# Iris Oifigiúil C 342I/2020

| | ISSN 1977-107X |
| --- | --- |
| Iris Oifigiúil
  an Aontais Eorpaigh | C 342I |
| | |
| An t-eagrán Gaeilge | Faisnéis agus Fógraí | 6314 Deireadh Fómhair 2020 |

ISSN 1977-107X

Iris Oifigiúil

an Aontais Eorpaigh

C 342I

An t-eagrán Gaeilge

Faisnéis agus Fógraí

6314 Deireadh Fómhair 2020

---

| Clár | Leathanach |
| --- | --- |
| | IV   Fógraí |
| | FÓGRAÍ Ó INSTITIÚIDÍ, Ó CHOMHLACHTAÍ, Ó OIFIGÍ, AGUS Ó GHNÍOMHAIREACHTAÍ AN AONTAIS EORPAIGH |
| | An Chomhairle |
| 2020/C 342 I/01 | Conclúidí ón gComhairle Rochtain ar an gceartas – na deiseanna a ghabhann leis an digiteáil a thapú | 1 |

Clár

Leathanach

IV   Fógraí

FÓGRAÍ Ó INSTITIÚIDÍ, Ó CHOMHLACHTAÍ, Ó OIFIGÍ, AGUS Ó GHNÍOMHAIREACHTAÍ AN AONTAIS EORPAIGH

An Chomhairle

2020/C 342 I/01

Conclúidí ón gComhairle Rochtain ar an gceartas – na deiseanna a ghabhann leis an digiteáil a thapú

1

---

| GA | |
| --- | --- |

GA

---

IV Fógraí

FÓGRAÍ Ó INSTITIÚIDÍ, Ó CHOMHLACHTAÍ, Ó OIFIGÍ, AGUS Ó GHNÍOMHAIREACHTAÍ AN AONTAIS EORPAIGH

An Chomhairle

| 14.10.2020 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | CI 342/1 |
| --- | --- | --- | --- |

14.10.2020

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

CI 342/1

---

Conclúidí ón gComhairle

“Rochtain ar an gceartas – na deiseanna a ghabhann leis an digiteáil a thapú”

(2020/C 342 I/01)

DÉANANN COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH AN MÉID SEO A LEANAS,

AG MEABHRÚ DI

| — | Conclúidí ón gComhairle an 9 Meitheamh 2020 maidir le todhchaí dhigiteach na hEorpa a mhúnlú; |
| --- | --- |

—

Conclúidí ón gComhairle an 9 Meitheamh 2020 maidir le todhchaí dhigiteach na hEorpa a mhúnlú;

| — | Conclúidí ón gComhairle an 3 Nollaig 2019 maidir le todhchaí an chomhair sa cheartas sibhialta; |
| --- | --- |

—

Conclúidí ón gComhairle an 3 Nollaig 2019 maidir le todhchaí an chomhair sa cheartas sibhialta;

| — | Conclúidí ón gComhairle an 7 Deireadh Fómhair 2019 maidir le Eurojust: aonad comhair bhreithiúnaigh an Aontais sa ré dhigiteach; |
| --- | --- |

—

Conclúidí ón gComhairle an 7 Deireadh Fómhair 2019 maidir le Eurojust: aonad comhair bhreithiúnaigh an Aontais sa ré dhigiteach;

| — | Conclúidí ón gComhairle an 18 Feabhra 2019 maidir leis an bplean comhordaithe um fhorbairt agus úsáid na hintleachta saorga arna déanamh san Eoraip; |
| --- | --- |

—

Conclúidí ón gComhairle an 18 Feabhra 2019 maidir leis an bplean comhordaithe um fhorbairt agus úsáid na hintleachta saorga arna déanamh san Eoraip;

| — | Conclúidí ón gComhairle an 8 Meitheamh 2017 maidir leis an mbealach chun cinn i dtaca le feabhas a chur ar an malartú faisnéise agus idir-inoibritheacht chórais faisnéise an Aontais a áirithiú; |
| --- | --- |

—

Conclúidí ón gComhairle an 8 Meitheamh 2017 maidir leis an mbealach chun cinn i dtaca le feabhas a chur ar an malartú faisnéise agus idir-inoibritheacht chórais faisnéise an Aontais a áirithiú;

| — | Straitéis na Comhairle 2019-2023 maidir le r-Cheartas an 6 Nollaig 2018; |
| --- | --- |

—

Straitéis na Comhairle 2019-2023 maidir le r-Cheartas an 6 Nollaig 2018;

| — | Plean gníomhaíochta 2019-2023 don r-Cheartas Eorpach an 6 Nollaig 2018; |
| --- | --- |

—

Plean gníomhaíochta 2019-2023 don r-Cheartas Eorpach an 6 Nollaig 2018;

| — | an chomhdháil ’Rochtain ar an gCeartas sa Ré Dhigiteach – Peirspictíochtaí agus Dúshláin’ a d’óstáil Uachtaránacht na Gearmáine an 16 Iúil 2020; |
| --- | --- |

—

an chomhdháil ’Rochtain ar an gCeartas sa Ré Dhigiteach – Peirspictíochtaí agus Dúshláin’ a d’óstáil Uachtaránacht na Gearmáine an 16 Iúil 2020;

| — | an Teachtaireacht ón gCoimisiún dar teideal Europe’s moment: Repair and Prepare for the Next Generation [Deis na hEorpa: Deisiú agus Ullmhú don Chéad Ghlúin Eile] (COM(2020) 456 final); |
| --- | --- |

—

an Teachtaireacht ón gCoimisiún dar teideal Europe’s moment: Repair and Prepare for the Next Generation [Deis na hEorpa: Deisiú agus Ullmhú don Chéad Ghlúin Eile] (COM(2020) 456 final);

| — | Scórchlár Ceartais AE 2020 (COM(2020) 306 final); |
| --- | --- |

—

Scórchlár Ceartais AE 2020 (COM(2020) 306 final);

| — | an Teachtaireacht ón gCoimisiún dar teideal Shaping Europe’s Digital Future [Todhchaí dhigiteach na hEorpa a mhúnlú] (COM(2020) 67 final); |
| --- | --- |

—

an Teachtaireacht ón gCoimisiún dar teideal Shaping Europe’s Digital Future [Todhchaí dhigiteach na hEorpa a mhúnlú] (COM(2020) 67 final);

| — | an Teachtaireacht ón gCoimisiún dar teideal A European strategy for data [Straitéis Eorpach maidir le sonraí] (COM(2020) 66 final); |
| --- | --- |

—

an Teachtaireacht ón gCoimisiún dar teideal A European strategy for data [Straitéis Eorpach maidir le sonraí] (COM(2020) 66 final);

| — | an Páipéar Bán ón gCoimisiún dar teideal On Artificial Intelligence – A European approach to excellence and trust [Maidir leis an Intleacht Shaorga – Cur chuige Eorpach i leith an bhairr feabhais agus na hiontaoibhe] (COM(2020) 65 final); |
| --- | --- |

—

an Páipéar Bán ón gCoimisiún dar teideal On Artificial Intelligence – A European approach to excellence and trust [Maidir leis an Intleacht Shaorga – Cur chuige Eorpach i leith an bhairr feabhais agus na hiontaoibhe] (COM(2020) 65 final);

| — | Your rights matter:
  Data protection and privacy, Fundamental Rights Survey [Tá tábhacht le do chearta: Cosaint agus príobháideachas sonraí, Suirbhé ar Chearta Bunúsacha] a d’fhoilsigh Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha in 2020; |
| --- | --- |

—

Your rights matter:
  Data protection and privacy, Fundamental Rights Survey [Tá tábhacht le do chearta: Cosaint agus príobháideachas sonraí, Suirbhé ar Chearta Bunúsacha] a d’fhoilsigh Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha in 2020;

| — | Handbook on European Law relating to access to justice [Lámhleabhar maidir leis an Dlí Eorpach a bhaineann le rochtain ar an gceartas] a d’fhoilsigh Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha, Comhairle na hEorpa agus an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine in 2016; |
| --- | --- |

—

Handbook on European Law relating to access to justice [Lámhleabhar maidir leis an Dlí Eorpach a bhaineann le rochtain ar an gceartas] a d’fhoilsigh Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha, Comhairle na hEorpa agus an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine in 2016;

| — | an staidéar ar úsáid teicneolaíochtaí nuálacha i réimse an cheartais, a d’fhoilsigh an Coimisiún an 14 Meán Fómhair 2020; |
| --- | --- |

—

an staidéar ar úsáid teicneolaíochtaí nuálacha i réimse an cheartais, a d’fhoilsigh an Coimisiún an 14 Meán Fómhair 2020;

| — | an staidéar ar cheartas coiriúil digiteach trasteorann, a d’fhoilsigh an Coimisiún an 14 Meán Fómhair 2020; |
| --- | --- |

—

an staidéar ar cheartas coiriúil digiteach trasteorann, a d’fhoilsigh an Coimisiún an 14 Meán Fómhair 2020;

| — | rún an 19 Bealtaine 2019Unboxing Artificial Intelligence: 10 Steps to protect Human Rights [An Intleacht Shaorga a Dhíchódú: 10 gCéim chun Cearta an Duine a chosaint] ó Choimisinéir Chomhairle na hEorpa um Chearta an Duine; |
| --- | --- |

—

rún an 19 Bealtaine 2019Unboxing Artificial Intelligence: 10 Steps to protect Human Rights [An Intleacht Shaorga a Dhíchódú: 10 gCéim chun Cearta an Duine a chosaint] ó Choimisinéir Chomhairle na hEorpa um Chearta an Duine;

| — | Treoirlínte 2019 maidir leis an Intleacht Shaorga agus Cosaint Sonraí ó Choiste Comhairleach an Choinbhinsiúin chun Daoine Aonair a Chosaint maidir le Sonraí Pearsanta a Phróiseáil ó Chomhairle na hEorpa; |
| --- | --- |

—

Treoirlínte 2019 maidir leis an Intleacht Shaorga agus Cosaint Sonraí ó Choiste Comhairleach an Choinbhinsiúin chun Daoine Aonair a Chosaint maidir le Sonraí Pearsanta a Phróiseáil ó Chomhairle na hEorpa;

| — | an Chairt Eiticiúil Eorpach maidir le húsáid na hintleachta saorga i gcórais bhreithiúnacha, a ghlac an Coimisiún Eorpach le haghaidh Éifeachtúlacht an Cheartais (CEPEJ) de chuid Chomhairle na hEorpa an 3-4 Nollaig 2018; |
| --- | --- |

—

an Chairt Eiticiúil Eorpach maidir le húsáid na hintleachta saorga i gcórais bhreithiúnacha, a ghlac an Coimisiún Eorpach le haghaidh Éifeachtúlacht an Cheartais (CEPEJ) de chuid Chomhairle na hEorpa an 3-4 Nollaig 2018;

| — | Seicliosta Smachta Reachta 2016 ó Choimisiún na Veinéise de chuid Chomhairle na hEorpa; |
| --- | --- |

—

Seicliosta Smachta Reachta 2016 ó Choimisiún na Veinéise de chuid Chomhairle na hEorpa;

Rochtain ar an gceartas

| 1. | Maidir le rochtain ar an gceartas, CUIREANN SÍ I dTREIS gur ceart bunúsach agus gur gné lárnach den smacht reachta í, ar ceann de na luachanna bunriachtanacha é sin ar a bhfuil an tAontas Eorpach fothaithe faoi Airteagal 2 den Chonradh ar an Aontas Eorpach, luachanna atá i gcoiteann ag na Ballstáit. Cuirtear in iúl in Airteagal 19 den Chonradh ar an Aontas Eorpach go gcuirfidh na Ballstáit leighis ar fáil a bheidh leordhóthanach chun cosaint dlí éifeachtach a áirithiú sna réimsí atá folaithe le dlí an Aontais, agus cuirtear freagracht chomhroinnte de chúram ar chúirteanna/binsí náisiúnta chun athbhreithniú breithiúnach a áirithiú laistigh de dhlíchóras an Aontais. |
| --- | --- |

1.

| 2. | MEABHRAÍTEAR DI sainordú an Aontais a eascraíonn as Airteagail 81 agus 82 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh maidir le comhar breithiúnach a fhorbairt, in ábhair shibhialta agus choiriúla araon a bhfuil impleachtaí trasteorann acu agus athdhearbhaíonn sí an cuspóir gaolmhar chun rochtain éifeachtach ar an gceartas a áirithiú san Aontas agus sna Ballstáit. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Mar a leagtar síos in Airteagal 47 de Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, TARRAINGÍONN SÍ AIRD ar an gceart atá ag gach duine chun leigheas éifeachtach os comhair cúirte/binse atá neamhspleách agus neamhchlaonta chun go ndéanfar aon sárú ar a chearta agus ar a shaoirsí a bhreithniú in éisteacht chothrom phoiblí, agus chun duine a bheidh in ann comhairle agus cosaint a thabhairt dó agus ionadaíocht a dhéanamh dó. |
| --- | --- |

3.

| 4. | AONTAÍONN SÍ nach mór an ceart sin ar chosaint dlí éifeachtach a dhearbhú go hiomlán sna dálaí a chruthaítear le claochlú digiteach freisin chun a áirithiú go gcuirfear dlí an Aontais i bhfeidhm go hiomlán agus go héifeachtach, go gcuirfear feabhas ar ghlacadh na gcóras ceartais agus go neartófar muinín sa smacht reachta. |
| --- | --- |

4.

| 5. | ATHDHEARBHAÍONN SÍ gur cheart forbairt dhigiteach earnáil an cheartais a bheith dírithe ar an duine agus nach mór í a bheith á treorú agus i gcomhréir de shíor le bunphrionsabail na gcóras breithiúnach, eadhon neamhspleáchas agus neamhchlaontacht na gcúirteanna/na mbinse, ráthaíocht maidir le cosaint éifeachtach dlí, agus an ceart éisteacht chothrom phoiblí a fháil laistigh de thréimhse réasúnach. |
| --- | --- |

5.

| 6. | CUIREANN SÍ I dTREIS gur féidir leas a bhaint as teicneolaíochtaí digiteacha sna córais bhreithiúnacha chun go gcloífear le caighdeáin an smachta reachta agus chun go ndéanfar cearta bunúsacha a fheidhmiú agus go dtabharfar lánurraim dóibh. |
| --- | --- |

6.

| 7. | CUIREANN SÍ I bhFIOS GO LÁIDIR gur cheart go mbainfeadh gach saoránach tairbhe as na deiseanna breise digiteacha agus gur cheart go mbeadh comhionannas deiseanna acu maidir le rochtain dhigiteach ar cheartas agus ar imeachtaí cothroma, agus nach mór, dá bhrí sin, an rannpháirtíocht dhigiteach a ráthú gan choinníoll do gach grúpa sochaíoch gan aon idirdhealú. Ba cheart riachtanais daoine leochaileacha, lena n-áirítear leanaí agus daoine fásta leochaileacha amhail daoine scothaosta agus daoine atá faoi mhíchumas, agus riachtanais íospartaigh na coireachta a chur san áireamh go háirithe. I gcás ar bith, níor cheart laghdú a dhéanamh ar choimircí nós imeachta dóibh siúd nach bhfuil rochtain acu ar theicneolaíochtaí den sórt sin trí theicneolaíochtaí digiteacha a úsáid i gcórais cheartais. |
| --- | --- |

7.

Ceartas digiteach

| 8. | TUIGEANN SÍ go bhfuil athrú ó bhonn tagtha ar shaol na ndaoine le blianta beaga anuas de bharr an chlaochlaithe dhigitigh agus go leanfar d’amhlaidh a dhéanamh. |
| --- | --- |

8.

| 9. | AITHNÍONN SÍ go bhfuil na córais bhreithiúnacha, mar cholún lárnach den smacht reachta, ag tabhairt aghaidh ar na héilimh sin atá ag teacht chun cinn agus go bhfuil na féidearthachtaí teicneolaíocha iomchuí á gcur ar fáil do na saoránaigh. I Scórchlár Ceartais an Aontais Eorpaigh, uirlis chomparáideach faisnéise a fhoilsíonn an Coimisiún Eorpach gach bliain, cuirtear ar fáil cheana féin sonraí maidir le roinnt táscairí a bhaineann le córais bhreithiúnacha a dhigiteáil do gach Ballstát, amhail rochtain ar líne ar bhreithiúnais nó éilimh a chur isteach ar líne agus bearta leantacha a dhéanamh. |
| --- | --- |

9.

| 10. | CUIREANN SÍ I dTREIS go bhfuil bearta amhail seoladh imeachtaí digiteacha cúirte nó binse, cumarsáid leictreonach idir páirtithe, cúirteanna agus údaráis, tarchur leictreonach doiciméad agus úsáid éisteachtaí closchomhdhála agus físchomhdhála ina ngnéithe tábhachtacha cheana féin de riarachán breithiúnach éifeachtúil in a lán Ballstát. |
| --- | --- |

10.

| 11. | IS DÍOL SÁSAIMH DI an dul chun cinn a rinneadh i réimse an r-Cheartais le deich mbliana anuas, go háirithe na straitéisí agus na pleananna gníomhaíochta a tháinig i ndiaidh a chéile (faoi láthair, an Straitéis r-Cheartais agus an Plean Gníomhaíochta don tréimhse 2019-2023). |
| --- | --- |

11.

| 12. | TUGANN SÍ FAOI DEARA éabhlóid dhinimiciúil teicneolaíochtaí digiteacha in earnálacha breithiúnacha agus dlíthiúla an Aontais, ina bhfuil méadú ag teacht ar fhoirmliú pleananna chun teicneolaíochtaí nua a úsáid agus a fhorbairt, lena n-áirítear córais intleachta saorga don cheartas. |
| --- | --- |

12.

| 13. | ÓS DEIMHIN LÉI go bhfuil acmhainneacht ollmhór ag baint le digiteáil bhreise chórais bhreithiúnacha na mBallstát leanúint de rochtain ar cheartas a éascú agus a fheabhsú do shaoránaigh ar fud an Aontais. Is féidir le huirlisí digiteacha cabhrú le struchtúr níos fearr a chur ar imeachtaí agus le láimhseáil cúraimí caighdeánaithe agus aonfhoirmeacha a uathoibriú agus dlús a chur leo agus, ar an gcaoi sin, éifeachtacht agus éifeachtúlacht imeachtaí cúirte nó binse a mhéadú. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Sa chomhthéacs sin, MOLANN SÍ do na Ballstáit úsáid níos mó a bhaint as na huirlisí digiteacha a thairgtear le creat eIDAS, amhail modhanna slána ríomh-shainaitheantais agus seirbhísí iontaoibhe mar ionstraimí an-éifeachtach chun rochtain thapa, áisiúil, shlán, iontaofa agus fhorleathan ar an gcóras ceartais a chur chun cinn. |
| --- | --- |

14.

| 15. | CUIREANN SÍ I dTREIS gur cheart réitigh dhigiteacha a fhorbairt, i gcás inar féidir, ar feadh thréimhse iomlán na n-imeachtaí breithiúnacha chun gur féidir imeachtaí níos tapa agus níos sláine a bheith ann agus chun comhar idir na Ballstáit a éascú. Ba cheart, a mhéid is féidir, réitigh den sórt sin a bheith idir-inoibritheach le chéile. |
| --- | --- |

15.

| 16. | ATHDHEARBHAÍONN SÍ an cuspóir tuilleadh feabhais a chur ar ardcháilíocht agus ar thrédhearcacht na gcinntí breithiúnacha i gcomhréir leis an smacht reachta trí úsáid a bhaint as teicneolaíochtaí digiteacha. |
| --- | --- |

16.

| 17. | CUIREANN SÍ I bhFIOS GO LÁIDIR, áfach, nár cheart go mbainfeadh úsáid teicneolaíochtaí digiteacha agus modhanna cumarsáide leictreonaí an bonn den cheart chun éisteacht chóir a fháil, go háirithe an ceart chun comhionannais arm agus an ceart chun imeachtaí sáraíochta, an ceart chun éisteacht phoiblí a fháil, lena n-áirítear i gcásanna áirithe an ceart chun éisteacht ó bhéal a fháil i láthair fhisiciúil an pháirtí lena mbaineann, chomh maith leis an gceart chun achomharc a dhéanamh. |
| --- | --- |

17.

| 18. | CUIREANN SÍ I dTREIS na deiseanna a chuirtear ar fáil a bhuí leis an digiteáil chun go mbeidh saoránaigh agus cleachtóirí dlí – a mhéid is ceadmhach sin faoin dlí náisiúnta – in ann rochtain chuimsitheach a bheith acu i gcónaí ar fhaisnéis dhlíthiúil amhail reachtaíocht agus cinntí cúirte/binse anaithnidithe, chomh maith le faisnéis maidir le dul chun cinn a gcáis féin, agus TARRAINGÍONN SÍ AIRD ar na féidearthachtaí teicneolaíocha atá ann chun rochtain oscailte ar fhaisnéis den sórt sin a áirithiú, chun idir‐inoibritheacht na faisnéise a chinntiú, chun gur fusa an fhaisnéis a aimsiú agus a thuiscint, agus gur fusa í a úsáid agus a athúsáid. |
| --- | --- |

18.

| 19. | CUIREANN SÍ I bhFIOS GO LÁIDIR go bhféadfaidh rochtain dhigiteach níos fearr ar cheartas a chur ar fáil agus seoladh imeachtaí digiteacha cúirte nó binse dul chun tairbhe do dhaoine ó cheantair iargúlta agus ó cheantair thuaithe go háirithe, ar choinníoll go gcomhlíonfar na réamhriachtanais theicniúla uile is gá, amhail rochtain idirlín leathanbhanda ardtoillte. |
| --- | --- |

19.

| 20. | AITHNÍONN SÍ, mar sin féin, gur gá na próisis thraidisiúnta neamhdhigiteacha a choinneáil agus, i gcás inarb ann dóibh, deasca fisiciúla, i dteannta na bhfoirmeacha nua digiteacha chun cosaint éifeachtach dhlíthiúil agus rochtain ar an gceartas a chur ar fáil do shaoránaigh nach féidir leo páirt iomlán a ghlacadh i bhforbairtí teicneolaíocha go fóill. Ag an am céanna, is gá faisnéis chuimsitheach a chur ar fáil do shaoránaigh i dteanga shimplí inrochtana faoin gcaoi inar féidir leo seirbhísí digiteacha a úsáid agus, ar an dóigh sin, a gcearta a éileamh. |
| --- | --- |

20.

| 21. | AITHNÍONN SÍ go bhfuil an úsáid a bhaintear as teicneolaíochtaí digiteacha in earnáil an cheartais an-íogair agus, dá bhrí sin, nach mór don úsáid sin a bheith i gcomhréir le caighdeáin úrscothacha maidir le faisnéis agus cibearshlándáil agus an reachtaíocht maidir le príobháideachas agus cosaint sonraí a chomhlíonadh go hiomlán. Le spleáchas níos mó ar an teicneolaíocht dhigiteach, agus ar phróisis uathoibrithe go háirithe, caithfidh duine daonna faireachán cúramach a dhéanamh ar na córais sin, lena n-áirítear iad siúd a úsáideann an intleacht shaorga, agus caithfidh níos mó trédhearcachta a bheith ann chun muinín an phobail a áirithiú. |
| --- | --- |

21.

| 22. | CUIREANN SÍ I dTREIS gur féidir le húsáid na dteicneolaíochtaí digiteacha feabhas a chur ar an rochtain ar mhodhanna réitigh díospóide lasmuigh den chúirt nó den bhinse agus ar mhodhanna eile réitigh díospóide agus, ag an am céanna, an ceart chun cosaint éifeachtach bhreithiúnach i ngach cás aonair agus an ceart chun triail chóir a fháil á n‐urramú, chomh maith le rochtain ar uirlisí faisnéise maidir le cearta agus oibleagáidí do shaoránaigh, ar féidir leo rannchuidiú le díospóidí a sheachaint. |
| --- | --- |

22.

| 23. | AITHNÍONN SÍ gur príomhchumasóirí iad digiteáil bhreise an cheartais agus úsáid fheabhsaithe na dteicneolaíochtaí nua chun éifeachtúlacht agus athléimneacht na gcóras ceartais a áirithiú agus CUIREANN SÍ I dTREIS gur cheart do na Ballstáit agus don Aontas a n-iarrachtaí a mhéadú chun an digiteáil san earnáil sin a chur chun cinn agus a leathnú tuilleadh, d’fhonn rochtain agus infhaighteacht chothrom a áirithiú do gach duine i ndáil le seirbhísí digiteacha. |
| --- | --- |

23.

| 24. | CUIREANN SÍ CHUN SUNTAIS gur léirigh géarchéim COVID-19 gur gá infheistiú in uirlisí digiteacha agus úsáid a bhaint astu in imeachtaí breithiúnacha sna Ballstáit agus in imeachtaí trasteorann. |
| --- | --- |

24.

| 25. | AITHNÍONN SÍ a thábhachtaí atá sé bealaí idir-inoibritheacha iomchuí a fhorbairt lena áirithiú go bhféadfaidh córais cheartais comhoibriú go digiteach ar bhealach éifeachtúil slán. Is é tionscadal e-CODEX (Cumarsáid r-Cheartais trí Mhalartú Sonraí Ar Líne) an phríomhuirlis le haghaidh cumarsáid shlán in imeachtaí sibhialta agus coiriúla trasteorann araon agus ba cheart a húsáid a spreagadh a thuilleadh. |
| --- | --- |

25.

| 26. | IARRANN SÍ ar an gCoimisiún togra reachtach a thíolacadh, a dhéanfar a chaibidil sa mheitheal inniúil, chun inbhuanaitheacht e-CODEX a áirithiú le struchtúr leordhóthanach rialachais agus bainistithe a bheidh i gcomhréir le eu-LISA agus lena n-urramófar neamhspleáchas na mbreithiúna agus ceanglais bhunreachtúla na mBallstát agus lena n‐áiritheofar ag an am céanna ionadaíocht leordhóthanach d’údaráis bhreithiúnacha an Aontais agus na mBallstát, chomh maith leis na príomh-gheallsealbhóirí. |
| --- | --- |

26.

| 27. | IARRANN SÍ ar an gCoimisiún measúnú a dhéanamh ar na gníomhaíochtaí a d’fhéadfaí a dhéanamh agus a chuid smaointe a chur i láthair maidir lena gcur chun feidhme i réimse[...] an chomhair bhreithiúnaigh, agus tuairim na mBallstát á cur san áireamh ag an am céanna:






  — | i réimse na n-ábhar sibhialta agus tráchtála, ag cur leis an dul chun cinn atá déanta cheana féin i dtreo nuachóiriú na malartuithe trasteorann idir údaráis tríd an digiteáil agus trí úsáid TF, mar shampla i gcomhthéacs na rialachán maidir le doiciméid a sheirbheáil agus fianaise a ghlacadh, agus leanúint de bheith ag féachaint an bhféadfaí nuachóiriú a dhéanamh ar phríomhfhorálacha na n-ionstraimí i réimse na n-ábhar sibhialta agus tráchtála i gcomhréir leis an bprionsabal ’digiteach mar réamhshocrú’, agus béim ar leith ar na hionstraimí sin a bhfuil ábharthacht dhíreach ag baint leo do shaoránaigh agus do ghnólachtaí; |
| --- | --- | --- |

27.

—

i réimse na n-ábhar sibhialta agus tráchtála, ag cur leis an dul chun cinn atá déanta cheana féin i dtreo nuachóiriú na malartuithe trasteorann idir údaráis tríd an digiteáil agus trí úsáid TF, mar shampla i gcomhthéacs na rialachán maidir le doiciméid a sheirbheáil agus fianaise a ghlacadh, agus leanúint de bheith ag féachaint an bhféadfaí nuachóiriú a dhéanamh ar phríomhfhorálacha na n-ionstraimí i réimse na n-ábhar sibhialta agus tráchtála i gcomhréir leis an bprionsabal ’digiteach mar réamhshocrú’, agus béim ar leith ar na hionstraimí sin a bhfuil ábharthacht dhíreach ag baint leo do shaoránaigh agus do ghnólachtaí;

| — | i réimse na n-ábhar coiriúil, trí leas a bhaint as torthaí an staidéir is déanaí ar Cheartas Coiriúil Digiteach agus na hoibre atá déanta ag na Ballstáit, ag an gCoimisiún, ag Eurojust agus ag na geallsealbhóirí ar fad lena mbaineann sa chomhthéacs sin; ina theannta sin, trí mhachnamh a dhéanamh ar na hionstraimí eile comhair bhreithiúnaigh i réimse na n-ábhar coiriúil a d’fhéadfaí an Córas um Malartú Digiteach r-Fhianaise (eEDES) a úsáid ina leith, ar córas é lena dtacaítear cheana féin le nósanna imeachta a bhaineann le hOrduithe Imscrúdaithe Eorpacha agus le cúnamh dlíthiúil frithpháirteach idir na Ballstáit, agus na Ballstáit uile a bheith rannpháirteach ann ón tús chun nach mbeadh Eoraip ar luasanna éagsúla ann. |
| --- | --- |

—

i réimse na n-ábhar coiriúil, trí leas a bhaint as torthaí an staidéir is déanaí ar Cheartas Coiriúil Digiteach agus na hoibre atá déanta ag na Ballstáit, ag an gCoimisiún, ag Eurojust agus ag na geallsealbhóirí ar fad lena mbaineann sa chomhthéacs sin; ina theannta sin, trí mhachnamh a dhéanamh ar na hionstraimí eile comhair bhreithiúnaigh i réimse na n-ábhar coiriúil a d’fhéadfaí an Córas um Malartú Digiteach r-Fhianaise (eEDES) a úsáid ina leith, ar córas é lena dtacaítear cheana féin le nósanna imeachta a bhaineann le hOrduithe Imscrúdaithe Eorpacha agus le cúnamh dlíthiúil frithpháirteach idir na Ballstáit, agus na Ballstáit uile a bheith rannpháirteach ann ón tús chun nach mbeadh Eoraip ar luasanna éagsúla ann.

| 28. | IARRANN SÍ ar an gCoimisiún straitéis chuimsitheach de chuid an Aontais a fhorbairt faoi dheireadh 2020 i ndáil le digiteáil an cheartais, mar shampla i bhfoirm teachtaireachta, agus an faireachán a dhéantar ar tháscairí ábhartha digiteála i Scórchlár Ceartais an Aontais Eorpaigh a fhorbairt a thuilleadh chun cabhrú leis an Aontas agus leis na Ballstáit rochtain gan uaim ar cheartas a chur ar fáil, éifeachtacht na gcóras ceartais a fheabhsú agus comhar breithiúnach trasteorann éifeachtúil a chumasú. |
| --- | --- |

28.

Scileanna digiteacha

| 29. | TUGANN SÍ DÁ hAIRE gur gá scileanna digiteacha a chur chun cinn in earnáil an cheartais chun go mbeidh breithiúna, ionchúisitheoirí, foireann bhreithiúnach agus cleachtóirí ceartais eile in ann teicneolaíochtaí agus uirlisí digiteacha a úsáid agus a chur i bhfeidhm go héifeachtach agus le hurraim chuí do chearta agus saoirsí na ndaoine sin atá ag lorg ceartais. |
| --- | --- |

29.

| 30. | CUIREANN SÍ CHUN SUNTAIS a thábhachtaí atá sé feasacht a chruthú maidir le húsáid na dteicneolaíochtaí digiteacha sa tsochaí shibhialta agus IS DÍOL SÁSAIMH DI na tionscnaimh chun feasacht na saoránach a ardú agus a litearthacht dhigiteach a mhéadú, lena n-áirítear trí thaighde, oiliúint agus oideachas, ionas gur féidir leo tairbhiú de na teicneolaíochtaí digiteacha sin chun a rochtain ar an gceartas a fheabhsú a thuilleadh. |
| --- | --- |

30.

| 31. | CUIREANN SÍ I dTREIS a riachtanaí atá sé go háirithe go gcuirfí oiliúint leordhóthanach ar bhreithiúna, ionchúisitheoirí, foireann bhreithiúnach agus cleachtóirí eile ceartais ionas go mbeidís in ann leas a bhaint as teicneolaíochtaí digiteacha, lena n-áirítear an intleacht shaorga, agus freisin chun aghaidh a thabhairt ar na rioscaí a bhaineann lena n-úsáid agus ar na ceanglais eiticiúla i dtéarmaí a n-iompair féin. Chun a áirithiú go mbainfear úsáid inniúil as aschur bogearraí agus chun idir rómhuinín agus easpa muiníne gan bhunús iontu a sheachaint, ní mór tuiscint leordhóthanach a bheith ag úsáideoirí freisin ar an gcaoi a n‐oibríonn uirlisí intleachta saorga agus ar na féidearthachtaí agus na teorainneacha a bhaineann leis na huirlisí sin, lena n-áirítear na toimhdí maidir le daoine agus grúpaí ar a bhfuil siad sin bunaithe. Ba cheart go ndíreodh an oiliúint bhreithiúnach ar chosaint leordhóthanach a thabhairt do chearta daoine aonair sa réimse digiteach, lena n-áirítear an ceart chun príobháideachais agus chun cosaint sonraí. |
| --- | --- |

31.

| 32. | IARRANN SÍ ar an gCoimisiún deiseanna oiliúna sa litearthacht dhigiteach agus sna scileanna digiteacha a chur chun cinn do bhreithiúna, ionchúisitheoirí, foirne breithiúnacha agus cleachtóirí eile ceartais, lena n-áirítear tríd an nGréasán Eorpach um Oiliúint Bhreithiúnach (GEOB), agus in úsáid teicneolaíochtaí digiteacha i modheolaíocht na hoiliúna breithiúnaí. |
| --- | --- |

32.

An intleacht shaorga

| 33. | TUGANN SÍ DÁ hAIRE go bhfuil taighde agus forbairt ar siúl cheana féin san Aontas i ndáil le húsáid córas intleachta saorga in earnáil an cheartais agus go bhfuil cur chun feidhme praiticiúil na gcóras sin ar tí tarlú i roinnt Ballstát. AITHNÍONN SÍ gur réamhriachtanas é leibhéal leordhóthanach digiteála a bheith ann chun feidhmchláir intleachta saorga a úsáid. |
| --- | --- |

33.

| 34. | IS DÍOL SÁSAIMH DI an staidéar a rinne an Coimisiún Eorpach maidir le teicneolaíochtaí nuálacha a úsáid i réimse an cheartais, ina ndéantar measúnú ar an úsáid a bhaineann na húdaráis náisiúnta as an intleacht shaorga agus as teicneolaíochtaí blocshlabhra agus ina moltar an comhordú a neartú ar leibhéal an Aontais chun sineirgí agus idir-inoibritheacht a áirithiú. |
| --- | --- |

34.

| 35. | CUIREANN SÍ I dTREIS go bhféadfadh córais intleachta saorga in earnáil an cheartais a bheith in ann tascanna níos casta agus níos casta a dhéanamh sa todhchaí – laistigh de chreat dlíthiúil Ballstáit – amhail anailís, struchtúrú agus ullmhú faisnéise ar ábhar na gcásanna, taifid ar éisteachtaí ó bhéal a thras-scríobh go huathoibríoch, aistriúchán uathoibríoch a thairiscint, tacú le hanailís agus meastóireacht ar dhoiciméid dhlíthiúla agus ar bhreithiúnais chúirte/bhinse, an dóchúlacht go n-éireoidh le cás dlí a mheas, an cásdlí a anaithnidiú go huathoibríoch agus faisnéis a sholáthar trí ríomhróbait chomhrá dlí. |
| --- | --- |

35.

| 36. | TUGANN SÍ DÁ hAIRE go mbraitheann forbairt córas intleachta saorga, go háirithe córais meaisínfhoghlama, ar thacair mhóra sonraí a bheith infhaighte ar bhonn cuimsitheach, sonraí amhail comhaid agus breithiúnais chúirte/bhinse anaithnidithe, atá ar ardcháilíocht i ndáil leis na cuspóirí dá n-úsáidfear iad. |
| --- | --- |

36.

| 37. | IARRANN SÍ ar an gCoimisiún, i gcomhar leis na Ballstáit, scrúdú a dhéanamh ní hamháin ar na coinníollacha faoinar féidir faisnéis atá meaisín-inléite, iontaofa agus in‐athúsáidte, ar féidir í a anailísiú agus a chur ar fáil, a dhéanamh den fhaisnéis sin, inter alia trí úsáid a bhaint as creat ECLI ach iarrann sí chomh maith scrúdú a dhéanamh ar conas is féidir aghaidh a thabhairt ar chlaontacht i dtacair sonraí chun torthaí idirdhealaitheacha a chosc. |
| --- | --- |

37.

| 38. | AITHNÍONN SÍ go bhféadfaí, le húsáid uirlisí intleachta saorga, feabhas a chur ar fheidhmiú na gcóras ceartais ar mhaithe le gnólachtaí agus saoránaigh trí chúnamh a thabhairt do na breithiúna agus don fhoireann bhreithiúnach maidir lena ngníomhaíochtaí, trí imeachtaí cúirte/binse a ghéarú agus trí chúnamh a thabhairt chun inchomparáideacht, comhsheasmhacht agus, ar deireadh thiar thall, cáilíocht na gcinntí breithiúnacha a fheabhsú. |
| --- | --- |

38.

| 39. | CUIREANN SÍ I dTREIS nár cheart d’uirlisí intleachta saorga cur isteach ar chumhacht chinnteoireachta na mbreithiúna ná ar neamhspleáchas na mbreithiúna. Ní mór gurb é duine daonna a dhéanfaidh cinneadh cúirte agus ní féidir an cinneadh a tharmligean chuig uirlis intleachta saorga. |
| --- | --- |

39.

| 40. | CUIREANN SÍ I dTREIS go bhféadfadh baol a bheith bainteach leis an intleacht shaorga a chur i bhfeidhm in earnáil an cheartais go mbuanófaí an t-idirdhealú atá ann cheana agus go bhféadfadh go neartófaí an t-idirdhealaí sin, lena n-áirítear steiréitíopaí, an réamhchlaonadh nó neamhionannais struchtúracha nó an baol go gceadófaí cinnteoireacht shaofa nó dhoiléir agus go bhféadfadh dá bhrí sin go sárófaí cearta bunúsacha amhail dínit an duine, an ceart chun saoirse, neamh-idirdhealú, príobháideachais agus cosaint sonraí agus an ceart chun triail chóir a fháil mar thoradh air sin. |
| --- | --- |

40.

| 41. | CUIREANN SÍ I dTREIS nach féidir, i gcásanna áirithe, athrianú a dhéanamh ar thorthaí na gcóras intleachta saorga atá bunaithe ar an meaisínfhoghlaim as a n-eascraíonn éifeacht an bhosca dhuibh lena gcuirtear cosc ar fhreagracht leordhóthanach a mbíonn gá léi rud a fhágann go mbíonn sé dodhéanta a sheiceáil conas a thángthas ar an toradh agus an gcomhlíonann an toradh na rialacháin ábhartha. Leis an easpa trédhearcachta, d’fhéadfaí an bonn a bhaint den fhéidearthacht agóid a dhéanamh go héifeachtach in aghaidh cinntí atá bunaithe ar thorthaí den sórt sin agus, dá dhroim sin, d’fhéadfadh go sárófaí an ceart chun triail chóir agus leigheas éifeachtach a fháil, agus teorannaítear na réimsí inar féidir na córais sin a úsáid go dleathach. |
| --- | --- |

41.

| 42. | TAGANN SÍ leis an measúnú ón gCoimisiún ina Pháipéar Bán maidir leis an Intleacht Shaorga gur réimse é earnáil an cheartais ina bhféadfaí difear díreach a dhéanamh do chearta na saoránach agus, dá bhrí sin, go bhféadfadh creat rialála Eorpach a bheith ábhartha don réimse sin. |
| --- | --- |

42.

| 43. | TACAÍONN SÍ le dearcadh an Choimisiúin gur earnáil í an bhreithiúnacht ina mbeifí ag súil le rioscaí suntasacha i bhfianaise na saintréithe a bhaineann leis na gníomhaíochtaí a dhéantar de ghnáth. Tá gá le coimircí leordhóthanacha chun cosaint na gceart bunúsach a ráthú agus chun a áirithiú go bhforbrófaí agus go n-úsáidfí feidhmchláir in earnáil an cheartais, a bheadh dírithe ar leasanna an phobail, ar bhonn freagrach, iontaofa, duine‐lárnaithe. |
| --- | --- |

43.

| 44. | DEARBHAÍONN SÍ gur gá féachaint ar na ceanglais éigeantacha dhlíthiúla agus cinneadh a dhéanamh ina leith, ceanglais a bheidh le socrú maidir le córais intleachta saorga a cheapadh, a fhorbairt, a chur in úsáid, a úsáid agus maidir le meastóireacht a dhéanamh orthu in earnáil an cheartais chun aghaidh a thabhairt go héifeachtach ar na rioscaí féideartha do chearta bunúsacha. D’fhéadfaí a áireamh sna rialacha sin, go háirithe, toirmeasc ar uathoibriú a d’fhágfadh go mbeadh an chinnteoireacht bhreithiúnach doiléir, leibhéil iomchuí trédhearcachta, sothuigtheachta, infhíoraitheachta, stóinseachta, cruinnis, slándála, cuntasachta chomh maith le ceanglais chun éifeachtaí idirdhealaitheacha a chosc. |
| --- | --- |

44.

| 45. | CUIREANN SÍ I dTREIS gur cheart córais intleachta saorga in earnáil an cheartais, go háirithe iad siúd atá bainteach le himeachtaí breithiúnacha, a bheith faoi réir nós imeachta measúnaithe ex ante maidir le, inter alia, hiontaofacht, sothuigtheacht, stóinseacht agus slándáil an chórais. TARRAINGÍONN SÍ AIRD ar an ngá atá le córas leordhóthanach éifeachtach a bheith ann chun faireachán agus athbhreithniú a dhéanamh ar fheidhmchláir intleachta saorga agus ar a dtorthaí. |
| --- | --- |

45.

| 46. | IARRANN SÍ ar an gCoimisiún na buntáistí a d’fhéadfadh a bheith ann a chur san áireamh chomh maith leis na rioscaí agus na ceanglais a bhaineann go sonrach le hearnáil an cheartais agus creat dlíthiúil féideartha an Aontais Eorpaigh maidir leis an intleacht shaorga á cheapadh amach anseo. |
| --- | --- |

46.

Cistiú

| 47. | CUIREANN SÍ CHUN SUNTAIS go dteastaíonn cistiú iomchuí le haghaidh na n‐infheistíochtaí tosaigh i ngníomhaíochtaí éagsúla, cé go mbaineann tairbhe bhuan nithiúil le digiteáil an cheartais ó thaobh na gcostas a bhaineann le rochtain ar cheartas agus le feidhmiú na gcóras breithiúnach a laghdú. IARRANN SÍ ar an gCoimisiún cistiú iomchuí a áirithiú chun tacú le digiteáil an cheartais go háirithe trí bhíthin an chláir don Eoraip Dhigiteach. |
| --- | --- |

47.

| 48. | MOLANN SÍ do na Ballstáit páirt a ghlacadh sna glaonna ón Aontas ar thograí maidir le cistiú agus gníomhaíochtaí a bhaineann le digiteáil an cheartais agus na deiseanna éagsúla cistiúcháin a eascraíonn as buiséad an Aontais á dtapú, amhail na Cistí Comhtháthaithe, an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus an Clár Ceartais. |
| --- | --- |

48.

| 49. | TUGANN SÍ DÁ hAIRE a thábhachtaí atá sé a áirithiú go n-éascófar rochtain ar mhaoiniú ar leibhéal an Aontais, go háirithe trí fhoirmiúlachtaí riaracháin a dhéanamh chomh simplí agus is féidir agus an Rialachán Airgeadais á urramú ag an am céanna. |
| --- | --- |

49.

| 50. | IARRANN SÍ ar an gCoimisiún, ar na Ballstáit uile agus ar Pharlaimint na hEorpa a áirithiú go gcisteofar gníomhaíochtaí a bhaineann le digiteáil an cheartais trí bhíthin na n‐ionstraimí éagsúla airgeadais atá sa Chreat Airgeadais Ilbhliantúil. IARRANN SÍ ar an gCoimisiún gníomhaíochtaí a chur chun cinn go gníomhach, lena n-áirítear ag céim an taighde agus na forbartha, gníomhaíochtaí a bhaineann le digiteáil agus nuálaíocht theicneolaíoch an cheartais sna Cláir Oibre. |
| --- | --- |

50.

Iarrachtaí leanúnacha maidir le comhar

| 51. | IARRANN SÍ ar na geallsealbhóirí uile, lena n-áirítear an Coimisiún, na Ballstáit uile, Parlaimint na hEorpa agus cleachtóirí dlí comhoibriú chun iarracht a dhéanamh ar bhonn comhpháirteach, cuiditheach agus inbhuanaithe digiteáil bhreise na gcóras ceartais a chur chun cinn go leanúnach. |
| --- | --- |

51.

| 52. | AITHNÍONN SÍ, agus breithneoidh sí, an obair luachmhar agus na tionscnaimh luachmhara atá curtha i gcrích maidir le húsáid na dteicneolaíochtaí digiteacha, an intleacht shaorga san áireamh, i gComhairle na hEorpa agus ina hinstitiúidí, mar shampla, sa Choimisiún Eorpach ar mhaithe le héifeachtúlacht an cheartais agus sa Choiste ad hoc maidir leis an Intleacht Shaorga, agus i bhfóraim eile chomh maith, mar shampla san Eagraíocht um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta agus sna Náisiúin Aontaithe, agus CUIREANN SÍ I bhFIOS GO LÁIDIR a thábhachtaí atá comhleanúnachas agus comhar sa réimse seo. |
| --- | --- |

52.

---