# Dziennik Urzędowy C 342I/2020

| | ISSN 1977-1002 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 342I |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Rocznik 6314 października 2020 |

ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 342I

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Rocznik 6314 października 2020

---

| Spis treści | Strona |
| --- | --- |
| | IV   Informacje |
| | INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ |
| | Rada |
| 2020/C 342 I/01 | Konkluzje Rady Dostęp do wymiaru sprawiedliwości – wykorzystanie możliwości wynikających z cyfryzacji | 1 |

Spis treści

Strona

IV   Informacje

INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ

Rada

2020/C 342 I/01

Konkluzje Rady Dostęp do wymiaru sprawiedliwości – wykorzystanie możliwości wynikających z cyfryzacji

1

---

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

IV Informacje

INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ

Rada

| 14.10.2020 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | CI 342/1 |
| --- | --- | --- | --- |

14.10.2020

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

CI 342/1

---

Konkluzje Rady

„Dostęp do wymiaru sprawiedliwości – wykorzystanie możliwości wynikających z cyfryzacji”

(2020/C 342 I/01)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

PRZYPOMINAJĄC:

| — | konkluzje Rady z dnia 9 czerwca 2020 r. w sprawie kształtowania cyfrowej przyszłości Europy; |
| --- | --- |

—

konkluzje Rady z dnia 9 czerwca 2020 r. w sprawie kształtowania cyfrowej przyszłości Europy;

| — | konkluzje Rady z dnia 3 grudnia 2019 r. w sprawie przyszłości współpracy w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości w sprawach cywilnych; |
| --- | --- |

—

konkluzje Rady z dnia 3 grudnia 2019 r. w sprawie przyszłości współpracy w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości w sprawach cywilnych;

| — | konkluzje Rady z dnia 7 października 2019 r. w sprawie Eurojustu: unijnej jednostki współpracy wymiarów sprawiedliwości w erze cyfrowej; |
| --- | --- |

—

konkluzje Rady z dnia 7 października 2019 r. w sprawie Eurojustu: unijnej jednostki współpracy wymiarów sprawiedliwości w erze cyfrowej;

| — | konkluzje Rady z dnia 18 lutego 2019 r. na temat skoordynowanego planu w sprawie rozwoju i wykorzystania sztucznej inteligencji opracowanej w Europie; |
| --- | --- |

—

konkluzje Rady z dnia 18 lutego 2019 r. na temat skoordynowanego planu w sprawie rozwoju i wykorzystania sztucznej inteligencji opracowanej w Europie;

| — | konkluzje Rady z dnia 8 czerwca 2017 r. w sprawie dalszych prac nad usprawnieniem wymiany informacji i zapewnieniem interoperacyjności unijnych systemów informacyjnych; |
| --- | --- |

—

konkluzje Rady z dnia 8 czerwca 2017 r. w sprawie dalszych prac nad usprawnieniem wymiany informacji i zapewnieniem interoperacyjności unijnych systemów informacyjnych;

| — | przyjętą przez Radę w dniu 6 grudnia 2018 r. strategię w dziedzinie e-sprawiedliwości na lata 2019–2023; |
| --- | --- |

—

przyjętą przez Radę w dniu 6 grudnia 2018 r. strategię w dziedzinie e-sprawiedliwości na lata 2019–2023;

| — | przyjęty w dniu 6 grudnia 2018 r. Plan działania na lata 2019–2023 dotyczący europejskiej e-sprawiedliwości; |
| --- | --- |

—

przyjęty w dniu 6 grudnia 2018 r. Plan działania na lata 2019–2023 dotyczący europejskiej e-sprawiedliwości;

| — | konferencję pt. „Dostęp do wymiaru sprawiedliwości w erze cyfrowej – perspektywy i wyzwania”, którą zorganizowała prezydencja niemiecka w dniu 16 lipca 2020 r.; |
| --- | --- |

—

konferencję pt. „Dostęp do wymiaru sprawiedliwości w erze cyfrowej – perspektywy i wyzwania”, którą zorganizowała prezydencja niemiecka w dniu 16 lipca 2020 r.;

| — | komunikat Komisji pt. „Decydujący moment dla Europy: naprawa i przygotowanie na następną generację” (COM(2020) 456 final); |
| --- | --- |

—

komunikat Komisji pt. „Decydujący moment dla Europy: naprawa i przygotowanie na następną generację” (COM(2020) 456 final);

| — | unijną tablicę wyników wymiaru sprawiedliwości z 2020 r. (COM(2020) 306 final); |
| --- | --- |

—

unijną tablicę wyników wymiaru sprawiedliwości z 2020 r. (COM(2020) 306 final);

| — | komunikat Komisji pt. „Kształtowanie cyfrowej przyszłości Europy” (COM(2020) 67 final); |
| --- | --- |

—

komunikat Komisji pt. „Kształtowanie cyfrowej przyszłości Europy” (COM(2020) 67 final);

| — | komunikat Komisji pt. „Europejska strategia w zakresie danych” (COM(2020) 66 final); |
| --- | --- |

—

komunikat Komisji pt. „Europejska strategia w zakresie danych” (COM(2020) 66 final);

| — | białą księgę Komisji pt. „Sztuczna inteligencja: europejskie podejście do doskonałości i zaufania” (COM(2020) 65 final); |
| --- | --- |

—

białą księgę Komisji pt. „Sztuczna inteligencja: europejskie podejście do doskonałości i zaufania” (COM(2020) 65 final);

| — | badanie Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej z 2020 r. pt. Your rights matter: Data protection and privacy („Twoje prawa są ważne: ochrona danych i prywatność”); |
| --- | --- |

—

badanie Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej z 2020 r. pt. Your rights matter: Data protection and privacy („Twoje prawa są ważne: ochrona danych i prywatność”);

| — | przygotowany przez Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Radę Europy i Europejski Trybunał Praw Człowieka „Podręcznik prawa europejskiego dotyczącego dostępu do wymiaru sprawiedliwości” z 2016 r.; |
| --- | --- |

—

przygotowany przez Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Radę Europy i Europejski Trybunał Praw Człowieka „Podręcznik prawa europejskiego dotyczącego dostępu do wymiaru sprawiedliwości” z 2016 r.;

| — | badanie dotyczące wykorzystania innowacyjnych technologii w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości, opublikowane przez Komisję w dniu 14 września 2020 r.; |
| --- | --- |

—

badanie dotyczące wykorzystania innowacyjnych technologii w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości, opublikowane przez Komisję w dniu 14 września 2020 r.;

| — | badanie dotyczące transgranicznego cyfrowego wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych, opublikowane przez Komisję w dniu 14 września 2020 r.; |
| --- | --- |

—

badanie dotyczące transgranicznego cyfrowego wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych, opublikowane przez Komisję w dniu 14 września 2020 r.;

| — | zalecenie Komisarza Praw Człowieka Rady Europy z dnia 19 maja 2019 r. pt. „Odkrywanie potencjału sztucznej inteligencji: ochrona praw człowieka w 10 krokach”; |
| --- | --- |

—

zalecenie Komisarza Praw Człowieka Rady Europy z dnia 19 maja 2019 r. pt. „Odkrywanie potencjału sztucznej inteligencji: ochrona praw człowieka w 10 krokach”;

| — | wytyczne z 2019 r. w sprawie sztucznej inteligencji i ochrony danych, wydane przez Komitet Doradczy Konwencji Rady Europy o ochronie osób w związku z automatycznym przetwarzaniem danych osobowych; |
| --- | --- |

—

wytyczne z 2019 r. w sprawie sztucznej inteligencji i ochrony danych, wydane przez Komitet Doradczy Konwencji Rady Europy o ochronie osób w związku z automatycznym przetwarzaniem danych osobowych;

| — | europejską kartę etyczną dotyczącą wykorzystywania sztucznej inteligencji w systemach sądowych, przyjętą przez Europejską Komisję na rzecz Efektywności Wymiaru Sprawiedliwości (CEPEJ) Rady Europy w dniach 3–4 grudnia 2018 r.; |
| --- | --- |

—

europejską kartę etyczną dotyczącą wykorzystywania sztucznej inteligencji w systemach sądowych, przyjętą przez Europejską Komisję na rzecz Efektywności Wymiaru Sprawiedliwości (CEPEJ) Rady Europy w dniach 3–4 grudnia 2018 r.;

| — | listę kontrolną z 2016 r. dotyczącą praworządności opracowaną przez Komisję Wenecką Rady Europy. |
| --- | --- |

—

listę kontrolną z 2016 r. dotyczącą praworządności opracowaną przez Komisję Wenecką Rady Europy.

Dostęp do wymiaru sprawiedliwości

| 1. | PODKREŚLA, że dostęp do wymiaru sprawiedliwości jest jednym z praw podstawowych i trzonem praworządności, będącej jedną z zasadniczych wartości, na których opiera się Unia Europejska zgodnie z art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej i które są wspólne wszystkim państwom członkowskim. Art. 19 Traktatu o Unii Europejskiej stanowi, że państwa członkowskie powinny ustanowić środki niezbędne do zapewnienia skutecznej ochrony prawnej w dziedzinach objętych prawem Unii, i powierza wspólną odpowiedzialność za zapewnienie kontroli sądowej w ramach unijnego porządku prawnego sądom krajowym. |
| --- | --- |

1.

| 2. | PRZYPOMINA o nałożonym na UE zadaniu wynikającym z art. 81 i 82 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i dotyczącym rozwijania współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach cywilnych i karnych o charakterze transgranicznym i potwierdza powiązany z tym cel dotyczący zapewnienia skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości w UE i w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

2.

| 3. | PODKREŚLA, że zgodnie z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej każdy ma prawo do skutecznego środka prawnego, tj. sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy naruszenia jego praw i wolności przez niezawisły i bezstronny sąd, i że każdy ma możliwość uzyskania porady prawnej, skorzystania z pomocy obrońcy i przedstawiciela. |
| --- | --- |

3.

| 4. | ZGADZA SIĘ, że to prawo do skutecznej ochrony prawnej należy też w pełni zagwarantować w warunkach stwarzanych przez transformację cyfrową, tak by zapewnić pełne i skuteczne stosowanie prawa UE, poprawić akceptację systemów wymiaru sprawiedliwości oraz wzmocnić zaufanie do praworządności. |
| --- | --- |

4.

| 5. | POTWIERDZA, że cyfrowy rozwój wymiaru sprawiedliwości musi mieć charakter humanocentryczny, należy się w nim stale kierować podstawowymi zasadami systemów sądowych, mianowicie niezawisłością i bezstronnością sądów, gwarancją skutecznej ochrony prawnej i prawem do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie, i dostosować ten rozwój do tych zasad. |
| --- | --- |

5.

| 6. | KŁADZIE NACISK na to, że technologie cyfrowe mogą być wykorzystywane w ramach systemów sądowych w celu zwiększenia zgodności ze standardami praworządności oraz ułatwienia korzystania z praw podstawowych i propagowania ich poszanowania. |
| --- | --- |

6.

| 7. | PODKREŚLA, że wszyscy obywatele powinni odnosić korzyść z dodatkowych możliwości cyfrowych i dysponować takimi samymi możliwościami, jeśli chodzi o cyfrowy dostęp do wymiaru sprawiedliwości oraz do sprawiedliwego procesu, oraz że w związku z tym należy bezwarunkowo i w sposób niedyskryminujący zagwarantować wszystkim grupom społecznym uczestnictwo w życiu cyfrowym. W szczególności należy uwzględnić potrzeby osób wymagających szczególnego traktowania, w tym dzieci i osób dorosłych szczególnej troski, np. osób starszych i osób z niepełnosprawnościami, oraz ofiar przestępstw. W każdym razie stosowanie technologii cyfrowych w systemach wymiaru sprawiedliwości nie powinno osłabiać gwarancji proceduralnych dla osób, które nie mają dostępu do takich technologii. |
| --- | --- |

7.

Cyfrowy wymiar sprawiedliwości

| 8. | ROZUMIE, że transformacja cyfrowa dogłębnie zmieniła życie ludzi w ostatnich dziesięcioleciach i że proces ten będzie trwał. |
| --- | --- |

8.

| 9. | UZNAJE, że systemy sądowe, jako jeden z głównych filarów praworządności, stawiają czoła tym zmieniającym się potrzebom i udostępniają obywatelom stosowne możliwości technologiczne. Unijna tablica wyników wymiaru sprawiedliwości – porównawcze narzędzie informacyjne publikowane corocznie przez Komisję Europejską – już zapewnia dane w odniesieniu do wszystkich państw członkowskich dotyczące kilku wskaźników cyfryzacji systemów sądowych; wskaźniki te to np. dostęp do orzeczeń sądowych online lub takież składanie pozwów i nadawanie sprawom dalszego biegu. |
| --- | --- |

9.

| 10. | KŁADZIE NACISK na fakt, że takie środki, jak prowadzenie cyfrowych postępowań sądowych, elektroniczna komunikacja między stronami, sądami i organami, elektroniczne przekazywanie dokumentów oraz wykorzystywanie przekazu audio i wideo w celu przeprowadzenia przesłuchań oraz połączenia konferencyjne, już stały się ważnymi elementami skutecznego wymiaru sprawiedliwości w licznych państwach członkowskich. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Z ZADOWOLENIEM PRZYJMUJE postępy poczynione w ostatnim dziesięcioleciu w dziedzinie e-sprawiedliwości, w szczególności kolejne strategie i plany działania (obecnie są to strategia i plan działania w dziedzinie e-sprawiedliwości na lata 2019–2023). |
| --- | --- |

11.

| 12. | DOSTRZEGA dynamiczną ewolucję technologii cyfrowych w sektorze sądowym i prawnym UE, w których to sektorach powstaje coraz więcej planów dotyczących rozwijania i stosowania nowych technologii, w tym systemów sztucznej inteligencji na potrzeby wymiaru sprawiedliwości. |
| --- | --- |

12.

| 13. | PRZEKONANA, że dalsza cyfryzacja systemów sądowych państw członkowskich niesie za sobą olbrzymi potencjał, jeśli chodzi o dalsze ułatwianie i poprawianie dostępu do wymiaru sprawiedliwości dla obywateli w całej UE. Narzędzia cyfrowe mogą pomóc w lepszej organizacji postępowania i zautomatyzować i przyspieszyć rozdział ustandaryzowanych i jednolitych zadań, a tym samym zwiększyć skuteczność i wydajność postępowań sądowych. |
| --- | --- |

13.

| 14. | W tym kontekście ZACHĘCA państwa członkowskie, by częściej korzystały z cyfrowych narzędzi oferowanych przez ramy eIDAS, takich jak bezpieczne sposoby elektronicznej identyfikacji i usługi zaufania jako wysoce skuteczne instrumenty propagowania szybkiego, wygodnego, bezpiecznego, zaufanego i powszechnego dostępu do systemu wymiaru sprawiedliwości. |
| --- | --- |

14.

| 15. | PODKREŚLA, że rozwiązania cyfrowe powinny w miarę możliwości być rozwijane na potrzeby wszystkich etapów postępowania sądowego, by pozwolić na szybsze i bezpieczniejsze postępowanie i ułatwić współpracę między państwami członkowskimi. Rozwiązania takie, na ile to możliwe, powinny być interoperacyjne. |
| --- | --- |

15.

| 16. | POTWIERDZA cel dotyczący jeszcze dalszego podwyższania jakości i zwiększania przejrzystości orzeczeń sądowych – w myśl zasady praworządności – poprzez stosowanie technologii cyfrowych. |
| --- | --- |

16.

| 17. | PODKREŚLA jednak, że wykorzystywanie technologii cyfrowych i środków komunikacji elektronicznej nie powinno podważać prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, w szczególności zasady równości stron i prawa do postępowania kontradyktoryjnego, prawa do jawnego rozpatrzenia sprawy, w tym w niektórych przypadkach – prawa do złożenia ustnych wyjaśnień w fizycznej obecności strony poszkodowanej, a także prawa do odwołania się. |
| --- | --- |

17.

| 18. | KŁADZIE NACISK na szanse zapewniane przez cyfryzację, jeśli chodzi o umożliwienie obywatelom i prawnikom praktykom, na ile jest to dopuszczalne na mocy prawa krajowego, wszechstronnego całodobowego dostępu do informacji prawnych, takich jak przepisy ustawowe oraz zanonimizowane orzeczenia sądowe, a także informacji o postępach w ich własnej sprawie, oraz ZWRACA UWAGĘ na technologiczne możliwości sprawienia, by takie informacje były ogólnie dostępne, interoperacyjne, łatwiejsze do znalezienia i zrozumienia oraz łatwiejsze do wykorzystania i ponownego wykorzystania. |
| --- | --- |

18.

| 19. | PODKREŚLA, że zapewnienie lepszego cyfrowego dostępu do wymiaru sprawiedliwości i prowadzenie cyfrowych postępowań sądowych może przynieść korzyści szczególnie mieszkańcom regionów oddalonych i wiejskich, pod warunkiem spełnienia wszystkich technicznych warunków wstępnych – np. szerokopasmowego dostępu do internetu o dużej przepustowości. |
| --- | --- |

19.

| 20. | UZNAJE jednak, że należy zachować, obok nowych cyfrowych form, tradycyjne niecyfrowe procedury, a tam, gdzie możliwe – fizyczne punkty obsługi, tak by zapewnić skuteczną ochronę prawną i dostęp do wymiaru sprawiedliwości obywatelom, którzy nie mogą jeszcze w pełni uczestniczyć w rozwoju technologicznym. Jednocześnie należy zapewnić obywatelom kompleksowe informacje w prostym i przystępnym języku na temat sposobów korzystania z usług cyfrowych i możliwości dochodzenia ich praw w ten sposób. |
| --- | --- |

20.

| 21. | PRZYZNAJE, że stosowanie technologii cyfrowych w sektorze wymiaru sprawiedliwości to kwestia wysoce wrażliwa, zatem musi ono odpowiadać najnowocześniejszym normom w odniesieniu do bezpieczeństwa informacji i cyberbezpieczeństwa oraz być w pełni zgodne z przepisami o ochronie prywatności i danych. Zwiększone uzależnienie od technologii cyfrowej, zwłaszcza automatycznych procedur, wymaga bacznego monitorowania takich systemów, w tym systemów wykorzystujących sztuczną inteligencję, przez człowieka oraz zwiększonej przejrzystości, by zapewnić zaufanie publiczne. |
| --- | --- |

21.

| 22. | KŁADZIE NACISK na to, że stosowanie technologii cyfrowych może także ułatwić dostęp do pozasądowych i alternatywnych metod rozstrzygania sporów, przy jednoczesnym poszanowaniu prawa do skutecznej ochrony sądowej w każdej indywidualnej sprawie oraz prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, oraz ułatwić dostęp do narzędzi informacyjnych na temat praw i obowiązków obywateli, co może przyczynić się do unikania sporów. |
| --- | --- |

22.

| 23. | UZNAJE, że dalsza cyfryzacja wymiaru sprawiedliwości i zwiększone korzystanie z nowych technologii to kluczowe czynniki zapewniające skuteczność i odporność systemów wymiaru sprawiedliwości, i PODKREŚLA, że państwa członkowskie i UE powinny zwiększyć wysiłki na rzecz propagowania i dalszego poszerzania cyfryzacji w tym sektorze, z myślą o zapewnieniu każdemu równego dostępu do usług cyfrowych i ich dostępności. |
| --- | --- |

23.

| 24. | PODKREŚLA, że kryzys związany z COVID-19 potwierdził potrzebę inwestowania w narzędzia cyfrowe i korzystania z nich w trakcie postępowań sądowych w państwach członkowskich i postępowań transgranicznych. |
| --- | --- |

24.

| 25. | UZNAJE znaczenie rozwijania stosownych interoperacyjnych kanałów dla zapewnienia, by systemy wymiaru sprawiedliwości mogły skutecznie i bezpiecznie prowadzić współpracę cyfrową. e-CODEX (elektroniczna wymiana informacji z dziedziny e-sprawiedliwości) to jedno z głównych narzędzi bezpiecznej komunikacji w transgranicznych postępowaniach, zarówno w sprawach cywilnych, jak i karnych, i należy zachęcać do jego powszechniejszego stosowania. |
| --- | --- |

25.

| 26. | ZWRACA SIĘ do Komisji, by przedstawiła wniosek ustawodawczy, który będzie negocjowany na forum właściwej grupy roboczej, z myślą o zapewnieniu trwałości e-CODEX dzięki odpowiedniej strukturze zarządczej i kierowniczej kompatybilnej z eu-LISA, która to struktura będzie przestrzegać niezawisłości sądownictwa i wymogów konstytucyjnych państw członkowskich, a jednocześnie zapewni odpowiednią reprezentację organów sądowych UE i państw członkowskich, a także najważniejszych zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

26.

| 27. | APELUJE DO Komisji, by przeanalizowała ewentualne działania i przedstawiła pomysły na ich wdrożenie w dziedzinie współpracy sądowej, biorąc pod uwagę opinię państw członkowskich:






  — | w dziedzinie spraw cywilnych i handlowych, wykorzystując już poczynione postępy w stronę unowocześnienia transgranicznych kontaktów między organami dzięki cyfryzacji i stosowaniu technologii informatycznych, tak jak ma to miejsce w kontekście rozporządzeń o doręczaniu dokumentów i przeprowadzaniu dowodów, oraz kontynuując analizę możliwości modernizacji najważniejszych przepisów instrumentów w dziedzinie spraw cywilnych i handlowych, zgodnie z zasadą domyślnej cyfrowości, ze zwróceniem szczególnej uwagi na te instrumenty, które mają bezpośrednie znaczenie dla obywateli i przedsiębiorstw; |
| --- | --- | --- |

27.

—

w dziedzinie spraw cywilnych i handlowych, wykorzystując już poczynione postępy w stronę unowocześnienia transgranicznych kontaktów między organami dzięki cyfryzacji i stosowaniu technologii informatycznych, tak jak ma to miejsce w kontekście rozporządzeń o doręczaniu dokumentów i przeprowadzaniu dowodów, oraz kontynuując analizę możliwości modernizacji najważniejszych przepisów instrumentów w dziedzinie spraw cywilnych i handlowych, zgodnie z zasadą domyślnej cyfrowości, ze zwróceniem szczególnej uwagi na te instrumenty, które mają bezpośrednie znaczenie dla obywateli i przedsiębiorstw;

| — | w dziedzinie spraw karnych poprzez wyciągnięcie w tym kontekście wniosków z wyników niedawnego badania dotyczącego cyfrowego wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych i z prac podjętych przez państwa członkowskie, Komisję, Eurojust i wszystkie zaangażowane zainteresowane strony; ponadto, poprzez rozważenie, na jakie inne instrumenty współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych można by rozszerzyć system cyfrowej wymiany elektronicznego materiału dowodowego (eEDES), który już wspiera procedury związane z europejskimi nakazami dochodzeniowymi i wzajemną pomocą prawną między państwami członkowskimi; należy przy tym od samego początku zaangażować w ten proces wszystkie państwa członkowskie, tak by uniknąć sytuacji Europy różnych prędkości. |
| --- | --- |

—

w dziedzinie spraw karnych poprzez wyciągnięcie w tym kontekście wniosków z wyników niedawnego badania dotyczącego cyfrowego wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych i z prac podjętych przez państwa członkowskie, Komisję, Eurojust i wszystkie zaangażowane zainteresowane strony; ponadto, poprzez rozważenie, na jakie inne instrumenty współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych można by rozszerzyć system cyfrowej wymiany elektronicznego materiału dowodowego (eEDES), który już wspiera procedury związane z europejskimi nakazami dochodzeniowymi i wzajemną pomocą prawną między państwami członkowskimi; należy przy tym od samego początku zaangażować w ten proces wszystkie państwa członkowskie, tak by uniknąć sytuacji Europy różnych prędkości.

| 28. | APELUJE DO Komisji, by do końca 2020 r. opracowała wszechstronną unijną strategię na rzecz cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości, na przykład w postaci komunikatu, i by nadal rozwijała monitorowanie stosownych wskaźników cyfryzacji w ramach unijnej tablicy wyników wymiaru sprawiedliwości, by pomóc UE i państwom członkowskim w zapewnianiu bezproblemowego dostępu do wymiaru sprawiedliwości, poprawianiu skuteczności systemów wymiaru sprawiedliwości i umożliwianiu wydajnej transgranicznej współpracy sądowej. |
| --- | --- |

28.

Umiejętności cyfrowe

| 29. | ODNOTOWUJE, że propagowanie umiejętności cyfrowych w sektorze wymiaru sprawiedliwości jest niezbędne, by umożliwić sędziom, prokuratorom, pracownikom wymiaru sprawiedliwości i innym praktykom w tym sektorze efektywne korzystanie z technologii i narzędzi cyfrowych, z należytym poszanowaniem praw i wolności osób dochodzących sprawiedliwości. |
| --- | --- |

29.

| 30. | KŁADZIE NACISK na znaczenie zwiększania świadomości społeczeństwa obywatelskiego na temat stosowania technologii cyfrowych oraz Z ZADOWOLENIEM PRZYJMUJE inicjatywy, które służą zwiększaniu świadomości obywateli i podnoszeniu cyfrowych umiejętności ludzi, w tym poprzez badania, szkolenia i kształcenie, tak by mogli oni odnieść korzyści z tych technologii cyfrowych i poprawić swój dostęp do wymiaru sprawiedliwości. |
| --- | --- |

30.

| 31. | PODKREŚLA, że zwłaszcza sędziowie, prokuratorzy, pracownicy wymiaru sprawiedliwości i inni praktycy w tym sektorze powinni zostać dostatecznie przeszkoleni, by mogli skorzystać na stosowaniu technologii cyfrowych, w tym sztucznej inteligencji, a także by umieli zaradzić zagrożeniom związanym z ich stosowaniem i by ich własne zachowanie odpowiadało wymogom etycznym. Aby zapewnić kompetentne korzystanie z oprogramowania i uniknąć zarówno nadmiernej zależności od jego funkcjonowania, jak i nieuzasadnionego braku zaufania do niego, użytkownicy powinni także dostatecznie rozumieć sposób działania narzędzi sztucznej inteligencji oraz ograniczenia tych narzędzi, w tym założenia na temat osób i grup, na jakich opiera się to funkcjonowanie. Szkolenie kadr wymiaru sprawiedliwości powinno koncentrować się również na dostatecznej ochronie praw osób fizycznych w przestrzeni cyfrowej, w tym prawa do ochrony prywatności i danych. |
| --- | --- |

31.

| 32. | WZYWA Komisję, by promowała możliwości szkoleń w zakresie alfabetyzmu cyfrowego i umiejętności cyfrowych skierowanych do sędziów, prokuratorów, pracowników wymiaru sprawiedliwości i innych praktyków w tym sektorze, w tym za pośrednictwem Europejskiej Sieci Szkolenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości (EJTN), a także stosowanie technologii cyfrowych w metodach szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości. |
| --- | --- |

32.

Sztuczna inteligencja

| 33. | ODNOTOWUJE, że w UE bada się już i rozwija możliwości wprowadzenia systemów sztucznej inteligencji w sektorze wymiaru sprawiedliwości i że w niektórych państwach członkowskich praktyczne wdrożenie takich systemów nastąpi już niebawem. UZNAJE, że dostateczny poziom cyfryzacji jest także jednym z warunków wstępnych do wprowadzania zastosowań wykorzystujących sztuczną inteligencję. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Z ZADOWOLENIEM przyjmuje zlecone przez Komisję Europejską badanie na temat stosowania innowacyjnych technologii w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości; w badaniu tym podsumowano stosowanie technologii wykorzystujących sztuczną inteligencję i blockchain przez władze krajowe i zalecono wzmocnienie koordynacji na szczeblu UE, by zapewnić synergie i interoperacyjność. |
| --- | --- |

34.

| 35. | KŁADZIE NACISK na fakt, że w przyszłości systemy sztucznej inteligencji w sektorze wymiaru sprawiedliwości mogą być w stanie wykonywać coraz bardziej złożone zadania w ramach prawnych państwa członkowskiego, takie jak analizowanie, organizowanie i przygotowywanie informacji o przedmiocie sprawy, automatyczne transkrybowanie nagrań z ustnych przesłuchań, zapewnianie tłumaczenia maszynowego, wspieranie analizy i oceny dokumentów prawnych i orzeczeń sądowych, szacowanie szans na powodzenie pozwu, automatyczne anonimizowanie orzecznictwa i zapewnianie informacji za pośrednictwem prawnych chatbotów. |
| --- | --- |

35.

| 36. | ODNOTOWUJE, że rozwój systemów sztucznej inteligencji, w szczególności systemów uczenia się maszyn, jest uzależniony od szerokiej dostępności dużych zbiorów danych, takich jak zanonimizowane akta i wyroki sądowe, które w wysokim stopniu odpowiadają celom, do których mają być wykorzystywane. |
| --- | --- |

36.

| 37. | APELUJE DO Komisji, by we współpracy z państwami członkowskimi zbadała nie tylko warunki, po spełnieniu których informacje te staną się zdatne do odczytu maszynowego, będą dostępne, wiarygodne, zdatne do ponownego wykorzystania i analizy, między innymi dzięki użyciu systemu ECLI, lecz także to, jak można zaradzić stronniczości w zbiorach danych, by zapobiegać dyskryminacyjnym wynikom. |
| --- | --- |

37.

| 38. | UZNAJE, że stosowanie narzędzi sztucznej inteligencji może poprawić funkcjonowanie systemów wymiaru sprawiedliwości, z pożytkiem dla obywateli i przedsiębiorstw, dzięki wsparciu sędziów i pracowników wymiaru sprawiedliwości w ich działaniach, przyspieszeniu postępowań sądowych i zwiększeniu porównywalności, spójności, a w ostatecznym rozrachunku – jakości orzeczeń sądowych. |
| --- | --- |

38.

| 39. | PODKREŚLA, że stosowanie narzędzi sztucznej inteligencji nie może kolidować z uprawnieniami decyzyjnymi sędziów ani z niezawisłością sądów. Decyzja sądu musi zawsze być podejmowana przez człowieka i nie można powierzyć jej podjęcia narzędziu sztucznej inteligencji. |
| --- | --- |

39.

| 40. | ZWRACA UWAGĘ na to, że stosowanie sztucznej inteligencji w sektorze wymiaru sprawiedliwości może również wiązać się z ryzykiem utrwalenia i ewentualnego wzmocnienia istniejącej dyskryminacji, w tym stereotypów, uprzedzeń i nierówności strukturalnych, jak i z ryzykiem umożliwienia zniekształconego lub nieprzejrzystego procesu decyzyjnego, a przez to może prowadzić do naruszenia praw podstawowych, takich jak godność ludzka, prawo do wolności, niedyskryminacja, ochrona prywatności i danych oraz prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy. |
| --- | --- |

40.

| 41. | PODKREŚLA, że w niektórych przypadkach nie można odtworzyć danych będących podstawą wyników systemów sztucznej inteligencji opartych na uczeniu się maszyn, co prowadzi do efektu czarnej skrzynki, który uniemożliwia odpowiednią i niezbędną odpowiedzialność i sprawdzenie, w jaki sposób dany wynik został osiągnięty i czy jest zgodny z odnośnymi uregulowaniami. Ten brak przejrzystości mógłby niekorzystnie wpłynąć na możliwość skutecznego zaskarżenia decyzji opartych na takich wynikach i może tym samym naruszyć prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i skutecznego środka odwoławczego oraz ogranicza obszary, w których te systemy mogą być legalnie wykorzystywane. |
| --- | --- |

41.

| 42. | PODZIELA pogląd Komisji przedstawiony w jej białej księdze w sprawie sztucznej inteligencji, że sądownictwo jest tym obszarem, w którym prawa obywateli mogą zostać bezpośrednio naruszone, a zatem że być może należałoby w tym obszarze wprowadzić jasne europejskie ramy regulacyjne. |
| --- | --- |

42.

| 43. | POPIERA zdanie Komisji, że sądownictwo jest sektorem, w którym z uwagi na charakter zwykle podejmowanych działań można się spodziewać wystąpienia poważnych zagrożeń. Potrzebne są dostateczne zabezpieczenia, by zagwarantować ochronę praw podstawowych i zapewnić odpowiedzialne, godne zaufania, humanocentryczne i ukierunkowane na interes publiczny rozwijanie i stosowanie w sektorze wymiaru sprawiedliwości zastosowań wykorzystujących sztuczną inteligencję. |
| --- | --- |

43.

| 44. | POTWIERDZA potrzebę zbadania i podjęcia decyzji w sprawie obowiązkowych wymogów prawnych, które należy ustanowić w odniesieniu do projektowania, rozwijania, wprowadzania, stosowania i oceny systemów sztucznej inteligencji w sektorze wymiaru sprawiedliwości, po to by skuteczne przeciwdziałać potencjalnym zagrożeniom dla praw podstawowych. Przepisy takie mogłyby w szczególności obejmować zakaz automatyzacji, która pozbawiłaby orzeczenia sądowe przejrzystości, odpowiednie poziomy przejrzystości, zrozumiałości, możliwości zweryfikowania, niezawodności, dokładności, bezpieczeństwa i rozliczalności oraz wymogi zapobiegające dyskryminacyjnym skutkom. |
| --- | --- |

44.

| 45. | PODKREŚLA, że systemy sztucznej inteligencji w sektorze wymiaru sprawiedliwości, zwłaszcza te zaangażowane w postępowania sądowe, powinny podlegać procedurze oceny ex ante, dotyczącej m.in. rzetelności, zrozumiałości, niezawodności i bezpieczeństwa danego systemu. WSKAZUJE na potrzebę istnienia odpowiedniego i skutecznego systemu monitorowania i przeglądu zastosowań wykorzystujących sztuczną inteligencję i ich wyników. |
| --- | --- |

45.

| 46. | APELUJE do Komisji, by przy opracowywaniu ewentualnych przyszłych unijnych ram prawnych dotyczących sztucznej inteligencji uwzględniła potencjalne korzyści, jak i zagrożenia oraz wymogi specyficzne dla sektora wymiaru sprawiedliwości. |
| --- | --- |

46.

Finansowanie

| 47. | PODKREŚLA, że choć cyfryzacja wymiaru sprawiedliwości oferuje konkretne i trwałe korzyści pod względem zmniejszenia kosztów związanych z dostępem do wymiaru sprawiedliwości oraz funkcjonowaniem systemów sądowych, wstępne inwestycje w rozmaite działania będą wymagać odpowiedniego finansowania. APELUJE do Komisji, by zapewniła odpowiednie finansowanie dla wsparcia cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości, w szczególności za pośrednictwem programu „Cyfrowa Europa”. |
| --- | --- |

47.

| 48. | ZACHĘCA państwa członkowskie, by uczestniczyły w unijnych zaproszeniach do składania wniosków o finansowanie i aktywnie rozwijały działania związane z cyfryzacją wymiaru sprawiedliwości z wykorzystaniem rozmaitych możliwości finansowania z budżetu UE, np. oferowanych na przykład poprzez fundusze spójności, Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz program „Wymiar sprawiedliwości”. |
| --- | --- |

48.

| 49. | ODNOTOWUJE znaczenie zagwarantowania, że na szczeblu UE będzie ułatwiany dostęp do finansowania, np. dzięki jak najprostszym formalnościom administracyjnym, przy jednoczesnym przestrzeganiu rozporządzenia finansowego. |
| --- | --- |

49.

| 50. | APELUJE do Komisji, wszystkich państw członkowskich i Parlamentu Europejskiego, by zapewnili finansowanie działań związanych z cyfryzacją wymiaru sprawiedliwości za pośrednictwem rozmaitych instrumentów finansowych uwzględnionych w wieloletnich ramach finansowych. ZWRACA SIĘ do Komisji, by aktywnie promowała działania, także na etapie badań i rozwoju, związane z cyfryzacją oraz technologiczne innowacje w wymiarze sprawiedliwości w programach prac. |
| --- | --- |

50.

Dalsze wysiłki w zakresie współpracy

| 51. | APELUJE do wszystkich zainteresowanych stron, w tym Komisji, wszystkich państw członkowskich, Parlamentu Europejskiego i prawników praktyków, by razem podejmowali wspólne, konstruktywne i trwałe wysiłki na rzecz stałego promowania dalszej cyfryzacji systemów wymiaru sprawiedliwości. |
| --- | --- |

51.

| 52. | DOCENIA i rozważy cenne prace i inicjatywy w zakresie stosowania technologii cyfrowych, w tym sztucznej inteligencji, podejmowane przez Radę Europy i jej instytucje, takie jak Europejska Komisja na rzecz Efektywności Wymiaru Sprawiedliwości, komitet ad hoc ds. sztucznej inteligencji, a także na innych forach, np. Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, Organizacji Narodów Zjednoczonych, i PODKREŚLA znaczenie spójności i współpracy w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

52.

---