθεώρηση που πραγματοποιείται αφορά, κυρίως, τον έλεγχο του πιστοποιητικού ναυτικής εργασίας και τη δήλωση συμμόρφωσης με τις συνθήκες ναυτικής εργασίας του πλοίου. Τα έγγραφα αυτά συνιστούν, εκ πρώτης όψεως, απόδειξη ότι οι απαιτήσεις της Σύμβασης που συνδέονται με τις συνθήκες εργασίας και διαβίωσης των ναυτικών τηρούνται, στο βαθμό που αυτό βεβαιώνεται. Ενδέχεται ωστόσο να υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες μπορεί να γίνει πιο λεπτομερής επιθεώρηση, προκειμένου να εξακριβωθούν οι συνθήκες εργασίας και διαβίωσης επί του πλοίου. Υφίστανται, ενδεχομένως, περισσότεροι τομείς στους οποίους η τρέχουσα Οδηγία της ΕΕ 2009/16, αφενός, και η ΣΝΕ και οι αντίστοιχες Κατευθυντήριες Γραμμές της ΔΟΕ, αφετέρου, διαφέρουν ως προς το πεδίο εφαρμογής ή τις διαδικασίες. Κατά συνέπεια, οι διαδικασίες ελέγχου και εκτέλεσης που ισχύουν για τα δύο μέσα θα πρέπει να αναπροσαρμοστούν, μέσω της επέκτασης των εκτελεστικών εξουσιών που έχουν εκχωρηθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να θεσπιστούν οι κατάλληλοι, εναρμονισμένοι τρόποι εφαρμογής. |
| --- | --- |

5.3

Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι σύμφωνα με το Άρθρο 13, σημείο 1 και παράγραφος γ), της Οδηγίας 2009/16/ΕΚ σχετικά με τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα, «για κάθε αρχική επιθεώρηση πλοίου, η αρμόδια αρχή διασφαλίζει ότι ο επιθεωρητής, τουλάχιστον [...] βεβαιώνεται για τη γενική κατάσταση του πλοίου, συμπεριλαμβανομένων των συνθηκών υγιεινής του πλοίου, του μηχανοστασίου και των χώρων ενδιαίτησης». Ωστόσο, σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες Γραμμές της ΔΟΕ που απευθύνονται στους επιθεωρητές του κράτους λιμένα οι οποίοι διενεργούν ελέγχους με βάση την ΣΝΕ του 2006, η αρχική, και συχνά η μόνη, επιθεώρηση που πραγματοποιείται αφορά, κυρίως, τον έλεγχο του πιστοποιητικού ναυτικής εργασίας και τη δήλωση συμμόρφωσης με τις συνθήκες ναυτικής εργασίας του πλοίου. Τα έγγραφα αυτά συνιστούν, εκ πρώτης όψεως, απόδειξη ότι οι απαιτήσεις της Σύμβασης που συνδέονται με τις συνθήκες εργασίας και διαβίωσης των ναυτικών τηρούνται, στο βαθμό που αυτό βεβαιώνεται. Ενδέχεται ωστόσο να υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες μπορεί να γίνει πιο λεπτομερής επιθεώρηση, προκειμένου να εξακριβωθούν οι συνθήκες εργασίας και διαβίωσης επί του πλοίου. Υφίστανται, ενδεχομένως, περισσότεροι τομείς στους οποίους η τρέχουσα Οδηγία της ΕΕ 2009/16, αφενός, και η ΣΝΕ και οι αντίστοιχες Κατευθυντήριες Γραμμές της ΔΟΕ, αφετέρου, διαφέρουν ως προς το πεδίο εφαρμογής ή τις διαδικασίες. Κατά συνέπεια, οι διαδικασίες ελέγχου και εκτέλεσης που ισχύουν για τα δύο μέσα θα πρέπει να αναπροσαρμοστούν, μέσω της επέκτασης των εκτελεστικών εξουσιών που έχουν εκχωρηθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να θεσπιστούν οι κατάλληλοι, εναρμονισμένοι τρόποι εφαρμογής.

| 5.4 | Η συμμόρφωση με τις διαρθρωτικές απαιτήσεις που προβλέπονται για τους χώρους ενδιαίτησης των ναυτικών και η τήρησή τους θα αποτελέσουν, ιδιαίτερα σε ειδικούς τομείς της ναυτικής βιομηχανίας, όπως είναι τα μεγάλα εμπορικά σκάφη αναψυχής ή τα σκάφη μικρών διαστάσεων, σημαντική πρόκληση. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η ΣΝΕ επιτρέπει στα κράτη σημαίας, στις περιπτώσεις όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο, να εισάγουν και να επιτρέπουν παρεκκλίσεις, εξαιρέσεις ή άλλες μορφές ελαστικής εφαρμογής των όρων της ΣΝΕ, μέσω νομοθετικών και κανονιστικών ρυθμίσεων ή άλλων μέτρων που κατ' ουσία συνιστούν νομοθετικές διατάξεις, ύστερα από διαβούλευση με τις ενδιαφερόμενες οργανώσεις πλοιοκτητών και ναυτικών. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι αξιωματικοί ελέγχου του κράτους λιμένα οφείλουν να αποδέχονται, στις κρίσεις τους όσον αφορά τις σχετικές αποφάσεις των κρατών σημαίας, όπως αυτές αντανακλώνται στις Δηλώσεις συμμόρφωσης με τις συνθήκες ναυτικής εργασίας. |
| --- | --- |

5.4

Η συμμόρφωση με τις διαρθρωτικές απαιτήσεις που προβλέπονται για τους χώρους ενδιαίτησης των ναυτικών και η τήρησή τους θα αποτελέσουν, ιδιαίτερα σε ειδικούς τομείς της ναυτικής βιομηχανίας, όπως είναι τα μεγάλα εμπορικά σκάφη αναψυχής ή τα σκάφη μικρών διαστάσεων, σημαντική πρόκληση. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η ΣΝΕ επιτρέπει στα κράτη σημαίας, στις περιπτώσεις όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο, να εισάγουν και να επιτρέπουν παρεκκλίσεις, εξαιρέσεις ή άλλες μορφές ελαστικής εφαρμογής των όρων της ΣΝΕ, μέσω νομοθετικών και κανονιστικών ρυθμίσεων ή άλλων μέτρων που κατ' ουσία συνιστούν νομοθετικές διατάξεις, ύστερα από διαβούλευση με τις ενδιαφερόμενες οργανώσεις πλοιοκτητών και ναυτικών. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι αξιωματικοί ελέγχου του κράτους λιμένα οφείλουν να αποδέχονται, στις κρίσεις τους όσον αφορά τις σχετικές αποφάσεις των κρατών σημαίας, όπως αυτές αντανακλώνται στις Δηλώσεις συμμόρφωσης με τις συνθήκες ναυτικής εργασίας.

| 5.5 | Η ΣΝΕ αναγνωρίζει ότι τα κράτη μέλη της ΔΟΕ χρειάζεται να διαθέτουν έναν βαθμό ευελιξίας προκειμένου να αντιμετωπίσουν ορισμένες ιδιάζουσες εθνικές συνθήκες, κυρίως όσον αφορά τα πλοία μικρών διαστάσεων και τα πλοία που δεν εκτελούν διεθνή δρομολόγια ή άλλους ειδικούς τύπους σκαφών. Κατά συνέπεια, οι τακτικές επιθεωρήσεις που θα ισχύουν για τα μικρά πλοία που εκτελούν εσωτερικά δρομολόγια δεν θα πρέπει να είναι οι ίδιες με αυτές που θα ισχύουν για τα μεγάλα πλοία που εκτελούν διεθνή δρομολόγια. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ προμαντεύει ότι ο έλεγχος εκ μέρους του κράτους του λιμένα θα προσκρούσει σε σημαντικά επιχειρησιακά προβλήματα τα οποία θα συνδέονται με την απαίτηση πιο λεπτομερών επιθεωρήσεων και με το έργο της εκτίμησης των ελλείψεων με σκοπό τη λήψη των απαιτούμενων περαιτέρω μέτρων. Φρονεί ότι τα ζητήματα αυτά θα πρέπει να εξεταστούν με προσοχή και να ρυθμιστούν με τον κατάλληλο τρόπο, μέσω των προτεινόμενων πράξεων κατ' εξουσιοδότηση, αφού πρώτα ληφθεί υπόψη η ισχύουσα για την τήρηση της ΣΝΕ εθνική νομοθεσία. |
| --- | --- |

5.5

Η ΣΝΕ αναγνωρίζει ότι τα κράτη μέλη της ΔΟΕ χρειάζεται να διαθέτουν έναν βαθμό ευελιξίας προκειμένου να αντιμετωπίσουν ορισμένες ιδιάζουσες εθνικές συνθήκες, κυρίως όσον αφορά τα πλοία μικρών διαστάσεων και τα πλοία που δεν εκτελούν διεθνή δρομολόγια ή άλλους ειδικούς τύπους σκαφών. Κατά συνέπεια, οι τακτικές επιθεωρήσεις που θα ισχύουν για τα μικρά πλοία που εκτελούν εσωτερικά δρομολόγια δεν θα πρέπει να είναι οι ίδιες με αυτές που θα ισχύουν για τα μεγάλα πλοία που εκτελούν διεθνή δρομολόγια. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ προμαντεύει ότι ο έλεγχος εκ μέρους του κράτους του λιμένα θα προσκρούσει σε σημαντικά επιχειρησιακά προβλήματα τα οποία θα συνδέονται με την απαίτηση πιο λεπτομερών επιθεωρήσεων και με το έργο της εκτίμησης των ελλείψεων με σκοπό τη λήψη των απαιτούμενων περαιτέρω μέτρων. Φρονεί ότι τα ζητήματα αυτά θα πρέπει να εξεταστούν με προσοχή και να ρυθμιστούν με τον κατάλληλο τρόπο, μέσω των προτεινόμενων πράξεων κατ' εξουσιοδότηση, αφού πρώτα ληφθεί υπόψη η ισχύουσα για την τήρηση της ΣΝΕ εθνική νομοθεσία.

| 5.6 | Το προτεινόμενο νέο Άρθρο 18α «Καταγγελίες σχετιζόμενες με τη σύμβαση για τη ναυτική εργασία» ορίζει, στην 1η παράγραφο, ότι όταν μία καταγγελία δεν έχει διευθετηθεί επί του πλοίου, ο αξιωματικός ελέγχου του κράτους λιμένα οφείλει να παραπέμπει το ζήτημα στο κράτος σημαίας για τη λήψη ενδεδειγμένων μέτρων αντιμετώπισης. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι σχετικές διαδικασίες πρέπει να περιλαμβάνουν ένα δεύτερο στάδιο παραπομπής των καταγγελιών στον πλοιοκτήτη, με σκοπό τη λήψη των κατάλληλων μέτρων εκ μέρους του. Η πρόβλεψη αυτή είναι σύμφωνη με τις διαδικασίες της ΣΝΕ. |
| --- | --- |

5.6

Το προτεινόμενο νέο Άρθρο 18α «Καταγγελίες σχετιζόμενες με τη σύμβαση για τη ναυτική εργασία» ορίζει, στην 1η παράγραφο, ότι όταν μία καταγγελία δεν έχει διευθετηθεί επί του πλοίου, ο αξιωματικός ελέγχου του κράτους λιμένα οφείλει να παραπέμπει το ζήτημα στο κράτος σημαίας για τη λήψη ενδεδειγμένων μέτρων αντιμετώπισης. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι σχετικές διαδικασίες πρέπει να περιλαμβάνουν ένα δεύτερο στάδιο παραπομπής των καταγγελιών στον πλοιοκτήτη, με σκοπό τη λήψη των κατάλληλων μέτρων εκ μέρους του. Η πρόβλεψη αυτή είναι σύμφωνη με τις διαδικασίες της ΣΝΕ.

Τροποποιήσεις στη νέα Οδηγία για την τήρηση των υποχρεώσεων του κράτους σημαίας

| 5.7 | Η διαδικασία κύρωσης/εφαρμογής της ΣΝΕ του 2006 βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο ή έχει ήδη ολοκληρωθεί σε αρκετά κράτη μέλη της ΕΕ. Η τήρηση των απαιτήσεών της όσον αφορά τη ναυτολόγηση, την εύρεση εργασίας και την κοινωνική προστασία των ναυτικών που είναι υπήκοοι ή κάτοικοι κράτους προέλευσης εργατικού δυναμικού, ή είναι μόνιμα εγκατεστημένοι σε ένα τέτοιο κράτος, θα δημιουργήσει σημαντικά επιχειρησιακά προβλήματα. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει το ζήτημα αυτό επειγόντως και να διασφαλίσει ότι η επιβολή της μελλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ όσον αφορά τα κράτη παροχής εργατικού δυναμικού σε τρίτες χώρες θα είναι συνεπής προς το πνεύμα και τις απαιτήσεις της ΣΝΕ. |
| --- | --- |

5.7

Η διαδικασία κύρωσης/εφαρμογής της ΣΝΕ του 2006 βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο ή έχει ήδη ολοκληρωθεί σε αρκετά κράτη μέλη της ΕΕ. Η τήρηση των απαιτήσεών της όσον αφορά τη ναυτολόγηση, την εύρεση εργασίας και την κοινωνική προστασία των ναυτικών που είναι υπήκοοι ή κάτοικοι κράτους προέλευσης εργατικού δυναμικού, ή είναι μόνιμα εγκατεστημένοι σε ένα τέτοιο κράτος, θα δημιουργήσει σημαντικά επιχειρησιακά προβλήματα. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει το ζήτημα αυτό επειγόντως και να διασφαλίσει ότι η επιβολή της μελλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ όσον αφορά τα κράτη παροχής εργατικού δυναμικού σε τρίτες χώρες θα είναι συνεπής προς το πνεύμα και τις απαιτήσεις της ΣΝΕ.

| 5.8 | Τα κράτη σημαίας ενθαρρύνουν τους πλοιοκτήτες να θεσπίζουν μέτρα που διασφαλίζουν την συμμόρφωση με την ΣΝΕ. Το Άρθρο ΙΙ της ΣΝΕ ορίζει ως «ναυτικό»«κάθε άτομο το οποίο απασχολείται ή έχει προσληφθεί ή εργάζεται με οποιαδήποτε ιδιότητα σε πλοίο στο οποίο εφαρμόζεται η παρούσα σύμβαση». Με βάση τον ευρύ αυτόν ορισμό, το προσωπικό ναυλωτών – όπως γεωλόγοι και δύτες που επιβαίνουν σε σκάφη της υπεράκτιας εξορυκτικής βιομηχανίας – ή το προσωπικό που δεν έχει προσληφθεί απευθείας από τους πλοιοκτήτες ή οι ιδιωτικές ομάδες ένοπλων φρουρών που έχουν προσληφθεί στο πλαίσιο συμβατικής συμφωνίας για την αποτροπή πειρατικών επιθέσεων, θα θεωρούνται ναυτικοί. Η ΔΟΕ αναγνώρισε ότι ενδέχεται να προκύψουν περιπτώσεις κατά τις οποίες τα κράτη μέλη θα έχουν αμφιβολίες ως προς το κατά πόσον ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων επί πλοίων για περιορισμένο χρονικό διάστημα θεωρούνται ή όχι ναυτικοί για τους σκοπούς της ΣΝΕ και προέβη ως εκ τούτου σε σχετική διευκρίνιση μέσω του 7ου Ψηφίσματος της 94ης (Ναυτιλιακής) Συνόδου της Διεθνούς Διάσκεψης Εργασίας της ΔΟΕ. Εν πάση περιπτώσει, και σύμφωνα με το Άρθρο ΙΙ, παράγραφος 3, σε περίπτωση αμφιβολίας ως προς το κατά πόσον ορισμένες κατηγορίες ατόμων πρέπει να θεωρούνται ναυτικοί για τους σκοπούς της ΣΝΕ, αρμόδια να αποφασίσει είναι η αντίστοιχη αρχή του εκάστοτε κράτους μέλους, υπό την προϋπόθεση ότι θα ζητήσει τη γνώμη των ενδιαφερόμενων οργανώσεων πλοιοκτητών και ναυτικών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναγνωρίζουν τα ψηφίσματα της ΔΟΕ και τις αντίστοιχες Κατευθυντήριες Γραμμές κατά την εφαρμογή και επιβολή της ΣΝΕ και ότι η αρχή αυτή θα πρέπει να τηρείται απαρεγκλίτως. |
| --- | --- |

5.8

Τα κράτη σημαίας ενθαρρύνουν τους πλοιοκτήτες να θεσπίζουν μέτρα που διασφαλίζουν την συμμόρφωση με την ΣΝΕ. Το Άρθρο ΙΙ της ΣΝΕ ορίζει ως «ναυτικό»«κάθε άτομο το οποίο απασχολείται ή έχει προσληφθεί ή εργάζεται με οποιαδήποτε ιδιότητα σε πλοίο στο οποίο εφαρμόζεται η παρούσα σύμβαση». Με βάση τον ευρύ αυτόν ορισμό, το προσωπικό ναυλωτών – όπως γεωλόγοι και δύτες που επιβαίνουν σε σκάφη της υπεράκτιας εξορυκτικής βιομηχανίας – ή το προσωπικό που δεν έχει προσληφθεί απευθείας από τους πλοιοκτήτες ή οι ιδιωτικές ομάδες ένοπλων φρουρών που έχουν προσληφθεί στο πλαίσιο συμβατικής συμφωνίας για την αποτροπή πειρατικών επιθέσεων, θα θεωρούνται ναυτικοί. Η ΔΟΕ αναγνώρισε ότι ενδέχεται να προκύψουν περιπτώσεις κατά τις οποίες τα κράτη μέλη θα έχουν αμφιβολίες ως προς το κατά πόσον ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων επί πλοίων για περιορισμένο χρονικό διάστημα θεωρούνται ή όχι ναυτικοί για τους σκοπούς της ΣΝΕ και προέβη ως εκ τούτου σε σχετική διευκρίνιση μέσω του 7ου Ψηφίσματος της 94ης (Ναυτιλιακής) Συνόδου της Διεθνούς Διάσκεψης Εργασίας της ΔΟΕ. Εν πάση περιπτώσει, και σύμφωνα με το Άρθρο ΙΙ, παράγραφος 3, σε περίπτωση αμφιβολίας ως προς το κατά πόσον ορισμένες κατηγορίες ατόμων πρέπει να θεωρούνται ναυτικοί για τους σκοπούς της ΣΝΕ, αρμόδια να αποφασίσει είναι η αντίστοιχη αρχή του εκάστοτε κράτους μέλους, υπό την προϋπόθεση ότι θα ζητήσει τη γνώμη των ενδιαφερόμενων οργανώσεων πλοιοκτητών και ναυτικών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναγνωρίζουν τα ψηφίσματα της ΔΟΕ και τις αντίστοιχες Κατευθυντήριες Γραμμές κατά την εφαρμογή και επιβολή της ΣΝΕ και ότι η αρχή αυτή θα πρέπει να τηρείται απαρεγκλίτως.

| 5.9 | Όσον αφορά το Άρθρο 4 «Προσωπικό αρμόδιο για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης», η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι οι Κατευθυντήριες Γραμμές της ΔΟΕ που ισχύουν για τους αξιωματικούς ελέγχου του κράτους λιμένα οι οποίοι διενεργούν επιθεωρήσεις δυνάμει της ΣΝΕ του 2006, έχουν καταρτιστεί προκειμένου οι διοικήσεις των κρατών λιμένα να επικουρούνται στην αποτελεσματική εκτέλεση των προβλεπόμενων από την ΣΝΕ καθηκόντων τους. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι επιθεωρήσεις θα πρέπει να πραγματοποιούνται από ήδη κατάλληλα ειδικευμένο προσωπικό, σύμφωνα με τις υφιστάμενες διεθνείς ρυθμίσεις που διέπουν τους ελέγχους από το κράτος λιμένα και οι οποίες έχουν θεσπιστεί σύμφωνα με τις συμβάσεις της ΔΟΕ, βάσει περιφερειακών μνημονίων συνεννόησης για τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα. Αυτό, π.χ., συμβαίνει στην περίπτωση των χωρών της ΕΕ που εφαρμόζουν το μνημόνιο συνεννόησης των Παρισίων και την Οδηγία 2009/16/ΕΚ. |
| --- | --- |

5.9

Όσον αφορά το Άρθρο 4 «Προσωπικό αρμόδιο για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης», η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι οι Κατευθυντήριες Γραμμές της ΔΟΕ που ισχύουν για τους αξιωματικούς ελέγχου του κράτους λιμένα οι οποίοι διενεργούν επιθεωρήσεις δυνάμει της ΣΝΕ του 2006, έχουν καταρτιστεί προκειμένου οι διοικήσεις των κρατών λιμένα να επικουρούνται στην αποτελεσματική εκτέλεση των προβλεπόμενων από την ΣΝΕ καθηκόντων τους. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι επιθεωρήσεις θα πρέπει να πραγματοποιούνται από ήδη κατάλληλα ειδικευμένο προσωπικό, σύμφωνα με τις υφιστάμενες διεθνείς ρυθμίσεις που διέπουν τους ελέγχους από το κράτος λιμένα και οι οποίες έχουν θεσπιστεί σύμφωνα με τις συμβάσεις της ΔΟΕ, βάσει περιφερειακών μνημονίων συνεννόησης για τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα. Αυτό, π.χ., συμβαίνει στην περίπτωση των χωρών της ΕΕ που εφαρμόζουν το μνημόνιο συνεννόησης των Παρισίων και την Οδηγία 2009/16/ΕΚ.

| 5.10 | Μία σημαντική πτυχή της εφαρμογής της ΣΝΕ θα είναι η έκδοση, εκ μέρους των διοικήσεων των κρατών σημαίας, πιστοποιητικών ναυτικής εργασίας και Δηλώσεων συμμόρφωσης με τις συνθήκες ναυτικής εργασίας. Σύμφωνα με τον Κανονισμό 5.1.1 της ΣΝΕ, τα κράτη μέλη δύνανται να εξουσιοδοτούν οργανισμούς, όπως νηογνώμονες να εκτελούν επιθεωρήσεις ή να εκδίδουν πιστοποιητικά ή να εκτελούν αμφότερα τα εν λόγω καθήκοντα. Η αρχή αυτή αναγνωρίζεται από το ενωσιακό δίκαιο, συγκεκριμένα εν μέρει από την Οδηγία 2009/15/ΕΚ «σχετικά με κοινούς κανόνες και πρότυπα για τους οργανισμούς επιθεώρησης και ελέγχου πλοίων και για τις συναφείς δραστηριότητες των ναυτικών αρχών» και εν μέρει από την Οδηγία 2009/21/ΕΚ «για την τήρηση των υποχρεώσεων του κράτους σημαίας». Δεδομένου ότι η προτεινόμενη Οδηγία δεν είναι επαρκώς ακριβής όσον αφορά τη δυνατότητα της Διοίκησης να εκχωρεί την ευθύνη της διενέργειας των ελέγχων ή της έκδοσης πιστοποιητικών σε αναγνωρισμένους οργανισμούς, η ΕΟΚΕ συμπεραίνει ότι τα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να το πράττουν μέσω των νομοθετικών πράξεων μεταφοράς της οδηγίας στην εθνική τους νομοθεσία. |
| --- | --- |

5.10

Μία σημαντική πτυχή της εφαρμογής της ΣΝΕ θα είναι η έκδοση, εκ μέρους των διοικήσεων των κρατών σημαίας, πιστοποιητικών ναυτικής εργασίας και Δηλώσεων συμμόρφωσης με τις συνθήκες ναυτικής εργασίας. Σύμφωνα με τον Κανονισμό 5.1.1 της ΣΝΕ, τα κράτη μέλη δύνανται να εξουσιοδοτούν οργανισμούς, όπως νηογνώμονες να εκτελούν επιθεωρήσεις ή να εκδίδουν πιστοποιητικά ή να εκτελούν αμφότερα τα εν λόγω καθήκοντα. Η αρχή αυτή αναγνωρίζεται από το ενωσιακό δίκαιο, συγκεκριμένα εν μέρει από την Οδηγία 2009/15/ΕΚ «σχετικά με κοινούς κανόνες και πρότυπα για τους οργανισμούς επιθεώρησης και ελέγχου πλοίων και για τις συναφείς δραστηριότητες των ναυτικών αρχών» και εν μέρει από την Οδηγία 2009/21/ΕΚ «για την τήρηση των υποχρεώσεων του κράτους σημαίας». Δεδομένου ότι η προτεινόμενη Οδηγία δεν είναι επαρκώς ακριβής όσον αφορά τη δυνατότητα της Διοίκησης να εκχωρεί την ευθύνη της διενέργειας των ελέγχων ή της έκδοσης πιστοποιητικών σε αναγνωρισμένους οργανισμούς, η ΕΟΚΕ συμπεραίνει ότι τα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να το πράττουν μέσω των νομοθετικών πράξεων μεταφοράς της οδηγίας στην εθνική τους νομοθεσία.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  ΕΕ L 161, 22.6.2007, σ. 63-64.

1

(2)  ΕΕ L 124, 20.5.2009, σ. 30-50.

2

(3)  COM(2012) 129 final.

3

(4)  COM(2012) 134 final.

4

(5)  ΕΕ C 318, 23.12.2006, σ. 195-201.

5

(6)  ΕΕ C 255, 22.9.2010, σ. 103-109.

6

(7)  ΕΕ C 97, 28.4.2007, σ. 33-34.

7

(8)  ΕΕ C 24, 28.1.2012, σ. 146-153.

8

(9)  ΕΕ C 318, 23.12.2006, σ. 195-201.

9

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/158 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/158

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ανακύκλωση πλοίων»

[COM(2012) 118 final — 2012/0055 (COD)]

2012/C 299/29

Εισηγητής: ο κ. Martin SIECKER

Στις 10 Απριλίου και στις 19 Απριλίου 2012 αντίστοιχα, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο αποφάσισαν να ζητήσουν γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ανακύκλωση πλοίων

COM (2012) 118 final — 2012/0055 (COD).

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 26 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας, της 11ης και 12ης (συνεδρίαση της 12 Ιουλίου 2012), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 122 ψήφους υπέρ, 31 κατά και 6 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Τα πλοία διαλύονται με ανεύθυνο τρόπο. Τα περισσότερα από αυτά κατευθύνονται για «προσάραξη» στις παραλίες της Ινδίας, του Μπαγκλαντές και του Πακιστάν, όπου και διαλύονται από ανειδίκευτους εργάτες (στους οποίους περιλαμβάνονται και πολλά παιδιά), χωρίς τα κατάλληλα εργαλεία και χωρίς καμία προστασία απέναντι στις επικίνδυνες ουσίες που απελευθερώνονται σε μεγάλες ποσότητες κατά την ανακύκλωση. |
| --- | --- |

1.1

Τα πλοία διαλύονται με ανεύθυνο τρόπο. Τα περισσότερα από αυτά κατευθύνονται για «προσάραξη» στις παραλίες της Ινδίας, του Μπαγκλαντές και του Πακιστάν, όπου και διαλύονται από ανειδίκευτους εργάτες (στους οποίους περιλαμβάνονται και πολλά παιδιά), χωρίς τα κατάλληλα εργαλεία και χωρίς καμία προστασία απέναντι στις επικίνδυνες ουσίες που απελευθερώνονται σε μεγάλες ποσότητες κατά την ανακύκλωση.

| 1.2 | Τα πλοία που βρίσκονται στο τέλος του κύκλου ζωής τους θεωρούνται επικίνδυνα απόβλητα και υπάγονται στη Σύμβαση της Βασιλείας, η οποία ρυθμίζει τη μεταφορά επικίνδυνων αποβλήτων. Επειδή οι διατάξεις της Σύμβασης αυτής καταστρατηγούνται συστηματικά και μαζικά επί χρόνια, ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΔΝΟ) υιοθέτησε το 2009 το σχέδιο κειμένου της «Διεθνούς Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ για την ασφαλή και περιβαλλοντικά ορθή ανακύκλωση των πλοίων». Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της συμπέραναν πως αμφότερες οι συμβάσεις παρέχουν ισοδύναμο επίπεδο ελέγχου και επιβολής για τα πλοία που θεωρούνται απόβλητα. Όλα τα αφρικανικά κράτη και ορισμένα κράτη της Λατινικής Αμερικής διαφώνησαν με το συμπέρασμα αυτό. Η Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή γύρω στο 2020, εφόσον επικυρωθεί από επαρκή αριθμό χωρών. |
| --- | --- |

1.2

Τα πλοία που βρίσκονται στο τέλος του κύκλου ζωής τους θεωρούνται επικίνδυνα απόβλητα και υπάγονται στη Σύμβαση της Βασιλείας, η οποία ρυθμίζει τη μεταφορά επικίνδυνων αποβλήτων. Επειδή οι διατάξεις της Σύμβασης αυτής καταστρατηγούνται συστηματικά και μαζικά επί χρόνια, ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΔΝΟ) υιοθέτησε το 2009 το σχέδιο κειμένου της «Διεθνούς Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ για την ασφαλή και περιβαλλοντικά ορθή ανακύκλωση των πλοίων». Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της συμπέραναν πως αμφότερες οι συμβάσεις παρέχουν ισοδύναμο επίπεδο ελέγχου και επιβολής για τα πλοία που θεωρούνται απόβλητα. Όλα τα αφρικανικά κράτη και ορισμένα κράτη της Λατινικής Αμερικής διαφώνησαν με το συμπέρασμα αυτό. Η Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή γύρω στο 2020, εφόσον επικυρωθεί από επαρκή αριθμό χωρών.

| 1.3 | Η ευθύνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε αυτό το πεδίο είναι σημαντική, επειδή μεγάλο μέρος του παγκόσμιου στόλου φορτηγών πλοίων ανήκει σε εφοπλιστές από τα κράτη μέλη της. Η Επιτροπή ανησυχεί από χρόνια για τις εξελίξεις σε αυτόν τον κλάδο· γι’ αυτό και αποφάσισε πριν από μερικά χρόνια να δραστηριοποιηθεί για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Έτσι, την τελευταία πενταετία, η Επιτροπή δημοσίευσε πρώτα μια Πράσινη Βίβλο για το θέμα, στη συνέχεια μια ανακοίνωση και τώρα καταθέτει πρόταση κανονισμού. Ο προτεινόμενος κανονισμός της ΕΕ θέτει εσπευσμένα σε εφαρμογή ορισμένες από τις απαιτήσεις της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ. |
| --- | --- |

1.3

Η ευθύνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε αυτό το πεδίο είναι σημαντική, επειδή μεγάλο μέρος του παγκόσμιου στόλου φορτηγών πλοίων ανήκει σε εφοπλιστές από τα κράτη μέλη της. Η Επιτροπή ανησυχεί από χρόνια για τις εξελίξεις σε αυτόν τον κλάδο· γι’ αυτό και αποφάσισε πριν από μερικά χρόνια να δραστηριοποιηθεί για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Έτσι, την τελευταία πενταετία, η Επιτροπή δημοσίευσε πρώτα μια Πράσινη Βίβλο για το θέμα, στη συνέχεια μια ανακοίνωση και τώρα καταθέτει πρόταση κανονισμού. Ο προτεινόμενος κανονισμός της ΕΕ θέτει εσπευσμένα σε εφαρμογή ορισμένες από τις απαιτήσεις της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ.

| 1.4 | Ο προτεινόμενος κανονισμός για την ανακύκλωση των πλοίων ελάχιστα αντανακλά την Πράσινη Βίβλο και την ανακοίνωση που είχαν δημοσιευθεί νωρίτερα για το ίδιο θέμα. Σε αυτά τα δύο έγγραφα, τα προβλήματα που σχετίζονται με την ανακύκλωση των πλοίων, κυρίως στο Μπαγκλαντές, την Ινδία και το Πακιστάν, υποβάλλονται σε εμπεριστατωμένη ανάλυση και εκφράζεται η πεποίθηση ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα για να αλλάξουν οι απαράδεκτες συνθήκες που επικρατούν σε αυτές τις χώρες. Τα μέτρα που προβλέπονται στην πρόταση κανονισμού δεν επιλύουν, όμως, αυτά τα προβλήματα. Η ΕΟΚΕ δεν μπορεί παρά να διαπιστώσει την προφανή έλλειψη σχετικής πολιτικής βούλησης. |
| --- | --- |

1.4

Ο προτεινόμενος κανονισμός για την ανακύκλωση των πλοίων ελάχιστα αντανακλά την Πράσινη Βίβλο και την ανακοίνωση που είχαν δημοσιευθεί νωρίτερα για το ίδιο θέμα. Σε αυτά τα δύο έγγραφα, τα προβλήματα που σχετίζονται με την ανακύκλωση των πλοίων, κυρίως στο Μπαγκλαντές, την Ινδία και το Πακιστάν, υποβάλλονται σε εμπεριστατωμένη ανάλυση και εκφράζεται η πεποίθηση ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα για να αλλάξουν οι απαράδεκτες συνθήκες που επικρατούν σε αυτές τις χώρες. Τα μέτρα που προβλέπονται στην πρόταση κανονισμού δεν επιλύουν, όμως, αυτά τα προβλήματα. Η ΕΟΚΕ δεν μπορεί παρά να διαπιστώσει την προφανή έλλειψη σχετικής πολιτικής βούλησης.

| 1.5 | Ένα στοιχείο που λείπει, για παράδειγμα, από την πρόταση είναι ένα οικονομικό μέσο που θα επέτρεπε στην Επιτροπή να επηρεάζει τις εξελίξεις προς την επιθυμητή κατεύθυνση. Στα προηγούμενα έγγραφα, όμως, αναφερόταν το ενδεχόμενο θέσπισης ενός τέτοιου μέσου. Η Επιτροπή ανέθεσε επίσης τη διενέργεια μελέτης σχετικά με τις δυνατότητες δημιουργίας ενός ταμείου στο οποίο κάθε πλοίο που δένει σε ευρωπαϊκό λιμάνι θα πρέπει να καταβάλλει ένα συγκεκριμένο ποσό. Το ύψος της εισφοράς θα αποτελούσε συνάρτηση της χωρητικότητας και της τοξικότητας. Η ίδρυση ενός τέτοιου ταμείου συνάδει απόλυτα με την εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει». Μέρος των χρημάτων θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στη Νοτιοανατολική Ασία, με την επιμόρφωση των εργαζομένων σε ό,τι αφορά την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, με την αύξηση της ευαισθητοποίησης σε τοπικό επίπεδο σχετικά με τους κινδύνους της αλόγιστης διάλυσης μεγάλων ποντοπόρων πλοίων και με τη βελτίωση των τοπικών δημόσιων υποδομών. |
| --- | --- |

1.5

Ένα στοιχείο που λείπει, για παράδειγμα, από την πρόταση είναι ένα οικονομικό μέσο που θα επέτρεπε στην Επιτροπή να επηρεάζει τις εξελίξεις προς την επιθυμητή κατεύθυνση. Στα προηγούμενα έγγραφα, όμως, αναφερόταν το ενδεχόμενο θέσπισης ενός τέτοιου μέσου. Η Επιτροπή ανέθεσε επίσης τη διενέργεια μελέτης σχετικά με τις δυνατότητες δημιουργίας ενός ταμείου στο οποίο κάθε πλοίο που δένει σε ευρωπαϊκό λιμάνι θα πρέπει να καταβάλλει ένα συγκεκριμένο ποσό. Το ύψος της εισφοράς θα αποτελούσε συνάρτηση της χωρητικότητας και της τοξικότητας. Η ίδρυση ενός τέτοιου ταμείου συνάδει απόλυτα με την εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει». Μέρος των χρημάτων θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στη Νοτιοανατολική Ασία, με την επιμόρφωση των εργαζομένων σε ό,τι αφορά την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, με την αύξηση της ευαισθητοποίησης σε τοπικό επίπεδο σχετικά με τους κινδύνους της αλόγιστης διάλυσης μεγάλων ποντοπόρων πλοίων και με τη βελτίωση των τοπικών δημόσιων υποδομών.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διερευνήσει το ενδεχόμενο αξιοποίησης των κεφαλαίων αυτών υπέρ της ανάπτυξης της ικανότητας διάλυσης πλοίων και της συγκρότησης μιας βιομηχανίας ανακύκλωσης στην Ευρώπη. Υπάρχει αρκετή χωρητικότητα στις δεξαμενές της ΕΕ, η οποία δεν χρησιμοποιείται σχεδόν καθόλου πλέον για τη ναυπήγηση και την επισκευή πλοίων, θα ήταν ωστόσο κατάλληλη για τη διάλυση και την ανακύκλωση. Αυτό συνάδει απόλυτα με τη φιλοδοξία της ΕΕ να αποβεί μια αειφόρος «κοινωνία ανακύκλωσης», όπου τα απόβλητα μετατρέπονται σε πρώτες ύλες μέσω ενός προηγμένου και καλοσχεδιασμένου συστήματος ανακύκλωσης. Θα μπορούσε δε να αποφέρει σημαντικό οικονομικό όφελος σε πολύτιμα υλικά, με τα οποία θα μπορούσε να ικανοποιηθεί μεγάλο μέρος της ζήτησης πρώτων υλών και να δημιουργηθούν πολλές νέες θέσεις εργασίας. Ενώπιον της διαρκούς αύξησης των τιμών των πρώτων υλών και των υψηλών ποσοστών ανεργίας σε πολλές χώρες της Ένωσης, η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα επωφελής για όλη την Ευρώπη. Επιπλέον, ο κλάδος ανακύκλωσης πλοίων στο τέλος του κύκλου ζωής τους θα παρείχε ευκαιρίες για την ανάπτυξη των παραθαλάσσιων περιοχών, για την κατάρτιση των νέων σε ανερχόμενα επαγγέλματα, καθώς και για τους ανέργους. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διερευνήσει το ενδεχόμενο αξιοποίησης των κεφαλαίων αυτών υπέρ της ανάπτυξης της ικανότητας διάλυσης πλοίων και της συγκρότησης μιας βιομηχανίας ανακύκλωσης στην Ευρώπη. Υπάρχει αρκετή χωρητικότητα στις δεξαμενές της ΕΕ, η οποία δεν χρησιμοποιείται σχεδόν καθόλου πλέον για τη ναυπήγηση και την επισκευή πλοίων, θα ήταν ωστόσο κατάλληλη για τη διάλυση και την ανακύκλωση. Αυτό συνάδει απόλυτα με τη φιλοδοξία της ΕΕ να αποβεί μια αειφόρος «κοινωνία ανακύκλωσης», όπου τα απόβλητα μετατρέπονται σε πρώτες ύλες μέσω ενός προηγμένου και καλοσχεδιασμένου συστήματος ανακύκλωσης. Θα μπορούσε δε να αποφέρει σημαντικό οικονομικό όφελος σε πολύτιμα υλικά, με τα οποία θα μπορούσε να ικανοποιηθεί μεγάλο μέρος της ζήτησης πρώτων υλών και να δημιουργηθούν πολλές νέες θέσεις εργασίας. Ενώπιον της διαρκούς αύξησης των τιμών των πρώτων υλών και των υψηλών ποσοστών ανεργίας σε πολλές χώρες της Ένωσης, η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα επωφελής για όλη την Ευρώπη. Επιπλέον, ο κλάδος ανακύκλωσης πλοίων στο τέλος του κύκλου ζωής τους θα παρείχε ευκαιρίες για την ανάπτυξη των παραθαλάσσιων περιοχών, για την κατάρτιση των νέων σε ανερχόμενα επαγγέλματα, καθώς και για τους ανέργους.

| 1.7 | Εάν η ΕΕ επιθυμεί να διαλύονται τα πλοία της με υπεύθυνο τρόπο, είναι λογικό να συμμετάσχει στη χρηματοδότηση της κατασκευής της υποδομής που χρειάζεται για να γίνεται αυτό με τον κατάλληλο τρόπο. Σε μια οικονομία της αγοράς, τίποτα δεν είναι δωρεάν· όλα έχουν κάποιο κόστος. Όταν ένα πλοίο διαλύεται με υπεύθυνο τρόπο, η τιμή καταβάλλεται σε μετρητά. Όταν ένα πλοίο διαλύεται με ανεύθυνο τρόπο, μέρος της τιμής καταβάλλεται σε άλλες αξίες, όπως η ρύπανση του τοπικού περιβάλλοντος και η απώλεια ανθρώπινων ζωών. Δεδομένου ότι εντός της ΕΕ δεν θέλουμε να αποδεχθούμε αυτές τις αξίες ως νόμιμο μέσο πληρωμής, δεν πρέπει να επιτρέψουμε να χρησιμοποιούνται ως μέσο πληρωμής ούτε στις συναλλαγές μας με τρίτες χώρες. Η Επιτροπή θα μπορούσε να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στο σημείο αυτό. Η ΕΟΚΕ πιστεύει λοιπόν ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να υποβάλει μια καλύτερη πρόταση, πιο δημιουργική, πιο τολμηρή και καινοτόμο, σε συμφωνία με το επίπεδο φιλοδοξίας των προηγούμενων εγγράφων της ίδιας και με τις γνωμοδοτήσεις που έχει εκδώσει η ΕΟΚΕ επί του ιδίου θέματος. |
| --- | --- |

1.7

Εάν η ΕΕ επιθυμεί να διαλύονται τα πλοία της με υπεύθυνο τρόπο, είναι λογικό να συμμετάσχει στη χρηματοδότηση της κατασκευής της υποδομής που χρειάζεται για να γίνεται αυτό με τον κατάλληλο τρόπο. Σε μια οικονομία της αγοράς, τίποτα δεν είναι δωρεάν· όλα έχουν κάποιο κόστος. Όταν ένα πλοίο διαλύεται με υπεύθυνο τρόπο, η τιμή καταβάλλεται σε μετρητά. Όταν ένα πλοίο διαλύεται με ανεύθυνο τρόπο, μέρος της τιμής καταβάλλεται σε άλλες αξίες, όπως η ρύπανση του τοπικού περιβάλλοντος και η απώλεια ανθρώπινων ζωών. Δεδομένου ότι εντός της ΕΕ δεν θέλουμε να αποδεχθούμε αυτές τις αξίες ως νόμιμο μέσο πληρωμής, δεν πρέπει να επιτρέψουμε να χρησιμοποιούνται ως μέσο πληρωμής ούτε στις συναλλαγές μας με τρίτες χώρες. Η Επιτροπή θα μπορούσε να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στο σημείο αυτό. Η ΕΟΚΕ πιστεύει λοιπόν ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να υποβάλει μια καλύτερη πρόταση, πιο δημιουργική, πιο τολμηρή και καινοτόμο, σε συμφωνία με το επίπεδο φιλοδοξίας των προηγούμενων εγγράφων της ίδιας και με τις γνωμοδοτήσεις που έχει εκδώσει η ΕΟΚΕ επί του ιδίου θέματος.

| 1.8 | Για να επιτραπεί η ανακύκλωση πλοίων σε εγκαταστάσεις που βρίσκονται σε χώρες εκτός ΟΟΣΑ, εφόσον οι εγκαταστάσεις αυτές πληρούν τις απαιτήσεις για καταχώριση στον «ευρωπαϊκό κατάλογο», η ΕΟΚΕ συνιστά να βασιστεί ο κανονισμός ιδίως στις ισχύουσες κατευθυντήριες γραμμές των αρμόδιων διεθνών οργανισμών (1), πέραν της ίδιας της Σύμβασης της Βασιλείας και των τεχνικών κατευθυντήριων γραμμών της. |
| --- | --- |

1.8

Για να επιτραπεί η ανακύκλωση πλοίων σε εγκαταστάσεις που βρίσκονται σε χώρες εκτός ΟΟΣΑ, εφόσον οι εγκαταστάσεις αυτές πληρούν τις απαιτήσεις για καταχώριση στον «ευρωπαϊκό κατάλογο», η ΕΟΚΕ συνιστά να βασιστεί ο κανονισμός ιδίως στις ισχύουσες κατευθυντήριες γραμμές των αρμόδιων διεθνών οργανισμών (1), πέραν της ίδιας της Σύμβασης της Βασιλείας και των τεχνικών κατευθυντήριων γραμμών της.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 επικρατούσε διεθνώς αγανάκτηση για τις εξαγωγές τοξικών αποβλήτων από βιομηχανικές σε αναπτυσσόμενες χώρες. Ειδήσεις για την απόρριψη 8 000 βαρελιών με χημικά απόβλητα στην Koko Beach της Νιγηρίας και για πλοία όπως το Karin B, το οποίο έπλεε από λιμάνι σε λιμάνι προσπαθώντας να αποθέσει το επικίνδυνο φορτίο του, γίνονταν πρωτοσέλιδα και υπήρχαν εκκλήσεις για αυστηρότερους διεθνείς κανόνες. Το 1989 υιοθετήθηκε η «Σύμβαση της Βασιλείας» των Ηνωμένων Εθνών για τον έλεγχο της διασυνοριακής μεταφοράς επικίνδυνων αποβλήτων. |
| --- | --- |

2.1

Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 επικρατούσε διεθνώς αγανάκτηση για τις εξαγωγές τοξικών αποβλήτων από βιομηχανικές σε αναπτυσσόμενες χώρες. Ειδήσεις για την απόρριψη 8 000 βαρελιών με χημικά απόβλητα στην Koko Beach της Νιγηρίας και για πλοία όπως το Karin B, το οποίο έπλεε από λιμάνι σε λιμάνι προσπαθώντας να αποθέσει το επικίνδυνο φορτίο του, γίνονταν πρωτοσέλιδα και υπήρχαν εκκλήσεις για αυστηρότερους διεθνείς κανόνες. Το 1989 υιοθετήθηκε η «Σύμβαση της Βασιλείας» των Ηνωμένων Εθνών για τον έλεγχο της διασυνοριακής μεταφοράς επικίνδυνων αποβλήτων.

| 2.2 | Η Σύμβαση της Βασιλείας προβλέπει ένα παγκόσμιο σύστημα εκ των προτέρων γραπτής ειδοποίησης και έγκρισης για τη διασυνοριακή μεταφορά αποβλήτων. Το 1995 εγκρίθηκε τροπολογία που απαγόρευσε την εξαγωγή επικίνδυνων αποβλήτων από την ΕΕ και τις χώρες του ΟΟΣΑ σε χώρες εκτός ΟΟΣΑ. Η ΕΕ έχει μεταφέρει τη Σύμβαση της Βασιλείας και την τροπολογία περί απαγόρευσης των εξαγωγών αποβλήτων στο κοινοτικό δίκαιο (2). |
| --- | --- |

2.2

Η Σύμβαση της Βασιλείας προβλέπει ένα παγκόσμιο σύστημα εκ των προτέρων γραπτής ειδοποίησης και έγκρισης για τη διασυνοριακή μεταφορά αποβλήτων. Το 1995 εγκρίθηκε τροπολογία που απαγόρευσε την εξαγωγή επικίνδυνων αποβλήτων από την ΕΕ και τις χώρες του ΟΟΣΑ σε χώρες εκτός ΟΟΣΑ. Η ΕΕ έχει μεταφέρει τη Σύμβαση της Βασιλείας και την τροπολογία περί απαγόρευσης των εξαγωγών αποβλήτων στο κοινοτικό δίκαιο (2).

| 2.3 | Αν και ο νόμος για τις μεταφορές αποβλήτων εφαρμόζεται και στα πλοία και μολονότι έχει οριστεί, βάσει της Σύμβασης της Βασιλείας, ότι τα πλοία μπορούν μετά από ένα ορισμένο σημείο να χαρακτηρίζονται ως απόβλητα, υφίστανται άλλοι διεθνείς κανόνες σύμφωνα με τους οποίους τα εν λόγω σκάφη μπορούν να συνεχίσουν να θεωρούνται πλοία. Δεδομένου ότι όλα σχεδόν τα πλοία περιέχουν μεγάλες ποσότητες επικίνδυνων ουσιών, όπως πετρέλαιο, λασπώδη κατάλοιπα πετρελαίου, αμίαντο, υαλοβάμβακα, πολυχλωριωμένα διφαινύλια (PCB), τριβουτυλοκασσίτερο (ΤΒΤ) και βαρέα μέταλλα, μεταξύ άλλων στο χρώμα τους, τα πλοία που οδηγούνται προς διάλυση πρέπει να θεωρούνται επικίνδυνα απόβλητα. Έτσι, σύμφωνα με τη Σύμβαση της Βασιλείας, εφόσον φέρουν σημαία της ΕΕ και εξάγονται από χώρες του ΟΟΣΑ, τα πλοία αυτά πρέπει να διαλύονται μόνο στις χώρες του ΟΟΣΑ. |
| --- | --- |

2.3

Αν και ο νόμος για τις μεταφορές αποβλήτων εφαρμόζεται και στα πλοία και μολονότι έχει οριστεί, βάσει της Σύμβασης της Βασιλείας, ότι τα πλοία μπορούν μετά από ένα ορισμένο σημείο να χαρακτηρίζονται ως απόβλητα, υφίστανται άλλοι διεθνείς κανόνες σύμφωνα με τους οποίους τα εν λόγω σκάφη μπορούν να συνεχίσουν να θεωρούνται πλοία. Δεδομένου ότι όλα σχεδόν τα πλοία περιέχουν μεγάλες ποσότητες επικίνδυνων ουσιών, όπως πετρέλαιο, λασπώδη κατάλοιπα πετρελαίου, αμίαντο, υαλοβάμβακα, πολυχλωριωμένα διφαινύλια (PCB), τριβουτυλοκασσίτερο (ΤΒΤ) και βαρέα μέταλλα, μεταξύ άλλων στο χρώμα τους, τα πλοία που οδηγούνται προς διάλυση πρέπει να θεωρούνται επικίνδυνα απόβλητα. Έτσι, σύμφωνα με τη Σύμβαση της Βασιλείας, εφόσον φέρουν σημαία της ΕΕ και εξάγονται από χώρες του ΟΟΣΑ, τα πλοία αυτά πρέπει να διαλύονται μόνο στις χώρες του ΟΟΣΑ.

| 2.4 | Ωστόσο, η συστηματική καταστρατήγηση της νομοθεσίας από πλοία υπονομεύει την αποτελεσματικότητα τόσο των διεθνών κανόνων όσο και της νομοθεσίας της ΕΕ. Προκειμένου να βελτιωθεί η κατάσταση, τα μέρη της Σύμβασης της Βασιλείας κάλεσαν τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (ΔΝΟ) να αναπτύξει δεσμευτικούς κανόνες για την ανακύκλωση πλοίων. Το 2006 ο ΔΝΟ παρουσίασε ένα σχέδιο σύμβασης, το οποίο υιοθετήθηκε το 2009 ως «Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ για την ασφαλή και περιβαλλοντικά ορθή ανακύκλωση πλοίων». Η Σύμβαση πρέπει να κυρωθεί από επαρκή αριθμό μεγάλων κρατών σημαίας και ανακύκλωσης, ώστε να τεθεί σε ισχύ και να παράγει αποτέλεσμα. |
| --- | --- |

2.4

Ωστόσο, η συστηματική καταστρατήγηση της νομοθεσίας από πλοία υπονομεύει την αποτελεσματικότητα τόσο των διεθνών κανόνων όσο και της νομοθεσίας της ΕΕ. Προκειμένου να βελτιωθεί η κατάσταση, τα μέρη της Σύμβασης της Βασιλείας κάλεσαν τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (ΔΝΟ) να αναπτύξει δεσμευτικούς κανόνες για την ανακύκλωση πλοίων. Το 2006 ο ΔΝΟ παρουσίασε ένα σχέδιο σύμβασης, το οποίο υιοθετήθηκε το 2009 ως «Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ για την ασφαλή και περιβαλλοντικά ορθή ανακύκλωση πλοίων». Η Σύμβαση πρέπει να κυρωθεί από επαρκή αριθμό μεγάλων κρατών σημαίας και ανακύκλωσης, ώστε να τεθεί σε ισχύ και να παράγει αποτέλεσμα.

| 2.5 | Το 2006, τα συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης της Βασιλείας χαιρέτισαν το σχέδιο Σύμβασης του ΔΝΟ και άρχισαν να εξετάζουν κατά πόσον το επίπεδο ελέγχου και επιβολής των κανόνων που απαιτείται από τη Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ ήταν ισοδύναμο εκείνου που προβλέπεται στη Σύμβαση της Βασιλείας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη ολοκλήρωσαν την αξιολόγησή τους το 2010 και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι δύο Συμβάσεις φαίνεται να παρέχουν ισοδύναμο επίπεδο ελέγχου και επιβολής της νομοθεσίας για τα πλοία που χαρακτηρίζονται ως απόβλητα. Τον Οκτώβριο του 2011, τα συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης της Βασιλείας απηύθυναν έκκληση για την επικύρωση της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ, ώστε να επιτραπεί η έναρξη ισχύος της. Αυτό αναμένεται να γίνει το 2020 το νωρίτερο. Κατόπιν, οι συμβαλλόμενες χώρες θα μπορούν να στέλνουν τα μεγάλα εμπορικά πλοία τους προς διάλυση μόνο σε χώρες που έχουν προσχωρήσει επίσης στη Σύμβαση. |
| --- | --- |

2.5

Το 2006, τα συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης της Βασιλείας χαιρέτισαν το σχέδιο Σύμβασης του ΔΝΟ και άρχισαν να εξετάζουν κατά πόσον το επίπεδο ελέγχου και επιβολής των κανόνων που απαιτείται από τη Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ ήταν ισοδύναμο εκείνου που προβλέπεται στη Σύμβαση της Βασιλείας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη ολοκλήρωσαν την αξιολόγησή τους το 2010 και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι δύο Συμβάσεις φαίνεται να παρέχουν ισοδύναμο επίπεδο ελέγχου και επιβολής της νομοθεσίας για τα πλοία που χαρακτηρίζονται ως απόβλητα. Τον Οκτώβριο του 2011, τα συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης της Βασιλείας απηύθυναν έκκληση για την επικύρωση της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ, ώστε να επιτραπεί η έναρξη ισχύος της. Αυτό αναμένεται να γίνει το 2020 το νωρίτερο. Κατόπιν, οι συμβαλλόμενες χώρες θα μπορούν να στέλνουν τα μεγάλα εμπορικά πλοία τους προς διάλυση μόνο σε χώρες που έχουν προσχωρήσει επίσης στη Σύμβαση.

| 2.6 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανησυχεί σοβαρά για τις επιζήμιες για το περιβάλλον και επικίνδυνες μεθόδους που χρησιμοποιούνται για τη διάλυση πλοίων, γι’ αυτό και παρακολουθεί κατά πόδας τις εξελίξεις. Το 2007 η Επιτροπή δημοσίευσε Πράσινη Βίβλο για τη βελτίωση των πρακτικών διάλυσης πλοίων (3) και το 2008 εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία προτείνει μια ευρωπαϊκή στρατηγική για τη βελτίωση των μεθόδων διάλυσης των πλοίων (4). Η ΕΟΚΕ αντέδρασε σε αυτά τα έγγραφα με παλαιότερες γνωμοδοτήσεις της (5). Με την παρούσα γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ ανταποκρίνεται στην πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ανακύκλωση πλοίων (6). |
| --- | --- |

2.6

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανησυχεί σοβαρά για τις επιζήμιες για το περιβάλλον και επικίνδυνες μεθόδους που χρησιμοποιούνται για τη διάλυση πλοίων, γι’ αυτό και παρακολουθεί κατά πόδας τις εξελίξεις. Το 2007 η Επιτροπή δημοσίευσε Πράσινη Βίβλο για τη βελτίωση των πρακτικών διάλυσης πλοίων (3) και το 2008 εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία προτείνει μια ευρωπαϊκή στρατηγική για τη βελτίωση των μεθόδων διάλυσης των πλοίων (4). Η ΕΟΚΕ αντέδρασε σε αυτά τα έγγραφα με παλαιότερες γνωμοδοτήσεις της (5). Με την παρούσα γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ ανταποκρίνεται στην πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ανακύκλωση πλοίων (6).

3.   Ιστορικό

| 3.1 | Η διάλυση των πλοίων κατευθύνεται από τους παράγοντες της αγοράς. Το κόστος διατήρησης ενός γερασμένου στόλου, το ύψος των ναύλων και οι τιμές που ισχύουν για τα άχρηστα μέταλλα καθορίζουν τη στιγμή που ένα πλοίο οδεύει προς διάλυση. Η επιλογή της τοποθεσίας για τη διάλυση εξαρτάται από την προτεινόμενη τιμή. Η τιμή, πάλι, καθορίζεται από τη ζήτηση για ανακυκλωμένο χάλυβα στην περιοχή και από το κόστος των υποδομών για την προστασία των εργαζομένων και του περιβάλλοντος. Ως αποτέλεσμα των παραγόντων αυτών, η ανακύκλωση των μεγάλων ποντοπόρων πλοίων μετατοπίστηκε με την πάροδο του χρόνου προς τη Νοτιοανατολική Ασία. |
| --- | --- |

3.1

Η διάλυση των πλοίων κατευθύνεται από τους παράγοντες της αγοράς. Το κόστος διατήρησης ενός γερασμένου στόλου, το ύψος των ναύλων και οι τιμές που ισχύουν για τα άχρηστα μέταλλα καθορίζουν τη στιγμή που ένα πλοίο οδεύει προς διάλυση. Η επιλογή της τοποθεσίας για τη διάλυση εξαρτάται από την προτεινόμενη τιμή. Η τιμή, πάλι, καθορίζεται από τη ζήτηση για ανακυκλωμένο χάλυβα στην περιοχή και από το κόστος των υποδομών για την προστασία των εργαζομένων και του περιβάλλοντος. Ως αποτέλεσμα των παραγόντων αυτών, η ανακύκλωση των μεγάλων ποντοπόρων πλοίων μετατοπίστηκε με την πάροδο του χρόνου προς τη Νοτιοανατολική Ασία.

| 3.2 | Από όλα τα παροπλισμένα πλοία που παραδόθηκαν προς διάλυση σε όλον τον κόσμο από το 2004 μέχρι σήμερα, τουλάχιστον το 80 % διαλύθηκε στην Ινδία, το Πακιστάν ή το Μπανγκλαντές με τη λεγόμενη μέθοδο της «προσάραξης». Τα πλοία προσαράζονται σε μια αμμώδη παραλία και στη συνέχεια διαλύονται, χωρίς τη χρήση βαρέων μηχανημάτων. Στις χώρες αυτές δεν υπάρχουν υποδομές για την αντιμετώπιση της βαριάς ρύπανσης και την κατάλληλη επεξεργασία των τοξικών αποβλήτων. Οι κυβερνήσεις των κρατών της Νότιας Ασίας αρνούνται να καταπολεμήσουν αυτές τις πρακτικές, επειδή θεωρούν την ανακύκλωση πλοίων σημαντική οικονομική δραστηριότητα, στην οποία πρέπει να παρεμβαίνουν όσο το δυνατόν λιγότερο. Η δραστηριότητα αυτή δημιουργεί μεγάλο αριθμό θέσεων εργασίας, αλλά οι κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνέπειες είναι καταστροφικές. |
| --- | --- |

3.2

Από όλα τα παροπλισμένα πλοία που παραδόθηκαν προς διάλυση σε όλον τον κόσμο από το 2004 μέχρι σήμερα, τουλάχιστον το 80 % διαλύθηκε στην Ινδία, το Πακιστάν ή το Μπανγκλαντές με τη λεγόμενη μέθοδο της «προσάραξης». Τα πλοία προσαράζονται σε μια αμμώδη παραλία και στη συνέχεια διαλύονται, χωρίς τη χρήση βαρέων μηχανημάτων. Στις χώρες αυτές δεν υπάρχουν υποδομές για την αντιμετώπιση της βαριάς ρύπανσης και την κατάλληλη επεξεργασία των τοξικών αποβλήτων. Οι κυβερνήσεις των κρατών της Νότιας Ασίας αρνούνται να καταπολεμήσουν αυτές τις πρακτικές, επειδή θεωρούν την ανακύκλωση πλοίων σημαντική οικονομική δραστηριότητα, στην οποία πρέπει να παρεμβαίνουν όσο το δυνατόν λιγότερο. Η δραστηριότητα αυτή δημιουργεί μεγάλο αριθμό θέσεων εργασίας, αλλά οι κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνέπειες είναι καταστροφικές.

| 3.3 | Τα μεγάλα πλοία που αποστέλλονται στην Ασία για διάλυση είναι μία από τις κύριες πηγές των επικίνδυνων αποβλήτων που μεταφέρονται από τις βιομηχανικές στις αναπτυσσόμενες χώρες. Πρόκειται για ουσίες όπως αμίαντος, πετρέλαιο, λασπώδη κατάλοιπα υδρογονανθράκων, πολυχλωριούχα διφαινύλια (PCB) και βαρέα μέταλλα. Σε μια μελέτη της Επιτροπής (ΓΔ TREN) του 2004, η ποσότητα των επικίνδυνων αποβλήτων υπολογίζεται σε 1 000 έως 3 000 τόνους αμιάντου, 170 έως 540 τόνους PCB, 6 000 έως 20 000 τόνους επικίνδυνων χρωμάτων και 400 000 έως 1,3 εκατ. τόνους λασπώδη κατάλοιπα πετρελαίου ετησίως μέχρι το 2015. Οι εμπεριστατωμένες μελέτες του αντίκτυπου στο περιβάλλον είναι σπάνιες, αλλά τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχει σημαντική επίδραση στο νερό της θάλασσας, τις παραλίες και τα ιζήματα. Η θαλάσσια ρύπανση από τα διαλυτήρια στην Ινδία και το Μπαγκλαντές είναι σαφώς ορατή σε αεροφωτογραφίες. Υπάρχουν δε ΜΚΟ που αναφέρουν επίσης την εξαφάνιση της βλάστησης και των ψαριών από τις περιοχές αυτές. |
| --- | --- |

3.3

Τα μεγάλα πλοία που αποστέλλονται στην Ασία για διάλυση είναι μία από τις κύριες πηγές των επικίνδυνων αποβλήτων που μεταφέρονται από τις βιομηχανικές στις αναπτυσσόμενες χώρες. Πρόκειται για ουσίες όπως αμίαντος, πετρέλαιο, λασπώδη κατάλοιπα υδρογονανθράκων, πολυχλωριούχα διφαινύλια (PCB) και βαρέα μέταλλα. Σε μια μελέτη της Επιτροπής (ΓΔ TREN) του 2004, η ποσότητα των επικίνδυνων αποβλήτων υπολογίζεται σε 1 000 έως 3 000 τόνους αμιάντου, 170 έως 540 τόνους PCB, 6 000 έως 20 000 τόνους επικίνδυνων χρωμάτων και 400 000 έως 1,3 εκατ. τόνους λασπώδη κατάλοιπα πετρελαίου ετησίως μέχρι το 2015. Οι εμπεριστατωμένες μελέτες του αντίκτυπου στο περιβάλλον είναι σπάνιες, αλλά τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχει σημαντική επίδραση στο νερό της θάλασσας, τις παραλίες και τα ιζήματα. Η θαλάσσια ρύπανση από τα διαλυτήρια στην Ινδία και το Μπαγκλαντές είναι σαφώς ορατή σε αεροφωτογραφίες. Υπάρχουν δε ΜΚΟ που αναφέρουν επίσης την εξαφάνιση της βλάστησης και των ψαριών από τις περιοχές αυτές.

| 3.4 | Η κατάσταση της ασφάλειας και της υγείας στα διαλυτήρια της Νοτιοανατολικής Ασίας είναι κρίσιμη. Λόγω της έλλειψης βαρέων μηχανημάτων και εξοπλισμού ασφαλείας για τους εργαζομένους, ο κίνδυνος σοβαρών ατυχημάτων είναι μεγάλος. Σύμφωνα με έκθεση της κυβέρνησης της Ινδίας, μεταξύ 1996 και 2003 συνέβησαν 434 ατυχήματα στα διαλυτήρια του Alang, με αποτέλεσμα τον θάνατο 209 εργαζομένων. Εκθέσεις από το Πακιστάν αναφέρουν ότι πάνω από 400 εργαζόμενοι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάλυση πλοίων στην εν λόγω χώρα μεταξύ 1986 και 2006, ενώ 6 000 τραυματίστηκαν σοβαρά. Εκτιμάται επίσης ότι χιλιάδες εργαζόμενοι προσβάλλονται από ανίατες ασθένειες, επειδή έρχονται σε επαφή ή εισπνέουν επικίνδυνες ουσίες χωρίς οποιαδήποτε προληπτικά ή προστατευτικά μέτρα. Οι περισσότεροι εργαζόμενοι προέρχονται από τις φτωχότερες περιοχές, είναι ανειδίκευτοι, απασχολούνται χωρίς συμβάσεις εργασίας και ασφάλεια ασθενείας και ατυχήματος, ενώ δεν επιτρέπεται να συνδικαλίζονται. Από έρευνες που έχουν γίνει στην Ινδία, προκύπτει υψηλό ποσοστό παιδικής εργασίας. Το ένα τέταρτο των εργαζομένων είναι κάτω των 18 ετών, ενώ το 10 % είναι νεότερο των 12 ετών. |
| --- | --- |

3.4

Η κατάσταση της ασφάλειας και της υγείας στα διαλυτήρια της Νοτιοανατολικής Ασίας είναι κρίσιμη. Λόγω της έλλειψης βαρέων μηχανημάτων και εξοπλισμού ασφαλείας για τους εργαζομένους, ο κίνδυνος σοβαρών ατυχημάτων είναι μεγάλος. Σύμφωνα με έκθεση της κυβέρνησης της Ινδίας, μεταξύ 1996 και 2003 συνέβησαν 434 ατυχήματα στα διαλυτήρια του Alang, με αποτέλεσμα τον θάνατο 209 εργαζομένων. Εκθέσεις από το Πακιστάν αναφέρουν ότι πάνω από 400 εργαζόμενοι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάλυση πλοίων στην εν λόγω χώρα μεταξύ 1986 και 2006, ενώ 6 000 τραυματίστηκαν σοβαρά. Εκτιμάται επίσης ότι χιλιάδες εργαζόμενοι προσβάλλονται από ανίατες ασθένειες, επειδή έρχονται σε επαφή ή εισπνέουν επικίνδυνες ουσίες χωρίς οποιαδήποτε προληπτικά ή προστατευτικά μέτρα. Οι περισσότεροι εργαζόμενοι προέρχονται από τις φτωχότερες περιοχές, είναι ανειδίκευτοι, απασχολούνται χωρίς συμβάσεις εργασίας και ασφάλεια ασθενείας και ατυχήματος, ενώ δεν επιτρέπεται να συνδικαλίζονται. Από έρευνες που έχουν γίνει στην Ινδία, προκύπτει υψηλό ποσοστό παιδικής εργασίας. Το ένα τέταρτο των εργαζομένων είναι κάτω των 18 ετών, ενώ το 10 % είναι νεότερο των 12 ετών.

4.   Κύρια σημεία του κανονισμού

| 4.1 | Ο κανονισμός για την ανακύκλωση πλοίων αποσκοπεί στη σημαντική μείωση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων της ανακύκλωσης πλοίων με σημαία της ΕΕ, ιδίως στη Νότια Ασία, χωρίς να προκληθεί άσκοπη οικονομική δυσπραγία. Η πρόταση κανονισμού θέτει εσπευσμένα σε εφαρμογή ορισμένες από τις απαιτήσεις της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ, επιταχύνοντας έτσι την έναρξη της ισχύος της σε όλο τον κόσμο. |
| --- | --- |

4.1

Ο κανονισμός για την ανακύκλωση πλοίων αποσκοπεί στη σημαντική μείωση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων της ανακύκλωσης πλοίων με σημαία της ΕΕ, ιδίως στη Νότια Ασία, χωρίς να προκληθεί άσκοπη οικονομική δυσπραγία. Η πρόταση κανονισμού θέτει εσπευσμένα σε εφαρμογή ορισμένες από τις απαιτήσεις της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ, επιταχύνοντας έτσι την έναρξη της ισχύος της σε όλο τον κόσμο.

| 4.2 | Οι απαιτήσεις της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ που πρόκειται να εφαρμοστούν εσπευσμένα είναι οι εξής:






  4.2.1 | Τα πλοία που φέρουν τη σημαία κράτους μέλους της ΕΕ θα πρέπει να συντάξουν και να τηρούν, καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου εκμετάλλευσής τους, κατάλογο των επικίνδυνων υλικών που φέρουν. Ενώ για τα νέα πλοία ο εν λόγω κατάλογος θα πρέπει να συνταχθεί αμέσως, για τα υπάρχοντα πλοία θα ισχύει προθεσμία πέντε ετών. Ο κατάλογος πρέπει να ενημερώνεται πριν αποσταλεί το πλοίο για ανακύκλωση, ώστε να εξασφαλίζεται ότι η επιλεγμένη μονάδα ανακύκλωσης πλοίων έχει τη δυνατότητα και την άδεια να διαχειριστεί όλα τα επικίνδυνα υλικά και απόβλητα που υπάρχουν στο πλοίο. |
| --- | --- | --- |

4.2

Οι απαιτήσεις της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ που πρόκειται να εφαρμοστούν εσπευσμένα είναι οι εξής:

4.2.1

Τα πλοία που φέρουν τη σημαία κράτους μέλους της ΕΕ θα πρέπει να συντάξουν και να τηρούν, καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου εκμετάλλευσής τους, κατάλογο των επικίνδυνων υλικών που φέρουν. Ενώ για τα νέα πλοία ο εν λόγω κατάλογος θα πρέπει να συνταχθεί αμέσως, για τα υπάρχοντα πλοία θα ισχύει προθεσμία πέντε ετών. Ο κατάλογος πρέπει να ενημερώνεται πριν αποσταλεί το πλοίο για ανακύκλωση, ώστε να εξασφαλίζεται ότι η επιλεγμένη μονάδα ανακύκλωσης πλοίων έχει τη δυνατότητα και την άδεια να διαχειριστεί όλα τα επικίνδυνα υλικά και απόβλητα που υπάρχουν στο πλοίο.

| 4.2.2 | Με βάση τη Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ καταρτίστηκε κατάλογος των απαιτήσεων που πρέπει να πληρούνται από τις εγκαταστάσεις ανακύκλωσης πλοίων, με πρόσθετες απαιτήσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας. Οι μεμονωμένες εγκαταστάσεις ανακύκλωσης που πληρούν αυτές τις απαιτήσεις μπορούν να εγγράφονται στον ευρωπαϊκό κατάλογο μονάδων ανακύκλωσης πλοίων. Τα πλοία που φέρουν σημαία κράτους μέλους της ΕΕ θα επιτρέπεται να ανακυκλώνονται μόνο σε εγκαταστάσεις που περιλαμβάνονται σε αυτόν τον ευρωπαϊκό κατάλογο. |
| --- | --- |

4.2.2

Με βάση τη Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ καταρτίστηκε κατάλογος των απαιτήσεων που πρέπει να πληρούνται από τις εγκαταστάσεις ανακύκλωσης πλοίων, με πρόσθετες απαιτήσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας. Οι μεμονωμένες εγκαταστάσεις ανακύκλωσης που πληρούν αυτές τις απαιτήσεις μπορούν να εγγράφονται στον ευρωπαϊκό κατάλογο μονάδων ανακύκλωσης πλοίων. Τα πλοία που φέρουν σημαία κράτους μέλους της ΕΕ θα επιτρέπεται να ανακυκλώνονται μόνο σε εγκαταστάσεις που περιλαμβάνονται σε αυτόν τον ευρωπαϊκό κατάλογο.

| 4.2.3 | Τα πλοία που φέρουν τη σημαία κράτους μέλους της ΕΕ θα πρέπει να περιορίσουν στο ελάχιστο την ποσότητα επικίνδυνων αποβλήτων που φέρουν πριν από την παράδοσή τους σε εγκατάσταση ανακύκλωσης πλοίων. Στην ειδική περίπτωση των δεξαμενόπλοιων, οι πλοιοκτήτες θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα πλοία φτάνουν στις εγκαταστάσεις ανακύκλωσης σε κατάσταση η οποία επιτρέπει την πιστοποίησή τους ως «ασφαλών προς είσοδο» και «ασφαλών για εργασίες σε υψηλή θερμοκρασία», ώστε να αποφεύγονται οι εκρήξεις και τα (θανατηφόρα) εργατικά ατυχήματα στις εγκαταστάσεις ανακύκλωσης πλοίων. |
| --- | --- |

4.2.3

Τα πλοία που φέρουν τη σημαία κράτους μέλους της ΕΕ θα πρέπει να περιορίσουν στο ελάχιστο την ποσότητα επικίνδυνων αποβλήτων που φέρουν πριν από την παράδοσή τους σε εγκατάσταση ανακύκλωσης πλοίων. Στην ειδική περίπτωση των δεξαμενόπλοιων, οι πλοιοκτήτες θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα πλοία φτάνουν στις εγκαταστάσεις ανακύκλωσης σε κατάσταση η οποία επιτρέπει την πιστοποίησή τους ως «ασφαλών προς είσοδο» και «ασφαλών για εργασίες σε υψηλή θερμοκρασία», ώστε να αποφεύγονται οι εκρήξεις και τα (θανατηφόρα) εργατικά ατυχήματα στις εγκαταστάσεις ανακύκλωσης πλοίων.

| 4.3 | Σε αντίθεση με την ισχύουσα νομοθεσία, ο προτεινόμενος κανονισμός βασίζεται στο σύστημα ελέγχου και επιβολής της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ, το οποίο έχει σχεδιαστεί ειδικά για τη διεθνή ναυτιλία. Αυτό θα διευκολύνει τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ένα σημαντικό πρόβλημα με την ισχύουσα νομοθεσία είναι ότι είναι δύσκολο να καθοριστεί πότε ένα πλοίο καθίσταται απόβλητο. Σύμφωνα με το νέο καθεστώς, τα κράτη μέλη ενημερώνονται εγκαίρως σχετικά με την προγραμματισμένη έναρξη και την ολοκλήρωση της ανακύκλωσης. Με τη σύγκριση του καταλόγου των πλοίων για τα οποία έχει εκδοθεί πιστοποιητικό καταχώρισης με τον κατάλογο των πλοίων που έχουν ανακυκλωθεί σε εγκεκριμένες εγκαταστάσεις θα μπορούν να εντοπίζονται ευκολότερα οι παράνομες ανακυκλώσεις. |
| --- | --- |

4.3

Σε αντίθεση με την ισχύουσα νομοθεσία, ο προτεινόμενος κανονισμός βασίζεται στο σύστημα ελέγχου και επιβολής της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ, το οποίο έχει σχεδιαστεί ειδικά για τη διεθνή ναυτιλία. Αυτό θα διευκολύνει τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ένα σημαντικό πρόβλημα με την ισχύουσα νομοθεσία είναι ότι είναι δύσκολο να καθοριστεί πότε ένα πλοίο καθίσταται απόβλητο. Σύμφωνα με το νέο καθεστώς, τα κράτη μέλη ενημερώνονται εγκαίρως σχετικά με την προγραμματισμένη έναρξη και την ολοκλήρωση της ανακύκλωσης. Με τη σύγκριση του καταλόγου των πλοίων για τα οποία έχει εκδοθεί πιστοποιητικό καταχώρισης με τον κατάλογο των πλοίων που έχουν ανακυκλωθεί σε εγκεκριμένες εγκαταστάσεις θα μπορούν να εντοπίζονται ευκολότερα οι παράνομες ανακυκλώσεις.

| 4.4 | Εκτός από τους οικονομικούς παράγοντες, ένα άλλο εμπόδιο για την υπεύθυνη ανακύκλωση είναι η έλλειψη χωρητικότητας στην Ευρώπη. Η χωρητικότητα μόλις που επαρκεί για την ανακύκλωση του πολεμικού στόλου και των άλλων κρατικών πλοίων των ευρωπαϊκών κρατών. Με την πρόβλεψη της δυνατότητας ανακύκλωσης πλοίων σε εγκαταστάσεις εκτός των χωρών του ΟΟΣΑ που πληρούν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις και είναι καταχωρισμένες στον σχετικό ευρωπαϊκό κατάλογο, θα αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της περιορισμένης πρόσβασης σε νόμιμες εγκαταστάσεις ανακύκλωσης που αντιμετωπίζουν οι πλοιοκτήτες. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό ενόψει της κορύφωσης που αναμένεται να σημειώσει τα επόμενα δέκα χρόνια η ανακύκλωση πλοίων. |
| --- | --- |

4.4

Εκτός από τους οικονομικούς παράγοντες, ένα άλλο εμπόδιο για την υπεύθυνη ανακύκλωση είναι η έλλειψη χωρητικότητας στην Ευρώπη. Η χωρητικότητα μόλις που επαρκεί για την ανακύκλωση του πολεμικού στόλου και των άλλων κρατικών πλοίων των ευρωπαϊκών κρατών. Με την πρόβλεψη της δυνατότητας ανακύκλωσης πλοίων σε εγκαταστάσεις εκτός των χωρών του ΟΟΣΑ που πληρούν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις και είναι καταχωρισμένες στον σχετικό ευρωπαϊκό κατάλογο, θα αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της περιορισμένης πρόσβασης σε νόμιμες εγκαταστάσεις ανακύκλωσης που αντιμετωπίζουν οι πλοιοκτήτες. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό ενόψει της κορύφωσης που αναμένεται να σημειώσει τα επόμενα δέκα χρόνια η ανακύκλωση πλοίων.

5.   Γενικές παρατηρήσεις

| 5.1 | Τα πλοία διαλύονται με ανεύθυνο τρόπο. Τα περισσότερα από αυτά κατευθύνονται για «προσάραξη» στις παραλίες της Ινδίας, του Μπαγκλαντές και του Πακιστάν, όπου και διαλύονται από ανειδίκευτους εργάτες (στους οποίους περιλαμβάνονται και πολλά παιδιά), χωρίς τα κατάλληλα εργαλεία και χωρίς καμία προστασία απέναντι στις επικίνδυνες ουσίες που απελευθερώνονται σε μεγάλες ποσότητες κατά την ανακύκλωση. Οι εργαζόμενοι πέφτουν θύματα εκμετάλλευσης και αδυνατούν να προστατεύσουν τον εαυτό τους, καθώς σε πολλές περιπτώσεις ο συνδικαλισμός δεν είναι ανεκτός σε αυτούς τους τομείς, όπως συμβαίνει για παράδειγμα, στο Μπαγκλαντές και το Πακιστάν. Οι κυβερνήσεις δεν κάνουν τίποτα για την αντιμετώπιση αυτών των παρανομιών. Πρόκειται για οικονομικές δραστηριότητες που είναι σημαντικές για τις χώρες αυτές, χαρακτηριστικό των οποίων είναι η κυβερνητική αδυναμία και διαφθορά σε συνδυασμό με την ύπαρξη ισχυρών και αδίστακτων επιχειρήσεων, ειδικά στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

5.1

Τα πλοία διαλύονται με ανεύθυνο τρόπο. Τα περισσότερα από αυτά κατευθύνονται για «προσάραξη» στις παραλίες της Ινδίας, του Μπαγκλαντές και του Πακιστάν, όπου και διαλύονται από ανειδίκευτους εργάτες (στους οποίους περιλαμβάνονται και πολλά παιδιά), χωρίς τα κατάλληλα εργαλεία και χωρίς καμία προστασία απέναντι στις επικίνδυνες ουσίες που απελευθερώνονται σε μεγάλες ποσότητες κατά την ανακύκλωση. Οι εργαζόμενοι πέφτουν θύματα εκμετάλλευσης και αδυνατούν να προστατεύσουν τον εαυτό τους, καθώς σε πολλές περιπτώσεις ο συνδικαλισμός δεν είναι ανεκτός σε αυτούς τους τομείς, όπως συμβαίνει για παράδειγμα, στο Μπαγκλαντές και το Πακιστάν. Οι κυβερνήσεις δεν κάνουν τίποτα για την αντιμετώπιση αυτών των παρανομιών. Πρόκειται για οικονομικές δραστηριότητες που είναι σημαντικές για τις χώρες αυτές, χαρακτηριστικό των οποίων είναι η κυβερνητική αδυναμία και διαφθορά σε συνδυασμό με την ύπαρξη ισχυρών και αδίστακτων επιχειρήσεων, ειδικά στον τομέα αυτό.

| 5.2 | Η οικονομική σημασία αυτών των δραστηριοτήτων δεν σχετίζεται μόνο με την απασχόληση, αλλά επίσης, και πάνω απ’ όλα, με την προμήθεια πρώτων υλών. Οι χώρες αυτές καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος των αναγκών τους σε χάλυβα από την ανακύκλωση πλοίων. Το ζήτημα της απασχόλησης είναι επίσης σημαντικό σε αυτές τις χώρες, αλλά και αμφιλεγόμενο από κοινωνική άποψη. Πρόκειται κυρίως για ανειδίκευτους εργάτες από τις φτωχότερες ομάδες του πληθυσμού, που έχουν μεν δουλειά, όχι όμως και σταθερή απασχόληση, καθώς προσλαμβάνονται ως ημερομίσθιοι εργάτες. Στην Ευρώπη, αλλά και παγκοσμίως (ΔΟΕ: Παγκόσμιο Σύμφωνο για την Αξιοπρεπή Απασχόληση, 2009), εργασία σημαίνει μια δραστηριότητα με την οποία μπορεί κανείς ζήσει και να συντηρήσει μια οικογένεια. Οι εργαζόμενοι στα διαλυτήρια στις παραλίες της Νοτιοανατολικής Ασίας δεν μπορούν να ζήσουν από τη δουλειά τους, παρά αυτή τους βοηθά απλώς να επιβιώσουν για κάποιο χρονικό διάστημα. Στην πράξη, ο τύπος αυτός εργασίας προκαλεί τον θάνατο πολυάριθμων εργαζομένων, άλλοτε γρήγορα, σε κάποιο από τα πολλά ατυχήματα στον χώρο εργασίας, και άλλοτε σιγά-σιγά, από μία από τις ανίατες, κακοήθεις ασθένειες που ενδέχεται να τους πλήξουν ως αποτέλεσμα της εργασίας τους. |
| --- | --- |

5.2

Η οικονομική σημασία αυτών των δραστηριοτήτων δεν σχετίζεται μόνο με την απασχόληση, αλλά επίσης, και πάνω απ’ όλα, με την προμήθεια πρώτων υλών. Οι χώρες αυτές καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος των αναγκών τους σε χάλυβα από την ανακύκλωση πλοίων. Το ζήτημα της απασχόλησης είναι επίσης σημαντικό σε αυτές τις χώρες, αλλά και αμφιλεγόμενο από κοινωνική άποψη. Πρόκειται κυρίως για ανειδίκευτους εργάτες από τις φτωχότερες ομάδες του πληθυσμού, που έχουν μεν δουλειά, όχι όμως και σταθερή απασχόληση, καθώς προσλαμβάνονται ως ημερομίσθιοι εργάτες. Στην Ευρώπη, αλλά και παγκοσμίως (ΔΟΕ: Παγκόσμιο Σύμφωνο για την Αξιοπρεπή Απασχόληση, 2009), εργασία σημαίνει μια δραστηριότητα με την οποία μπορεί κανείς ζήσει και να συντηρήσει μια οικογένεια. Οι εργαζόμενοι στα διαλυτήρια στις παραλίες της Νοτιοανατολικής Ασίας δεν μπορούν να ζήσουν από τη δουλειά τους, παρά αυτή τους βοηθά απλώς να επιβιώσουν για κάποιο χρονικό διάστημα. Στην πράξη, ο τύπος αυτός εργασίας προκαλεί τον θάνατο πολυάριθμων εργαζομένων, άλλοτε γρήγορα, σε κάποιο από τα πολλά ατυχήματα στον χώρο εργασίας, και άλλοτε σιγά-σιγά, από μία από τις ανίατες, κακοήθεις ασθένειες που ενδέχεται να τους πλήξουν ως αποτέλεσμα της εργασίας τους.

| 5.3 | Η ευθύνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πεδίο αυτό είναι σημαντική, επειδή μεγάλο μέρος του παγκόσμιου στόλου φορτηγών πλοίων ανήκει σε εφοπλιστές από τα κράτη μέλη της. Η Επιτροπή ανησυχεί από χρόνια για τις εξελίξεις στον κλάδο αυτό, εν μέρει λόγω της μαζικής καταστρατήγησης των κανόνων της Σύμβασης της Βασιλείας. Γι’ αυτό και αποφάσισε πριν από μερικά χρόνια να δραστηριοποιηθεί για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Έτσι, την τελευταία πενταετία, η Επιτροπή δημοσίευσε πρώτα μια Πράσινη Βίβλο για το θέμα, στη συνέχεια μια ανακοίνωση και τώρα καταθέτει πρόταση κανονισμού. |
| --- | --- |

5.3

Η ευθύνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πεδίο αυτό είναι σημαντική, επειδή μεγάλο μέρος του παγκόσμιου στόλου φορτηγών πλοίων ανήκει σε εφοπλιστές από τα κράτη μέλη της. Η Επιτροπή ανησυχεί από χρόνια για τις εξελίξεις στον κλάδο αυτό, εν μέρει λόγω της μαζικής καταστρατήγησης των κανόνων της Σύμβασης της Βασιλείας. Γι’ αυτό και αποφάσισε πριν από μερικά χρόνια να δραστηριοποιηθεί για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Έτσι, την τελευταία πενταετία, η Επιτροπή δημοσίευσε πρώτα μια Πράσινη Βίβλο για το θέμα, στη συνέχεια μια ανακοίνωση και τώρα καταθέτει πρόταση κανονισμού.

| 5.4 | Ο προτεινόμενος κανονισμός για την ανακύκλωση των πλοίων ελάχιστα αντανακλά την Πράσινη Βίβλο και την ανακοίνωση που είχαν δημοσιευθεί νωρίτερα για το ίδιο θέμα. Σε αυτά τα δύο έγγραφα, τα προβλήματα που σχετίζονται με την ανακύκλωση των πλοίων, κυρίως στο Μπαγκλαντές, την Ινδία και το Πακιστάν, υπάγονται σε εμπεριστατωμένη ανάλυση και εκφράζεται η πεποίθηση ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα για να αλλάξουν οι απαράδεκτες συνθήκες που επικρατούν σε αυτές τις χώρες. Τα μέτρα που προβλέπονται στην πρόταση κανονισμού, ωστόσο, δεν επιλύουν τα προβλήματα. Η ΕΟΚΕ δεν μπορεί παρά να διαπιστώσει την προφανή έλλειψη πολιτικής βούλησης για την επίλυση των προβλημάτων. Αυτό δεν είναι μόνο λυπηρό αλλά προξενεί και εντύπωση. Σε άλλους παράλληλους τομείς, η Επιτροπή έδειξε ότι διαθέτει την απαραίτητη πολιτική βούληση. |
| --- | --- |

5.4

Ο προτεινόμενος κανονισμός για την ανακύκλωση των πλοίων ελάχιστα αντανακλά την Πράσινη Βίβλο και την ανακοίνωση που είχαν δημοσιευθεί νωρίτερα για το ίδιο θέμα. Σε αυτά τα δύο έγγραφα, τα προβλήματα που σχετίζονται με την ανακύκλωση των πλοίων, κυρίως στο Μπαγκλαντές, την Ινδία και το Πακιστάν, υπάγονται σε εμπεριστατωμένη ανάλυση και εκφράζεται η πεποίθηση ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα για να αλλάξουν οι απαράδεκτες συνθήκες που επικρατούν σε αυτές τις χώρες. Τα μέτρα που προβλέπονται στην πρόταση κανονισμού, ωστόσο, δεν επιλύουν τα προβλήματα. Η ΕΟΚΕ δεν μπορεί παρά να διαπιστώσει την προφανή έλλειψη πολιτικής βούλησης για την επίλυση των προβλημάτων. Αυτό δεν είναι μόνο λυπηρό αλλά προξενεί και εντύπωση. Σε άλλους παράλληλους τομείς, η Επιτροπή έδειξε ότι διαθέτει την απαραίτητη πολιτική βούληση.

| 5.5 | Στην παρούσα πρόταση δεν περιλαμβάνονται παρά λίγα από τα σχέδια που αναφέρονται στα προηγούμενα έγγραφα, π.χ. για την επιβολή ορισμένων υποχρεώσεων στους εφοπλιστές, τους κατασκευαστές πλοίων και τους φορτοεκφορτωτές, που να εξασφαλίζουν τον υπεύθυνο παροπλισμό και την ανακύκλωση των πλοίων που φτάνουν στο τέλος του οικονομικού κύκλου τους. Τα μέτρα που προτείνονται είναι άτολμα και γεμάτα νομικά κενά. |
| --- | --- |

5.5

Στην παρούσα πρόταση δεν περιλαμβάνονται παρά λίγα από τα σχέδια που αναφέρονται στα προηγούμενα έγγραφα, π.χ. για την επιβολή ορισμένων υποχρεώσεων στους εφοπλιστές, τους κατασκευαστές πλοίων και τους φορτοεκφορτωτές, που να εξασφαλίζουν τον υπεύθυνο παροπλισμό και την ανακύκλωση των πλοίων που φτάνουν στο τέλος του οικονομικού κύκλου τους. Τα μέτρα που προτείνονται είναι άτολμα και γεμάτα νομικά κενά.

| 5.6 | Όταν ολοκληρώθηκαν οι προτάσεις για τη Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ, τα συμμετέχοντα κράτη αξιολόγησαν κατά πόσον το επίπεδο ελέγχου και επιβολής που απαιτείται από τη Σύμβαση αυτή ήταν ισοδύναμο με εκείνο που προβλέπεται στη σύμβαση της Βασιλείας. Δεν επιτεύχθηκε, όμως, συμφωνία με τα συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης της Βασιλείας σχετικά με το θέμα αυτό. Η εκτίμηση του ΔΝΟ και των κρατών μελών της ΕΕ ήταν, ωστόσο, θετική. Ένας λόγος για τις διαφορετικές εκτιμήσεις μπορεί να είναι το γεγονός ότι η Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ αναφέρεται μόνο στη διάλυση πλοίων. Η Σύμβαση της Βασιλείας, από την άλλη πλευρά, αναφέρεται κυρίως στην υπεύθυνη διαχείριση των επικίνδυνων ουσιών και καθορίζει τις προϋποθέσεις για τις κατάντη διαδικασίες, θέματα τα οποία η Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ θίγει ελάχιστα. Η ΕΟΚΕ σημειώνει όμως ότι η πρόταση της Επιτροπής αναφέρεται στο ζήτημα αυτό σε γενικές γραμμές και συνιστά —προκειμένου να επιτραπεί η ανακύκλωση πλοίων σε εγκαταστάσεις που βρίσκονται σε χώρες εκτός ΟΟΣΑ, εφόσον οι εγκαταστάσεις αυτές πληρούν τις απαιτήσεις για καταχώριση στον «ευρωπαϊκό κατάλογο»— να βασιστεί ο κανονισμός ιδίως στις ισχύουσες κατευθυντήριες γραμμές των αρμόδιων διεθνών οργανισμών (7), πέραν της ίδιας της Σύμβασης και των τεχνικών κατευθυντήριων γραμμών της. |
| --- | --- |

5.6

Όταν ολοκληρώθηκαν οι προτάσεις για τη Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ, τα συμμετέχοντα κράτη αξιολόγησαν κατά πόσον το επίπεδο ελέγχου και επιβολής που απαιτείται από τη Σύμβαση αυτή ήταν ισοδύναμο με εκείνο που προβλέπεται στη σύμβαση της Βασιλείας. Δεν επιτεύχθηκε, όμως, συμφωνία με τα συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης της Βασιλείας σχετικά με το θέμα αυτό. Η εκτίμηση του ΔΝΟ και των κρατών μελών της ΕΕ ήταν, ωστόσο, θετική. Ένας λόγος για τις διαφορετικές εκτιμήσεις μπορεί να είναι το γεγονός ότι η Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ αναφέρεται μόνο στη διάλυση πλοίων. Η Σύμβαση της Βασιλείας, από την άλλη πλευρά, αναφέρεται κυρίως στην υπεύθυνη διαχείριση των επικίνδυνων ουσιών και καθορίζει τις προϋποθέσεις για τις κατάντη διαδικασίες, θέματα τα οποία η Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ θίγει ελάχιστα. Η ΕΟΚΕ σημειώνει όμως ότι η πρόταση της Επιτροπής αναφέρεται στο ζήτημα αυτό σε γενικές γραμμές και συνιστά —προκειμένου να επιτραπεί η ανακύκλωση πλοίων σε εγκαταστάσεις που βρίσκονται σε χώρες εκτός ΟΟΣΑ, εφόσον οι εγκαταστάσεις αυτές πληρούν τις απαιτήσεις για καταχώριση στον «ευρωπαϊκό κατάλογο»— να βασιστεί ο κανονισμός ιδίως στις ισχύουσες κατευθυντήριες γραμμές των αρμόδιων διεθνών οργανισμών (7), πέραν της ίδιας της Σύμβασης και των τεχνικών κατευθυντήριων γραμμών της.

| 5.7 | Αν και η υπό εξέταση πρόταση υπερβαίνει τις διατάξεις της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ, υπολείπεται των διατάξεων της Σύμβασης της Βασιλείας. Η Επιτροπή δηλώνει ότι δεν θέλει να θέσει τον πήχη πολύ υψηλά για να μην αποτρέψει τα κράτη όπου τα πλοία διαλύονται με τρόπους επιβλαβείς για τον άνθρωπο και το περιβάλλον να προσχωρήσουν στη Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ, πράγμα που θα είχε ως αποτέλεσμα να μην επιτευχθεί ο στόχος του κανονισμού. Αυτή η συλλογιστική είναι αμφισβητήσιμη: όταν ένας δεδομένος νόμος ή κανονισμός (Σύμβαση της Βασιλείας), υφίσταται πολυάριθμες παραβιάσεις, η αντικατάστασή του από ένα νέο νομικό καθεστώς με ασθενέστερες εφαρμοστικές διατάξεις (Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ) δεν φαίνεται να είναι το καταλληλότερο μέτρο για την επίλυση του προβλήματος. Η Επιτροπή έπρεπε να δώσει μεγαλύτερη προσοχή σε ένα καλύτερο επίπεδο συμμόρφωσης. |
| --- | --- |

5.7

Αν και η υπό εξέταση πρόταση υπερβαίνει τις διατάξεις της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ, υπολείπεται των διατάξεων της Σύμβασης της Βασιλείας. Η Επιτροπή δηλώνει ότι δεν θέλει να θέσει τον πήχη πολύ υψηλά για να μην αποτρέψει τα κράτη όπου τα πλοία διαλύονται με τρόπους επιβλαβείς για τον άνθρωπο και το περιβάλλον να προσχωρήσουν στη Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ, πράγμα που θα είχε ως αποτέλεσμα να μην επιτευχθεί ο στόχος του κανονισμού. Αυτή η συλλογιστική είναι αμφισβητήσιμη: όταν ένας δεδομένος νόμος ή κανονισμός (Σύμβαση της Βασιλείας), υφίσταται πολυάριθμες παραβιάσεις, η αντικατάστασή του από ένα νέο νομικό καθεστώς με ασθενέστερες εφαρμοστικές διατάξεις (Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ) δεν φαίνεται να είναι το καταλληλότερο μέτρο για την επίλυση του προβλήματος. Η Επιτροπή έπρεπε να δώσει μεγαλύτερη προσοχή σε ένα καλύτερο επίπεδο συμμόρφωσης.

| 5.8 | Δύο πολύ διαδεδομένοι τρόποι καταστρατήγησης των απαιτήσεων της Σύμβασης της Βασιλείας είναι η αλλαγή σημαίας από αυτήν ενός κράτους μέλους της ΕΕ σε μιαν άλλη σημαία, τρίτου κράτους, ή η πώληση του πλοίου. Όταν η πώληση λαμβάνει χώρα σε ευρωπαϊκά ύδατα, ο αγοραστής δεν μπορεί να εξαγάγει το πλοίο σε χώρα εκτός ΟΟΣΑ για ανακύκλωση, δεδομένου ότι το πλοίο εμπίπτει στις διατάξεις της Σύμβασης της Βασιλείας. Ο αγοραστής δηλώνει στη συνέχεια ότι δεν αγόρασε το πλοίο για διάλυση, αλλά για οικονομική εκμετάλλευση. Μόλις το πλοίο αυτό εγκαταλείψει τα ευρωπαϊκά ύδατα, αλλάζει συχνά αμέσως πορεία για τις ακτές της Νοτιοανατολικής Ασίας και η δήλωση αποδεικνύεται ψευδής. |
| --- | --- |

5.8

Δύο πολύ διαδεδομένοι τρόποι καταστρατήγησης των απαιτήσεων της Σύμβασης της Βασιλείας είναι η αλλαγή σημαίας από αυτήν ενός κράτους μέλους της ΕΕ σε μιαν άλλη σημαία, τρίτου κράτους, ή η πώληση του πλοίου. Όταν η πώληση λαμβάνει χώρα σε ευρωπαϊκά ύδατα, ο αγοραστής δεν μπορεί να εξαγάγει το πλοίο σε χώρα εκτός ΟΟΣΑ για ανακύκλωση, δεδομένου ότι το πλοίο εμπίπτει στις διατάξεις της Σύμβασης της Βασιλείας. Ο αγοραστής δηλώνει στη συνέχεια ότι δεν αγόρασε το πλοίο για διάλυση, αλλά για οικονομική εκμετάλλευση. Μόλις το πλοίο αυτό εγκαταλείψει τα ευρωπαϊκά ύδατα, αλλάζει συχνά αμέσως πορεία για τις ακτές της Νοτιοανατολικής Ασίας και η δήλωση αποδεικνύεται ψευδής.

| 5.9 | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η πρόταση της Επιτροπής περιλαμβάνει τα βασικά στοιχεία της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ, που επιμερίζει την ευθύνη μεταξύ των κρατών σημαίας, ανακύκλωσης και ελλιμενισμού, από τη μία πλευρά, και των πλοιοκτητών, ναυπηγείων και εγκαταστάσεων ανακύκλωσης, από την άλλη. Η ΕΟΚΕ τρέφει, όμως, αμφιβολίες για την ισορροπία αυτής της κατανομής και θα ήθελε να γνωρίζει τη θέση των προηγούμενων ιδιοκτητών/δικαιούχων σε αυτήν. |
| --- | --- |

5.9

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η πρόταση της Επιτροπής περιλαμβάνει τα βασικά στοιχεία της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ, που επιμερίζει την ευθύνη μεταξύ των κρατών σημαίας, ανακύκλωσης και ελλιμενισμού, από τη μία πλευρά, και των πλοιοκτητών, ναυπηγείων και εγκαταστάσεων ανακύκλωσης, από την άλλη. Η ΕΟΚΕ τρέφει, όμως, αμφιβολίες για την ισορροπία αυτής της κατανομής και θα ήθελε να γνωρίζει τη θέση των προηγούμενων ιδιοκτητών/δικαιούχων σε αυτήν.

| 5.10 | Ένα στοιχείο που λείπει, για παράδειγμα, από την πρόταση είναι ένα οικονομικό μέσο που θα επέτρεπε στην Επιτροπή να επηρεάσει τις εξελίξεις προς την επιθυμητή κατεύθυνση. Στα προηγούμενα έγγραφα, όμως, αναφερόταν το ενδεχόμενο θέσπισης ενός τέτοιου μέσου. Η Επιτροπή ανέθεσε επίσης τη διενέργεια μελέτης σχετικά με τις δυνατότητες σύστασης ενός ταμείου στο οποίο κάθε πλοίο που δένει σε ευρωπαϊκό λιμάνι θα πρέπει να καταβάλλει ένα συγκεκριμένο ποσό. Το ύψος της εισφοράς μπορεί να αποτελεί συνάρτηση της χωρητικότητας και της τοξικότητας του πλοίου. Επιπλέον, η ίδρυση ενός τέτοιου ταμείου συνάδει απόλυτα με την εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει». Μέρος των χρημάτων θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στη Νοτιοανατολική Ασία, με την επιμόρφωση των εργαζομένων σε ό,τι αφορά την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, με την αύξηση της ευαισθητοποίησης σε τοπικό επίπεδο σχετικά με τους κινδύνους της αλόγιστης διάλυσης μεγάλων ποντοπόρων πλοίων και με τη βελτίωση των τοπικών δημόσιων υποδομών. |
| --- | --- |

5.10

Ένα στοιχείο που λείπει, για παράδειγμα, από την πρόταση είναι ένα οικονομικό μέσο που θα επέτρεπε στην Επιτροπή να επηρεάσει τις εξελίξεις προς την επιθυμητή κατεύθυνση. Στα προηγούμενα έγγραφα, όμως, αναφερόταν το ενδεχόμενο θέσπισης ενός τέτοιου μέσου. Η Επιτροπή ανέθεσε επίσης τη διενέργεια μελέτης σχετικά με τις δυνατότητες σύστασης ενός ταμείου στο οποίο κάθε πλοίο που δένει σε ευρωπαϊκό λιμάνι θα πρέπει να καταβάλλει ένα συγκεκριμένο ποσό. Το ύψος της εισφοράς μπορεί να αποτελεί συνάρτηση της χωρητικότητας και της τοξικότητας του πλοίου. Επιπλέον, η ίδρυση ενός τέτοιου ταμείου συνάδει απόλυτα με την εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει». Μέρος των χρημάτων θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στη Νοτιοανατολική Ασία, με την επιμόρφωση των εργαζομένων σε ό,τι αφορά την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, με την αύξηση της ευαισθητοποίησης σε τοπικό επίπεδο σχετικά με τους κινδύνους της αλόγιστης διάλυσης μεγάλων ποντοπόρων πλοίων και με τη βελτίωση των τοπικών δημόσιων υποδομών.

| 5.11 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διερευνήσει το ενδεχόμενο αξιοποίησης των κεφαλαίων αυτών για την ανάπτυξη της ικανότητας διάλυσης πλοίων και την καθιέρωση μιας βιομηχανίας ανακύκλωσης στην Ευρώπη. Υπάρχει αρκετή χωρητικότητα στις δεξαμενές της ΕΕ, η οποία δεν χρησιμοποιείται σχεδόν καθόλου πλέον για τη ναυπήγηση και την επισκευή πλοίων, ενώ θα ήταν κατάλληλη για τη διάλυση και την ανακύκλωση. Αυτό συνάδει απόλυτα με τη φιλοδοξία της ΕΕ να αποβεί μια αειφόρος «κοινωνία ανακύκλωσης», όπου τα απόβλητα μετατρέπονται κυρίως σε πρώτες ύλες μέσω ενός προηγμένου και καλοσχεδιασμένου συστήματος ανακύκλωσης. Αυτό μπορεί να αποφέρει σημαντικό οικονομικό όφελος σε πολύτιμα υλικά, με τα οποία θα μπορούσε να ικανοποιηθεί μεγάλο μέρος της ζήτησης πρώτων υλών και να δημιουργηθούν πολλές νέες θέσεις εργασίας. Ενώπιον της διαρκούς αύξησης των τιμών των πρώτων υλών και των υψηλών ποσοστών ανεργίας σε πολλές χώρες της Ένωσης, η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα επωφελής για όλη την Ευρώπη. |
| --- | --- |

5.11

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διερευνήσει το ενδεχόμενο αξιοποίησης των κεφαλαίων αυτών για την ανάπτυξη της ικανότητας διάλυσης πλοίων και την καθιέρωση μιας βιομηχανίας ανακύκλωσης στην Ευρώπη. Υπάρχει αρκετή χωρητικότητα στις δεξαμενές της ΕΕ, η οποία δεν χρησιμοποιείται σχεδόν καθόλου πλέον για τη ναυπήγηση και την επισκευή πλοίων, ενώ θα ήταν κατάλληλη για τη διάλυση και την ανακύκλωση. Αυτό συνάδει απόλυτα με τη φιλοδοξία της ΕΕ να αποβεί μια αειφόρος «κοινωνία ανακύκλωσης», όπου τα απόβλητα μετατρέπονται κυρίως σε πρώτες ύλες μέσω ενός προηγμένου και καλοσχεδιασμένου συστήματος ανακύκλωσης. Αυτό μπορεί να αποφέρει σημαντικό οικονομικό όφελος σε πολύτιμα υλικά, με τα οποία θα μπορούσε να ικανοποιηθεί μεγάλο μέρος της ζήτησης πρώτων υλών και να δημιουργηθούν πολλές νέες θέσεις εργασίας. Ενώπιον της διαρκούς αύξησης των τιμών των πρώτων υλών και των υψηλών ποσοστών ανεργίας σε πολλές χώρες της Ένωσης, η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα επωφελής για όλη την Ευρώπη.

| 5.12 | Εάν η ΕΕ επιθυμεί να διαλύονται τα πλοία της με υπεύθυνο τρόπο, είναι λογικό να συμμετάσχει στη χρηματοδότηση της κατασκευής της υποδομής που χρειάζεται για να γίνει αυτό με τον κατάλληλο τρόπο. Σε μια οικονομία της αγοράς, τίποτα δεν είναι δωρεάν· όλα έχουν κάποιο κόστος. Όταν ένα πλοίο διαλύεται με υπεύθυνο τρόπο, η τιμή καταβάλλεται σε μετρητά. Σε περίπτωση αλόγιστης διάλυσης, ένα μέρος της τιμής καταβάλλεται σε άλλες αξίες, όπως η ρύπανση του τοπικού περιβάλλοντος και η απώλεια ανθρώπινων ζωών. Δεδομένου ότι εντός της ΕΕ δεν θέλουμε να αποδεχθούμε αυτές τις αξίες ως νόμιμο μέσο πληρωμής, δεν πρέπει να επιτρέψουμε να χρησιμοποιούνται ως μέσο πληρωμής ούτε στις συναλλαγές μας με τρίτες χώρες. Η Επιτροπή θα μπορούσε να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στο σημείο αυτό. Η ΕΟΚΕ πιστεύει λοιπόν ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να υποβάλει μια καλύτερη πρόταση, πιο δημιουργική, πιο τολμηρή και καινοτόμο, σε συμφωνία με το επίπεδο φιλοδοξίας των προηγούμενων εγγράφων της ίδιας και με τις γνωμοδοτήσεις που έχει εκδώσει η ΕΟΚΕ επί του ιδίου θέματος. |
| --- | --- |

5.12

Εάν η ΕΕ επιθυμεί να διαλύονται τα πλοία της με υπεύθυνο τρόπο, είναι λογικό να συμμετάσχει στη χρηματοδότηση της κατασκευής της υποδομής που χρειάζεται για να γίνει αυτό με τον κατάλληλο τρόπο. Σε μια οικονομία της αγοράς, τίποτα δεν είναι δωρεάν· όλα έχουν κάποιο κόστος. Όταν ένα πλοίο διαλύεται με υπεύθυνο τρόπο, η τιμή καταβάλλεται σε μετρητά. Σε περίπτωση αλόγιστης διάλυσης, ένα μέρος της τιμής καταβάλλεται σε άλλες αξίες, όπως η ρύπανση του τοπικού περιβάλλοντος και η απώλεια ανθρώπινων ζωών. Δεδομένου ότι εντός της ΕΕ δεν θέλουμε να αποδεχθούμε αυτές τις αξίες ως νόμιμο μέσο πληρωμής, δεν πρέπει να επιτρέψουμε να χρησιμοποιούνται ως μέσο πληρωμής ούτε στις συναλλαγές μας με τρίτες χώρες. Η Επιτροπή θα μπορούσε να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στο σημείο αυτό. Η ΕΟΚΕ πιστεύει λοιπόν ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να υποβάλει μια καλύτερη πρόταση, πιο δημιουργική, πιο τολμηρή και καινοτόμο, σε συμφωνία με το επίπεδο φιλοδοξίας των προηγούμενων εγγράφων της ίδιας και με τις γνωμοδοτήσεις που έχει εκδώσει η ΕΟΚΕ επί του ιδίου θέματος.

6.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 6.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον στόχο της πρότασης για την ανακύκλωση των πλοίων και τη γενική προσέγγιση που υιοθετεί η Επιτροπή, τρέφει όμως μεγάλες επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής του. Η ΕΟΚΕ επικρίνει κυρίως τις ακόλουθες διατάξεις: |
| --- | --- |

6.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον στόχο της πρότασης για την ανακύκλωση των πλοίων και τη γενική προσέγγιση που υιοθετεί η Επιτροπή, τρέφει όμως μεγάλες επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής του. Η ΕΟΚΕ επικρίνει κυρίως τις ακόλουθες διατάξεις:

| 6.2 | Το άρθρο 15 του κανονισμού ορίζει ότι οι εγκαταστάσεις ανακύκλωσης που βρίσκονται εκτός της Ένωσης μπορούν να συμπεριληφθούν σε ένα ευρωπαϊκό κατάλογο, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις που θέτει η ΕΕ για την υπεύθυνη διάλυση. Είναι, ωστόσο, οι ίδιες οι εγκαταστάσεις εκείνες που θα πρέπει να πιστοποιούν ότι πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις. Ο προτεινόμενος κανονισμός προβλέπει την επιθεώρηση των εν λόγω μονάδων ανακύκλωσης πλοίων από την Επιτροπή ή από φορείς που ενεργούν για λογαριασμό της μόνον ως ενδεχόμενο. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προβεί στη σύσταση ενός σαφούς και αποτελεσματικού μηχανισμού επιθεώρησης και εποπτείας από ανεξάρτητους τρίτους φορείς, ώστε να διασφαλίζεται η συμμόρφωση των εν λόγω μονάδων με τις απαιτήσεις που ορίζονται στο άρθρο 12. |
| --- | --- |

6.2

Το άρθρο 15 του κανονισμού ορίζει ότι οι εγκαταστάσεις ανακύκλωσης που βρίσκονται εκτός της Ένωσης μπορούν να συμπεριληφθούν σε ένα ευρωπαϊκό κατάλογο, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις που θέτει η ΕΕ για την υπεύθυνη διάλυση. Είναι, ωστόσο, οι ίδιες οι εγκαταστάσεις εκείνες που θα πρέπει να πιστοποιούν ότι πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις. Ο προτεινόμενος κανονισμός προβλέπει την επιθεώρηση των εν λόγω μονάδων ανακύκλωσης πλοίων από την Επιτροπή ή από φορείς που ενεργούν για λογαριασμό της μόνον ως ενδεχόμενο. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προβεί στη σύσταση ενός σαφούς και αποτελεσματικού μηχανισμού επιθεώρησης και εποπτείας από ανεξάρτητους τρίτους φορείς, ώστε να διασφαλίζεται η συμμόρφωση των εν λόγω μονάδων με τις απαιτήσεις που ορίζονται στο άρθρο 12.

| 6.3 | Το άρθρο 12 παρέχει μια σύνοψη των απαιτήσεων τις οποίες πρέπει να πληρούν οι εγκαταστάσεις ανακύκλωσης προκειμένου να μπορούν να συμπεριληφθούν στον σχετικό ευρωπαϊκό κατάλογο. Δεν υπάρχει λόγος σχολιασμού των απαιτήσεων αυτών. Ωστόσο, η μεταβατική διάταξη του άρθρου 28 ορίζει ότι τα κράτη μέλη μπορούν, πριν από τη δημοσίευση του ευρωπαϊκού καταλόγου, να επιτρέπουν την ανακύκλωση πλοίων σε εγκαταστάσεις εκτός Ένωσης εφόσον, με βάση τη δήλωση του πλοιοκτήτη ή των εγκαταστάσεων ανακύκλωσης ή με στοιχεία που αποκτώνται με άλλο τρόπο, προκύπτει ότι οι εγκαταστάσεις αυτές συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις που ορίζονται στο άρθρο 12. Για άλλη μια φορά, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προβεί στη σύσταση ενός σαφούς και αποτελεσματικού μηχανισμού επιθεώρησης και εποπτείας από ανεξάρτητους τρίτους φορείς, ώστε να διασφαλίζεται η συμμόρφωση των εν λόγω μονάδων με τις απαιτήσεις που ορίζονται στο άρθρο 12. |
| --- | --- |

6.3

Το άρθρο 12 παρέχει μια σύνοψη των απαιτήσεων τις οποίες πρέπει να πληρούν οι εγκαταστάσεις ανακύκλωσης προκειμένου να μπορούν να συμπεριληφθούν στον σχετικό ευρωπαϊκό κατάλογο. Δεν υπάρχει λόγος σχολιασμού των απαιτήσεων αυτών. Ωστόσο, η μεταβατική διάταξη του άρθρου 28 ορίζει ότι τα κράτη μέλη μπορούν, πριν από τη δημοσίευση του ευρωπαϊκού καταλόγου, να επιτρέπουν την ανακύκλωση πλοίων σε εγκαταστάσεις εκτός Ένωσης εφόσον, με βάση τη δήλωση του πλοιοκτήτη ή των εγκαταστάσεων ανακύκλωσης ή με στοιχεία που αποκτώνται με άλλο τρόπο, προκύπτει ότι οι εγκαταστάσεις αυτές συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις που ορίζονται στο άρθρο 12. Για άλλη μια φορά, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προβεί στη σύσταση ενός σαφούς και αποτελεσματικού μηχανισμού επιθεώρησης και εποπτείας από ανεξάρτητους τρίτους φορείς, ώστε να διασφαλίζεται η συμμόρφωση των εν λόγω μονάδων με τις απαιτήσεις που ορίζονται στο άρθρο 12.

| 6.4 | Το άρθρο 23 προτείνει κυρώσεις για τις παραβάσεις του κανονισμού, αστικού ή διοικητικού χαρακτήρα, οι οποίες πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές. Ειδικές κυρώσεις, ωστόσο, δεν καθορίζονται. Το ίδιο άρθρο προβλέπει επίσης ότι οι κυρώσεις μπορούν να επιβληθούν στον προτελευταίο ιδιοκτήτη, εάν ένα πλοίο πωληθεί και, μέσα σε λιγότερο από έξι μήνες μετά την πώληση, σταλεί για ανακύκλωση σε εγκατάσταση η οποία δεν περιλαμβάνεται στον ευρωπαϊκό κατάλογο. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει, ωστόσο, ότι οι έξι μήνες είναι σύντομο χρονικό διάστημα σε σύγκριση με τον μέσο κύκλο ζωής ενός πλοίου. Επίσης, παρατηρεί ότι η απαλλαγή από τις εν λόγω κυρώσεις, όταν ο πλοιοκτήτης μπορεί να αποδείξει ότι το πλοίο δεν έχει πωληθεί με πρόθεση την ανακύκλωση, μπορεί εύκολα να επιτευχθεί μέσω δηλώσεων, πράγμα που έχει επανειλημμένα συμβεί, όπως καταδεικνύουν τα τρέχοντα προβλήματα που συνδέονται με την εφαρμογή της Σύμβασης της Βασιλείας. |
| --- | --- |

6.4

Το άρθρο 23 προτείνει κυρώσεις για τις παραβάσεις του κανονισμού, αστικού ή διοικητικού χαρακτήρα, οι οποίες πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές. Ειδικές κυρώσεις, ωστόσο, δεν καθορίζονται. Το ίδιο άρθρο προβλέπει επίσης ότι οι κυρώσεις μπορούν να επιβληθούν στον προτελευταίο ιδιοκτήτη, εάν ένα πλοίο πωληθεί και, μέσα σε λιγότερο από έξι μήνες μετά την πώληση, σταλεί για ανακύκλωση σε εγκατάσταση η οποία δεν περιλαμβάνεται στον ευρωπαϊκό κατάλογο. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει, ωστόσο, ότι οι έξι μήνες είναι σύντομο χρονικό διάστημα σε σύγκριση με τον μέσο κύκλο ζωής ενός πλοίου. Επίσης, παρατηρεί ότι η απαλλαγή από τις εν λόγω κυρώσεις, όταν ο πλοιοκτήτης μπορεί να αποδείξει ότι το πλοίο δεν έχει πωληθεί με πρόθεση την ανακύκλωση, μπορεί εύκολα να επιτευχθεί μέσω δηλώσεων, πράγμα που έχει επανειλημμένα συμβεί, όπως καταδεικνύουν τα τρέχοντα προβλήματα που συνδέονται με την εφαρμογή της Σύμβασης της Βασιλείας.

| 6.5 | Στο άρθρο 30, η Επιτροπή αναλαμβάνει να επανεξετάσει τον κανονισμό, το αργότερο δύο έτη μετά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ. Καθώς αυτό προβλέπεται να συμβεί το 2020, η αναθεώρηση του κανονισμού θα γίνει το 2022. Η Επιτροπή μελετά το ενδεχόμενο να συμπεριλάβει τις εγκαταστάσεις που αναγνωρίζονται από τα συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ στον ευρωπαϊκό κατάλογο των εγκαταστάσεων ανακύκλωσης πλοίων, προκειμένου να αποφευχθεί η επανάληψη εργασιών και ο διοικητικός φόρτος. Είναι, εντούτοις, πολύ πιθανό εγκαταστάσεις που αναγνωρίζονται από τα συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ –όπως π.χ. μονάδες που αναλαμβάνουν τις εργασίες που έπονται της διάλυσης, όπου ο χειρισμός των επικίνδυνων ουσιών πρέπει να γίνεται με υπευθυνότητα– να μην πληρούν τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού καταλόγου. Αυτό θα αποδυναμώσει επίσης την τρέχουσα πρακτική. |
| --- | --- |

6.5

Στο άρθρο 30, η Επιτροπή αναλαμβάνει να επανεξετάσει τον κανονισμό, το αργότερο δύο έτη μετά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ. Καθώς αυτό προβλέπεται να συμβεί το 2020, η αναθεώρηση του κανονισμού θα γίνει το 2022. Η Επιτροπή μελετά το ενδεχόμενο να συμπεριλάβει τις εγκαταστάσεις που αναγνωρίζονται από τα συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ στον ευρωπαϊκό κατάλογο των εγκαταστάσεων ανακύκλωσης πλοίων, προκειμένου να αποφευχθεί η επανάληψη εργασιών και ο διοικητικός φόρτος. Είναι, εντούτοις, πολύ πιθανό εγκαταστάσεις που αναγνωρίζονται από τα συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ –όπως π.χ. μονάδες που αναλαμβάνουν τις εργασίες που έπονται της διάλυσης, όπου ο χειρισμός των επικίνδυνων ουσιών πρέπει να γίνεται με υπευθυνότητα– να μην πληρούν τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού καταλόγου. Αυτό θα αποδυναμώσει επίσης την τρέχουσα πρακτική.

| 6.6 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, στις περιπτώσεις όπου η ανακύκλωση των πλοίων γίνεται με τη μέθοδο της προσάραξης, η ασφάλεια στον χώρο εργασίας είναι εντελώς ανεπαρκής, οι εργαζόμενοι πέφτουν θύματα εκμετάλλευσης και οι συνέπειες για το περιβάλλον είναι καταστροφικές. Τα πλοία διαλύονται στην παραλία με το χέρι και όλες οι επικίνδυνες ουσίες που περιέχουν (πετρέλαιο, λάσπη, PCB κλπ.) εισρέουν ελεύθερα στη θάλασσα ή διαρρέουν στην άμμο. Επιτόπιες μελέτες έχουν δείξει ότι η χλωρίδα και η πανίδα έχουν εξαφανιστεί εντελώς από μια μεγάλη περιοχή γύρω από τις παραλίες στις οποίες διαλύονται πλοία. Με βάση την ατζέντα της ΕΕ για την αειφορία, θα ήταν αναμενόμενο να αποκλείσει η Επιτροπή από τον ευρωπαϊκό κατάλογο τις εγκαταστάσεις ανακύκλωσης που χρησιμοποιούν αυτές τις μεθόδους. Προς το παρόν, αυτό δεν είναι σαφές. |
| --- | --- |

6.6

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, στις περιπτώσεις όπου η ανακύκλωση των πλοίων γίνεται με τη μέθοδο της προσάραξης, η ασφάλεια στον χώρο εργασίας είναι εντελώς ανεπαρκής, οι εργαζόμενοι πέφτουν θύματα εκμετάλλευσης και οι συνέπειες για το περιβάλλον είναι καταστροφικές. Τα πλοία διαλύονται στην παραλία με το χέρι και όλες οι επικίνδυνες ουσίες που περιέχουν (πετρέλαιο, λάσπη, PCB κλπ.) εισρέουν ελεύθερα στη θάλασσα ή διαρρέουν στην άμμο. Επιτόπιες μελέτες έχουν δείξει ότι η χλωρίδα και η πανίδα έχουν εξαφανιστεί εντελώς από μια μεγάλη περιοχή γύρω από τις παραλίες στις οποίες διαλύονται πλοία. Με βάση την ατζέντα της ΕΕ για την αειφορία, θα ήταν αναμενόμενο να αποκλείσει η Επιτροπή από τον ευρωπαϊκό κατάλογο τις εγκαταστάσεις ανακύκλωσης που χρησιμοποιούν αυτές τις μεθόδους. Προς το παρόν, αυτό δεν είναι σαφές.

Βρυξέλλες, 12 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Τεχνικές κατευθυντήριες γραμμές για την περιβαλλοντικά ορθή διαχείριση της πλήρους και της μερικής διάλυσης πλοίων, Σύμβαση της Βασιλείας για τον έλεγχο της διασυνοριακής διακίνησης επικίνδυνων αποβλήτων και της διάθεσής τους, Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP)

1

Κατευθυντήριες γραμμές για την ασφάλεια και την υγεία κατά τη διάλυση πλοίων: κατευθυντήριες γραμμές για τις ασιατικές χώρες και την Τουρκία, Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ)

Κατευθυντήριες γραμμές για την ανακύκλωση πλοίων, Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΔΝΟ)

(2)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1013/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2006, σχετικά με τις μεταφορές αποβλήτων.

2

(3)  COM(2007) 269 τελικό

3

(4)  COM(2008) 767 τελικό

4

(5)  Βλ. ΕΕ C 120, 16.5.2008, σ. 33 και EE C 277, 17.11.2009, σ. 67.

5

(6)  COM(2012) 118 τελικό

6

(7)  Βλ. υποσημείωση 1.

7

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Οι ακόλουθες τροπολογίες, οι οποίες συγκέντρωσαν πάνω από το ένα τέταρτο των εκπεφρασμένων ψήφων, απορρίφθηκαν στην πορεία της συζήτησης:

Σημείο 5.5

Να τροποποιηθεί ως εξής:

"Στην παρούσα πρόταση δεν περιλαμβάνονται παρά λίγα από τα σχέδια που αναφέρονται στα προηγούμενα έγγραφα, π.χ. για την επιβολή ορισμένων υποχρεώσεων στους εφοπλιστές, τους κατασκευαστές πλοίων και τους φορτοεκφορτωτές, που να εξασφαλίζουν τον υπεύθυνο παροπλισμό και την ανακύκλωση των πλοίων που φτάνουν στο τέλος του οικονομικού κύκλου τους. Τα μέτρα που προτείνονται και ."

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

| Υπέρ | : | 70 |
| --- | --- | --- |
| Κατά | : | 72 |
| Αποχές | : | 0 |

Υπέρ

:

70

Κατά

:

72

Αποχές

:

0

Σημείο 5.7

Σημείο 5.7

Να τροποποιηθεί ως εξής:

"Αν και η υπό εξέταση πρόταση υπερβαίνει τις διατάξεις της Σύμβασης του Χονγκ Κονγκ, υπολείπεται των διατάξεων της Σύμβασης της Βασιλείας. Η Επιτροπή δηλώνει ότι δεν θέλει να θέσει τον πήχη πολύ υψηλά για να μην αποτρέψει τα κράτη όπου τα πλοία διαλύονται με τρόπους επιβλαβείς για τον άνθρωπο και το περιβάλλον να προσχωρήσουν στη Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ, πράγμα που θα είχε ως αποτέλεσμα να μην επιτευχθεί ο στόχος του κανονισμού. "

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

| Υπέρ | : | 65 |
| --- | --- | --- |
| Κατά | : | 86 |
| Αποχές | : | 0 |

Υπέρ

:

65

Κατά

:

86

Αποχές

:

0

Σημείο 5.10 και σημείο 1.5 (ψηφίστηκαν ταυτόχρονα)

Σημείο 5.10 και σημείο 1.5 (ψηφίστηκαν ταυτόχρονα)

Να τροποποιηθεί ως εξής:

""

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

| Υπέρ | : | 69 |
| --- | --- | --- |
| Κατά | : | 80 |
| Αποχές | : | 2 |

Υπέρ

:

69

Κατά

:

80

Αποχές

:

2

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/165 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/165

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Βασικές δράσεις προς την κατεύθυνση μιας Πράξης ΙΙ για την Ενιαία Αγορά» (διερευνητική γνωμοδότηση)

2012/C 299/30

Γενικός εισηγητής: ο κ. VOLES

Στις 27 Ιουνίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το θέμα

Βασικές δράσεις προς την κατεύθυνση μιας Πράξης ΙΙ για την Ενιαία Αγορά (διερευνητική γνωμοδότηση).

Στις 28 Ιουνίου 2012, ο Πρόεδρος ανάθεσε στο τμήμα Ενιαία Αγορά, Παραγωγή και Κατανάλωση την προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ.

Λόγω του επείγοντος χαρακτήρα των εργασιών, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε στην 482η σύνοδο της ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε στις 11 και 12 Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 12ης Ιουλίου 2012) να ορίσει γενικό εισηγητή τον κ. Voleš και υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 176 ψήφους υπέρ, 5 κατά και 2 αποχές.

1.   Εισαγωγή

1.1   Η Επιτροπή παρουσίασε προτάσεις για δέκα από τους δώδεκα μοχλούς που προκύπτουν από την Πράξη για την Ενιαία Αγορά μέχρι το τέλος του 2011, ενώ οι προτάσεις για τους υπόλοιπους δύο ακολούθησαν το πρώτο εξάμηνο του 2012. Επιπλέον, η Επιτροπή έχει ολοκληρώσει ή έχει υποβάλει προτάσεις για 28 από τα υπόλοιπα 50 μέτρα που ανακοινώθηκαν στην Πράξη για την Ενιαία Αγορά.

1.2   Υπήρξαν συγκεκριμένες προτάσεις για τη διακυβέρνηση της ενιαίας αγοράς οι οποίες ήταν εστιασμένες στην πληροφόρηση των πολιτών και των επιχειρήσεων σχετικά με τις ευκαιρίες που προσφέρει η Ενιαία Αγορά, στη βελτίωση της εφαρμογής των κανόνων της ενιαίας αγοράς από τα κράτη μέλη και στην διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής τους. Μικρή πρόοδος έχει σημειωθεί στο συγκεκριμένο τομέα, παρά το γεγονός ότι οι πολίτες και οι επιχειρήσεις θεωρούν ότι πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες ελλείψεις.

1.3   Η εστίαση στους δώδεκα μοχλούς επέτρεψε στην Επιτροπή να προοδεύσει ταχύτερα από ό, τι θα ήταν δυνατόν σε διαφορετική περίπτωση. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κλήθηκαν να εγκρίνουν τις νομοθετικές προτάσεις πριν από το τέλος του 2013, έτσι ώστε να μπορούν να εφαρμοστούν έως το 2014. Η ταχεία, πλήρης και ορθή μεταφορά και εφαρμογή της εγκεκριμένης νομοθεσίας θα αποτελέσει σημαντικό καθήκον για τα κράτη μέλη.

1.4   Η Επιτροπή θα εορτάσει την 20ή επέτειο της ενιαίας αγοράς με την ανακήρυξη μίας πανευρωπαϊκής εβδομάδας για την ενιαία αγορά, τον Οκτώβριο του 2012, κατά τη διάρκεια της οποίας θα πραγματοποιηθούν εκδηλώσεις και στα 27 κράτη μέλη. Το δεύτερο Φόρουμ για την Ενιαία Αγορά θα διατηρήσει την πολιτική δυναμική που δημιουργήθηκε από την ομώνυμη Πράξη, θα αξιολογήσει την πρόοδο που έχει σημειωθεί στην εφαρμογή της, και θα εξετάσει τις μελλοντικές προτεραιότητες για την τόνωση της ανάπτυξης και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης.

1.5   Σε επιστολή της 27ης Ιουνίου, ο Αντιπρόεδρος της Επιτροπής κ. Maroš Šefčovič ζήτησε τη συμβολή της ΕΟΚΕ στη συνεχιζόμενη συζήτηση, με βάση το σκεπτικό ότι τα μέλη της εκπροσωπούν τους πολλούς και διάφορους κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες που προσφέρουν με συναινετικό τρόπο προστιθέμενη αξία στις υπό εξέλιξη εργασίες.

2.   Γενικές παρατηρήσεις και συστάσεις

2.1   Οι προτάσεις για μια Πράξη ΙΙ για την Ενιαία Αγορά δεν πρέπει να αγνοούν τη δύσκολη κατάσταση που επικρατεί στην ΕΕ, η οποία προκύπτει από την αδυναμία πολλών κρατών μελών να αντιμετωπίσουν τα δημοσιονομικά τους ελλείμματα, τη στασιμότητα του ΑΕΠ και την αύξηση της ανεργίας. Οι προτάσεις πρέπει να περιλαμβάνουν ως εκ τούτου όχι μόνο βραχυπρόθεσμα μέτρα, με άμεση επίδραση στην ανάπτυξη και την απασχόληση, αλλά και μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα που θα εγγυώνται την αειφόρο ανάπτυξη και θα αποφέρουν οφέλη για όλους τους πολίτες της ΕΕ και για το μέλλον.

2.2   Μια αναθεωρημένη και επικαιροποιημένη στρατηγική «Ευρώπη 2020» θα πρέπει να είναι η γενική κατευθυντήρια γραμμή για την ανάπτυξη της ενιαίας αγοράς, του πολυτιμότερου επιτεύγματος της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και εργαλείου για την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής.

2.3   Στην προετοιμασία της νέας δέσμης προτάσεων για την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς πρέπει να ληφθούν υπόψη οι απόψεις όλων των ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων.

2.4   Μέτρα για την απελευθέρωση του δυναμικού της ενιαίας αγοράς για τις επιχειρήσεις, τους καταναλωτές, τους πολίτες και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη θα πρέπει να ληφθούν κυρίως στον τομέα των υπηρεσιών, για την πρόσβαση σε χρηματοδότηση, για την άρση του διοικητικού φόρτου των ΜμΕ, για το ηλεκτρονικό εμπόριο, την ψηφιακή ενιαία αγορά και την κινητικότητα. Θα πρέπει να συνοδεύονται από δράσεις που στοχεύουν στην ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών και της εμπιστοσύνης, αφενός, και λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις κοινωνικές πτυχές της ενιαίας αγοράς με τη στήριξη της κοινωνικής οικονομίας και με σεβασμό στην ανάγκη για κοινωνική συνοχή καθώς και στα δικαιώματα και τα συμφέροντα των πολιτών, αφετέρου.

2.5   Στις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της σχετικά με την Πράξη για την Ενιαία Αγορά (1) και τους Δώδεκα Μοχλούς (2), η ΕΟΚΕ επισήμανε μια σειρά ζητημάτων τα οποία εξακολουθεί να θεωρεί πάρα πολύ σημαντικά:

| — | Η επικοινωνιακή προβολή των πλεονεκτημάτων της ενιαίας αγοράς για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις είναι ζωτικής σημασίας, και οι ενδιάμεσοι φορείς, όπως τα πολιτικά κόμματα, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τα μέσα ενημέρωσης και εκπαίδευσης, μεταξύ άλλων, έχουν ευθύνη να συμβάλλουν στην κατανόηση των διακυβευμάτων εκ μέρους των Ευρωπαίων. |
| --- | --- |

—

Η επικοινωνιακή προβολή των πλεονεκτημάτων της ενιαίας αγοράς για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις είναι ζωτικής σημασίας, και οι ενδιάμεσοι φορείς, όπως τα πολιτικά κόμματα, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τα μέσα ενημέρωσης και εκπαίδευσης, μεταξύ άλλων, έχουν ευθύνη να συμβάλλουν στην κατανόηση των διακυβευμάτων εκ μέρους των Ευρωπαίων.

| — | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να ενισχύσει την επίγνωση των πολιτών σε ό,τι αφορά τα θέματα της Ενιαίας Αγοράς, αξιοποιώντας πολλά δίκτυα, οργανισμούς και άλλα μέσα που έχει στη διάθεσή της (3). |
| --- | --- |

—

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να ενισχύσει την επίγνωση των πολιτών σε ό,τι αφορά τα θέματα της Ενιαίας Αγοράς, αξιοποιώντας πολλά δίκτυα, οργανισμούς και άλλα μέσα που έχει στη διάθεσή της (3).

2.6   Σε κάποια μεταγενέστερη στιγμή του τρέχοντος έτους, η ΕΟΚΕ θα εκπονήσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας σχετικά με τα μέτρα που λείπουν από την Πράξη για την Ενιαία αγορά. Οι δράσεις που λείπουν αφορούν, μεταξύ άλλων, τα τέλη πνευματικής ιδιοκτησίας, την αναθεώρηση της οδηγίας για τα πνευματικά δικαιώματα, την ουδετερότητα του δικτύου, την προστασία των δεδομένων, την προστασία των επενδυτών, το πρωτόκολλο για την κοινωνική πρόοδο, το καταστατικό της ευρωπαϊκής ιδιωτικής εταιρείας, τις ηλεκτρονικές δημόσιες συμβάσεις, τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας, την ισότητα των φύλων, τις πολύ μικρές και τις οικογενειακές επιχειρήσεις και τα μέτρα για τη στήριξη της δημιουργίας νέων επιχειρήσεων και της επέκτασης των ήδη υφιστάμενων, τις χρεωστικές και πιστωτικές κάρτες, τις ηλεκτρονικές πληρωμές, την καταναλωτική πίστη και υπερχρέωση, τις διατραπεζικές συναλλαγές, τη νεολαία, καθώς και την πλήρη εφαρμογή του ευρώ και τη βελτίωση της λειτουργίας του ενιαίου χώρου πληρωμών σε ευρώ (Single Euro Payments Area - SEPA).

2.7   Η ΕΟΚΕ αναμένει ότι θα συμμετάσχει σε οποιαδήποτε διαδικασία διαβούλευσης σχετικά με τα νομοθετικά και μη νομοθετικά μέτρα του κυλιόμενου προγράμματος της Επιτροπής, που θα αποτελέσουν μέρος της Πράξης ΙΙ για την Ενιαία Αγορά και θα αναπτύξει λεπτομερείς συστάσεις, όταν οι επιμέρους δράσεις της Επιτροπής θα πρέπει να μετατραπούν σε κανονικές προτάσεις.

3.   Μοχλοί και βασικές δράσεις

3.1   Υπηρεσίες

3.1.1   Κάθε πολίτης πρέπει να έχει στη διάθεσή του ένα τρέχοντα λογαριασμό πληρωμών και τούτο πρέπει να πραγματοποιηθεί γρήγορα. Η ΕΟΚΕ ζητεί να θεσπιστούν ρυθμιστικά μέτρα για το σκοπό αυτό, για τη διαφάνεια των τελών και για την εύκολη αλλαγή λογαριασμών.

3.1.2   Άλλα θέματα που πρέπει να θεωρηθούν προτεραιότητες είναι η παράδοση δεμάτων, ιδιαιτέρως στο ηλεκτρονικό εμπόριο (4) και οι διασυνοριακές διαδικασίες σε περίπτωση αφερεγγυότητας.

3.1.3   Η ΕΟΚΕ προτείνει, επίσης, τη συμπερίληψη μέτρων για την παγίωση της λειτουργίας του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου Πληρωμών (SEPA).

3.1.4   Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι υποστηρίζει την πρόταση για την επέκταση των προτύπων σχετικά με τις υπηρεσίες, αλλά επισημαίνει ότι θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ο συγκεκριμένος χαρακτήρας των υπηρεσιών και οι ανάγκες της κοινωνίας

3.2   Ψηφιακή ενιαία αγορά

3.2.1   Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η ολοκλήρωση της ψηφιακής ενιαίας αγοράς θα αποτελέσει βασικό στοιχείο στην αναζωογόνηση της ενιαίας αγοράς. Στην προηγούμενη γνωμοδότησή της, η ΕΟΚΕ αναφέρει ότι το ηλεκτρονικό εμπόριο είναι ένα από τα θύματα του κατακερματισμού της ενιαίας αγοράς, ο οποίος παρεμποδίζει την πλήρη αξιοποίηση του δυναμικού των επιγραμμικών διασυνοριακών συναλλαγών τόσο για τους παρόχους όσο και για τους καταναλωτές. Για την επίλυση αυτών των προβλημάτων, θα πρέπει να αναληφθούν δράσεις για τη συμπλήρωση των μέτρων που έχουν ήδη προετοιμαστεί από την Επιτροπή, και που είναι τα εξής: υψηλό επίπεδο προστασίας των δεδομένων, ανοικτό διαδίκτυο, ουδετερότητα του δικτύου, άρση των εμποδίων με βάση την εθνικότητα/κύρια κατοικία, ηλεκτρονική υπογραφή, ηλεκτρονική πληρωμή, ευρυζωνικές επενδύσεις, καθολική πρόσβαση, προσβασιμότητα του υλικού και λογισμικού για όλους και νομοθεσία για τις επιγραμμικές υπηρεσίες συνοδευόμενη από μια συνεκτική πολιτική για τους καταναλωτές.

3.2.2   Η ΕΟΚΕ θεωρεί ουσιαστικής σημασίας τη διοικητική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και το άνοιγμα των υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης που θα μπορούσαν να διευκολυνθούν με τη γενικευμένη χρήση του ΙΜΙ.

3.2.3   Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη να ληφθούν ιδιαίτερα υπόψη τα πλεονεκτήματα της ευρείας διάδοσης των ηλεκτρονικών τιμολογίων, αλλά πιστεύει ότι πρέπει να παραμείνουν προαιρετικά και να χρησιμοποιούνται εξίσου με τα έντυπα τιμολόγια, ενώ οποιαδήποτε πρόσθετη επιβάρυνση για τις ΜΜΕ θα πρέπει να αποφευχθεί.

3.3   Δίκτυα

3.3.1   Η ΕΟΚΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στα δίκτυα (μεταφορές, ενέργεια, επικοινωνίες) που παίζουν σημαντικό ρόλο στη σύνδεση της Ευρώπης. Όσον αφορά τους σιδηροδρόμους, υποστηρίζει την ιδέα της δημιουργίας ενός ενιαίου σιδηροδρομικού χώρου, που θα επιτρέψει στους σιδηροδρόμους να αντιμετωπίσουν τον ανταγωνισμό άλλων μέσων μεταφοράς. Συνιστά να διερευνηθεί η δυνατότητα δημιουργίας ενός ταμείου αποζημίωσης παρόμοιου με εκείνα που υπάρχουν ήδη σε διάφορες βιομηχανίες δικτύου. Απόλυτη προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στη γενική εφαρμογή του Ευρωπαϊκού συστήματος σηματοδότησης και διαχείρισης της κυκλοφορίας σε συνδυασμό με το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ελέγχου Αμαξοστοιχιών.

3.3.2   Όσον αφορά τις αερομεταφορές, η δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού ουρανού είναι απαραίτητη για να εξασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα του κλάδου των αερομεταφορών της ΕΕ στην παγκόσμια αγορά. Θα πρέπει να αντιμετωπιστεί το ζήτημα της ανάπτυξης του SESAR: α) να εξασφαλιστεί η συγχρονισμένη αναβάθμιση εναέριων και επίγειων υποδομών, β) να εξασφαλιστούν εγκαίρως επαρκείς οικονομικοί πόροι για την ανάπτυξη του SESAR, γ) να θεσπιστεί το κατάλληλο σύστημα διακυβέρνησης για την ανάπτυξη του SESAR, που θα πρέπει επίσης να είναι ανοικτό στις ΜμΕ.

3.3.3   Η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση για την ταχεία αναθεώρηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 261/2004 (5) για τον εκσυγχρονισμό των δικαιωμάτων των επιβατών σε σχέση με τις υπεράριθμές κρατήσεις, τις καθυστερήσεις και τις οργανωμένες διακοπές.

3.3.4   Η ευρωπαϊκή λιμενική πολιτική έχει σκοπό να:

| α) | διασφαλίσει τη βιώσιμη ανάπτυξη των λιμένων και της χωρητικότητάς τους, |
| --- | --- |

α)

διασφαλίσει τη βιώσιμη ανάπτυξη των λιμένων και της χωρητικότητάς τους,

| β) | δημιουργήσει ένα σαφές και διαφανές πλαίσιο για τη χρηματοδότηση των επενδύσεων σε λιμένες, |
| --- | --- |

β)

δημιουργήσει ένα σαφές και διαφανές πλαίσιο για τη χρηματοδότηση των επενδύσεων σε λιμένες,

| γ) | διασαφηνίσει τις διαδικασίες σχετικά με την πρόσβαση στην αγορά λιμενικών υπηρεσιών, |
| --- | --- |

γ)

διασαφηνίσει τις διαδικασίες σχετικά με την πρόσβαση στην αγορά λιμενικών υπηρεσιών,

| δ) | επιλύσει τις επιχειρησιακές δυσχέρειες που παρακωλύουν την αποδοτικότητα των λιμένων, |
| --- | --- |

δ)

επιλύσει τις επιχειρησιακές δυσχέρειες που παρακωλύουν την αποδοτικότητα των λιμένων,

| ε) | προάγει ικανοποιητικούς όρους και ασφαλείς συνθήκες απασχόλησης, καθώς και εποικοδομητικές εργασιακές σχέσεις στους λιμένες, |
| --- | --- |

ε)

προάγει ικανοποιητικούς όρους και ασφαλείς συνθήκες απασχόλησης, καθώς και εποικοδομητικές εργασιακές σχέσεις στους λιμένες,

| στ) | προωθήσει την γενική ανταγωνιστικότητα και τη θετική εικόνα των λιμένων. |
| --- | --- |

στ)

προωθήσει την γενική ανταγωνιστικότητα και τη θετική εικόνα των λιμένων.

3.3.5   Μια ευρωπαϊκή πολιτική για τους θαλάσσιους λιμένες δεν σημαίνει απαραίτητα νέα νομοθεσία. Οι πράξεις μη υποχρεωτικού χαρακτήρα/ενδοτικού δικαίου ειδικότερα μπορεί να είναι μια πολύτιμη εναλλακτική λύση στη νομοθεσία αφενός και μια προσέγγιση κατά περίπτωση, αφετέρου.

3.3.6   Σε ό,τι αφορά τα ενεργειακά δίκτυα, η ΕΟΚΕ επικροτεί τις πρόσφατες πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αποβλέπουν στη συνέχιση των διασυνδέσεων και στην υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας.

3.3.7   Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της αρχής για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ενέργειας (ΕΚΕ) και εγκρίνει τα ενδιάμεσα στάδια που επιβάλλονται, όσον αφορά, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία περιφερειακών ευρωπαϊκών ενεργειακών δικτύων, ταμείου για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ομίλου αγοράς φυσικού αερίου.

3.3.8   Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι έχει έρθει η στιγμή για μια κριτική αποτίμηση της απελευθέρωσης της αγοράς ενέργειας, καθώς τα αποτελέσματα που προέκυψαν για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις δεν έφεραν τις προβλεπόμενες χαμηλότερες τιμές.

3.4   Πρόσβαση σε χρηματοδοτικούς πόρους

3.4.1   Λόγω της χρηματοπιστωτικής κρίσης, η πρόσβαση στην πίστωση μπορεί να είναι δύσκολη για τις επιχειρήσεις, ιδίως τις ΜμΕ σε πολλά κράτη μέλη, κατάσταση που έχει αρνητικές συνέπειες για την επιχειρηματική τους δραστηριότητα. Προκειμένου να μπορέσουν ο ιδιωτικός τομέας και ιδίως οι ΜμΕ και οι κοινωνικές επιχειρήσεις να προάγουν την ανάπτυξη και την απασχόληση, πρέπει οπωσδήποτε να έχουν πρόσβαση σε κεφάλαια. Ωστόσο, οι τράπεζες εμφανίζονται όλο και πιο απρόθυμες να χορηγήσουν δάνεια σε επιχειρήσεις, ιδίως στις καινοτόμες και τις νεοσύστατες επιχειρήσεις που ενέχουν μεγαλύτερους κινδύνους αλλά και το μεγαλύτερο δυναμικό ανάπτυξης.

3.4.2   Για τον λόγο αυτό η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να στηρίξει την απευθείας πρόσβαση των ΜμΕ στις αγορές ομολόγων και να αναπτύξει πλατφόρμες ομολόγων που θα απευθύνονται στις ΜμΕ, να διερευνήσει τρόπους βελτίωσης της ενδιάμεσης χρηματοδότησης και να αναζητήσει νέα ενδιάμεσα προϊόντα, όπως οι εγγυήσεις ενδιάμεσου δανεισμού. Στο πλαίσιο αυτό η ΕΟΚΕ θα πρέπει να παρέχει καθοδήγηση σε όλους τους ενδιαφερόμενους ως προς τις καλές πρακτικές για τον συνδυασμό και τη μόχλευση χρηματοδοτικών μέσων από διάφορες πηγές.

3.4.3   Η ΕΟΚΕ συνιστά στις διαπραγματεύσεις με τα κράτη μέλη σχετικά με τα μελλοντικά διαρθρωτικά ταμεία να ληφθεί υπόψη η ανάγκη για τη δημιουργία χρηματοδοτικών μέσων στήριξης για εγγυήσεις δανείων προς τις ΜμΕ.

3.5   Φορολογία

3.5.1   Η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση για την ανάληψη δράσεων που θα επιτρέψουν την αντιμετώπιση του προβλήματος της απόκλισης των φορολογικών διατάξεων και των διοικητικών επιπλοκών, που είναι ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια για τις ΜμΕ και αποτρέπει την επέκτασή τους εντός της Ενιαίας Αγοράς.

3.5.2   Ακόμη και χωρίς την εναρμόνιση της φορολογίας, υπάρχουν πολλά εμπόδια στον τομέα αυτό που μπορούν να αρθούν, όπως μεταξύ άλλων η διπλή φορολόγηση που αποτελεί σοβαρό εμπόδιο στις διασυνοριακές δραστηριότητες με αρνητικές συνέπειες στις επενδύσεις και την απασχόληση. Τα πολύπλοκα συστήματα που ισχύουν σήμερα για την ανάκτηση του ΦΠΑ στο διασυνοριακό εμπόριο και τις υπηρεσίες μπορεί να οδηγήσουν σε φοροαποφυγή και φοροδιαφυγή, φαινόμενα που πρέπει να καταπολεμηθούν πιο αποτελεσματικά. Η καθιέρωση μιας τυποποιημένης πανευρωπαϊκής δήλωσης ΦΠΑ θα συμβάλει στην απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών

3.5.3   Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η φορολογία στα κράτη μέλη δεν πρέπει να οδηγήσει στη δημιουργία φορολογικών παραδείσων με όλες τις επιπτώσεις που έχει αυτό στην οικονομία και στους δημόσιους προϋπολογισμούς.

3.5.4   Πρέπει να δοθεί προσοχή στο καθεστώς του ΦΠΑ για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Οπωσδήποτε αν πρόκειται να εισαχθεί ένας νέος φόρος στο χρηματοπιστωτικό κλάδο που θα βασίζεται στις ταμειακές ροές ή σε παρόμοιους παράγοντες, η Επιτροπή πρέπει να αξιολογήσει τα πλεονεκτήματα του σχεδιασμού του φόρου αυτού στο πλαίσιο του ΦΠΑ.

3.5.5   Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης την εισαγωγή γενικών κανόνων για την καταβολή του ΦΠΑ μόνο όταν ένα τιμολόγιο έχει εξοφληθεί από τον πελάτη. Το σύστημα αυτό, που εφαρμόζεται ήδη σε ορισμένα κράτη μέλη για τις μικρές επιχειρήσεις και που είναι γνωστό ως ταμειακή λογιστική, αποφεύγει τη χρέωση ούτως ή άλλως ΦΠΑ επί των πωλήσεων, ακόμη και αν δεν έχει πληρώσει ο πελάτης. Στην τρέχουσα οικονομική ύφεση, το μέτρο αυτό θα μπορούσε να αποτρέψει ιδίως την πτώχευση ΜμΕ.

3.6   Επιχειρηματικό περιβάλλον

3.6.1   Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις περιπτώσεις που δεν καλύπτονται επαρκώς από τη νομοθεσία της ΕΕ και τα προγράμματα στήριξης, όπως είναι η περίπτωση των αυτοαπασχολούμενων.

3.6.2   Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη μείωσης των περιττών διοικητικών επιβαρύνσεων και προσδοκά ότι η Επιτροπή θα προτείνει στόχους για μετά το 2012, όταν η διοικητική επιβάρυνση θα πρέπει να έχει μειωθεί κατά 25 %. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η μείωση της περιττής επιβάρυνσης είναι πάντοτε ευπρόσδεκτη, είτε πρόκειται για επιχειρήσεις, είτε για καταναλωτές, είτε για δημόσιες αρχές, είναι όμως αναγκαίο να υπάρξει προσεκτική αξιολόγηση, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι δεν υπονομεύεται ο αρχικός στόχος της νομοθεσίας.

3.7   Κοινωνική επιχειρηματικότητα

3.7.1   Η πρωτοβουλία για την κοινωνική επιχειρηματικότητα θα επανεξεταστεί το 2014. Σε στενή συνεργασία με ομάδα εμπειρογνωμόνων του κλάδου αυτού, η Επιτροπή θα προβεί σε απολογισμό για να διαπιστώσει τι έχει επιτευχθεί και να κρίνει τι πρέπει ακόμα να γίνει. H EOKE συνιστά να ληφθούν δεόντως υπόψη οι παρατηρήσεις που έχει διατυπώσει στις πρόσφατες γνωμοδοτήσεις της σχετικά με την κοινωνική επιχείρηση (6).

3.7.2   Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη να αναθεωρηθεί σε βάθος ο ρόλος και η διάδοση των κοινωνικών επιχειρήσεων προκειμένου έτσι να ενισχυθεί ο πραγματικός αντίκτυπός τους στην κοινότητα. Αυτό θα απαιτήσει την ανάπτυξη μιας μεθοδολογίας για τη μέτρηση των αποτελεσμάτων. Αυτή η μέτρηση θα πρέπει να τηρηθεί για την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου Επιχειρηματικότητας.

3.7.3   Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η πρόταση του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος και όλων των άλλων ευρωπαϊκών εταιρικών σχημάτων θα πρέπει να αξιολογηθεί στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων σχετικά με την ανανέωση του ευρωπαϊκού εταιρικού δικαίου.

3.8   Καταναλωτές

3.8.1   Η ΕΟΚΕ προσβλέπει σε μία νομοθετική πρόταση στο προσεχές μέλλον. Μία τέτοια πρόταση πρέπει να οδηγήσει σε έναν μηχανισμό συλλογικής προσφυγής, ο οποίος θα λειτουργεί τόσο εθνικά όσο και διασυνοριακά, και θα είναι προσβάσιμος σε όλους τους καταναλωτές εντός της ενιαίας αγοράς. Αυτοί οι μηχανισμοί θα πρέπει να είναι διαθέσιμοι σε κάθε άτομο του οποίου τα δικαιώματα παραβιάζονται εντός της ενιαίας αγοράς. Η παραβίαση δικαιωμάτων από παρόχους προϊόντων και υπηρεσιών, από άδικους συμβατικούς όρους και αθέμιτες εμπορικές πρακτικές δεν αφορά μόνον τους καταναλωτές. Στα συστήματα συλλογικής προσφυγής θα πρέπει να έχουν πρόσβαση οι εργαζόμενοι και γενικά οι πολίτες των οποίων τα δικαιώματα παραβιάζονται. Ενδέχεται και οι ΜΜΕ να έχουν ανάγκη για παρόμοια προστασία έναντι αθέμιτων εμπορικών πρακτικών.

Κατά τις μελλοντικές προπαρασκευαστικές εργασίες στον τομέα αυτό θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι απόψεις όλων των ενδιαφερομένων.

3.8.2   Η ΕΟΚΕ ζητεί να θεσπιστούν ρυθμιστικά μέτρα για να επιτευχθεί μια ολοκληρωμένη ενιαία αγορά για τις κάρτες, το διαδίκτυο και τις πληρωμές μέσω κινητού τηλεφώνου.

3.8.3   Όσον αφορά τους κανόνες για την ασφάλεια των προϊόντων, η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση για την εφαρμογή δύο βασικών αρχών:

| — | Της φιλοσοφίας του κύκλου ζωής. Αυτό σημαίνει τήρηση των απαιτήσεων για την ασφάλεια των προϊόντων για όλους τους χρήστες και τους εμπλεκόμενους εργαζόμενους. Η αναφορά στον κύκλο ζωής καλύπτει όλες τις φάσεις της ζωής ενός προϊόντος, από την προμήθεια των πρώτων υλών για την παραγωγή του, μέχρι τη διάθεσή του. |
| --- | --- |

—

Της φιλοσοφίας του κύκλου ζωής. Αυτό σημαίνει τήρηση των απαιτήσεων για την ασφάλεια των προϊόντων για όλους τους χρήστες και τους εμπλεκόμενους εργαζόμενους. Η αναφορά στον κύκλο ζωής καλύπτει όλες τις φάσεις της ζωής ενός προϊόντος, από την προμήθεια των πρώτων υλών για την παραγωγή του, μέχρι τη διάθεσή του.

| — | Την προαγωγή της προσέγγισης «από την απαρχή μέχρι το τέλος» όπου η βιωσιμότητα των προϊόντων πρέπει να συνιστά καθοριστικής σημασίας πτυχή της παραγωγής. |
| --- | --- |

—

Την προαγωγή της προσέγγισης «από την απαρχή μέχρι το τέλος» όπου η βιωσιμότητα των προϊόντων πρέπει να συνιστά καθοριστικής σημασίας πτυχή της παραγωγής.

3.9   Κινητικότητα των πολιτών

3.9.1   Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι πρέπει να επιτευχθεί η αύξηση της κινητικότητας των πολιτών με τον εκσυγχρονισμό του συστήματος αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων. Η προώθηση της επαγγελματικής και γεωγραφικής κινητικότητας των εργαζομένων θα μπορούσε να συμβάλει, ώστε να βελτιωθεί η λειτουργία των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας και η παροχή διασυνοριακών υπηρεσιών. Η συζήτηση σχετικά με την αναγνώριση δεν έχει πάντα νόημα στο επίπεδο των 27 κρατών μελών. Πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην πραγματική ανάγκη (σε περιπτώσεις με διασυνοριακό χαρακτήρα, καθώς και μεταξύ γειτονικών χωρών), με βάση μια ανάλυση των προτύπων κινητικότητας. Η ΕΕ πρέπει να ενθαρρύνει την περιφερειακή συνεργασία στον τομέα αυτό και την προώθηση κοινών διασυνοριακών προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης.

3.9.2   Όσον αφορά τη δυνατότητα μεταφοράς των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, η Λευκή Βίβλος (7) δίνει υπερβολική έμφαση στην βελτίωση των ατομικών συντάξεων του τρίτου πυλώνα. Τα συστήματα του πρώτου και του δεύτερου πυλώνα πρέπει να βελτιωθούν προκειμένου να εξασφαλιστούν διαρθρωτικά οφέλη και για τα άτομα που μετακινούνται σε όλη την Ευρώπη

3.9.3   Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης την ανησυχία της σχετικά με την πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου για επανεθνικοποίηση της Συμφωνίας του Σένγκεν, ώστε να επιτραπεί η δημιουργία νέων εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών στο εσωτερικό της Ένωσης και να καθιερωθούν ξανά συνοριακοί έλεγχοι εκεί όπου είχαν καταργηθεί, πράγμα που έρχεται σε κατάφωρη αντίθεση με θεμελιώδεις αρχές της Συνθήκης και επιφέρει μεγαλύτερες δυσχέρειες στην υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς.

3.10   Κοινωνική συνοχή

3.10.1   Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι υπάρχει ανάγκη να αποσαφηνιστούν οι κανόνες εφαρμογής και η αναφορά στο άρθρο 3.3 της Συνθήκης της Λισαβόνας, όπου επισημαίνεται ότι η εσωτερική αγορά δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά ένα μέσο για την επίτευξη κοινωνικής προόδου και μιας βιώσιμης κοινωνίας για τους ευρωπαίους πολίτες.

3.11   Δημόσιες συμβάσεις

3.11.1   Οι κανόνες που διέπουν τις δημόσιες συμβάσεις δεν πρέπει να αφορούν μόνο την καλύτερη τιμή. Πρέπει να συνυπολογίζονται εξίσου και άλλα κριτήρια που σχετίζονται με τις κοινωνικές παροχές και τον αντίκτυπο στην αειφορία.

3.11.2   Πρέπει να εξεταστεί σε ποιο βαθμό οι αγορές δημόσιων συμβάσεων της ΕΕ μπορούν βιώσιμα να παραμείνουν ανοικτές, ενώ τρίτες χώρες διατηρούν άνισους όρους. Σε αυτό το πλαίσιο, οι επικυρωμένες Συμβάσεις της ΔΟΕ και τα ανθρώπινα δικαιώματα πρέπει να γίνουν σεβαστά από όλους τους συμμετέχοντες, τόσο από τα κράτη μέλη όσο και από τις τρίτες χώρες. Η ΕΕ θα πρέπει να προωθήσει ενεργά την πολιτική αυτή σε παγκόσμιο επίπεδο.

3.11.3   Η επίσπευση των διοικητικών διαδικασιών θα μπορούσε να προαχθεί περισσότερο μέσω των ηλεκτρονικών προμηθειών.

3.12   Δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας

3.12.1   Για τους καταναλωτές, το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο ΔΔΙ είναι περίπλοκο και η κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Το νομοθετικό πλαίσιο πρέπει να αποσαφηνιστεί και οι νομοθετικές κυρώσεις και η επιβολή του νόμου πρέπει να είναι αναλογικές: οι μεμονωμένοι καταναλωτές που ενδέχεται να παραβιάσουν ΔΔΙ από αμέλεια ή/και σε μικρή κλίμακα για προσωπική χρήση ενδέχεται να πρέπει να αντιμετωπιστούν διαφορετικά από την εγκληματική δραστηριότητα σε μεγάλη/εμπορική κλίμακα.

3.12.2   Απαιτείται μία περισσότερο πανευρωπαϊκή προσέγγιση όσον αφορά τις άδειες και τα τέλη.

Βρυξέλλες, 12 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  ΕΕ C 132, 03.05.2011, σ. 47.

1

(2)  ΕΕ C 24, 28.01.2012, σ. 99.

2

(3)  SOLVIT, Ευρωπαϊκό Δίκτυο Επιχειρήσεων, Ευρωπαϊκά Κέντρα Καταναλωτών, Ευρωπαϊκά Κέντρα, κτλ.

3

(4)  Όπως φαίνεται και από ένα από τα βιντεοκλίπ του διαγωνισμού «Πες μας την ιστορία σου» που οργανώθηκε από τη ΓΔ MARKT. Η δημόσια ακρόαση που διοργάνωσε το Παρατηρητήριο της Ενιαίας Αγοράς στο Ταλίν την 1η Ιουνίου 2012 αναφέρθηκε στη συνέχεια που δόθηκε στα θέματα που θίγονται στο εν λόγω βίντεο από τους πολίτες.

4

(5)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 261/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Φεβρουαρίου 2004 για τη θέσπιση κοινών κανόνων αποζημίωσης των επιβατών αεροπορικών μεταφορών και παροχής βοήθειας σε αυτούς σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης και ματαίωσης ή μεγάλης καθυστέρησης της πτήσης και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 295/91

5

(6)  Βλ. γνωμοδοτήσεις ΕΕ C 24, du 28.1.2012 σ 1, ΕΕ C 229 της 31.07.2012, σ. 44 και ΕΕ C 229 της 31.7.2012, σ. 55.

6

(7)  Λευκή Βίβλος «Ατζέντα για επαρκείς, ασφαλείς και βιώσιμες συντάξεις», COM(2012) 55 τελικό.

7

---

| 4.10.2012 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 299/170 |
| --- | --- | --- | --- |

4.10.2012

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 299/170

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Λευκή βίβλος μεταφορών: προς την ένταξη και τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών» (διερευνητική γνωμοδότηση)

2012/C 299/31

Εισηγητής: ο κ. Stefan BACK

Στις 11 Ιανουαρίου 2012 και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

Λευκή βίβλος μεταφορών: προς την ένταξη και τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών

(διερευνητική γνωμοδότηση).

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 25 Ιουνίου 2012.

Κατά την 482η σύνοδο ολομέλειας, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2012 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου 2012), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 140 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 7 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1   Η ΕΟΚΕ θα πρέπει να αναλάβει την πρωτοβουλία να δημιουργήσει ένα πλαίσιο για μία ανοικτή και διαφανή ανταλλαγή απόψεων σχετικά με την υλοποίηση της Λευκής Βίβλου μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών, της Επιτροπής και άλλων σχετικών φορέων, όπως είναι οι εθνικές αρχές σε διάφορα επίπεδα. Με τον τρόπο αυτόν μπορούν να βελτιωθούν η αποδοχή και η κατανόηση του θέματος από την κοινωνία των πολιτών, και να καταστεί δυνατή η παροχή χρήσιμων πληροφοριών σε φορείς αρμόδιους για τη χάραξη και την εφαρμογή πολιτικής.

1.2   Ο διάλογος πρέπει να διεξάγεται σε πολλά επίπεδα και πρέπει να συμμετέχουν σε αυτόν οι εθνικοί, περιφερειακοί και τοπικοί φορείς τόσο της κοινωνίας των πολιτών, όσο και της κυβέρνησης. Η κοινωνία των πολιτών πρέπει να ορίζεται με ευρύ τρόπο, και να περιλαμβάνει τις επιχειρήσεις, τους εργοδότες, τους εργαζόμενους, τους χρήστες, τις ΜΚΟ και τους ακαδημαϊκούς, χωρίς όμως να περιορίζεται σε αυτούς.

1.3   Ο διάλογος πρέπει να εξασφαλίζει την αμφίδρομη επικοινωνία. Πρέπει να δίδει τη δυνατότητα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επικοινωνεί με αντικείμενο τις προτάσεις και τις πολιτικές δράσεις. Παράλληλα, πρέπει να δίδει την ευκαιρία, ιδίως στην κοινωνία των πολιτών και στις περιφερειακές και τοπικές αρχές, να επικοινωνούν με την Επιτροπή, την ΕΟΚΕ και άλλα αρμόδια θεσμικά όργανα, ούτως ώστε να υποβάλλουν σχόλια και να αναδεικνύουν προβλήματα και ζητήματα που αφορούν την ενωσιακή πολιτική μεταφορών και την υλοποίησή της, έχοντας τη βεβαιότητα ότι θα λάβουν απάντηση. Ο ανοικτός και εποικοδομητικός διάλογος είναι σημαντικός για τη βελτίωση της αποδοχής των πολιτικών μέτρων, περιλαμβανομένων των νομοθετικών προτάσεων και των έργων υποδομής.

1.4   Θα πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα επισήμανσης συγκεκριμένων προβλημάτων, για παράδειγμα σε ό,τι αφορά την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία, την ποιότητα των τοπικών μεταφορών και την επάρκεια των στόχων της πολιτικής μεταφορών σε ορισμένα πεδία, όπως η στροφή προς άλλους τρόπους μεταφοράς ή οι μεταφορές πέραν μίας ορισμένης απόστασης.

1.5   Ένας διάλογος βάσει των κατευθύνσεων αυτών ενδέχεται να βελτιώσει την κατανόηση και την αποδοχή των ενωσιακών στόχων της πολιτικής μεταφορών και των προτεινόμενων μέτρων υλοποίησης. Ενδέχεται να βοηθήσει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να κατανοήσουν καλύτερα την πραγματική κατάσταση, την ανάγκη να ληφθούν υπόψη διαφορετικές συνθήκες σε διαφορετικά μέρη της ΕΕ, και να αυξήσει τις δυνατότητες εξεύρεσης ικανοποιητικών λύσεων σε συγκεκριμένα προβλήματα και ανταπόκρισης στις ανησυχίες που έχουν εκφραστεί.

1.6   Η συνέχεια και η ανταπόκριση στις ανησυχίες που εκφράζονται, αποτελούν σημαντικά στοιχεία ενός επιτυχούς διαλόγου, όπως και η έγκαιρη ενημέρωση εκ μέρους της Επιτροπής πριν από τις σχεδιαζόμενες πρωτοβουλίες. Θα πρέπει να επιτευχθεί συμφωνία με την Επιτροπή όσον αφορά τη συμμετοχή της στη διασφάλιση ενός αποτελεσματικού, ανοικτού και διαφανούς διαλόγου. Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι η Επιτροπή αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στο διάλογο για τα σχέδια υποδομής και τις δράσεις που προϋποθέτουν αλλαγή συμπεριφοράς. Η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι ο διάλογος θα πρέπει να είναι ευρύτερος και ότι θα προσθέσει αξία στις περισσότερες πρωτοβουλίες.

1.7   Η συμμετοχή των νέων αποτελεί σημαντικό στοιχείο του διαλόγου, προκειμένου να προκύψει ενδιαφέρον και αποδοχή των ενωσιακών στόχων της πολιτικής μεταφορών.

1.8   Ο διάλογος θα πρέπει να βασίζεται κυρίως στην επικοινωνία μέσω του Διαδικτύου. Προς τούτο θα προβλεφθεί ειδικός ιστότοπος. Θα πρέπει να εξεταστεί η χρήση κοινωνικών μέσων επικοινωνίας, όπως είναι το Facebook και το Twitter. Η κατάλληλη διαχείριση του διαδικτυακού διαλόγου είναι σημαντική, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι το σύστημα λειτουργεί. Ένα ειδικό τμήμα του ιστοτόπου για τον διάλογο θα πρέπει να απευθύνεται στους νέους. Θα πρέπει επίσης να υπάρχουν ορισμένοι συναφείς εξωτερικοί σύνδεσμοι, για παράδειγμα με τον ιστότοπο της Επιτροπής για την Πρωτοβουλία των Πολιτών.

1.9   Το Διαδίκτυο δεν θα πρέπει να αποτελεί το μοναδικό μέσο επικοινωνίας. Ο διαδικτυακός διάλογος θα πρέπει να συμπληρώνεται από διασκέψεις ή άλλες πρωτοβουλίες που θα διοργανώνονται ανάλογα με τις ανάγκες, και θα λειτουργούν ως φόρουμ συζήτησης δύο ή τριών θεμάτων. Επίσης, θα πρέπει να πραγματοποιούνται άμεσες επαφές μεταξύ της ΕΟΚΕ και των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών, όποτε αυτό θεωρείται σκόπιμο. Τα ερωτήματα και οι ανησυχίες που διατυπώνονται εντός αυτών των πλαισίων θα πρέπει να τίθενται υπόψη της Επιτροπής.

1.10   Ενδεχομένως, τα ζητήματα ή τα προβλήματα που επισημαίνονται κατά τον διάλογο θα μπορούσαν να αποτελούν αντικείμενο ψηφισμάτων πρωτοβουλίας από την ΕΟΚΕ και να λαμβάνονται υπόψη στις γνωμοδοτήσεις της για σχετικά θέματα.

1.11   Όσον αφορά τη συμμετοχή των περιφερειακών και των τοπικών αρχών στον διάλογο, θα πρέπει να υπάρξουν επαφές με την Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ), ούτως ώστε να επιδιωχθεί ρύθμιση για τη συμμετοχή της ΕτΠ στον διάλογο και στη διαχείρισή του, λαμβανομένων δεόντως υπόψη των ρόλων της ΕΟΚΕ και της ΕτΠ.

1.12   Στην ΕΟΚΕ το διάλογο θα πρέπει να συντονίζει επιτροπή του ειδικευμένου τμήματος ΤΕΝ, με την υποστήριξη της γραμματείας ΤΕΝ και σε συνεχή συνεργασία με την ΕτΠ και την Επιτροπή.

1.13   Λεπτομέρειες για τη διαχείριση και τη ρύθμιση του διαδικτυακού διαλόγου, τους απαιτούμενους πόρους και τα δημοσιονομικά ζητήματα θα πρέπει να εξεταστούν από μία ειδική ομάδα, η οποία θα υποβάλει τις προτάσεις της στο τέλος του 2012. Θα πρέπει να αναζητηθούν ευέλικτες και απλές διαχειριστικές και διοικητικές λύσεις, ει δυνατόν με ήδη διαθέσιμους πόρους. Ενδέχεται να εξεταστεί η δυνατότητα επιμερισμού του κόστους που προκύπτει από τη διαχείριση του διαλόγου με την ΕτΠ.

1.14   Η ημερομηνία-στόχος για την έναρξη του διαλόγου θα πρέπει να είναι οι αρχές του 2013.

2.   Εισαγωγή

2.1   Η Λευκή Βίβλος: Χάρτης Πορείας για έναν Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο Μεταφορών - Για ένα ανταγωνιστικό και ενεργειακά αποδοτικό σύστημα μεταφορών (ο Χάρτης πορείας) θέτει δέκα στόχους για ένα ανταγωνιστικό και αποδοτικό ως προς τους πόρους σύστημα μεταφορών που αποτελούν κριτήρια αναφοράς για την επίτευξη του στόχου της μείωσης κατά 60 % των εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων. Οι μακροπρόθεσμοι στόχοι εκθέτουν τους γενικούς στόχους για το 2050, ενώ άλλοι στόχοι αναφέρονται σε ορόσημα το 2020 ή το 2030. Η Λευκή Βίβλος χαράσσει επίσης μία στρατηγική που αποτελείται από 40 πρωτοβουλίες για να συμβάλει στην επίτευξη των εν λόγω στόχων την προσεχή δεκαετία.

2.2   Οι 40 πρωτοβουλίες που καθορίζονται στον Χάρτη πορείας θα πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2020. Ορισμένες είναι νομοθετικού χαρακτήρα. Ωστόσο, πολλές βασίζονται σε εθνικές ή τοπικές πρωτοβουλίες ή στην ενθάρρυνση της αλλαγής νοοτροπίας, είτε διότι η αρμοδιότητα της ΕΕ είναι περιορισμένη, είτε διότι η νομοθεσία δεν αποτελεί επαρκές εργαλείο για την αλλαγή νοοτροπίας που είναι απαραίτητη για την επιτυχία μιας δεδομένης πρωτοβουλίας. Η αλλαγή νοοτροπίας είναι σημαντική για την επιτυχία και ορισμένων νομοθετικών πρωτοβουλιών.

2.3   Με επιστολή στις 11 Ιανουαρίου 2012, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε την άποψη της ΕΟΚΕ σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία των πολιτών μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της Λευκής Βίβλου και να συνδράμει στο μακροπρόθεσμο όραμά της για τις μεταφορές. Στην επιστολή αναφέρεται συγκεκριμένα η ανάγκη να εναρμονιστούν τα εθνικά και τα ευρωπαϊκά συμφέροντα όσον αφορά τα σημαντικά έργα υποδομών σε ΔΕΔ-Μ, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να εξασφαλιστούν η υποστήριξη και η συμβολή της κοινωνίας των πολιτών στους μακροπρόθεσμους στόχους που τίθενται στη Λευκή Βίβλο.

2.4   Μπορεί να γίνει σύγκριση με τον ρόλο της ΕΟΚΕ στην υλοποίηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» με τη σύσταση μίας νέας οριζόντιας «Συντονιστικής Επιτροπής "Ευρώπη 2020"», προκειμένου να καταστεί δυνατή η αποτελεσματικότερη αλληλεπίδραση μεταξύ των οργάνων της ΕΟΚΕ και των εθνικών ενδιαφερόμενων φορέων, με στόχο την αναγνώριση και τον σχεδιασμό συγκεκριμένων πρωτοβουλιών και βέλτιστων πρακτικών στην εν εξελίξει διαδικασία μεταρρυθμίσεων στα κράτη μέλη. Στις 23 Φεβρουαρίου 2011 δημοσιεύθηκε έκθεση για την αξιολόγηση της κοινωνίας των πολιτών όσον αφορά την κατάρτιση των Εθνικών Προγραμμάτων Μεταρρυθμίσεων και τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στη σχετική διαδικασία· στόχος ήταν να παρασχεθούν πληροφορίες στην Επιτροπή ενόψει του εαρινού Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

2.5   Επίσης, και στην Πράξη για την Ενιαία Αγορά προβλέπεται «Η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και η προώθηση ενός πνεύματος αξιολόγησης». Στην Πράξη ορίζεται ότι η δημόσια διαβούλευση κατέδειξε πως η κοινωνία των πολιτών επιθυμεί μια πιο ενεργό συμμετοχή στην ανάπτυξη της ενιαίας αγοράς. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα δημοσιεύει τακτικά κατάλογο των 20 κύριων προσδοκιών που έχουν οι πολίτες και οι επιχειρήσεις από την ενιαία αγορά. Ο κατάλογος θα διαβιβάζεται στο φόρουμ ενιαίας αγοράς, στο οποίο θα συμμετέχουν τακτικά φορείς της αγοράς, ήτοι επιχειρήσεις, κοινωνικοί εταίροι και μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ) καθώς και εκπρόσωποι των πολιτών, δημόσιες αρχές διαφόρων βαθμίδων και κοινοβούλια. Στο εν λόγω φόρουμ θα εξετάζεται η κατάσταση της ενιαίας αγοράς και θα ανταλλάσσονται βέλτιστες πρακτικές. Το φόρουμ θα συμβάλει στην ανάπτυξη πνεύματος αξιολόγησης των πολιτικών και, ως εκ τούτου, θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην παρακολούθηση της Πράξης για την Ενιαία Αγορά και θα συνδράμει στην αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της σε επίπεδο βάσης. Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων πρέπει επίσης να ενισχυθεί, δίδοντάς τους την ευκαιρία να παρουσιάζουν τις θέσεις τους για θέματα που άπτονται της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής.

2.6   Το φθινόπωρο του 2011 δημοσιεύτηκε ένα πρώτο σύνολο προσδοκιών βάσει μελέτης.

2.7   Στην ΕΟΚΕ εξετάζονται επίσης ιδέες για ένα Ευρωπαϊκό Φόρουμ Ενεργειακού Μίγματος (ΕΦΕΜ). Η πρόταση για μόνιμη δομή με συντονιστική επιτροπή, μόνιμη γραμματεία, ετήσιες διασκέψεις και έως και έξι συνεδριάσεις ομάδων εργασίας ανά έτος εξετάζεται σε σχέση με θέματα όπως η χρηματοδότηση, η θεσμική καταλληλότητα και η νομική βάση. Η ιδέα περιλαμβάνει επίσης ένα δίκτυο εθνικών φόρουμ.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

3.1   Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο εν λόγω στόχος είναι παρόμοιος με αυτούς που προαναφέρθηκαν. Επικεντρώνεται στην υποστήριξη και στη συμβολή της κοινωνίας των πολιτών στους μακροπρόθεσμους στόχους που καθορίζει η Λευκή Βίβλος και στην αποδοχή των έργων υποδομών. Η Επιτροπή φαίνεται επίσης να ζητά τη γνώμη της κοινωνίας των πολιτών σχετικά με το εξής ερώτημα: εάν μπορούν η μείωση κατά 60 % των εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων και οι αντίστοιχοι δέκα στόχοι της Λευκής Βίβλου να επιτευχθούν με τα υφιστάμενα εργαλεία που διαθέτει η Επιτροπή.

3.2   Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι το άρθρο 11, παράγραφοι 1 και 3, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, παρέχει την επίσημη βάση για αυτήν τη δραστηριότητα. Οι εν λόγω διατάξεις θεσπίζουν το καθήκον των θεσμικών οργάνων της ΕΕ να δρομολογήσουν ανοικτό, διαφανή και τακτικό διάλογο με ενώσεις που αντιπροσωπεύουν ενδιαφερόμενους φορείς και με την κοινωνία των πολιτών, να πραγματοποιήσουν εκτενείς διαβουλεύσεις με επιχειρήσεις και αντιπροσωπευτικές οργανώσεις και να δώσουν τη δυνατότητα στους πολίτες και στις ενώσεις να δημοσιοποιήσουν και να ανταλλάξουν τις απόψεις τους. Η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης ότι αυτό το άρθρο αποτελεί τη νομική βάση και για την Πρωτοβουλία Πολιτών

3.3   Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, από τους δέκα στόχους που τίθενται στη Λευκή Βίβλο, η υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών φαίνεται να είναι ιδιαιτέρως σημαντική για τους στόχους αριθ. 1 (αποδοχή από την αγορά και αλλαγή νοοτροπίας), 3 (στάση των φορέων, των αρμοδίων για τον σχεδιασμό των μεταφορών και των κατόχων φορτίων), 4 (αλλαγές νοοτροπίας), 5, 7 (βέλτιστη αξιοποίηση των υποδομών και των συστημάτων διαχείρισης της κυκλοφορίας, ενθάρρυνση του αποτελεσματικού διασυνοριακού σχεδιασμού), 8, 10 (δίκαιος χαρακτήρας του συστήματος), 9 (ασφάλεια και σχετική νοοτροπία).

3.4   Η υποστήριξη των στόχων του Χάρτη πορείας είναι προφανώς χρήσιμη, καθώς συμβάλλει στη δημιουργία ευνοϊκού πολιτικού κλίματος για την εφαρμογή του.

3.5   Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, στα σημαντικά γενικά ζητήματα, για τα οποία ο διάλογος με την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμος, περιλαμβάνονται:

| — | ζητήματα που αφορούν την ευθυγράμμιση του ενωσιακού συμφέροντος με το εθνικό/περιφερειακό/τοπικό συμφέρον, ιδίως από τη σκοπιά των συμφερόντων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών· |
| --- | --- |

—

ζητήματα που αφορούν την ευθυγράμμιση του ενωσιακού συμφέροντος με το εθνικό/περιφερειακό/τοπικό συμφέρον, ιδίως από τη σκοπιά των συμφερόντων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών·

| — | ζητήματα που αφορούν μη τεχνικούς τρόπους προώθησης των στόχων της πολιτικής μεταφορών, περιλαμβανομένης της εταιρικής πολιτικής, της επιχειρηματικής νοοτροπίας, της αποδοχής της καινοτομίας και της αλλαγής νοοτροπίας. |
| --- | --- |

—

ζητήματα που αφορούν μη τεχνικούς τρόπους προώθησης των στόχων της πολιτικής μεταφορών, περιλαμβανομένης της εταιρικής πολιτικής, της επιχειρηματικής νοοτροπίας, της αποδοχής της καινοτομίας και της αλλαγής νοοτροπίας.

3.6   Όσον αφορά τα εν λόγω σημεία, η υποστήριξη της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών είναι σημαντική και πιθανώς το βέλτιστο μέσο για την προώθηση πληροφοριών, την εξασφάλιση υποστήριξης, αλλά και την αναδραστική ενημέρωση για προβλήματα και εμπόδια.

3.7   Ιδεωδώς, τα εν λόγω μέσα επικοινωνίας μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για συγκριτική αξιολόγηση και ανταλλαγή πληροφοριών.

3.8   Ο κατάλογος πρωτοβουλιών υποδεικνύει επίσης τους τομείς, στους οποίους η υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών είναι σημαντική για την επίτευξη των μακροπρόθεσμων στόχων.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1   Για να έχουμε μία καλύτερη εικόνα σχετικά με τα σημεία στο σχέδιο δράσης 40 σημείων με ορίζοντα το 2020, που περιλαμβάνεται στη Λευκή Βίβλο και για το οποίο είναι ιδιαιτέρως σημαντική η υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στα ακόλουθα ζητήματα:

4.2   Ένας Ενιαίος Ευρωπαϊκός Χώρος Μεταφορών

4.2.1   Οι σχεδιαζόμενες πρωτοβουλίες για την προώθηση ποιοτικών θέσεων και συνθηκών εργασίας θα απαιτήσουν την ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, οι οποίοι ενδέχεται επίσης να έχουν χρήσιμη συμβολή όσον αφορά τη σκοπιμότητα περαιτέρω ενεργειών στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου (άρθρα 9, 152 και 153 ΣΛΕΕ). Όσον αφορά την πρόληψη κοινωνικών συγκρούσεων και τις πιθανές ενέργειες με στόχο τη δημιουργία ισότιμων όρων σε ό,τι αφορά το ύψος των αποζημιώσεων, υπενθυμίζεται ότι οι εν λόγω τομείς εξαιρούνται ρητώς από την αρμοδιότητα της ΕΕ (άρθρο 153, παρ. 5 ΣΛΕΕ). Το καθεστώς αποζημιώσεων που εφαμόζει μία χώρα για τις διασυνοριακές υπηρεσίες υπόκειται στις διατάξεις της οδηγίας για τις υπηρεσίες και της οδηγίας για την απόσπαση εργαζομένων. Μόνο η τελευταία ισχύει για τις μεταφορές όπου οι διατάξεις της μπορούν να προκαλέσουν ιδιαίτερα προβλήματα.

4.2.2   Η ασφάλεια των μεταφορών, καθώς και η ελεύθερη μετακίνηση ατόμων με αναπηρία και ηλικιωμένων επιβατών που συνδέεται άμεσα με την προσβασιμότητα σε ολόκληρη την αγορά μεταφορών, δεν αποτελούν μόνο ζήτημα ρύθμισης, αλλά και ζήτημα πολιτικής της εταιρίας μεταφορών και ανθρώπινου παράγοντα.

4.2.3   Παρομοίως, μολονότι ο Ενιαίος Ευρωπαϊκός Ουρανός, ο Ενιαίος Ευρωπαϊκός Σιδηροδρομικός Χώρος και η Γαλάζια Ζώνη εξαρτώνται ουσιαστικά από ρυθμιστικά μέτρα και διοικητικές διαδικασίες, η πραγματική χρήση των δυνατοτήτων που διανοίγονται, ιδίως όσον αφορά τον Ενιαίο Σιδηροδρομικό Χώρο και τη Γαλάζια Ζώνη, περιλαμβανομένης της βέλτιστης χρήσης των Ευφυών Συστημάτων Μεταφορών, καθώς και η πρόσβαση σε λιμένες θα εξαρτηθούν από τις ενέργειες των φορέων και των άλλων ενδιαφερόμενων μερών.

4.2.4   Τα ζητήματα ποιότητας, προσβασιμότητας και αξιοπιστίας των υπηρεσιών μεταφοράς αφορούν τόσο τις εμπορικές, όσο και τις επιβατικές μεταφορές. Ειδικότερα, όσον αφορά τις εμπορευματικές μεταφορές, οι ενέργειες των διαφόρων εμπλεκομένων φορέων αποτελούν σημαντικό παράγοντα επιτυχίας τους. Όσον αφορά ειδικά τις επιβατικές μεταφορές, η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του κανονιστικού πλαισίου για τα δικαιώματα των επιβατών, καθώς και η αξιολόγηση της ποιότητας των μεταφορικών υποδομών για άτομα με αναπηρία και ηλικιωμένους επιβάτες, θα απαιτήσουν και τη συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών.

4.3   Ενίσχυση και ολοκλήρωση των βασικών τοπικών πρωτοβουλιών

4.3.1   Το μήνυμα της Λευκής Βίβλου των μεταφορών που επικεντρώνεται στην αποτελεσματικότητα των πόρων, στην προσαρμογή και στην βιωσιμότητα έχει ήδη υποκινήσει προγράμματα δράσης των πολιτών, στην ύπαιθρο και στις πόλεις, σε ολόκληρη την Ευρώπη και μάλιστα με πολλούς και καινοτόμους τρόπους. Για παράδειγμα, οργανωμένα προγράμματα συν-αυτοκίνησης μειώνουν τον αριθμό των ιδιόκτητων αυτοκινήτων, και τοπικές κοινοτικές μεταφορές, ιδίως όσες πραγματοποιούνται κατόπιν αιτήσεως, προσφέρουν βελτιωμένη πρόσβαση και κινητικότητα σε μειονεκτικές και απομονωμένες ομάδες. Στα σχέδια ανταπόκρισης που καταστρώνουν οι τοπικές κοινωνίες, που συχνά δίδουν ιδιαίτερη έμφαση στην μικρότερη δυνατή χρήση ενέργειας, επισημαίνονται ως βασικά στοιχεία οι βιώσιμες μεταφορές και η κατάλληλη γεωγραφική τους θέση. Τα προγράμματα αυτά δεν προσφέρουν μόνο νέα πρότυπα μεταφορών, καθώς αναπτύσσονται από τη βάση, αλλά παρέχουν στους συμμετέχοντες δημόσια δέσμευση και ευκαιρίες ενημέρωσης. Αυτό διευρύνει τη βάση των γνώσεων του κοινού και του επιτρέπει να αντιληφθεί την απαιτούμενη αλλαγή συμπεριφοράς που καθίσταται αναγκαία για το μέλλον.

4.3.2   Ωστόσο, οι πολλές τοπικές πρωτοβουλίες που υλοποιούνται σε διάφορα μέρη της Ευρώπης στερούνται συντονισμού και συγκεκριμένης δομής, και δεν ανταποκρίνονται στο μέγεθος της πρόκλησης και κυρίως στην επιδίωξη της απότομης μείωσης των εκπομπών CO2 που προέρχονται από τις μεταφορές. Ο φιλόδοξος στόχος που θέτει η Λευκή Βίβλος καθιστά απαραίτητη την αισθητή εντατικοποίηση των προσπαθειών, μέσω των ακόλουθων δράσεων:

| — | περαιτέρω ανάπτυξη και επέκταση των υφιστάμενων πρωτοβουλιών, ιδίως ενόψει της μεγιστοποίησης της δημόσιας συμμετοχής και δέσμευσης· |
| --- | --- |

—

περαιτέρω ανάπτυξη και επέκταση των υφιστάμενων πρωτοβουλιών, ιδίως ενόψει της μεγιστοποίησης της δημόσιας συμμετοχής και δέσμευσης·

| — | πολλαπλασιασμός των πρωτοβουλιών στην ευρωπαϊκή επικράτεια βάσει των υφισταμένων ορθών πρακτικών και με ιδιαίτερη έμφαση στη δημόσια συμμετοχή και δέσμευση· |
| --- | --- |

—

πολλαπλασιασμός των πρωτοβουλιών στην ευρωπαϊκή επικράτεια βάσει των υφισταμένων ορθών πρακτικών και με ιδιαίτερη έμφαση στη δημόσια συμμετοχή και δέσμευση·

| — | προοδευτική ολοκλήρωση όλων αυτών των πρωτοβουλιών μέσω κοινών πλατφορμών επικοινωνίας και εργαλείων που θα καταστήσουν δυνατή την ανταλλαγή ορθών πρακτικών και την επαφή με μεγαλύτερες κοινότητες, ευαισθητοποιώντας ευρεία στρώματα της κοινής γνώμης ως προς τις προκλήσεις και τις πιθανές λύσεις. |
| --- | --- |

—

προοδευτική ολοκλήρωση όλων αυτών των πρωτοβουλιών μέσω κοινών πλατφορμών επικοινωνίας και εργαλείων που θα καταστήσουν δυνατή την ανταλλαγή ορθών πρακτικών και την επαφή με μεγαλύτερες κοινότητες, ευαισθητοποιώντας ευρεία στρώματα της κοινής γνώμης ως προς τις προκλήσεις και τις πιθανές λύσεις.

4.4   Μελλοντοστραφής καινοτομία - τεχνολογία και συμπεριφορά

4.4.1   Η Ευρωπαϊκή στρατηγική για την έρευνα, την καινοτομία και την ανάπτυξη στον τομέα των μεταφορών δεν αποτελεί μόνο ζήτημα έρευνας, χρηματοδότησης της έρευνας, διακυβέρνησης και ανάπτυξης ευφυών συστημάτων κινητικότητας. Όπως τονίζεται στον Χάρτη πορείας, απαιτείται υποστήριξη από ρυθμιστικό πλαίσιο. Ωστόσο, η αποδοχή και η υιοθέτηση από την αγορά αποτελούν επίσης ουσιαστικά στοιχεία και, στο πλαίσιο αυτό, η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο.

4.4.2   Αυτό είναι στενά συνυφασμένο με το ζήτημα των Καινοτόμων Μοντέλων Κινητικότητας, όπου είναι ιδιαιτέρως σημαντική η στάση των επιχειρήσεων, των κατόχων φορτίων και –στην περίπτωση των επιβατικών μεταφορών– του κοινού.

4.4.3   Αυτό συμβαίνει με τις εμπορευματικές μεταφορές, όπου η προθυμία αξιοποίησης των τεχνικών καινοτομιών και των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών (ΤΠΕ) είναι σημαντική, όπως επίσης π.χ. η προθυμία συνεργασίας προκειμένου να βελτιστοποιηθεί η αξιοποίηση της δυναμικότητας.

4.4.4   Επίσης, όπως συμβαίνει με τις αστικές μεταφορές, πολλά εξαρτώνται από την υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών για τη διασφάλιση της διάθεσης στην αγορά εναλλακτικών συστημάτων πρόωσης, την αποτελεσματική οργάνωση "του τελευταίου χιλιομέτρου" των διανομών και τον βιώσιμο σχεδιασμό των ατομικών μετακινήσεων και των εμπορευματικών μεταφορών.

4.5   Σύγχρονες υποδομές, ευφυής χρέωση και χρηματοδότηση

4.5.1   Όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Κινητικότητας, έχουν ζωτική σημασία θέματα όπως η βέλτιστη χρήση εργαλείων ΤΠ, τα συστήματα παρακολούθησης και εντοπισμού φορτίου και η βελτιστοποίηση των χρονοπρογραμμάτων και των ροών κυκλοφορίας (ηλεκτρονικές εμπορευματικές μεταφορές/e-Freight), που απαιτούν αποδοχή από τους φορείς της αγοράς. Η εν λόγω αποδοχή είναι αναγκαία για να έχει νόημα η ανάπτυξη συνδέσμων ΔΕΔ-Μ. Το ζητούμενο είναι τόσο η επίτευξη βέλτιστων αποτελεσμάτων, όσο και η αποτελεσματικότητα των επενδύσεων.

4.5.2   Στο πλαίσιο της προσέγγισης του διαδρόμου ΔΕΔ-Μ ως μέσου υλοποίησης του βασικού δικτύου, τα έργα υποδομών θα πρέπει να αναπτύσσονται έτσι ώστε να δίδουν τη δυνατότητα στους πολίτες, στην κοινωνία των πολιτών και στις αρμόδιες αρχές να οικειοποιηθούν τα εν λόγω έργα και να ταυτιστούν με αυτά. Σε αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνονται μέτρα όπως είναι η έγκαιρη συμμετοχή (αρχής γενομένης από τη φάση σχεδιασμού), η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών από ολόκληρη την Ένωση, η εφαρμογή υπερσύγχρονων μεθόδων σχεδιασμού και υλοποίησης ή η διαρκής και διαφανής επικοινωνία. Στο πλαίσιο αυτό, η υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών μπορεί επίσης να συμβάλει στη δημιουργία ενός κλίματος που να ευνοεί περισσότερο τον συνεκτικό διασυνοριακό σχεδιασμό υποδομών.

4.5.3   Όσον αφορά τη χρηματοδότηση, το ζήτημα των συμπράξεων δημόσιου/ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) παραμένει στην ουσία ζήτημα χρηματοδότησης το οποίο θα εξαρτάται καθαυτό ιδίως από νομικές και τεχνικές πτυχές. Ωστόσο, δεδομένης της σημασίας που έχει η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών σε έργα και υπηρεσίες υποδομής στο πλαίσιο των οποίων μπορεί να χρησιμοποιηθούν ΣΔΙΤ, υφίσταται εύλογο συμφέρον της κοινωνίας των πολιτών για συμμετοχή στον σχεδιασμό και την υλοποίηση ΣΔΙΤ.

4.5.4   Όσον αφορά τη χρέωση και την αποφυγή στρεβλώσεων, πρόκειται κυρίως για ζήτημα κανονιστικής φύσεως. Ωστόσο, οι επαφές με την κοινωνία των πολιτών μπορούν να παράσχουν χρήσιμες πληροφορίες όσον αφορά τις προοπτικές δημιουργίας ενός κλίματος αποδοχής των εν λόγω μέτρων. Τέτοιες επαφές μπορούν επίσης να αποτελούν πηγή πληροφοριών όσον αφορά τα κοινωνικά προβλήματα που ενδέχεται να προκύψουν από επιπτώσεις στο κόστος σε αραιοκατοικημένες περιοχές ή στην ποιότητα ζωής ομάδων που αποτελούνται από οικονομικά ασθενέστερα άτομα ή άτομα με αναπηρίες.

Για να υπάρχει αποδοχή, είναι σημαντικό να θεωρηθεί κάθε σύστημα χρέωσης ως λογικό και δίκαιο και, στο πλαίσιο αυτό, η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---